Şirniyyat müharibəsi

Şirniyyat müharibəsi(isp.Guerra de los pasteles;fr.Guerre des Pâtisseries) - tarix ədəbiyyatlarındaFransanın Meksikaya ilk müdaxiləsikimi də qeyd olunan1838-ci ilin27 noyabrtarixindən1839-cu ilin9 marttarixinə qədərFransavəMeksikaarasında baş vermiş müharibə. Şirniyyat müharibəsi1838-ci ilin noyabr ayındaMeksikayaməxsus dəniz limanlarınınFransadonanması tərəfindən mühasirəyə alınması və San Xuan de Ulua qalasının zəbt edilməsi ilə başlamışdır.Böyük Britaniyanıntərəflər arasında apardığı danışıqlar nəticəsində1839-cu ilinmartayında sülh razılığı əldə olundu.
Birinci Meksika Respublikasının ilk illərində ölkə daxilindəki xaos güclənməkdə idi. Qarışıqlıqlardan əziyyət çəkənlər daha çox varlı mülk və torpaq sahibləri olmuşdur. Belə ki, onlara məxsus mülklərin yağmalanması ölkə boyu geniş fürsət almışdı. Məhkəmə və idarəetmə sistemi tam formalaşmadığından vətəndaşlar onlara dəyən zərərlə bağlı müraciət edəcək orqan tapa bilmirdilər. Dəymiş zərərin ödənilməsi ilə bağlı mexanizmin olmaması nəticəsində, əhalinin hökumətə qarşı olan etirazı genişlənməyə və zamanla bütün ölkəni əhatə etməyə başlamışdı.
FransavəMeksikaarasında olan münasibətlər ölkənin1830-cu illərdəMeksikanınmüstəqilliyini tanımasından əvvəl mövcud olmuşdur. Diplomatik münasibətlərin yaradılmasından sonraFransasürətli bir şəkildə Meksika ilə olan ticarət münasibətlərini genişləndirdi və nəticədə ölkə Meksikanın ən böyük üçüncü ticari tərəfdaşı oldu.Meksikanındaha çox ticari dövriyyəyə sahib olduğuBöyük Britaniyailə daha yaxşı münasibətləri vardı. Böyük Britaniya Meksikanın ən böyük ticari tərəfdaşı idi və siyasi proseslər nəticəsindəFransadangətirilən mallara yüksək vergilər təyin olunmağa başlandı.
Fransadanolan şirniyyat aşbazı Mansor RemontelFransakralı I Luisə şikayət məktubu göndərərək Takobaya şəhərində yerləşən dükkanın Meksika ordusunun zabitləri tərəfindən yağmalandığını bildirdi. Remontel ona dəymiş ziyanın ödənməsi üçün 60 min peso tələb edirdi.
1838-ci ilin əvvəllərində Remontelin başına gəlmiş hadisəMeksikadafəaliyyət göstərən digər fransız kökənli tacirlərində başına gəlməkdə idi vəMeksikahökuməti baş verən hadisələrin əvəzində birFransavətəndaşını quldurluq fəaliyyətində itthiam edərək mühakimə etdi. DönəminFransabaş naziri Luis Martel MolMeksikadabaş verən hadisələrə görəMeksikahökumətindən dəymiş bütün ziyanlara görə 600 min peso ödəməli olduğunu bəyan etdi.XIX əsrin ortalarında Meksikada bir şəxsin günlük gəliri bir peso civarında idi və həmin dövr üçün Fransa tərəfindən tələb olunan məbləğ həddindən artıq yüksək hesab olunrdu.
MeksikanınIV prezidenti Anastasio BustamanteFransanıntələb etdiyi məbləği ödəmədəyindən Fransa kralının göstərişi ilə Admiral Karl Baudin rəhbərliyindəki donanma Meksika limanlarındakı əsas giriş və çıxışları mühasirəyə aldı. Atlantik sahillərindən başlanan blokata Yukantandan Rio-Qrande sahillərinə qədər uzadıldı. Fransa ordusunun Meksikanın mühüm liman şəhərlərindən olan Verakruzu bombalaması və limanı işğal etməsi nəticəsində1838-ci ilindekabrayındaMeksikarəsmənFransayamüharibə elan etdi.
Fransa ilə olan ticari münasibətlərin pozulması nəticəsində Meksikada Texas ilə sərhəd ərazilərində baş verən qaçaqmalçılıq halları çoxaldı. Fransa tərəfindən əsas limanların mühasirəyə alınmasından sonra Texasda gərginləşən vəziyyəti yüngülləşdirmək üçün Texas Respublikasına məxsus atlı polislər ərazidə patrul nəzarəti təşkil etməyə başladılar. Patrullar bir dəfə qaçaqmal aparan dəstəyə məxsus 100 çəllək həcmində malı müsadirə etmişdilər. Digər bir tərəfdən Meksika ilə münasibətlərinə önəm verən Amerika Birləşmiş Ştatları Fransa tərəfindən aparılan müharibənin tezliklə sonlandırılmasına çalışır və məqsədlə diplomatik danışıqlar aparmaqda idi.Meksika ordusuna ölkənin prezidenti olmuşAntonio Lopez de Santa Annarəhbərlik etməkdə idi. Fransızlarla baş tutan bir döyüşdə şəxsən iştirak edən Santa Anna bir ayağını itirərək ağır yaralanır. Qəbul etdiyi uzun müalicədən sonra sağlamlığını bərpa edən Santa Anna yenidən hakimiyyətə gəlməyi bacarmışdır.
Böyük BritaniyavəAmerika Birləşmiş Ştatlarınınvasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlar nəticəsindəFransailəMeksikaarasında sülh müqaviləsinin imzalanması razılaşırdıldı. Müqavilə1839-cu ilin9 marttarixində imzalanmışdır və müqaviləyə əsasənMeksikaFransanınmüharibədən əvvəl tələb etdiyi 600 min peso həcmində məbləği Fransa hökumətinə ödəməyə razılıq verirdi. Fransada öz növbəsində Meksika ilə müharibədən əvvəlki ticari dövriyyəni bərpa edəcəyinə və gələcəkdəki münasibətlərin sağlamlaşdıracağın söz verirdi. Meksika ödəməli olduğu məbləği ödəmədəyindən tərəflər arasındakı münasibətlər yenidən pisləşməyə başladı gələcəkdə baş verəcəkmüdaxiləninəsas səbəblərindən biri oldu.