Kupatan Jalasutra

Kupatan Jalasutrainggih punika upacara adat ingkang minangka mujudaken raos sukur dhumatengGustiIngkang Maha Agung ingkang sampun paring rahmat saha kanugrahan satemah asiling tetanèn saged lumampah kanthi sae, ugi nyuwun berkah supados asil tetanèn ing salajengipun saged langkung saé tinimbang taun kapengker.Sasanèsipun, ugi sarana ndonga dhumateng kanjeng NabiMuhammadSAW lan para leluhuripun, kalebetSunan Geseng, supados tansah pinaringan rahmat saha barokah. Wiwit Sunan Geseng taksih sugeng, masarakatJalasutratansah nindakaken upacara Rasulan saben taunipun sasampunipunpanènpantun. Kathah tamu ingkang rawuh, kalebet sakingKaraton. Kanggé nglipur tamu saking Karaton, ing saben upacara tansah dipun suguhi nyamikan ingkang boten kalebetsesaji, inggih punika awujudkupatlan lawuhipun. Nanging, bènten kalih kupat limrahipun, kupat Jalasutra dipun wungkus rongebanglan ukuranipun langkung ageng, watawis 15 x 15cmngantos 356 x 35 cm.Déné cara ngolahipun bènten kaliyan kupat limrahipun satemah raosipun ugi beènten, lawuhipungudheg manggar. Kupat Rasulan puniki minangka dhaharan kas ing upacara Rasulan dhusun Jalasutra ngantos sapuniki.
Kacariyos rikala jumenengipun raja Mataram Islam kaping 2,Pangéran Seda KrapyakutawaMas Jolang, salah satunggal ratunipun nembé mbobot lan kepéngin padoosulamsisikkencanautawi dipun wastaniwadersisik emas. Amargi awrat anggènipun padsmina, lajeng dipun adanisayembara. Wonten ingkang sarujuk ndhèrèk sayembara, inggih punikaCakrajayautawa Sunan Geseng ingka manggèn ing papan ingkang sapunka dipun wastani dhusun Jalasutra. Cakrajaya ngejokaken sarat supadosbenangsutradipun sedhiyakaken kanggéjaring. Amargi ulamipun naming saged dipun cepeng nganggéjalaingkang kadamel saking bolah sutra.
Upacara Kupatan Jalasutra punika dipun rawuhi enem dhusun, inggih punika Jalasutra,Jasem,Prayan,Ngelosari,Kaligathuk, sahaPandhéyan. Perlu dipun tingali malih istilah “Jalasutra” ingkang dados dhasaripun nami upacara adat ing Kalurahan Srimulya puniki. Istilah Jalasutra naté kapacak ingBabad Giyantiingkang dados cepengan madegipunKasultanan Ngayogyakartaing taun 1755:
“gelar jalasutra wong sakawan sandi kanggo nambahi wong kang padha marang Wiranala UmmahPangeran Purubayagusti nuwun kawula amit karuhun | mantuk. mringBagelènarsa amrênahkên anak rabi." Irah-irahan tembung sandhi Jalasutra diwenehake kanthi rata kanggo wong papat. Wiranala matur “Pangeran Purubaya Gusti, kula nyuwun pamit sadèrèngipun kondur dhatengBagelènbadhe/ngaturaken palakrama anak...”. Mliginipun upacara tradhisi puniki nyariyosaken Sunan Gesang, muridipunSunan Kalijaga, ingkang sampun dipun wartakaken ing masyarakat kang gadhahi upacara adat puniki.
Upacara Kupatan Jalasutra dipuntindakaken sasampunipun panèn pantun, dintenSenènLegiwulanSaparlan dipun wontenaken ing Jalasutra, KalurahanSrimulya, KapanéwonPiyungan, KabupatènBantul, peneriipun wonten ingpasaréanSunan Geseng. Nanging, amargi wekdalipun panèn sampun gantos wulan, boten kedah wulan Sapar lan nami pasaran boten kedah Legi, anggeripun sanès pasaranPon, déné tanggalipun adhedhasar. PandomanpananggalanJawi, inggih puniku 10-15 sadèrèngipunwulan purnama. Pucak acara kasebat dipun tindakaken ing wancisiyangantawisipun tabuh 14.00-16.00 WIB. Dinten Senèn Legi, sabibaripun sholatDhuhur,jodhang-jodhang ingkang isinipun sesajikendurènsaking macem-macemRTwonten ing tlatah dhusun Jalasutra dipun bekta sesarengan inglapanganJalasutra.Sasampunipun sedaya sampun siyaga, jodhang-jodhang dipun bekta sesarengan dhateng panggénan upacara ing pasareyan Sunan Geseng kanthi kairing kesenianjathilan. Acara punika dipun wiwiti kanthi atur pambagya harja saking Lurah Srimulya saha Panewu Piyungan. Acara ingkang utami dipun wiwiti kanthi waosan ikrar ingkang dipun andharaken déning pangemban pasareyan Sunan Geseng, dipun lajengaken waosan donga déning warga lan ditutup kanthi dhahar sesaji saking sesaji kendurèn ingkang sampun kasedhiya awujudsekul ameng, gurih, lan lawuh ugi asilpalawija, jajanan peken, rendhang lan entèn-entèn.
Upacaratradhisi Kupatan Jalasutra kagungan ancas minangka pakurmatan mligi kanggé Sunan Geseng. Pangaji-ajispiritualingkang dipun asta déning panjenenganipun supados kanggé dipun ambal-ambali mangké minangka pérangan saking ajininggesangingkang ngrembaka ingbebrayan.Upacara kupatan punika dipun mangertosi minangka upacara ingkang mujudaken raos syukur dhumateng Gusti Ingkang Maha Kuwaos ugi dados lantaran nyawijinipun parawarga.