โจฮวน

โจฮวน(ค.ศ. 245/246 – ค.ศ. 302/303) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่าเฉา ฮฺว่าน(จีนตัวย่อ:曹奂;จีนตัวเต็ม:曹奐;พินอิน:Cáo Hùan;การออกเสียง)ชื่อรองจิ่งหมิง(จีน:景明;พินอิน:Jǐngmíng) เป็นจักรพรรดิลำดับที่ 5 และลำดับสุดท้ายของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน วันที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 พระองค์สละราชบัลลังก์ให้กับผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สุมาเอี๋ยน(ภายหลังขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิจิ้นอู่ตี้แห่งราชวงศ์จิ้น) เป็นการสิ้นสุดสมัยปกครองของวุยก๊ก หลังโจฮวนสละราชบัลลังก์ พระองค์ได้รับการตั้งให้มีฐานันดรศักดิ์เป็น "ตันลิวอ๋อง" และดำรงฐานันดรศักดิ์นี้จวบจนสิ้นพระชนม์ ภายหลังพระองค์ได้รับพระสมัญญานามว่า "จักรพรรดิเว่ย์-ยฺเหวียนตี้" (魏元帝)
พระนามโดยกำเนิดของโจฮวนคือ "เฉา หฺวาง" (曹璜) พระบิดาของโจฮวนคือโจฮูผู้เป็นเอียนอ๋อง / เอี๋ยนอ๋อง (燕王เยียนหวาง) และเป็นบุตรชายของโจโฉ(บิดาของโจผีจักรพรรดิลำดับแรกของวุยก๊ก)
ในปี ค.ศ. 258 ขณะเฉา หฺวางมีพระชนมายุ 12 พรรษา ตามกฎหมายของวุยก๊กที่ระบุว่าพระโอรสของอ๋อง (นอกเหนือจากพระโอรสองค์โตที่เกิดกับพระชายา ซึ่งโดยปกติได้รับการตั้งให้เป็นทายาทของอ๋อง) ต้องได้รับการแต่งตั้งให้มีฐานันดรศักดิ์ก๋ง (公กง) เฉา หฺวางจึงได้รับการแต่งตั้งเป็น "ฉางเต้าเซียงกง" (常道鄉公)
ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 260 ภายหลังจักรพรรดิโจมอถูกปลงพระชนม์ระหว่างทรงพยายามจะชิงอำนาจรัฐคืนจากผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สุมาเจียวเฉา หฺวางได้รับเลือกให้สืบราชบัลลังก์ถัดจากโจมอ
ในช่วงเวลาที่เฉา หฺวางขึ้นเป็นจักรพรรดิ พระนามของพระองค์ถูกเปลี่ยนเป็น "โจฮวน" (เฉา ฮฺว่าน) เนื่องจากข้อห้ามเรื่องการระบุชื่อของพระนาม "หฺวาง" (璜 ซึ่งพ้องเสียงกับคำทั่วไปจำนวนมาก เช่น "หฺวาง"黃ที่มีความหมายว่า "สีเหลือง" และ "หฺวาง"皇ที่มีความหมายว่า "จักรพรรดิ") ในรัชสมัยของโจฮวน ตระกูลสุมากุมอำนาจรัฐ ในขณะที่ราชตระกูลโจเป็นเพียงหุ่นเชิดและเป็นผู้นำรัฐแต่เพียงในนาม
ในวันที่ 28 พฤศจิกายน ค.ศ. 263 โจฮวนทรงตั้งให้พระชายาเปี้ยนเป็นจักรพรรดินี
ช่วงต้นรัชสมัยของโจฮวน มีการโจมตีอย่างต่อเนื่องจากทัพของรัฐจ๊กก๊กที่เป็นรัฐอริภายใต้การบัญชาการของเกียงอุยขุนพลจ๊กก๊ก แม้ว่าโดยมากการโจมตีของเกียงอุยก็ถูกทัพวุยก๊กตีโต้จนล่าถอยไปอย่างง่ายดาย ในที่สุดสุมาเจียวก็มีคำสั่งให้บุกโจมตีจ๊กก๊กด้วยกำลังทหาร 180,000 นายภายใต้การบัญชาการของจงโฮยและเตงงาย
ในช่วงปลาย ค.ศ. 263เล่าเสี้ยนจักรพรรดิจ๊กก๊กยอมจำนนต่อเตงงาย เป็นการสิ้นสุดของรัฐจ๊กก๊ก หลังการล่มสลายของจ๊กก๊ก เตงงายถูกจงโฮยกล่าวหาว่าคิดก่อกบฏจึงถูกปลดจากอำนาจบังคับบัญชา
ต้นปี ค.ศ. 264 จงโฮยวางแผนร่วมกับเกียงอุยเพื่อฟื้นฟูรัฐจ๊กก๊กและกำลังขุนพลวุยก๊กทุกคนที่อาจต่อต้านพวกตน แต่เหล่าขุนพลก็เริ่มก่อการต่อต้านจงโฮย สังหารจงโฮยและเกียงอุยลงได้ อาณาเขตที่เคยเป็นของจ๊กก๊ก (ครอบคลุมพื้นที่ของมณฑลเสฉวน, นครฉงชิ่ง,มณฑลยูนนาน, ทางใต้ของมณฑลฉ่านซีและทางตะวันออกเฉียงใต้ของมณฑลกานซู่ในปัจจุบัน) ได้ถูกผนวกเข้ากับวุยก๊กโดยสมบูรณ์
รัฐวุยก๊กเองก็คงอยู่ได้ไม่นานหลังการล่มสลายของจ๊กก๊ก ในปี ค.ศ. 263 สุมาเอียวบังคับให้โจฮวนพระราชทานเครื่องยศเก้าประการอีกครั้ง และที่สุดสุมาเจียวก็ยอมรับเครื่องยศในครั้งนี้ บ่งบอกถึงการชิงราชบัลลังก์ที่กำลังใกล้เข้ามาในปี ค.ศ. 264 สุมาเจียวขึ้นมามีฐานันดรศักดิ์เป็น "จีนอ๋อง" (晉王จิ้นหวาง) ซึ่งเป็นขั้นสุดท้ายก่อนการชิงราชบัลลังก์หลังสุมาเจียวเสียชีวิตในเดือนกันยายน ค.ศ. 265สุมาเอี๋ยนบุตรชายสืบทอดตำแหน่งบิดา และในวันที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 สุมาเอี๋ยนบังคับโจฮวนให้สละราชบัลลังก์ จากนั้นในอีก 4 วันต่อมา (8 กุมภาพันธ์) สุมาเอี๋ยนจึงก่อตั้งราชวงศ์จิ้นพระองค์ตั้งให้โจฮวนมีฐานันดรศักดิ์ "ตันลิวอ๋อง" (陳留王เฉินหลิวหวาง) ซึ่งโจฮวนดำรงฐานันดรศักดิ์นี้จนกระทั่งสิ้นพระชนม์
ไม่มีข้อมูลมากนักเกี่ยวกับพระชนมชีพของโจฮวนในฐานะอ๋องภายใต้การปกครองของราชวงศ์จิ้น สุมาเอี๋ยน (ภายหลังเป็นที่รู้จักในพระนามว่าจักรพรรดิจิ้นอู่ตี้) ทรงอนุญาตให้โจฮวนยังคงใช้ธงและราชรถอย่างจักรพรรดิได้ และสักการะบรรพชนด้วยพิธีการอย่างจักรพรรดิได้โจฮวนสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 302 ในรัชสมัยของจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้พระโอรสของสุมาเอี๋ยน พระองค์ได้รับการฝังพระศพด้วยเกียรติอย่างจักรพรรดิและได้รับพระสมัญญานาม
ไม่ทราบแน่ชัดว่าใครเป็นผู้สืบทอดฐานันดรตันลิวอ๋องในลำดับถัดจากโจฮวน ทราบเพียงว่าในเดือนพฤศจิกายนหรือธันวาคม ค.ศ. 326 มีการตั้งฐานันดรศักดิ์ตันลิวอ๋องให้กับเฉา ม่าย(曹勱) ผู้เป็นลื่อชายของโจโฉดำรงฐานันดรศักดิ์นี้จนกระทั่งเสียชีวิตในวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 358ฐานันดรศักดิ์สืบทอดต่อมาโดยบุตรชายคือเฉา ฮุย(曹恢) ซึ่งได้รับการแต่งตั้งในวันที่ 24 พฤศจิกายน ค.ศ. 363ฐานันดรศักดิ์ตันลิวอ๋องยังคงอยู่ภายในตระกูลโจจนกระทั่งถูกยกเลิกในวันที่ 25 กันยายน ค.ศ. 479ในรัชสมัยของเซียว เต้าเฉิง(蕭道成) จักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฉีใต้ตันลิวอ๋องคนสุดท้ายคือเฉา ช่าน (曹粲)
พระมเหสี: