Gedong Saté

Gedong Satéayeuna Kantor Kepala Daerah Tingkat I Jawa Kulon (ayeunaJalan Diponégoro) Bandung, palebah wétan Gedong Saté ayeuna ditempatan kuKantor Pusat PossartaGiro(baheula PTT) sedengkeun wangunan tambahan palebah kulon mangrupaGedong DPRD Provinsi Jawa Kulon.Dina hakékatna ieu gedong mangrupa bagian leutik (± 5%) tina komplék puseur perkantoran instansi pamaréntahan sipil Hindia Walanda nu nempatan lahan Bandung Kalér salega 27.000 m², anu disadiakeun ku Gemeente Van Bandung liwat Raadbesluit sarta disahkeun 18 Desember 1929.Gedong Saté mangrupa karya monuméntalarsitékIr.Gerber.Gaya arsitékturna mangrupa gabungan pola arsitéktur tradisionalIndonésiasarta téknik konstruksiKulon, ku kituna disebutIndo-Eropeesche Architectuur Stiil.Masih aya opat wangunan sejénna diBandunganu gaya arsitékturna sarua, nyaétaDe Javasche Bank(Bank Indonésia Bandung), TokoVan Dorp(Landmark),Bioskop Majestic(Gedong Asia Afrika Cultural Centre—AACC),Tehnisce Hoogeschool(Institut Téknologi Bandung—ITB).
Gedong Saté diwangun taun1920-1924diWilhelmina Boulevard, nu ngalepas batu mimiti nyaéta ku Nona Johana Catherine Coops, budak awéwé cikalWalikota Bandung B.Coopsjeung Nona Petronella Roelofden nu ngawakilanGubernurJénderalHindiaWalandadiBatavia.Jaman baheula gedong ieu disebut gedongGouvernements Bedrijven(GB).Gedong Saté mimitina nyaéta kantor pamaréntah Hindia Walanda di wilayah Priangan. Anu kaasup Priangan téh nyaéta Cianjur, Bandung (Deyeuh Kolot), Sumedang, Limbangan (Garut), Sukapura (Tasikmalaya). Pusat pamaréntah Jawa Barat téh mimitna di Cianjur, teras dialihkeun ka Bandung, kusabab éta diwangun Gedung Sate. Baheula téh Dayeuh Kolot kaasup pusat pamaréntahan, teras dialihkeun ka Alun-Alun Bandung.
Gedong ieu meunangkeun ngaran Gedong Saté tina wangun hiasan di puncak heteuptumpakkasebut.Ayeuna Gedong Saté jadiKantor Gubernur Jawa Kulonsarta jadi ikonDayeuh Bandunghususna sartaJawa Kulondina umumna.
Arsitéktur gedong saté dirancang ku tim anu diketuai ku Ir. J. Gerber, Eh. De Roo, jeung G. Hendriks, sarta pamaréntah kota Bandung anu diwakilkeun ku V.L Sloors. Gaya arsitéktur anu jadi ciri husus Gerber nyaéta aya gabungan antara unsurNeoklasikjeung unsurart decoanu karasa modérn dina zama éta.Panwangunan gedong saté mangrupa bagéan ti program pengalihan pusat militer pamaréntah Hindia Belanda tiMeester Corneliska wilayahBandung.Basa éta, Gedong Saté nyaéta gedong kantor Department Verkeer en Waterstaat (Departemen Pekerjaan Umum dan Pengairan) jeung di belah wétan ka kalér aya gedong Hoofdbureau Post Telegraaf en Telefoondienst (Pusat Pos, Telegraf, dan Telepon).Gaya arsitéktur Gedong Saté mangrupa gabungan gaya arsitékturItaliajeungMoordi jaman Rénaisans kalayan gaya arsitekturHindusartaIslam.
Di bagian handap gedong, aya hiasan nu cirina tradisonal saperti dinacandiHindu, sedengkeun di bagian tengah aya menara umum nu gayana arsitéktur Islam, hateupnatumpaksapertimerudiBali.Faktoriklim tropisdiperhatikeun pisan ku cara méré teritis (overstek) nu lega sarta ayana tepas dina lanté handap pikeun sirkulasi hawa sarta sinarpanonpoébisa asup ka jero wangunan sacara hadé.Hateupmeru(atap tumpuk) diwangunan utama mangrupa unsur kuat (vocal point) wangunan ieu.Hareup wangunan leuwih didominasi ku rincian (detail) arsitéktur Kulon saperti pelengukng dinajandéla, tihang leutik nu maké order klasik.Dr. H. P. Berlage (1923) saurang arsiték nu kasohor tiWalanda, ngajén Gedong Saté mangrupaeen groots werk(hiji karya nu gedé).
Di belah wétan dan kulon aya dua rohangan ageung nu sok dipaké pikeun acara resmi. Di bagéan pangluhurna, aya lantai nu disebat Menara Gedong Sate, lantai ieu teu bisa ditingal ti handap, kudu naék tangga atawa ngagunakeun lift. Gedong Sate ditambihan ku gedong anyar nu mirip jeung gedong sate hasil karya arsiték Ir. Sudibyo anu diwangun dina taun 1977. Gedong anyar éta digunakeun ku Pimpinan jeung Anggota Dewan Perwakilan Daerah Provinsi Jawa Barat dina ngalaksanakeun tugas salaku lembaga legislatif daérah.
Tusuk saté anu aya dina luhureun gedung tek teu saukur hiasan. Tusuk saté éta téh aya fungsina pikeun ngajaga gedong tina kilat.
Fasad ieu diwangun kedah taliti ku sabab ngikutkeun sumbu kalér-kulon, jeung gedong ieu téh nyanghareupanGunung Tangkuban Perahudi belah kalér.
Dina bagian tengah fasad, aya ornamen anu mirip jeung bentuk candi nu kontras jeung menarik. Bentukna nu mirip gunung disebat Kori Agung. Ornamén ieu disebatna Paduraksa nu digunakeun pikeun pangwates sarta penghubung di antawis bangunan-bangunan aynu aya dina jero gedong.
Aya dua bentuk hateup anu digunakeun di Gedong ieu. Dina luhureun hateup aya ornamen nu jadi ciri khas wangunan agamaHindu,Budha, jeung aya pangaruh tiIndia. Hateup nu paling luhur tur nonjol, bentukna mirip jeung gaya hateup pura/tumpang di Bali atawa Pagoda diThailand.
Rancangan hateup magrupa usaha ngasupkeun unsur lokal dina wangunan. Dina puncak hateup tumpak aya hiasan nu wangunna kalayan  genep buleudan nu sarua jeung wangun tusukansatésalaku lambang waragad pangwangunan Gedong Sate nu gedéna 6.000.000Gulden.
Dina luhureun gedong ogé aya dua rohangan rahsia jeung sirineu janten pananda aya musuh anu bakal nyerang gedong. Salah sahiji rohangan rahsia éta téh ayeuna janten gudang. Lamun badé ka menara puncak dina luhureun gedong, urang éh kudu ngaliwatan 64 anak tangga ti lantai dua.
Jandéla Gedong Saté niru gaya Moor Spanyol. Bentuk jandélana kawas busur anu dijieun tina material bata jeung dilengkepan ku kaca anu kusenna tina kayu dina bagian jerona. Batana dikur dumasar kana bentuk busurna. Bagian luhur jandéla dipangaruhan ku gaya wawangunan Hindu-Budha anu bentukna mirip kawas Gupta, ngan ukiranana leuwih basajan.
Keur mimimiti diwangun dina taun 1920, aya hiji rohangan pikeun pabukon anu dingarananDe Centrale Bibliotheekanu aya di belah kulon, nyanghareupan kota. Pakubon éta miboga 250.000 buku, sumbangan ti kantor karéta api, palayanan pos, palayanan telepon, sarta kantor pertambangan. Pabukon ieu dianggep pabukon nu pangageungna di Hindia Belanda keur kategori élmu pangaweruhan, mung keur kategori umum, pabukon ieu nyaéta pabukon nu ageung kadua saangeusBataviaasch Genootschap.
Salah sahiji koleksi pabukon nu penting nyaéta buku ngeunaan hewan di Ambon karyaGeorg Ebenhard Rumphiusanu judulna  Amboinsche Rariteitkamer (Buku kotak keajaiban Pulau Ambon) anu eusina téh gambar-gambar pepelakan sarta binatang laut nu aya di pantai Pulau Ambon. Aya ogé bukuThe History of JavakaryaThomas Stamford Raffles. Supados gampil milarian buku, pabukon Gedong Saté nerapkeun sistem Klasifikasi Desimal Dewey. Pabukon ieu buka ti tabuh 8 nepi ka jam 1 siang, mung dina dinten Saptu, nepi ka jam 12 siang. Ku sabab bukuna lengkep sarta loba, urang Walanda nyebatnya harta karun.