Karen Blinksen

Karen Blinksen(ing.Baronessa Karen Kristenze von Bliksen-Fineke;17 aprel1885–7 sentyabr1962) —danimarkavəingilisdilində əsərlər yazan danimarkalı müəllif və yazıçı. İngilis dilli ölkələrdə İsak Dinesen, alman dilli ölkələrdə Taniya Bliksen, Oskeola və Pierre Andrezel təxəllüsləri ilə məşhurdur.
Karen Keniyada yaşayarkən yazdığıAfrika xaricindəəsəri vəBabetta bayramıhekayəsi ilə məşhurlaşıb. Bu iki əsər əsasında çəkilən filmlərOskar mükafatınalayiq görülüb. O, həmçininDanimarkadahekayələr toplusu olanYeddi Qotik Nağıləsəri ilə tanınır.
Blinksenin bir neçə dəfəƏdəbiyyat üzrə Nobel mükafatınanamizədliyi də irəli sürülüb.
Karen Dinesen,Kopenhageninşimalında, Runqstedlund malikanəsində dünyaya gəldi. Atası Vilhelm Dinesen (1845–1895),Yutlandiyatorpaq mülkiyyətçilərinin ailəsindən olan bir yazıçı və ordu zabiti idi; həyat yoldaşı İnqeborq Vestenholz (1856–1939) varlı bir Unitar burjua tacir ailəsindən idi.Karen Dinesen, üç bacı və iki qardaşdan ibarət bir ailədə ikinci uşaq idi. Kiçik qardaşı Tomas DinesenBirinci Dünya müharibəsindəVictoriya Xaçını qazanmışdı.Dineseni rəfiqələri "Tanne" kimi tanıyırdı.
Dinesenin həyatının erkən illərinə atasının onunla olan rahat davranışı və xarici həyatı sevməsi güclü təsir etmişdi.Bundan əlavə, ömrü boyu xatirəsini yazdı vəBoganis Jagtbreve(Ovçudan məktublar) danimarka ədəbiyyatında kiçik bir klassik oldu.1872-ci ilin avqustundan 1873-cü ilin dekabrına qədər VilhelmViskonsinştatındakı Odjibve hindularının arasında yaşayırdı və burada bir qız atası oldu. Danimarkaya qayıdarkən, dərin depressiya ilə nəticələnənsifilisdənəziyyət çəkdi.Anna Rasmussendən nikahdan kənar bir uşaq doğulduğundan sonra,qayınanasına, həyat yoldaşına sadiq qalmaq barədə verdiyi vədi pozduğu üçün ailəsi dağıldı. 28 mart 1895-ci ildə Karenin doqquz yaşı olanda özünü asdı.
Karen Dineseninin Runqstedlunddaki həyatı atasının ölümündən sonra əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi. O vaxtdan etibarən onun həyatında Vestenholz ailəsi əhəmiyyət kəsb etdi. Məktəbdə oxuyan qardaşlarından fərqli olaraq, o, evdə anası, nənəsi və xalası tərəfindən tərbiyə edildi, Unitar ənənələrə uyğun onu tərbiyə edən Mari Vestenholz tərəfindən tərbiyə olunurdu. Vestenholz kimi Bess xalanın Dinesenə olan diqqəti qardaşı oğluna əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdi. Onlar qadın hüquqları, kişi və qadın münasibətləri mövzusunda canlı müzakirələr və yazışmalarla məşğul olurdular.
İlk yaşlarında Dinesen vaxtının bir hissəsini anasının ailəsinin Horsens yaxınlığındakı Mattrap fermasında keçirdi, sonrakı illərdə atasının ailəsinə aid olan Hörşolm yaxınlığındakıFolehavegardaziyarət etdi. Atası sağ ikən aldığı azadlığa həsrət qaldı; kiçik bacısı Ellenin saçlarını düzəldərkən ona gecələr yaxşı, maraqlı hekayələr oxumaqdan məmnuniyyət alırdı; oxuduqca özü də qismənDanimarkaxalq nağılları vəİslandiyadastanlarından ilhamlanırdı. 1905-ci ildə bunlar onun ədəbi istedadının ortaya çıxarmağa başladığıGrjotgard Ålvesøn og Audı yazmasına səbəb oldu. Bu zaman o, atasının tez-tez yanında, ətrafında gəzdirdiyi itinin Oskeolaadını özünə təxəllüs götürərək Danimarka dövri nəşrlərində fantastika janrında yazıları çıxırdı.
1898-ci ildə Dinesen və iki bacısı bir iliİsveçrədəkeçirdilər və buradafransızcadanışmağı öyrəndilər. 1902-ci ildə 1903-cü ildən 1906-cı ilə qədərViqqo Yohansennəzdindəki Kral Danimarka Rəssamlıq Akademiyasında təhsilini davam etdirmədən əvvəlKopenhagendəkiŞarlotte Sode sənət məktəbində iştirak etmişdir.İyirmi yaşlarının ortalarında o, həmçinin təhsili ilə bağlı səfərlərindəParis,LondonvəRomadada olmuşdu.
Hələ gənc ikən Dinesen, tətillərini demək olar ki, ata tərəfindən qohumları ilə; əmisi oğlu ailəsi ilə birlikdə Bliksen-Finekesdə, İsveçin cənubundakı Skane şəhərində keçirirdi. Əvvəlcə gözəl at çapan Hansa aşiq oldu, lakin bu sevgi cavabsız qaldı. Buna görə də o, Hansın əkiz qardaşı Baron Bror Bliksen-Finekenin evlilik təklifini qəbul etməyə qərar verdi və 23 dekabr 1912-ci ildə ailələrinə sürpriz edərək nişanlandıqlarını elan etdilər. Hər ikisinin Danimarkada məskunlaşmaqda çətinlik çəkdiyini nəzərə alaraq ailə xaricə köçmələrini təklif etdi. Tailandda bir sərvət qazanmış onların ortaq əmisi Age Vestenholz (1859–1935),Keniyayaqəhvə fabrikinə başlamaq üçün getmələrini təklif etdi. O və bacısı İnqeborq Dinesen müəssisəyə xeyli vəsait yatırım etdilər.1913-cü ilin əvvəlində, Bror Bliksen-Fineke Keniyanı tərk etdi. Dekabrda nişanlısı tərəfindən təqib edildi.
Dinesen, o vaxt İngilis Şərqi Afrikasının bir hissəsi olanKeniyayagəldikdən dərhal sonra, 14 yanvar 1914-cü ildə Mombasada evləndi.Evləndikdən sonra Baronessa Bliksen kimi tanındı və 1929-cu ildə keçmiş əri yenidən evlənənə qədər bu addan istifadə etdi.Əvvəlcə Karen və Bror Bliksen fermalarında mal-qara yetişdirməyi planlaşdırdılar, amma nəticədə qəhvənin daha sərfəli olacağına əmin oldular.Karen Qəhvə Şirkəti, qızı Karenin adını seçən Age Vesterholz tərəfindən quruldu.Cütlük qısa müddətdə ilk ferması olanBöyük Göllərbölgəsində M. Baqasi fermasını qurdular.
Birinci Dünya müharibəsininbaşlanması ilə əlaqədar, onlar bir çox çətinliklərlə üzləşdilər.Şərqi Afrika kampaniyasıilə aralarındakı mübarizə işçi və təchizat qıtlığına səbəb oldu. Buna baxmayaraq, 1916-cı ildə Karen Qəhvə Şirkəti,Nayrobinincənub-qərbindəki Nqonq Hills yaxınlığındakı daha böyük bir ferma olan M. Boqanini satın aldı. Mülk 6000 akr (2400 ha) ərazini əhatə edirdi: 600 akr (240 ha) qəhvə əkmək üçün istifadə edildi, 3400 akr (1400 ha) yerli sakinlər tərəfindən otlaq üçün istifadə edildi və 2000 akr (810 ha) meşə zolağı toxunulmamış qaldı.
Torpaq yüksək hündürlüyü nəzərə alaraqqəhvəyetişdirmək üçün uyğun deyildi.Cütlük yerli işçiləri işə götürdü: əksəriyyəti cütlüyün gəlişi zamanı əkin sahələrində yaşayanKikuyularidi; lakin Vakamba, Kavirondo, Svahili vəMasailərkimi xalqlar da var idi.Əvvəlcə Bror Bliksen-Fineke fermanı işlətdi, amma tezliklə məlum oldu ki, ona az maraq göstərir vəSafariyəgedərkən fermanı Bliksenə buraxmağı üstün etdi.İlk dəfəingilis dilionun gündəlik istifadə etdiyi dil oldu.Afrikanın Böyük Göllər bölgəsindəki cütlüyün erkən həyatı haqqında Karen Bliksen daha sonra yazırdı:
Bliksen və əri təhsildə və xasiyyətdə olduqca fərqli idilər, Bror Bliksen isə həyat yoldaşına sadiq deyildi. 1915-ci ildə evliliyinin birinci ilinin sonunasifilisdiaqnozu qoyuldu.Onun bioqrafiyasını yazan Gudi Surmanın sözlərinə görə, xəstəlik ona yoldaşından yoluxmuşdu.1915-ci ilin iyununda müalicəsi üçünDanimarkayaqayıtdı. Bliksenin xəstəliyi sonda müalicə olunsa da (bəzi qeyri-müəyyənlik mövcuddur), illərlə ona əziyyətlər verdi. 1919-cu ilə qədər evlilikləri artıq çətin vəziyyətə idi və ərinin 1920-ci ildə boşanmasını tələb etməsinə səbəb oldu. Onun istəklərinə qarşı olsa da, cütlük 1921-ci ildə ayrılıb və 1925-ci ildə rəsmi şəkildə boşandılar.Bror Bliksen, Karen Qəhvə Şirkətinin sədri Age Vestenholz tərəfindən ferma müdiri vəzifəsindən azad edildi və Karen Bliksen1921-ci ildə fermanın rəhbərliyini öz üzərinə götürdü.
1918-ci ildə Karen Bliksen İngilis böyük oyun ovçusu, yüksək səviyyəli bir İngilis ordusunun zabiti Denis Fink Hatton (1887–1931) ilə qarşılaşdı. Afrika və İngiltərə arasında tez-tez gedib-gəlir, ara-sıra ona ziyarət edirdi.Həyat yoldaşından ayrıldıqdan sonra o, Fink Hatton ilə yaxın dostluq qurdu və nəticədə bu dostluq uzunmüddətli bir sevgi münasibətinə çevrildi. 1924-cü ildə qardaşı Tomasa yazdığı bir məktubda o yazırdı: "İnanıram ki, hər zaman və əbədi olaraq Denisin, gəzdiyi torpağı sevəcəm, burada olanda sözlərdən kənar xoşbəxt oluram və o ayrıldıqda ölümdən dəfələrlə çox … daha çox əziyyət çəkirəm."Lakin onun kolleksiyalarındakı digər məktublar münasibətlərin qeyri-sabit olduğunu və Bliksenin, müstəqil olan Fink Hattondan artan asılılığı bir problem idi.
Fink Hatton 1926–1931-ci illər arasında Bliksenin ferma evini ev bazası etdi. Müştəriləri ilə birlikdə safari günü, 1931-ci ilin martındade Havilland DH.60 Mothbiplanının qəzasında öldü. Eyni zamanda, qəhvə plantasiyasının uğursuzluğu, səhv idarəetmə nəticəsində, təsərrüfatın yüksəklikdə yerləşməsi, quraqlıq və qlobal iqtisadi depressiyanın yaratdığı böhran qəhvə istehsalının aşağı düşməsi, Blikseni öz əmlakından imtina etməyə məcbur etdi.Ailə korporasiyası torpaq sahəsini yaşayış qurucusuna satdı və Bliksen anası ilə birlikdə yaşamaq üçün 1931-ci ilin avqustundaDanimarkayaqayıtdı. Ömrü boyu Ranqstedlandda qaldı.
Keniyada olarkən Bliksen qardaşı Tomasa yazmışdı;
"Mən qardaş və bacılarımızın başqa nəyə müraciət edəcəyimizi bilmədiyimiz halda etmək istədiklərimizi etməyə başladım, kitab yazmağa başladım…. Daha sərfəli olacağını düşündüyüm üçün ingiliscə yazmağa başlamışam."Danimarkaya qayıtdıqdan sonra daha çox yazmağa davam etdi. İlk kitabıSeven Gothic Tales1933-cü ildə tamamlansa da, bir naşir tapmaqda çətinlik çəkdi və kömək etmək üçün qardaşının Doroti Kanfield ilə əlaqələrindən istifadə etdi.Kitab 1934-cü ildə İsak Dinesentəxəllüsü iləABŞ-da nəşr olundu, baxmayaraq ki, naşir Bliksenə avans verməkdən imtina etdi və təxəllüsün istifadəsini qadağan etdi.ABŞ-da Ayın kitabı seçimində ayın kitabı olaraq seçildi və satışlar getdikcə artdı.Qotik üslubundan yüksək dərəcədə müəmmalı və daha metaforik olan bu ilk kitab ABŞ-da geniş şöhrət qazandı və kitabınBirləşmiş KrallıqdavəDanimarkadaçap olunması çətinliklə də olsa izlənildi. Razı qaldığı bir tərcüməçi tapa bilmədiyi üçün, Bliksen danimarkalı versiyalarını özü hazırlamağa başladı, tərcümələr deyil də, hekayələrin fərqli təfərrüatları olan versiyalarını hazırladı. Bliksen fərqi belə izah etdi:" Nə qədər yaxşı tərcümə olursa olsun, Danimarkada orijinal bir Danimarka kitabı olaraq nəşr olunmasını çox istəyirdi." Danimarkalı tənqidçilər kitaba həvəs göstərmirdilər və Bliksenə görə, bunun səbəbi ilk dəfə xaricdə nəşr olunduğuna görə idi. Bliksen bir daha ilk olaraq ingilis dilində kitab nəşr etdirmədi. Sonrakı bütün kitabları ya ilk olaraq danimarka dilində, ya da eyni vaxtda danimarka və ingilis dillərində nəşr edildi.
İndi onun əsərlərinin ən yaxşı kimi bilinən ikinci kitabı, "Afrika xaricində"1937-ci ildə nəşr olundu. Müvəffəqiyyəti onun nüfuzunu möhkəmləndirdi. Əvvəlki təcrübəsinə əsaslanaraq Bliksen kitabı əvvəlcəDanimarkavəİngiltərədə, sonraABŞ-da nəşr etdirdi. Kitabı Ayın kitabı klub seçiminə təqdim edən Bliksen, bu yeni əsərin satışından əlavə,Yeddi Qotik Nağılkitabına olan marağı da artırdı.1939-cu ildəTagea Brandt Rejselegat(sənət və ya akademik həyatda qadınlar üçün Danimarka mükafatı) ilə təltif edilmişdi.Əsər yalnız kitabın ədəbi qiymətləndirilməsi ilə deyil, Bliksenin niyyət və əxlaqının müəyyənləşdirilməsi ilə də maraqlanan tənqidçilərin diqqətini çəkdi. Post-müstəmləkə tənqidçiləri onu müasir İngilis yazıçıları ilə əlaqələndirdi və bəzi hallarda onu başqa bir əxlaqi iflas edən ağ Avropa aristokratı olaraq tanıtdı. Danimarkalı alimlər onun əxlaqı ilə bağlı ümumiyyətlə mühakimə etməmişlər, bəlkə də irqçilik və müstəmləkə xurafatları, kontekst və dövrü nəzərə alaraq, əsərin özünəməxsus olduğunu dərk edərək, işindən daha çox, onun Dane və bir qadın kimi mövqeyini daha mürəkkəb qiymətləndirirdilər.Bəzi tənqidçilər, o cümlədən Karolin Martin Şou və Raoul Qranqvist, onu irqçi və ağ supremakist hesab etdilər.Abdul R. Xan Mohamed kimi digər tənqidçilər həm romantik müstəmləkə münasibətlərini, həm də Afrika millətçilərinə olan qayğısı və hörmətini, müstəmləkə problemlərini anlamasını müsbət qiymətləndirdilər.
"Afrika xaricində" nin nəşrindən beş il sonra, BliksenQışın Nağılları(1942;dan.Vinter-eventyr) adlı hekayələr toplusunu nəşr etdirdi.Əvvəlki Qosik əsərlərindən uzaqlaşma hiss olunurdu, yeni hekayələrdə dövrün sərtliyi, cəsarət və qürur hissi ilə dolu işğal və gələcək üçün ümidlər əks olunurdu. Hekayələr müqaviməti əks etdirmir, əksinə müqavimət göstərinrdi və qarşı tərəflərin qarşılıqlı asılılığını araşdırırdı."Heroine" də qürura qarşı utanc hissini, "İncilər" əsərində qorxaqlıq və cəsarəti, "Yenilməz qul-sahiblər"əsərində usta və xidmətçinin, ölümə qarşı həyat və azadlığını, "Piter and Rosa" filmində azadlığı əks etdirirdi. Ən məşhur hekayəsi olan"Sorrow-acre"də, Bliksen zərər və zülmü araşdırır.Müharibə səbəbindən əlyazmanı nəşr etdirmək üçün,Stokholmagetmək və həmAmerika, həm dəBritaniyasəfirliklərində işçilərlə görüşmək üçün yaradıcı olmalı idi.Amerikalılarşəxsi əşyaları göndərə bilmədilər, lakin Britaniya səfirliyində sənədinin ABŞ-da nəşrə göndərmək üçün razılaşdı. Münaqişə illərindəSilahlı Xidmətlər Nəşrlərini((ASE),İkinci Dünya müharibəsiəsnasında Amerika ordusunda paylanmış bədii və bədii olmayan kiçik sənədsiz kitablar idi) oxuyan Amerika əsgərlərininhekayələrinitərifləyən yazışma alsada, Müharibə bitəndən sonra BliksenQış Nağıllarıhaqqında əlavə məlumat almadı.
Jyul Romen tərəfindən yazılanYaxşı iradə adamları(isp.Les Hommes de bonne volonte) üslubunda iri həcmli, bir neçə cilddə bir-birinə toxunan hekayələr yazmağa ümid edərək, Bliksen uzun illərAlbondokaniadlı bir roman üzərində çalışdı. Baş qəhrəmanHarun ər-RəşidMin Bir Gecədəngötürülmüşdü. Bir anda bir neçə kolleksiya çalışmış,mövzularına görə əsasən pul qazanmaqvə ya ədəbiyyata meyl istəklərinə uyğun kateqoriyalara bölmüşdür. Albondokani üçün hekayələr toplusunun üzərində çalışarkənTaleyin Lətifələrinə,Yeni Qotik NağıllarıvəYeni Qış Nağıllarına hekayələr yazmağa atladı.1940–1950-ci illərdəki Bliksen demək olar ki, bütün nağıllarındaşəxsiyyət,əxlaqvə fəlsəfi araşdırma vasitəsi olaraq mif və cadu ilə inkest və qətl kimiQotik mövzularına toxunaraq ənənəvi hekayə tərzində yazırdı.Əksər hadisələrXIX əsrinvə ya daha əvvəlki dövrlərin fonunda baş verirdi.Qəsdən köhnə tərzi ilə əlaqədar olaraq, Bliksen bir neçə reportajda müasir dövrdə mövcud olmayan bir ruhu ifadə etmək istədiyini, bunu etmək istəyən biri olduğunu söylədi.Onun povestləri məharətlə hazırlanmışillüziyavəromantizmarasında idi və oxucuların zövqlərini oxşaya bilirdi. Bliksen İngilis nağıllarını daha birbaşa tərzdə tərtib etmiş və onlara daha çox müraciət ediləcəyini düşünərək Danimarka nağıllarınıXIX əsryazı üslubunda hazırlamışdır.Bu dövrdə yazılmış əsərlər ilk yazıldıqlarından təqribən on il sonra nəşr olunmadı, çünki o, eyni vaxtda müxtəlif kolleksiyalar üzərində işləyirdi.
İkinci Dünya müharibəsidövründə, DanimarkaAlmanlartərəfindən işğal edildikdə, Bliksen, yalnız Pierre Andrezel təxəllüsü iləThe Angelic Avengersintrospektiv nağılına başladı. Danimarka dilində yazılsa da, bunun müharibələr arasında yazılmış bir fransız əsərinin tərcüməsi olduğunu iddia etdi və müəllifi olduğunu inkar etdi. Kitab 1944-cü ildə nəşr olunduvə Kitab ayı Klub seçiminə 3-cü dəfə namizəd oldu. Bliksen əvvəlcə kitabın namizəd olmasını istəməsədə, lakin nəticədə qəbul etməli oldu. Gənc qəhrəmanların yaşadıqları dəhşətlər,Nasizminuydurması kimi şərh edildi, Bliksen də bu təfsiri rədd etdi, əvəzində romanın müharibə tərəfindən həbsdə olmaq hissindən yaxa qurtarmağa kömək edən bir yayındırma olduğunu iddia etdi.1956-cı ildə "Paris araşdırması" na verdiyi müsahibədə nəhayət romanın müəllifi olduğunu etiraf edərək bunun "qanunsuz uşağı" olduğunu söylədi.Doroti Kanfield,Book-of-the-Month Club Newsicmalında "Mələk Avengerləri" ni "olduqca gözəl ədəbi keyfiyyətli", incə üslubda fərqlənən yazılı əsər olaraq xarakterizə etdi.
Hekayələr toplusu, Son Nağıllar (dan.Sidste fortællinger) 1957-ci ildə nəşr edildi, 1958-ci ildəTaleyin lətifələri(dan.Skæbne-Anekdoter) kolleksiyası tərəfindən izlənildi."Son Nağıllar", Bliksenin Albondokaninin hissəsi olmağı düşündüyü yeddi hekayəni əhatə etdi. Buraya Yeni Qotik Nağılları və Yeni Qış Nağılları deyilən hissələr də daxil idi.Bliksenin hekayə sənəti anlayışı bəlkə də Son nağıllarda "Boş səhifə" və "Kardinalın ilk nağılı" hekayələrində ən çox birbaşa ifadə olunur. Bu nağıllarda Bliksenin oxucunu hekayənin yaranmasında iştirak etməsinə məcbur etmək üçün istifadə etdiyi çox sayda canlı var.Açıq müşahidə ilə qaranlıq istinadları qarışdırdı. Onun yazısı yalnız nağılların təkrarlanması deyildi; bu oxucunu Bliksenin niyyətini üzə çıxarmağa və nəticə çıxarmağa məcbur edən ipuçları və ikiqat mürəkkəb bir quruluş idi.Bliksen üçün hekayəni ifadə etmək vacib idi:bu eyni zamanda mümkün olanı görmə qabiliyyəti idi.
Bliksen, "Taleyin lətifələrini" 1953-cü ildə "Son nağıllar"ın son hissəsi olmağı planlaşdırdı, lakin bütünhekayələrihazırladığındanlətifələriayrıca bir cild şəklində nəşr etmək qərarına gəldi. Hər iki kitabın eyni vaxtda görünməsini istədi, ancaq nəşr mövzularına görə "Lətifələr" bir il təxirə salındı.Lətifələrdə ən məşhur nağıl son möhtəşəm qurmə yeməyi hazırlamaq üçün bütün 10.000 franklıq lotereya mükafatını xərcləyən biraşpazhaqqında olan "Babettin Bayramı"dır.Hekayə, münasibətləri qiymətləndirir və bacıların başçılıq etdiyi sərt,lakin xeyirxah həyatın ideala və ev sahibinin qəlbindən gələn ehtiraslı hədiyyədən daha az imana sadiq uyğun olub olmadığını araşdırır.Hekayə Qabriel Akselin rejissorluğu ilə yazdığı bir filmdə əks olundu, 1987-ci ildə yayımlanaraq,1988-ci ildəƏn Yaxşı Beynəlxalq Film Akademiyası Mükafatınıqazandı.
BliksenABŞ-a yeganə səfərini 1959-cu ildə etdi. Bu yanvar ayından aprel ayınaqədər uzanan bir səyahət idi və məqsədForda FonduvəBritannika Ensiklopediyasıüçün bir sıra təhsil filmləri və müzakirələri başa çatdırmaq idi, Bliksenin bu səyahəti ona xoş təəsüratlar bəxş etdi.19 yanvar 1959-cu il tarixində Life (jurnal)da məqaləsinin nəşr olundu,xüsusiyyəti idi, iki Broadvey teatr açılışında iştirak etdi.Nyu York cəmiyyətinə Bliksen, sosialistlər Beybi Paley və Qloriya Vanderbilt ilə nahar etməyə dəvət edildi.Riçard Avedonvə Sesil Briton tərəfindən fotoşəkili çəkildi; şərəfinəCon Steynbekvə Mariya Kallas tərəfindən kokteyl qonaqlğı verildi.Nobel mükafatı laureatlarının siyahısındaolanPerl Bakvə şairlər Eduard Esten Kumminss və Mariana Mur də onu görmək üçün gəlmişdi.BliksenMerilin Monroilə görüşmək istədiyini bildirəndə müəllif Karson MakKallers Monro və əri, dramaturqArtur Millerilə görüşü təşkil etdi.Səfər boyu Bliksen özünün hazırladığı personajı özünə məxsus bir aristokrat və kənar adam kimi oynayırdı, eyni zamanda yalnızstridiyavəüzümyeyən və yalnızşampaniçən ekssentrik bir adam idi.Xəstə olduğu aydın idi, onun "zəif" olduğu bildirildi və "63 kilo ağırlığında"idi və o, vaxtının bir hissəsini "venadaxili infuziyalar" almağa sərf edirdi.
Danimarkayaqayıtdıqdan sonra Bliksen, ağır xəstəliyə baxmayaraq, 1960-cı ildəOt üzərində kölgələradlı işinə davam etdi.Həyatı boyunca nəşr olunan əsərlərinin sonuncusu,ABŞ-da Ayın kitabı seçimində 5-ci dəfə ayın kitabı olaraq seçildi.Afrika xatirələrini əks etdirənKölgələrdə Avropalıların və Afrikalılarınstereotiplərinivə etiketlərini araşdırır, "xurafatlar dərk ediləndən daha çox qavrayıcı haqqında daha çox məlumat verir" qənaətinə gəlindi.Kitab dördnağıldanibarətdir: Somali qulluqçusu Fərəhə həsr olunmuş "Çəmənliyə kölgələr"; Simvolizmin əhəmiyyətini ifadə edən "İnam aşkar edildi"; Cəmiyyətindəki tibbi problemləri təsvir edən "Böyük jest"; Afrikadan ayrıldıqdan sonra onun təkliyini və Afrikadakı köhnə evindəki xatirələrini, yorğunluğunu əks etdirən "Dağlardan gələn nağıllar".
Bliksenəsifilisdiaqnozu qoyulanda,civəhəbləri ilə müalicə olundu. Bəzi məlumatlara görə demək olar ki, bir il ərzində gündə təxminən 1 qram civə götürdü, başqa məlumatlatr isə bunu yalnız bir neçə ay ərzində etdiyini göstərir.Daha sonra müalicə üçün Danimarkada vaxt keçirdi və ona arsenik verildi, davam edən ağrısının səbəb olduğunu düşündüyü sifilis üçün müalicə olaraq damla şəklində almağa davam etdi.Bliksen hələKeniyadaolarkən 1921-ci ildə şiddətli qarın ağrısından əziyyət çəkdiyini bildirirdi.Bir neçə tanınmış həkim və həm daxili tibb, həm dənevrologiyanınmütəxəssisləriona üçüncü mərhələli xroniki sifilis diaqnozu qoymuşdular.Bliksenin nevroloqu olan Moqens Foq, qan və onurğa mayesi testlərinin mənfi olmasına baxmayaraq, mədə problemlərinin sifilisə aid olduğunu düşünürdü.Afrikadan ayrılan zaman Bliksenanemiyadanəziyyət çəkirdi,sarılıqkeçirdi və arsenik həddindən artıq çox idi. Saçları tökülməyə başlayan kimi,papaqvəçalmataxmağa başladı.
Sifilisin Bliksenin bütün həyatı boyunca davam etdirdiyinə çox inanılırdısa da,1925-ci ildən sonra sistematik şəkildə geniş testlər sifilis xəstəliyinə dair dəlil aşkar edə bilmədi.Yazıçı şücaəti, yaradıcılığı sifilisin gec mərhələlərində zehni degenerasiyasından əziyyət çəkmədiyini göstərir. Arsenik əsaslı anti-sifilis əleyhinə dərman sayılsada istifadəsi ayaqlarında yüngül davamlı ağrılara səbəb oldu. Mədə ağrısı tez-tez "tropik dizenteriya" adlanırdı, baxmayaraq ki, tibbi qeydlərində heç bir tabure analizi bildirilməmişdi.Kilo almaqdan narahat olan Bliksen, "bütün yetkin həyatı boyu" güclü laksatiflər qəbul etmişdi, bu da illərlə sui-istifadədən sonra həzm sisteminə təsir göstərmişdi. O, eyni zamanda minimal qida qəbulu ilə birlikdə peptikxoranıninkişafına səbəb olan siqaret aludəçisi idi.
1946 və 1955-ci illərdə neyrocərrah Eduard Baş Bliksenin onurğa beyni nahiyəsində simpatikektomiyasını müakicə etsədə, ancaq ağrıları geri döndü. 1956-cı ildə mədə xorası diaqnozu qoyulduğunda professor Torben KnudtzonKopenhagen UniversitetiXəstəxanasındaonu əməliyyat etdi, ancaq o vaxta qədər yetmiş yaşında idi və artıq sağlamlığı çox zəif idi. Sonrakı bir neçə il ərzində o, susuzluqdan və qidalanma çatışmazlığından əziyyət çəkməyə davam etdi, bu onu zəiflətdi, Hilleroddaki Mərkəzi Xəstəxanada dörd əlavə şöbəsinə qaldırılmasına səbəb oldu.Müalicəsinin sonunda o, nəhayət həkimlərə laksatif istifadə etdiyini etiraf etdi. Qarındakı problemlərin mənbəyi naməlum olaraq qalır. Danimarkalı həkim Kaare Veiyzmann tərəfindən 1995-ci ildə yayımlanan bir hesabatda, xroniki ağrı və xəstəliyin səbəbinin ağır metal zəhərlənməsi olduğu qənaətinə gəlindi.Danimarka Tibb Tarixi Jurnalında Soqaardın 2002-ci il tarixli bir hesabatı (dan.Dansk Medicinhistorisk Årbog), onun səhv diaqnozununun Bliksenin və həkimlər ilə ünsiyyətdə olmaması ilə əlaqələndirdi. Laksatifdən çox istifadəsi barədə onlara demədiyi üçün və həkimlərin müalicə illərindəAİDSepidemiyasına yaxın olan sifilislə mübarizə apardıqlarına inandıqları üçün hər biri effektiv müalicə üçün fürsəti əldən verdi.
Bliksenin panik atakdanəziyyət çəkdiyi də bilinir, çünki onları "Afrika ferması" kitabında bunu təsvir etmişdir.Bliksenin xəstəlikləri ilə bağlı tibbi tarixini təhlil edərkən Donelson, Bliksenin ağrısının psixosomatik olub olmadığını düşündüyünü və Bliksenin dövründə xəstəliklərinin uydurma olduğunu söylədi. Naşir, Bliksenin sifilisinin özəl bir mif olduğunu, ancaq açıq şəkildə ifadə edirdi, Bliksen xroniki sağlamlıq problemlərinə görə sifilisini günahlandırdı. Donelson belə nəticəyə gəldi: "Xəstəliyi ilə bağlı nəyi olursa olsun, xəstəlik öz fərdi əfsanəsini yaratmaq üçün sənətçinin dizaynına uyğun gəldi."
Yeyə bilməyən Bliksen 1962-ci ildə ailəsinin əmlakı olan Ranqstedlənddə 77 yaşında vəfat etdi.Digərləri onun arıqlamasını və nəticədə ölümünüanoreksiyasinirozu ilə əlaqələndirirlər.
Bliksenin ölümündən sonra nəşr olunan əsərləri arasında:Ehrengard(1962),Karnaval: Əyləncələr və ölümdən sonrakı nağıllar(1977),Daguerreotayps və digər esseler(1979) vəAfrikadan gələn məktublar 1914–31də(1981) vardır.1960-cı illərin sonlarında Orson Velles, Dinesenin yayımlamağı planlaşdırdığı filmlərinin:"Qəhrəman", "Norderneydəki daşqın", "Bir ölkə nağılı" və "Dolu ay" ın antologiyasını planlaşdırdı. Budapeştdə "Heroine" filmi çəkiləndən bir gündən sonra, filmin maliyyəçisi iflas etdiyi üçün layihə ləğv edildi.Ölümsüz Hekayə1968-ci ildə Velles tərəfindən filmə uyğunlaşdırıldı və eyni zamanda Fransa televiziya və teatrlarına buraxıldı.Daha sonra Velles "Xəyalpərəstlər" filmini çəkməyə cəhd etdi, lakin yalnız bir neçə səhnə tamamlandı.1982-ci ildə Emidio Qreko, Bliksenin eyni adlı əsəri əsasında hazırlanan,Ehrengardadlı bir italyan filmini çəkdi.
Ədəbi uğurlarına görə Bliksen 1949-cu ildəDanimarka Holberq medalı,1950-ci ildəİngenio et Arti medalı,1955-ci ildə Danimarka Yazıçılar Birliyinin açılışındaHans Kristian Andersen Təqaüdünəlayiq görüldü və 1959-cu ildə Henrik Pontoppidan XatirəVəqfi Qrantıaldı.İsveç Akademiyasının daimi katibi Piter Enqlund, Bliksenin 1930-cu illərdəNobel Ədəbiyyat Mükafatınalayiq görülməməsini və 1954-cü ildə Hemingvey mükafatı qazandığını "səhv" olaraq xarakterizə etdi, o, Bernard Berenson,Karl Sandberqvə Bliksenin etdiklərindən daha çox mükafata layiq olduqlarını bildirdi.Heç vaxt mükafata layiq görülməsə də, 1961-ci ildəQrem Qrinidənİvo Andrik mükafatına layiq görülərək sonra üçüncü yerdə bitirdi.2012-ci ildə Nobel qeydləri 50 ildən sonra açıldı və Blixenin 1962-ci ildəNobel Ədəbiyyat Mükafatınabaxılan müəlliflərin: Con Steiynbek (son qalib) ilə birlikdə Robert Greyvs, Laurens Durrell vəJan Anuylqısa siyahısı arasında olduğu ortaya çıxdı. Bliksen həmin ilin sentyabrında öldükdən sonra bu mükafat əlçatmaz oldu.
Bliksenin keçmiş katibi və ev meneceri Klara Svendsen, 1974-cü ildə Afrikaya köçən gənc qadının mükəmməl yazıçıya çevrilməsindən bəhs edən Karen Bliksen (dan.Notater om Karen Blixen) haqqında bir kitab yazdı. Bliksenin həyatı ilə bağlı fərdi lətifələr verən Svindsen, ictimai imicinin arxasındakı xüsusi qadına diqqəti yönəltdi. Bliksenin böyük bacısı oğlu Anders Vestenholz, özü və onun haqqında iki kitab yazdı: Kraftenz buynuzu:Karte Blixens liv(1982) (İngilis dilinə tərcümə olunmuşdur: Qoç Gücü olaraq: Karen Bliksenin həyatındakı mif və reallıq haqqında olan əsər 1987-ci ildə yenidən nəşr olundu)vəDen Glemte abe: mand og kvinde hos Karen Blixen (1985)(Unudulmuş meymun: Karen Blixendəki kişi və qadın).
Karen Blixenin portreti Danimarkanın 50 kralı əskinasın ön hissəsində 1997-ci il seriyasında, 7 may 1999-cu ildən 25 avqust 2005-ci ilədək olan seriyalarında eksini tapmışdı.
O, 1980 və 1996-cı illərdə onun şəkli buraxılmış Danimarka poçt markaları buraxılmışdır.
Asteroid3318 Bliksen 100 yaşında şərəfinə adlandırıldı.
17 aprel 2010-cu ildə,Googleonun 125 yaşını birGoogle Doodleda qeyd etdi.
Bliksen ömrünün çox hissəsini 1879-cu ildə atası tərəfindən alınan Rungstedlund ailə mülklərində yaşadı. Mülk, Danimarkanın paytaxtıKopenhagendən24 km (15 mil) şimalda, Runqsteddə yerləşir.Əmlakın ən qədim hissələri 1680-ci ilə aiddir və həmmehmanxana, həm də təsərrüfat kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bliksenin yazı işlərinin çoxunu, müəllif Yohannes Evaldın adını daşıyan Evval otağında etmişdi.
1940-cı illərdə Bliksen əmlakın satış xərcləri səbəbindən satılmasını düşünür, lakin ev bir qrup gənc ziyalı Sorkild Bjornviq, Frank Ceqr, Örlinq Skhroedər üçün sığınacaq oldu. Əmlakı 1991-ci ilə qədər sənətçilər tərəfindən istifadə edilməyə davam edən bir ədəbi salonolaraq istifadə etməyə başladılar.Heretika jurnalını redaktə edən Bjørnviq, Bliksen ilə də yaxın dostluq münasibətini inkişaf etdirirdi. Ev 1958–1960-cı illər arasında təmir edilərək bərpa edilərək, əmlakın bir hissəsi quş ziyarətgahı kimi ayrıldı. Bərpa edildikdən sonra əmlak Danimarka Ədəbiyyat Akademiyasına verildi və Bliksen və bacı-qardaşları tərəfindən qurulan Runqstedlund Fondu tərəfindən idarə edildi.1991-ci ildə birmuzeyolaraq xalqa açıldı.2013-cü ildə Karen Bliksen Muzeyi Nordik muzey portalına qoşuldu.
1931-ci ildə BliksenDanimarkayaqayıdarkən, 20 hektarlıq (8.1 ha) əmlakını, buranı daha da inkişaf etdiricək Remi Martinə satdı.Blixksenin qəhvə istehsal etdiyi Nairobi ərazisinin ətraf yani sahələri indi Karen adlanır. Bliksen özü sonrakı yazılarında "Karen yaşayış massivi" nin "məndən sonra adlandırıldığını" bəyan etmişdi.Bliksenin fermasına sahib olan ailə korporasiyası "Karen Qəhvə Şirkəti" olaraq birləşdirildi və yaşadığı evi idarə heyətinin sədri, dayısı Age Vestenholz tikdirmişdi.Vestenholz qəhvə şirkətini Bliksen deyil,öz qızı Karenin adı ilə adlandırsada, şəhərətrafı ərazinin inkişaf etdiricisi, şirkətin deyil, rayonunun adının məşhur müəllif / fermerin adı ilə adlandırdı.
Bir neçə əl dəyişdirərək, Bliksen tərəfindən tutulmuş orijinal təsərrüfat evi Danimarka hökuməti tərəfindən satın alındı və 1964-cü ildə müstəqillik hədiyyəsi olaraqKeniyahökumətinə verildi. Hökumət burada qidalanma kolleci qurdu və 1985-ci ildəAfrika xaricindəfilm çəkildikdə, kollec Keniya Milli Muzeyləri tərəfindən tutuldu. Bir il sonra Karen Bliksen Muzeyi açıldı və Leydi MakMillandan geri Bliksenin özünə aid bir çox əşyalar geri alındı. MakMillan, BliksenAfrikadançıxarkən onları satın almışdı.Muzeyevi yalnız Bliksenə görə deyil, ümumiyyətlə əhəmiyyətli bir mədəni məkan kimi,KeniyanınAvropa yaşayış məskəninin mədəniyyət nümayəndəsi vəXIX əsrinsonlarına aidbunqalokimi əhəmiyyətli bir memarlıq üslubu kimi də qiymətləndirildi.
Kopenhagen Kral KitabxanasındakıKaren Bliksen arxivinin xeyli hissəsi Karen Dinesenin evlənmədən və Afrikaya getməmişdən əvvəl çap olumamışşeir,pyesvə qısa hekayələrindən ibarətdir. Gənc yaşlarında, xüsusilə 20-li yaşlarında çox vaxt boş vaxtlarını yazı sənətinə sərf etmişdi. Yalnız 22 yaşında olanda Oskeola təxəllüsünü götürərək bəzi qısa hekayələrini ədəbi jurnallarda dərc etmək qərarına gəldi. Onun bu əsərlərindən bəziləri ölümündən sonra müxtəlif dövrlər üçün yazdığı esselər və əvvəlki kolleksiyalardan çıxarılan nağıllar da daxil olmaqla nəşr olundu: