Myanmar

AngMyanmar,opisyal naRepublika ng Kaisahan ng Myanmarat isinalin din bilangBurma(ang opisyal na anyo sa Ingles hanggang 1989), ay isang bansa sa hilagang-kanlurangTimog-silangang Asya. Ito ang pinakamalaking bansa ayon sa lugar saIndotsinana may populasyon na humigit-kumulang sa 55 milyon.Ito ay napapaligiran ngIndiyaatBangladeshsa hilagang-kanluran,Tsinasa hilagang-silangan,LaosatTaylandiyasa silangan at timog-silangan, atDagat AndamanatLook ng Bengalsa timog at timog-kanluran. Ang kabiserang ay ang lungsod ngNaypyidaw, at ang pinakamalaking lungsod nito ayYangon(dating Rangoon).
Kasama sa mga unang sibilisasyon sa lugar ang mga lungsod-estado ng Pyu na nagsasalita ng Tibeto-Burman sa Hilagang Myanmar at ang mga kaharian ng Mon sa Timog Myanmar .Noong ika-9 na siglo, ang mga taong Bamar ay pumasok sa itaas na lambak ng Irrawaddy, at kasunod ng pagtatatag ng Kaharian ng Pagan  noong dekada ng 1050, angBirmanong wika, kultura, at Budismong Theravada ay dahan-dahang naging nangingibabaw sa bansa. Bumagsak ang Kaharian ng Pagan sa mga pagsalakay ng Mongol, at lumitaw ang ilang estadong naglalabanan. Noong ika-16 na siglo, muling pinagsama ng Dinastiyang Taungoo, ang bansa ay naging pinakamalaking imperyo sa kasaysayan ng Timog-Silangang Asya sa maikling panahon.  Ang unang bahagi ng ika-19 na siglong dinastiyang Konbaung ay namuno sa isang lugar na kinabibilangan ng modernong Myanmar at panandaliang kontrolado ang Assam, ang Lushai Hills, at Manipur din. Inagaw ng BritishKompanya sa Silangang Indiyaang pamamahala sa Myanmar pagkatapos ng tatlong Digmaang Anglo-Burmes noong ika-19 na siglo, at naging kolonya ng Britanya ang bansa. Pagkatapos ng maikling pananakop ng mga Hapones, ang Myanmar ay muling nasakop ng mgaAlyados. Noong 4 Enero 1948, idineklara ng Myanmar ang kalayaan sa ilalim ng mga tuntunin ngBatas ng Kalayaan ng Burma ng 1947.
Ang kasaysayan ng Myanmar pagkatapos ng kalayaan ay nasuri sa pamamagitan ng patuloy na kaguluhan at tunggalian hanggang ngayon. Ang kudeta noong 1962 ay nagresulta sa isangdiktaduryang militarsa ilalim ngPartido ng Programang Sosyalista ng Burma. Noong Agosto 8, 1988, angPag-aalsang 8888ay nagresulta sa isang nominal na paglipat sa isang multi-party na sistema makalipas ang dalawang taon, ngunit ang konsehong militar pagkatapos ng pag-aalsa ng bansa ay tumanggi na isuko ang kapangyarihan, at patuloy na namamahala sa bansa hanggang sa kasalukuyan. Ang bansa ay nananatiling nahahati ng etnikong alitan sa gitna ng napakaraming pangkat etniko nito at may isa sa pinakamatagal na nagaganap na digmaang sibil sa buong mundo. AngNagkakaisang Bansaat ilang iba pang organisasyon ay nag-ulat ng pare-pareho at sistematikong paglabag sa karapatang pantao sa bansa.Noong 2011, opisyal na nabuwag angjuntang militar pagkatapos ng pangkalahatang halalan noong 2010, at iniluklok ang isangpamahalaang sibilyanna nominal. Pinalaya siAung San Suu Kyiat mga bilanggong pulitikal at ginanap ang pangkalahatang halalan sa Myanmar noong 2015, na humahantong sa pinabuting ugnayang panlabas at pinaluwagang mga parusang pang-ekonomiya,bagaman ang pagtrato ng bansa sa mga etnikong minorya nito, partikular na may kaugnayan sa tunggalian ngRohingya, ay nagpatuloy sa maging mapagkukunan ng internasyonal na tensyon at pagkabalisa.Kasunod ng pangkalahatang halalan sa Myanmar noong 2020, kung saan nanalo ang partido ni Aung San Suu Kyi ng malinaw na mayorya sa parehong kapulungan, muling inagaw ng militar ng Burmese (Tatmadaw) ang kapangyarihansa pamamagitan ng isang kudeta.Ang kudeta, na malawak na kinondena ng internasyonal na komunidad, ay humantong sa patuloy na patuloy na malawakang protesta sa Myanmar at namarkahan ng marahas na pampulitikang panunupil ng militar, gayundin ng mas malaking pagsiklab ng digmaang sibil .Inaresto rin ng militar si Aung San Suu Kyi upang alisin siya sa kanyang pampublikong pamumuhay, at kinasuhan siya ng mga krimen mula sa katiwalian hanggang sa paglabag sa mga protokol ngCOVID-19; lahat ng mga paratang laban sa kanya ay " motibasyong pampolitika" ayon sa mga malayang tagamasid.
Ang Myanmar ay miyembro ngSummit ng Silangang Asya, Hindi Nakahanay Na Kilusan,ASEAN, atBIMSTEC, ngunit hindi ito miyembro ngKomonwelt ng mga Bansasa kabila ng isang beses na pagiging bahagi ngImperyong Britaniko. Ang Myanmar ay isang Dayalogong kapareha ngOrganisasyon Ng Pakikipagtulungan Sa Shanghai. Mayaman ang bansa sa mgalikas na yaman, tulad ng jade,mga hiyas,langis, likas na gas, teak at iba pang mgamineral, pati na rin ang pinagkalooban ng nababagong enerhiya, pagkakaroon ng pinakamataas kapangyarihan ng solar potensyal kumpara sa ibang mga bansa ng mahusay na Subrehiyon ngMekong. Gayunpaman, matagal nang nagdusa ang Myanmar mula sa kawalang-tatag, karahasan ng mga pangkat, korapsyon, mahinang imprastraktura, pati na rin ang mahabang kasaysayan ngpagsasamantala sa kolonyalna may kaunting pagsasaalang-alang sapag-unlad ng tao.Noong 2013, ang GDP (nominal) nito ay tumayo sa EU$56.7 bilyon at ang GDP nito (PPP) sa EU$ 221.5 bilyon.Ang agwat ng kita sa Myanmar ay kabilang sa pinakamalawak sa mundo, bilang isang malaking proporsyon ng ekonomiya ay kinokontrol ngmga cronyng hukbong militar.Ang Myanmar ay isa sa mga hindi gaanong maunlad na mga bansa. Mula noong 2021, mahigit 600,000 katao ang nawalan ng tirahan sa buong Myanmar dahil sa pagdagsa ng karahasan pagkatapos ngkudeta, na may higit sa tatlong milyong tao na nangangailangan ng makataong tulong.
Ang pangalan ng bansa ay isang pagtatalo at hindi pagkakasundo, partikular sa unang bahagi ng ika-21 siglo, ito ay pangunahing nakatuon sa pagiging lehitimo sa pulitika ng mga gumagamitng salitang Myanmarlaban saBurma.Parehong mga pangalan ay nagmula sa mas naunangBirmanoMranmaoMramma, isang etnonym para sa karamihan ng Birmanong etnikong grupo, na hindi tiyak na etimolohiya.Ang mga termino ay sikat din na iniisip na nagmula saSanskritonaBrahma Desha, 'lupain ngBrahma'.
Noong 1989, opisyal na binago ng pamahalaang militar ang mga salin sa Ingles ng maraming pangalan mula pa noong kolonyal na panahon ng Burma o mas maaga, kasama na ang mismong bansa:Ang Burmaay nagingMyanmar. Ang pagpapalit ng pangalan ay nananatiling isang pinagtatalunang isyu.Maraming grupo at bansang oposisyon sa pulitika at etniko ang patuloy na gumagamitng Burmadahil hindi nila kinikilala ang pagiging lehitimo o awtoridad ng pamahalaang militar.
Ang opisyal na buong pangalan ng bansa ay "Republika ng Kaisahan ng Myanmar" (Birmano:Pyihtaungsu Thamada Myanma Naingngantaw). Ang mga bansang hindi opisyal na kumikilala sa pangalang iyon ay gumagamit ng mahabang anyong "Kaisahan ng Burma" sa halip. [19]Sa Ingles, ang bansa ay sikat na kilala bilangBurmaoMyanmar. Sa wikang Birmano, ang pagbigkas ay depende sarehistrona ginamit at alinman saBamaoMyamah.
Ang Myanmar ay nahahati sa pitong estado (ပြည်နယ်) at pitong rehiyon (တိုင်းဒေသကြီး), (dating tinatawag na mga dibisyon).Ang mga rehiyon ay nakararami sa Bamar (iyon ay pangunahing tinitirhan ng nangingibabaw na pangkat etniko sa Myanmar). Ang mga estado sa pakiramdam ay mga rehiyon na tahanan ng mga partikular na etnikong minorya. Ang mga administratibong dibisyon ay higit pang hinati sa mga distrito, na higit na hinati sa mga township, ward, at nayon.
Ang talaan sa ibaba ang bilang ng mga distrito, bayan,lungsod / bayan, ward, grupo ng nayon at nayon sa bawat dibisyon at estado ng Myanmar noong 31 Disyembre 2001: