Argentina–Braziliya müharibəsi

Argentina–Braziliya müharibəsi(isp.Guerra Argentino) — 10 dekabr 1825–27 avqust 1828 ci ildə baş verir. Birləşmiş Rio-de-la Platanın Braziliyanın nəzarətində olan Sisplatanıno (Uruqvay) ələ keçirmək ucbatından başlayır.Bu ərazilərin Braziliyanın nəzarətinə keçməsiArgentina İstiqlal müharibəsidönəmində başlanmışdı. Müharibə Montevideo anlaşmasının imzalanması ilə başa catır.
ArgentinaBraziliyanınnəzarətində olan Sisplatino ərazisi əvvəl Rio-de-la-Plata vice krallığına aid olmasını əsas gətirərək bu torpağı öz ərazisi hesab edirdi.Birləşmiş Pio-de-la-Plata provensiyası bütün siyasi vastələrə əl ataraq Uruqvayın yerli hakimiyyət rəhbəriXuan Antonio Lavalexiözünə çəkərək  Braziliyaya qarşı cıxmasına səbəb olur. Həmçinin Braziliyaya siyasi və maddi yardımdan imtina edirdi. Bu zaman iki dövlətlə əlaqələrin kəsilməsi bu ərazidə ticarətlə məşqul olanBöyük Britaniyanınetirazına səbəb olur. Belə ki, dövlətlərin siyası elitasına təsir imkanı olan Britaniya müharibənin gedişatına və nəticəsinə təsir edirdi. Britaniyanın xariçi işlər naziriCorc Kanningmaliyyə itkisi səbəbindən hər iki tərəfi hərbi məhkəməyə verir. Braziliyaya qarşı separatcılıqla məşqul olan partizanlaraFruktuoso RiverovəXuan Antoniobaşçılıq edirdi. 1825-ci ildə Florida da Konqres çağrılır. Burada Sisplatinonun Uruqvayın Braziliyadan ayrılmasını (Portuqaliyanınmüstəmləkəsi olmaqdadan çıxır) nəzərdə tuturdu. 1 yanvar 1826-cı ildə Argentina Braziliyaya müharibə elan edir. Buna qarşılıq Braziliya donanması La-Plata çayı hövzəsi,Buenos-AyresıvəMontevideonumühasirəyə alır. Argentina cənuba Ensena limanına çəkilməyə məcbur olur. Sonradan Karmen-de-Pataqonesə çəkilir. Braziliya bu ərazini tutmağa cədh göstərir. Argentinanın bütün ticari əlaqələrini kəsməyə calışılır. Ehtiyat qüvvə catışmamazlığı və yerli müdafiəçilərin təziqi nəticəsində irrələmə mümkün olmur. Argentina ordusu başdaKarlos Moriya de AlvearLa-Platanı keçərəkDurasnadadüşərgə salır Braziliya ordusuVikontom di Borbasenbaşda olmaqla əks hücuma keçir vəİtusuinqoadlı yerdə döyüş olur. Döyüşün nəticəsi məlum olmur. I Pedru yeni quru əməliyyatları aparılması üçün 1826-cı ildə ölkənin cənubuna yeni qüvvələr yığılır. Bu qüvvələr əsasən könüllərdən və avropalı muzdlulardan ibarət idi. Əraziyə ardıcıl yeni qüvvələr göndərmək mümkün olmurdu. Üstəlik ölkənin ozündə üsyanlar baş qaldırırdı ki, bu da braziliyalıların əsgərı cəhətdən axsamasına səbəb olurdu. PaytaxtRio-de-Janeyroda üsyan qalxır. Müharibə artıq kiçik toqquşmalar xarakteri alır. Əsas döyüşlər qurudaLarandivə dənizdəMonte Santiyaqonisbətən seçilirdi. 1828-ci ildəFruktuoso Riberiəks hücuma keçərək provensiyanın böyük hissəsini tutur. Britaniya Braziliyaya təziqi artırması sülh danışıqlarına başlamasına səbəb olur. 27 avqust 1828-ci ildəMontevideo sülh müqaviləsiimzalanır.
Nəticədə hər iki ölkə böyük maddi itgiyə məruz qalır. Dünyanın böyük iqtisadi bölgəsində ticari əlaqələr kəsilir. Sonrada Rio-de-Janeyroda bu iqtisadi bölgə bərpa edilir. Burada düyanın nəhəng dövlətlərinin təziqi nəticəsində Birləşmiş Rio-de la Plata provensiyası vəBraziliya İmperiyasıilə müqavilə imzalanır. Bu müqaviləyə görə şərq sahil ərazisində müstəqilUruqvaydövləti, qərbi isə Braziliyaya verilir. Argentinanın Sisplatanı ələ keçirmək cəhdi bir nəticə vermədi. Braziliyanın ərazi itkisi və müharibəyə sərf olunan vəsait ölkədə üsyanlara səbəb olur. I Pedru hakimiyyətdən 1831-ci ildə getməli olur. Böyük Britaniya isə müharibədən öz xeyrinə La-Plata bölgəsində azad ticarət hüququ əldə edir.