davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
오페라 가르니에

오페라 가르니에(Opéra Garnier) 또는가르니에 궁(Palais Garnier)은프랑스파리9구오페라 광장북쪽 끝에 위치한 2200석을 수용하는오페라 극장이다.파리 오페라 극장(Opéra de Paris, Paris Opéra)으로도 알려져 있다.샤를 가르니에가신바로크 양식으로 설계한 건물로 그 당시 건축학적 걸작 중 하나로 평가된다.
1875년 칙령하에 이 오페라 극장은 공식적으로 '음악 국립 아카데미 - 오페라 극장'(프랑스어:Académie Nationale de Musique - Théâtre de l'Opéra)으로 명명되었다. 이 이름은 1978년까지 유지되었으나, '파리 국립 오페라 극장'(프랑스어:Théâtre National de l'Opéra de Paris)으로 개명되었다. 1989년바스티유 오페라극장의 완공으로, 오페라단이 대표 극장으로 바스티유 오페라를 선택한 뒤로는 가르니에 궁으로 다시 개명되었다. 다만 가르니에 궁의 정식 명칭인 '국립 음악무용 아카데미'가 여전히 극장파사드정면 기둥 위에 붙어있는 상태다. 극장 이름도 바뀌고 오페라단도 바스티유 오페라로 재이전하였음에도 불구하고, 가르니에 궁은 여전히 많은 사람들에게 '파리 오페라'라는 이름으로 알려져 있다. 이곳은 설립 이후 파리 시민들에게오페라와발레의 주요 공연장 역할을 담당하였다.
오페라 가르니에 정면 상단에는 음악가의 얼굴동상이 있으며 대표적으로베토벤,모차르트의 동상이 있다. 객석은 약 2,160석 정도이며 그 밖에 보조의자가 40개 정도 있다. 이 공연장의 천장에는마르크 샤갈의 천장화가 있으며 신바로크 양식의 샹들리에가 있다. 1896년에 이 샹들리에의 수평수가 떨어져서 이 샹들리에가 추락하는 사고가 있었다.
이곳에서장바티스트 륄리,장필리프 라모,크리스토프 빌리발트 글루크의 오페라가 공연되어 프랑스 오페라가 크게 발전하는 계기가 되었다. 그 밖에 《빌헬름 텔》, 《타이스》, 《돈 카를로스》를 공연했고, 오늘날까지 오페라 600편 이상, 발레 300편 이상을 공연했다.
루이 14세는장바티스트 륄리에게 1672년 음악 국립 아카데미를 설립하도록 감독권을 주었으나, 현재의 건물은 현상모집에 입상한 가르니에의 설계에 의하여 1862년에 착공, 3,500만프랑을 들여 1875년에 개장한 후 1936년에 일부가 소실, 그 후 수복하여 현재에 이르고 있다.
아돌프 아당

아돌프 샤를 아당(프랑스어:Adolphe Charles Adam,1803년7월 24일~1856년5월 3일)은프랑스의발레음악 및오페라작곡가,음악 평론가이다. 아당은 오페라와 발레을 다작하던 작곡가로, 오늘날 아당은 그의 발레곡인 《지젤》(1841년)과 그의 마지막 작품인《르 고르사쥬》(1856년), 그리고 오페라《투우사》(프랑스어:Le toréador ou L'accord parfait1849년)와크리스마스 캐롤인 《거룩한 밤》(1847년)의 작곡가로 알려진다.
아당은 작곡가이자파리 음악원의교수인 아버지 루이스 (1758년-1848년)는알자스의무터숄츠에서 요한 루드비히 아담으로 태어났다)와 의사의 딸와이던 어머니 사이에서 태어났다. 어린 시절 아당은 음악을 진지하게 공부하는 것보다는, 자신만의 언어로 음악을 즉흥으로 연주하는 것을 선호하였다. 아당은 1821년 파리 음악원에 들어가서,오르간과발 풍금을 유명 오페라 작곡가인프랑수와 아드리앙 브와엘디외에게서 배웠다. 아당은 리듬 감각과 시야를 익히기 위해서, 음악원교향악단에서트라이앵글을 연주하였다. (그의 후기 작품에서 트라이앵글의 사용이 두드러진다) 다른 유명세를 떨친 프랑스 작곡가들처럼 아당은로마대상을 수상하지 못했고, 그의 아버지는 그가 음악가의 길을 걷는 것을 달가워하지 않았다.
20세가 되었을 때, 그는 Paris vaudeville houses을 위해서 노래 몇곡을 작곡하였고, 후에합창단 마스터로 일하던 Gymnasie Dramatique의 교향약단에서 연주하였다. 다른 프랑스 작곡가들처럼, 아당은 오르간 연주로 대부분의 생계를 꾸렸다. 1825년 아당은 스승인브와엘디외를 도와 《백색의 숙녀》의 일부를 준비하는 데 도움을 주었고, 악보에서 피아노 부분을 줄였다. 그는 그동안 번 돈으로 유럽을 여행하면서,스위스의제네바에서 후에 그와 공동 작업을 하는외젠 스크리브를 만났다.1830년에는 아당은 무대를 위한 28개의 작품을 완성하였다.
아당은 발레 《지젤》로 가장 기억되며, 여러개의 다른발레곡및 《롱쥐뫼의 우편배달부》(1836년)와 《만약 내가 왕이라면》(1852년)을 포함하여 39개의 오페라를 작곡하였다.
아당은 오페라 지휘자와 심한 언쟁 후, 자신의 돈과 거액의 돈을 빌려서, 파리에 세 번째 오페라 극장인 국립극장(Théâtre National)을 열었다. 이 극장은1847년에 개관했으나1848년 혁명때문에 막대한빚을 지고, 곧 문을 닫게 되었다. 아당은 빚으로부터 벗어나려고, 짧은 기간 동안신문기자로 일하기도 하였다. 1849년부터 그가 죽는 날까지, 아당은파리 음악원에서 작곡을 가르쳤다.
아당의 크리스마스 캐롤인 《거룩한 밤》(프랑스어:Cantique de Noël)은 세계적인 애호곡이 되어, 라디오 전파를 타는 첫 번째 곡이 되었다.
아돌프 아당이유태인이라는 실체가 없는 몇가지 주장[1]이 있어 왔다. 아당은로마 가톨릭교회식장례를 치러진 것으로 확인되었다. 1856년 5월 4일 "La France Musicale"에서 그의 부고에서 "아돌프 아당의 장레식은 5월 5일 월요일로레트성모 교회(Notre-Dame-de-Lorette)에서 열릴 예정이다. 이 장례에 대한 보고는 "La France Musicale" 5월 11일 판에서 "이 종교적인 장례식에서...."
아돌프 아당의 유해는몽마르트 묘지에 묻혀있다.
মাখন চা

মাখন চা, যাপো চানামেও পরিচিত (তিব্বতি:བོད་ཇ་,ওয়াইলি:bod ja, "তিব্বতি চা"),চা সুমা(তিব্বতি:ཇ་སྲུབ་མ་,ওয়াইলি:ja srub ma, "মন্থন চা"),চীনা মান্দারিন:sūyóu chá(酥油茶) বা লাদাখি ভাষায়গোর গোর, হচ্ছে এক ধরনের পানীয় যানেপাল,ভুটান, ভারত (বিশেষ করেলাদাখ,সিক্কিম) এবং, সর্বাধিক পরিচিত,তিব্বতীয়লোকেদের দ্বারা ব্যবহৃত।
ঐতিহ্যগতভাবে, এটাচাপাতা, চমরীগাইয়ের মাখন, পানি এবংলবণদিয়ে তৈরি করা হয়, যাদিও ব্যাপকভাবে সহজপ্রাপ্যতা এবং দামে সাশ্রয়ী হওয়ার জন্য গরুর দুধ থেকে উৎপন্ন মাখন দিয়েও এর ব্যবহার বৃদ্ধি পাচ্ছে।
নিয়মিত মাখন চা পান করা তিব্বতীয় জনজীবনের একটা অংশ। কাজের পূর্বে, তিব্বতীয়রা সাধারণত মাখন চা কয়েক বাটি পান করে থাকে, এবং অতিথি আপ্যায়নে এটা সর্বদা পরিবেশন করা হয়। যেহেতু মাখন হচ্ছে এর প্রধান উপাদান, ফলে মাখন চা প্রচুর পরিমাণে ক্যালরিক শক্তির যোগান দিয়ে থাকে এবং বিশেষত অতি উচ্চতায় উপযুক্ত। এই মাখন ঠোঁট ফাটা থেকেও প্রতিরোধ করতে সাহায্য করতে পারে।
তিব্বতীয় রীতি অনুযায়ী, মাখন চা বার বার চুমুকের মাধ্যমে পান করা হয়, এবং প্রতিটি চুমুকের পরে অতিথিসেবক বাটিটি আবার পূর্ণ করে দেন। এইভাবে অতিথি তার বাটিটি শেষ না করে রেখে দেন; বরং, বারবার বাটিটি পূর্ণ করে দেয়া হয়। অতিথি যদি আর পান করতে না চান, তাহলে তার উচিত হচ্ছে যাবার সময় না হলে বাটিটি আর স্পর্শ না করে রেখে দেয়া এবং পরে খালি করে দেয়া। এভাবে শিষ্টাচার বজায় রাখা হয় এবং অতিথিসেবকও অসন্তুষ্ট হবেন না।
মাখন চাসাম্পারউপর ঢেলে খাওয়ার জন্যও ব্যবহৃত হয়, বা মাখন চার মধ্যে সাম্পাকে ডুবিয়ে, এবং ভালমতো মিশিয়ে ব্যবহার করা হয়।
চা পাতাকে বারং বার ফুটিয়ে উৎপন্ন ঘনীভবন, কয়েক দিনের জন্য সংরক্ষণ করে রাখা হয়, এবং এটা সাধারণত শহর এলাকায় ব্যবহৃত হয়।  অতঃপর এই চাকেলবণএবং মাখনের সাথে মিশ্রিত করা হয় বিশেষ একধরনের চা-মন্থন পাত্রে (তিব্বতি:མདོང་མོ་,ওয়াইলি:mdong mo), এবং গরম গরম পরিবেশনের পূর্বে সবলে মন্থন করা হয়। বর্তমানে বৈদ্যুতিক মিশ্রণকারী যন্ত্র ব্যবহার করা হয়।
তিব্বতে চায়ের ইতিহাস ৭ম শতাব্দীর তাং রাজবংশের সময়কাল থেকে চলে আসছে। যদিও, ১৩শ শতকের সক্যা শাসনামল এবংফাগ-মো-গ্রু-পারাজার আমলের আগে এটা তার বৈশ্বিক মর্যাদা পায়নি ।
অর্ধ দিবস পানিতে চা পাতা ফুটানোর মাধ্যমে সর্বোৎকৃষ্ট মানের চা তৈরি করা হয়, এতে ঘন বাদামী রং পাওয়া যায়। অতঃপর এর গাদ ফেলা হয়, এবং টাটকা চমরী গাইয়ের মাখন ও লবণ সহ মিশিয়ে চোঙে রাখা হয় এবং যা পরবর্তীতে নাড়াচাড়া করা হয়। এর ফলে এটা বেগুনি বর্ণের তরলে পরিণত হয়, যা প্রায় ভাপে সিদ্ধ মাংসবা ঘন তেলের মতো হয়। তারপর এটাকে চীনামাটির চা-পাত্রে, বা বয়ামে রাখা হয়, যেটা দেখতে জাপানী চাপাত্রের মতো।
অন্য পদ্ধতিটি হচ্ছে পানি গরম করা, এবং মুঠ ভর্তি চা পানিতে মেশানো, যা পুরোপুরি কালো না হওয়া পর্যন্ত নাড়া। তারপর কিছু লবণ যুক্ত করা, প্রয়োজন হলে সামান্য সোডা মিশানো। অতঃপর এই চাকে কাঠের মাখন মন্থন-পাত্রে অশ্বকেশর বা নলাকার ছাঁকনি দিয়ে ছাঁকা, এবং একটা দীর্ঘ মাখন দণ্ড এটাতে মিশানো। এরপর এটাকে মন্থন করতে থাকা যতক্ষণ না এটা উপযুক্ত ঘনত্বে আসে এবং উষ্ণ রাখার জন্য জ্বলন্ত কাঠকয়লায় রাখা তামার পাত্রে নিয়ে যাবার আগ পর্যন্ত। মন্থন-পাত্র পাওয়া না গেলে, কাঠের গামলা এবং দ্রুত নাড়াচাড়ার মাধ্যমে কাজ চালানো হয়।
বর্তমানে, যখন চা পাতা, চমরী গাইয়ের মাখন এবং কাঠের মাখন মন্থন-পাত্র মিলে না, লোকজন তখন প্রায় সময় টি-ব্যাগ ব্যবহার করে মাখন চা বানায়, বিভিন্ন ধরনের মাখন এবং মন্থন করার জন্য মিশ্রণকারী যন্ত্র  বাজারে পাওয়া যায়।
থুকপা

থুকপাহচ্ছেতিব্বতীনুডলসস্যুপ, যার উৎস তিব্বতের পূর্বাংশ এবং নেপালের উত্তরাংশে। আমডো থুকপা (বিশেষত থেন্থুক) তিব্বতী জনগণ এবং নেপালের হিমালয়বাসী জনগণের মধ্যে জনপ্রিয়। নেপাল, ভুটান এবং উত্তর-পূর্ব ভারতের অরুণাচল প্রদেশ, সিকিম, আসাম রাজ্যের বিভিন্ন অংশে খাবারটি জনপ্রিয় হয়ে ওঠে। এটি লাদাখ অঞ্চল এবং হিমাচল রাজ্যেও জনপ্রিয়। খাবারটি এই অঞ্চলে ব্যাপকভাবে পাওয়া যায়।
তিব্বতের ঐতিহ্যের মধ্যে থুক্পা'র অসংখ্য প্রকারভেদ আছে। এর মধ্যে উল্লেখযোগ্য কয়েকটি হচ্ছেঃতেনথুক (তিব্বতী: འཐེན་ ཐུག་, উইলি: 'থেন থুগ): হাতে তৈরী নুডলসগিয়াথুক (তিব্বতি: རྒྱ་ཐུག་, উইলি: রগিয়া ঠুগ): চীনা নুডলনেপালী (নেপালী: थुक्पा): থুকপা নামেই পরিচিতপাথুগ (তিব্বতী: བག་ ཐུག་, উইলি: ব্যাগ থুগ): হাতে চটকে বানানো নুডলসড্রেথুগ (তিব্বতী: འབྲས་ ཐུག་, উইলি: 'ব্রাস থুগ)
তিব্বতে নুডলস স্যুপ বা স্যুপের জন্য গণ নাম হিসেবে থুকপা শব্দটি ব্যবহৃত হয়।
থুকপার নেপালী সংস্করণে ঝালের গুঁড়ো, মসলা (সাধারণতগরম মসলা) থাকে, যা একে একটি গরম এবং ঝাঁঝালো সুগন্ধ দেয়। এটাকে ইন্দো-তিব্বতীয় খাদ্য হিসেবে বিবেচনা করা হয় যার উপরতিব্বত(নুডলস/স্যুপ) এবং দক্ষিণ এশিয়ার(গরম মশলা) প্রভাব রয়েছে।
থুকপা তৈরীর একাধিক পদ্ধতি আছে। এখানে হিমালয়ান থুকপার সাধারণ একটি প্রস্তুতপ্রণালী বর্ণনা করা হলো।
গাজর,  মরিচ, শাক ছোট ছোট করে কাটতে হবে। লম্বায় ২ ইঞ্চি এবং প্রস্থে ১/৪ ইঞ্চির মত হতে হবে। সিদ্ধ করা মুরগীর মাংস কেটে ছোট ছোট টুকরো করে নিতে হবে। সিদ্ধ করা মুরগীর পানি রাখতে হবে।
একটি পাত্রে মুরগীর ঝোল এবং শুকনো চালের নুডলস নিয়ে জ্বালাতে হবে। এরপর চুলা বন্ধ করে ১০ মিনিট রেখে দিতে হবে। ফলে নুডলস নরম হয়ে যাবে। অতিরিক্ত রান্না হওয়ার আগেই ঝোল থেকে নুডলস তুলে নিতে হবে।
রসুদ, আদা, মরিচ, টমেটো, জিরে গুড়ো,  হলুদ গুড়ো, লেবু রস একত্রে পিষে পেস্ট তৈরি করতে হবে। মিহি না হওয়া পর্যন্ত পিষতে হবে।
একটি পাত্রে তেল গরম করে স্যুপ পেস্ট ৩০ সেকেন্ডের মত ভাজতে হবে। এরপর মুরগির ঝোল ঢেলে ভালোভাবে মেশাতে হবে। অল্প আঁচে ফুটাতে হবে। সবজি এবং মুরগী যোগ করতে হবে। নরম হয়ে আসা পর্যন্ত অপেক্ষা করতে হবে। স্বাদমতো লবণ ও মরিচ যোগ করতে হবে। পরিবেশনের সময় বাটিতে নুডলস দিয়ে তার উপর স্যুপ ঢেলে দিতে হবে।
সাম্পা (খাদ্য)

ৎসাম্পাবাসাম্পাবাসাম্বা(তিব্বতি:རྩམ་པ་,ওয়াইলি:rtsam paচীনা:糌粑;ফিনিন:zānbā) হলোতিব্বতএবংহিমালয় অঞ্চলেরএকটি প্রধান খাদ্যদ্রব্য। এটি উত্তরনেপালেরকিছু অংশেও বিশিষ্ট খাদ্যদ্রব্য। এটি সেঁকাময়দাদিয়ে তৈরি আঠালো খাবার। সাধারণতযবের ময়দাথেকে এটি তৈরি হয় তবে কখনও কখনওগমেরআটা এবংপেনয়বীজ থেকে প্রস্তুত ময়দাও ব্যবহৃত হয়।এটি সাধারণত তিব্বতিমাখন চাদিয়ে তৈরি হয়। এটিতুর্কিস্তানএবংমঙ্গোলিয়াতেওখাওয়া হয়, যেখানে এটি জাম্বা নামে পরিচিত।
যেহেতু ময়দা ইতিমধ্যেই সেঁকা থাকে, তাইসাম্পাপ্রস্তুত করা বেশ সহজ এবং রান্না করার প্রয়োজন নেই; প্রকৃতপক্ষে, এটি একটি সুবিধাজনক খাবার হিসাবে পরিচিত এবং প্রায়শই তিব্বতি,শেরপা,যাযাবরএবং অন্যান্য ভ্রমণকারীরা ব্যবহার করে। যদিও ঐতিহ্যগতসাম্পাপ্রস্তুত করা হয় চা দিয়ে, কখনও কখনও এর জায়গায় জল বা বিয়ার ব্যবহার করা হয়। এটি একটিপরিজহিসাবেও প্রস্তুত করা যেতে পারে, যাকে "ঝাম-থু" বলা হয়। সেটি স্বাদে সাধারণত মিষ্টি এবং বাদামে পূর্ণ হয়। সেটি তিব্বতি পনির, মাখন, চা এবং চিনি দিয়ে প্রস্তুত করা হয়।কঞ্জির মতো ভেড়া বা চমরী গাইয়ের মাংস সেদ্ধর জল দিয়েও সাম্পা প্রস্তুত করা হয়, যাকে "টসাম-থাগ" বলা হয়।আন্দ্রে মিগটএর প্রস্তুতি বর্ণনা করেছেন:
তিব্বতীয় খাদ্যের একটি উল্লেখযোগ্য প্রধান অংশ গঠন করার পাশাপাশি, অনেকবৌদ্ধআচার-অনুষ্ঠানের সময় বাতাসে চিমটি চিমটিসাম্পানিক্ষেপের ঐতিহ্য আছে, সেটি থেকেও এর বিশিষ্টতার প্রমান পাওয়া যায়।  বিশ্বাস করা হয় যেসাম্পা-নিক্ষেপ প্রকৃতপক্ষে এই অঞ্চলে আগে থেকেই বৌদ্ধ বিশ্বাসের অঙ্গ হিসেবে ছিল এবং মূলতসর্বপ্রাণবাদীদেবতাদের উদ্দেশ্যে নৈবেদ্য হিসেবে দেওয়া হত তাদের সুরক্ষার অনুরোধ করে। ঐতিহ্যটি ফলস্বরূপ বৌদ্ধধর্মে "আনন্দ এবং উদযাপনের চিহ্ন" হিসাবে অন্তর্ভুক্ত করা হয়েছিল, যা বিবাহ এবং জন্মদিনের মতো উদযাপন অনুষ্ঠানে ব্যবহৃত হয়।আজ নববর্ষ উদযাপনে এর ব্যাপক ব্যবহার হয়, সেখানে উচ্চারিত শ্লোকের সাথে নিজের এবং অন্যদের জন্য আসন্ন বছরের সৌভাগ্যের আকাঙ্ক্ষা প্রকাশ করা হয়।
সাম্পাঅন্যান্য অনেক কাজে ব্যবহার করা হয়।সাম্পাএবংজিরারমণ্ড কখনও কখনও দাঁতের ব্যথা বা অন্যান্য কালশিটে দাগে প্রয়োগ করা হয়।সাম্পাতিব্বতি ক্রীড়াবিদদের মধ্যে দ্রুত শক্তি বৃদ্ধি করার ক্ষমতার জন্যও পরিচিত; ময়দা সেঁকার ফলে এটিকে সহজে হজমযোগ্য অবস্থায় ভেঙ্গে দেয়। এর ফলে এতে থাকা ক্যালোরিগুলি শরীরে দ্রুত শোষিত হয়।
তিব্বতি সংস্কৃতিতে "সাম্পা" একটি তিব্বতি টাইপফেসের নামও, যেটি সাম্পার মৌলিক ভূমিকা প্রতিফলিত করে।
শব্দগুচ্ছ "সাম্পা-ভক্ষক" একটি ঐক্যবদ্ধ তিব্বতি পরিচয় প্রচার করতে ব্যবহৃত হয়েছিল। তিব্বতিরা বিভিন্ন উপভাষায় কথা বলে,বিভিন্ন সম্প্রদায়ের উপাসনা করেএবং বিভিন্ন অঞ্চলে বাস করে, কিন্তু সমস্ত তিব্বতিরাইসাম্পাখায় বলে মনে করা হয়েছিল। ১৯৫৭ সালে, ভারত-ভিত্তিকতিব্বত মিরর"সমস্ত সাম্পা-ভক্ষকদের" উদ্দেশ্যে একটি চিঠি লিখেছিল, যা তাদের১৯৫৯ সালের তিব্বত বিদ্রোহেঅংশগ্রহণ করার জন্য উৎসাহিত করেছিল।সম্প্রতি,তিব্বতি প্রবাসীদেরউত্থানের সাথে সাথে, একীভূত তিব্বতি পরিচয় নির্মাণে তিব্বতিসাম্পারউপর কম জোর দেওয়া হয়েছে এবংতিব্বতি বৌদ্ধধর্মেরউপর বেশি জোর দেওয়া হয়েছে।
টিংমো

টিংমোভাপে রাঁধা এক ধরনের তিব্বতি রুটি।এটিকে ভাপানো বান হিসেবেও বর্ণনা করা হয়ে থাকেযার সাথে চীনা মান্টৌ-এর মিল পাওয়া যায়। এর মধ্যে কোনও পুর থাকে না।
Thukpa

Thukpa(tibetsky: ཐུག་པ་;wylie:thug pa) je tradičnítibetskánudlovápolévka, obvykle podávaná kmasu. Thukpa je také oblíbená vBhútánu,Nepálua také v některých částíIndie, jako například vLadaku,Sikkimunebo vArunáčalpradéši. Thukpa se připravuje znudlí(tradičně vyrobené zcampy),zeleniny,masačitofu. Existuje mnoho variant thukpy lišící se surovinami a přípravou:
Campa

Campa(tibetsky: རྩམ་པ་;wylie:rcam pa) je důležitá ingrediencetibetské kuchyně, základ mnoha tradičníchtibetskýchjídel. Je to praženámoukazječmenenebopšenice. Mouka se následně smíchá smáslema černým čajem nebo mlékem. Z toho vznikne tmavé těsto, kteréTibeťanéjedí. Podle poměru másla či tekutiny má těsto různé názvy a existují pro něj další rozmanitá užití v tibetské kuchyni.
Většinou se z campy vyrábějínudle, které se dávají do polévek (napříkladthukpa), nebo knedlíčky (momo). Campa servírovaná k tradičnímu máslovému čaji je obvykle slaná. Naopak campa, ze které se dělá kaše, je nejčastěji sladká.
Máslový čaj

Máslový čaj(བོད་ཇ་,po ča,čajsuma) je tradiční nápojtibetské kuchyně. Připravuje se zlisovaného čaje(obvykle typupchu-er), který se důkladně vyvaří ve vodě a nálev se ve zvláštní nádobě promíchá sjačímmáslem,solíasodou. Pije se po celý den, nejčastější přílohou jecampa. Tibeťané vypijí denně desítky šálků této husté tekutiny. Nápoj je v drsných podmínkáchTibetské náhorní plošinydůležitým zdrojemkaloriíiminerálních látek, obsažený tuk v mrazivém, suchém a větrném podnebí zabraňuje praskání rtů. Máslový čaj se podává ve vlastnímTibetu,Bhútánu,SikkimuiLadakujiž od6. stoletía je významným symbolem pohostinnosti. Návštěvám se čaj neustále dolévá a pokládá se za nezdvořilé nápoj odmítnout: to může uvést cizince do rozpaků, zejména proto, že tibetské jačí máslo bývá obvykle poněkud žluklé.
Čang

Čang(tibetsky: ཆང་།anglickytéž Chhaang, Chang) (Nektarbohů) je populární, sladkokyselýalkoholický nápojve východnímHimálaji. Konzumuje se vSikkimu,Tibetu,Nepálu,Bhútánu, severníIndiiaDárdžilinguv západnímBengálsku.
Čang je blízký příbuzný mnohem rozšířenějšíhopiva. Nápoj se vyrábí z ječmene,prosaneborýže.Polofermentovanásemena jsou plněná dobambusovéhodžbánku zvanéhodomru. Poté se úzkou bambusovou trubičkou zvanoupipsingpřidá vařící voda.
Obsah alkoholu je nízký, chuť je podobnápivu typu ale, ruskémukvasu, vzdáleně připomínáburčák.
Čang je nezbytnou součástí mnoha náboženských a kulturních událostí.
Říká se, že čang je nejlepším lékem na běžné nachlazení, alergickou rýmu, horečku a další onemocnění. Nápoj zahřeje a navodí dobré pocity, je ideální pro překonání teplot, které jdou v zimním období hodně hluboko pod bod mrazu.
Gastronomía del Tíbet

Lagastronomía del Tíbetse caracteriza por las duras condiciones ambientales que marcan las grandes altitudes delTíbet(a más de 4500m s. n. m.), lo que hace quelos ingredientes de susplatos típicostengan un alto contenido energético, así como abundante aporte proteínico.
Los ingredientes se adaptan a las condiciones de altura en las que se ubica el territorio delTíbet. Comen algunoscereales(no se incluye elarroz, ya que no crece a esta altura): casi únicamentecebada. Puede decirse que la alimentación diaria es la típica del pueblo tibetano, que esnómada, y se fundamenta en dos alimentos muy energéticos: latsampa, que consiste enharinadecebadatostada (enrollada en pasta cocida, llamadamomos), y el té tibetano (chas), que es elté con mantequillaelaborado con leche deyakysal(denominado a vecesté salado).
En el terreno cárnico, se alimentan de lacarne de yak, de lacarne de ovejao de lacarne de cabra, a veces secada o en forma deguisosconpatatas. También aprovechan lalechepara hacerlassi, que es una especie deyogurbatido y un poco demiel. Se comenquesos, los cuales son muy apreciados. No existen platos depescado.
Entre las especias más típicas están lassemillas de mostaza, que se pueden cultivar a esta altitud.
Aparte de lostésaromatizados conjazmíny el famosoté de mantequillade leche de yak, se suelen beber otras bebidas, como:
En las grandes ciudades tibetanas, los restaurantes suelen servir comida típica al estilococina Sichuan. Al oeste del país se puede ver hoy en día una fusión de estilos en los platos, que son muy populares, tales como carne de yak ypapas fritas. No obstante, algunos pequeños restaurantes sirven aún comida tradicional tibetana que persiste fuera de las grandes ciudades, así como en el ámbito rural.
Tingmo

Eltingmo(entibetano:ཀྲིན་མོག) es un pan cocido al vapor propio de lagastronomía del Tíbet.​ A veces se le describe como panecillo al vapor,​ y es similar a losflower rollschinos. No contiene ningún tipo de relleno. Un tingmo con algún relleno como ser carne de ternera, cerdo o pollo es denominadomomo.
Para prepararlos se mezcla harina de trigo (200g) con aceite(2 cucharadas) y agua (2 tazas), se agrega polvo de hornear (2 cucharadas) y se deja reposar un rato.  Se toman pedazos de la masa y se retuercen y modelan hasta darle forma de flor. Posteriormente se los coloca en una placa engrasada dentro de un vaporizador y se cuecen durante 15 minutos.
Té con mantequilla

Elté de mantequilla(denominado también de forma localPo cha- བོད་ཇ་ - oSutschia, a veces también comosu you cha酥油茶;pinyin: sū yóu chá) ogoor gooren términos locales deLadakhes untétradicional delTíbety de las minorías chinas del sudoeste deChina, que se elabora conmantequillade leche deyaky al que se le añade un poco desal. El té con mantequilla es parte indispensable de la vida de lostibetanos, ya que ayuda a conservar las temperaturas corporales en el riguroso clima delTíbet, especialmente a altitudes de 4000 m.
Se suele tomar el té de mantequilla con elTsampa. Se suele preparar por igual conté negrooté verde, el té se combina consalymantequillaen unamantequeraespecial (མདོང་མོ་mdong mo) y se agita vigorosamente antes de servirse muy caliente. Si el visitante no desea beberlo, laetiquetatibetana aconseja que no se toque elbolhasta que se abandone, de esta forma no se ofende al anfitrión.
Tsampa

Tsampa(tibetano: རྩམ་པ་Wyliertsam pa) osampaes unalimento básicodelTíbet, particularmente prominente en la parte central del país. Se lo suele consumir junto con elté con mantequillasalado tibetano (tibetano: t=བོད་ཇ་ Wylie: bod cha).
Un producto similar se conoce por el nombregofioen lasIslas Canarias, España.
El tsampa es una comida muy simple que se prepara por lossherpas, empleando harina de qingko (cebada de las altiplanicies himalayicas),mantequilla(elaborada con leche deyak) y con la medula de los huesos de  vacunos, y que suele tomarse comogachas. La pasta resultante suele hacer con forma de cilindros o bolas y se le consume con los dedos.
El tsampa es un elemento de los ritualesbudistas tibetanos. Durante las fiestas del año nuevo (losar,monlam) o en otras celebraciones, como el aniversario deldalái lama, se acostumbra lanzar tsampa por los aires, que cae sobre los participantes, como signo de buena fortuna. Con mantequilla, también se le emplea para realizartormas, que son figuras simbólicas ofrecidas en los rituales.
En el survivalismo moderno se hacen versiones diferentes de tsampa, que no tienen relación con el alimento tibetano. Estos tsampa de supervivencia se elaboran con nueve ingredientes: frijoles rojos, garbanzos, lentejas, maíz seco, maní natural, miel pura, plátano verde, soya en granos y trigo seco. Los granos y plátanos se tuestan al fuego, y molidos, se aúnan con la miel. Luego se le da forma de pelotas, no más grandes que las de golf.
Cuisine de cour tibétaine

Lacuisine de cour tibétaine(chinois:西藏宫廷菜;pinyin:xīzàng gōngtíng cài) est la cuisine qui était autrefois habituellement réservée à l'aristocratie et aux dignitaires de haut rang. Elle comportait plus de 200 plats préparés avec raffinement à partir d'ingrédients de choix.
C'est une des quatre principalescuisines tibétaines. Les trois autres sont régionales : lacuisine rong(荣菜,róng cài), représentant la ville-préfecture deNyingchiet sonXian de Mêdog, lacuisine qiang(羌菜,qiāng cài), représentant leNgarietNagqu, lacuisine de l'Ü-Tsang(卫藏菜/衛藏菜,wèizàng cài) (en référence à l'Ü-Tsang), oucuisine de Lhassa, représentant lesvilles-préfecturesdeLhassaetShigatsé, ainsi que lapréfecture de Shannan(Lhoka).
Cette cuisine est aujourd'hui renouvelée à Lhassa en y apportant des éléments de la cuisine moderne. Elle est également préparée àJiuzhaigou.
Freddie Spencer Chapmana consigné dans lesannées 1930, lors de son expédition à Lhassa, les plats suivants de la cuisine de cour, dans son ouvrage,Lhasa: The Holy City, publié en 1938:
Cuisine qiang (Tibétains)

Lacuisine qiang(chinois:羌菜;pinyin:qiāng cài), ouchiang, est l'une des quatrecuisines tibétaines, représentant leNgariet leNagqu(Ngari Korsum), avec celle ditecuisine de l'Ü-Tsang(卫藏菜/衛藏菜,wèizàng cài) (en référence à l'Ü-Tsang) oucuisine de Lhassa, représentant lesvilles-préfecturesdeLhassaet deShigatsé, ainsi que lapréfecture de Shannan(Lhoka), lacuisine rong(荣菜,róng cài), représentant la ville-préfecture deNyingchiet sonXian de Mêdog, et enfin, lacuisine de cour(西藏宫廷菜,xīzàng gōngtíng cài), cuisine réservée traditionnellement à l'aristocratie et aux officiers de haut rang.
Il ne faut pas confondre la cuisine qiang de l'Ouest tibétain avec lacuisine qiangconsommée par la minoritéqianghabitant principalement dans lexian de Wenchuanet lexian de Mao, situés tous deux dans lapréfecture autonome tibétaine et qiang d'Aba,provinceduSichuan, à l'Est de larégion autonome du Tibet, et en moindre mesure, dans la province deGuizhou. La confusion entre les deux peuples n'est pas nouvelle (voirQiang (peuple historique)).
La cuisine qiang est faite pour des régions pastorales de haute altitude. Elle comporte notamment du fromage, du lait acidulé, du beurre et des produits bovins bouillis, ou encore de la gelée de jambe de jeune yak ou le sabot de bovin. Elle utilise notamment lefumet, lui conférant un goût unique, et s'attache particulièrement au accentssalé,fade, frais, acidulé et parfumé, s'adaptant aux climats froid à frais des hautes montagnes.
Cette cuisine est salée, fraîche, aigre et délicieuse. Elle aide la population à s'adapter au climat froid des plateaux. Il existe des restaurants à Darchen et dans le village en bordure de lac, mais il n'y en pas sur lemont Kailashni sur lelac Manasarovar.
Dans le Nagqu, un ensemble de plats sont similaires à ceux de l'ensemble de la chine, avec des produits notamment faits de blé. On y consomme plus spécialement du thé au beurre, des produits non laitiers, du porc, du bœuf et du mouton.
Thukpa

Lathukpa(tibétain:ཐུག་པ;Aide:Alphabet phonétique international: /tʰu(k̚)ˀ˥˥.pə˥˥/) est unesoupedenouillestibétaine, originaire de l'est duTibet. L'amdo thukpa(et particulièrement lathenthuk(en)) en est une célèbre variation parmi les Tibétains et les Himalayens duNépal. Le plat est aussi consommé dans leSikkim, leDarjeeling, l'Arunachal Pradesh, leLadakh, l'Himachal PradeshàKalimpong.
Tsampa

Latsampa(tibétain:རྩམ་པ་,Wylie:rtsam pa) est le nom tibétain de la farine d’orge du Tibetgrillée.
C'est l'aliment traditionnel de base auTibet, au même titre que lerizau sud-est de la Chine ou leblédans le nord du même pays. Elle occupe une place significative dans l’alimentation et laculture tibétaine. Ainsi, en 1959, unappel à la résistanceparu dans le journalMiroir du Tibet, publié enInde, s'adressait à« tous les mangeurs de tsampa », et non pas aux Tibétains, tant la farine d'orge grillé est symbolique de l'identité tibétaine.
Traditionnellement, latsampa, qui se présente sous forme de farine, est délayée avec les doigts dans un bol avec un peu dethé au beurre(酥油茶), composé de thé chaud additionné de sel, de beurre deyacket d'orge du Tibet. La pâte decéréale, plus ou moins ferme, ainsi obtenue, peut alors être agrémentée de légumes, de fromage ou de viande, pour constituer un repas complet, mais elle est également souvent consommée seule. Le thé peut être remplacé par tout autre liquide, comme de l’eau ou de la bière.
Plus récemment, les jeunes générations consomment aussi latsampasucrée (le sucre étant inconnu dans le Tibet ancien). Elle peut se présenter sous forme de boulette ou de porridge. Du lait est parfois ajouté. Des galettes s’approchant du pain peuvent être faites avec de latsampa.
Il s’agit d’un aliment digeste, riche en apports nutritifs et dont la facilité de conservation, de transport et de préparation se prête idéalement aux conditions de vie rude desTibétains, en particulier des nomades, pèlerins et autres voyageurs d’altitude.
L’orge est réputée pour favoriser une bonne digestion et pour son apport en fibres, vitamines du groupe B,sélénium,phosphore,fer,zinc,cuivreetmagnésium. Elle contient huitacides aminésessentiels et a une action favorable sur letaux de sucre dans le sang, lecholestérolet laflore intestinale.
Latsampafait partie intégrante de rituelsbouddhistes tibétains.
Lors des fêtes de Nouvel An tibétain (losar,mönlam), ou d’autres célébrations comme l'anniversaire dudalaï-lama, il est de coutume de jeter de latsampaen l’air, qui retombe sur les participants, en signe auspicieux.
Latsampaet le beurre sont également utilisés pour modeler lestormas, figurines symboliques offertes lors de rituels bouddhistes tibétains.
Lebalep korkunest un pain dont un des ingrédients est la tsampa.
En Grèce antique, la population mangeait comme plat de base la μᾶζα /mãzaqui est de l'orge grillée puis moulue en farine. Ils avaient le surnom de « mangeurs d'orge » dont les Romains affublaient les Grecs.
Lhakar

Lhakar(tibétain:ལྷག་དཀར་,Wylie:lhag dkar), abréviation deLhakpa Karpo(tibétain:ལྷག་པ་དཀར་པོ,Wylie:lhag pa dkar po) signifiant «MercrediBlanc », est une expression tibétaine et un mouvement de résistance débuté auTibet en 2008.
Lhakar est un mouvement de résistance souterrain né au Tibet en 2008, une forme subtile de combat pour la liberté développée par des Tibétains auTibet.
Ils se parlent uniquement en tibétain, ne mangent que de la cuisine tibétaine ou boycottent les produits chinois.
Le mercredi étant une journée de spiritualité pour ledalaï-lama, les Tibétains firent de ce jour de la semaine une fête, la couleur blanche est considérée comme auspicieuse par les Tibétains.
Ces militants du « Lhakar » portent des vêtements de fête, mangent de lacuisine tibétaine, ne parlent qu'en tibétain et se rendent dans desmonastèresle mercredi.
Il s'agit pour ces Tibétains d'exposer leur identité, mais aussi de refuser de coopérer avec les Chinois, comme leMahatma Gandhidans sa lutte anticolonialiste.
Ainsi, àNangchenoù le marché était dominé par les Chinois, et les prix excessifs, les Tibétains lancèrent un boycott qui entraîna la fermeture de boutiques par manque de clientèle.
Le gouvernement chinois peut difficilement criminaliser ses activités, les vêtements traditionnels s'étant répandu en Chine.
Cependant, dans l'Est tibétain une femme tibétaine fut arrêtée pour incitation au Lhakar.
Après l'immolation et la mort le 17 octobre 2011 de Tenzin Wangmo, 20 ans, une nonne du couvent deDechen Choekor Lingà Ngaba, la première femme à s'immoler depuis le début du mouvement d'auto-immolation de Tibétainsdébuté en mars 2011, le dalaï-lama pratique un jeûne complet d'une journée avant une prière collective avec une centaine de moines, de nonnes et de laïcs tibétains dans lemonastère de Namgyalà Dharamsala, un mercredi, en relation avec le mouvement Lhakar.
Hidangan Tibet

Masakan Tibetadalah jenis masakan dari daerahTibet,Republik Rakyat Tiongkok.Masakan IndiadanMasakan Tionghoamemperlihatkan pengaruh yang jelas dalam kuliner Tibet.Kondisi geografis Tibet yang berada di dataran tinggi mempengaruhi jenis-jenis makanan yang dikonsumsi rakyat Tibet. Ada beberapa jenis saja bahan-bahan utama yang digunakan. Makanan pokoknya adalahjelai. Rakyat Tibet tidak mengusahakan produksayurataubuah-buahan. Masakan-masakan tradisional dibuat dengan cara sederhana.Daging hewan dan produk-produksususertakejulebih banyak dimanfaatkan untuk menjaga kehangatan.Jelai sebagaimakanan pokokdibuat menjadi suatu masakan yang bernamaTsampa. Jelai dihaluskan menjadi tepung lalu dicampurkan dengan air dan mentega di dalammangkuk. Mentega yang terbuat dari susu yak merupakan salah satu bahan penting masakan tibet.
Jelaiadalah makanan pokok orang Tibet yang dapat dibuat menjadi berbagai macam makanan. Jelai yang dihaluskan dibuat menjadi tsampa, makanan sehari-hari. Jelai juga dibuat menjadirotiyang dinamakanbalep. Mie Tibet yang diproses dari jelai dinamakanthukpa.
Daging hewan yang paling utama dalam masakan orang Tibet adalah dagingyak.Mereka tidak mengkonsumsi jenis daging hewan lainnya. Daging yak berguna untuk sumber energi dalam iklim yang dingin. Sebagian dimakan mentah, ada pula yang merebus serta mencampurnya dengan berbagai jenjis rempah-rempah. Daging yak juga dimanfaatkan menjadi daging kering sebagai persediaan atau bekal dalam perjalanan.Daging dibuat untuk bahan-bahan masakan berupasosis, atau isi pangsit (momo).
Selain daging, susu yak juga dimanfaatkan. Hampir semua produk turunan susu murni yak dimanfaatkan, antara lain mentega,keju, danyogurt. Sejarah membuat yogurt di Tibet telah dimulai sejak 1000 tahun yang lalu. Yogurt khas Tibet Timur dibuat secara khusus. Pertama-tama susu yak segar direbus dan baru dicampurkan dengan yogurt yang sudah lama.
Teh mentegaadalah minuman yang paling populer diminum orang Tibet.Teh mentega dibuat dari rebusan teh dan campuran garam dan mentega. Minuman ini dikonsumsi bersamatsampauntuk menjaga kehangatan tubuh.
Orang Tibet

Orang Tibet(Tibet:བོད་པ་;Wylie:bod pa) adalah sebuah kelompok etnikAsia TimuryangberasaldariTibet. Populasi mereka kini diestimasikan berjumlah 6,7 juta jiwa. Selain daripada mayoritas hidup diDaerah Otonom TibetdiTiongkok, jumlah yang besar dari orang Tibet hidup diprovinsi-provinsi TiongkokyaituGansu,Qinghai,Sichuan, danYunnan, serta diIndia,Nepal, danBhutan.
Bahasa-bahasa Tibettermasuk ke dalamkelompok bahasa Tibeto-Burma. Penjelasan tradisional atau mitologis terkait asal-usul orang Tibet adalah bahwa mereka merupakan keturunan dari manusia bernamaPha Trelgen Changchup Sempadangergasibatu bernama Ma Drag Sinmo. Diperkirakan bahwa sebagian besar penutur Tibeto-Burma diTiongkok barat daya, termasuk orang Tibet, adalah keturunan langsung dariorang Qiang kuno.
Sebagian besar orang Tibet menganutBuddhisme Tibet, meskipun minoritas besar menganut agamaBonasli. Terdapat juga komunitas kecilMuslim Tibetdan Kristen. Buddhisme Tibet mempengaruhiseni, drama dan arsitektur Tibet, sedangkangeografi Tibetyang tidak bersahabat telah menciptakan budaya adaptifkedokterandanhidangan Tibet.
Teh mentega

Teh mentega, juga dikenal sebagaipo cha(Tibet:བོད་ཇ་;Wylie:bod ja, "teh Tibet"),cha süma(Tibet:ཇ་སྲུབ་མ་;Wylie:ja srub ma, "teh aduk"),Mandarin:sūyóu chá(酥油茶) ataugur gurdalam bahasaLadakhi, adalah minuman khas daerah Himalaya yang meliputiNepal,Bhutan, India (terutama diLadakh,Sikkim) dan yang paling terkenal,Tibet.
Secara tradisional, teh mentega terdiri dari daunteh,mentega yak, air, dangaram, walau mentega susu sapi mulai banyak digunakan, dikarenakan ketersedian yang luas dan harga yang lebih murah.
Meminum teh mentega adalah salah satu bagian umum dari kehidupan masyarakat Tibet. Sebelum bekerja, seorang Tibet akan menikmati beberapa cawan teh mentega, serta menghidangkannya kepada tamu. Karena bahan utamanya yang berupa mentega, minuman ini menyediakan energi berupakaloriyang cukup dan cocok pada dataran tinggi. Mentega yang terkandung juga dapat mencegahbibir pecah-pecah.
Menurut adat Tibet, teh mentega diteguk sedikit demi sedikit, dan tiap tegukan setelahnya tuan rumah akan mengisi kembali cawan hingga ke bibir cawan. Karenanya, tamu tidak akan menghabiskan isi cawan, sehingga cawan akan tetap terisi penuh. Apabila tamu tidak ingin minum, maka hal yang harus dilakukan adalah membiarkan cawan tidak tersentuh sampai tamu pulang, lalu cawan akan dikosongkan. Dengan cara ini, etika akan dipatuhi dan tuan rumah tidak akan tersinggung.
Teh mentega juga digunakan dalam hidangantsampadengan menuangkan atau mencelupkan tsampa ke dalam cawan yang kemudian dicampurkan.
Walau terdapat bukti keberadaan teh di Tibet sebelum abad ke-10, teh tidak diminum secara luas sampai pada abad ke-13, pada masa hierarkiSakyadan kerajaanPhagmodrupa.
Teh dengan kualitas terbaik didapatkan dengan menyeduh daun teh dengan air selama separuh hari, sampai menghasilkan warna cokelat gelap. Setelah daunnya disaring, cairan ini kemudian dituang ke dalam sebuah wadah berisi mentega yak segar dan garam lalu dikocok. Cairan yang dihasilkan berwarna keunguan dengan kekentalan serupa dengan supatau minyak. Cairan ini kemudian dituang ke dalam teko daritanah liatyang serupa dengan teko teh Jepang.
Metode lain adalah dengan merebus air lalu memasukkan segenggam daun teh, dan kemudian diseduh hingga warna air berubah kehitaman. Garam ditambahkan beserta dengan sedikit soda apabila diinginkan. Teh yang dihasilkan kemudian disaring ke dalam pengaduk mentega dari kayu yang telah ditambahkan mentega. Cairan ini diaduk hingga teh mencapai tingkat konsistensi yang baik lalu dituangkan ke dalam teko tembaga yang diletakkan di atas pemanas untuk menjaganya tetap hangat. Apabila tidak terdapat pengaduk mentega, cairan dapat dituangkan ke dalammangkukkayu lalu diaduk secara cepat.
Apabila daun teh, mentega yak dan pengaduk mentega kayu tidak tersedia, seseorang dapat membuat teh mentega dengan teh celup, berbagai jenis mentega lainnya serta blender untuk mengaduk.
Tripitaka

Tripitaka(Sanskerta: त्रिपिटक,Tripiṭaka;Pali:Tipiṭaka) atauKanon Buddhismerupakan istilah yang digunakan olehBuddhismeuntuk menggambarkan kumpulan teks kanonis sebagaikitab suciBuddhisme.Tripitaka berarti "Tiga Keranjang" yang menunjukkan pembagian kelompok kitab suci pada masa awalnya, yaituSuttapiṭaka(Sanskerta:Sūtrapiṭaka),Vinayapiṭaka, danAbhidhammapiṭaka(Sanskerta:Abhidharmapiṭaka).
Beberapa versi Tripitaka masih lestari hingga zaman modern.Tripitaka Pali(Kanon Pali) yang dianut oleh aliranTheravāda,Tripitaka Tionghoa(Kanon Buddhis Tionghoa) yang dianut oleh aliran-aliranMahāyāna(dariBuddhisme Han), danTripitaka Tibet(Kanon Buddhis Tibet) yang dianut oleh aliranVajrayānaadalah beberapa versi Tripitaka terpenting dalam dunia Buddhis kontemporer.Aliran Theravāda hanya mengakui versi Tripitaka Pali yang kanonis dan menolak kesahihan versi lainnya.
Pengelompokkan menjadi tiga kelompok hanya bertahan pada versi Tripitaka Pali. Versi lainnya, seperti Tripitaka Tionghoa (lihatTripitaka Taishō) dan Tripitaka Tibet, tetap disebut sebagai "Tripitaka" meskipun tidak secara eksplisit disusun dalam tiga kelompok.Hal ini dikarenakan umatBuddhisme Hansecara historis tidak memiliki akses terhadap Tripitaka versi Buddhisme India.
Versi Tripitaka milik aliran-aliran setelah masaaliran Buddhis awal:
Versi Tripitaka milikaliran-aliran Buddhis awal:
Padmasaṁbhava

Padmasambhava(Tibet:པདྨ་འབྱུང་གནས;Wylie:padma 'byung gnas ;Hanyu:莲花生大士;Pinyin:Lian Hua Sheng Shang Shi)Ia yang terlahir dari Bunga Teratai, ia dianggap membawa masuk pengaruhAgama BuddhaMazhab Tantra(Tantric) keBhutandanTibetpada abad ke 8. Di kedua tempat tersebut, ia lebih sering dikenal dengan sebutanGuru Rinpoche("Guru Mulia") atauLopon Rinpoche.Para pengikut mazhabNyingmamenghormatinya sebagaiBuddhakedua. Ia mengatakan:
Disamping terlahir dalam keluargaBrahmana,ia juga dipercaya berkuasa atas surga bernama "Zangdok Palri" (Gunung berwarna Tembaga).. Ia juga sering kali dianggap sebagai rintisanBuddhaAmitabhadan menurut tradisi diagungkan sebagai "Buddha kedua".
Tè al burro

Iltè al burro, noto anche comepo cha(tibetano: བོད་ཇ་,Wylie:bod ja, "tè tibetano") echa süma(tibetano: ཇ་སྲུབ་མ་,Wylie:ja srub ma, "tè mescolato"), è una bevanda diffusa sull'arco himalayanotraNepal,Bhutan,TibeteIndia(soprattutto negli stati delLadakh, delSikkime dell'Arunachal Pradesh). Si suppone che abbia avuto origine tra ilsubcontinente indianoe il Tibet.
Tradizionalmente, il tè al burro si prepara con foglie ditè,burro di yak,acquaesale, anche se oggi il burro di yak è sempre più frequentemente sostituito dal burro ricavato dal latte di mucca, più diffuso sul mercato e più economico.
Il tè fu introdotto inTibetdallaCinanelVII secolo, all'epoca delladinastia Tang.Nelle regioni tibetane, però, questa nuova bevanda fu subito associata al burro di yak, già ben presente nel regime alimentare locale. Nei secoli successivi il consumo di tè al burro si è consolidato in tutta l'area himalayana, fino a costituire una bevanda d'uso quotidiano per molte famiglie.
Un procedimento che consente di ottenere un tè al burro di alta qualità prevede di far bollire le foglie di tè in acqua per mezza giornata, fino ad ottenere un liquido di colore marrone scuro. Questo viene poi scremato e versato in un cilindro conburro di yakfresco esale. Dopo aver agitato, si ottiene una bevanda densa, simile a uno stufato o a un olio scuro, pronta per essere versata in teiere o barattoli. Un altro metodo di preparazione consiste nel far bollire l'acqua e aggiungervi un pizzico di tè, lasciandolo in infusione fino a quando l'acqua non raggiunge una colorazione nera. Il tè viene quindi filtrato attraverso un colino di pelo di cavallo o di canna in una sorta dizangoladi legno, in cui viene aggiunto un grosso pezzo di burro. La zangola viene quindi agitata fino a quando il tè raggiunge la giusta consistenza, per poi versarlo in vasi di rame posti su un braciere acceso. In alternativa alla zangola, si può usare una semplice ciotola di legno e agitarla brevemente.
Al giorno d'oggi, quando non sono disponibili foglie di tè, burro di yak e zangole di legno, le persone spesso preparano il tè al burro usando bustine di tè e diversi tipi di burro disponibili sul mercato, oltre a unfrullatoreelettrico.
Poiché il burro è l'ingrediente principale, il tè al burro fornisce molta energia calorica ed è particolarmente adatto alle alte quote. Il burro può anche aiutare a prevenire l'insorgere dellacheilite.
Secondo alcune usanze tibetane, il tè al burro va bevuto in sorsi separati e, dopo ogni sorso, l'ospite riempie la ciotola fino all'orlo. Pertanto, l'ospite non beve mai completamente il contenuto della sua ciotola, che al contrario viene costantemente rabboccata. Se il visitatore non desidera bere, la cosa migliore da fare è lasciare intatto il tè fino a quando non arriva il momento di lasciare la ciotola. In questo modo si osserva l'etichetta e si evita di offendere il proprio ospite.
Il tè al burro viene anche usato come accompagnamento per mangiare lotsampaversandolo o immergendolo e mescolando bene.
チベット仏教の声明

チベット仏教の声明（ちべっとぶっきょうのしょうみょう）は、チベット仏教の儀礼に用いられる仏典に節をつけた仏教音楽。超低音で唱和され、倍音のホーミーまで加わる独特のものである。
標高4000mのチベット高原では、その呼称の元となった漢民族側の呼び方が吐蕃であったころ、その地を平定した7世紀のソンツェンガンポの時代から、仏教の神髄を継承したユニークな文化圏が形成されてきた。その中で、声明もまた独自の発展を遂げることとなった。しかし、中国の文革期に紅衛兵らによって、長年にわたり文化形成の軸となってきた寺院のほとんどは破壊され、ダライ・ラマをはじめとする多くの僧侶やラマたちはヒマラヤを越えて、南側一帯に亡命した。
このため、仏教とのかかわりの中で展開してきたチベットの音楽も、現在では本場のチベット高原ではなく、ダライ・ラマの亡命先であるインドをはじめとするヒマラヤ南麓の一帯から聞こえてくるようになった。その典型はギュートをはじめとする僧院や寺院で唱えられる声明である。これは、日本の寺院で聞かれるお経を唱和する声明のような単純なものではなく、チベットの声明は超低音で唱和され、倍音のホーミーまで加わる独特のもので全く異なる。僧侶たちは、その合間にバター茶をすすり、法器を演じる。長大なラッパのラグ・ドゥンをはじめ、笛のギャリンやカンリン、さらには打楽器類が加わり、凄まじいばかりの大音響で奏される。
1959年までは、6,000以上の僧院がチベットにはあり、どの家庭も少なくとも1人は男子を僧院に送るのが普通で、男子は7歳、女子はもう少し上の年から僧院生活を送った。僧院は教育機関も兼ねており、きびしい共同生活の中で早朝から深夜まであらゆる種類の宗教的儀礼を行い、基礎チベット語、文法学（声明）、文学、読経、祈祷から始め、アビダルマ学、般若学、論理学、中観思想、占星学、医学、絵画工芸といった仏教教理を学んだが、声明のような音楽もその一つであった。その教育期間は18年にも及んだ。スートラの問答技術は、最も重視され、試験では、試験官の僧と討論しなければならないが、合格すれば、「モンラム（大祈祷祭）」での問答会に参加する資格が与えられ、そこで勝ち進むとチベット仏教学の最高学位であるゲシェ・ラランパの称号が与えられる。さらにより高度な宗教学を修めたい僧は、密教学堂に進み、ゲシェ・ンガランパ（密教博士）の称号を目指すが、達成できるのはごく一部のエリートのみである。ほとんどの僧は、僧院の職人、大工、芸術家、料理人などの仕事に就くのが通例である。
アバ・チベット族チャン族自治州

アバ・チベット族チャン族自治州（アバ-チベットぞく-チャンぞく-じちしゅう）は、中華人民共和国四川省西北部に位置するチベット族とチャン族の自治州。
チベット語の発音に由来する「ガパ（rnga ba）」あるいは「ガワ（ngawa）」と表記されることもあり、これらは「収穫」の意味を持つチベット語である。中国語表記の「阿壩」はその音写であり、日本で主に使用されている「アバ」は漢字表記の日本語の音読みである。州都はバルカム（馬爾康, 'bar khams）。チベット人の伝統的地理区分では、アムド地方の東南部にあたる。
四川省西北部に位置し、成都平原に近い。北は青海省、甘粛省と接し、西と南はそれぞれ成都市、綿陽市、徳陽市、雅安市、カンゼ・チベット族自治州と接する。自治州内には、標高4000mから5000m以上に達する岷山山脈がそびえ、岷江など長江水系の多数の大河が発し南へ流れる。北部では黄河水系の川が草原を流れる。
西暦前316年、秦が湔氐道を現在の松潘県に置き、漢代には汶山郡が置かれた。宋代には茂州通化郡、威州維川郡の地となった。
元代に土司制度が始まり、明代に茂州、威州、松潘衛が置かれ、清は茂州、理番庁、松潘庁、懋功庁を設置した。
民国初、庁州を改めて県とし、屯殖督弁公署を設置し、後に四川省第十六行政督察区に改編して松潘、茂県、汶川、理県、懋功（現在の小金県）、靖化（現在の金川県）の6県及び草地65部、20土司、11屯守備を管轄した。
1935年から1936年にかけて中国工農紅軍が長征の途中、州の境内に16ヶ月も逗留し、各級ソヴィエト政府や少数民族革命政権を樹立した。1953年四川省蔵族自治区が成立し、1955年にアバ・チベット族自治州（阿壩蔵族自治州）と改称、1987年にはさらにアバ・チベット族チャン族自治州（阿壩蔵族羌族自治州）と改称した。
2008年5月12日の四川大地震で、州内の広い範囲で大きな被害を受けた。
チベット族が52.3%、チャン族が17.7%、回族が3.2%、漢族が26.6%を占める。四川省第二のチベット族の居住地であり、チャン族の主要な集住区である。
1県級市・12県を管轄する。
この節の出典
省都・成都に近く、経済状態は比較的良い。2003年の生産総額 (GNP) は51.72億元であった。観光業、水力発電、鉱業が主。日本で使用される樹脂向けの金属シリコンの大半はこの自治州に依存する。後述するように複数の世界遺産に恵まれており、内外から多くの観光客を集めているため、観光業も盛んになっている。
九寨溝県の九寨溝風景区と、松潘県の黄龍風景区は、1992年、ユネスコ世界遺産に登録されている。
四川省のジャイアントパンダ保護区はジャイアントパンダの生息地として2006年に世界遺産に登録されているが、全7自然保護区のうち臥竜自然保護区・草坡自然保護区・四姑娘山自然保護区の3自然保護区が、全9風景名勝区のうち四姑娘山風景名勝区・米亜羅風景名勝区の2風景名勝区が当州に属している。
カンゼ・チベット族自治州

カンゼ・チベット族自治州（カンゼ-チベットぞく-じちしゅう）は、中華人民共和国四川省に位置する自治州。チベット語名の「カンゼ（dkar mdzes）」とは、「白く美しい」の意で、中国語名の「甘孜」はその音写である。
日本語ではチベット語にもとづく「カンゼ」というカナ転写のほか、漢字の表記を音写した「カンツー」などの表記例が見られる。漢字名の音読みは「かんし」。「プーリー」は「チベット民族」、「ランキョン」とは「自治」の意で、クルは州に相当する地方行政単位。チベットの伝統的な地理区分ではカム地方の東部に相当する。
中国語では、チベット自治区のチャムド地区やこの州などのカム地方を「康」と略称する。この州の州都の中国名「康定（カンディン、チベット名: ダルツェド、dar rtse mdo）」は、「カムの地を平定する」の意。
カム地方の人々はチベット語で「カムパ (khams pa)」と称し、中国語でもこれを音訳して康巴（カンパ、拼音:Kāngbā）地区あるいは康区ともいう。東は四川省のアバ・チベット族チャン族自治州、雅安市、南は涼山イ族自治州、雲南省のデチェン・チベット族自治州と接し、西は金沙江（ディチュ河）沿いにチベット自治区のチャムド地区、北は青海省の玉樹チベット族自治州、ゴロク・チベット族自治州と接する。
州内には沙魯里山脈、大雪山脈など、南北に走り横断山脈を構成する非常に高い山脈が連なる。また中央を雅礱江(nyag-chu)が流れる。
1950年代には、中国共産党によるチベット併合を巡って、カム反乱が起こった。
1県級市・17県を管轄する。
この節の出典
ムリ・チベット族自治県

ムリ・チベット族自治県（ムリ-チベットぞく-じちけん）は中華人民共和国四川省涼山イ族自治州に位置するチベット族自治県。日本語では「ムリ」と表記されることが多いが、まれに「ミリ」とも表記される。
伝統的チベットの地理区分ではカム地方の東南部の一角を占める。
ムリ・チベット族自治県は四川省涼山イ族自治州北西部に位置する。
秦代には県域は越巂郡定莋県の管轄とされた。唐代には昆明県の管轄とされたが、その後は吐蕃、南詔の版図とされた。元代になると徳平路潤塩県（昆明県より改称）の管轄とされている。明朝が成立すると建昌衛が設置され、清代には四川省寧遠府塩源県（潤塩県より改称）の管轄地とされた。
1953年2月19日、ムリ・チベット族自治県が新設され現在に至る。
下部に6鎮、16郷、5民族郷を管轄する。
Olahan Tibèt

Masakan Tibetkalebu tradhisi lan praktik kuliner lan masarakat. Masakan kasebut nggambarake pemandangan pegunungan lan dataran tinggi Tibet lan kalebu pengaruh saka tangga teparo (kalebu India lan Nepal sing akeh wong Tibet). Dikenal kanthi nggunakake mie,wedhus, yak,daging kambing,pangsit, keju (asring saka yak utawa susu wedhus), mentega, yoghurt (uga kewan sing disesuaikan karo iklim Tibet), lan sup.Vegetarianismewis diperdebatkan dening para praktisi agama wiwit abad kaping 11 nanging ora umum amarga angel tuwuh sayuran, lan tradhisi budaya nyengkuyung konsumsi daging.
Tanduran kudu bisa tuwuh ing papan sing dhuwur, sanajan sawetara wilayah cukup dhuwur kanggo nandur tanduran kayata pari, jeruk, pisang lan jeruk nipis.Tanduran sing paling penting yaikugandum. Tepung digiling saka gandum panggang, diaranitsampa, minangkapanganan pokokTibet, ugaSha phaley(daging lan kubis ing roti).Balepyaiku roti Tibet sing dipangan kanggo sarapan lan mangan awan. Macem-macem jinis roti balep lan pai goreng sing dikonsumsi.Thukpaminangkapanganandhahar sing kalebu sayuran, daging, lan mi kanthi macem-macem bentuk ing duduh kaldu. Masakan Tibet biasane disajikake karosumpitpring, beda karo masakanHimalayaliyane, sing dipangan nganggo tangan.Wiji sawiditanduri lan akeh ditampilake ing masakan.
Gandum wis dadi panganan pokok wiwit abad kaping lima Masehi.Digawe dadi produk tepung sing diaranitsampasing isih dadi bahan pokok.Glepung dipanggang lan dicampur karo mentega lanteh mentegakanggo mbentuk adonan kaku sing dipangan ing bal cilik.
화자오

화자오(중국어:花椒,병음:huājiāo,한자음:화초)는중국·티베트·네팔·인도 요리에 사용되는향신료이다. 중국의 쓰촨 요리에서 얼얼한 매운 맛(마라)을 내며,쓰촨 페퍼(영어:Sichuan pepper)라고도 불린다.산자오(중국어:山椒,병음:shāniāo,한자음:산초)라고도 불리며,초피나무속에 속하는 몇 가지 나무의 열매를 아우른다.
화자오는초피(Z. piperitum)와도 비슷한데,초피는 한국에서추어탕이나매운탕과 같은 어탕에서 비린내를 없애기 위해 사용한다. 일본에서는 초피를산쇼(山椒)라 부르기 때문에 헷갈리기 쉽다.
Тибетская кухня

Тибетскаякухня (тиб.བོད་ཀྱི་ཟ་ཆ།) отличается своеобразием. В ней представлены блюда из мяса, молочных продуктов, муки и теста, овощей.
Основой суточного рациона являетсятибетский чай—зелёный плиточный чай, приготовляемый с добавлением масла, муки, соли. Он очень калориен и питателен.
Наиболее экзотическим продуктом являетсяцзамба(широко распространённая также в странах тибетского буддизма — Монголии, буддийских регионах России) — жареная ячменнаямукагрубого помола, из которой, добавляя чай, готовят пастообразную массу иедят рукамихарактерными разминающими движениями.
Прочие же основные блюда имеют аналоги в других кухнях. К таковым относятся:
Специфика тибетской кухни состоит в использовании мяса и молокаяков.
Тибетцы варятчанг— слабоалкогольное ячменное пиво. Из молока изготавливаютшо— кисломолочный продукт и сливочное масло.
Цампа

Цампа(тиб.རྩམ་པ་, встречаются также другие написания по-русски —тсампас английскогоtsampaицзамбу) — традиционноетибетскоеблюдо, основная пищатибетцев, представляет собой муку из слегка поджаренных зёренячменя. Иногдацампойназываютпшеничную(тиб.གྲོ་རྩམ་) ирисовую(тиб.འབྲས་རྩམ་)муку, а также готовое блюдо из этой муки.
Иногда цампу называют национальным тибетским блюдом. Кроме того, что она составляет основную часть рациона тибетцев, цампа также используется в ритуальных целях — щепотки цампы бросают в воздух во время многих буддийских ритуалов. Ритуал бросания цампы появился ещё в добуддийские времена и служил для того, чтобы умиротворить духов местности и попросить их покровительства и защиты. Затем он был заимствованбуддизмомкак «символ празднования и радости» и стал использоваться при отмечании рождения ребёнка и похорон. В настоящее время она особенно известна в связи с новогодними празднованиями, когда цампу бросают, распевая молитвы, призывающие удачу в новом году как для себя, так и для других. Также цампу бросают во время похорон, чтобы освободить душу умершего.
Из цампы готовят своего родакашус добавлением маслаяка,тибетского чая, пива или воды. Также существуют хлебные лепёшки из цампы, наподобие тонкого лаваша, аналогиндийскогочапати. Пекут лепёшки в казане или на разогретом листе железа.
Пасту из цампы и семянзирыиногда прикладывают к больному зубу и другим местам. Тибетские спортсмены используют цампу для быстрого получения энергии.
СогласноАюрведеитибетской медицине, ячмень — это высокоэнергетический продукт. Кроме того, он усиливает циркуляцию жидкостей в теле и способствует профилактике пролежней, риск возникновения которых особенно высок у тибетских монахов, по нескольку дней и месяцевмедитирующихв одной позе.
Начало экспорта цампы свидетельствует о значительном росте потребительной стоимости местного ячменя. Представитель одного из уездов Тибета отметил, что в 2007 году по состоянию на 1 апреля его уезд уже экспортировал в Непал 10 тонн цампы. Этот уезд недавно подписал с Непалом соглашение по экспорту в Непал 30 тонн данного продукта. В настоящее время в данном уезде идет подготовка к строительству завода по производству цампы с производительностью 50 тонн в год.
Втувинской кухнемука крупного помола из поджаренных зёрен ячменя называется «далган» (или «тыва далган»), «талкан».
Чанг (напиток)

Чанг(тиб.ཆང་,Вайлиchang,непальск.छ्याङ) —непальскийитибетскийтрадиционныйалкогольный напиток, популярный также в восточных регионахГималаеви среди народаневари. Чанг традиционно употребляется непальцами, тибетцами и в меньшей степени соседними народами, проживающими на территорииИндии, особенно в штатеСикким, иБутана. Напиток подаетсякомнатной температурыв летний сезон и в подогретом виде в холодное время года. Приготовление и употребление чанга характерно для многих обрядов Тибета.
Для производства чанга используютячмень,пшеноилирис. В охлаждённые отваренные зёрна или муку добавляют смесь избактерий,дрожжейиплесневых грибов, затем массу укладывают вбамбуковуюкорзину и заворачивают в листья, оставив всю конструкцию на один или два дня в тёплом месте. Затем смесь перекладывается вкерамическийгоршок, который закупоривается, преградив поступление кислорода.Брожениепродолжается одну или две недели, после чего продукт оставляют созревать ещё на полгода. ВБалтистанев смесь также добавляютимбирьиаконит.
Ферментированные зёрна кладут в бамбуковый сосуд, а затем заливают кипячёной водой. Напиток пьётся через специальную бамбуковую трубочку, полую с одной стороны и перфорированную с другой. Зерновая смесь обычно заваривается дважды, хотя вода может доливаться и чаще.
Народлимбуназывает данный напитоктонгбаилиджанд, при этом последний подается в больших кружках. В их варианте напитка для ферментации используются дрожжи и плесневые грибы диких трав.
Чанг по вкусу напоминаетэль. Содержаниеалкоголядовольно низкое, но напиток оказывает согревающее действие, что особенно ценно в условиях холодного климата.
В некоторых районах Гималаев, например, в Балтистане илиЛадакхе, в смесь добавляют аконит, крайне ядовитое растение, широко используемое втрадиционной медицинеданного региона. Аконит содержит в себе разнообразныеалкалоиды, включаяаконитиныи псевдоаконитины. Использование аконита при приготовлении чанга чревато смертельным отравлением. Даже в малых дозах аконит оказывает сильное токсическое воздействие.
В популярной литературе можно встретить утверждения, будто по тибетским поверьямйетитак любят чанг, что ради него они нападают на изолированные горные деревни.
Ара (напиток)

Араилиараг(тиб.идзонг-кэཨ་རག,вайлиa-rag) — традиционный алкогольный напиток вБутане. Ара производится путёмброженияилиперегонкиизриса,кукурузы,пшенаилипшеницы. Напиток, как правило, прозрачный, кремового или белого цвета.
Ара чаще всего делают из риса или кукурузы в частных домах или фермерских хозяйствах. Производство напитка не контролируется и его продажа запрещена в Бутане. Раньше, несмотря на запрет, частные лица продавали ара через лавочников, но столкнулись с жёсткими правительственными мерами. Однако, поскольку ара приносит гораздо бо́льшую прибыль, чем другие продукты из кукурузы, фермеры стали требовать легализовать его производство и продажу. Правительство, тем временем, намеренно препятствует чрезмерному потреблению алкоголя посредством увеличения налогов на спиртные напитки и регулирования их продажи.
Ара также производится в религиозных целях, особенно в восточном Бутане, где он служит в качестве подношения богам. Дети часто носят бутылки с настойкой, так как бутанцы считают, что запах этого напитка отгоняет змей.
Ара, как правило, пьют тёплым. Его подают неразбавленным с лёгкими закусками (яйцо пашот,сливочное масло, омлет, рис).