Damo

Angdamoay isang uri nghalamanna may makitid na dahon na tumutubo mula sa ibaba. Ang kanilang hitsura bilang isang karaniwang halaman ay mula noong kalagitnaan ng panahon ngKretasiko. Mayroong 12,000 espesye sa ngayon.
Ang isang karaniwang uri ng damo ay ginagamit upang takpan ang lupa sa mga lugar tulad ng mga damuhan atparke. Ang damo ay karaniwang kulayberde, dahil napopolinasyon sila sa pamamagitan ng hangin imbis na polinasyon ngkulisap, kaya hindi nila kailangang makaakit ng mga insekto. Pinakamainam ang kulay lunti para sapotosintesis.
Nangingibabaw ang mga damo sa mga damuhan tulad ngsabanaatparang. Sinasaklaw nila ang 40.5% ng lupain ngDaigdig, subalit wala sila saGreonlandiyaatAntartika.
Ang mga damo ay mga halamang herbaseyong monokotiledoneya. Kabilang dito ang "damo" ngpamilyangPoaceae, na tinatawag na damo ng mga ordinaryong tao. Ang pamilyang ito ay tinatawag ding Gramineae, at kabilang ang ilan sa mga Cyperaceae at mga Juncaceae.Hindi masyadong malapit na magkamag-anak ang tatlong pamilyang ito, kahit kabilang silang lahat sila sa mga klado saordenna Poales. Pareho silang mgaadaptasyonsa isang katulad na istilo ng pamumuhay.
May humigit-kumulang 780heneroat humigit-kumulang 12,000 espesye,ang Poaceae ay ang ikalimang pinakamalaking pamilya ng halaman. Tanging angAsteraceae,Orchidaceae,FabaceaeatRubiaceaelamang ang may mas maraming espesye.
Ang mga tunay na damo ay kinabibilangan ng mgasereal,kawayanat mga damo ng mga damuhan (turf) at lupaing madamo. Ang mga gamit para sa graminoide ay kinabibilangan ngpagkain(bilang butil,labong, o risoma), inumin (serbesa, wiski), pastulan para sa mga hayop, pawid,papel, panggatong,damit, insulasyon,konstruksyon, damuhan sa palaruan, paghabi ng kaing at marami pang iba.
Maraming mga damo ay maikli, subalit maaaring tumaas ang ilang mga damo, tulad ngkawayan. Ang mga halaman mula sa pamilya ng damo ay maaaring tumubo sa maraming lugar at gumawa ng mga damuhan, kabilang ang mga lugar na napakatuyo o malamig. Mayroong ilang iba pang mga halaman na mukhang katulad ng damo at tinutukoy bilang ganoon, subalit hindi mga miyembro ng pamilya ng damo. Kasama sa mga halamang ito ang mga hungko,tambo, papiro atapulid. Isang monokotiledoneya ang damong-dagat saordennaAlismatales.
Ang mga damo ay isang mahalagang pagkain para sa maramingmga hayop, tulad ngusa,kalabaw,baka,daga,tipaklong,higadat marami pang nanginginain. Hindi tulad ng ibang halaman, tumutubo ang mga damo mula sa ibaba, kaya kapag ang mga hayop ay kumakain ng damo ay karaniwang hindi nila nasisira ang bahaging tumutubo.Bahagi ito ng dahilan kung bakit matagumpay ang mga halaman.
Kung walang damo, mas maraminglupaang maaaring maanod sa mgailog(erosyon).
Kasama sa mga damo ang ilan sa mga pinakamaraming gamit na halaman na anyong-buhay. Naging laganap sila noong dulo ngKretasiko. May nakitangnakaposilna dumi ngdinosauryo(mga koprolito) na naglalaman ng mga pitolito ng damo (mga batong silise sa loob ng mga dahon ng damo).Ang mga damo ay umangkop sa mga kondisyon sa luntiangmaulang kagubatan, tuyongdisyerto, malamig na kabundukan at maging sa mga intertidal na tirahan, at pinakalaganap ngayon na uri ng halaman. Ang damo ay isang mahalagang mapagkukunan ng pagkain at enerhiya para sa maraming mga hayop.
Ang damuhan ay madalas na itinatanim sa mga palaruan ngpalakasanat sa paligid ng isanggusali. Minsan ginagamit ang mgakemikalat tubig para tumulong sa paglaki ng mga damuhan.
Matagal nang gumagamit ng damo ang mga tao. Ang mga tao ay kumakain ng mga bahagi ng damo. Angmais,trigo,sebada,abena,bigasat miho aymga sereal, karaniwang butil na ang mga buto ay ginagamit para sa pagkain at para sa paggawa ngalaktulad ng serbesa.
Angasukalay nagmula satubo, na isa ring halaman sa pamilya ng damo. Ang mga tao ay nagtanim ng mga damo bilang pagkain ng mga hayop sa bukid sa loob ng halos 4,000 taon. Gumagamit ng kawayan ang mga tao sa pagtatayo ng mga bahay, bakod, kasangkapan at iba pang bagay. Ang mga halamang damo ay maaari ding gamitin bilang panggatong, pantakip ng mgabubongbilang pawid, at panghabi ng mga kaing .