Pegasus (casus proqramı)

Pegasus—İsrailinkiber-silah şirkətiNSO Grouptərəfindən hazırlanmış vəiOSvəAndroidilə işləyən mobil telefonlara gizlicə və uzaqdan quraşdırmaq üçün nəzərdə tutulmuşcasus proqram.NSO Group Pegasus-u cinayət və terrorizmlə mübarizə məhsulu kimi bazara çıxarsa da, dünyadakı müxtəlif hökumətlər jurnalistləri, vəkilləri, siyasi dissidentləri və insan haqları müdafiəçilərini izləmək üçün casus proqramdan istifadə edib.
2023-cü ilin mart ayında Pegasus operatorları sıfır klikeksploytundanistifadə edərək 16.0.3 versiyası vasitəsilə digər iOS versiyalarında casus proqramını uzaqdan quraşdıra bildilər.Pegasusun imkanları proqram yeniləmələrinə görə zamanla dəyişə bilsə də, ümumi olaraq mətn mesajlarını oxumaq, zəngləri izləmək, parolları toplamaq, məkanı izləmək, hədəf cihazın mikrofon və kamerasına daxil olmaq və proqramlardan məlumat toplamaq qabiliyyətinə malikdir.Proqramqədim yunan mifologiyasınınqanadlı atıPeqasusunadını daşıyır.
Kiber-nəzarət təşkilatıCitizen LabvəLookout Security2016-cı ilin avqustunda bir insan haqları müdafiəçisinin iPhone-nundakı uğursuz casusluq cəhdi zamanı casus proqramını aşkar etdikdən sonra Pegasus-un ilk ictimai texniki analizini dərc etdi.SonradanAmnesty International,Citizen Labvə digərləri tərəfindən yayımlanan Pegasus haqqındakı araşdırmalar, ən çox 2021-ci ilin iyul ayında Pegasus müştəriləri tərəfindən hədəf alınmaq üçün seçilmiş 50.000 telefon nömrəsinin sızdırılmış siyahısına əsaslananPegasus Projectaraşdırmasının yayımlanması ilə medianın diqqətini çəkdi.
NSO Group2011-ci ildə Pegasus casus proqramının ilkiterasiyasınıhazırlayıb.Şirkət bildirir ki, o "hökumətləri terror və cinayətlə mübarizə aparmağa kömək edən texnologiya ilə təmin edir".NSO Group, müştərilərin məhsullarını yalnız cinayət və milli təhlükəsizlik araşdırmaları üçün istifadə etmələrini tələb edən müqavilələrin müvafiq bölmələrini yayımladı və insan hüquqlarına sənayedə lider yanaşmaya malik olduğunu bildirdi.
Pegasus-un iOS eksploytu ilk dəfə 2016-cı ilin avqustunda aşkar edilib. Ərəb hüquq müdafiəçisi Əhməd Mansura,Birləşmiş Ərəb Əmirliklərininhəbsxanalarında baş verən işgəncələrlə bağlı "sirlər" vəd edən mətn mesajı və mesajın altında link göndərilib. Mansur həmin linkiToronto UniversitetininCitizen Labtəşkilatına göndərib. TəşkilatLookoutilə birlikdə apardığı araşdırma nəticəsində müəyyən edib ki, əgər Mansur həmin linkə klikləsəydi, telefonu sındırılacaq vəsosial mühəndislikformasındacasus proqramyerləşdiriləcəkdi.
Citizen Lab və Lookout, linkiniOS-da əvvəllər naməlum olan üçsıfır-günboşluğunu eksployt etmək üçün proqram yüklədiyini aşkar etdi.Araşdırmaya görə, proqram zərərli URL açıldıqda iPhone-u jailbreak edə bilər. Proqram özünü quraşdırır və hədəflənmiş iPhone-ların bütün kommunikasiyalarını və koordinatlarını toplayır. Proqram həmçinin Wi-Fi parollarını toplaya bilər.Tədqiqatçılar qeyd etdilər ki, proqramın kodu sızdırılmış marketinq materiallarında NSO Group-un "Pegasus" adlı məhsuluna istinad edir.Pegasus daha əvvəlHacking Team-in proqram təminatının 2015-ci ildə Panama hökumətinə verildiyini göstərən qeydlərin sızması ilə ortaya çıxmışdı.Citizen Lab və Lookout,Apple-ın təhlükəsizlik qrupunu xəbərdar etdi və qrup on gün ərzində boşluqları aradan qaldırdı və iOS üçün yeni versiya buraxdı.Altı gün sonra macOS üçün yamaq buraxıldı.Lookout bir blog yazısında problemin nə qədər geniş yayılmasını "kod daxilindəki bəzi göstəricilərə əsaslanaraq, bu casus proqram təminatının xeyli müddətdir mövcud olduğuna inanırıq" deyərək izah etdi və kodun "iOS 7-ə qədər bütün dəyərlərə malik nüvənin xəritələşdirilməsi cədvəli" əlamətləri göstərdiyinə diqqət çəkdi.The New York TimesvəThe Times of Israelqəzetlərinin hər ikisiBƏƏ-nin bu casus proqramdan hələ 2013-cü ildə istifadə etdiyini bildirdilər.O, Panamada keçmiş prezidentRikardo Martinellitərəfindən 2012-ci ildən 2014-cü ilə qədər istifadə edilib və onun istifadəsi üçün Milli Təhlükəsizlik Şurası yaradılıb.