Müqəddəs Ruh kilsəsi (Haydelberq)

Müqəddəs Ruh kilsəsi(alm.Heiliggeistkirche‎) —Haydelberqşəhərininköhnə hissəsində, daha doğrusu Bazar meydanının (de) tam mərkəzində və məşhurHaydelberq qəsrininyaxınlığında yerləşən ən böyük və ən əhəmiyyətli dini tikilidir (şəhər meydanına kilsəninapsidahissəsi baxır). Səkkizbucaqlı qala istehkamları ilə birlikdə, kilsənin zəng qülləsi şəhər obrazını formalaşdıran və onun üzərində hökmranlıq edən ən mühüm elementlərdən biri hesab edilir. Qırmızı Nekkar qumdaşından inşa edilmiş qotik zal məbədi, özününbarokko üslublugünbəz, kiçik qüllə və nəfis damı sayəsində çağdaş memarlar tərəfindən "yüksək bədii sinfin tamamilə unikal quruluşu" adlandırılmışdır.
Kilsə 1398-ci ildən 1515-ci ilə qədərPfaltskurfürstlərin məqbərəsi və həmin sülaləyə məxsus iqamətgahın təmtəraqlı kilsəsi olaraq yüksəldilirdi. Pfalts mirası uğrunda gedənmüharibəningedişatı zamanı kilsə əhəmiyyətli dərəcədə dağıntıya məruz qalmış, dəfn yerləri isə talan edilmişdir. Məhz buna görə də, indiyədək kilsə sərdabəsində ancaq kurfürstIII Ruprextinqəbiri mühafizə olunmuşdur (bundan başqa, Vittelsbax sülaləsinin nümayəndəsi olmuş III Ruprextin hakimiyyəti dövründə kilsə binasına xor otaqları əlavə edilmişdir). Kilsə həmçinin Palatin kitabxanasının ən birinci saxlanğıc yeri kimi də məşhurdur. Onun tarixi Haydelberq şəhərininziddiyyətli tarixiilə sıx bağlıdır.
1706-cı ildən düz 1936-cı ilə qədər kilsə qalın divarla iki hissəyə bölünmüşdü —nefhissəsiprotestantlar,xorotaqları isəkatoliklərüçün xidmət göstərirdi. 1936-cı ildə isə, kilsə birdəfəlik Baden yevangelist birliyinin (alm.Evangelische Landeskirche in Baden‎) tabeliyinə keçir.
Keçmişdə Müqəddəs Ruh kilsəsi kilsəvi-hüquqi mənada şəhərin daha qədim dini tikilisi sayılanPeterskirxa kilsəsinətabe edilmiş kapella idi. Kurfürst Ruprext Haydelberq Universitetinin əsasının qoyulması ilə birlikdə Roma papasından Müqəddəs Ruh kilsəsinin Peterskirxa tabeliyindən çıxarılmasına və onun ayrıcakollegial kilsə(alm.Chorherrenstift‎) statusunu qədər yüksəldilməsinə nail olmuşdur. Başlanğıcda başqa kilsələrin tərkibində fəaliyyət göstərmiş prebendarilər (Prebendarilər prebendanın köməyi ilə, öz kilsə vəzifələrindən gəlir hüququnu və fərqli maddi nemətləri əldə edirdilər) çox keşmədən Müqəddəs Ruh kilsəsinə köçürülmüşdülər; təsis edilmiş Universitetin yeni professorları, eyni zamanda kilsədə ibadət edənkanonikləridilər və bu təbii ki, gənc Universitetin maliyyələşdirilməsinə böyük imkanlar yaradırdı. 1413-cü ilə kimi Baden və Pfalts kollegiat kilsələrinin bütün təşkilati işləri başa çatdırılmışdır. Eyni zamanda Müqəddəs Ruh kilsəsi köhnə şəhər üçünprixod kilsəsikimi işləyirdi, yaxınlıqdakı Peterskirxa isə əksinə, üzərinə düşən identik funksiyaları şəhərin yalnız yeni salınmış rayonları üçün yerinə yetirirdi (1392-ci ildə şəhər sərhədlərinin genişlənilməsindən sonra, yeni yaradılmış rayona indiki Köhnə şəhərin bir hissəsi daxil edilmişdir). Kurfürst Otthaynrix (en) öz yeni vəzifəsinə keçdikdən dərhal sonra kollegial kilsəni ləğv edir və onun bütün əmlakını universitetə bağışlayır. Bundan sonra Ruh kilsəsi protestant (lüteran) prixod kilsəsinə çevrilir.
Müqəddəs Ruh kilsəsi yarandığı dövrdən bəri Haydelberq Universiteti ilə sıx bağlı idi və bu hədisə mütəmadi olaraq o dövrün kilsəmessalarıilə anılırdı. Sonrakı yüzilliklərə Müqəddəs Ruh kilsəsi universitet kilsəsi olaraq qalırdı, onun əsas giriş qapısı isə məlumat tablosu kimi istifadə olunurdu. XIX əsrdə universitet kilsəsinin funksiyası Peterskirxaya verilmişdir.
Müqəddəs Ruhahəsr edilmiş və Haydelberqin Bazar meydanında yerləşən kilsənin adı ilk dəfə 1229-cu ildə,Şönau monastırındasaxlanılan bir sənəddə xatırlanırdı. Onun sonrakı yada salmaları 1353 və 1358-ci il tarixləri ilə müəyyən edilmişdir.
1936-cı ildə aparılan qazıntı işlərinin gedişatı zamanı, bir zamanlar (yəni 1299-cu ilə kimi)bazilikafunksiyasını yerinə yetirmiş roman üslublu kilsə binasındaapsidanınqalıqları aşkar edilir. 1300-cü illərdə, hətta ola bilsin ki, 1278–1288-ci illərdə kilsə üçnefli gecikmiş roman və ya qotik forma almışdır. Bu kilsə indikindən iki dəfə balaca idi. 1886, 1936–1942-ci illərdə aparılmış arxeoloji tədqiqatlar zamanı bu faktlar yaxşı sənədləşdirilmişdir. Bu yenidən qurmanın səbəbi kimi, kilsədə baş vermiş dəhşətli yanğın və ondan öncə baş vermiş daşqın hadisələri göstərilir.
1398-ci ildə kurfürst III Ruprext yeni və işıqlı zalların xeyrinə köhnə xorlardan imtina etdi. Kurfürst I Ruprextin hakimiyyəti dövründə dövlətin əvvəlki mərkəzləri, yəniBaxarax,AltsayvəNoyştadtşəhərləri öz siyasi əhəmiyyətini itirilər, Haydelberq isə yeganə kurfürst iqamətgahı olaraq seçilir və buna görə də o, öhdəsinə qoyulmuş yeni və kifayət qədər nüfuzlu statusa uyğun olmalı və xüsusi bir hal kimi, Pfalts hökmdarlarının ləyaqətli məqbərəsi kimi xidmət etməyə özünə borc bilən nümayəndəlik kilsəsinə malik olmalı idi. III Ruprext "Roma kralı" titulunu əldə etdikdən sonra, kilsənin nümayəndəlik funksiyası xüsusən əhəmiyyətli oldu, onun xor otaqları isə lazım olan anda onun qəbirini qəbul etməli idilər. Xor otaqları 1410-cu ilə kimi, ehtimal ki, buna artıq hazırlanmışdılar.
Nefin tikintisi başlanğıcda planlaşdırılmırdı. Köhnə və kiçik neflə yüksək və reprezentativ xorlarının bu cür uyğunluğunu hal-hazırdaNürnberqşəhərinin ən böyük dini abidəsi sayılanMüqəddəs Sebald kilsəsindədə görmək olar. Kurfürst III Lüdviqin hakimiyyət dövründə xorlarla eyni hündürlükdə olacaq nefin inşaat işlərinə start verilir (onların tikintisi 1441-ci ildə başa çatmışdır). Beləliklə, kilsəninn xor və nef hissələri eksteryer baxımından bir-birinə uyğunlaşmağa başladı. Çox güman ki, məhz həmin dövrdə də qərb qülləsinin tikinti işlərinə başlanılır (tikinti işləri fasilələrlə düz 1508-ci ilə qədər aparılırdı). Ehtimala görə, tamamlanmış kilsə qülləsini iti uclu və qotik üslublu hündür konik qübbə və şpil bəzədiyirdi.
Tikinti işlərinin sərəncamçısı (alm.Baumeister‎) qismində yazılı mənbələr o zamanlar Haydelberq şəhərinin burqomistri olmuş Arnold Ripin (alm.Arnold Rype‎) adını qeyd edirlər. O dövrün sözişlətimindəBaumeistersözü memar ifadəsini deyil, daha çox maliyyə koordinatoru mənasını verirdi. Müqəddəs Ruh kilsəsinin memarlarından yalnız, 1426-cı ilə kimi fəaliyyət göstərmiş Hans Marks (alm.Hans Marx‎) və 1439-cu ilə kimi kilsənin interyerlərinin tərtibatına rəhbərlik etmiş Yorq məlumdur. Onların hər ikisi, çox güman ki, nef üzərində gedən inşaat işlərinə nəzarət edirdilər.Qalibiyyətgətirən I Fridrixinhakimiyyət illərində,Mayntsşəhərindən qüllələrin tikintisi üzrə məşhurlaşmış bir mütəxəssis, yəni Niklaus Ezeler (alm.Niclaus Eseler‎) dəvət edilir. Zəng qülləsinin tikintisi üzrə işlərin çox hissəsinin məhz Niklaus tərəfindən həyata keçirildiyi güman edilir (bununla belə, qüllə Lorents Lexler adlı başqa bir mütəxəssis tərəfindən tamamlanmışdır).
22 may 1693-cü ildə, Pfalts mirası uğrunda gedən müharibə hadisələrinin gedişatı zamanı, kilsə ciddi dağıntıya məruz qalır. Fransız qoşunları, böyük sayda insanı kilsənin içərisinə salaraq, giriş qapılarını möhkəm bağlayır və kilsəyə od vururlar. Yalnız tir və balkaların dağılması başlayınca, gənc protestant keşişi Yohann Daniel Şmidtmannın (alm.Johann Daniel Schmidtmann‎) xahişi ilə qaPılar açılır və insanlar azadlığa buraxılır, lakin bunun ardından baş vermiş basabas nəticəsində çoxlu insan həlak olmuş və ya ciddi xəsarətlər almışdılar; sağ qalmış şəhər sakinləri kilsəni qarət edən fransız soyğunçularının təhqirlərinə dözməli olurlar.
1698–1700-cü illərdə kilsə damı Almaniyanın mansard damlarından ən köhnəsi hesab edilən və o dövrdə dəbdə olanqırıq formadabərpa edilmişdir. 1709-cu ildə qüllə özünün yadelli barokko günbəzini əldə edir. Elə həmin dövrdə də həyata keçirilmiş rekonstruksiya işləri zamanı yan və künc kapellalar aradan qaldırılır.
1978-ci ildən 1985-ci ilə qədər kilsənin genişmiqyaslı yenidənqurma işləri həyata keçirilir və bu işlər çərçivəsində binanın ilkin rəng çalarları bərpa edilir.
Müqəddəs Ruh kilsəsiNekkar çayınınsahillərində çıxardılmış və səliqəli şəkildə yonulmuş qumdaşı materialı ilə inşa edilmişdir. Zal otağını dolayan xorlar üçnefli əlavə emporik zalla birləşdirilmişvəCənubi Almaniyaərazisində nadir hallarda rast gəlinən bütöv mansardlı damla örtülmüşdür. Yan və künc nef otaqlarının arasında yerləşən keçid hissəsikapitelsiz, zərif və yumrusütunlarınvə altıtağsırasının köməyi ilə yaradılmışdır. Kilsənin ümumi sahəsi vahidxaçvari və qabırğalıqübbə ilə örtülmüşdür.
Şimal emporası cənuba nisbətən daha aşağı səviyyədə yerləşir. Maraqlısı budur ki, künc nef otaqları mərkəzi nefə nisbətən daha genişdir, məhz bunun sayəsində kurfürst III Lüdviqin kitabxanası buraya yerləşdirilmişdir. Onun başqa bir xüsusiyyəti isə, əsas vizual oxununkontrforslarvasitəsilə yönəldilməsidir (başqa kilsələrdə əsas ox adətən pəncərələrin vasitəsilə xor odalarına yönəldilirdi). Oxun yerdəyişməsi kimi və buna bənzər cəsarətli motivlər tez-tezParlerməktəbinə aid olan memarlıq tikililərində rast gəlinir. Kilsənin inşaat tarixinin xüsusiyyətlərinə nəzər yetrisək, orta nef, xorlar və tağların bir-biri ilə olduqca ahəngdar şəkildə yaradıldığını görə bilərik.
Bir neçə pilləli və heç bir bəzəyə malik olmayanqarqulyafiqurları və şablon dayaqları kilsənin hər iki tərəfində quraşdırılmışdır; bir-birinin üzərinə qoyulmuş ikili ajur pəncərənin arasında isə (Massverkadlanan bu pəncərənin bütün elementləri adətənpərgarınköməyi ilə yaradılır), böyük keçid-qalereya və xor otaqları yerləşir. Qamətli qərb qülləsi binanın əsasfasadınadoğru uzadılmışdır; bundan başqa o, şəkkizgüşəli barokko üslublu valehedici günbəzə və zəngin quraşdırıldığı əlavə mərtəbəyə malikdir.
Müqəddəs Ruh kilsəsinin eksteryeri üçün memarlıq detallarından imtina və eksteryerin bir qədər monumentallıq hissi səciyyəvidir. Bundan başqa, xorların şimal tərəfinə keşiş cübbələrinin saxlandığı yer əlavə edilmişdir (cübbəxananınüzərində parlaq çələngliMadonnatəsvir edilmişdir). Madonna obrazı kilsənin şimal-şərq küncünün yeganə bəzək elementi hesab edilir. GecikmişOrta əsrlərəaid edilən orijinal rəsm əsəri XIX əsrin ortalarında, həmçinin 1987-ci ildə bərpa edilmişdir.
Kilsənin şimal və cənub tərəflərində quraşdırılmış 3 əlavəportalmüvafiq olaraq barokko dövrünə aid edilir. Şimal tərəfdəki mərkəzi portalın üzərində kurfürstYohann Vilhelminvə onun həyat yoldaşı olmuşAnna Mariya Luiza de Mediçininailəvi gerbi quraşdırılmışdır. Məhz bu hökmdarın idarəetmə dövründə, kilsə binası onun qərarına uyğun olaraq bərpa edilmişdir. Barokko üslublu əsas portal hələ 1967-ci ildə mühafizə məqsədilə kilsədən köçürülmüş və daha təkmilləşdirilmiş və müasirləşdirilmiş yeni portal ilə əvəz edilmişdir. Kilsənin Balıq Bazarı (alm.Fischmarkt‎) meydanına açılan şimal hissəsi çox incə və miniatür fəvvarə ilə bəzədilmişdir (fəvvarənin içərisində kiçik balıqlar üzür). Fəvvarənin yuxarısında quraşdırılmış nişan işarəsi 1784-cü ildə şəhərdə baş vermişdəhşətli daşqınınsəviyyəsini göstərir.
Kontrforsların aralarında inşa edilmiş kiçik əlavə tikililər və mağazalar Müqəddəs Ruh kilsəsi üçün çox səciyyəvidir. Yerli vətəndaşların ehtiyacları üçün, keçmişdə kilsəyə yanaşı olan ərazidə çiçəkçilərin, çəkməçilərin və çörəkçilərin mağazaları yerləşirdi, lakin xarici turistləri kilsəyə cəlb etmək üçün burada kiçik kitab mağazaları və hədiyyə kioskları yerləşdirilmişdir. YazıçıMixael Buzelmayer"Ədəbi ekskursiyalar" adlı romanında yazırdı ki, "yararsız suvenirlər getdikcə daha da sırtıqlaşır və bütün təsərrüfat sahələri üzərində yiyəlik edirlər". Kilsənin cənub tərəfində, daha doğrusu oradakı kərpic hörgüsünün üzərində simvolikbretzel çörəyitəsvir edilmişdir. Bu illüstrasiyalar XV əsrə aid edilir və miqdar ölçülərini nümayiş edir; belə ki, divarda təsvir olunmuş bretzellərə baxan alıcılar və müştərilər çörəkçilər tərəfindən gün ərzində satılmış un məmulatların düzgün ölçüsünü yoxlaya bilirdilər.
Müqəddəs Ruh kilsəsinin interyeri Cənubi Almaniyanın ən heyrətləndirici qədim qotik kilsə yerlərindən biri hesab edilir. Nefin dalğın işığı və xorun parlaq şüaları arasındakı ziddiyyət interyerin əsas xarakteristikası hesab edilir. Nef və xor otaqları zəfər qövsü ilə iki hissəyə bölünmüşdür.
Otthaynrix və III Fridrixin dövründəikonalaraqarşı mübarizə çərçivəsində kilsəninaltarlar, obrazlar, yazılar vəorqanlarlazəngin interyeri dağıdılmışdır ki, bu da bərpaedilməz bədii itgiyə səbəb olmuşdur. Beləliklə, indiki kasıb daxili məkan bir zamanlar mövcud olmuş ilkin görkəmə uyğun gəlmir.
Mərkəzi və küncdən uzanan nef otaqların tavanlarındanəbati naxşılarla(gül və yarpaq şəklində) bəzədilmiş böyükaçardaşlarıquraşdırılmışdır. Orta nefin tavanını bəzəyən rəsm əsərimələklərinkonsertini təsvir edir: burada müxtəlif musiqi alətlərində çalan 8 mələk təqdim edilmişdir. 1950-ci illərdə Haydelberqli rəssam Harri MakLinnin rəhbərliyi altında keçirilən restavrasiya və yenidənqurma işləri zamanı mələk fiqurlarının yanında "müasirliyin reminissensiyanı" (Reminissensiya — hər hansı bir materialın yadda saxlanılmış daha dolğun və dəqiq təqlidi hesab edilir) simvolizə edənfaqotadlımusiqi alətinintəsviri əlavə edilmişdir. Daxili xorları bir neçə açardaşı bəzəyir (onların üzərində imperiya qartalı və Palatin kitabxanasının bir neçə gerbi təsvir olunmuşdur). Cənub keçidinin son boyunduruğunda yerləşən keçmiş Müqəddəs Məryəm kapellasındakı çələng və açardaşlarını XV əsrin rəsm əsərləri haşiyələndirir. 1950-ci ilə aid edilən və Harri MakLin tərəfindən hazırlanan rəsm əsəri, bərk qızdırılmış sobanın içərisində əzab çəkən üç kişini təsvir edir.
Xorun yanından uzanan cənub nefinin qərb tərəfində XV əsrin sonlarında yaradılmış və 1936-cı ildə yenidən üzə çıxarılmışfriz yalıyerləşir ki, onun da üzərində Kraixqauer, Odervelder zadəgan sülalələrinin vəReyn imperiya cəngavərləriningerbləri vardır. Cəngavərlərin mühafizəkarı olanMüqəddəs Georginintəsviri yuxarı sol tərəfdə yerləşir, o, taxtda əyləşmiş Tanrı anasının qarşısında diz çökmüş vəziyyətdə təsvir edilib. Dörd sırada yerləşdirilmiş gerblərin üzərindəki yazılar vəornamentləraydın şəkildə oxunmur. Helmştatt, Naypperq, Gemmingen Fenningen, Zikkingen Landşad fon Ştaynax, Hirşhorn, Rodenştayn, Rozenberq, Handşushaym, Mentzingen, Erlikkhaym, Rüdt fon Kollenberq, Adelshaym və Ştettenberq kimi aristokratik nəsillərinheraldiknümunələri və gerbləri əvvəlki kimi aydın şəkildə oxuna bilir. Ştettenberqlər istisna olmaqla, adları qeyd olunmuş bütün aristokratik ailələr eşşəklə təsvir edilmişdilər ("Gesellschaft mit dem Esel" adlanan bu yarış cəmiyyəti və ya cəngavər ittifaqı 1387-ci ildə təsis edilmişdir; həmin cəmiyyətə ancaq yüksək zadəgan ailələrin üzvləri daxil ola bilərdi). Bu yarış cəmiyyətinin üzvləri olmuş bir çox cəngavərlər həmçinin yerli pfaltsqrafların xidmətində dururdular.
Keçmiş katolik xorların zəngin barokko üslublu tərtibatından günümüzə kimi ancaq 1731-ci ilə aid olan kafedra hissəsi (Kafedra — kilsələrdəvaizin, xətibin çıxıb vəz, moizə oxuduğu pilləli kürsüdür) mühafizə edilmişdir; xüsusi sifariş əsasında hazırlanmış kürsü yeri, dairəvi sütunların arasına səliqəli şəkildə yerləşdirilmişdir (ikonalara qarşı keçirilən mübarizə zamanı, kilsənin bir çox avadanlığı müsadirə edilmişdir, buna görə də onun sonrakı tətbiqi üçün uyğun yer tapılmamışdır). Bundan başqa, kilsə xorlarında Haydelberq şəhərinə sürgün olunmuş və elə həmin şəhərdə də müəmmalı şəkildə qətlə yetirilmiş fransız generalı Jozef Palamed de Forbin-Yansonun (1726–1809) şərəfinəepitafiyavə xatirə lövhəsi quraşdırılmışdır. Onun nəvəsi yepiskop Şarl-Ogüst-Mari-Jozef de Forbin-Yanson (en) isə,Almaniyadaazyaşlı uşaqlar üçün nəzərdə tutulan ilk Katolik-Papa Missiyasının əsasını qoymuş və 1844-cü ildə müqəddəslikhaləsindəvəfat etmişdir.
Keçmişdə kilsənin interyerini bəzəmişpsevdoqotiküslublu amvonİkinci dünya müharibəsindənsonra yığışdırılmışdır. 1949-cu ildə hazırlanmışaltarın, 1967-ci ildə hazırlanmış kupelin, eləcə də qərb portalı üzərində yerləşəntimpanınmüəllifi Haydelberqli heykəltaraş Edtsard Hobbinqdir.
Kurfürstlərin dəfn yeri kimi xidmət göstərən Müqəddəs Ruh kilsəsinin xorlarında 1410–1685-ci illər ərzində yaşamışPfalts kurfürstlərininvə onların ailə üzvlərinin toplam olaraq 54 qəbirüstü abidəsi və tabutları saxlanılırdı. Məsələn, kurfürstOtthaynrixinhələ hakimiyyət dövründərenessans tərzdəhazırlanmış qəbirüstü abidəsi özünün xüsusi cəlallığı və təmtərağı ilə fərqlənirdi, lakin abidəni bəzəyən açıq-saçıq qadın fiqurları din xadimiləri tərəfindən narazılıq və hiddət hissi ilə qarşılanmışdır. Bunu bilən Otthaynrix təxirə salınmadan qəbirüstü fiqurların xüsusi parça ilə örtülməsinə dair göstəriş verir. Reprezentativ üslubda tərtib edilmişVI LüdviqvəIV Fridrixinqəbirüstü abidələri də öz dəbdəbəli görkəmi ilə fərqlənirdilər. Bunun əksinə olaraq, sadəliyə üstünlük verən Karl Lüdviq vəII Karlqəbirüstü abidələrdən imtina edirlər və ölümlərindən sonra sadə tabutlarda dəfn edilirlər.
Pfalts mirası uğrunda gedənmüharibənəticəsində demək olar ki, bütün qəbirüstü abidələr yanğın vəsoyğunlarlayerlə yeksan edilmişdir. Yalnız kurfürst III Ruprextin, alman kralı I Ruprextin və onun həyat yoldaşı Yelizaveta fon Hohensollernin qəbirdaşları möcüzə sayəsində salamat qalmışdır. Burada söhbət dağıdılmış tumbanın lövhə örtüyü haqqında gedir. Qəbir əvvəlcə xorun ortasında yüksək məzar yeri kimi qurulmuş, qəbirdaşı isə naməlum səbəblərdən şimal nefinə köçürülmüşdür. O, özündə yüksək qotika və "yumşaq tərz" üslublarında yerinə yetirilmiş əhəmiyyətli heykəltaraşlıq işini təşkil edir. Məzarda uyuyan şəxslər hekəltəraşlar tərəfindən ideallaşdırılmışdırlar, belə ki, kral heykəli üstünlüyün nişanəsi kimihökmdar əsası,tacvə derjava ilə birlikdə təqdim edilmişdir. Kralın qamətli bədəni ətrafa mürəkkəb bədii qırışlar atan ağır və zəngin geyimlərə bürünmüşdür. 1693-cü ildə baş vermiş müharibə zamanı, məzar daşlarını bəzəyən heykəl fiqurlarının üzləri ciddi şəkildə zədələnmişdir; yalnız bir neçə ildən sonra fiqurların yeniləri ilə əvəz edilməsi mümkün olmuşdur. Çarın ayaqları altında gücün və ixtiyarın simvolu hesab edilən itaətli şir oturur; onun həyat yoldaşı kraliçanın ayaqlarında isəsədaqətinvə vəfanın nişanı sayılan it uzanır. Eyni zamanda qeyd etməyə dəyər ki, keçmiş zamanlarda kilsənin divar arakəsməsində məzar daşı yerləşirdi, o, 1936-cı ildən öz cari yerinə köçürülsə də heç bir kvalifikasiyaya malik olmayan işçilərin əməyi sayəsində başı aşağı şəkildə yerləşdirilmişdir; məzar daşındakı kral heykəli əvvəllər şərqə, yəni gündoğan vəMəhşəristiqamətinə səmtləşirdi, hazırda isə onun başı qərbə doğru çevrilib.
Kurfürst 1720-ci ildə öz ailə üzvləri ilə birlikdəManhaymşəhərində inşa olunmuş yeni iqamətgaha köçdükdən sonra, bir zamanlar mövcud olmuş Haydelberqkarmelitmonastırının mərkəzi sayılan Müqəddəs Ruh kilsəsi knyaz sülaləsinin yeni məzar yeri kimi seçilir. Pfals kürfürstlüyünün 1803-cü ildə süqutundan sonra (daha çoxReyn Kurpfaltslığıadı məşhurlaşmış Pfalts dövləti,Müqəddəs Roma imperiyasıçərçivəsində mövcud olmuş bir neçə kiçik ölçülü ərazi vahidi idi),BavariyakralıI MaksimillianməzarlarıMünhenşəhərində yerləşənMüqəddəs Mixail kilsəsinəköçürür.
Cənub künc nefində knyazhofmeysterlərinəvə XV əsrdə yaşayıb yaratmış Universitetprofessorlarınaməxsus bir neçə qəbirdaşıları mühafizə edilmişdir; 1693-cü ildə kilsədə baş vermiş dəhşətli yanğının izləri bu qəbirdaşlarının üzərində hələ də aydın şəkildə görünür.
Orta əsrvitrajları1693-cü ildə baş vermiş yanğın nəticəsində məhv olmuşdur. İkinci dünya müharibəsindən sonra bombalama nəticəsində zədələnmiş bir çox tikili sökülürdü və 1945-ci ilin mart ayında köhnə kral körpüsünün sökülməsi zamanı formalaşmış güclü partlayış dalğası XVIII əsrdə kilsə pəncərələrinə quraşdırılmış vitraj şüşələrini çatladır və ətrafa səpələyir. Bu səbəbdən də, pəncərələri bəzəyən bütün müasir vitraj-şüşələr İkinci dünya müharibəsindən sonrakı dövrə aid edilir.
Yana doğru uzanan qərb nefinin pəncərələriYohannes Şraytertərəfindən hazırlanmış və 1984-cü ildə quraşdırılmışdır (burada müxtəlif rəngdə olan şüşə parça birləşmələrinqurğuşunmaddə ilə fiksasiya edildiyini görmək olar. Qurğuşun lenti əsas təyinatı — lehimli tikişləri təqlid etməkdir). Başlanğıcda Y. Şrayter Müqəddəs Ruh kilsəsi üçün müxtəlif ölçülü pəncərələrdən ibarət böyük seriya hazırlanmışdır. Şrayterin açıq-saçıq və öz dövrünə görə olduqca proqressiv mövzulara əsaslanan vitrajları dini xadimlərin xoşuna gəlmirdi və qızğın mübahisə və müzakirələrdən sonra 1986-cı ildə Yohannesin sonrakı işlərindən qeyd-şərtsiz imtina etməyə dair qərar qəbul edilmişdir. Bütün bunlara baxmayaraq, ustanın əməyi din xadimləri tərəfindən yüksək dəyərləndirilirdi, buna görə də onun tərtib etdiyi din və inamın müasir dünyanın və elmin qarşılıqlı əlaqəsini əks etdirən "Fizika pəncərəsi" bir müddət sonra reallaşdırılmışdır. Vitraj şüşələrindəki bir çox maraqlı detallar içərisində,Eynşteyninməşhure=m ctənliyini vəHiroşimanın atom bombalamasınıntarixini görmək olar. Şimal nefindəki beş gözəl və incə vitrajlar 1999–2001-ci illər arasında quraşdırılmışdır. Bu vitrajlar alman rəssamı, heykəltaraşı və fotoqrafıHella Santarossa(əsl adı Hella Deriks) tərəfindən yaradılmışdır. Hellanın sənətinə pərəstiş edən şəxslər kilsəyə daxil olaraq, onun yaratdığı əsərləri seyr edirlər. Qərb qaleeyasını bəzəyən pəncərə şüşələri isə 1967-ci ildə alman şüşə rəssamı və damaçı Hans Qottfrid fon Ştokkhauzen tərəfindən hazırlanıb vəİlahiyyatçı İohannınvəhyi(Apokalipsis) kitabından olan quzunu təsvir edir. Onun tam və dolğun cəlalı yalnız axşam günəşində açılır.
XIV əsrdə Müqəddəs Ruh kilsəsi yaxınlıqdakıMüqəddəs PyotruHaydelberqin ən əhəmiyyətli kilsəsi kimi əvəz etməyə müvəffəq oldu. Nef və xorların arasında bir zamanlar Lektorium yerləşirdi (Lektorium— ictimai mühazirələr üçün nəzərdə tutulan yer idi); buradakı altar maneəsi müəyyən keşişlər tərəfindən ibadət və ictimai mərasimlər üçün istifadə olunurdu. Lektorium XV–XVI əsrlərdə katolik kilsəsinə qarşı başlanan dini etirazlar vəReformasiyadansonra da kilsədə qorunub saxlanılmışdır; o,prixod kilsəsiniyuxarı xordakı kurfürst məzarlarından ayırırdı.
Müqəddəs Ruh kilsəsində birinciyevangelikibadətlər 1546-cı ildə, yəni hələ II Fridrixin hökmranlıq dövründə qeyd olunmağa başlamışdır.Auqsburq müvəqqəti razılaşmasınagörə, imperator V KarlŞmalkalden müharibəsində(bu mharibə imperator V Karl və Protestan Şmalkalden ittifaqı arasında baş vermişdir) iştirak etmiş hər bir tərəflə barışıq imzalamalı və rəsmən köhnə dinə itaət edəcəyini bildirməli idi. Augsburq Sülhü 25 sentyabr 1555-ci ildəlüteranlariləkatoliklərarasında imzalanan sülh müqaviləsi idi. Müqəddəs Roma İmperiyasının başçıları, bir-biri ilə döyüşən katolik və lüteran şahzadələri arasında sülh yaratmaq üçün Augsburqda toplanmağı qərara alırlar. BuradaCurius regio, ejus religio(hökmdarın dini nədirsə, ölkəsinin dini də odur) adlı teziz qəbul edilir. Beləliklə, hər hökmdara öz torpaqlarının dinini şəxsən təyin etmə səlahiyyəti verilmiş oldu. Toplantıyakalvinistlərinçağırılmaması, sonradan yeni problemlərin əmələ gəlməsinə yol açdı. Bununla belə, şəhərdə yaşayan hər iki xristian icmasının kilsədə priçastiye ayinini həyata keçirmək hüququ vardı. Otthaynrixin hakimiyyət illərində Reformasiyanın rəsmən tətbiq edilməsi nəticəsində Müqəddəs Ruh kilsəsi adi yevangelik prixod kilsəsinə çevrilir; III Fridrixin səyləri sayəsində isə,Badenərazisinə əlavə olaraq kalvinizm dini cərəyanı gətirilir və kilsə həmin dövrdə artıq əhəmiyyətli şəkildə islah edilmiş cəmiyyət üçün xidmətini uğurla davam edir. Kral VI Lüdviqin hakimiyyət illərində lüteran ibadəti kilsədə böyük təmtəraqla bayram edilirdi, lakin Kurpfalts ərazisinin bavar vəispanqoşunları tərəfindənişğal olunması, eləcə dəOtuzillik müharibədövründə bu bina vaxtaşırı olaraq katolik kilsə kimi də xidmət göstərirdi.
Pfalts-Vittelsbax sülaləsi katolik yönümlü yeni Pfalts-Noyburq sülaləsi ilə əvəz edildikdən dərhal sonra, onun yeni başçısı kurfürst Yohann Vilgelm 1698-ci ildə kilsələrin bölünməsi haqda xüsusi fərman imzalayır; sonrakı münaqişələrdən qaçmaq üçün fərmanın imzalandığı gündən etibarən Müqəddəs Ruh kilsəsi, Pfalts diyarının bütün digər protestant kilsələri kimi, katoliklərlə birgə istifadə olunmalı idi (Almaniyada bu cür birgə ibadət forması "Simultaneum" adlanır). Zahirən çıxış yolu kimi görünən bu addım, əslindəVestfaliya müqaviləsininbir sıra müddəalarını kobud şəkildə pozurdu və təcrübədə heç də yararlı deyildi. Bunu görən kurfürst ailəsi, yeganə çıxış yolu kimi 1705-ci ildə din bəyannaməsini imzalayırlar; 1706-cı ildə qvvəyə minmiş yeni qanuna əsasən, kilsə binası divar arakəsməsi ilə iki hissəyə ayrılır, reformator icmasına nef, katolik icmaya isə xor otaqları bağışlanılır.
1719-cu ildə başlanılmış və 1720-ci ilə qədər davam edən icmalararası münaqişə Almaniyada böyükrezonansasəbəb olmuşdur: kurfürst Karl Filipp Müqəddəs Ruh kilsəsinin elə başlanğıcdan katolik istiqamətli olduğunu iddia edərək, binayaHofkirche(yəni saray kilsəsi) titulunun verilməsini tələb edirdi. O, reformist- və kalvinistyönümlü icmalar üçün Bazar meydanında yeni kilsənin inşa edilməsini və inşa olunacaq binaya cari kilsədən əziz olan bütün relikviyaların köçürülməsini təklif edirdi. İslahatçılar bu təklifi qəti surətdə rədd edirlər, bunu görən kurfürst isə qəzəb içərisində Müqəddəs Ruh kilsəsindəki divar-arakəsmənin dağıdılmasını əmr edir. Buna cavab olaraq reformistlər onlara yardım edilməsi üçün protestant imperiya təbəqələrinə müraciət edir və tezliklə çoxdan gözlənilən köməyi əldə edirlər. Sadə Baden və Pfalts icmalarının kömək müraciətləriPrusiyahökmdarına qədər çatır və o, qisas zəminindəMindenşəhərindəki katolik kilsəni, həmçininHalberştadtdakıbir neçə monastırı talan edir, orada ibadət edən katolik rahibləri isə amansızcasına cəzalandırır. HəttaİsveçvəNiderlandkrallıqları belə katoliklərə qarşı divan və repressiya edəcəklərini bildirirlər. İmperator VI Karla gəlincə isə, o öz tərəfindən digər kurfürstlərə yumşalmamağı tövsiyə edir. Nəhayət, katolik başçılar yerli etirazçı icmaya güzəşt etməyi qərara alırlar; arakəsmə-divar yenidən kilsəni iki hissəyə bölür, Haydelberq sakinlərinin davranışından dilxor olmuş Karl Filipp isə, ailəsi ilə birlikdəManhaymşəhərinə köçür və iqamətgahını oraya daşıyır.
Sekulyarizm(yəni Dünyəviləşmə) dövründə (1801–1803) Haydelberqdə mövcud olan çoxsaylı monastırlar başlı-başına buraxılmışdılar, buna görə də Müqəddəs Ruh kilsəsinin xor hissəsi çox keçmədən "əsas katolik kilsə" rütbəsini əldə edir. Artıq 1809-cu ildən katolik mərkəz kimi fəaliyyətini davam edən Müqəddəs Ruh kilsəsi yerliyezuitlər ordeninəprixod ibadət yeri kimi verilmişdir. Müqəddəs Ruh kilsəsinin xor odaları daha sonralar ancaq müxtəlif katolik qardaşlıqlar tərəfindən istifadə olunurdu. Katolik xorların bütün yerli xristian icmalara yalnız birgə istifadə üçün verilməsinə dair 1874-cü ildə yekdil Baden anlaşması imzalanır; katolisizm dininə etiqad edənlər mülkiyyət hüququn onlarda qalması şərti altında dərhal bütün dini mərasimlərdən imtina edirlər. 1886-cı ildə keçirilən Universitet yubileyi şərəfinə bölücü divar müvəqqəti olaraq söklür, ancaq şəhər məhkəməsinin 1892-ci ildə təsdiqlədiyi qərara əsasən arakəsmə yenidən bərpa edilir. 1936-cı ildə Müqəddəs Ruh kilsəsi tamamilə Baden Yevangelik-Lüteran Kilsə Birliyinin (alm.Evangelische Landeskirche in Baden‎) tabeliyinə keçir və bezdirici divar bütünlüklə sökülür.
Müqəddəs Ruh kilsəsi həmçininnasistideologiyasınınəleyhdarı və müharibədən sonrakı illərdəiudey-xristian dialoqununpioneri olmuş pastorHermann Maasınuzun illər yaşadığı ev kimi də məşhurdur.
Təxminən 5000 çap kitabdan və 3524manuskriptdənibarət olan Haydelberq Palatin kitabxanası (lat.Bibliotheca Palatina, "Pfaltskitabxanası")Almaniyadaintibah dövrününən əhəmiyyətli kitabxanalarından biri hesab edilirdi.
1430-cu ildə kurfürst II Lüdviq Müqəddəs Ruh kilsəsində ilk monastır kitabxanasının əsasını qoyur, çünki məhz bu binada kitab oxumaq üçün kifayət qədər işıqlı və geniş məkan mövcud idi. Bütün bu külliyyat gələcək Palatin kolleksiyasının özəyini təşkil etmişdir (kolleksiyanın müəssisi olmuş başqa bir kurfürstOtthaynrix, hələ 1550-ci illərdə monastır kitabxanasını Haydelberq şəhərininUniversitet kitabxanasıvə şəxsi qəsrində saxlanılan kitabxana ilə birləşdirmişdir. Palatin kitabxanasının olduqca dəyərli əlyazmaları içərəsinəBöyük Karlınhakimiyyət illərindəLorş monastırındatərtib edilmiş "Qızıl kodeksi", eləcə də II Fridrix tərəfindən yazılmış "Şahin kitabı" (alm.Falkenbuch‎,De arte venandi cum avibus, cpl 1071) və Manessa kodeksi kimi tanınan nəğmə məcmuəsini (cpg 848) daxil etmək olar.
Kolleksiya daha sonralar zəngin tacir və bankir ailəsi sayılan Fuggerlərdən (1584-cü ildə vəfat edib) müsadirə yolu ilə əldə olunmuş toplu nəticəsində genişləndirilmişdir; böyümüş kolleksiyaya olduqca məşhur və zəngin illüstrasiyalı "Sakson güzgüsü" (cpg 164) də əlavə edilmişdir. Fugger kitabxanasında bir zamanlar saxlanılan əlyazmalar 80 000 kronla qiymətləndirilirdi; fransız humanist-filoloqu Jozef Jüst Skalingerin sözlərinə görə, Haydelberqdə qorunub saxlanılan kitabların və əlyazmaların sayıVatikan Apostol kitabxanasınıqat-qat üstələyirdi. Bu qədər qiymətli manuskriptlərin saxlanılması, Palatin kitabxanasını Milli əhəmiyyətli elm mərkəzinə çevirir; özünün çiçəklənmə dövründə, yəni XVI əsrin əvvəllərində kitabxanaya saysız hesabsız kitablar əlavə edilirdi və buna görə də qeyri-rəsmi olaraq "bütün kitabxanalarının Anası" titulunu əldə etmişdir.
KurpfaltsOtuzillik müharibəillərində güclü zərər çəkmiş, şəhərin özü isə 1622-ci ildəkatolik liqasıtərəfindən tamamilə viran edilmişdir; katolik birliyinə başçılıq edən qraf Yohann Tilli (alm.Johann t'Serclaes Graf von Tilly‎)Bavariyakurfürstü I Maksimiliana xidmət göstərirdi. Şəhərin talan edilməsi zamanı, bir çox kitab vandalizm hərəkətləri nəticəsində oğurlanmışdır; kurfürst Maksimilian möcüzə nəticəsində xilas edilmiş əsərləri müsadirə etməyi daha tədbirli addım kimi qiymətləndirərək, "sədaqətin və hörmətin əlaməti" olaraq onları PapaXV Qriqoriyətəqdim etməyi qərara alır. Kitablar, o cümlədən kitabxananın sonuncu mühafizəkarı olmuşYan Qruterinşəxsi kitabları,sxolastAllatiusunnəzarəti altında 200 qatırın belinə yükləndirilərəkAlp dağlarınıkeçməkləRomayaaparılmışdır.
1623-cü ildən kitabxana tamamilə Vatikan kitabxanasına daxil edilmişdir, bununla belə, Almaniyadan gətirilmiş bütün kitabların və cildlərin titul vərəqlərinə köhnə sahiblərin, yəniVittelsbax sülaləsininailəvi gerbi əlavə olunmuşdur.Tolentinodaimzalanmış müqaviləyə (1797) əsasən,Roma PapasıVatikanda saxlanılan 37 manuskriptiFransız Respublikasınahədiyyə olaraq bağışlayır, hansılar ki, daha sonralarMilli kitabxanasındasaxlanılırdılar. 1814–1815-ci illərdə keçirilmişVyana konqresindəndərhal sonra (yığıncağın yekunu, Fransa tərəfindən başqa ölkələrdən oğurlanmış incəsənət nümunələrinin qeyd-şərtsiz qaytarılmasını nəzərdə tuturdu), mübahisəli əlyazmalar Romaya deyil, məhz Heydelberq şəhərinə geri qaytarılmışdır.
1816-cı ildə knyazlarKarl Hardenberqvə İqnatz Haynrix fon Vessenberq Roma papasıLuici Barnaba Çiaramontiniminnətdarlıq və barışıq əlaməti kimi 852 manuskripti (əsasən alman dilində olanCodex Palatinus Germanicus(de) kolleksiyasını)Haydelberq Universitetinəhədiyyə etməyi inandırmağa müvəffəq oldular. 1986-cı ildə universitetin 600 illik yubileyinin bayram edilməsi zamanı, Palatin kitabxanasının kolleksiyasında saxlanılar bəzi kitablar Müqəddəs Ruh kilsəsinə gətirilmiş və ziyarətçilərə nümayiş edilmişdir.
XVII əsrdən başlayaraq, Müqəddəs Ruh kilsəsinin əsas zəng qülləsində şüşəçi emalatxanası yerləşirdi (bundan başqa, hündür qüllə brandvaxta, yəni müşahidə postu kimi də fəaliyyət göstərirdi). 1798-ci ildə şüşəçilərin çalışdığı emalatxana otağı gecə gözətçilərinin istismarı üçün verilmişdir. Hündürlüyü 38 metrə bərabər olan qapalıbaxış qülləsivə onu əhatə edən platforma insanlar üçün açıqdır; buradan Haydelberq şəhərinin köhnə hissəsinə gözəl mənzərə açılır.
1886-cı ildə universitetin əsasının qoyulmasının 500 illik yubileyi münasibətilə Müqəddəs Ruh kilsəsində tənətnəli bayram təşkil olunmuşdu. Varis şahzadə Fridrix Vilgelmin və badenli böyük hersoq I Fridrixin iştirak etdiyi iclasda, fəlsəfə üzrə professorKuno Fişeruniversitetin tarixi haqqında üçsaatlıq nitq söylədi.
2009-cu ilin mart ayından Müqəddəs Ruh kilsəsi Haydelberq şəhərinin mərkəzi kilsəsi kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. O bütün əlaqədar şəxslər üçün açıqdır və dini mövzular haqqında onları müxtəlif üsullarla məlumatlandırır. Konsert, sərgi və kilsə ekskursiyalarından başqa, burada ziyarətçilər üçün Ümumdünya sitayişi, ekumenizm duaları, keşiş okormleniyası və keşiş xeyir-duası kimi müxtəlif xidmətlər təklif olunur.
Haydelberq şəhərinin ən böyük kilsəsi hesab edilən Müqəddəs Ruh kilsəsindəmusiqihər zaman əhəmiyyətli rol oynayırdı. İbadət konqreqasiyaları üçün tətbiq edilən dini musiqilərdən başqa, kilsədə reformist və (və ya) Universitet günlərinin qeyd edilməsi zamanı müxtəlif əyləncdolu musiqi və festivallar keçirilir. 1954-cü ilin dekabr ayındaBerlin Filarmoniya Orkestrininüzvləri mərhum Vilhelm Furtvenqlerin şərəfinə və dirijor Oygen Yoxumun başçılığı altında kilsədə möhtəşəm konsert verirlər. Müqəddəs Ruh kilsəsində orqan və xor konsertləri XIX əsrdən bəri mütəmadi olaraq keçirilir. Ümumiyyətlə Haydelberqdə peşəkar dini və dünyəvi musiqi mədəniyyəti 1950-ci ildən mövcuddur. Məhz həmin ildə Bruno Pentsin Haydelberq Tələbə Xor Birliyinin əsasını qoyur; burada təhsil alan tələbələrin əsas məqsədi, Müqəddəs Ruh kilsəsində konsertlər vermək və öz istedadlarını nümayiş etdirmək idi.
Peter Şumann 1970-ci ildən 1998-ci ilə kimi kilsənin baş orqanisti və knatonçusu kimi çalışmışdır. O, kilsədə əsasənavanqardvə eksperimental musiqi üslublarının inkişafına səy göstərirdi. Onun varisi seçilmiş bəstəkar Kristof Andreas Şöfer kilsədə musiqi ənənələrinin icrasının yeni təcrübəsini təsis etməyi qərara alır; o, əsas aksenticaz,rokvəpop-musiqilərinə yönəldir.
Kilsədəki gözəl orqanlarda müxtəlif dövrlərdəVolfqanq Amadey Motsart(1763),Feliks Mendelson Bartoldi(1837) vəAlbert Şvaytzer(1929, 1932 və 1949) kimi bəstəkarlar öz şah əsərlərini ifa etmişdilər.
1972-ci ildə alman yazıçısı və naşiriVerner Piperİngiltərəninməşhur Quintessence qrupunun iştirakı ilə kilsədə rok-konsert təşkil edir; bu konsert Haydelberq Universitetinin tələbələri və yerlihippiqruplar tərəfindən böyük entuziazm hissi ilə qarşılanmışdır. Mühafizəkar kilsə dairələri isə, bu tədbirə olduqca kritik formada yanaşmışdılar.
Katolik rahiblər öz növbəsində, 1705-ci ildən başlayaraq böyük qayğı ilə tələbkar kilsə musiqisinin inkişafı uğrunda böyük əmək sərf etmişdilər. O vaxtlar ibadətlər zamanıİohan Xristian BaxvəCovanni Battista Perqolezikimi məşhur klassik bəstəkarların əsərləri ifa olunurdu, lakin 1801-ci ildə klassik musiqinin ifası qəflətən dayandırılır (iflasa uğramış şəhər büdcəsi üçün bu cür musiqilər həddindən artıq bahalı idilər).
1783-cü ildən 1793-cü ilə kimi məktəb müəllimi və orqanist Piksis ruhanilər tərəfindən Müqəddəs Ruh kilsəsinə dəvət olunur. Təəssüflər olsun ki, bu müəllimin tam adı və doğum tarixi haqda heç bir məlumat yoxdur. "Piksis" isə, bir çox tarixçilər tərəfindən orijinal soyad olaraq qəbul edilir. Onun oğulları Fridrix Vilhelm və Yohann Peter çoxillik qastrol fəaliyyətindən sonra Venyada ataları ilə birlikdə köçür və həmin şəhərdə tanınmış bəstəkar İohan Albrextsberqerin rəhbərliyi altında musiqi təhsillərini müvəffəqiyyətlə tamamlayırlar.
Müqəddəs Ruh kilsəsində həmçinin bir müddət orqan üzrə ekspert və musiqiçi Arnolt Şlik çalışmışdır.
Yarandığı dövrdən etibarən, Müqəddəs Ruh kilsəsində ən azı 13 müxtəliforqansaxlanılırdı. Kilsə tarixinin mütəmadi dəyişikliyi ilə əlaqədar bu musiqi alətləri öz yerini tez-tez dəyişdirirdilər: onlar başlağıcda cənub, daha sonralar isə qərb qalereyasında yerləşirdilər (məsələn, romantik görünüşlü Zauer-orqanı 1901–1938-ci illər arasında kilsənin rekonstruksiyası zamanı demontaj edilərək bir müddət şəhər muzeyində nümayiş edilir, şəhərin bombalanması nəticəsində isə naməlum şəkildə yoxa çıxır); daha qədim orqanlar isə dinlərarası münaqişələr dövründə vaxtaşırı olaraq ya daxili xorlarda (katolik icma üçün), ya da nef ilə altar arasındakı arakəsmə divarda quraşdırılırdı. Bölücü divarda yerləşdirilmiş və yuxarıda adı qeyd edilmiş orqan bir zamanlar hər iki xristian dininə mənsub adamlar tərəfindən istifadə olunurdu. Tarix boyu bu müxtəlif orqanlardaVolfqanq Amadey Motsart, Maks Reger vəAlbert Şvaytzerkimi bir çox məşhur musiqiçi və bəstəkarlar öz şah əsərlərini ifa etmişdilər. İkinci dünya müharibəsindən sonra orqanın iki hissəyə bölünməsi planlaşdırılırdı; beləliklə əsas orqan qərb qalereyasında, xor orqanı isə cübbəxanalarında yerləşməli idi. Təkcə bu musiqi aləti "Steinmeyer" orqanqayırma şirkəti tərəfindən 1947-ci ildə hazırlanmışdır. Yeni orqan 35registrdən, 3 manualdan (Manual — əllərlə oyun üçün nəzərdə tutulmuş klaviaturadır) vəpedaldanibarət idi, lakin tezliklə alətin kilsə interyeri üçün olduqca kiçik olduğu məlum olur, buna görə də əvvəlcədən planlaşdırılan əsas orqan layihəsi reallaşdırılmır. 70-ci illərdə müasir standartlara cavab verə biləcək musiqi alətinin yaradılması haqda layihə tərtib olunur.
Xorda quraşdırılmış azırkı "Opus 2354" orqanı, Öttingen şəhərinin məşhur Steinmeyer & Co şirkəti tərəfindən 1980–1993-cü illər arasında hazırlanmışdır. Onun prospekti (Prospekt — orqanın fasad hissəsinə verilən addır) əslənKarlsrueşəhərindən olan inşaat müdiri Horst Vayn tərəfindən tərtib edilmişdir. Cari musiqi aləti 3 manualın üzərinə quraşdırılmış 61 registrdən (o cümlədən əlavə 2 effektverici registrdən), pedal və simbelşternlərdən ibarətdir. Orqan dispozisiyası (orqan hissələrinin savadlı bölgüsü) Haydelberqli usta Gerhard Vaqner və Karlsrueli musiqişünas-alim Martin Kares tərəfindən yerinə yetirilmişdir. Orqanınklaviş trakturasımexanikidir,kapulyasiyavə registr trakturası isə elektron əsaslıdır. Bundan başqa, orqan səs gücləndirici sandıqçadan və ton kanselindən ibarətdir. Orqanın əsas xüsusiyyətlərindən biri dəHültze Glechteradlanan effektverici registr və bir növksilofondur; orqana bu cür detalların əlavə edilməsi ənənəsi 1511-ci ilə söykənir. Ksilofon detalı Vaykershaym şəhərində yerləşən Aug. Laukhuff GmbH & Co. şirkəti tərəfindən hazırlanmışdır. Tamamlanmadan bir müddət sonra, orqan işləri üzrə mütəxəssisləşmiş usta Gerhard Lenter (o, Qrosszaksenhaym şəhərində "Orgelbau Lenter" şirkətini təsis etmişdir) musiqi alətini əsaslı şəkildə təmir edir və ona yeni, daha incə və uyğunlaşdırılmışintonasiyatonunu bəxş edir.
Haydelberq şəhərinin 1693-cü ildə düşmən ordu tərəfindən talan edilməsindən sonra, Müqəddəs Ruh kilsəsində yenidənqurma və bərpa işlərinə start verilir; hündür kilsə qülləsi barokko üslublu incə günbəzlə örtülür, qüllənin içərisinə isə dördsəsli tökmə zənglər yerləşdirilir. Bununla belə, zəng səsinin (cingiltinin) anlaşılmaz zərbə xətti tökməçinin başlıca niyyətinin əsas triadanın yaradılmasına nail olmaq olduğunu güman etməyə imkan yaradır; öz ölçülərinə görə ikinci olab zəng həddən artıq hündür yerdə quraşdırıldığından, dördkomponentli melodiya əvəzinə kəskin akkord eşidilirdi. Haydelberq kilsəsinin yeganə bölünməz və tarixi zəngi 1739-cu ildə hazırlanmış orijinal taxta tirdə yerləşdirilmişdir. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində aşkar edilmiş və 1712-ci ilə aid edilən başqa bir zəng isə, qüllənin sağ hissəsində quraşdırılmışdır.
Müqəddəs Ruh kilsəsində Haydelberq döyüşündə həlak olmuş üzvlərin xatirəsinəabidəqurulmuşdur. Bundan başqa, kilsənin yaxınlığında ölmüş qardaşlıq üzvlərinin şərəfinə böyük memorial obelisk quraşdırılmışdır.