Malakas at Maganda

Samitolohiyang Pilipino, partikular samito ng paglikha,  siMalakasat siMagandaay ang pangunahing tauhan sakuwentong-bayanngmga Tagalogna kung saan sinasalaysay ang pagbuo ng mga pulo na tinatawag na ngayon bilangPilipinas.Ayon sa istorya, nagsanib (o kinasal) ang hangin sa lupain at hangin sa kalangitan, at nagbunga ang kanilang pagsasama ng isangkawayan(ang kanilang anak). Habang palutang-lutang ang kawayan sa tubig, napadpad ito sa pampang at tinamaan ang isang ibon, na galit na galit na tinuka ang kawayan na nabiyak. Pagkabiyak, lumabas sa isang bahagi ang isanglalakiat sa isa naman aybabae. Ang babae at lalaki ay ipinangalang sina Malakas at Maganda ng mgapanitikangnagdokumento sa kuwentong-bayang ito.
Unang nadokumento ang kuwentong-bayan naiuugnay kina Malakas at Maganda sa aklat naPhilippine Folk Talesni Mabel Elizabeth C. Cole na inlimbag noong 1916subalit hindi nabanggit ang mga pangalang Malakas at Maganda.May ilang salin ng kuwento mula saaklatni Cole saTagalogay pinangalan ang lalaki at babae na lumabas sa kawayan bilang sina Malakas at Maganda.Pinangalanan din ang magulang ng kawayan bilang sina HangingAmihanat HangingHabagatna walang mga pangalan din sa aklat ni Cole.Wala din pangalan ang ibon na bumiyak sa kawayan sa pamamagitan ng pagtuka subalit may mga salin din na pinangalan ang ibon. May salin na nagsasabing siTigmamanukanang ibonat mayroon naman ang nagsasabing siManaulang ibon.
Karaniwan ang mga alamat sa ilangkalinangangAsyano tungkol sa paglitaw ng sangkatauhan mula sa isang kawayan.Tungkol sa isang lalaki na nanaginip ng isang magandang babae sa ilalim ng kawayan ang isang alamat mula saMalaysia.Satradisyong-pambayang Hapones, nagsasalaysay angKuwento ng Tagaputol ng Kawayan(Hapones: 竹取物語,Hepburn: Taketori Monogatari) ng isang babae na lumitaw mula sa isang bahaging kumikinang ng isang kawayan.
SaKabisayaan, partikular ngmga Hiligaynon(o tinatawag noong Yligueynes), may isang katulad na istorya, na unang nadokumento ng Kastilang si Miguel de Loarca ng Arevalo,Espanyanoong 1582, na nagsasalaysay ng dalawang nilalang nagngangalang Sicalac at Sicavay na umusbong mula din sa kawayan.Nalikha din ang kawayan na iyon sa pagsasanib ng hangin sa lupa at hangin sa langit.Nagkaroon ng mga anak sina Sicalac at Sicavay na pinangalangSiboatSamar.
Sang-ayon kay Jordan Clark, isangKanadiyanona nangongolekta ng mga kuwentong-bayang Pilipino at ang lumikha ng websayt naThe Aswang Project,ang pagkakatulad ng istorya nina Sicalac at Sicavay ng mga Bisaya at kuwentong-bayan dinokumento ni Cole sa kanyang aklat na tinukoy bilang sa kuwentong Tagalog ay nagbunga ng hindi pagiging malinaw kung ang aklat ni Cole ba ay maling pagdodokumento, maling pagkukuwento, o maling pagkakaunawa bilang isang kuwentong-bayan ng mga Tagalog.Dagdag pa ni Clark, unang nabanggit ang mga pangalang Malakas at Maganda sa makabagong panitikan noong 1931 sa artikulo ni Jose Garcia Villa naMalakas: A Story of Old-time Philippinessubalit walang kaugnayan sa mito ng paglikha at naging popular ang mga ganitong karakter sa mga palabas atpanitikansa mga panahon na iyon sa Pilipinas.Nahanap ni Clark ang marahil na unang pagbanggit ng mga karakter na Malakas at Maganda sasanaysayni Francisco B. Icasiano noong 1941 na may pamagat naBarrio Synthesisna may kuwento ng mito ng paglikha.Ito raw ang ginamit bilang aklat-aralin saedukasyonsa mga sumunod na mga dekada at simula ng pagbabanggit ni Icasiano, dinagdag ang tauhang Malakas at Maganda sa kuwentong-bayan ng mga Tagalog na unang dinokumento ni Cole.
Sa palabas sateatro, lumabas ang mga karakter saMalakas and Magandani Antonio O. Bayot na naitampok noong 1956 saPrize Winning Plays of the Arena Theatre of the Philippines.Nagkaroon din ng mga artistikong ilustrasyon ang mga karakter sa pamamagitan ng alagad ng sining na si Nestor Redondo (ang kasamang lumikha ng karakter naDarna).Naging mas sikat pa ang karakter na Malakas at Maganda nang naitampok ito sapintana kinomisyon nina datingPangulongFerdinand Marcosat datingUnang GinangImelda Marcospara ilagay saPalasyo ng Malakanyang.Sa magkahiwalay na mga pinta, isinalarawan si Ferdinand bilang si Malakas at si Imelda bilang si Maganda.Gawa ni Evan Cosayco ang mga pinta at sinabi sa isang artikulo na ginamit ng mga Marcos angsiningupang maglinlang.
Nang nagsimula angdaigdig, walanglupainsubalit mayroongkaragatanatkalangitan. Isang araw, may isang Ibong mandaragit na napagod sa kakalipad, kaya hinalo niya ang dagat at tinapon sa kalangitan. Upang mapigilan ang karagatan, nagpaulan ang kalangitan ng mga pulo hanggang hindi na ito makataas subalit pabalik-balik na tumakbo. Inutusan ng kalangitan na tumira ang Ibong mandaragit sa isa sa mgapuloupang gumawa ng kanyang pugad at huwag nang gambalain ang karagatan at kalangitan.
Sa panahon na ito, kinasal sina Hanging Amihan (hangin sa lupa) at Hanging Habagat (hangin sa dagat) at nagkaroon sila ng anak nakawayan. Isang araw nang palutang-lutang ang kawayan na ito sa tubig, nabangga ito sa paanan ng Ibong mandaragit na nasapampang. Sa galit ngibon, tinuka niya ang kawayan at nang ito'y nabiyak, lumabas sa isang bahagi ang isang lalaki, si Malakas, at sa isa naman ang isang babae, si Maganda. Pagkatapos, tinawag ng isanglindolang lahat ng ibon atisdaupang mapagpasyahan kung ano ang gagawin sa dalawang nilalang na ito. Nagpagpasyahan na ikasal ang dalawa at nagkaroon sila ng maraming anak na pinagmulan ng mga iba't ibanglahisa ngayon.
Paglipas ng panahon, napagod na ang mga magulang sa pagkakaroon ng mga anak na walang ginagawa o walang silbi, at hiniling na palayasin sila ngunit alam nilang wala silang mapupuntahan. Lumipas ang panahon at dumami ang mga anak at wala kapayapaan ang mga magulang. Kaya isang araw, pinalo ng ama ang mga anak sa lahat ng bahagi ng katawan. Natakot ang mga anak at lumayo sila sa iba't ibang dako — may ilan nagtago sa lihim na silid, may ilan na nagtago sadingding, may ilan na tumakbo sa labas, may ilan nagtago sa pausukan, at may ilan na umalis patungo sadagat.
Kaya ang nangyari, naging pinuno ngkapuluanang mga nagtago sa mga lihim na silid, at ang mga naging alipin naman ang mga nagtago sa dingding. Naging malayang tao naman ang mga tumakbo sa labas, at naging lahing itim ang mga nagtago sa pausukan habang ang umalis patungong dagat ay nawala ng maraming taon, at nang bumalik ang kanilang mga anak, naging lahing puti sila.
Sinabi ng Dekano ng Kolehiyo ngPangmadlang KomunikasyonngUnibersidad ng Pilipinasna si Dr. Rolando Tolentino, ang mga pangalang Malakas at Maganda ay maaring tukuyin ang kasarian na walang-pinapanigan (gender-neutralsa Ingles).Ibig sabihin maari na isalarawan ang parehong katangiang malakas at maganda sa isang babae.Nagkukumplimyento ang bawat isa sa kanila.Sang-ayon naman sa dalubhasa sa kasaysayan na siXiao Chua, patriyarkiya ang kuwento ngGenesissaBibliyangHudeo-Kristiyanotungkol kinaEba at Adandahil nalikha lamang si Eba dahil nalungkot si Adan.Sa kuwentong-bayan ng mga Tagalog o ng mga Bisaya man, sabay na lumabas ang babae at lalaki sa kawayan na sinisimbolo ang pagkakapantay ng babae at lalaki salipunan.