Montenegro

Coordinadas:42°46′N19°13′E﻿ / ﻿42.766667°N 19.216667°E42.766667; 19.216667
Montenegro(inmontenegrinu:Црна Гора,Crna Gora; inalbanesu:Mali i Zi)  pronuntziadu [tsr̩̂ːnaː ɡɔ̌ra], sinnificadu "Monte Nieddu")est un'istadu soberanu de sa penìsulaBalcànica, in s'Europasud-orientale. Sa capitale estPodgorica.
Su Montenegro est membru de sasNatziones Unidas, de saNATO, de s'Organizatzione de cummèrtzios Mmundiale, de s'Oganizatzione pro sa Seguresa e sa Cooperatzione europea, de suCussìgiu de Europae de s'Acòrdiu europeu de Cambiapare lìberu, est annotamala membru fundadore de s'Unione mediterrànea.
Su nùmene de Montenegro est impitadu in sa majoria de sas limbas europeas. Derìvat dae s'italianu, e fiat coniadu dae sosvenetzianos. Diat fàghere relatu cun su colore meda iscuru de sas padentes chi inèpoca medievaleammuntaiant sasAlpes Dinàricas. 
Segundu un'àtera teoria, su nùmene dipendet dae sa famìllia imperiale bizantina de sosComnenos. Un'àtera teoria fàghet derivare su nùmene a su fatu chi inèpoca medievales'àrea fiat bìvida dae populatziones romanzas, naradas difatisnigri latini, chi cun su tempus si diant islavizare, paris à àteras àreas de s'ex-Jugoslàvia.
Su Montenegro tenet subrafache de 13.812 km cuadrados e contat unos 672.000 bividores. SI ghetat in su sud a sumare Adriàticu, fàghet làcana in s'uestu cun saCroàtzia, in su norte-uestu cun saBòsnia e Erzegòvina, in su norte-estu cun saSèrbia, in s'estu cun suKòsovo, in su sud-estu cun s'Albania. Sa capitale atuale,Podgorica, est sa tzitade majore, mentrasCetinjefiat s'antiga capitale de surènniu de Montenegro.
In su de 9 sèculos, tres pintzipados sèrbios medievales fiant postos in su territòriu de su Montenegro: Duklja, chi currespondiat agiomai a sa metade meridionale, Travùnia, in s'uestu, e Ràscia, in su norte. In su 1042, s'arconte Stefan Vojislav aiat cumandadu una rebellia chi aiat batidu a d'indipendèntzia de Duklja dae s'impèriu bizantinue s'istabilida de sa dinastia Vojislavljeić. A pustis de passare suta su cuntrollu de podeìos regionales diferentes e de s'impèriu Otomanuin sos sèculos a sighire, fiat fatu parte de surènniu de Jugoslàviain su 1918, sighidu dae sarepùblica sotzialista de Jugoslàviain su 1945.
Cun s'iscontzu de sa Jugoslàvia in su1992, sas repùblicas de Sèrbia e Montenegro aiant istabilidu impare sa federatzione de saRepùblica federale de Jugoslàvia, mancari s'istatus de sighidore legale de saJugoslàviafiat perricadu dae sas àteras ex-repùblicas e denegadu de sasNatziones Unidas; in su2003si fiat torradu a lumenareSèrbia e Montenegro. A fatu de su referendum chi at tentu logu su 21 de maju de su2006, su Montenegro at declaradu indipendèntzia su 3 de làmpadas de su matessi annu. At pigadu nùmene ufitziale de repùblica de Montenegro fintzas a su 22 de santugaine de su 2007.
Classificadu dae saBanca Mundialeche unu istadu de richesa mèdiu-arta, s'economia de su Montenegro s'apoderat mescamente de serbìtzios e est una economia in trasidura adelantada a sa de mercadu. Sa richesa produida dae su Montenegro in su 2009 fiat de $4.114 milliardos, cun rèdditu peròmine de $10,527, chi diat currespòndere a unu 41% de sa mèdia europea. Sa Banca Tzentrale de Montenegro at unilateralmente adotadu s'euroche moneda. Atualmente est mebru candidadu a s'intrada in s'Unione Europea.
In su 2007 su setore de sos serbìtzios ocupaiat su 72,4% de sa populatzione, s'ndùstria su 17,6%, sa massaria su 10%.