මින්නේරිය ජාතික වනෝද්‍යානය

මින්නේරිය ජාතික වනෝද්‍යානය ජාතික වනෝද්‍යානයක්  වන අතරශ්‍රී ලංකාවේඋතුරු මැද පළාතතුළ  පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රදේශය 1997 අගෝස්තු 12 දී ජාතික උද්‍යානයක් ලෙස නම් කරන ලද අතර, 1938 මුලින් මවනජීවී අභය භූමියක් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී.මෙම ප්‍රදේශය ආරක්ෂා  ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමට හේතුව වන්නේමින්නේරිය වැවඅවටජල පෝෂකහා අවට ප්‍රදේශයේ වනජීවී ආරක්ෂා කිරීමයි. වැව ඓතිහාසික වැදගත්කමක් සහිත අතර, මහසෙන් රජු විසින් ක්‍රි.ව. තුන්වන සියවසේ දී ඉදි කර ඇත. මෙම උද්‍යානය වියළි සමයේමාතලේ,පොලොන්නරුව,ත්‍රිකුණාමලයදිස්ත්‍රික්ක වල වාසය කරනඅලිජනගහනය සඳහා පෝෂණ බිමක් වේ. උද්‍යානය 2009 අගෝස්තු මාසයෙන් අවසන් මාස හය තුලදී උපයා ගත් ආදායම රු. මිලියන 10.7.මින්නේරිය,  කවුඩුල්ලහා ගිරිතලේ එක්ව ශ්‍රි ලංකාවේවැදගත් කුරුළු ප්‍රදේශ(IBAs)  ආකෘති 70 ක් සාදයි.මෙම උද්‍යානයකොළඹසිට 182 කිලෝමීටර (113 mi) පිහිටා ඇත .
ශ්‍රි ලංකාවේවියළි කලාපයතුල පිහිටි අතර ලැබෙන සාමාන්ය වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 1500-2000  (59-79 in) කි.උද්‍යානයේ අඩුම හා වැඩිම උෂ්ණත්වය පිළිවෙලින්  20.6 °C(69.1 °F) හා 34.5 °C(94.1 °F) වේ.වැව සඳහා ජලය ලැබෙන ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර වන්නේ අඹන් ගඟ හා ඇලහැර ඇල හැරවීම වේ. ඔක්තෝබර් සිට ජනවාරි තුළ උතුරු නැගෙනහිර මෝසම් මගින් තෙත් සමයේ පවතින අතර මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා  වියළි සමය ලෙස සැලකිය හැක. මින්නේරිය ප්‍රධාන වාසස්ථාන වර්ග කිහිපයක් වේ,අඩු-වියන්කඳුකර වනාන්තර ඇතුළු අතරමැදි ඉහළ වියන්ද්විතීයික වනාන්තර,ළඳු කැලෑ, අතහැර දමාහේන්ඉඩම්,තෘණ බිම්, ගල්පර හාතෙත් බිම්.
Terminalia arjuna (කුඹුක්),Manilkara hexandra (පලු ගස්),කොහොඹ(Azadirachta indica),Azadirachta indica (කොහොඹ),sacred fig (ඇසතු)(Ficus religiosa)සහPiliostigmaracemosum (මයිල)පොදුවේ මින්නේරිය වැව අවට ප්‍රදේශය තුළ දක්නට ලැබේ.Chloroxylon swietenia,Vitex altissima,Berrya cordifolia,Diospyros quaesita, සහDrypetes sepiaria (වීර)මින්නේරිය අධිපති ශාක විශේෂ වේ.Randiadumetorum,crotons, සහCalotropis giganteaඅතහැර දමා ඇති හේන් වගාව හා ළඳු කැලෑ තුල  පොදු දෙයකි.වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවමගින් ස්ථාපිතයුකැලිප්ටස්සහතේක්කවගාව, උද්යානය තුළ දැකිය හැකි ය.MonocotsසහBambusa bambos, ලංකා ඉඳි(Phoenix pusilla),Imperata cylindricaසහPanicum maximumඇතුලත් තෘණ විශේෂ ද දැකිය හැක.
මෙම ජාතික වනෝද්‍යානය තුල ඇතුලත් සත්ව විශේෂ අතර  ක්ෂීරපායී විශේෂ  24 ක්, පක්ෂීන් විශේෂ 160 ක්, උභයජීවීන් විශේෂ 9 ක්, උරග විශේෂ 25 ක්, මාළු 26 විශේෂ ක්, සහ සමනල විශේෂ 75 ක් පමණ ද දැකගත හැකිය.
ශ්‍රි ලාංකික අලි ඇතුන් විශාල සංඛයාවක්, වියළි කාලයේදී ජලාශයේ  දාර මත ඇති  තෘණ ක්ෂේත්‍ර සඳහා ආකර්ෂණය වී පවතී.මින්නේරිය වැව, විශාල අලි රංචුවක් වුවද තිරසාරව පවත්වා ගැනීමට දායක වේ. අලි ඇතුන් 150-200 ක් පමණ ප‍්‍රමාණයක් මෙහි රැස් වේ.ඇතැම් වාර්තා 700 ක් තරම් ඉහල අලි ඇතුන් සංඛයාවක් ඇති බවට පවසයි.ඔවුන්වස්ගමුව ජාතික වනෝද්‍යානයේසිට මෙහි සංක්‍රමණය වි ආහාර හා උද්‍යානයේ වනාන්තර වලින් නවාතැන් ප‍්‍රතිලාභ ලබා ගනි. සංචාරකයන් විශේෂයෙන් වියළි කාලයේදි , බොහෝ දුරට අලි ඇතුන්  දැක බලා ගැනිමේ අරමුණ ඇතුව  මින්නේරිය වන අඩවියට පිවිසේ.
මෙම වනෝද්‍යානය ශ්‍රි ලංකාවට ආවේණිකවඳුරුවිශේෂ දෙකක් සඳහා වැදගත් වාස භූමියක් වේ:purple-faced langurසහtoque macaque.Sri Lankan sambar deerසහSri Lankan axis deerවැනි විශාල ශාක භක්ෂක ක්ෂීරපායීන්නිතර නිතර මෙම උද්‍යානයේ දැකගත හැකිය. දුර්ලභ හා වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූශ්‍රී ලංකා කොටියාසහSri Lankan sloth bearයන ජීවී විශේෂ ද මින්නේරිය වනෝද්‍යානය තුල වාසය කරයි.gray slender lorisශ්‍රි ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන ප‍්‍රදේශ වලින් එකක් ලෙස මින්නේරිය වාර්තා අතරට එක් වේ.
මින්නේරිය ජලාශයlesser adjutant,painted stork, andspot-billed pelicanවැනි විශාල ජලජ පක්ෂීන් සඳහා වැදගත් වාස භූමියක් වේ.මින්නේරිය බොහෝ පදිංචි මෙන්ම සංක්‍රමණික පක්ෂි විශේෂ සඳහාවාසභූමියක්වේ.little cormorantsරැළවල් වර්ග  2000 පමණ වාර්තා වී ඇත.Great white pelican,ruddy turnstone, සහgrey heronමෙහි ඇති අනෙක් ජලජ කුරුල්ලෝ ය. ලංකාවට ආවේණික පක්ෂීන් අතරSri Lanka junglefowl(වළි කුකුළා),Sri Lanka hanging parrot(ලංකා ගිරාමලිත්තා),brown-capped babbler,Sri Lanka grey hornbill(අළු කෑදැත්තා),black-crested bulbulසහcrimson-fronted barbetවේ.මෙම ජාතික වනෝද්‍යානයෙන් වාර්තා වි ඇතිතර්ජනයටලක් වූ කුරුල්ලන් සංඛයාව 11 ක් වේ.
Fejervarya pulla සහ Polypedates cruciger යන උභයජීවීන් මෙම ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා වී ඇත.ලංකාවට ආවේණික උරග විශේෂ අටක් ඇති අතර, ඔවුන් සියලුදෙනාම තර්ජනයට ලක් වූ බවට සලකනු ලැබේ.Painted-lip lizardසහLankascincus fallaxඔවුන් අතර සිටියි.Saltwater crocodile(ගැට කිඹුලා),Indian python,Asian water monitor(කබරගොයා), සහBengal monitorඅනෙක් උරගයන් අතර වේ. ලංකාවට ආවේණික වන මිරිදිය මසුන් වර්ග හතරක් මින්නේරිය වනාන්තරයෙන් වාර්තා වේ.
උද්‍යාන වනාන්තරයේ ප්‍රධාන තර්ජනයන් ලෙස දර සඳහා ශාකනිෂ්කාශනයවන අතර, එම ක්‍රියාවලිය නිසා ජලාශයේ ජල මට්ටම අඩු වීම ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පෙන්විය හැකිය.නාන ස්ථානවලජල දූෂණය,නාන ස්ථාන අල්ලා ගැනීම්, නීති විරෝධී කෘෂිකාර්මික භාවිතයන්මසුන් ඈල්ලීම,හොර දඩයම්, මැණික් කැණීම්  මිනිසා විසින්  එල්ල කරන ලද අනෙකුත් තර්ජන ලෙස දැක්විය හැකිය.Lantana camara(ගඳපාන)යනආක්‍රමණිකපැතිරීම ස්වභාවික තර්ජනයක් වේ.මෙම  ප්‍රදේශය 1988 සිට 1997 දක්වා අදියර හතරක දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මින්නේරිය-ගිරිතලේ ස්වභාව රක්ෂිතයේ කොටසකි. වාසස්ථාන පුනස්ථාපනය හා එම ප්‍රදේශයේ පශු සම්පත් ඉවත් කිරිම ඇතුළු කොන්සර්වේටිව් පියවර යෝජනා වී ඇත.