Saré

Saréatawahéés(lemesna:kulematawamondok, kasarna:molor) mangrupa bentuk-maneuh reureuh sacara alami anu aya dina sakabéhmamalia,manukjeunglauk. Saré teu kaasup "kaayaan teu sadar" (unconsciousness), tapi mangrupa bentuk alami reureuh nu dicirikeun ku ojah awak nu ngurangan sarta nurunna kaawas kana kaayaan sakurilingna. Ku kituna, ku sababkasadaran(consciousness) hartina kaawas ka sakuriling, saré mah ukur bentuk kagangguna kasadaran. Anu paling mangaruhan saré téh nyaétaritme sirkadianjeunghormon, ditambah pangaruh. Saré téh sigana mah ngajalankeun pancén réstoratif pikeun awak jeunguteuk, sakumaha dibuktikeun ku gejala/simtom rupa-rupa disfungsi métabolik nalika rupa-rupa sasatoan keur saré (Gottliebet al., 2005).
Kiwari, pungsi saré pikeun kaséhatan jeung kasakit téh keur loba ditalungtik, utamana di nagara-nagara maju kayaning Jepang jeung AS. Teu ukurinsomnia, kasakit lianna kayaningsleep apneajeungnarkolépsiogé ditalungtik.
Saméméh mekarna widang-widangneurologi,neurosains,éléktronikajeunggenetika, para élmuwan ngulik paripolah jeung ciri-ciri saré téh dina wanda pola, tibra, jeung mindengna. Ka dieunakeun, impuls listrik nu dihasilkeun kuotaktéh dicatet ngagunakeun alat nu disebutéléktroénséfalograf(electroencephalograph, EEG), sartagén-génnu patali jeung fungsi otak, kayaningritme sirkadian, ogé geus diisolasi.
Saré sok ditangtukeun dumasar kana sarat-sarat data EEG. Dumasar rékaman EEG, sakabéh mamalia jeung manuk nyumponan ieu kritéria saré. Pikeun sasatoan nu data EEG-na can aya, atawa alatan awakna leutik teuing, nu dipaké téh leuwih condong ka data gén.
Studi ngeunaan saréna manusa ngabagi saré kana lima hambalan dumasar kana rékamanéléktroénsefalografi(EEG) jeungpolisomnografi:
Saré téh lumangsung dina daur faseNREMjeung REM. Di manusa, daur ieu kira 90 menit. Unggal hambalan mibanda fungsi fisiologis nu béda-béda. Obat sabangsaningalkoholjeungpél saré(pil tidurtéa) bisa neken sababaraha hambalan saré (bacadeprivasi sarédi handap) nu ngabalukarkeun leungitna kaawas tapi ogé teu nedunan fungsi fisiologisna.
Aya sawatara fungsi nu kungsi diajukeun salaku hipotésis ngimpi. PostulasiFreudnyebutkeun yén ngimpi téh mangrupa éksprési simbolis tina hiji angen-angen. Freud sorangan ngagunakeun interprétasi ngimpi dinapsikoanalisis, nu ku élmuwan kiwari mah teu pati disatujuan.
Sacara umum, gangguan saré dibagi kana tilu golongan:
Gangguan saré téh loba nu mangrupa balukar tina kasalahan dina nyaluyukeun (singkronisasi) saré jeung 'jam awak'. Nu lianna mah sipatna organik, sahingga moal bisa diubaran kukronoterapi. Salah sahiji cara pikeun ngubaran insomnia nyaétafree-running sleep, nu hartina ukur saré nalika capé. Ngan, masalahna téh, cara ieu mah ngabalukarkeun jalmana jadi teu galib jeung nu séjén, kaasup jadi teu miroséa daur beurang-peuting anu dituturkeun ku lolobana masarakat.
Di alam sasatoan, saré téh lilana antara dua jam (jarapah) nepi ka 20 jam (kalong). Sacara umum, pangabutuh saré téh ngurangan mun awakna leuwih badag.Ucingmangrupa salah sahiji sato nu teu perlu saré dina waktu anu sakaligus, dina sapoéna téh bisa baé dibagi kana sababaraha rintakan. Aya deui mamalia cai, nu saréna téh ukur wawaréhan: sabagian awakna saré, sedengkeun sabagian nu lian tetep nyaring. Nu saréna kawas kieu téh di antarana (sigana) manuk nu migrasi.