Susu

Susuikuwujude cairanwarnaputihkang diprodhuksi déningmammalia, kaya tasapi,jaran,asu,wedhuslanmanungsa. Cairan mau diprodhuksi ingkelenjar susu, amargabayikang nembé lair durung nduwéuntukudu disusoni sadurungé bisa manganpanganankang padhet. Susu ngandhut akèhnutrienkanggo mbantu pertumbuhan lankaséhatanbayi.
Susu ngandhut akèh zatcalcium(kira-kira 10% Calcium), yaiku zat kang diperlokaké kanggobalunglansarafsupaya kuwat lan séhat. Nanging susu ngandhut zatMagnesiumkang jumlahe sethithik. Magnesium diperlokaké sacukupé kanggo ngundhakaké daya serep. Susu uga ngandhutgajih,protéin, langulakang diperlokaké déning kéwan kanggo tenaga.
Cacahé zat kandhutan susu béda-béda saka kéwan siji lan sijiné. Susu manungsa èncèr lan ngandhut akèhlactose. Sususapingandhut luwih sethithik gula lan luwih akèhgajihlanprotéin. Susu sapi ngandhut kira-kira 3.5% gakih, 8.5% padhetan susu lan 88%banyu. Susu saka sawatara kéwan dikumpulaké manungsa kanggo diombé. Lumrahé saka sapi, nanging uga kadhangkala sakawedhus,yakutawabiri-biri.
.
Ora kabèh sarujuk yèn susu iku séhat kanggo diombé manungsa. Sawetararisetnuduhaké yèn protéin sajeroning susu ora migunani manèh tumraping wong diwasa. Salahsawijining studi, kang dibéayani déning indhustri susu, nitèni konsumsi panganan èwon perawat sajeroning 10 taun. Perawat kang akèh ngonsumsi susu nduwé peringkat dhuwur karetakan ballung pinggul. Susu sapi njalari getih luwih asem lan awak manungsa banjur narik calsium saka balung kanggo netralaké keasaman mau sajeroning proses kang ingaranHomeostasis. Sawetara ana sing percaya yèn susu apik kanggo bocah cilik. Wis tau dibuktèkké ing [pengadilan ing Amérika Sarékat yèn susu sapi ngandhut BGH (Bovine Growth Hormones) kang ngrugèkaké kaséhatah. Ing sawataranagara, akèh kang kuwatir yèn susu ngandhut zat kimia saka panganan kéwan. Zat kimia iki bisa ngganggu kaséhatah manungsa.
Yèn susu ora disimpen ana ing sajeroning lemari ès, bakal rusak lan dadi kecut sawisé sawatara wektu. Sansaya panas suhu susu, sansaya rikat dadi kecut.Fermentasiiku sebabé.Bakteri Asam laktatngrobah gula susu dadiasem laktat. Fermentasi dianggo nalika nggawé produk liyané sing asalé saka susu.
Susu asring dipasteurisasisadurungé diombé, utawa digawé produk liya luwih dhisik kaya takrim,mentéga,yoghurt,ès krim,gelato, utawakèju. Susu sapi sing wis dipasteurisasi bakal dadi kecut yèn ora disimpen ing lemari ès. Susu kudu disimpen ing suhu antara 1° nganti 4°Celsius. Yèn susu diprosès nganggoultra-high temperatures(UHT), bakal luwih awèt disimpen sadurungé rusak. Susu sing diprosès nganggo UHT mau ora kudu disimpen ing lemari ès nganti dibukak bungkusé.
Susu ngandhut zat kimia sing aranélaktose. Bayi nggawéenzimsing jenengélaktasesajeroning awaké. Wong diwasa mrodhuksi luwih sithik lactase. Yèn cacahé ora cukup, bakal ora bisa nyerna lactose manèh. Bab iki diaranilactose intolerancelan akèh nengaruhi wong diwasa. Akèh obat kang mbantu wong diwasa nyerna laktose. Akèh wong kang nduwé problemlactose-intolerantbanjur ngombésusu kedhelé, ora susu kéwan, sebab susu kedhelé ora ngandhut laktose.
Santenkaton kaya susu biyasa, nanging ngandhut luwih sithik nutrien. Santen iki digawé sakadagingklapa, diperes, banjur ditambah banyu. Santen iki kerep dianggo masak, contoné masakan kari.