Jahé

Jahé(Zingiber officinale), nyaéta tutuwuhanbeutianu pohara populér minangkabungbusarta bahan ubar.Rasana  lada dilantarankeun mibanda sanyawaketonnu ngarannazingeron.Jahé kaasup sukuZingiberacéae. Ngaran ilmiah jahé dijieun ku William Roxburgh tina kecapYunanizingiberi, ti basaSansakerta,singaberi.
Jahé asalna dianggap tiIndia, tapi aya ogé anu mercaya yén jahé asalna tiRepublik Rahayat CinaKidul. Ti India, jahé dibawa minangkabungbunu didagangkeun nepi kaAsia Tenggara, Tiongkok,Jepang, JeungTimur Tengah. Saterusna dina jamankolonialisme, jahé anu bisa méré rasa haneut sarta lada kana kadaharan gancang jadi komoditas anu populér diÉropa.
Alatan jahé ngan bisa tahan hirup di wewengkon tropis, melakna ngan bisia dipigawé di wewengkon katulistiwa sapertiAsia Tenggara,Brasil, sartaAfrika. AyeunaÉquadorsarta Brazil jadi Nagara nu ngahasilkeun jahé pang lobana di dunya.
Tangkal jahé mangrupa tangkal palsu kalawan luhurn 30 nepi ka 100 cm, nu katempo tangkal téh sabenerna palapah tina sakumpulan daun. Akarna ngawangunbeutikalawan daging akar boga warnakonéngnepi ka semubeureumjeung ambeu nu nyeureud irung. Daunna nyirip kalawan panjang 15 nepi ka 23 mm sarta panjangna 8 nepi ka 15 mm. Gagang daun ngandung bulu nu lemes.
Kembang jahé tumuwuh dina taneuh kalayan bangun buleud endog sarta panjangna 3,5 nepi ka 5 cm sarta rubak 1,5 nepi ka 1,75 cm. Gagang kembang sisitan saloba 5 nepi ka 7 buah. Kembangna boga warna héjo semukonéng. Biwir kembang sarta hulu putikwarnanawungu. Gagang putik jumlahna dua.
Beutijahé, utamana anu dipanén dina umur anu masih ngora henteu tahan lila lamun ditunda di gudang. Ku kituna diperlukeun pangolahan sagancangna sangkan tetep bisa didahar. Aya sawatara hasil olahan tina jahé anu aya di pasar, nyaéta:
Mangrupa potongan jahé anu saterusna digaringkeun. Wanda ieu pohara populér di pasar tradisional.
mangrupa hasil pangolahan tradisional tina jahé seger, utamana jahé ngora. Anu pangmindengna dipanggihan di pasar nyaéta acar, asinan, sirop, sarta kristal jahé. Wanda ieu dipikaresep ku pamaké ti wewengkonAsiajeungAustralia.
mangrupa hasil pangolahan satuluyna tina jahé ngagunakeun téknologi industri. Bubuk jahé diperlukeun pikeun kaperluan farmasi, inuman, alkohol sarta jamu. Biasana ngagunakeun bahan baku jahé garing.
Nyaéta hasil pangolahan tina tipung jahé. Bentukna mangrupa cacai cokelat kalawan kandungan minyak asiri 15 nepi ka 35%.
Jahé tumuwuh subur dinataneuhnu luhurna 0 nepi ka 1500 méter di luhur beungeut laut, kajaba wanda jahé gajah nu hirup dina taneuh nu luhurna 500 nepi ka 950 méter.
Pikeun bisa ngahasilkeun jahé sacara optimal, diperlukeun curah hujan 2500 nepi ka 3000 mm pér taun, tingkat saab 80% sarta taneuh beueus kalawan PH 5,5 nepi ka 7,0 sarta unsur hara nu réa. Taneuh anu dipaké pikeun melak jahé henteu kaci kakeueum.
Aya tilu rupa jahé anu populér di pasar, nyaéta:
Mangrupa jahé anu pangdipikaresepna di pasar internasional. Bentukna badag lintuh sarta rasana henteu lada teuing. Daging beuti boga warna konéng nepi ka bodas.
Mangrupa jahé anu réa dipaké minangka samara asakan, utamana pikeun kadaharan lokal. Rasa sarta ambeuna cukup seukeut. Ukuran beuti sedeng sarta warnana konéng.
Jahé rupa ieu mibanda kandungan minyak asiri nu réa sarta rasana pangladana, ku kituna cocog pikeun bahan dasar farmasi sarta jajamu. Ukuran beutina pangleutikna sarta warnana beureum kalawan urat nu leuwih badag dibandingkeun jahe umumna.
Di masarakat Kulon,ginger alemangrupa hasil olahan anu dipikaresep. AriJepangjeung Tiongkok mah pohara mikaresep asinan jahé. Sirop jahé dipikaresep ku masarakat Tiongkok, Éropa jeung Jepang.
DiIndonésia,sakoteng,bandrék, sartawedang jahémangrupa inuman anu dipikarasep alatan sanggup méré rasa haneut dina waktu peuting, utamana di wewengkon pagunungan.
Harmono, STP dan Drs Agus Andoko, Budidaya dan Peluang Bisnis Jahé, Penerbit Agromedia Pustaka, 2005.