Cambògia

Coordinadas:12°30′N105°00′E﻿ / ﻿12.5°N 105°E12.5; 105
SaCambògia, prus pretzisamenteRènniu de Cambògia, inkhmerKâmpŭcheae ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា,Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea, narada fintzasSrok Khmer, ស្រុកខ្មែរ, literalemente « Paisu de sos Khmers », est unu istadu de s'Àsia sud orientale. Sa capitale estPhnom Penh.
Sos tzitadinos de Cambògia sunt narados cambogianos, o khmers chi si faghet riferimentu a s'etnia. Sa majoria de issos est de religionebuddhista theravāda(unu 96%) chi est religione de istadu, unu 2% estmusulmanue unu 1%cristianu.
Tenet istèrrida de 181 035 km² e populatzione de unos 14.700.000 bividores. Allàcanat in s'uestu e norti-uestu cunThailàndia, in su norti cun suLaos, in s'estu cun suVietname in su sud si ghetat in su mare de su golfu de Thailàndia.
Su nùmene antigu de sa Cambògia fiat "Kambùgia" (insànscritu: कंबुज), s'antiguimpèriu Khmer, chi tenet orìgines chi torrant a su 802 p.C., candoJayavarman IIsi fiat decraradu soberanu de unu rènniu chi diat pois dominare subra totu s'Indocinafintzas a su de 14 sèculos. Suta influentzia de s'Ìndiafiant pesados templos monumentales, intre chi s'Angkor Wat, oe patrimòniu de s'umanidade amparadu de s'UNESCO, e aiat agatadu ispainamentu in antis s'induismua coa subuddhismu. De su de 15 sèculos sa Cambògia sighiat a s'agatare che vassallu intre de sos istados bighinos.
In su 1863 sa Cambògia fiat fata protetoradu de saFrantza, pro torrare a èssere indipendente in su 1953. Durante sagherra de su Vietnam, sos cumbatimentos si fiant ispartos fintzas a in ie, diventende causa de una instabilidade polìtica chi diat permitere s'artziada a cumandu de su partidumaoistade sosKhmer rujosin su 1975. Sunt issos sos responsàbiles de sugenotzìdiu cambogianuchi at tentu logu intre su 1975 e su 1979, pro unos 2 milliones de mortos, e firmadu isceti de s'intrusida de sos vietnamesos chi los aiant bogados.
A pustis de su regìmene de sosKhmer rujosfiat decrarada saRepùblica populare de Kampuchea, trazada luegus in una gherra contra suVietnam. Su cunflitu at tenu durada de su 1979 a su 1991, annu cando sunt istados firmados sos acòrdios de paghe de Parigi. S'istadu est duncas istadu ghiadu de sasNatzions Unidasfintzas a sas eletziones lìberas de su 1993, in ue at partetzipadu unu 90% de sos chi teniant deretu de votu.
In su 1997 supartidu populare cambogianua fatu unucorpu de istaduat pigadu su cumandu de sa natzione, de chi est galu solu partidu in càrriga.
Sa Cambògia est unu istadu comunista chi sighit una forma de economia de mercadu.
Sa massaria est in die de oe sa faina econòmica printzipale, chi òcupat unu 57,6% de sos traballadores e produit unu 33,5% de sa richesa de s'istadu. Sas indùstrias printzipales sunt sa de su tessìngiu e su turismu. In su 2005 sunt istadas iscobertas reservas depetròliue degasuin sas abbas territoriales.
Mancari meda pobera, sa Cambògia godit de isvilupu econòmicu meda lestru a partire de sos annos 90 de su de 20 sèculos gràtzias susetotus a imbestidores internatzionales. Sa richesa produida intre 2004 e 2007 at registradu una crèschida de su 10% pro annu, su rèdditu peròmine abarrat però meda bàsciu, de petzi 773 dòllaros, meda prus pagu de sa mèdia regionale, a matessi livellu deÀfrica sub-sahariana.