Biomolekul

Biomolekulmangrupasanyawa kimianu aya sacara alami di organisme. Biomolekul utamana diwangun kukarbonjeunghidrogén, ditambah kunitrogén,oksigén,posporjeungwalirang. Aya ogé unsur séjén nu kabeungkeut, tapi jarang.
Biomolekul kudu aya dina sakabéh bentuk mahlukhirup. Pikeun conto,manusabogakulitjeungrambut. Komponén utama rambut nyaétakeratin,protéin(nu diwangun tinaasam amino). Asam amino mangrupa salah sahiji komponén nu paling penting pikeunmolekulnu leuwih badag. Molekul komponén lianna nyaétanukléotidanu diwangun ku tilu komponén:basapurinatawapirimidin,gulapentosa, jeung guguspospat. Nukléotida ieu utamana ngabentukasam nukléat.
Di sagigireun biomolekulpolimér, sistim hayat ogé nyerep/ngahasilkeun rupa-rupasanyawa organik. Mangpaat anu bisa diala tina ngulik biomolekul, di antarana, nyaéta pikeunubar.
Nu kaasup biomolekul, di antarana
Nukléosidatéh molekul nu kabentuk tina kabeungkeutnanukléobasakana cingcinribosa. Contona nyaétasitidin,uridin,adénosin,guanosin,timidinjeunginosin.
Nukléosida bisadiposporilasimakékinasedina jero sél, ngahasilkeunnukléotidanu mangrupa komponén dasar DNA (asam déoksiribonukléat) jeung RNA (asam ribonukléat).
Monosakaridamangrupa karbohidrat dina bentuk gula basajan;disakaridadibentuk tina dua monosakarida. Monosakarida jeung disakarida rasana amis, leyur dina cai, sarta bentukna kristalin. Conto monosakarida, di antaranahéksosa(glukosa,fruktosa, jeunggalaktosa) jeungpentosa(ribosa,déoksiribosa). Conto disakarida, di antaranasukrosa,maltosa, jeunglaktosa.
Polisakaridamangrupa polimér monosakarida, karbohidrat kompléks nu teu amis. Ilaharna mah badag, sarta silih tumbu dina beungkeut anu ngarancabang. Karbohidrat teu leyur dina cai sarta teu ngabentuk kristal. Contona, di antaranaaci,selulosa, jeungglikogén. polisakarida nu leuwih pondok, nu diwangun ku 2-15 monomér, kadang disebutoligosakarida.
Lipidtéh ilaharna mahésterasam lemak, nu ngawangunmémbran biologis. Pancén biologis lianna nyaéta salaku simpenan énérgi (misalnatrigliserida). Lipid lolobana diwangun ku "hulu"polar/hidropilikjeung 1-3 buntut asam lemak nonpolar/hidropobik, antukna lipid boga watekampipilik. Asam lemak diwangun ku ranté atom karbon nu teu nyagak; nujenuhditumbukeun ku ukur beungkeut tunggal, sedengkeun nuteu jenuhngandung sahanteuna hiji beungkeut rangkep. Ranté asam lemak ieu ilaharna ngandung 14-24 gugus karbon.
Pikeun lipid nu aya dina mémbran biologis, hulu hidropilikna téh bisa mangrupa:
Hormondihasilkeun dina kelenjaréndokrin, diékskrésikeun kana salurangetih. Pancénna rupa-rupa, di antarana ngaturjalur métabolikjeung prosés transpor mémbran.
Hormon bisa digolongkeun kana tilu kelas truktur:
Asam aminohartinamolekulnu ngandung bohgugus fungsiaminojeungasam karboksilat(dinabiokimia, istilah ieu nujul ka asam amino nu gugus amino jeung karboksilatna meungkeut atom karbon nu sarua, ditambahprolinnu sabenerna lain asam amino).
Asam amino téh monomér pikeun hiji jenispolimér; ranté 2-10 asam amino disebutpéptida, 10-100 disebutpolipéptida, sedengkeun nu leuwih panjang ti éta katelahnaprotéin. Struktur protéin ieu boga pancén struktural jeung hanca nu rupa-rupa pikeun mahluk hirup.
Aya dua puluh asam amino nu disandi kukode genetikbaku, padahal asam amino alami téh aya leuwih ti 500 rupa. Mun dina protéin aya asam amino lian ti nu dua puluh tadi, ieu téh biasana mah hasil ngarobah sanggeustranslasi(sintésis protéin). Asam amino séjén nu aya dina protéin nalika prosés translasi téh ngan aya dua (éta ogé ukur aya dina sababaraha organisme):
Di sagigireun nu dipaké dinasintésis protéin, asam amino nu penting téh di antaranakarnitin(dipaké pikeun transpor lipid jero sél),ornitin,GABA, jeungtaurin.
Métaloprotéinhartina protéin nu ngandungkopaktorlogam(métal). Logam ieu bisa mangrupaionmandiri, bisa ogéngagabungjeungsanyawa organiknonprotéin, kayaning gugusporpirinnu aya dinahémoprotéin. Dina sababaraha kasus, logam ieu ngagabung sakaligus jeung protéin sarta ion nonlogam anorganikna. Struktur protéin-logam-nonlogam ieu, misalna, aya dinaklaster beusi-walirang.
Vitamintéh sanyawa nu teu bisa dijieun (disintésis) ku hiji organisme, mangkaning penting pikeun kaséhatan/kahirupanana. Sanyawaan ieu kudu diserep atawa didahar ti sumber séjén, najan jumlah nu dipikabutuhna ngan saeutik.