ISO 639-3

ISO 639-3:2007, Nyaéta kodeu pikeun ngagambarkeun ngaran-ngaran tina rupa-rupa basa anu aya dina;– Part 3: Alpha-3kode anu lengkep dina wengkuan basa, mangrupa standar internasional pikeunkodeu basadina runtuyanISO 639. Éta netepkeun kode tilu hurup pikeun ngaidéntipikasi basa. Standar ieu dipedalkeun kuInternational Organization for Standardization(ISO) dina 1 Pébruari 2007.
ISO 639-3 ieu ngamekarkeun tinaISO 639-2alpha-3 kodeu kalawan tujuan pikeun meungkeut sakabéhbasa alamianu dipikanyaho. Tambah legana wengkuan basa utamana dumasar  kana kode basa anu digunakeun dinaEthnologue(volumes10–14) dipedalkeun kuSIL International, nu kiwari salakuotoritas pendaptaranpikeun ISO 639-3.Nyadiakeunenumerasibasa sakumaha lengkep sabisa-bisa, kaasup nu hirup jeung tumpur, kuno jeung kiwari, utama jeung leutik, ditulis jeung teu ditulis.Anu mana, éta teu kaasupbasa dirékonstruksisapertosProto-Indo-European.
ISO 639-3 dimaksudkeun pikeun pamakéan salakumétadatakode dina rupa-rupa aplikasi. Hal ieu loba dipaké dina komputer jeung sistem informasi, sapertosInternét, dimana loba basa perlu didukung. Dina arsip jeung neundeun inpormasi séjén, dipaké dinasistemkatalog,dina nuduhkeun  ngeunaan naon basa sumber. Kodeu ogé sering dianggo dinalinguistiksastra jeung tempat séjénna pikeun ngimbangan kanyataan dimana ngaran basa bisa jadi teu jelas atawaambigu.
Daptar kodeu dina ISO 639-3 ngawengku sakabéh basa dinaISO 639-1jeung sakabéh individu basa diISO 639-2. ISO 639-1 sarta ISO 639-2 museur kana basa utama, pangseringna digambarkeun dina dunya sastra. Timimiti ISO 639-2 ogé kaasup  kumpulan basa jeung henteu Part 3 , ISO 639-3 sanés kumpulan tina ISO 639-2. dimana ISO 639-2#B jeung T aya di ISO 639-2, ISO 639-3 éta ngagunakeunT-codes.
Standar ngandung 7,916 éntri.Invéntarisasi basa dumasar kana sababaraha sumber diantarana: basa individu anu aya dina 639-2, basa modern tiEthnologue, variétas anu mibanda sajarah, basa kuna jeungbasa artificial/jieunan ti étaDaptar Basa,kitu ogé basa dianjurkeun dina périodecommenting publiktaunan.
Data mesin-bisa dibacafile disadiakeun ku otoritas anu ngadaptarkeun.Mappingsti ISO 639-1 atawa ISO 639-2 ka ISO 639-3 tiasa dilakukeun nganggo file data ieu.
ISO 639-3 dimaksudkeun pikeun nganggap bédana dumasar kana kritéria anu henteu sagemblengna obyéktif.Henteu dimaksudkeun pikeun ngadokuméntasikeun atanapi nyayogikeun idéntifikasi pikeun dialék atanapivariasisub-basa sanés.Sanaos kitu, kaputusan ngeunaan bédana antara basa bisa subyéktif, utamana dina kaayaan basa anu béda-béda sarta tradisi sastra kurang pengkuh, pamakéan dina atikan atawa média, atawa kaayaan séjén nu nyumbang kana convéntionalization basa. Ku kituna, standar teu kudu dianggap salaku hiji ugeran anuotoritatifngeunaan naon  béda basa nu aya di dunya (nu ngeunaan bisa jadi aya kaayaan teu kapanujuan dina sababaraha kasus), tapi ngan saukur hiji cara anu mangpaat pikeun ngaidéntipikasi rupa-rupa basa anu béda-béda.
Kusabab kodena tilu-hurup alfabét, hiji wates luhur pikeun jumlah basa anu bisa digambarkeun nyaéta 26 × 26 × 26 = 17,576. Tisaprak ISO 639-2 nangtukeun kodeu husus (4),rentangditangtayungan (520) sartakode -B wungkul(22), 546 kodeu teu bisa dipaké sabagéan 3. Ku kituna, hiji tanda  wates luhur nyaéta 17,576 − 546 = 17,030.
Watesan luhur bakal langkung heureut upami urang ngirangan koléksi basa anu didéfinisikeun dina 639-2 sareng anu masih kedah didéfinisikeun dinaISO 639-5.
Nyaéta 58 basa dina ISO 639-2 nu dianggap, pikeun kaperluan standar, janten"macrolanguages"dina ISO 639-3.
Sababarahamacrolanguageieu teu boga basaindividusakumaha didefinisikeun ku ISO 639-3 dina susunan kode tina ISO 639-2, misalna. 'ara' (Generic Arabic). Lain kawas 'nor' (Norwegian) ngagaduhan dua bagian masing-masing ('nno' (Nynorsk), 'nob' (Bokmål)) aya di ISO 639-2.
Éta hartosna sababaraha basa (misalna 'arb',Standard Arabic) éta dianggap ku ISO 639-2 jadi dialék tina hiji basa ('ara') ayeuna di ISO 639-3 dina kontéks nu tangtu dianggap basaindividusorangan.
Ieu usaha pikeun ngungkulan variétas anu bisa jadi béda ti unggallinguistiklianna, tapi dianggap ku panyaturna salaku dua wangun basa anu sarua, misalna, dina kasusdiglossia.
Salaku conto:
Daptar lengkep sadia dina ISO 639-3 ramatloka registrar urang.
"Unsur kodeu basa koléktif nyaéta idéntifikasi anu ngagambarkeun sakumpulan basa individu anu henteu dianggap hiji basa dina kontéks pamakéan naon waé.."Kodeu ieu henteu écés ngagambarkeun basa atanapimakrolanguageanu tangtu.
Nalika ISO 639-2 ngawengkuidentifierstilu-hurup pikeun basa koléktif, Konci ieu teu kaasup ti ISO 639-3. Lantaran kitu ISO 639-3 sanés beungkeutan/supersettina ISO 639-2.
ISO 639-5ngahartikeun 3-hurup kodeu koléktif pikeun kulawarga basa jeung grup, kaasup kodeu basa koléktif ti ISO 639-2.
Opat kodeu dipisahkeun diISO 639-2jeung ISO 639-3 pikeun kasus dimana teu aya kodeu khusus anu pas. Ieu dimaksudkeun utamana pikeunaplikasikawasdatabasemana hiji kode ISO diperlukeun paduli naha aya.
Salaku tambahan, 520 kode dina rentangqaa–qtznyaéta 'ditangtayungan pikeun pamakéan lokal'. Salaku conto, Rebecca Bettencourt napelkeun kode pikeunbasa diwangun, jeungassignmentsanyar dijieun kana pamundut.Aranjeuna ngagunakeun daptar pikeunbasa tumpur. Daptar Ahli Basa parantos masihan salah sahiji niléy umum:qnp, basa proto teu dingaranan. Ieu dipaké keur titik panengah diusulkeun dina tangkal kulawarga nu teu boga ngaran.
Tabel kodeu pikeun ISO 639-3 nembrak pikeun parobahan. Pikeun ngajagastabilitaspamakéan anu tos aya, parobahan nu diijinkeun diwatesan ku:
Kodeu anu ditugaskeun ka hiji basa henteu dirobih kajaba aya parobahandénotasi.
Parobahan dilakukeun dina siklus taunan. Unggal pamundut dibéré periode sahenteuna tilu bulan pikeun umum ngaréview.
Ieu ISO 639-3 Situs wéb ngagaduhan halaman anu ngajelaskeun
"lingkup denotasi"(Tipe-tipelanguoid) jeung jinis basa,anu ngajelaskeun konsép naon anu aya dina wengkuan pikeunencodingsareng kritéria anu tangtu anu kedah dicumponan. Salaku conto, basa anu diwangun bisa dikodeukeun, tapi ngan lamun dirancang pikeun komunikasi manusa jeung boga awak sastra, nyegah paménta pikeun pamanggihan anu istiméwa (idiosyncratic).
Dokumén otoritas pendaptaran dina petunjuk situs Wébna dilakukeun dina téks ISO 639-3 standar ngeunaan kumaha tabél kodeu anu dijaga.Éta ogé ngadokumentasikeun prosés anu dianggo pikeun nampi sareng ngolah pamundut parobihan.
Hijiformulirpamundut parobah disadiakeun, tur ayaformulirkadua pikeun ngumpulkeun informasi ngeunaan tambahan diusulkeun. Pihak mana waé tiasa ngalebetkeun pamundut parobihan. Nalika dikintunkeun, pamundut  mimitina diréview heula kuotoritas pendaptaranpikeun mariksa kalengkepanna.
Lamun narimadokumén pamundut pinuh, éta ditambahkeun kanaRequest Indexditerbitkeun robahna. Ogé 64, Pangumuman dikirimkeun ka daptar diskusi umum linguist  di daptar linguis sareng daptar sanésna anu tiasa dianggap aya pataliba/ relevan kuotoritas pendaptaran, ngondang réviewpublikjeung input dina robah anu dipénta. Sakur nu boga daptar atawaindividubisa ménta béwara ngeunaan pamundut parobahan pikeun wewengkon atawa kulawarga basa nu tangtu. Koméntar anu katampi dipedalkeun pikeun ditempo ku pihak séjén. Dumasar konsensus dina koméntar nampi, pamundut robah bisa jadi ditarik atawa diwanohkeun ka "status calon".
Tilu bulan sateuacan ahir siklus tinjauan taunan (biasana dina bulan Séptémber), pengumuman dikirim ka daptar diskusi LINGUIS jeung daptar sejenna ngeunaan Requests Robah Status Calon. Kabéh requests tetep kabuka pikeun review sarta komentar ngaliwatan tungtung siklus review taunan.
Kaputusan diumumkeun dina ahir siklus réview taunan (biasana dina Januari). Dina waktos éta, pamundut bisa diadopsi sakabéhna atawa sabagian, dirobah sarta dibawa ka hareup kana siklus réview salajengna, atawa ditolak. Panolakan sering kalebet saran ngeunaan cara ngarobih usulan pikeun dikirimkeun deui. Arsip umum tina unggal pamundut perobahan dijaga sareng kaputusan anu dicandak ogé alesan pikeun kaputusan.
Morey ahli basa, Pos jeung Friedman ngangkat rupa kritik ngeunaan hususna ISO 639 sarta  ISO 639-3:
Martin Haspelmathsatuju jeung opat titik ieu, tapi teu titik ngeunaan robah basa.Anjeunna teu satuju sabab sagala akun tina basa merlukeunidentifying, sarta kami bisa kalayan gampang nangtukeun tahap béda tina basa.  Anjeunna nunjukkeun yén ahli basa bisa resep ngagunakeun kodifikasi nu dijieun dilanguoidtingkat saprak "jarang pisan pikeun ahli basa naha naon anu diomongkeun nyaéta basa, dialék atawa kulawarga basa anu raket." Anjeunna ogé patarosan naha standar ISO pikeun idéntifikasi basa téh luyu sabab ISO mangrupaorganisasi industri, bari manéhna nempo dokuméntasi basa jeungnomenklatursalaku usaha ilmiah.  Anjeunna nyebatkeun kabutuhan asli pikeun idéntifikasi basa standar salaku "pentingna ékonomi tina tarjamahan sarengsoftware localization", pikeun tujuan nu ISO 639-1 jeung 639-2 standar diadegkeun. Tapi anjeunna raises mamang ngeunaan kabutuhan industri pikeun sinyalna komprehensif disadiakeun ku ISO 639-3, kaasup salaku "basa saeutik dipikawanoh masarakat leutik anu pernah atawa boro dipaké dina tulisan sarta anu mindeng dina bahaya punah".
Citakan:Footer ISO 639Citakan:ISO standards