Karbonipero

AngKarbonipero(Ingles:Carboniferous) ay isangpanahong heolohikona sumasakop mula358.9milyong taon ang nakalilipashanggang298.9milyong taon ang nakalilipas}. Ang pangalangCarboniferousna nangangahulugang nagdadala ng coal ay inimbento ng mga heologong sinaWilliam ConybeareatWilliam Phillipsnoong 1822. Batay sa isang pag-aaral ng pagkakasunod sunod ng bato ng Britanya, ito ang una sa mga modernong pangalan ng sistema na ginamit at rumireplekta sa katotohanang maraming mga kama ngcoalay pandaigdigang nabuo sa panahong ito.Ang Carboniferous ay kadalasang tinatrato sa Hilagang Amerika bilang dalawang mga panahong heolohiko: ang mas naunangMississippianat angPennsylvanian.Ang buhay pang-lupain ay mahusay na nailagay sa panahong Carboniferous. Ang mgaampibyanoang mga nananaig na mgabertebratang lupain kung saan ang isang sangay nito ay kalaunang nag-ebolbsa mgareptilyana unang buong mga bertebratang pang-lupain. Ang mgaarthropoday labis na karaniwan rin sa panahong ito at marami sa mga ito(gaya ngmeganeura) ay mas malaki kesa sa makikita sa kasalukuyang panahon. Ang malalawak na kagubatan ay tumakip sa lupain na kalaunan ay nahimlay at naging mga kamang coal na natatanging katangian ng sistemang Carboniferous. Ang isang maliit na pangyayaring ekstinksiyon sa dagat at lupain ay nangyari sa gitna nang panahong ito na sanhi ng pagbabago saklima.Ang huling kalahati ng panahong ito ay nakaranas ng mgaglasiasyon, mababang lebel ng dagat at pagtatayo ng mgabundokhabang ang mga kontinente ay nagbabanggaan upang bumuo ngPangaea.
Sa Estados Unidos, ang panahong Carboniferous ay karaniwang hinahati saMississippian(mas maaga) atPenssylvaniyano(kalaunan). Ang Mississippian ay mga dalawang beses na mas matagal sa Pennsylvanian ngunit dahil sa malaking kakapalan ng mga mayroong coal na mga deposito sa panahong Pennsylvanian sa Europa at Hilagang Amerika, ang dalawang mga pang ilalim na panahong ito ay inakalang higit kumulang magkatumbas.Ang mga yugtong pang fauna mula pinaka bata hanggang pinakamatanda kasama ng ilang mga subdibisyon nito ang sumusunod:
Ang isang pandaigdigang pagbagsak ng lebel ng dagat sa huli ngDeboniyanoay nabaliktad sa simula nang Carboniferous. Ito ay lumikha ng isang malawak na mga dagat epikontinental at pagdedepositongkarbonatasa Mississippian.Mayroon ding isang pagbagsak sa mga temperatura ng Timog Polo. Ang katimugangGondwanaay nagyelo bagaman hindi matiyak kung ang mga patong ng yelo ay pagpapatuloy mula sa Deboniyano o hindi.Ang mga kondisyong ito ay maliwanag na may kaunting epekto sa malalalim na mga tropiko kung saan ang masaganang mga swap ng coal ay yumabong sa loob ng 30 digri ng halos katimugang mgaglasyer.Ang isang gitnang Carboniferousng pagbagsak ng lebel ng dagat ay nagsanhi ng isang pangunahing ekstinksiyong marino na matinding tumama sa mgacrinoidatammonita.Ang pagbasak ng lebel ng dagat na ito at ang nauugnay na hindi konpormidad sa Hilagang Amerika ay naghiwala sa Mississippian mula sa Pennsylvanian.Ito ay nangyari mga 318 milyong taon ang nakalilipas sa pagsisimula ngglasiasyong Permo-Carboniferous. Ang Carboniferous ay isang panahon ng aktibongpagtatayo ng mga bundokhabang ang superkontinentengPangaeaay nagsama. Ang katimugang mga kontinenteng nanatili magkasama sa superkontinenteng Gondwana na bumangga sa Hilagang Amerika-Europa(Laurussia) kasama ng kasalukuyang linya ng silangang Hilagang Amerika. Ang pagbabanggaang kontinental na ito ay nagresulta saoroheniyang Variskanosa Europa at angoroheniyang Allegheniyanosa Hilagang Amerika. Ito ay lumawig rin sa bagong itinaas na mga bundok Appalachian ng timog kanluran gaya ng mga bundok Ouachita.Sa parehong panahon, ang halos kasalukuyangplatong Eurasyanoay nagkabit ng sarili nito sa Europa sa kahabaan ng linya ng mga kabundukang Ural. Ang karamihan ng superkontinentengMesozoikong Pangaea ay natipon na ngayon ngunit ang Hilagang Tsina(na babangga sa Pinaka huling Karboniperso) at ang Timog Tsina ay hiwalay pa rin mula saLaurasia. Ang Huling Carboniferousng Pangaea ay may hugis na tulad ng "O". May dalawang mga pangunahing karagatan sa Karboniperso, angPanthalassaatPaleo-Tethysna nasa loob ng "O" sa Carboniferousng Pangaea. Ang ibang mga maliliit na karagatan ay lumiliit ang kalaunang nagsara, angKaragatang Rheic(na isinara ng pagsasama ng Timog at Hilagang Amerika), ang maliit at mababaw naKaragatang Ural(na isinara ng pagbabanggaan ng mga kontinenteng Baltica at Siberia na lumikha ng mga Kabundukang Ural) at ang Karagatang Proto-Tethys(na isinara ng pagbangga ng Hilagang Tsina sa Siberia/Kazakhstania).
Ang simulang bahagi ng Karboniperso ay halos katamtamang mainit. Sa huling bahagi ng Karboniperso, ang klima ay lumamig. Ang mga glasiasyon sa Gondwana na pinukaw ng paggalaw tungo sa timog ng Gondwana ay nagpatuloy hanggang saPermianat dahil sa kawalan ng mga maliwanag na marka at hati, ang mga deposito ng panahong glasiyal na ito ay kadalasang tinutukoy na panahong Permo-Karboniperso. Ang paglamig at pagtuyo ng klima ay tumungo sa pagguho ng ulanggubat na Karboniperso. Ang mga tropikong ulanggubat ay naging pragmento at pagkatapos ay kalaunang nawasak ngpagbabago ng klima.
Ang mga batong Carboniferous sa Europa at silanganing Hilagang Amerika ay malaking binubuo ng isang umuulit na sekwensiya ng mga kamangbatong apog,batong buhanging,shaleat coal.Sa Hilagang Amerika, ang simulang Karboniperso ay malaking marinong batong apog na nagpapaliwanag ng paghahati ng Karboniperso sa dalawang mga panahon sa skemang Hilagang Amerika. Ang mga kamang coal sa Karboniperso ay nagbigay ng labis na gatong(fuel) sa paglikha ng enerhiya saRebolusyong Industriyalat nanatili pa ring may kahalagahangekonomiko. Ang malalaking mga deposito ng coal ng Karboniperso ay pangunahing umiiral sa dalawang mga paktor. Ang sa mga ito ang paglitas ng may bark na mga puno(at sa partikular angebolusyonng hibang bark nalignin). Ang ikalawa ang mas mababang mga lebel ng dagat na nangyari sa panahong Carboniferous kumpara sa panahongDeboniyano. Ito ay pumayag para sa pag-unlad ng ekstensibong mababang lupaing mgaswampat  mga kagubatan sa Hilagang Amerika at Europa. Ang iba ay nagmungkahi na ang malalaking mga kantidad ng kahoy ay ibinaon sa panahong ito dahil ang mga hayop at nabubulok na mgabakteryaay hindi pa nag-ebolbna maaaring epektibong mag-dihestong bagong lignin. Ang mga sinaunang halamang ito ay malawak na gumamit lignin. Ang mga ito ay rasyo ng bark sa kahoy na 8 sa 1 at kahit kasingtaas na 20 sa 1. Ito ay maihahambing sa mga modernong halaga na mababa sa 1 sa 4. Ang bark na ito na ginamit bilang suporta gayundin bilang proteksiyon ay malamang na may lignin na 38% hanggang 58%. Ang lignin ay hindi matutunaw, labis na malaki upang makadaan sa mga pader ngselula, labis na magkakaiba para sa mga spesipikongensaymat nakalalason upang ang kaunting organismo maliban sa mga fungi naBasidiomyceteay sumira nito. Ito ay hindi maaaring ma-oksidisasa atmosperong mas mababa saoksihenong5%. Ito ay maaaring tumagal sa lupa sa loob ng mga libong tao at nagpipigil ng pagkabulok ng ibang mga substansiya.Ang malamang na dahilan sa mataas nitong persentahe ang proteksiyon mula sa herbiboryang insekto sa daigdig na naglalaman ng napaka epektibong herbiborang insekto ngunit hindi kasing epektibo ng mga modernonginsektiboraat malamang ay may mas kaunting mga lason kesa sa kasalukuyan. Sa anumang kaso, ang mga sukat ng coal ay maaaring madaling makagawa ng mga makakapal na deposito sa mga mahusay na naubos na lupain gayundin sa mga swamp. Ang ekstensibong paglilibing ng nilikhang bioholiko nakarbonay tumungo sa pagpuno ng labis naoksihenosa atmospero. Ang mga pagtatantiya ay naglalagay ng rurok na nilalamang oksiheno na kasing taas ng 35%, kumpara sa kasalukuyang 21%.[1]Ang lebel ng oksihenong ito ay malamang nagpataas ng gawaing apoy gayundin ay nagresulta sa paghigante ng sa mas matandang bahagi ng panahon kesa sa kalaunang bahagi at halos buong hindi umiiral sa Huling Carboniferous. Ang mas dibersong heolohiya ay umiraw sa iba pang lugar. Ang buhay marino ay lalong mayaman sa mgacrinoidat iba pang mgaechinoderma. Ang mgaBrachiopoday sagana. Ang mgatrilobitaay naging medyo hindi karaniwan. Sa lupain, ang malalaki at dibersong mga populasyon ng halaman ay umiral. Ang mgabertebratangpang lupain ay kinabibilangan ng malalaking mga ampibyano.
Ang mga mga halamang pang lupain ng panahong Mississipiyano(Simulang Carboniferous) na ang ilan ay naingatan sa mga bolang coal ay labis na katulad ng sa mas naunang HulingDeboniyanongunit ang mga bagong pangkat ay lumitaw rin sa panahong ito. Ang pangunahing mga halaman ng Simulang Carboniferous ay mgaEquisetale(horse-tails), mgaSphenophyllale(tulad ng baging na mga halaman), mgaLycopodiale(club mosses), mgaLepidodendrales(iskalang mga puno), mgaFilicales(ferns), mgaMedullosale(na inpormal na isinama sa  "seed ferns" na isang artipisyal na pagtitipon ng isang bilang ng sinuang mga pangkathymnosperma) at ang mgaCordaitale. Ang mga ito ay nagpatuloy na manaig sa panahong ito ngunit saPennsylvanian(Huling Carboniferous), ang ilang mga pangkat naCycadophyta(cycads), theCallistophytales(isa pang pangkat ng mga fern na buto) at ang mgaVoltziale(na nauugnay at minsang isinasama sa mgakonipero) ay lumitaw. Ang mga  lycophyte ng order na Lepidodendrales ng Carboniferous na mga pinsan(ngunit hindi mga ninuno) ng munting club moss ng kasalukuyan ay mga malalaking puno na mga trosong 30 metro ang taas at hanggang 1.5 metro angdiametro. Ito ay kinabibilangan ngLepidodendron(kasama ng bungang kono nitongLepidostrobus),Halonia,LepidophloiosatSigillaria. Ang mga ugat ng ilang mga anyong ito ay tinatawag naStigmaria. Ang mga Cladoxylopsid ay mga malalaking puno na mga ninuno ng mga fern at unang lumitaw sa panahong Carboniferous.Ang mga frond ng ilang mga fern na Karboniperso ay halos katulad ng mga nabubuhay na insekto. Malamang ay karamihan ng mga espesye ay mgaepiphytiko. Ang mgafossilna fern at mga butong fern ay kinabibilangan ngPecopteris,Cyclopteris,Neuropteris,Alethopteris, atSphenopteris; AngMegaphytonatCaulopterisay mga punong fern. Ang mga Equisetale ay kinabibilangan ng karaniwang higanteng anyongCalamitesna may trosong diametro na 30 hanggang 60 cm (24 pul) at isang taas na hanggang 20 m (66 tal). AngSphenophyllumay isang balingkinitang umaakyat na halaman na ang mga whorl ng dahong malamang ay nauugnay sa parehong mga calamite at mga lycopod. AngCordaitesna isang mataas na halaman(mga 6 hanggang higit 30 metro) na may strapong tulad na mga dahon ay nauugnay sa mga cycad at mga konipero. Ang tulad nag catkin na inploresensiya na may mga tulad ng yew na mga berry ay tinatawag na mgaCardiocarpus. Ang mga halamang ito ay inakalang nabuhay sa mga swamp at mangrob. Ang mga totoong punong koniperosohese (Walchia, ng order na Voltziales) ay kalaunang lumitaw sa Karboniperso at nagnais ng mga mas mataas na mga mas matuyong lupain.
Sa mga karagatan, ang pinaka mahalagang mga pangkatinbertebratang marinoang mgaForaminifera,corals,Bryozoa,Ostracoda,brachiopod,ammonoids,hederelloids,microconchidsatechinoderma(lalo na ang mgacrinoid). Sa unang pagkakataon, ang foraminifera ay kumuha ng mahalagang bahagi sa mga faunang marino. Ang malalaking hugis sulirang henus naFusulinaat ang mga kamag-anak nito ay sagana sa ngayong Rusya, Tsina, Hapon at Hilagang Amerika. Ang ibang mahahalagang henera ay kinabibilangan ngValvulina,Endothyra,Archaediscus, atSaccammina(ang huli ay karaniwan sa Belgium at Britanya). Ang ilang mga henera ng panahong Carboniferous ay umiiral pa rin sa kasalukuyang panahon. Ang mga mikroskopikong mga shell ng mgaradiolarianay matatagpuan sa mgachertng panahong ito saIlog CulmngDevonatCornwallat sa Rusya, Alemanya at iba pa. Ang mgaSponghaay kilala mula sa mgaspikularat mga angklang tali at kinabibilangan ng iba't ibang mga anyo gaya ng CalcispongeaCotyliscusatGirtycoelia, angdemosponhengChaetetes, at ang henus ng hindi karaniwang koloniyal namga salaming sponghangTitusvillia. Ang parehong pagtatayo ngreefat mga solitaryong koral ay nagdibersipika at yumabong. Ito ay kinabibilangan ng parehongrugose(halimbawa angCanina,Corwenia,Neozaphrentis), mga heterokoral at ang mga anyongtabulata(halimbawa angChladochonus,Michelinia). Ang mgaConulariday mahusay na ikinatawan ngConulariaAngBryozoaay sagana sa ilang mga rehiyon. Ang mga fenestellid ay kinabibilangan ngFenestella,Polypora, atArchimedes. Ang mgaBrachiopoday sagana rin. Ang mga ito ay kinabibilangan ng mgaproductidna ang ilan(halimbawa angGigantoproductus) ay umabot sa napakalaking mga sukat(para sa mga brachiopod) at may napaka kapal na mga shell samantalang ang iba tulad ng mgaChoneteay mas konserbatibo sa anyo. Ang mgaAthyridid,spiriferid,rhynchonellid, atterebratulidsay napaka karaniwan rin. Ang mga inartikuladong mga anyo ay kinabibilangan ngDiscinaatCrania. Ang ilang mga espesye at henera ay may malawak na distribusyon na may mga maliliit lamang na bariasyon. Ang mgaAnnelidagay ang mgaSerpuliteaay karaniwang mgafossilsa ilang mga horison. Sa mga molluska, ang mgabibalboay nagpatuloy na tumaas sa bilang at kahalagahan. Ang tipikal na henera ay kinabibilangan ngAviculopecten,Posidonomya,Nucula,Carbonicola,Edmondia, at ang mgaModiolaGastropodaay marami rin kabilang ang henerangMurchisonia,Euomphalus,Naticopsis. Ang mgaNautiloidcephalopoday kinatawan ng mahigpit na nakatiklop na na mganautilidsna ang mga anyong tuwid na shell at kurbadong shell ay nagiging tumataas na bihira. Ang mgaGoniatiteammonoiday karaniwan. Ang mgatrilobitaay mas bihira sa panahong Carboniferous kesa sa mga nakaraang panahon at nasa hindi nagbabagong kagawiang tumungo sa ekstinksiyon at kinakatawan lamang ng pangkat proetid. Ang mgaOstracodna isang klase ng mgakrustaseyanoay sagana bilang mga kinatawan ng mgameiobenthos. Ang henera ay kinabibilangan ngAmphissites,Bairdia,Beyrichiopsis,Cavellina,Coryellina,Cribroconcha,Hollinella,Kirkbya,Knoxiella, atLibumella. Sa mgaechinoderma, ang mgacrinoidang pinaka marami. Ang siksik na submarinong mga thicket ng mahabang tangkay na crinoid ay lumitaw na yumabong sa mga mababaw na dagat ang mga labi nito ay pinag-isa sa mga makakapal na kama ng bato. Ang mga kilalang henera ay kinabibilanganCyathocrinus,Woodocrinus, atActinocrinus. Ang mga Echinoid gaya ngArchaeocidarisatPalaeechinusay umiral rin. Ang mgablastoidna kinabibilangan ng  Pentreinitidae at Codasteridae at superpisyal na katulad ng mga crinoid sa pagkakaroon ng mahahabang mga tangkay na nakakabit sa mga kama ng dagat ay nagkamit ng pinakamataas na pag-unlad nito sa panahong ito.
Ang mga inbertebrata ng Carboniferous na sariwang tubig ay kinabibilangan ng iba't ibang mgabibalbongmolluskana namuhay sa maalat na tubig o sariwang tubig gaya ngAnthraconaia,Naiadites, atCarbonicola; mga dibersyongkrustaseyanogaya ng diversecrustaceanssuch asCandona,Carbonita,Darwinula,Estheria,Acanthocaris,Dithyrocaris, atAnthrapalaemon. Ang mgaEurypteriday diberso rin at kinakatawan ng henerangEurypterus,Glyptoscorpius,Anthraconectes,Megarachne(orihinal na maling pinakahulugan ng malaking gagamba) at ang espesyalisadong napaka lakingHibbertopterus. Marami sa mga ito ay ampibyoso. Kadalasan, ang isang temporaryong pagbabalik ng mga kondisyong marino ay nagresulta sa mga henera ng maalat na tubig gaya ngLingula,Orbiculoidea, atProductusna matagpuan sa mga maninipis na kamang kilala bilakng mga bandang marino.
Ang labingfossilng mga humihinga ng hanging mgainsekto, mgamyriapodat mgaarachniday alam mula sa Huling Carboniferous ngunit sa ngayon ay hindi mula sa Simulang Carboniferous. Gayunpaman, ang dibersidad ng mga ito nang lumitaw ang mga ito ay nagpapakitan ang mga arhtropod na ito ay parehong mahusay na umunlad at marami. Ang malaking sukat ng mga ito ay maituturo sa pagiging basa ng kapaligiran(karamihan ay ma-swamp na mga kagubatang fern) at ang katotohan ang konsentrasyon ngoksihenosa atmospero ng mundo sa Karboniperso ay mas mataas kesa sa ngayon(35% kumpara sa 21% ngayon). Ito ay nangangailangan ng kaunting pagsisikap para sa respirasyon at pumayag sa mgaarthropodana lumaki hanggang 2.6 meto na ang tulad ng millipedangArthropleuraang pinakamalaking alam na inbertebrata ng luapin sa buong panahon. Sa mga pangkat insekto ay ang mga malaking maninilang [Protodonata]] (griffinflies) na kinabibilangan ngMeganeurana isang higanteng tulad ngtutubinginsekto na may saklaw ng pakpak na  ca. 75 cm (30 pul) na ang pinakamalaking lumilipad na insektong gumala sa planetang mundo. Ang karagdagang mga pangkat angSyntonopterodea(na mga kamag-anak ng kasalukuyang panahong mgamayflies), ang sagana at kadalasang malaking humihigop ng sap naPalaeodictyopteroidea, ang dibersong herbiborosangProtorthoptera, at ang maramingbasalnaDictyoptera(na mga ninuno ng mgaipis). Maraming mga insekto ay nakuha mula sa mga field ng coal ngSaarbrückenatCommentry, at mula sa mga guwang na troso ng mga punong fossil saNova Scotia. Ang ilang mga field ng coal sa Britanya ay nagbigay ng mga mabuting specimen: angArchaeoptitusmula sa Derbyshire field ng coal ay may pakpak na lumalawig hanggang 35 cm. Ang ilang mga specimen (Brodia) ay nagpapakita pa rin ng mga maliwanag na kulay ng pakpak. Sa mga troso ng punong Nova Scotian, ang mga susong pang lupain (Archaeozonites,Dendropupa) ay natagpuan.
Maraming mga isda ay tumira sa mga dagat ng panahong Carboniferous na ang predominante ang mgaElasmobranch(mga pating at mga kamag-anak nito). Ang mga ito ay kinabibilangan ng ilan tulad ngPsammodusna may dumudurog na tulad ng palitadang ngiping inangkop sa pagdurog ng mga shell ng mga brachiopod, krustaseyano at iba pang mga organismong marino. Ang ibang mga pating ay may nakatutusok na ngipin gaya ngSymmoriida. Ang ilan gaya ng mgapetalodontna may kakaibang dumudurog ng cycloid na ngipin. Ang karamihan ng mga pating na ito ay marino ngunit ang mgaXenacanthidaay sumakop sa mga sariwang tubig ng mga swamp na coal. Sa mgamabutong isda, ang mgaPalaeonisciformesma natagpuan sa mga tubig ng baybayin ay lumilitaw rin na lumipat sa mga ilog. Ang isdangSarcopterygiiay prominente rin at ang isang pangkat na mgaRhizodontay umabot sa napakalaking sukat. Ang karamihan ng espesye ng marinong isdang Carboniferous ay inilarawan ng malaki mula sa ngipin, mga espina ng palikpik at mga pang balat ng ossicle na ang mga mas maliit na isdang sariwang tubig ay buong naingatan. Ang isdang sariwang tubig ay sagana at kinabibilangan ng henerangCtenodus,Uronemus,Acanthodes,Cheirodus, atGyracanthus. Ang mgapatinglalo na ang mgaStethacanthidsay sumailalim sa isang pangunahingradiasyong pag-aangkopsa panahong Carboniferous.Pinaniniwalaang angradiasyong pag-aangkopay nangyari dahil sa pagbagsak ng mgaplacodermisa wakas ng panahongDeboniyanona sanhi ng mga niche na hindi matirhan at pumayag sa mga bagong organismo na mag-ebolbat pumuno ng mga niche na ito.Bilang resulta ngradiasyong pag-aangkop, ang mga pating ng panahong Carboniferous ay nagkaroon ng isang malawak na iba ibang kakaibang mga hugis kabilang angStethacanthusna nag-aangkin ng isang patag na tulad ng brush na palikpik na dorsal na may maliit na denticle sa tuktok nito.Ang hindi karaniwang palikpik ngStethacanthus'ay maaaring ginamit sa mga ritwal na pagtatalik.
Ang mgaampibyanosa panahong Carboniferous ay diberso at karaniwan sa gitna ng panahong ito. Ang ilan ay may habang mga 6 metro at ang mga buong pang lupain bilang mga matatandan ay may balat na makalisikis.Ang mga ito ay kinabibilangan ng mga pangkat na tetrapodang basal na inuri sa mga sinaunang aklat sa ilalim ng mgaLabyrinthodontia. Ang mga ito ay may mahahabang mga katawan, isang ulong tinakpan ng mabutong mga plato at pangkalahatang mahina o hindi maunlad na mga biyas. Ang pinakamalaki nito ay higit sa 2 metro ang haba. Ang mga ito ay sinamahan ng pagtitipin ng mas maliit na mga ampibyano na isinama saLepospondylina kadalasang mga habang 15 cm (6 pul) lamang. Ang ilang mga ampibyano ng Carboniferous ay pang-tubig at namuhay sa mga ilog(Loxomma,Eogyrinus,Proterogyrinus). Ang ilan ay maaring kalahting pang tubig (Ophiderpeton,Amphibamus,Hyloplesion) o pang lupain(Dendrerpeton,Tuditanus,Anthracosaurus). Ang pagguho ng ulang gubat ng Carboniferous ay nagpabagal ngebolusyonng mga ampibyano na hindi makakapapatuloy ng mahusay sa mas malamig at mas tuyong mga kondisyon. Gayunpaman, ang mgareptilyaay yumabong sanhi ng spesipikong mga mahahalagang pag-aangkop(adaptations).Ang isa sa pinakadakilang mga inobasyong ebolusyonary ng panahong Carboniferous ang itlog naamniotana pumayag sa karagdagang paggamit ng lupain ng ilang mga tetrapod. Ang mga ito ay kinabibilangan ng mga reptilyangsauropsid(Hylonomus) ang pinakaunang alam nasynapsid(Archaeothyris). Ang mga maliliit na tula dng butiking mga hayop na ito ay mabilis na nagpalitaw ng maraming mga inapo. Ang itlog amniota ay pumayag sa mga ninunong ito ng lahat ng kalaunang mgaibon, mgamamalyaat mgareptilyana magparami ng supling sa lupain sa pamamagitan ng pagtutuyo ngembryosa loob nito. Ang mga reptilya ay sumailalim sa isang malakingradiasyong pag-aangkopbilang tugon sa mas tuyong klima na nagpatuloy ng pagguho ng ulang gubat.Sa Huli ng panahong Carboniferous, ang mgaamniotaay nag dibersipika na sa isang bilang ng mga pangkat kabilang angprotorothyridids,captorhinids,aeroscelid, at ilang mga pamilya ngpelycosaur.
Dahil ang mga halaman at hayop ay lumalago sa sukat at kasaganaan sa panahong ito(halimbawa angLepidodendron), ang pang lupaingfungiay karagdagan pang nagdibersipika. Ang marinong fungi ay tumitira pa rin sa mga karagatan. Ang lahat ng modernong mga klase ng fungi ay umiiral sa Huling Carboniferous(Pennsylvanian).
Ang unang 15 milyong taon ng panahong Carboniferous ay may napaka limitadong mgafossilna pang lupain. Ang puwang na ito sa fossil rekord ay tinatawag napuwang ni Romerna ipinangalan sa Amerikanong paleontologong siAlfred Romer. Bagaman matagal nang pinagdedebatihan kung ang puwang na ito ay isang resulta ng fossilisasyon o nauugnay sa aktuwal na pangyayari, ang kamakailang gawa ay nagpapakita na ang panahong puwang ay nakakita ng isang pagbagsak ng mga lebel ng oksiheno sa atmospero na nagpapakita ng isang uri ng pagguhong ekolohikal.Ang puwang na ito ay nakakita ng pagkamatay ng tulad  ng isdangichthyostegalianlabyrinthodont ng panahongDeboniyanoat ang paglitaw ng mas maunlad na mga ampibyanongtemnospondylatreptiliomorphana nagbibigay halimbawa sa pang lupaing fauna ng bertebrata sa panahong Carboniferous.
Sa Gitnang Carboniferous, ang isangpangyayaring ekstinksiyonay nangyari. Sa lupain, ang pangyayaring ito ay tinutukoy na Pagguhong ulang gubat ng Carboniferous.(CRC).Ang malawak na tropikong ulang gubat ay biglang gumuho dahil ang klima ay nagbago mula mainit at mahalumigmig sa malamig at tuyo. Ito ay malamang sanhi ng masidhing pagyeyelo at isang pagbagsak ng mga lebel ng dagat.Ang bagong mga kondisyong pang klima ay hindi kanais nais sa paglago ng ulang gubat at ang mga hayop sa loob nito. Ang mga ulang gubat ay lumiit sa hiwalay na mga isla at pinalibutan ng mga pang panahong tuyong habitat. Ang napakataas na mga gubatlycopsidna may iba ibang halo ng halamanan ay pinalitan ng mas kaunting dibersong pinanaigan ng punong fern na flora. Ang mga ampibyano na nananaig na mga bertebrata sa panahong ito ay hindi nakapagpatuloy sa pangyayaring ito na may malaking pagkaubos sa biodibersidad. Ang mga reptilya ay patuloy na nagdibersipika sanhi ng mahahalagang mga pag-aangkop na pumayag sa mga itong magpatuloy sa mga mas tuyong habitat na spesipiko ang may matigas na shell na itlog at mga kaliskis na parehong nakapagpanatili ng tubig ng mas mabuti kesa sa mga kapilas nitong ampibyano.