Portugallu

Coordinadas:38°42′N9°11′W﻿ / ﻿38.7°N 9.183333°W38.7; -9.183333
SuPortugallu, nùmene ufitziale Repùblica Portuguesa​ (República Portuguesa; pron.IPA[rɛ'puβlikɐ puɾtu'ɣezɐ] o [ʁɛ'puβlikɐ puɾtu'ɣezɐ]; inmirandesu,República Pertuesa), est unu de sos bintisete Istados soberanos chi formant s'Unione Europea, costituidu comente un'Istadu de deretu democràticu. Est unu paisu transcontinentale. Sa majoria de su territòriu suo, cun capitale inLisbona, est postu in su sud-ovest de s'Europa, in sapenìsula ibèrica. Làcanat in s'estu e in su norte cun s'Ispagna, e in su sud e ovest cun s'otzèanu Atlànticu. Cumprendet puru sos artzipèlagos autònomos de sasAzorraseMadeirapostos in s'emisfèriu nortede s'otzèanu Atlànticu.
Su nùmene de Portugallu fortzis benit dae su nùmene antigu dePorto, dae sulatinu«Portus-Galliae» — portu de Gàllia, pro su fatu chi sos navios gallos obbitaiant custu portu— o, pius forsis, de «Portus-Cala» — topònimu testimoniadu in saChronicade s'istòricu de susèculu VHydatius—, pro more de un'ormizu chi esistiat in unu logu afortigadu numenadu «Cale».
Su Portugallu est istadu una testimonia istòrica de unu flussu sighidu de tziviltades diferentes durante sos ùrtimos 3100 annos.Tartessos,tzeltos,fenìtzios,cartaginesos,gregos,romanos,germanos(suebosevisigotos),musulmanos,ebreose àteros pòpulos ant dassadu rastas in sa cultura, istòria, limbàgiu e etnia. Durante sos sèculos XV e XVI, su Portugallu fiat istadu una potèntzia econòmica, sotziale e culturale mundiale, gasi comente un'imperu chi s'isterriat dae suBrasilefintzas a sasÌndias Orientales. A pustis, mescamente a pustis de sasGherras Napoleònicase s'indipendèntzia de su Brasileintre sa fine de su sèculu XVIII e comintzu de su XIX, su Portugallu aiat comintzadu a bìvere perìodos convulsos. Cun sa Rivolutzione de su 1910, fiat agabbada sa monarchia, a pustis de àere àpidu, dae 1139 a 1910, 34 res. Su paisu aiat bìvidu sutaditaduraintre1933e1974, cando fiat rutu a pustis de un'abbolotu connotu comente saRivolutzione de sos Cravellos. In su1986aiat aderidu a s'Unione Europeae, dae su 2001, faghet parte de s'eurozona.
Est unu paisu isvilupadu,​ cun un'ìnditze de isvilupu umanucunsideradu comente «altu meda»,​ e cun unu tassu altu de alfabetizatzione.​ Su paisu est classificadu comente su de 19 cun mezus calidade de vida, at unu de sos mezus servìtzios sanitàrios de su pianeta e est cunsideradu una natzione globalizada e paghiosa.​ Gasi etotu, est sa de 18 destinatziones turìsticas mundiales in volùmene de visitadores. Culturalmente apartenet a s'Europa Latina; est membru de s'ONU, s'Unione Europea(includende s'eurozonae s'Ispàtziu Schengen), saNATO, s'OECDe saCPLP, intre àteras. Puru partètzipat a sas fortzas de paghe de sas Natziones Unidas.
Lisbona(Lisboa),Oporto(Porto),Braga,Coimbra, Ebora (Evora),Faro,Funchal,Ponta Delgada, Aveiro, Viseu, Leiria, Gaia, Matosinhos, Guarda, Covilha, Castelo Branco, Figueira da Foz, Amadora, Almada, Setubal, Queluz, Agualva-Cacem, Odivelas, Portimao, Guimaraes, Viana do Castelo, Chaves, Tomar, Elvas, Angra & Horta.
Tejo (Tagus), Douro (Duero), Guadiana, Minho, Mondego, Vouga, Tamega, Zezere, Sado.
Pico, Estrela, Larouco, Peneda, Geres, Marao, Gardunha, Lousa, Caramulo, Coroa, Montesunho.
Paco Bandeira, Ary dos Santos, Carlos do Carmo, Candida Branca Flor, Ababela, Linda de Suza, Roberto Leal, Jorge Ferreira, Lena D`Agua, Marie Myriam, Mariza, Micia, Vitor Espadinha, Lenita Gentil, Camoes, Pessoa, Miguel Torga, Antonio Nobre, Florbela Espanca, Agustina Bessa Luis, Sophia de Mello Breyner Andresen.