Austis

Coordinadas:40°04′17″N9°05′20″E﻿ / ﻿40.071389°N 9.088889°E40.071389; 9.088889
Austisest una bidda de saProvìntzia de Nùgoroin saBarbàgia de Ollollai, s'agatat a 750 metros subra su mare e giughet 959 bividores. Est connota pro s'orroca de sa Crabarissa.
Su nùmene benit forsis  dae Forum Augusti, sosortzaesosli narant galu Augustis, in onore a s’imperadoreAugustu(+ 14 d.C.). Su presìdiu fiat nàschidu pro parare fronte a sosbarbaritzinosostinados e reberdes.
Austis in tempus antigu fiat unu presìdiuromanude importu. Est in provìntzia de Nùgoro, ma su sartu suo si nche allàcanat fintzas a su deAristanis, s’agatat in sa badde de suMandrolisai. At unu comunale de 39,85 mq, sos abitantes sunt belle e 950.
S’agatat in unu gollei de 750 m de artària de rocas de granitu. Su sartu est totu padentes de chercos e de suèrgios.
Est a làcana cun sas comunas deSòrgono,Tiana,Teti,Ortzai,Neoneli,Ardaule,Sorradile,Nughedu S. ItòriaeBidoniu.
Est famada pro sas isculturas naturales de rara ermosura, fatas dae su bentu e dae su tempus in su granitu:Sa Crabarissa,Su Nou OrruendecheeSu Nou Pertuntuinsertadas intre sos padentes de Monte Mannu e Saltzai, sos montigros deGhea,Monte de Cortee sos Montes deBorta MeloneePasa Porcue peri sa roca deS’abe.
Su sìmbulu de Austis est sa Crabarissa, una roca manna a 4 km dae sa bidda e isculpida dae su bentu e dae s'abba, chi torrat a coro una fèmina bestida cun su costùmene de Cabras. Sos austesos contant chi in tempus antigu una pitzoca de Cabras l’aiat postu istima manna a unu pastore de Austis chi in ierru paschiat su bestiàmene in cue; una borta andadu, issu non bi fiat torradu prus. Sa pitzoca dispràghida manna, andat a Austis e nche agatat su pastore giai cojuadu cun una austesa; narant chi su dolore fiat istadu gasi mannu, chi sa giòvana andende·si·nche si diat èssere fata de preda.
Sa roca chi dat a coro S’abe est in sartu deSa Conca de Su Cannitzu, imbetzes sa de Su Nou Pertuntu est una roca istampada e sa de Su Nou Orruendeche est unu contone tziclòpicu, chi paret chi siat in tàntaris in pitzu de un'àteru e est a ùrbidu de su Lagu Benzone.
Bundantes sunt fintzas sos rios: Balinori, Funtana Morta, Occisai, Allesigheddu, totus afluentes de su Taloro.
Su tzentru istòricu est bene contivigiadu, sas domos sunt su bonu de granitu biancu, ingalanidas dae murales.
Sa de tres domìnigas decabudannisi festat Sant'Antoni de Pàdua in sa crèsia de foras de bidda, de su 1669, in su sartu Basilocu, chi costoit galu un'altare de època Baroca.
De mentovare fintzas sa crèsia majore, fraigada in su 1567 a supra de una de su 1200, in ue si podet mirare su bultu de una rughe fata dae unu truncu intreu de pirastru, òpera de s'iscultore austesu Elio Sanna.
Sas manifestatziones culturales sunt medas comintzende dae sa biennale "Ragazzi della speranza", chi dae su 1985 ònnia duos annos nche collit a pare totu sos pitzinnos de sas iscolas deSardigna, e in seminàrios e cunferèntzias e proponet relatas de importu chi pertenent temas sotziales e ecològicos.
In su mese desantandriaest sa sagra de poesia populare Frores de Monte: frores in Austis bi lu narant a sos mutos, una genia de versos de sos prus
antigos de Sardigna, in setenàrios o otonàrios rimados segundu s'ischema ABC/ACBA.
Nòdidas peri sas màscaras de sa bidda: s'Urtzue sosColonganos, sunt belle e che pare a totu sas de saBarbàgia, ma iscantant pro unas cantas calidades; a coddu, sos Colonganos, giughent ossos de animales e non sonàgios, in cara una bisera de ortigru, cugugiada de frasca de lidone e in conca peddes de margiane o de grassile. S'Urtzu, un'òmine bestidu cun peddes de sirbone, los acumpàngiat, est iscutu dae duos bardianos bestidos
totu de nieddu. Sa màscara de su Colonganu est torrada a essire a campu dae pagu tempus pro more de unos cantos istùdios antropològicos de
como e si pensat chi bèngiat dae su nùmene gregu antigukolos(berbeghe).
S'agricultura e su pastoriu sunt praticados cun mètodos galu antigos; peri si su terrinu est saliosu sos austesos non ant mai arriscadu de iscummìtere in custas atividades pro more peri de su discuidadu de su guvernu tzentrale.
Dae pagu tempus s'Amministratzione Comunale at dadu in cuntzessione a s'Ente de sas Forestas belle e 1000 ètaros de padente, pro l'amparare e pro lu defensare dae su tàlliu e dae sos fogos.
De mentovare peri s'àndala de sos carbonàrgios, chi s'agataiant in sa bidda fintzas a sos primos annos de su 60; sos turistas e sos pitzinnos de iscola podent bisitare sos logos in ue si praticaiat custu traballu, oramai pèrdidu.
In Austis est nàschida sa prima sienda agriturìstica sarda e a oe bi nd'at unas cantas in foras de bidda, in ue si contivigiant galu màndigos antigos, che a sa frègula istufada, genia de màndigu fatu de sìmula e cundimentadu cun bagna de petza e casu.
Sas persones austesas de importu sunt:
(IT)Situ istitutzionale de su comune, incomune.austis.nu.it.