කුකුල් පොර

ලක්දිවපැවති පාරම්පරික කුකුල් පොර කලාවේ තොරතුරු සියල්ල සාරාංශ ගත සටහන් සියල්ල එක වර එකම ලිපියකින් ඉදිරිපත් කරමි.....
සියම් ශිලා ලිපියට ගිය කුකුල් පොරය
කුකුල් පොර අද කාලේ නම් නීත්‍යානුකූල නොවන, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරන, ඔට්ටු අල්ලන ක්‍රීඩාවක්. ඒත් බොහෝම ඉස්සර කාලේ සියම් ශිලා ලිපියක ලක්දිව කුකුල් පොර කෙළිය ගැන කියැවී තිබෙනවා. එහි සඳහන් වෙලා තිබෙන්නේ කුමාරවරු දෙදෙනෙක් අනුරපුරයේදී සහභාගිවූ කුකුල් පොර කෙළියක් සම්බන්ධවයි. එහිදීත් අද වාගේම සණ්ඩු සරුවල් දරුණු ලෙස සිදුව ඇතැයි කියැවෙන්නේ කුකුල් පොර පිටියේ සටනකදී එල්ලවූ පිහිපහරකින් ඔවුන් තුවාල ලබා මියගොස් තිබෙන බව සඳහන්ව ඇති නිසයි.
මේ ගැටුමින් මියගිය කුමාරවරුන්ගේ භෂ්මාවශේෂ එකල දඹදිව රාජ්‍ය පාලනය කළ ධර්මාශෝක රජු වෙත යවා එම අළු යොදා සිද්ධාර්ථ ගෞතම කුමාරයා සහ ඔහුගේ බිසව වූ යශෝධරා දේවියගේ පිළිරුවක් ඉදිකරන ලෙස මියගිය කුමාරවරුන්ගේ පිය රජු ඉල්ලීමක් කළ බවත් එම ශිලා ලිපියේ කියැවෙනවා.
ඊට අමතරව ක්‍රිස්තු වර්ෂ 851 දී සිරියානු ජාතික අබු සෙයිඩ් අල් හසාන් යනුවෙන් හැඳින්වුණු කුමරුවකු එවක ලක්දිව කළ සංචාරයකදී කුකුල් පොර කෙළියක් දුටු බව සඳහන් කර තිබෙනවා.
කුකුල් පොරයට සහභාගිකරවන කුකුළන්ගේ හොඳින් වැඩුණු පොර කටු පිහිටලා තිබෙනවා. මේ පොර කටුවලට වානේ තල යොදන්නට උන්ගේ හිමිකරුවන් අමතක කරන්නේ නෑ. මොකද මේ කුකුල් පොරයේ ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් රන්, රිදී, මුතු මැණික් පමණක් නොවෙයි ඉඩකඩම් වැනි දේ ද පරදුවට තැබෙන නිසයි. ඔට්ටු තබන්නට දෙයක් නොමැති නම් ඇඟිලි පුරුක් කෙටේරියකින් කපා තුවාල වූ ඇඟිලි උතුරන තල තෙලේ දමා හෝ තෙල් දැමූ පහන් කඩක් ඇඟේ තබා එය දල්වා අමු මස් දැවෙන පුළුටු ගඳ ප්‍රතිපක්ෂයට දැනෙන තුරු වේදනාව නොහඟවා සිටි බවයි අල් හසාන් කුමරු පවසා ඇත්තේ.
එවකට සීතාවක රජ කළ දෙවැනි රාජසිංහ රජුගේ සොහොයුරෙක් වූ මාතලේ යුවරජ වශයෙන් කටයුතු කළ වික්‍රමසිංහ කුමාරයාත් කුකුල් පොර කෙළියට බොහෝ සේ ඇළුම් කළ අයෙකි. ඔහුගේ අන්වර්ථ නාමය වුණේත් 'පොර කුකුල් කුමාරයා' යන්නයි. එය එසේ වුණේ යුව රජකමට වඩා ඔහු කුකුල් පොර ක්‍රීඩාවට ප්‍රිය කළ බව රුබෙයිරු නම් පෘතුගීසි කපිතාන් වරයා සටහන් කර තිබෙනවා. පෘතුගීසින් හා නිතර නිතර සටන් වැදුණු දෙවැනි රාජසිංහ රජු 1652 දී ඕලන්දයට ලිපියක් යවමින් සියම් දේශයේ පොර කුකුලන් ඉල්ලා යවා ඇති බව පී.ඊ. පිරිස් සිය පෘතුගීසි සමය නම් ග්‍රන්ථයේ සටහන් වෙනවා....
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1642 වර්ෂයේදී රාජසිංහ රජුගේ මිත්‍රත්වය පතමින් සිටියා. මේ අවස්ථාවේදී මිත්‍රවන්නේ මොන පාර්ශ්වය එක්කද කියලා රජු තීරණය කළේ තමන්ගේ සොහොයුරිය උපදෙස් දුන් පොර කුකුල් පොරයක තීරණය අනුවයි. දැන් ඔය ඉඟුරු දීලා, මිරිස් ගත්ත කතාව තීරණය කරලා තියෙන්නේ වෙන කවුරුවත් නෙවෙයි පොර කුකුළෙක්. මෙතැනදී රජුගේ නැගණිය සාස්තර කීමේ හැකියාවක් තිබුණා කියලා අතීත කතාන්තරවලින් කියැවෙනවා
දැන් තමන්ගේ නැගණියගේ උපදෙස් පිට රජ්ජුරුවෝ පොර කුකුළන් තිදෙනෙකුට රටේ අනාගතය සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් ගැනීම පවරනවා. එතැනදී රජු වෙනුවෙන් කළු පාට පොර කුකුළෙකුත්, ලන්දේසීන් වෙනුවෙන් සුදු පාට පොර කුකුළෙකුත්, පෘතුග්‍රීසින් නියෝජනය කරමින් රතු පාට පොරකුකුළෙකුත් සටන් බිමට යොමු කරනවා. වැඩේ කියන්නේ රතු කුකුළයි, සුදු කුකුළයි පොර කොටද්දී එයින් ජය හිමිවන්නේ සුදු පොර කුකුළට. ඒ නිසා රජු පෘතුගීසින් වෙනුවට ලන්දේසීන්ව තෝරාගන්නවා.
මේ අතර රජු සහ ලන්දේසීන් අතර මිත්‍ර ගිවිසුමට කුමක් සිදුවනු ඇත්දැයිත් සොයා බලා තිබුණේ කළු කුකුළා හා සුදු පොර කුකුළා අතර සටනක් පැවැත්වීමෙනුයි. පුදුම වැඩේ කියන්නේ පොර කුකුළන් දෙදෙනා ජය පැරදුමෙන් තොරව තරගය අවසන් කිරීමයි. ඒ නිසා රජතුමා තීරණය කරනවා මුහුදු බඩ පළාත් පාලනය ලන්දේසීන්ට ලබාදී උඩරට අධිරාජ්‍ය තමන් යටතේ පවත්වා ගන්න. බැරිවෙලාවත් කළු කුකුළා පැරදුණානම් එහෙම සුද්දට උඩරට යටත් කරගන්න ඉන්න ඕනෑ වෙන එකක් නැතිවෙන්නත් ඉඩතියෙනවා. මොකද රජු පොර කුකුළු නිමිත්තට මෙතරම් ඈඳිලා සිටපු ආකාරය බලද්දී රටම ලන්දේසීන්ට බාරදෙන්න පවා ඉඩක් තිබූ නිසා.
කොහොම නමුත් උඩරට රජුටත්, මුහුදු බඩ පළාත් ලන්දේසීටත් දෙන්න රජු තීරණය කරලා තිබුණේ සිය නැගණියගේ පොර කුකුළු නිමිත්තට අනුවයි. එය 1657 වසරේ ලක්දිව සංචාරය කළ ජර්මානු ජාතික ජොහන් ජාකොබ් සාර් විසින්ද මෙම පුවත සනාථ කර තිබුණා. පොර කුකුළු කෙළිය රට තුළ කොතරම් ප්‍රබලව මුල් බැසගෙන තිබුණේද යත් එම ක්‍රීඩාව පාලනය කරන්නට රාජාණ්ඩු අමාත්‍යංශයැයි පිළිගැනීමට සිදුවන ආකාරයේ ආයතන නිර්මාණය කරලා ඊට රජුගේ නිලධාරීන් පත්කර තිබුණා.
ඒ රාජකාරීවලට අදාළ නම්පවා ලබා තිබීමෙන් ඒ බව මොනවට සනාථ වෙනවා. අද පවා බලංගොඩ ප්‍රදේශයේ පුද්ගල පෙළපත් නම් අතර ‘පොර කුකුල් මුදියන්සේලාගේ’ යන්නත් කුකුළු කෝරළය යන ප්‍රාදේශීය කෝරළ නාමය ඊට කදිම නිදසුනක්........
පොර කුකුළු ක්‍රීඩාව කොතෙක් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවක් වුණාද කියනවා නම් 1768 තරම් ඈත කාලයේ දී මෙරට මුහුදු බඩ පළාත් පාලනය කරපු ලන්දේසීන් කොළඹ කුකුළු පොර කෙළි වෙනුවෙන්ම විශේෂ බලපත්‍ර නිකුත් කළා.
ඒත් උත්සව කාල තියෙද්දී ඕනෑම කෙනෙකුට විශේෂ බලපත්‍ර නැතුව ඕනෑඹ කෙනෙකුට මේ කටයුත්ත සිදු කළ හැකිව තිබුණා. මේ බව ලංකාවේ ඕලන්ද බලය නැගීම කියන කෘතිය ලියන පී.ඊ. පීරිස් මහත්තයා ලියා තිබෙනවා.
ඒ බර්ට්ලොඩ්ගේ ලංකාව හැඳින්වීම කියන පොතේ කියන්නේ සුද්දෝ වාර්ෂිකව රික්ස් ඩොලර් කියන මුදල් ඒකක දසදහසක් කුකුල් පොරකොටු බදු වශයෙන් එකතු කරගත් බවයි. රැවෙන්බජර්ගේ වාර්තාවට අනුව 1833 වසරේදී ඉංග්‍රීසින්ට මේ පොර කොටු බලපත්‍ර අලෙවිකරණ වැඩෙන් පවුම් 344 සිලිම් 10ක ආදායමක් සොයාගැනීමට හැකිවී ඇතැයිද කියෙනවා.
ඒ විතරක් නම් මදැයි 1847 අවුරුද්දේ පියර්ස් ඊගන් කියන ලේඛකයා ලියූ ක්‍රීඩා නමැති පොතෙන් ලංකාව ඇතුළේ කුකුල් පොර කෙටවීම සීඝ්‍රව සිදුවූ බවත් සඳහන් කෙරෙනවා.
හැබැයි අතීත ගැමියා තමන්ගේ පොර කුකුළා තමන්ම පුහුණු කරගත්තා. උන්ට කදිරා, රසම්බා, හීන්, පොඩියා, වල්ලියා වගේ නම් තැබූ බවයි කියැවෙන්නෙ. ඒ විතරක් නොවෙයි පොර කුකුළු බිත්තර පොර කිකිළියක ලවා රක්කවන්නේ සිවලකුගේ හමක් උඩ තබලා ලු. එහෙම රැක්කෙවුවාම ප්‍රතිවාදියාට බියගෙන දෙන්නේ සිවලා වගෙයි.
කුකුල් නාම්බා ගොළු හඬලන්නට පටන් ගත් පසුව රංචුවෙන් වෙන් කරලා තනිකරනවා. උගේ කකුල්වල වගේම බෙල්ලෙ තියෙන පිහාටු ගලවලා බත් පිඟාන සෝදලා ගන්න ඉඳුල් වතුරෙන් නාවනවා. ඒ වගේම මස් පිඬු තලලා ශක්තිමත් කරනවා කියලා ‘සිංහල පොර කුකුළා ග්‍රන්ථය ලියපු පී.ඒ.පී. දැරණියගල මහතා කියා තිබෙනවා.
එහෙම කරලා නිකං ඉන්නෙ නෑ. ඌට වී, කඩල, කුරක්කන්, සූරියකාන්ත මල් ඇට, මුරුංගා වගේම ඉරිඟු වගේ ධාන්‍ය ආහාර ලබාදෙනවා. බෙහෙත් කොළ වර්ගත් අතරින් පතර මේ විදිහට දෙන ආහාර වේලට එකතු කරන්න අමතක කරන්නෙ නෑ. ඒ විතරක් නොවෙයි අමු බිත්තර, අමු ඉස්සෝ, තලගොයි මාලු වගේම තල තෙලේ බැදපු රෝ, අමු මස් පවා කවන්නේ පොර කුකුළාගේ කායික, මානසික ශක්තිය ඇති කරන්නයි. මේ දේවල් අපට කියවන්න හැකියාව ඇත්තේ අර මම ඉස්සෙල්ලා කියපු පොර කුකුළු ග්‍රන්ථය පරිශීලනය කරලයි.
පොර කුකුලාගේ පොරකටු වැඩෙන්න පටන්ගත්තාට පස්සේ උගේ පිහාටු ගලවනවා. ගෙල පිටිපස්සෙ පිහාටු ඉතිරි කරලා බෙල්ල මුල පියාපත්, පපුව, ගාත් වගේ තැන්වල තිබෙන පියාපත් මුළුමණින්ම ගලවනවා. ඊට පසුව තමයි නියම පොර පුහුණුව ලබාදෙන්නෙ. වෙනත් කුකුල්ලු එක්ක පොරවදින්න දීලා,
පිනුම් ගස්සවලා, පිහිනන්න දමලා හුරු කරලා ඇඹුල් හොඬරවාලු ගෙඩි දෙකක් දමලා, පොල් හකුරු, රතු ලූණු මිශ්‍රකළ තනාගත් විරේකයක් ඉඳහිට දෙනවා. අර උදුරලා දාපු පිහාටු වැඩුණට පස්සේ තමයි තවත් පොර කුකුළෙක් හා සටනට යොදවන්නේ.
ඒකට කියන්නේ නලවනවා කියලයි. සටනින් පස්සේ කුකුළාගේ උගුරේ හිරවුණු සෙම තිබෙනවා නම් ඒවා ඉවත් කරන්නෙ හොට ඇතුළට වතුර දාලා එසැණින් හිස පොළොව දෙසට හරවා ගෙල පිටිපස්සට හෙමින් තට්ටු කිරීමෙනුයි. ඒ වගේම සටනේදී වූ තුවාල උණු අළුවලින් තවලා, දිවිකදුරු කිරි දමනවා.
සටනට ඉස්සෙල්ලා දිනයේ එළු ඇල දිවක් කෑමට දෙනවා. සටනට ඉස්සෙල්ලා ලැබෙන අන්තිම ආහාර වේල වන්නේ පිට්ටු, බිත්තරයක්, අරක්කු ටිකක්. හැබැයි වතුර දෙන්නේ අඩුවෙන්. මේ විධිහට සටනට යන පොර කුකුළා පහරෙන් දෙකෙන් සිය ප්‍රතිවාදියාව මරා දමන අවස්ථා තිබෙනවා.
එහෙම නැත්නම් පැයක්, දෙකක් සටන ඇදෙන අවස්ථාත් නැතිවා නොවෙයි. ප්‍රතිවාදියාගේ ඇ ඟට පැනලා ඒහෙම නැත්නම් ඉහළ අසට පීනලා, ප්‍රතිවාදියා ම ඟ හැරලා සටන් කරන බවයි කියැවෙන්නෙ....
නැවත 1934 දී රත්නපුර සද්ධාරාම හිමියන්ගේ අනුශාසකත්වයෙන් කුඩා ලෙන තුළ දේවාලයක් හා භණ්ඨා කුළුනක් ඉදිකරන ලදි.
ගෙන යනු ලැබ්නි.
ජනශ්‍රැතියන්ට අනුව මෙහි කුකුලෙක් ප්‍රමාණයට රනින් කල හෝ මැණිකකින් කැටයම් කරන ලද ගලක් නිධන් කර ඇති බවද පැවසේ....
කුකුළු කෝරලය සබරගමුවේ කෝරළයක් ලෙස ඉතිහාස ගත තොරතුරු මහනුවර යුගයේ දැක්වේ.
පෘතිග්‍රීසි පාලන සමයේ සබරගමුව ලෙස සලකා ඇත්තේ බස්නාහිර පලාතට අයත් දෙහිගම්පල්, පනාවල, අටලුගම් යන කෝරළ තුනක් රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් කුරුවිට නවදුන්, අටකලන්, දික්ගම්පල, එතරාවා, මැද යන කෝරලයන්ය.
සබරගමුව දිසාවට අයත් කොරල බෙදා වෙන් කිරීමේදී කුරුවිට, නවදුම්, අටකලන්, කෝරල වලත් කැඩී ඉතිරි වූ කොටස දිග් ගම්පත කෝරලයට වෙන් විය.
මෙම ප්‍රදේශයේ බිම වැටකෙයි කොලයක් වගේ දිගට විහිදුනු ප්‍රදේශයක් ලෙසට බැවින් දිග්ගම්පත කොරලය ලෙස නම් ලැබී ඇත. උතුරින් නවදුන් කෝරලය හා අටකලන් කෝරලයද, කළු ඟගද නැගෙනහිරට අටකලන් කෝරලයද. දකුණට හිනිදුම් පත්තුව හා මොරවක් කෝරළයද, බටහිරට පස් යොදුන් කේරළයද යන මායිම් දික්ගම්පොත කේරළයට අයත් වේ. මෙම කෝරළය උඩපත්තුව,මැද පත්තුව, පල්ලේ පත්තුව වශයෙන් කොටස් 3කි. එනම් වර්තමානය වන විට උපදිසාපති කොට්ඨාශ 2 කට වෙන් වේ.
දික්ගම්පොත කෝරළය කුකුළු කෝරළය වූ හැටි
මෙම කුකුළුවා විහාරය වෙඩි දමා කඩා නිදන් වස්තු ගත් බව කියවේ. සොරුන් විසින් විහාරය වෙඩි දමා කැඩූ අවස්ථාව පිළිබඳව ජන කවියේ එන්නේ මෙසේය.
සිරිලක පරිසිදු නවදුන් කෝරලේ මැද පත්තුවේ නිරි ඇලි                    කන්දේ
පින්කළ රජවරු තැනවු විහාරෙ බොල් වී  තිබුණයි හිම මැ                  මැද්දේ
පව් කළ හොරු රැළ කුකුළු විහාරේ පිළිමෙ කඩන්නට කළ                   යුද්දේ
දෙව්රට ලමැදට සිරුරට වෙඩි තුන තැබුවා ලෝකෙට පර                      සිද්දේ
කුකුළුවා ලෙන් විහාරය
කලවාන ගම් ප්‍රදේශයට අයත් කුකුළුවා විහාරය පැරණි ලෙන් විහාරයකි. මෙම ලෙන කුකුලෙකුගේ ස්වරෑපය ගත් නිසා කුකුළුවා විහාරය ලෙස සැලකේ.
එහෙත් “කුකුළේගම” නැමැති ගම් ප්‍රදේශයට එම නම ලැබුනේ අතීතයේදී මෙම නමින් ගෙනා පොර කුකුළෙකු කුකුළු පොරයෙන් ජය ගත් නිසා බව සඳහන් කරයි.
රත්නපුර ජන ප්‍රවාද : කර්තෘ බන්දුල ලියනගේ
රුසිගල කන්ද : පිටු අංක 103
කුකුළු කෝරළයේ නාවල කන්ද ප්‍රදේශයේ ඇති “රුසිගල ” රුසිගල රිසිගල යන නම් වලින් හැඳින්වේ. අත්භූත පැවතුම් ඇති කන්දකි. සෘෂිගල ලෙස හඳුන්වන්නේ ප්‍රධාන මාවතේ සිට තරමක් ඈතින් පිහිටි මෙම කන්දේ ඈතට දිස්වෙන පර්වතය අතීතයේ කිසියම් සෘෂිවරයෙකු වාසය කරන ලද ස්ථානයක් යැයි සිතිය හැක.
වළගම්බා රජු සැඟවී සිටි කුකුළුවා විහාරය
ඒ වගේම මේක ලෝකේ හැමෝටම දැන ගන්න විකිපීඩීයා එකට දැම්මේ....
ස්තුතියි හැමොටම ජයෙන් ජය....
මිලාන් සංක