Kabupatén Acéh Barat

Kabupatén Acéh Barat(Citakan:Lang-ace);Kabupatén Acéh Kulonnyaéta salah sahijikabupaténanu aya di provinsiAcéh,Indonésia.
Saméméhna dimekarkeun, Acéh Kulon lega wilayahna 10.097,04km²atawa 1.010.466 Ha sarta mangrupakeun bagéan ti basisir kulon jeung kidulpulo Sumatraanu ngagebat ti kulon ka wétan mimiti ti suku gunung Geurutee (wates jeung Acéh Besar) nepi ka sisiKrueng Seumayam(Wates Acéh Kidul) kalawan panjang basisir 250 km². Sabada dimekarkeun lega wilayahna ngajadi 2.927,95 km²dina ahir taun2023loba pangeusina  204.475 jiwa.
Acéh Barat tayalian tempat gumelarna pahlawan nasionalTeuku Umaranu dijadikeun ngaran tempat di sababaraha daérah contona paguron Luhur  nageriUniversitas Teuku Umarkitu deuiKomando Resor Militer 012/Teuku Umar.
Wewengkon beulah kulon Karajaan Acéh Darussalam mimiti dibuka jeung  dibangun dinaabad ka-16anu dimimitian ku  Sultan Saidil Mukamil (Sultan Acéhanu jumeneng ngawitan tahun1588-1604), lajengna  diteraskeun kuSultan Iskandar Muda(Sultan Acéh anu jumeneng dina tahun1607-1636) kalayan mawa urangAcéh RayeukjeungPidie.
Wewengkonanu pangheulana ramé tayalian diancol/teluk Meulaboh (Pasir Karam) anu diréksabandasapon  ku  saurang raja anu mibanda gelar TeukuKeujuruen Meulabohsarta Negeri Daya (Kacamatan Jaya) anu dina ahirabad ka-15geus ngadeg hiji karajaan anu rajana tayalianSultan Salatin AlaidinRiayat Syah sartaPoteu Meureuhom Daya.
Kadieunakeun, wewengkon Acéh Barat diakhirabad ka-17geus ngaronjat ngajadi sababaraha karajaan leutik anu dipingpin kuUleebalang, tayalian: Kluang; Lamno; Kuala Lambeusoe; Kuala Daya; Kuala Unga; Babah Awe; Krueng No; Cara' Mon; Lhok Kruet; Babah Nipah; Lageun; Lhok Geulumpang; Rameue; Lhok Rigaih; Krueng Sabee; Teunom; Panga; Woyla; Bubon; Lhok Bubon; Meulaboh; Seunagan; Tripa; Seuneu'am; Tungkop; Beutong; Pameue; Teupah (Tapah); Simeulue; Salang; Leukon; Sigulai.
Raja-raja anu kungsi kumawasa dikehulu-balangan Kaway XVIngan bisa diguar ti T. Tjik Pho Rahman, anu engkéna digantikeun ku anakna anu cikal T. Tjik Masaid, satuluyna diganti ku anakna ogé anu jenenganna T. Tjik Ali sarta digantikeun ku anakna T. Tjik Abah (saheulaanan) sarta kadieunakeun diganti ku T. Tjik Manso anu mibanda tilu urang anakna anu pamgkolotna ngajadi Raja Meulaboh wastana  T. Tjik Raja Nagor anu dina tahun 1913 tilar dunia alatan aya anu ngabaruang, sarta kadieunakaeun di gentos ku raina Teuku Tjik Ali Akbar, sedengkeun anak T. Tjik Raja Nagor anu wastana Teuku Raja Neh, masih leutik kénéh.
Nalika Teuku Raja Neh (ramana ti H.T. Rosman. patilasan Bupati Acéh Kulon) putrana ti Teuku Tjik Raja Nagor besar anjeuna boga pamundut sangkan karajaan dipulangkeun deui ka anjeuna, ngan  T. Tjik Ali Akbar anu dalit jeung Walanda malah mitnah Teuku Raja Neh jadi owah/gélo, anu ngabalukarkeun T. Raja Nehdibuang/ditundung ka Sabang.
Dina taun 1942 nalikaJepangngajorag ka Meulaboh, T. Tjik Ali Akbar ditelasan ku Jepang bareng jeung Teuku Ben sarta dina taun1978, jasadna kakara kapanggih di urutTangsiWalandaanu kiwari jadi Asrama tangtara Désa Suak Indrapuri, kadieunakaeun Meulaboh diparéntah kuWadana-wadana ogéBupati-bupati sarta kadieunakeun dibeulah jadi Acéh Kidul, Simeulue, Nagan Raya, Acéh Jaya. (teuku dadek)
Dina jaman kolonial Walanda, ngaliwatan hiji kapaheutan/perjangjian(Korte Verklaring), Diakuan yén unggal Uleebalang tiasa ngalaksanakeun pamaréntahan sorangan (Zelfsbestuur) atanapi pamaréntahan mandiri (landschap). Ku Walanda kabentuk Karajaan AcéhGouvernement Atjeh en Onderhorigheden(Gubernemen Acéh jeung Daérah Taklukannya) salajeung diadegkeunGouvernement Sumatra, Acéh dijadikeun Karesidenan nu dibagi kana sababaraha wewengkon ngarannaafdeeling(provinsi) sartaafdeelingdibagi jadi sababarahaonderafdeeling(kabupatén) sartaonderafdeelingdibagi ngajadi sababarahalandschap(kacamatan).
Acéh Barat patali pisan jeung sajarahMeulaboh, Puseur Kabupatén Acéh Kulon anu ngawengku Kacamatan Johan Pahlawan, sawaréh Kaway XVI jeung sababaraha Kacamatan Meureubo tayalian salah sahiji Kota anu pangkolotna di Acéh palebah Kulon jeung Kidul. Numutkeun HM.Zainuddin dina bukunaTarih AtjehsartaNusantara, Meulaboh baheula dipiwanoh salakuNegeri Pasir Karam. Ieu ngaran aya patula-patalina jeung sajarah musibahtsunamidi Kota Meulaboh dina waktu katukang, anu dina  tanggal 26 Désémber 2004 kajadian deui.
Meulaboh nincak umur 402 tahun ti mimiti naék tahta Sultan Saidil Mukamil (1588-1604), Catetan sajarah nunjukkeun yén Meulaboh geus aya ti saprak Sultan ngadeg jadi anu kumawasa.
Dina mangsa Karajaan Acéh diparéntah ku Sultan Iskandar Muda (1607-1636), Nurutkeun HM Zainuddin, pangwangunan nagara dironjatkeun. Waktu harita dibuka kebonpedesdi Meulaboh, tapi nagara ieu teu pati ramé sabab teu bisa nandingan Nagara Singkil anu loba didatangan ku kapal dagang pikeun nyandakmuatanmenyan jeung kapur barus. Lajeng dina mangsa pamaréntahan Sultan Djamalul Alam, Negeri Pasir Karam konstruksi ieu ditambahkeun kana dibukana hijiperkebunanpedes. Pikeun ngokolakeun kebon-kebon éta didatangkeun jalma-jalma ti Pidie jeung Acéh Besar.
Sakabéh wewengkon Karesidénan Acéh dibagi jadi 4 (opat)afdeelingsalah sahijina nyaétaAfdeelingWestkust van Atjeh atawa Acéh Barat puseur kotana Meulaboh.Afdeeling Westkust van Atjeh(Acéh Barat) mangrupa wewengkon administratif anu ngalimpudan wewengkon sapanjang basisir kulon Acéh, tigunungGeurutee nepi ka daérah Singkil sarta kapuloan Simeulue sarta dibagi ngajadi 6 (genep)onderafdeeling, tayalian:
Di zaman dijajahJepang(1942–1945) struktur wewengkon administratif ieu teu loba robah kajaba robah ngaran dina basa Jepang, saperti Afdeeling ngajadi Bunsyu anu dipingpin ku Bunsyucho,Onderafdeelingjanten Gun anu dipingpin kuGunchojeungLandschapjanten Putra, dipingpin ku Soncho.
Sanggeus proklamasi kamerdikaan RI, dumasar Undang-undang Nomor 7 (Drt) Taun 1956 ngeunaanformasiDaérahOtonomkabupatén-kabupatén di jero lingungan PropinsiSumatera Kaler, wewengkon Acéh Kulon dimekarkeun ngajadi 2 (dua) Kabupatén tayalian Kabupaten Acéh Kulon jeung  Kabupatén Acéh Kidul. Kabupatén Acéh Kulon kalayan puseur dayeuhna Meulaboh diwangun ku tilu wewengkon, nyaéta: Meulaboh, Calang sarta Simeulue, kalayan loba kacamatan anu aya 19 (slapan belas) kacamatan tayalian Kaway XVI; Johan Pahlwan; Seunagan; Kuala; Beutong; Darul Makmur; Samatiga; Woyla; Sungai Mas; Teunom; Krueng Sabee; Setia Bakti; Sampoi Niet; Jaya; Simeulue Timur; Simeulue Tengah; Simeulue Barat; Teupah Selatan jeung Salang. Sedengkeun Kabupatén Acéh Kidul, ngalimpudan wewengkon Tapak Tuan, Bakongan sarta Singkil anu puseurdayeunaTapak Tuan.
Dina taun 1996 Kabupatén Acéh Kulon dimekarkeun deui jadi 2 (dua) Kabupatén, tayalian Kabupatén Acéh Kulon ngawengku kacamatan Kaway XVI; Johan Pahlwan; Seunagan; Kuala; Beutong; Darul Makmur; Samatiga; Woyla; Sungai Mas; Teunom; Krueng Sabee; Setia Bakti; Sampoi Niet; Jaya kalayan puseur dayeuhna Meulaboh sarta Kabupatén Adminstrtif Simeulue ngalimpudan kacamatan Simeulue Wétan; Simeulue Tengah; Simeulue Kulon; Teupah Kidul sarta Salang anu puseur dayeuhna Sinabang.
Satuluyna dina taun 2000 dumasar kana paraturan Daérah Nomer 5, Kabupatén Acéh Barat dimekarkeun kujalan nambah 6 (genep) kacamatan anyar tayalian Kacamatan Panga; Arongan Lambalek; Bubon; Pantee Ceureumen; Meureubo jeung Seunagan Timur. Ayana kameraran ieu Kabupatén Acéh Kulon mibanda 20 (dua puluh) Kacamatan, 7 (tujuh) Kalurahan sarta 207 Désa.
Satuluyna dina taun 2002 Kabupatén Acéh Kulon daratan anu legana 1.010.466 Ha, kiwari geus dimekarkeun  nganjadi tilu Kabupatén tayalian Kabupatén Acéh Jaya, Kabupatén Nagan Raya jeung Kabupatén Acéh Barat jeung dikeluarkanna Undang-undang No. 4 Tahun 2002.
Méméh ékspansi, Kabupatén Acéh Kulon mibanda lega wilayah 10.097.04 km² atawa  1.010.466 héktare jeung  sacaraastronomiperenahna  2°00'-5°16'Lintang Utarajeung  95°10'Bujur Timursarta  mangrupakeun bagéan wewengkon basisir kulon jeung kidul kapuloanSumatraanu mayakpak  tikulonka wétan ti mimiti sukuGunung Geurutee(wates jeung Kabupatén Acéh Gedé) nepi ka sisi Krueng Seumayam (wates Acéh Kidul) kalayan panjang basisir nepika 250 Km.
Sabada dimekarkeun palebah géografis Kabupatén Acéh Barat sacaraastronomipernahna dina  04°61'-04°47'Lintang Utarajeung 95°00'- 86°30'Bujur Timurkalawan lega wilayahna  2.927,95 km² Kalayan wates-watesna kawas  dihandap ieu:Citakan:Batas
Kabupatén ieu dipimpin ku saurangBupatianu kapilih dina unggalPilkada.
Dewan Perwakilan Rakyat Daerah Kabupaten Aceh Barat
Daftar kecamatan dan gampong di Kabupaten Aceh Barat
Lambang daérah Kabupatén Acéh Kulon ditetepkeun dumasar kana Paraturan Daérah Kabupatén Acéh Kulon No. 12 Tahun 1976 kaping 26 Nopémber 1976 ngeunaan Lambang Daérah Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Barat tur geus meunang pangakuan tiMenteriDalam NegeriDumasar Surat Kaputusan Menteri Dalam Negeri Republik Indonesia Nomor Pem./10/32/46-263 kaping 17 Méi 1976 sarta geus  diundangkeun dinaLembaran Daerah Tingkat II Aceh BaratNomor 10 Tahun 1980 Kaping 3 Januari 1980.
Lambang Kabupatén Acéh Kulon mibanda gada/perisaingawujud kubah masjid anu eusina lukisan lukisan kalawan wujud, kelir jeung bandingan ukuran anu tangtu tur mibanda maksud sarta makna kawas dihandap ieu:
Lambang Daérah ieu dimangpaatkeun salaku tanda pikeun kantor pamaréntah Kabupatén Acéh Kulon jeung ;
Lambang daérah Kabupatén Acéh Kulon ieu dilarang dipaké lamun seug papalimpang jeung Paraturan Daérah Nomor 12 Tahun 1976 sarta singsaha waé anu kabuktiaan ngalanggar bisa dihukum panglilana 1 bulan atawa didenda saloba-lobana Rp. 10.000.- (sapuluh rabu rupiah).
Acéh Kulon mibanda sababarah kampus negeri Tayalian :
Citakan:Aceh