คูนิอูมิ

ในประมวลเรื่องปรัมปราญี่ปุ่นคูนิอูมิ(ญี่ปุ่น:国生み,การกำเนิดประเทศ) เป็นความเชื่อและตำนานทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการอุบัติขึ้นของหมู่เกาะญี่ปุ่นดังที่ถูกบรรยายไว้ในโคจิกิและนิฮงโชกิอ้างตามตำนานดังกล่าว หลังการกำเนิดสวรรค์และโลกเทพอิซานางิและอิซานามิถูกมอบหมายภารกิจให้สร้างหมู่เกาะที่ที่จะกลายเป็นญี่ปุ่นในเวลาต่อมา ในประมวลเรื่องปรัมปราญี่ปุ่น หมู่เกาะนี้คือโลกที่เรารู้จัก การกำเนิดเทพเจ้า (คามิอูมิ) เกิดตามมาหลังการกำเนิดญี่ปุ่น
หลังการก่อเกิด ได้มีสวรรค์อยู่บนเหนือโลก ในขณะที่โลกยังเป็นก้อนเหลวนุ่มฟุ้ง ปฐมเทพทั้งห้า ซึ่งถูกเรียกขานว่า โคโตอมัตสึคามิ (別天津神, "เทพต่างสวรรค์") อันเป็นเอกเทพ ไร้เพศและไม่สืบพันธุ์ หลังจากนั้น คามิโยะนานาโยะ (神世七代, "รุ่นศักดิ์สิทธิ์ทั้งเจ็ด") ซึ่งประกอบด้วย เอกเทพสององค์ ตามด้วยเทพอีกห้าคู่ ได้ถือกำเนิดขึ้น ต่อมา เทพโบราณได้มอบหมายเทพสามีภรรยาที่เยาว์วัยที่สุดอิซานางิและอิซานามิให้ดำเนินอาณัติอันทรงเกียรติ นั่นคือ ให้ลงมาจากสวรรค์และประทานรูปร่างอันมั่นคงบนผืนแผ่นดิน
ในการดำเนินการ เทพโบราณได้มอบหอกอันประดับด้วยหินล้ำค่านาม อาเมะ-โนะ-นูโบโกะ (天沼矛, "หอกประดับอัญมณีสวรรค์") เมื่อนั้น พวกเขาจึงขึ้นไปยืนอยู่เหนือสะพานอาเมะ-โนะ-อูกิฮาชิ (天浮橋, "สะพานลอยแห่งสวรรค์") และปั่นมวลอันไร้ระเบียบด้วยหอก จนหยดน้ำเค็มหยดลงจากปลายหอก ได้ก่อเกิดเป็นเกาะ ๆ แรกนาม โอโนโกโระชิมะ ต่อมา เทพทั้งสองได้ลงจากสวรรค์มาบนเกาะนั้น แล้วก่อเสาเอกเรียกว่า อาเมะ-โนะ-มิฮาชิระ (天御柱, "เสาสวรรค์") เพื่อรองรับ "โถงขนาดแปดฟาทอม" ที่เป็นเหตุให้เทพปรากฏตัวในภายหลัง
จากนั้นพวกเขาเริ่มสนทนาไต่ถามเกี่ยวกับร่างกายของแต่ละฝ่าย นำไปสู่การยิมยอมในการสืบพันธุ์
อิซานามิยอมรับข้อเสนอ และอิซานางิได้เสนอต่อว่าทั้งคู่ควรวนรอบเสาอาเมะ-โนะ-มิฮาชิระในทิศทางตรงกันข้าม โดยให้อิซานามิไปทางขวาและอิซานางิไปทางซ้าย เมื่อต่างฝ่ายต่างพบกันแล้วก็จะมีเพศสัมพันธ์กัน (ญี่ปุ่น:麻具波比;โรมาจิ:maguwai) อย่างไรก็ตาม เมื่อพวกเขาพบกันที่อีกด้านหนึ่งของเสา อิซานามิเป็นคนแรกที่พูด กล่าวว่า "โอ ท่านเป็นหนุ่มรูปงามและใจดีโดยแท้!" และอิซานางิตอบกลับมาว่า "โอ้ ช่างเป็นสาวที่งดงามและอ่อนโยนเสียนี่กระไร!" อย่างไรเสีย อิซานางิได้ตำหนิอิซานามิที่อิซานามิในฐานะภรรยา เป็นฝ่ายพูดก่อนเขา
แต่พวกเขาก็มีเพศสัมพันธ์กันอยู่ดี และได้กำเนิดบุตรนามฮิรูโกะ(แปลตรงตัว "เด็กปลิง") แต่ด้วยความที่เกิดมาอ่อนแอ จึงถูกปล่อยลงบนแพที่ทำจากหญ้าแห้ง และให้กระแสน้ำทะเลพัดไปหลังจากนั้นพวกเขาได้มีลูกนาม "อาวะชิมะ" (淡島, ตรงตัว. "เกาะฟอง") โดยทั้ง ฮิรูโกะ และ อาวะชิมะ ไม่ถูกนับว่าเป็นบุตรโดยชอบธรรมของอิซานางิและอิซานามิ
อิซานางิและอิซานามิตัดสินใจขึ้นไปบนสวรรค์และปรึกษาเทพดั้งเดิม ณ ทาคามากาฮาระ ถึงการกำเนิดบุตรที่ไม่ได้แข็งแรงนัก เทพเจ้าทั้งหลายได้ยืนยันจากการทำนายว่า การที่ฝ่ายหญิงเป็นฝ่ายพูดก่อนเป็นต้นเหตุ เมื่อได้ความฉะนั้น ทั้งคู่จึงกลับไปยังโอโนโกโระชิมะและทำพิธีกรรมเช่นเดิม แตกต่างเพียงคราวนี้อิซานางิเป็นฝ่ายพูดก่อน เมื่อเสร็จสิ้นพิธี พื้นดินได้อุบัติขึ้น ถือเป็นอันประสบความสำเร็จ
อ้างอิงตามตำนาน การกำเนิดประเทศญี่ปุ่นเริ่มต้นจากเกาะใหญ่ 8 เกาะโดยอิซานางิและอิซานามิ สามารถเรียงตามลำดับการเกิดได้ดังนี้
ตามเนื้อผ้าแล้วนั้น เกาะเหล่านี้เป็นที่รู้จักกันในนามโอยาชิมะ(ตรงตัว. "แปดเกาะใหญ่") และนับรวมทั้งหมดว่าเป็นประเทศญี่ปุ่นที่เรารู้จักในปัจจุบัน ในตำนานจะไม่กล่าวถึงฮกไกโดหรือหมู่เกาะรีวกีวเลยแม้แต่น้อย เพราะในขณะรวบรวมโคจิกิ ชาวญี่ปุ่นยังไม่รู้ถึงการมีอยู่ของเกาะเหล่านั้นเลยด้วยซ้ำ
นอกเหนือจากเกาะข้างต้น อิซานางิและอิซานามิยังให้กำเนิดเกาะอีก 6 เกาะ ดังนี้
เรื่องราวในหนังสือเล่มนี้จะแตกต่างตรงที่ อิซานางิและอิซานามิอาสาไปรวมผืนแผ่นดินเอง ยิ่งไปกว่านั้น เทพทั้งสองถูกอธิบายเอาไว้ว่าเป็น "เทพแห่งหยาง" (陽神 youshin, เทพบุตร) และ "เทพแห่งหยิน" (陰神 inshin, เทวธิดา) ซึ่งมาจากอิทธิพลของทฤษฎีหยิน-หยางเรื่องราวนอกเหนือจากนี้ เหมือนกันแทบทุกประการ ยกเว้นเสียแต่เรื่องที่เทพสวรรค์องค์อื่น (โคโตอมัตสึคามิ) ไม่ปรากฏตัวและเรื่องของการกำเนิดเกาะเล็กอีกหกเกาะที่กำเนิดโดยอิซานางิและอิซานามิ