Sèrbia

Coordinadas:43°57′N20°56′E﻿ / ﻿43.95°N 20.933333°E43.95; 20.933333
SaSèrbia(inserbu:Србија/Srbija) uffitzialmenteRepública de Sèrbia(inserbu:Република Србија/Republika Srbija) est una repùblica parlamentària de s'Europachi s'agatat in sapenìsula balcanica. Sa capitale estBelgrado.
Sa Sèrbia est mimbru de sasNatziones Unidas, de sa Organizatzione pro saSeguresa e sa Cooperatzione in Europae de suCunsìgiu de Europa, de chi at ghiadu sa presidèntzia in su 2007. Est unu de sos potentziales candidados membros benidores de s'Unione Europeae unu paisu militarmente neutrale.
Sa Sèrbia tenet duas provìntzias autònomas: in su norti s'agatat saVojvodina, in su sud-uestu suKosovo. Cust'urtimu at però declaradu unilateralmente indipendèntzia in su 2008, retzende reconnoschimentu de una parte manna de sa comunidade internatzionale.
Cunsiderende fintzas suKosovo, sa Sèrbia tenet istèrrida de 88 3612 km², ma su territòriu amministradu dae s'istadu est in realidade de petzi 77.474 km². Si contant unos 7.243.000 bividores.
Allàcanat in su norti cun s'Ungheria, in s'estu cun saRomaniae saBulgaria, in su sud cunMatzedònia de su Norte, in s'uestu cunBòsnia e Ertzegòvina,CroàtziaeMontenegro. SuKosovo, chi s'agatat in su sud,  allàcanat fintzas cun s'Albania.
Sa regione de norti de Vojvodina, s'agatat in sa campura pannònica, mentras a s'istremu estu de sa Sèrbia s'agatat sa campura de saValàchia. Totu sa làcana norti-esta de s'istadu est dada dae sos montesCarpatzos. Sosmontes Balcanosatraessant intames sa parte meridionale de su paisu. Sasalpes Dinàricassighint su cursu de su riuDrina.
Sa Sèrbia at formadu in su tempus andadu unu rennumedievalechi fiat crèschidu fintzas a si cunvèrtere in impèriu e lòmpere a massima istèrrida in su de 14 sèculos. In su de 16 sèculos su territòriu de sa Sèrbia fiat cunchistadu dae sosotomanoschi nd'ant mantentu su poderiu fintzas a su de 19 sèculos, cando, profitende de sa dibilesa de s'impèriu, sa Sèrbia aiat torradu a balangiare indipndèntzia e ammanniare su territòriu.
A pustis de sa fine de saprima gherra mundialesi fiat aunida cun àteros territòrios balcànicos in suRennu de Jugoslàvia.
A s'acabu de sasegunda gherra mundialesaJugoslàviafiat torrada a costituire che repùblica sotzialista federale e diat aguantare aici fintzas a sos primo sannos 90, a fatu de una serie de gherras s'istadu fiat iscontzadu.
Dae su 2003 a sa Sèrbia at sighidu a s'agatare in unu istadu federale impare sa suMontenegro, chi però at votadu pro s'indipendentzia in su 2006. Dae tando s'est cunvèrtida in unu istadu indipendente nou.
Su 17 de freàrgiu 2008, su parlamentu provisionale deKosovo, provìntzia meridionale serba a  manna majoria ètnica albanesa, at declaradu indipndèntzia de forma unilaterale. Su guvernu serbu non reconnoschet galu custu cumbènnidu e sighit a cunsiderare su territòriu comente chi èsseret una provìntzia autònoma propia, denominada uffitzialmenteProvìntzia Autònoma de Kosovo e Metohija, suta amministatzione de sasNatziones Unidas.
In su chi pertocat s'economia, sunt istadas medas graes is cuneguèntzias de sas gherras e de sas iscioberaduras polìticas in ue sa Sèrbia est istada portada dae su guvernu deSlobodan Milošević(isulamentu, decrèschida econòmica, perìodu longu de santziones econòmicas internatzionales, addanniamentu de sas infrastruturas natzionales e de sa lumenada de s'istadu).
Cuntantu custu, cun su redditu peròmine de 10.792 dòllaros, s'economia serba est cunsiderada de saBanca Mundialede livellu mèdiu-artu. Sos tassos de crèschida sunt meda artos e ammostant una economia in ammanniamentu lestru.
Sa Sèrbia s'agatat in una crisi demogràfica de durada longa, chi torrat a coa giai a sos primos annos 90 de su de 20 sèculos. Sos tassos de mortos sunt sighidamente prus artos de sos de sas nàschidas. In sos annos 90 fiat s'istadu europeu cun prus artu nùmeru de refugiados. Custos, impare a sos disterrados internos formaiant unu perchentu intre su 7 e su 7,5% de sa populatzione totale (unu mesu milliones de pessones), e aproliant mescamente daeCroàtzia,Bòsnia e ErtzegòvinaeKosovo.
Atualmente sos serbos rapresentant s'etnia majore de s'istadu (unu 83%, esclùdidu su Kosovo). Su segundu grupu est costituidu deungheresos, chi bivent mescamente in sa provìntzia setentrionale deVojvodina, in ue sunt su 13% de sos bividores. Si contant unos 400-500.000rom. Àteras minorias sunt dadas dae bosnìacos, croatos, montenegrinos, islovacos, romunos, rutenos, bulgaros, albanesos, matzedonos.
S'istadu afiantzat istoricamente sa libertade religiosa, ma prus de 80% de sos serbos sunt de religioneortodossa. Soscatòlicossunt unu 5% e bivent mescamente in su norti. Sos musulmanos rapresentant unu 3% de sa populatzione, sos protestantes unu 2%.