Sikolohiya

Angsikolohiyaodalub-isipan(Kastila:psicología,Ingles:psychology) ay angaghamngisipatugali. Kalakip sa sikolohiya ang pag-aaral ng kababalaghangmay malayat walang malay, pati na rin angdamdaminatpag-iisip. Isa itong disiplinang pang-akademya na may napakalaking saklaw. Hinahangad ng mga sikologo ang pagka-unawa ng mga lumilitaw na katangian ng mga utak, at lahat ng sari-saring kababalaghan na konektado sa mga lumilitaw na katangian na iyon, at sa ganitong paraan, sumasali sa mas malawak naneuro-siyentipikonggrupo ng mga mananaliksik. Bilang isangagham panlipunan, nilalayon nitong intindihin ang mga indibidwal at grupo sa pagtatatag ng mga pangkalahatang prinsipyo at pagsasaliksik ng mga tiyak na kaso.
Sa larangang ito, ang isang propesyonal o mananaliksik, ay tinatawag na mgasikolohista, dalub-isip, "sikologo" (lalake), at "sikologa" (kung babae) na maaaring uriin bilang isang siyentipikong panlipunan,pampag-uugali, opampagtalos. Sinisikap ng mga sikologo na unawain ang papel ng pag-aandar ng kaisipan sa ugali ng indibidwal atugali sa lipunan, habang sinisiyasat din ang mga prosesongpisyolohikalatbiyolohikalna pinagbabatayan ng mga kognitibong pag-aandar at pag-uugali.
Sinasalisik ng mga sikologo ang pag-uugali at mgaprosesongutak, kabilang dito ang pandama, kognisyon, pansin,damdamin, katalinuhan, mga pangkaraniwangkaranasan, kaganyakan, paggana ngutak, atpersonalidad. Kasama rin dito ang ugnayan ng mga tao, gaya ng mga kaugnayan sa iba, at kasama rito ang katatagang sikolohikal, katatagan ngpamilya, at iba pang mga larangan. Kinokonsidera rin ng mga sikologo ng iba't ibang oryentasyon ang walang-malay na isipan.
Ginagamit ng mga sikologo ang mga pamamaraang empiriko para maghinunha ng mga ugnayang kawsal at korelasyonal sa pagitan ng mga baryableng sikososyal. Bilang karagdagan, o bilang salungat, sa paggamit ng mga pamamaraang empiriko at deduktibo, ang ilang sikologo—lalo na ang mga sikologo saklinikaatpagpapayo—ay tumitiwala minsan sainterpretasyon ng simboloat iba pang mga pamamaraang induktibo. Nailarawan ang sikolohiya bilang isang "hub science" (sentro ng agham) anupat may kaugaliang sumangguni angmedisinang sikolohikal na pagsasaliksik sa pamamagitan ngneurolohiyaatsikiyatriya, habang ang pinakakaraniwang sinasangguni ng mgaagham panlipunanay mga subdisiplina sa loob ng sikolohiya.
Habang kadalasang nilalapat ang kaalamang sikolohikal sa pagtatasa at paggamot ng mga problema sa kalusugan ngisip, nakadirekta rin ito patungo sa pag-uunawa at paglulutas ng mgaproblemasa iilang pitak ng mga aktibidad ng tao. Ayon sa maraming salaysay, ang sikolohiya sa huli ay naglalayong maging kapaki-pakinabang salipunan.Kasangkot ang karamihan ng mga sikologo sa isang uri ng tungkulin sa terapiya, na nagpapraktis sa mga tagpuang klinikal, pampayo, at pampaaralan.  Nagsasaliksik ang marami ng iba't ibang paksa na may kinalaman sa mga proseso ng utak at pag-uugali, at karaniwang nagtatrabaho sa mga kagawaran ng sikolohiya sa mgaunibersidado nagtuturo sa mga iba pang tagpuang pang-akademiko (hal. mga paaralang medikal, ospital). Nagtatrabaho ang ilan sa mga tagpuang pang-industriya at pang-organisasyon, o sa mga iba pang larangantulad ng pag-unlad ng tao at pagtatanda, palakasan, kalusugan, at midya, pati na rin sa porensikong pagsisiyasat (forensic investigation) at ibang aspeto ng batas.