Biblikal na kanon

Angkanonay ang mga aklat na bumubuo saBibliyangHudaismoat ngKristiyanismo. Ang kanon ng Bibliya ay nabuo sa maraming mga taon at ang mga aklat na napasama dito ay hindi sabay sabay na ipinasok sa kanon.  Ang mga bilang ng aklat na nakapasok sa kanon ay hindi pareho sa iba-ibang denominasyon ngKristiyanismo. Ang kanon ng Hudaismo ay binubuo lamang ngTanakhoLumang Tipanat hindi tinatanggap ng mga Hudyo angBagong Tipan. AngDeuterokanonikongKatolikoatOrthodoxay hindi tinatanggap ng mgaProtestante.
AngHudaismong Rabinikoay kumikilala ng 24 aklat ngTekstong Masoretikona karaniwang tinatawag naTanakho Bibliyang Hebreo bilang autoritatibo. Ang ebidensiya ay nagmumungkahi na ang proseso ng kanoninasyon ng Tanakh ay nangyari sa pagitan ng 200 BCE at 200 CE. Ang isang dating sikat na teoriya ay angTorah(Genesis,Exodo,Levitico,Deuteronomyo,Bilang)ay isinama sa kanon noong 400 BCE, ang mgaPropeta o Nevi'im(Josue,Aklat ng mga Hukom,1at2 Samuel,1at2 Hari,Isaias,Jeremias,Ezekiel,Joel,Amos,Obadias,Jonas,Mikas,Nahum,Habakuk,Sofonias,Hageo,ZacariasatMalakias) noong 200 BCE at ang mgaKasulatan o Ketuvim(Awit,Job,Kawikaan,Ruth,Awit ni Solomon,Eclesiastes,Panaghoy,Ester,Daniel,Esdras,Nehemias,1at2 Kronika)noong 100 BCE.na marahil ay sa isang hipotetikal naKonseho ng Jamnia. Gayunpaman, ang pananaw na ito ay papalaking itinatakwil ng mga modernong skolar. AngSeptuagintang pangalan ng saling Griyego ng Tanakh na isinalin sa pagitan ng ikatlo hanggang unang siglo BCE sa Alexandria, Ehipto. Ayon kay Michael Barber, "SaSeptuagint, angTorahatNevi'imay itinatag bilang kanonikal ngunit angKetuvimay lumilitaw na hindi pa depinitibong nakanonisa. Halimbawa, ang ilang mga edisyon ng Septuagint ay kinabiblangan ng halimbawa ang 1-4Macabaeo 151 Awit samantalang ang iba ay wala nito. Gayundin ay may mga dagdag saAklat ni Esther,Aklat ni JeremiasatAklat ni Danielat1 Esdras.
Ang mga SimbahangRomano Katoliko,Ortodoksong OrientalatSilangang Ortodoksoay nagsama ng mga aklat na hindi isinama sa kanon ngHudaismoat kalaunan ay hindi isinama niMartin Lutherna tinawag nadeuterokanonikalat itinuring na apokripa ng mga Protestante. Ang basehan ng pagsasama ng mga aklat na deuterokanonikal ng Katoliko at Ortodokso ay ang maagang saling Griyego ng Tanakh naSeptuagintna ang pinakasiniping salin sa Griyegong Bagong Tipan ng mga siping Lumang Tipan.
Noong huli nang ika-1 siglo CE, ang ilang mgasulat ni Pabloay alam niClemente ng Romakasama ng ilang anyo ng mgalohia(salita ni Hesus). Bagaman, binigyan ni Clemente ng mataas na pagpapahalaga ang mga ito, hindi niya ito itinuring bilang "Kasulatan"("graphe") na isang terminong kanyang nireserba para saSeptuagint. Ayon sa skolar ngBibliyangsiBruce Metzgersa kanyang aklat naCanon of the New Testament(1987) :
SiMarcion ng Sinopena isang obispong Kristiyano ngAsya menorna tumungo sa Roma at kalaunang itiniwalag para sa kanyangmga pananawang sinasabing una sa kasaysayang Kristiyano na nagmungkahi ng isang depinitibo, eksklusibo, at natatanging kanon ng mga kasulatang Kristiyano na tinipon sa pagitan nang 130-140 CE.(Bagaman tinalakay niIgnatiusang kasulatang Kristiyanobago si Marcion laban sa mga natantongheresiyang mgatagataguyod ng Hudaismo(Judaizers) atDocetismo, siya ay hindi naglimbag ng isang kanon.) Sa kanyang aklat na  InOrigin of the New TestamentIkinatwiran niAdolf von Harnackna nakita ni Marcion ang iglesia sa panahong ito na malaking isang iglesiang Lumang Tipan(isa na sumunod sa Tipan ng manlilikhang diyos) nang walang itinatag na kanon ng Bagong Tipan at ang katunggaling simbahan ni Marcion ay unti unting bumuo ng kanon ng Bagong Tipan bilang tugon sa hamong ginawa ni Marcion. Itinakwil ni Marcion ng buo ang teolohiya ng Lumang Tipan at itinuring angdiyosna inilalarawan dito bilang isang mababang nilalang. Kanyang inangkin na ang teolohiya ng Lumang Tipan ay hindi umaayon sa katuruan niHesustungkol sadiyosatmoralidad. Naniwala si Marcion na si Hesus ay dumating upang palayain ang sangkatauhan mula sa autoridad ng diyos ng Lumang Tipan at upang ihayag ang mas mataas na diyos ng kabutihan at kahabagan na kanyang tinawag na "Ama". SinaApostol PabloatLucasang tanging mga may akdang Kristiyano na nakatagpo ng pabor kay Marcion bagaman ang kanyang mga beriyon ng mga aklat nito ay iba sa mga kalaunang tinanggap nakanonikalnang nanaig na sekta ng Kristiyanismo. Lumikha si Marcion ng isang kanon na isang tiyak na pangkat ng mga aklat na kanyang itinuturing na buong autoritatibo na pumalit sa lahat ng iba pa. Ang kanon na ito ay binubuo ng 10 mgasulat ni Pablo(Hindi kasama ang Hebreo at mgaliham Pastoral) sy isang ebanghelyo naEbanghelyo ni Lucas. Hindi matiyak kung binago niya ang mga aklat na ito, nilinis ang mga ito sa mga pananaw na hindi umaayon sa kanyang pananaw o kung ang kanyang mga bersiyon ay kumakatawan sa isang hiwalay na tradisyong tekstuwal.Ang ebanghelyo ni Marcion na simpleng tinatawag naEbanghelyo ng Panginoonay iba sakanonikalnaEbanghelyo ni Lucasdahil sa kawalan ng anumang mga talata na nag-uugnay kay Hesus sa Lumang Tipan. Naniwala si Marcion na ang diyos ng Israel na nagbigay ngTorahsa mga Israelita ay isang buong ibang diyos mula sa supremang diyos na nagpadala kay Hesus at kumasi sa Bagong Tipan. Tinawag ni Marcion ang kanyang kalipunan ng mgasulat ni PablonaApostolikon. Ang mga ito ay iba rin sa mga bersiyon ng kalaunang nagingkanonikalna mga sulat ni Pablo ng nanaig na sektang ortodoksiyang Kristiyanismo. Bilang karagdagan sa kanyangEbanghelyoatApostolikon, siya ay sumulat rin ng isang tekstong tinawag naAntithesisna sumalungat sa pananaw tungkol sa diyos at moralidad ngBagong Tipansa pananaw ng diyos at moralidad saLumang Tipan. Ang kanon at teolohiya ni Marcion ay itinakwil bilangheretikong sinaunang katunggaling sektang Kristiyano ni Marcion. Gayunpaman, kanyang pinuwersa ang ibang mga Kristiyano na isaalang alang kung anong mga teksto ang kanonikal at kung bakit. Malawak niyang ipinakalat ang kanyang mga paniniwala na nakilala bilangMarcionismo. Ang skolar ng Bagong Tipan na siRobert M. Priceng Drew University ay nagsaalang alang ng problema ng kanon ni Pablo:: kung paano, kailan at sino ang nagtipon ng mgasulat ni Pablosa iba't ibang mga iglesia bilang isang koleksiyon ng mga sulat. Ang ebidensiya na ang sinaunang mgaama ng simbahangaya ni Clemente ay alam ang mga sulat ni Pablo ay hindi maliwanag. Inimbestigahan ni Price ang ilang mga scenariong historikal at dumating sa konklusyon at tumukoy kay Marcion bilang unang alam na tao sa itinalang kasaysayan na nagtipon ng mgasulat ni Pablosa iba't ibang mga iglesia bilang isang kanon. Ayon kay Price ,
Kung ito ay tama, kung gayon ang papel ni Marcion sa pagkakabuo ng Kristiyanismo ay mahalaga.
Noong gitna nang ika-2 siglo CE, siJustin Martyr(na sumulat noong mga 145-163 CE) ay nagbanggit ng mga "memoir ng mga apostol" na tinawag ng mga Kristiyanong "mga ebanghelyo" at itinuring na katumbas ng Lumang Tipan.Sa mga kasulatan ni Justin, ang mga natatanging pagsangguni ay matatagpuan saSulat sa mga taga-Roma,Unang Sulat sa mga taga-Corinto,Sulat sa mga taga-Galacia,Sulat sa mga taga-Efeso,2 Tesalonicaat mga posibleng reperensiya saSulat sa mga taga-Filipos,Sulat kay TitoatUnang Sulat kay Timoteo. Bilang karagdagan dito, siya ay tumutukoy sa isang salaysay mula sa isang hindi pinangalanang pinagkunan ng bautismo ni Hesus na iba sa matatagpuan sa mgakanonikalna sinoptikong ebanghelyo:
Ang isang apat na ebanghelyong kanon(Tetramorph) ay inihiayag niIrenaeus,c. 160 na direktang tumukoy dito.Ang pagpipilit sa kanon ng apat na ebanghelyo at wala ng iba pa ang sentral na tema niIrenaeus of Lyons, c. 185. Sa kanyang sentral na akdangAdversus Haereses. kinondena ni Irenaeus ang mga sinaunang sektang Kristiyanismo na gumamit lamang ng isang ebanghelyo gaya ngMarcionismo(na gumamit lamang ng binagongEbanghelyo ni Lucas) o mgaEbionitana tila gumamit ng isang bersiyong Aramaiko ngEbanghelyo ni Mateogayundin ang ilang mga pangkat na gumamit ng higit sa apat ng mga ebanghelyo gaya ng mgaValentinian(A.H.1.11). Isinaad ni Irenaeus na ang apat na kanyang niyayakap na ebanghelyo ang apat na "mga haligi ng simbahan". Ayon kay Irenaeus, "hindi posibleng may higit o kakaunti sa apat na ebanghelyo" na itinatanghal bilang lohika ang analohiya ng apat na sulok ng daigdig at apat na hangind(3.11.8). Ang kanyang paglalarawan na kinuha mula saEzekiel1, oAklat ng Pahayag4:6-10, ng trono ng diyos na dinala ng apat na mga nilalang na may apat na mukha ang pinagmulan ng konbensiyal na mga simbolo ng mga ebanghelista:leon(Marcos), agila(Juan), tao(Mateo), toro(Lucas). Si Irenaeus ay naging matagumpay sa pagdedeklara na ang apat na ebanghelyo ng kolektibo at eksklusibo ay naglalaman ng katotohanan. Batay sa mga argumentong ginawa ni Irenaeus bilang suporta sa apat lamang na autentikong ebangheiko, ang ibang mga komentador ay nagpalagay na angapat na ebanghelyoay isa pa ring bagong ideya sa panahon ni Irenaeus.AngAgainst Heresies3.11.7 ay kumikila na maraming mga Kristiyanong heterodox ay gumagamit lamang ng isang ebanghelyo samantalang ang 3.11.9 ay kumikilal na ang iba ay gumagamit ng higit pa sa apat na ebanghelyo.Ang tagumpay ngDiatessaron(pinag-isang apat na ebanghelyo) sa parehong panahon ni Irenaeus ay "isang makapangyarihang indikasyon na ang apat na ebanghelyo na sa parehong panahon ay itinaguyod ni Irenaeus ay hindi malawak lalo ng hindi pangkalahatang kinilala."Sina McDonald at Sanders, Appendix D-1, ay nagtala ng sumusunod na kanon para kay Irenaeus batay sa Kasaysayan ng Simbahan niEusebio ng Caesarea5.8.2-8, ngunit nagbigay komento na:"...malamang na hindi ito higit sa paglilista ni Eusebius ng mga reperensiyang ginawa ni Irenaeus.":
Maliwanag na sumipi si Irenaeus mula sa 21 ng mga aklat ng Bagong Tipan at pinangalan ang mga may akda na kanyang inakala na sumulat ng mga tekstong ito. Siya ay kilala na nauugnay kay Polycarp at dahil si Polycarpo ay pinaniniwalaang nauugnay kay Juan na apostol, may potensiyal na dakilang autoridad sa tradisyong ito. Binanggit ni Irenaeus ang apat na ebanghelyo, Mga Gawa ng mga Apostol, mga sulat ni Pablo maliban saSulat sa mga Hebreo,Sulat kay Filemon, gayundin din ang 1 Pedro at ang 1 at 2 Juan at ang Aklat ng Pahayag.Maaaring tinukoy niya ang Hebreo(Book 2, Chapter 30) at Santiago (Book 4, Chapter 16) at kahit 2 Pedro (Book 5, Chapter 28) ngunit hindi binanggit ang Filemon, 3 Juan o Judas.
Kanyang pinaniwalaang ang sulat sa mga taga-Roma na kilala ngayon bilangUnang Sulat ni Clementeay may dakilang halaga ngunit tila hindi siya naniniwalang si Clemente ang may akda nito(Book 3, Chapter 3, Verse 3) at tila ay may parehong mas mababang estado gaya ngSulat ni Polycarpio(Book 3, Chapter 3, Verse 3). Siya ay tumukoy sa isang talata ngPastol ni Hermasbilang kasulatan (Mandate 1 or First Commandment) ngunit ito ay may ilang mga problemang konsistensiya sa kanyang panig. Si Hermas ay naniwalang si Hesus ay naginganak ng diyosat bautismo(Parable 5 of Shepherd; Chapter 59, verses 4-6na isang konseptong tinatawag naadoptionismongunit ang lahat ng mga kasulatan ni Irenaeus kabilang ang pagbanggit saEbanghelyo ni Juan(Jn. 1:1) ay nagpapatunay na siya ay palaging naniniwalang si Hesus ay palaging diyos.
SiTatianay naakay sa Kristiyanismo ni Justin Martyr sa pagdalaw sa Roma noong mga 150 CE at pagkatapos ng labis na instruksiyon ay bumalik sa Syria noong 172 CE upang ireporma ang simbahan doon. Sa isang punto(iminungkahi na c. 160 CE), siya ay lumikha ng isang pinagkaisang Ebanghelyo sa pamamagitan ng paghahabi ng mga nilalaman ng mga ebanghelyo ni Mateo, Marcos, Lucas at Juan kasama ng mga pangyayaring hindi makikita sa mga tekstong ito. Ang salaysay ng Ebanghelyong ito ay pangunahing sumusunod sa kronolohiya ni Juan. Ito ay tinatawag na Diatessaron ("(Kasunduan) Sa Pamamagitan ng Apat") at naging opisyal na teksto ng ebanghelyo ng Iglesiang Syrian na nakasentro sa Edessa.
Noong huli nang ika-4 siglo CE, angPanarion29  niEpiphanius ng Salamis(namatay noong 402 CE) ay nagsaad na ang sektangNazarenoay tumakwil sa mgasulat ni Pabloat angAgainst Heresies26.2 niIrenaeusay nagsaad na ang mgaEbionitaay tumakwil sa kanya.Acts 21:21ay nagtala ng isang chismis na nilayon ni Apostol Pablo na wasakin ang Lumang Tipanr(laban sa chismis na ito, tignan angRomans 3:8,3:31). Ang2 Peter 3:16ay nagsasaad na ang kanyang mga sulat ay inabuso ng mgaheretikona bumaluktot sa mga ito "kung paano ang ginagawa nila sa iba pang mga kasulatan". Noong ika-2 at ika-3 siglo CE, angEcclesiastical History6.38 niEusebiusay nagsaad na angElchasai"ay gumamit ng mga teksto mula sa bawat bahagi ng Lumang Tipan at mga Ebanghelyo; itinakwil nito nang buo si Apostol Pablo". Ang 4.29.5 ay nagsaad na siTatian ang Assyrianay tumakwil sa mgasulat ni Pabloat saMga Gawa ng mga Apostol. Ang 6.25 ay nagsaad na tinanggap niOrigenang 22 kanonikal na mga akalt ng mga Hebreo kasama ngMacabeoat apat na ebanghelyo ngunit siApostol Pabloay "hindi labis na sumulat sa lahat ng mga iglesia na kanyang tinuruan; at kahit sa mga kanyang sinulatan, siya ay nagpadala ng ilang mga linya."
Sa pagitan nang 140 at 220 CE, ang parehong panloob at panlabas na mga pwersa ay nagtulak sa sekta ng Kristiyanismo naProto-ortodoksiyana simulang gawing sistema ang pareho nitong mga doktrina at ang pananaw nito ng pahayag. Ang karamihan ng pagsisistemang ito ay sanhi ng pagtatanggol laban sa iba't ibang mga pananaw Kristiyano na katunggali ng sektangProto-ortodoksiya. Ang simulang mga taon ng yugtong ito ay nakasaksi ng paglitaw ng ilang mga malalakas na kilusan ng pananampalatayang Kristiyano na kalaunang itinuring naheretikong simbahan sa Roma:Marcionismo,GnostisismoatMontanismo.
SiMarcionang maaaring unang maliwanag na naglarawan ng kanon ng Bagong Tipan bagaman ang tanong kung sino ang nauna ay pinagdedebatihan pa rin ng mga skolar.Ang pagtitipon ni Marcion ng kanon ay maaring isang hamon at pabuya sa umaahon na sektangproto-ortodoksiya. Kung nais nila na itanggi na ang kanon ni Marcion ang totoo, kinailangan nilang ilarawan kung ano angtotoo. Kaya ang yugtong paglawig ng kanon ng Bagong Tipan ay nagsimula bilang tugon sa iminungkahinglimatadong kanonniMarcion.
AngPragmentong Muratorianang pinakamatandang alam na halimbawa ng listahan ng kanon ng halos lahat ng mga aklat ng kasalukuyang kanon ng Bagong Tipan.Ito ay napinsala at hindi kumpleto bilang mababang uring saling Latin ng orihinal na Griyeo na karaniwang pinepetsahan sa huli nang ika-2 siglo CE,bagaman ang ilang mga skolar ay pumapabor sa petsang ika-4 siglo CE.Ang hindi kilalang may akda nito ay tumatanggap sa apat naebanghelyona ang dalawang huli angEbanghelyo ni LucasatEbanghelyo ni Juanngunit ang pangalan ng unang dalawang ebanghelyo sa listahan ay nawawala. Tinatanggap rin ng may akda angMga Gawa ng mga Apostolat 13 sa mgaSulat ni Pablo. AngSulat sa mga Hebreo,Unang Sulat ni Pedro,Ikalawang Sulat ni Pedro,Sulat ni Santiagoay hindi binanggit sa listahang ito. Itinuturing ng may akda na peke ang mga sulat na nag-aangking isinulat niApostol PablonaSulat sa mga taga-LaodiceaatSulat sa mga taga-Alexandria. Ayon sa may akda, ang mga ito ay "pineke sa pangalan ni Pablo upang isulong angheresiyaniMarcion." Sa mgapangkalahatang sulat, tinatanggap ng may akda angSulat ni Judasat nagsaad na ang dalawang mga sulat na "nagdadala ng pangalan ni Juan" ay binibilang sasimbahang katolikoat angAklat ng Karununganna "isinulat ng mga kaibigan ni Solomon sa kanyang karangalan". AngPastol ni Hermasayon sa may akda nito ay "talagang dapat basahin, ngunit ito ay hindi maaarihang basahin ng publiko sa mga tao sa iglesia sa mga propeta na ang bilang ay kumpleto o sa mga apostol dahil ito ay pagkatapos ng kanilang panahon". Sa karagdagan ng pagtanggap sa Aklat ng Pahayag, nagbigay komento rin ang may akda ng pragmentong ito na ang Apocalipsis ni Pedro" ay isang aklat na "ang ilan sa atin ay hindi papayag na basahin sa iglesia." Gayunpaman, hindi matiyak kung ito ay tumutukoy saApocalipsis ni Pedroo saGnostikong Apocalipsis ni Pedro.
SiClemente ng Alehandriya(c. 150-c. 215 CE) ay gumamit ng isang bukas na kanon. Tila siya ay "praktikal na hindi nababahala tungkol sa kanonisidad. Para sa kanya, ang pagkasi ang mahalaga." Bilang karagdagan sa mga aklat na hindi nakasama sa naging 27 aklat ng Bagong Tipan ngunit may pang lokal na kanonisidad(Sulat ni Barnabas,Didache,1 Clemente,Pahayag ni Pedro,Pastol ni Hermas,Ebanghelyo ayon sa mga Hebreo), siya ay gumamit rin ngGriyegong Ebanghelyo ng mga Ehipsiyo,Pangangaral ni Pedro,Mga Tradisyon ni Matias,Mga Orakulong Sybillineat ang Ebangelyong Pambibig. Gayunpaman, kanyang pinaboran ang apat na ebanghelyo kesa sa iba pa bagaman kanyang dinagdagan ang mga ito ng mga ebanghelyongapokripal. Siya ang unang nagtrato sa mga hindisulat ni Pablongmga sulat(maliban saIkalawang Sulat ni Pedrobilang mga kasulatan. Kanyang tinanggap angUnang Sulat ni Pedro,Unang Sulat ni Juan,Ikalawang Sulat ni JuanatSulat ni Judasbilang kasulatan.
AngEbanghelyo ni Juan(at posibleng angAklat ng Pahayagat mga sulat ni Juan) ay itinakwil bilang hindi apostoliko o isinulat nggnostikongsiCerinthuso hindi umaayon sa mgaebanghelyong sinoptikong sektang Kristiyanismo na yumabong noong mga 170 CE na tinawag niEpiphanius ng Salamisang mga ito naAlogidahil ang mga ito ay tumakwil sadoktrinang Logos ni Juanat dahil ang mga ito ay nag-angking ang mga ito ay hindi lohikal. Maaaring mayroon ding pagtutol ang sektang ito sa doktrina ngParacleto.SinaGaius o Caius, presbytero ng Rome(simula nang 200 CE) ay maliwanag na naugnay sa kilusang ito.
AngEcclesiastical HistoryniEusebius6.25 ay nagsaad na tinanggap niOrigen(namatay noong 253/4 CE) ng 22 kanonikal na akalt ng mga Hebreo kasama ngMacabeo, apat na ebanghelyo ngunit siApostol Pabloay "hindi labis na sumulat sa lahat ng mga simbahan na kanyang tinuruan, at kahit sa mga simbahan na kanyang sinulatan, siya ay nagpadala ng ilang mga linya."
Sa kanyang aklat naKasaysayan ng Simbahan(c. 330 CE), itinala niEusebio ng Caesareaang kanon na ito ng Bagong Tipan:
AngAklat ng Pahayagni Juan ay ibinilang bilang parehong tinanggap (Kirsopp. saling: "Kinilala") at tinutulan na nagsanhi ng ilang kalituhan kung ano eksaktong ibig sabihin ni Eusebius. Mula sa iba pang mga kasulatan ng mgaama ng simbahan, alam nating ito ay tinutulan kasama ng ilang mga listahan ng kanon na tumatakwil sa kanonisidad nito. AngEH 6.25.3=14 na itinuro kay Origenat angEH 3.24.17-18EH 3.3.5 ay nagdagdag ng karagdagang detalye tungkol kay Pablo: Ang 14 na sulat ni Pablo ay mahusay na alam at hindi tinutulan. Kaya hindi talaga tama na hindi mapansin ang katotohanan na ang ilan ay tumakwil saSulat sa mga Hebreona nagsasabing ito ay tinutulan ng simbahan sa Roma sa dahilang ito ay hindi isinualat ni Pablo." AngEH 4.29.6 ay nagbanggit ngDiatessaron: "Ngunit ang kanilang orihinal na tagapagtatag na si Tatian ay bumuo ng ilang kombinasyon at koleksiyon ng mga ebanghelyo, hindi ko alam kung paano kung saan kanyang binigyan ng pamagat Diatessaron at nasa mga kamay pa rin ng ilan. Ngunit kanilang sinabi na siya ay nangahs na i-paraphraseang ilang mga salita ng apostol Pablo upang pabutihin ang kanilang istilo."
Ang kanon naCodex Claromontanusc. 303-367,na isang pahinang ikinabit sa isang ika-6 siglo CE kopya ng mgasulat ni PabloatSulat sa mga Hebreoay may Lumang Tipan kasama ng Tobit, Judith, Karunungan, Sirach, 1-2, 4 Macabeo, at ang Bagong Tipan, kasama ngIkatlong Sulat sa mga taga-Corinto,Mga Gawa ni Pablo,Apocalipsis ni Pedro,Sulat ni Barnabas,Pastol ni Hermas, ngunit walangSulat sa mga taga-Filipos,1 Tesalonica,2 TesalonicaatSulat sa mga Hebreo. SinaZahnat  Harnack ay nasa opinyon na ang listahan ay hinango ng orihinal sa Griyego sa Alexandra o sa mga kapitbahay nito ~300 CE. Ayon kayJülicher, ang listahang ito ay kabilang sa ika-4 siglo CE at malamang ay may pinamulang kanluran.
Noong 331, kinomisyon niDakilang Constantinosi Eusebius na maghatid nglimang mga bibliya ni Constantinepara sasimbahan sa Constantinople. Itinala niAthanasius(Apol. Const. 4) na ang mga skribangAlexandrianay naghahanda ng mga bibliya para kay EmperadorConstansnoong mga 340 CE. Halimbawa, ipinagpalagay na ito ay maaaring nagbigay ng motibasyon para sa listahan ng kanon at angCodex VaticanusatCodex Sinaiticusay maaaring ang mga halimbawa ng mga bibliyang ito. Kasama ngPeshittaatCodex Alexandrinus, ang mga ito ang pinagkunang umiiral na bibliyang Kristiyano.Walang ebidensiya saUnang Konseho ng Nicaeang anumang pagtukoy ng kanon gayumpaman, siJerome(347-420 CE) sa kanyang aklat naPrologue to Judithay nag-angkin na angAklat ni Judithay "natagpuan ng Konsehong Nicene na kabilang sa bilang ng mga sagradong kasulatan."
Sina McDonald at Sanders, Appendix D-2 ay nagbigay pansin sa sumusunod na kanon niCirilo ng Herusalem(c. 350 CE) mula sa kanyangCatechetical Lectures4.36:
Sa kanyangEaster letter noong 367 CE, siAtanasiona obispo ng Alexandria ay nagbigay ng listahan ng eksaktong parehong mga aklat na naging 27 aklat na kanon ng Bagong Tipanat kanyang ginamit ang salitang "kanonisado" (kanonizomena) tungkol sa mga ito.Kanya ring itinala ang 22 aklat ng Lumang Tipan at 7 mga aklat na wala sa kanon ngunit dapat basahin: Karunungan ni Solomon, Sirach, Esther, Judith, Tobit,Didache, atPastol ni Hermas. Ang talaang ito ay napakakatulad ngkanon ng Protestante(WCF). Ang tanging mga pagkakaiba ang kanyang hindi pagsama saAklat ni Estherat ang pagsama saBaruchatSulat ni Jeremiasbilang bahagi ngAklat ni Jeremias.
Ang kanon na Cheltenhamc. 365-390 CE ay isang listahang Latin na natuklasan ng Alemang skolar ng klasiko na siTheodor Mommsen(inilimbag noong 1886) sa isang ika-10 siglo CE manuskrito(pangunahing patristiko) na kabilang sa aklatan ni Thomas Phillips saCheltenham, Inglatera. Ang listahang ito ay malamang na nagmula saHilagang Aprikasa madaling pagkatapos ng ika-4 siglo CE. Ito ay may 24 aklat ng Lumang Tipanat 24 aklat ng Bagong Tipan na nagbibigay ng mga bilang ng pantig at linya ngunit inalis angSulat sa mga Hebreo,Sulat ni Judas, atSulat ni Santiagoat tila kinuwestiyon ang mga sulat ni Juan at Pedro ng lagpas sa una.
AngSynod of Laodicea,c.363 CE ang isa sa unang mga synod nagtangka na hatulan kung aling mga aklat ang dapat basahin ng malakas sa mga iglesia. Ang mga atas na inisyu ng mga 30 pari na dumalo ay tinawag nabatas kanon. Ang kanon 59 ay nag-atas na ang tanging mga aklat kanonikal ang dapat basahin ngunit walang listahan ang ikinabit sa mga manuskritong Latin at Syriac na nagtatala ng mga atas. Ang listahan ng mga aklat kanonikal Kanon 60na minsang itinuturo sa Synod ng Laodicea ay isang kalaunang adisyon ayon sa karamihan ng mga skolar ay may isang 22 aklat ng OT at 26 aklat ng Bagong Tipan(Hindi kasama rito angAklat ng Pahayag).
Nilista nina McDonald at Sanders, Appendix D-2 ang sumusunod na kanon para kayEpipanio ng Salamis(c.374-377 CE), mula sa kanyangPanarion76.5:
Noongc.380 CE, ang redactor ngMga Konstitusyong Apostolikoay nagturo ng kanon sa mismong mga 12 apostolbilang ika-85 ng kanyang listahan ng gayong mgaMga atas apostoliko:
Ang ilang mga kalaunang saling Coptiko at Arabiko ay nagdagdag ngAklat ng Pahayag.
Noong mga huli nang 380 CE, siGregorio ng Nazianzusay lumikha ng isang kanonsa talata na umaayon sa kanyang kakontemporaryong si Atanasio maliban sa paglalagay ng mga sulat katoliko pagkatapos ng mga sulat ni Pablo at pag-aalis ngAklat ng Pahayag. Ang listahang ito ay pinagtibay ngSynod ng Trullonoong 692 CE.
Sa kanyang tula naIambics for Seleucusna isinulat pagkatapos nang 394 CE, tinalakay niAmphilochius ng Iconiumang debate sa pagsasama sa kanon ng ilang mga aklat at halos tiyak na itinakwil ang mga kalaunang mga sulat ni Pedro at Juan, Judas at Aklat ng Pahayg.
Itinala nina McDonald at Sanders, Appendix D-2 ang sumusunod na kanon ng Bagong Tipan para kayJerome, (c.394 CE) mula sa kanyangEpistle53:
Ang pagkokomisyon ni Papa Damaso ng LatinVulgatang Bibliya c. 383 CE ay instrumental sa pagtatakda ng kanon sa Kanluran. Pinaniniwalaan ng ilan na sa direksiyon niPapa Damaso Ina Obispo ng Roma na ang kanon ng Katoliko ay itinakda sa Konseho ng Roma noong 382 CE. Gayunpaman, ang talaang Damasian(na isinaad na nagmula sa Konseho ng Roma) na isinama sa pseudepigrapikal na Decretum Gelasianum ay maaring hindi mula kay Damaso.Ang listahang ibinigay sa ibabaw na ipinagpapalagay na inidendorso niPapa Damasus I:
Ang tinatawag naDecretum Gelasianum de libris recipiendis et non recipiendisay tradisyonal na itinuturo kay Gelasius na obispo ng Roma noong 492-496 CE. Gayunpaman, kung isaalang alang ang lahat, ito ay malamang na may pinagmulang Timog Gallic(ika-6 siglo CE) ngunit pinaniniwalaan ng ilan na ang ilang mga bahagi ay maaaring bakasin pabalik kay Papa Damasus at nagrereplekta ng tradisyong Romano. Ang ikalawang bahagi ay isang katalogong kanon at ang ika-5 bahagi ay isang katalogo ngapokripaat iba pang mga kasulatan na itinuturing na itinakwil. Ang katologo ng kanon ay nagbibigay ng lahat ng 27 mga aklat ng kanon ng Romano Katoliko.
Noong c.405 CE, siPapa Inocencio Iay nagpadala ng isang listahan ng mga sagradong aklat sa obispong Gallic na siExsuperius of Toulousena halos katulad ngkanon ng Trent(nang walang pagtatangi sa pagitan ng mgaprotocanonicalatdeuterocanonical).
SiAgustin ng Hiponaay naghayag na ang isa ay "magnanais ng mga tinatanggap ng lahat ng mga Simbahang Katoliko kesa sa mga hindi tinatanggap ng ilan sa kanila". Isinaad ni Augstin na ang mga sumasalungat na simbahan ay dapat mas higitan sa timbang ng mga opinyon ng mas marami at mas matimbang na mga simbahan. Epektibong pinwersa ni Augustin ang kanyang opinyon sa Simbahan sa pamamagitan ng pag-uutos ng tatlong mga synod tungkol sa kanonisidad: Angsynod ng Hipona(393 CE),synod ng Carthage(397 CE) at isa pa sa Carthage(419 CE). Ang mga synod na ito ay tinipon sa ilalim ng kapangyarihan niAgustin ng Hiponana tumuring sa kanon bilang sarado na.Ang bawat synod na ito ay nag-ulit ng parehong batas ng Simbahan: walang babasahin sa simbahan sa ngalan ng mga kasulatan ng diyos maliban sa Lumang Tipan(kabilang ang mgadeuterokanoniko) at ang 27 kanonikal na aklat ng Bagong Tipan. Ang unang konseho na tumanggap ng kasalukuyang kanon ng mga aklat ng Bagong Tipan ay maaaring angSynod ng Hiponasa Hilagang Aprika noong 393 CE. Ang maikling buod ng mga akto ng konsehong ito ay binasa at tinanggap sa mga Konseho ng Carthage noong 397 CE at 419 CE. AngAklat ng Pahayagay idinagdag sa talaan noong 419 CE.Kaya mula sa ika-4 siglo CE, may umiiral na pagkakasundo saSimbahan sa Kanlurantungkol sa kanon ng Bagong Tipan(gaya ng sa kasalukuyan)at sa huli nang ika-5 siglo CE ay saSimbahan sa Silanganna may ilang mga eksepsiyon ay tumanggap saAklat ng Pahayagat kaya ay nagkasundo sa kanon Bagong Tipan.
Ang yugtong ito ay nagmamarka ng pagsisimula ng isang mas malawak na kinikilalang kanon bagaman ang pagsasama ng ilang mga aklat ay pinagdedebatihan pa rin:Sulat sa mga Hebreo,Sulat ni Santiago,Ikalawang Sulat ni Juan,Ikalawang Sulat ni Pedro,Sulat ni JudasatAklat ng Pahayag. Ang mga dahilan ng debate ay kinabibilangan ng tanong sa  may akda ng mga aklat na ito(ang tinatawag na Damasian "konseho sa Roma" ay tumakwil na sa pagiging may akda niApostol JuanngIkalawang Sulat ni JuanatIkatlong Sulat ni Juansamantalang pinanatili ang mga aklat), ang kanilang pagiging angkop sa paggamit(angAklat ng Pahayagsa panahong ito ay binibigyang pakahulugan na sa malawak na iba ibang paraangheretikal) at kung gaano kalawak ang mga ito ay aktuwal na ginagamit(angIkalawang Sulat ni Pedroang pinaka mahinang napatunayan sa lahat ng mga aklat ng kanon ng Kristiyanismo).
Noong ika-5 siglo CE, ang simbahangRomano Katolikosa Kanluran sa ilalim niPapa Inocencio Iay kumilala sa isang kanon ng bibliya kabilang ang apat na ebanghelyo, Mateo, Marcos, Lucas, at Juan na nakaraang isinama sa ilang mga bilang mga synod na pangrehiyon naKonseho ng Roma(382 CE),Synod ng Hipona(393 CE) at dalawang mgaSynod ng Carthage(397 at 419 CE).Ang kanon na ito na tumutugon sa modernong kanon ng Romano Katoliko ay ginamit saVulgatana isang ika-5 siglo CE salin ng bibliyang ginawa niJeronimosa ilalim ng komisyon ni Papa Damaso noong 382 CE.
Sina McDonald at Sanders, Appendix D-3 ay nagtala ng isang kanon para kay Cassiodorus ng Roma mula sa kanyang Institutiones divinarum et saecularium litterarum, c.551-562 CE na kilala sa pag-aalis nito ngIkalawang Sulat ni Pedro, 2-3 Sulat ni Juan,Sulat ni JudasatSulat sa mga Hebreo.
Ang mga silangang simbahan sa pangkalahatan ay may mas mahinang saloobin kesa sa mga simbahan sa kanluran para sa pangangailangan ng paggawa ng isang matalas na delineasyon tungkol sa kanon. Ito ay mas may kamalayan sa paggagrado ng kalidad na espiritwal ng mga aklat na tinanggap nito(e.g. ang klasipikasyon ni Eusebius, tignan rin angAntilegomena) at mas hindi kadalasang nagagawing ihayag na ang mga aklat na itinakwil nito ay hindi nag-aangkin ng kalidad na espiritwal. Halimbawa, angSynod na Trullan ng 691-692 CEna itinakwil niPapa Constantine(tingnan din angPentarkiya) ay nag-endorso sa mga listahang ito ng mga kasulatang kanonikal:Mga Kanon na Apostoliko(~385 CE), ang Synod ng Laodicea (~363 CE ?), ang Ikatlong Synod ngCarthage (~397 CE), at ang ika-39 sulat Festal ni Athanasius (367 CE). Gayunpaman, ang mga listahang ito ay hindi magkakaayon. Ang Synod ng Hippo Regius (393 CE) at ang SYnod ng Carthage (419 CE) ay tumugon rin sa kanon at tinalakay dito. Gayundin, ang mga kanon ng mga pambansang simbahan ngSyria,Armenia,Georgia, Ehitpo(The Coptic Church), atEthiopiaay lahat may maliit na mga pagkakaiba.AngAklat ng Pahayagang isa sa pinaka hindi matiyak na mga aklat. Ito ay hindi isinalin sa Georgian hanggang noong ika-10 siglo CE at ito ay hindi kailanman isinama sa opisyal naleksiyonaryong simbahang Griyego kahit ito ayByzantineo moderno.
May pagkakaiba ang bilang ng mga aklat at pagkakasunod ng mga ito sa kanon sa iba't ibang denominasyon.
Sa Hudaismo ang kanon ay binubuo lamang ng Tanakh(o Lumang Tipan sa bibliang kristiyano). Hindi tinatanggap ng mga Hudyo ang "Bagong Tipan" at hindi sila naniniwala na si Hesus ang katuparan ng mesias na binabanggit sa "Tanakh". Ayon sa mga skolar na Hudyo, ang mga sinasabing hula na katuparan ni Hesus sa Bagong Tipan ay base sa maling salin at misinterpretasyon ng mga talata sa Tanakh.
Sa relihiyong Samaritanismo, ang kanon ay binubuo lamang ng limang aklat ng Torah naGenesis, Exodo, Levitico, Deuteronomyo, at Bilang.
AngMarcionismoay ikalawang siglong sekta ngKristiyanismona nagmula sa mga turo niMarcion ng Sinopenoong 144 CE. Ayon kay Marcion, angdiyosng mga Hebreo sa Lumang tipan ay isang malupit na diyos at iba sa mapagpatawad na dios ng Bagong Tipan. Sa dahilang ito, ang Lumang Tipan ay itinakwil ni Marcion. Ang kanon na tinanggap lamang sa Marcionismo ay binubuo ng 11 aklat: angEbanghelyo ni Marcion(na binubuo ng sampung kapitulo ng Ebanghelyo ni Lukas at binago ni Marcion at ang sampu sa mga sulat ni Pablo(Roma, 1 at 2 Corinto, Galacia, Efeso, Filipos, Colosas, 1 at 2 Tesalonica). Ang ibang aklat ni Pablo gaya ng1 at 2 Timoteo at Titoat ibang pang aklat ng Bagong Tipan ay itinakwil sa Marcionismo.
Ang kanong katoliko ay binubuo ng 73 aklat. Sakop ng kanong Katoliko ang Lumang Tipan at ang Bagong Tipan, pati na rin ang mga sumusunod na aklat na tinatawag na mgadeuterokanonikoo Apokripa:Tobít,Judith,Ester (Gryego)(madalas pinapalitan ang orihinal na Ester ng Lumang Tipan),1 Mga Macabeo,2 Mga Macabeo,Karunungan ni Solomon,Sirac/EclesiasticoatBaruc. Ang Apokripa ay pinagtibay na kanonikal sa Konseho ng Trent noong 1546 bilang tugon sa pagtutol dito ng mga protestante noong repormasyon(1515-1648). Ang ilan sa  mga doktrina ng katolisismo na sinusuportahan ng Apokripa at tinutulan ng mga Protestante ang purgatoryo(Tobit 12:12, 2 Macabeo 12:39-46), pamamagitan ng mga namatay na santo at mga anghel(2 Maccabeo 15:14, Tobit 12:12-15), pananalangin para sa mga patay(2 Macabeo 12:45-46) at iba pa.
SaEtiopianong Ortodokso, angBibliyaay binubuo ng 81 na aklat at sa Silangang Ortodox, ang bibliya ay binubuo  ng  84 na aklat. Sakop ng kanong Ortodokso ang lahat ng mga aklat ng bibliyang Katoliko kasama ang3 Macabeos, Awit 151,1 Esdras, 4 Macabeosat iba pa.
Ang biblia ng Tradisyong Syriac na tinatawag na Peshitta ay binubuo ng Lumang Tipan, Apokripa at Bagong Tipan. Hindi kasama sa Bagong Tipan ng Peshitta ang mga aklat na 2 Pedro, 2 at 3 Juan, Judas at Apocalipsis.
Sa Protestantismo, ang kanon ay binubuo ng 66 na aklat. Ang apokripa ng Katoliko ay hindi tinanggap ng mga Protestante.
Sa Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw (LDS/Mormon), ang kanon ayKing James Version ng Bibliya,Ang Aklat ni Mormon,Ang Doktrina at Mga Tipan, atAng Mahalagang Perlas
Ang ibang mga kasulatan ng Bagong Tipan na pangkalahatang tinuturing naapokripalay gayunpaman lumilitaw sa ilang mgaBibliyaatmanuskrito. Halimbawa, angSulat sa mga taga-Laodiceaay isinama sa maraming mga manuskrito ng Latin naVulgata, sa 18 mga bibliyang Aleman bago ang salin niMartin Lutherat isang bilang ng mga maagang bibliyang Ingles gaya ng Bibliya ni Gundulf, at saling Ingles niJohn Wycliffe. Itinuring niWilliam Whistonang sulat sa mga taga Laodicea na tunay naPaulino. Gayundin, angIkatlong Sulat sa mga taga-Corintona minsang itinuring na bahagi ng Bibliya ngArmeniyong Ortodoksongunit hindi na inililimbag sa mga modernong edisyon. Sa loob ng tradisyongOrtodoksong Syriac, ang Ikatlong Sulat sa mga taga-Corinto ay may kasaysayan rin ng kahalagahan. Ang parehong sinaAphrahatatEphraem of Syriaay tumuring dito na parang ito ay kanonikal.However, it was left-out of the Peshitta and ultimately excluded from the canon altogether.
AngDidache,Pastol ni Hermas,at iba pang mga kasulatan na itinuro sa mgaamang apostolikoay minsang itinuring na skriptural ng iba't ibang mga maagangama ng simbahan. Ang mga ito ay pinaparangalan pa rin sa ilang mga tradisyon ngunit hindi na itinuturing na kanonikal. Gayunpaman, ang ilang mga aklat na kanonikal sa loob ngOrtodoksong Etiopianoay nakahanap ng kanilang pinagmulan sa mga kasulatan ng mga apostolikong ama gayundin sa mgasinaunang kautusan ng Simbahan. AngSimbahang Etiopianong Ortodoksong Tewahedoay kumikilala sa walong mga karagdagang aklat ng Bagong Tipan sa mas malawak na kanon nito. Ang mga ito ang: Ang apat na aklat ni Sinodos, ang dalawang aklat ng Tipan, Clementong Etiopiko at Didascaliang Etiopiko.