สาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบีย

สาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบีย(เซอร์เบีย:Социјалистичка Република Србија,อักษรโรมัน:Socijalistička Republika Srbija) ซึ่งก่อนหน้านี้เป็นที่รู้จักในชื่อสหพันธรัฐเซอร์เบียและสาธารณรัฐประชาชนเซอร์เบียโดยทั่วไปเรียกกันว่าเซอร์เบียสังคมนิยมหรือเรียกง่าย ๆ ว่าเซอร์เบียเป็นหนึ่งในหกสาธารณรัฐที่เป็นองค์ประกอบของสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมยูโกสลาเวียเป็นสาธารณรัฐองค์ประกอบที่ใหญ่ที่สุดในแง่ของประชากรและดินแดน เมืองหลวงของสาธารณรัฐคือกรุงเบลเกรดซึ่งเป็นเมืองหลวงกลางของยูโกสลาเวียด้วย
หลังจากการล่มสลายของราชอาณาจักรยูโกสลาเวียในสงครามเดือนเมษายน (พ.ศ. 2484) ทั้งประเทศถูกยึดครองและแบ่งแยกระหว่างฝ่ายอักษะ ดินแดนตอนกลางของเซอร์เบียและดินแดนทางตอนเหนือของบานัตถูกยึดครองโดยนาซีเยอรมนีซึ่งบังคับใช้การควบคุมโดยตรงเหนือดินแดนของผู้บัญชาการทหารในเซอร์เบีย โดยมีรัฐบาลหุ่นเชิดติดตั้งอยู่ในเบลเกรด ภาคใต้ของเมทอฮียาและคอซอวอถูกยึดครองโดยฟาสซิสต์อิตาลีและผนวกเข้ากับแอลเบเนียของอิตาลีแคว้นบาชกาถูกยึดครองโดยฮังการีขณะที่เซอร์เมียถูกครอบครองโดยรัฐเอกราชโครเอเชียส่วนทางตะวันออกเฉียงใต้ของเซอร์เบียถูกยึดครองโดยบัลแกเรีย
ในช่วงเริ่มต้นของการยึดครอง มีขบวนการต่อต้านสองกลุ่มเชทนิกส์และพลพรรคพวกเขามีโครงการทางการเมืองและอุดมการณ์ที่ขัดแย้งกัน และในปี 1943 เชตนิกส์เริ่มร่วมมือกับกองกำลังฝ่ายอักษะ พลพรรคสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงของยูโกสลาเวียเป็นสหพันธรัฐ โดยเซอร์เบียกลายเป็นหนึ่งในหน่วยสหพันธรัฐ ในฤดูใบไม้ร่วงปี 1941 สถาบันชั่วคราวแห่งแรกก่อตั้งขึ้นโดยพรรคพวกในดินแดนที่ได้รับการปลดปล่อยบางส่วน นำโดยคณะกรรมการปลดปล่อยแห่งชาติหลักสำหรับเซอร์เบีย มันตั้งอยู่ในอูฌิตเซ และด้วยเหตุนี้การเคลื่อนไหวจึงกลายเป็นที่รู้จักในชื่อสาธารณรัฐอูฌิตเซ อย่างไรก็ตาม ฝ่ายรุกของเยอรมันได้บดขยี้รัฐดั้งเดิมนี้ในเดือนธันวาคมปีเดียวกัน หลังจากนั้นกองกำลังพรรคพวกหลักก็ย้ายไปบอสเนีย
เซอร์เบียได้รับการปลดปล่อยในฤดูใบไม้ร่วงปี 2487 โดยกองกำลังพรรคพวกและกองทัพแดงไม่นานหลังจากการปลดปล่อยกรุงเบลเกรดในวันที่ 20 ตุลาคม การก่อตั้งฝ่ายบริหารใหม่ก็ได้เริ่มต้นขึ้น ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2487 มีการประชุมสมัชชาต่อต้านฟาสซิสต์เพื่อการปลดปล่อยประชาชนแห่งเซอร์เบีย โดยยืนยันนโยบายในการสร้างยูโกสลาเวียขึ้นใหม่เป็นสหพันธรัฐ โดยมีเซอร์เบียเป็นหนึ่งในหน่วยงานของรัฐบาลกลาง ดังนั้นจึงเป็นการวางรากฐานสำหรับการสร้างสหพันธรัฐเซอร์เบีย (ซีริลลิกเซอร์โบ-โครเอเชีย: Федерална Држава Србија) โดยเป็นสหพันธรัฐภายในสหพันธ์ประชาธิปไตยยูโกสลาเวียใหม่
กระบวนการนี้มีขึ้นอย่างเป็นทางการในเดือนเมษายน พ.ศ. 2488 เมื่อมีการสร้างสมัชชาประชาชนชั่วคราวของเซอร์เบีย และแต่งตั้งรัฐบาลประชาชนเซอร์เบียชุดแรกด้วย สองภูมิภาคที่สร้างขึ้นใหม่ ได้แก่ จังหวัดปกครองตนเองวอยวอดีนาและเขตปกครองตนเองโคโซโวและเมโทฮียา ตัดสินใจรวมเข้ากับเซอร์เบีย วันที่ 29 พฤศจิกายน (พ.ศ. 2488) ยูโกสลาเวียได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการว่าเป็นสหพันธรัฐสาธารณรัฐ และในเดือนมกราคม พ.ศ. 2489 หลังจากรัฐธรรมนูญแห่งสหพันธรัฐยูโกสลาเวียฉบับแรกได้รับการรับรอง สหพันธรัฐเซอร์เบียได้เปลี่ยนชื่อเป็นสาธารณรัฐประชาชนเซอร์เบีย / (Narodna Republika Srbija)
ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2489 มีการเลือกตั้งสมัชชารัฐธรรมนูญแห่งเซอร์เบีย และในเดือนมกราคม พ.ศ. 2490 รัฐธรรมนูญแห่งเซอร์เบียได้รับการรับรอง ยืนยันตำแหน่งของตนในสหพันธรัฐยูโกสลาเวีย และยังควบคุมตำแหน่งของหน่วยปกครองตนเอง (วอยวอดีนาเป็นจังหวัดปกครองตนเอง; โคโซโว และ เมทีโฮยา เป็นเขตปกครองตนเอง) ในปีพ.ศ. 2496 ได้มีการประกาศใช้กฎหมายรัฐธรรมนูญ ทำให้เกิดการปฏิรูปสังคมเพิ่มเติม
เมื่อถึงเวลานั้น ชีวิตทางการเมืองภายในในเซอร์เบียถูกครอบงำอย่างเต็มที่โดยพรรคคอมมิวนิสต์แห่งเซอร์เบีย ซึ่งก่อตั้งขึ้นในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2488 ในฐานะสาขาของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งยูโกสลาเวีย เพื่อปราบปรามฝ่ายค้านที่นับถือระบอบราชาธิปไตยที่ยังหลงเหลืออยู่ คอมมิวนิสต์ได้ริเริ่มสร้างแนวร่วมทางการเมืองที่กว้างขึ้น จึงก่อตั้งแนวร่วมประชาชนแห่งยูโกสลาเวีย (PFY) ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2488 พรรคการเมืองอื่น ๆ ก็ถูกยุบในไม่ช้า และชีวิตทางการเมืองที่เหลืออยู่ถูกจำกัดให้อยู่ใน PFY ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของพรรคคอมมิวนิสต์อย่างเต็มที่
ในปี พ.ศ. 2506 รัฐธรรมนูญยูโกสลาเวียฉบับใหม่ได้รับการรับรอง โดยเปลี่ยนชื่อสหพันธรัฐเป็นสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมแห่งยูโกสลาเวีย และหน่วยงานของรัฐบาลกลางเป็นสาธารณรัฐสังคมนิยม จึงใช้ชื่อ: สาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบีย
ในปี พ.ศ. 2509อเล็กซานดาร์ รันโควิชหนึ่งในชาวเซิร์บที่โดดเด่นที่สุดในพรรคคอมมิวนิสต์และยังเป็นรองประธานาธิบดีของยูโกสลาเวีย (พ.ศ. 2506-2509) และผู้ก่อตั้งหน่วยข่าวกรองยูโกสลาเวีย OZNA ถูกปลดออกจากตำแหน่งเนื่องจากข้อกล่าวหาว่าสอดแนมประธานาธิบดีตีโต
หลังจากฤดูใบไม้ผลิของโครเอเชียในปี พ.ศ. 2514 หัวหน้าพรรคเกือบทั้งหมดของเซอร์เบียถูกปลดออกจากตำแหน่ง ภายใต้ข้อหาเป็น "เสรีนิยม" ลาติก้า เปโรวิช และ มาร์โค นิเคซิช ถูกทำเครื่องหมายว่าเป็นผู้นำของขบวนการเสรีนิยมนี้ใน สันนิบาตคอมมิวนิสต์แห่งเซอร์เบีย
ในปี พ.ศ. 2517 รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ถูกนำมาใช้ เพิ่มอำนาจของจังหวัด และทำให้เป็นสาธารณรัฐโดยพฤตินัย เป็นครั้งแรกที่มีการจัดตั้งสถาบันประธานาธิบดีในฐานะประธานาธิบดีของประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบีย รัฐสภากำลังเลือกสมาชิก 15 คนในตำแหน่งประธานาธิบดีและประธานาธิบดี 1 คนสำหรับวาระ 4 ปี และวาระ 2 ปีหลังจากนั้น รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ระงับอำนาจของเซอร์เบียเหนือจังหวัด
หลังจากรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ประกาศใช้แล้ว ดราโกสลาฟ มาร์โควิช ประธานาธิบดีเซอร์เบียในขณะนั้นได้สั่งให้มีการศึกษาเรื่องนี้อย่างลับๆ ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2518 ตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบียได้ขอให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญโดยมีคำอธิบายว่ารัฐธรรมนูญได้แบ่งสาธารณรัฐออกเป็นสามส่วน ดังนั้น จึงป้องกันเซอร์เบียจากการใช้ "สิทธิตามประวัติศาสตร์ในการเป็นรัฐชาติในสหพันธรัฐยูโกสลาเวีย"นอกจากนี้ การศึกษาที่ขอโดยจัวเขาเอง เสร็จสิ้นในปี 1977 และได้รับการตั้งชื่อว่า The Blue Book แม้ว่าจะมีความคิดเห็นที่แตกต่างกันในการเป็นผู้นำของรัฐเกี่ยวกับตำแหน่งของจังหวัด – ตัวอย่างเช่น เอ็ดวาร์ด คาร์เดลจ์ สนับสนุนข้อเรียกร้องของผู้นำเซอร์เบีย – ผลลัพธ์ของอนุญาโตตุลาการคือข้อสรุปว่าตำแหน่งของจังหวัดในเซอร์เบียไม่ควรเปลี่ยนแปลง ผู้นำรัฐบาลกลาง นำโดยตีโต้ เชื่อว่าแนวทางแก้ไขรัฐธรรมนูญจากปี 2517 สามารถตอบสนองการอ้างสิทธิ์ทั้งหมดของสาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบียได้ แต่ยังเคารพต่อผลประโยชน์เฉพาะเจาะจงและผลประโยชน์พิเศษของจังหวัดปกครองตนเองด้วย แม้ว่าความขัดแย้งจะสงบลง (ชั่วคราว) ด้วยวิธีนี้ แต่ปัญหาก็ยังไม่ได้รับการแก้ไข
สำหรับการดำรงอยู่ส่วนใหญ่ในยูโกสลาเวียนั้น รัฐบาลเซอร์เบียมีความภักดีและเป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของรัฐบาลกลาง สิ่งนี้เปลี่ยนไปหลังจากการเสียชีวิตของ ยอซีฟ บรอซ ตีโต ในปี 1980 เมื่อชาวแอลเบเนียและลัทธิชาตินิยมเซอร์เบียในโคโซโวลุกขึ้น ในปี 1981 การประท้วงครั้งใหญ่ปะทุขึ้นในโคโซโวเพื่อเรียกร้องสถานะของสาธารณรัฐ สันนิบาตคอมมิวนิสต์แตกแยกกันว่าจะตอบสนองอย่างไร ในเวลาเดียวกัน วิกฤตเศรษฐกิจในยูโกสลาเวียเริ่มต้นขึ้น ผู้นำของประเทศไม่สามารถดำเนินการปฏิรูปใด ๆ ได้เนื่องจากความไม่มั่นคงทางการเมือง
ประธานสันนิบาตคอมมิวนิสต์แห่งเซอร์เบีย สลอบอดัน มีลอเชวิช เยือนโคโซโวในเดือนเมษายน พ.ศ. 2530 และสัญญาว่าจะดำเนินการอย่างรวดเร็วเพื่อปกป้องสันติภาพและชาวเซิร์บในโคโซโว ความตึงเครียดทางเชื้อชาติในโคโซโวระอุขึ้นเมื่อทหารโคโซโวชาวแอลเบเนียเปิดฉากยิงเพื่อนทหารของเขาในปาราชิน ในเหตุการณ์ที่เรียกว่าการสังหารหมู่ปาราชิน จากนั้นประธานาธิบดีเซอร์เบีย อีวาน สตัมโบลิช ต้องการประนีประนอมมากกว่าวิธีแก้ปัญหาที่รวดเร็ว เขาพบว่าตัวเองกำลังปะทะกับมิโลเซวิช ความขัดแย้งนี้สิ้นสุดลงด้วยเซสชันที่ 8 และแทนที่สตัมโบลิช โดยมี พีตาร์ กราชานิน เป็นประธานาธิบดีแห่งเซอร์เบีย
ในปี 1988 ได้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญยูโกสลาเวียฉบับใหม่ เริ่มกระบวนการทำให้เป็นประชาธิปไตย ระหว่างปี 1988 และ 1989 การรัฐประหารรอบที่ประสบความสำเร็จในการเป็นผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์ หรือที่เรียกว่าการปฏิวัติต่อต้านระบบราชการ ในวอยวอดีนา คอซอวอ และมอนเตเนโกร ได้เข้ามาแทนที่ผู้นำที่ปกครองตนเองในภูมิภาคนี้ การรัฐประหารนำโดยสลอบอดัน มีลอเชวิชผู้สนับสนุนลัทธิชาตินิยมเซอร์เบีย เหตุการณ์ดังกล่าวถูกประณามโดยรัฐบาลคอมมิวนิสต์ของสาธารณรัฐยูโกสลาเวียตะวันตก (โดยเฉพาะสโลวีเนียและโครเอเชีย) ซึ่งประสบความสำเร็จในการต่อต้านความพยายามที่จะขยายการจลาจลไปยังดินแดนของตน และหันมาต่อต้านมีลอเชวิชความเป็นปรปักษ์กันที่เพิ่มขึ้นส่งผลให้มีการสลายตัวของสันนิบาตคอมมิวนิสต์แห่งยูโกสลาเวียที่ปกครองในปี 2533 และต่อมาเกิดการแตกแยกของยูโกสลาเวีย
ในปี 1989 มีลอเชวิชได้รับเลือกให้เป็นประธานาธิบดีแห่งเซอร์เบีย เขาเรียกร้องให้รัฐบาลกลางยูโกสลาเวียดำเนินการเพื่อผลประโยชน์ของเซอร์เบียในโคโซโวโดยส่งกองทัพประชาชนยูโกสลาเวียไปปราบปรามการแบ่งแยกดินแดนในจังหวัด ในเวลาเดียวกัน มีการเสนอให้มีการปฏิรูประบบการเลือกตั้งของรัฐบาลกลางหลายครั้ง โดยเซอร์เบียสนับสนุนระบบ "หนึ่งพลเมือง หนึ่งเสียง" ซึ่งจะมอบคะแนนเสียงส่วนใหญ่ให้กับชาวเซิร์บ เมื่อถึงเวลานั้น ความตึงเครียดทางชาติพันธุ์ในยูโกสลาเวียเพิ่มขึ้น และสันนิบาตคอมมิวนิสต์แห่งยูโกสลาเวียที่ปกครองก็ล่มสลาย ตามมาด้วยวิกฤตสถาบันของรัฐบาลกลาง หลังจากเหตุการณ์เหล่านี้ ในปี 1989 สมัชชาแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมแห่งเซอร์เบียได้ลงมติให้แก้ไขรัฐธรรมนูญซึ่งยกเลิกอำนาจปกครองตนเองสูงสำหรับจังหวัดวอจโวดินาและโคโซโว
หลังจากที่ทางการสโลวีเนียห้ามกลุ่มชาวเซิร์บที่สนับสนุนการเมืองของเขารวมตัวกันในลูบลิยานา มิโลเซวิชก็เริ่มทำสงครามการค้ากับสาธารณรัฐสังคมนิยมสโลวีเนียในปลายปี 2532 ความขัดแย้งระหว่างเซอร์เบียและสโลวีเนียสิ้นสุดลงในเดือนมกราคม 2533 ในการประชุมสมัชชาสันนิบาตคอมมิวนิสต์ยูโกสลาเวียครั้งที่ 14 เมื่อ ชาวสโลวีเนียออกจากการประชุมตามด้วยผู้แทนชาวโครเอเชีย
หลังจากปี พ.ศ. 2533 รัฐนี้มีชื่อเรียกง่ายๆ ว่าสาธารณรัฐเซอร์เบีย(เซอร์เบีย-โครเอเชีย: Република Србија / Republika Srbija) และในเดือนธันวาคมปีเดียวกัน มีลอเชวิชได้รับเลือกให้เป็นประธานาธิบดีคนแรกของสาธารณรัฐ ในปี 1992 เมื่อสหพันธ์สาธารณรัฐยูโกสลาเวียก่อตั้งขึ้น เซอร์เบียก็กลายเป็นหนึ่งในสองสาธารณรัฐที่มีส่วนประกอบ ในปี พ.ศ. 2546 สหภาพแห่งรัฐนี้ได้ก่อตั้งขึ้นใหม่เป็นเซอร์เบียและมอนเตเนโกรและในปี พ.ศ. 2549เซอร์เบียกลายเป็นสาธารณรัฐอิสระหลังจากที่มอนเตเนโกรแยกตัวออกจากกัน