อำเภอคอนสวรรค์

อำเภอคอนสวรรค์เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันออกของจังหวัดบริเวณที่ราบสูงโคราชในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง
อำเภอคอนสวรรค์นับว่าเป็นอำเภอที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนานและมีอารยธรรมซ้อนทับกันหลายสมัยเริ่มตั้งแต่สมัยทวารวดีสมัยขอมและสมัยลาวล้านช้างสืบเนื่องมาจนถึงสมัยปัจจุบัน
ต่อมาในสมัยปลายกรุงศรีอยุธยา บริเวณของอำเภอคอนสวรรค์ขึ้นกับเมืองท่งศรีภูมิ(ปัจจุบันคืออำเภอสุวรรณภูมิจังหวัดร้อยเอ็ด) อยู่ภายใต้การปกครองของเจ้าแก้วมงคลบรรพบุรุษของชาวลาวอีสานกลุ่มใหญ่สายหนึ่ง ซึ่งถือว่าพื้นที่อำเภอคอนสวรรค์ในขณะนั้นเป็นเขตแดนตะวันตกปลายสุดของอาณาเขตเมืองท่ง ซึ่งเมืองท่งศรีภูมิขึ้นกับอาณาจักร์ล้านช้างจำปาศักดิ์ต่อเกิดปัญหาของการแย่งชิงเมืองท่ง ฝ่ายชนะ จึงนำเอาเมืองท่งหันมาขึ้นกับอาณาจักร์กรุงศรีอยุธยา ภายหลังกรุงศรีอยุธยาแตก จึงมาขึ้นกับอาณาจักร์กรุงธนบุรีและอาณาจักร์รัตนโกสินทร์ เดิมทีบริเวณนี้ยังรกร้าง ไม่มีผู้คนอยู่อาศัยหรือตั้งบ้านเมือง เป็นเพียงชายขอบดินแดนทางทิศตะวันตกและห่างไกลจากศูนย์กลางที่ตั้งเมืองท่งเป็นอย่างมาก(ที่ตั้งเมืองท่งอยู่ทางทิศตะวันออกเกือบสุด หากดูในแผนทีในยุคปัจจุบัน หากอิงพื้นที่จากอำเภอคอนสวรรค์ต้องข้ามพื้นที่ของจังหวัดชัยภูมิ ขอนแก่น มหาสารคาม แล้วจึงผ่านไปถึงจังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งถือว่าเมืองท่ง ณ ขณะนั้น มีอาณาเขตดินแดนที่กว้างใหญ่ไพศาลเป็นอย่างมาก) ต่อมาในปีพ.ศ. 2315 เมืองท่งศรีภูมิเปลี่ยนชื่อเมือง เป็น เมืองสุวรรณภูมิ และในปีพ.ศ. 2335 ท้าวคำพาว ตำแหน่งเมืองแสน กรมการเมืองสุวรรณภูมิ ได้ขอแยกดินแดนออกจากเมืองสุวรรณภูมิหรือเมืองท่งศรีภูมิเดิม ออกมาตั้งเป็นเมืองใหม่ นามว่า "เมืองชลบทวิบูลย์" (ปัจจุบันคืออำเภอชนบทจังหวัดขอนแก่น) บริเวณพื้นที่อำเภอคอนสวรรค์จึงถูกโอนย้ายมาขึ้นกับเมืองชลบทวิบูลย์หรือเมืองชนบทมานับตั้งแต่บัดนั้น ซึ่งบริเวณอำเภอคอนสวรรค์แห่งนี้ ในช่วงเวลาดังกล่าวก็ยังไม่มีเมือง ชุมชน หรือผู้คนมาอยู่อาศัย
ต่อมาล่วงเลยมาอีกหลายสิบปี จากข้อสันนิษฐาน บริเวณพื้นที่อำเภอคอนสวรรค์ เริ่มมี ผู้คนมาอยู่อาศัย และสร้างชุมชนขึ้นเป็นหลักเป็นแหล่งครั้งแรก มาก่อน ประมาณปี พ.ศ. 2369 ภายหลังจึงมีการตั้งเมืองขึ้น มีชื่อเมืองว่า "เมืองคอนสวรรค์" โดย เจ้าเมืองคอนสวรรค์คนแรก คือพระยาขุนหาญซึ่งเป็นญาติกับเจ้าเมืองนครราชสีมาในสมัยนั้น ได้อพยพไพร่พลมาสร้างเมืองใหม่บริเวณราบลุ่มแม่น้ำชีตอนบน เมื่อตั้งบ้านเมืองแห่งใหม่ได้สำเร็จแล้ว ปรากฏว่า ชาวเมืองมีความอยู่เย็นเป็นสุข ข้าวปลาอาหารอุดมสมบูรณ์ แม้กระทั่งนกกาบินมาหากินเป็นต้องหลงใหลในความอุดมสมบูรณ์ทางพืชพรรณธัญญาหารของเมืองนี้ ดังนั้นพระยาขุนหาญจึงได้ให้นามเมืองแห่งนี้ว่า“นครกาหลง”
ในสมัยต่อมาเกิดสงครามแย่งชิงเมือง ส่งผลให้ชาวเมืองนครกาหลงต้องแยกย้ายกันเป็นกลุ่ม และอพยพไปตั้งถิ่นฐานอยู่ที่อื่น เช่น บ้านบัวพักเกวียน บ้านเพชรใหญ่ บ้านแท่น บ้านมอญ และบ้านดอนไก่เถื่อน ภายหลังจากสงครามสงบลง ชาวเมืองที่เหลืออยู่จึงได้ร่วมกันสร้างและบูรณะเมืองขึ้นมาใหม่อีกครั้ง พร้อมกับเปลี่ยนชื่อเมืองใหม่ว่า“บ้านสวนหม่อน”หลายปีต่อมาเมืองก็แตกและกลายเป็นเมืองร้างอีกครั้ง
จนกระทั่งในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีผู้คนชาวลาวเวียงจันทน์จำนวนมากอพยพข้ามฝั่งแม่น้ำโขงเข้ามาตั้งบ้านเรือนอยู่ ณ เมืองนครกาหลงเดิม ซึ่งมีชื่อใหม่ว่า“บ้านคอนสวรรค์”ตั้งอยู่ในบริเวณราบลุ่มแม่น้ำชีเขตเมืองไชยภูมิ์
ต่อมาเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองรูปแบบใหม่ในปี พ.ศ. 2449 ซึ่งกำหนดให้เปลี่ยนการปกครองจาก “เมือง” เป็น “จังหวัด อำเภอ ตำบล หมู่บ้าน” เมืองไชยภูมิ์จึงเปลี่ยนเป็นจังหวัดชัยภูมิคอนสวรรค์จึงมีฐานะเป็นตำบลหนึ่งอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอเมืองชัยภูมิ
เมื่อปี พ.ศ. 2482 ทางราชการได้แยกพื้นที่ 2 ตำบล ได้แก่ตำบลคอนสวรรค์และตำบลยางหวายออกจากอำเภอเมืองชัยภูมิ เพื่อจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอคอนสวรรค์โดยมีที่ว่าการอำเภอและศูนย์ราชการตั้งอยู่ใกล้กับบึงหนองแวงในเขตตลาดบ้านจอก
เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2495 มีราชกิจจานุเบกษาให้จัดตั้ง“ตำบลช่องสามหมอ”โดยแยกออกจากตำบลคอนสวรรค์ และแยกพื้นที่บางส่วนของตำบลยางหวายเพื่อจัดตั้ง“ตำบลโนนสะอาด”(เดิมเขียนสะกดว่า “โนนสอาด”)
หลังจากนั้นในปี พ.ศ. 2499 ทางราชการมีประกาศราชกิจจานุเบกษาให้ยกฐานะ กิ่งอำเภอคอนสวรรค์ สังกัดอำเภอเมืองชัยภูมิ ขึ้นเป็นอำเภอคอนสวรรค์และภายหลังได้มีการขยายตัวของหมู่บ้านและจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น ทางราชการจึงพิจารณาให้มีการจัดตั้งตำบลเพิ่มขึ้นตามลำดับ ดังนี้
วันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2514 จัดตั้ง“ตำบลห้วยไร่”โดยแบ่งพื้นที่จากตำบลยางหวาย ตำบลคอนสวรรค์ และตำบลช่องสามหมอ
วันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2522 จัดตั้ง“ตำบลบ้านโสก”โดยแยกมาจากตำบลยางหวาย
วันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2527 จัดตั้ง“ตำบลโคกมั่งงอย”โดยแยกมาจากตำบลคอนสวรรค์
วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2532 จัดตั้ง“ตำบลหนองขาม”โดยแยกออกจากตำบลโนนสะอาด และจัดตั้ง“ตำบลศรีสำราญ”โดยแยกมาจากตำบลช่องสามหมอ
อำเภอคอนสวรรค์ ตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันออกสุดของจังหวัดชัยภูมิ ระยะทางห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 38 กิโลเมตร และห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 380 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
อำเภอคอนสวรรค์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 9ตำบล103หมู่บ้านได้แก่
ท้องที่อำเภอคอนสวรรค์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น10 แห่ง ได้แก่
นอกจากนี้ยังมีงานประเพณีสำคัญทางพระพุทธศาสนา และงานบุญฮีตสิบสอง คองสิบสี่เป็นขนบธรรมเนียมที่ชาวอีสานได้ยึดถือปฏิบัติสืบต่อกันมาตั้งแต่บรรพชน อาทิบุญผะเหวดบุญสงกรานต์บุญบั้งไฟบุญข้าวสากบุญกฐินเป็นต้น ซึ่งสามารถพบได้ตามหมู่บ้านต่าง ๆ ในอำเภอคอนสวรรค์
อำเภอคอนสวรรค์ นับว่าเป็นดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ ประกอบกับชาวบ้านมีภูมิปัญหลายด้าน ดังนั้น จึงได้นำเอาวัสดุและวัตถุดิบจากธรรมชาติและจากทางการเกษตร มารังสรรค์เป็นสินค้าพื้นเมือง เช่น
ระดับชั้นมัธยมศึกษา
ระดับประถมศึกษา
ระดับชั้นประถมศึกษา
ระดับ ปวช.และ ปวส.