Antonio Ortiz Echagüe

Antonio Ortiz Echagüe(Guadalajara,Ispànnia, 15 de su mese de ledàmene1883-Buenos Aires,Argentina, 8 de ghennàrgiu1942) est istadu unu pintore costumbrista ispanniolu chi at bìvidu e triunfadu in logu agenu pro sa parte manna de sa vida sua. Sa pintura sua, de formatzione acadèmica sòlida, est istada influentzada dae su realismu de Ignacio Zuloaga e s'illuminismude Joaquín Sorolla.  Si caraterizat pro su disènniu rigorosu, sa lebiesa de sa pinzellada e sa richesa cromàtica de sa pintura sua. Fiat frade de su fotògrafu José Ortiz Echagüe .
Nàschidu dae babbuandalusue mamabasca, sa vocatzione artìstica sua est arribada chitzo. A batòrdighi annos (1897) Antonio s'est mudadu aParigi, atendende a s'Academia Julienes'Academia de Bellas Artes Francesa, in ue at traballadu is s'atelier de su pintore Léon Bonnat. In s'ìnteri de is fèrias de istade in Ispànnia at realizadu sa primu òpera sua de importu,La misa de Narvaja(1900), chi at pintadu in saIglesia del pueblo alavésde Narvaja, logu de orìgine de sa mama. A pustis s'est mudadu aRoma, cumpartzende s'istùdiu cun Coco Madrazo e in su1904at otentu cun unu cuncursu unu logu de pensionadu in s'Academia Española de Roma. At bìvidu in sa tzitade pro bator annos afortiende s'incrina sua pro is temas cun personàgios populares e su ritratu, semper a dimensione reale. In s'ùrtimu annu at biagiadu peri saSardigna, in ue est abarradu ammajadu dae is tratos tìpicos de is biddas diferentes de s'ìsula, pintende telas medas cun fèminas sardas chi ant tentu una resèssida manna in Roma e Parigi e otenende fintzas cun s'òpera "Fiesta de la cofradía de Atzara" sa Medàllia de Arghentu de su Salone de Parigi de su1921. Custas pinturas rapresentaiant sa cuotidianidade e sa bida sotziale de is biddas deBono,Mamujada,Ìtiri Cannedu,TàtarieNùgoro. Sa presèntzia sua in s'ìsula e s'istile suo at fatu nàschere un'iscola de pintores, chi ddi narant "Iscola de Atzara",localidadein ue oe in die abarrat unu museu dedicadu a s'artista, suMAMAArchiviadusu 27 maju 2023 in s'Internet Archive. (Museu de Arte Moderna e Contemporànea Atzara)
Su cuntatu cun una famìlia olandesa chi dd'at incarrigadu de pintare unu ritratu de sa fìgia, Elisabeth Smidt (chi est istada a pustis pobidda sua), dd'at portadu a custu paisu, in ue at bìvidu in sa localidade de Hilversum, pintende ritratos e tipos populares. In su1910at presentaduLa señora Jansen y sus amigasin s'Espositzione Natzionale de Bellas Artes de Madrid, chi dd'at giutu sa medàllia de arghentu.
S'abilidade sua comente pintore de ritratos de sa burghesia fiamminga dd'at portadu a biagiare a isIstados UnidoseArgentina, paisu in ue at ammanniadu sa clientela sua e at ammustradu in is prus gallerias de importu deBuenos Aires. In is annos de saprima gherra mundialeest furriadu aIspànnia, in domo de su babbu e sa mama chi biviant in sa tzitade de San Sebastián (provìntzia de Guipúzcoa) e teniant cuntatos cun sa famìlia reale chi biviat in tzitade, sende chi su tziu dae parte de sa mama, Francisco Echagüe, traballaiat in su campu de su re Alfonso XIII.
A pustis de si cojuare cun Elisabeth Smidt (in su1919) at passadu tempus inGranadapintende bisuras de Alhambra e cuadros de fèminas andalusas. In is annos binti at bìvidu borta a borta in Olanda e Parigi, in ue teniat s'istùdiu in su parcu de Monceaux, frecuentende indivìduos de su "tzìrculu de sa belle époque", comente a Lucien Guitry. In cue at pintadu unos cantu nudos feminiles influentzados daeÉdouard Manet, unu de is pintores suos preferidos. Sa galleria Georges Petit at realizadu un'espositzione individuale de is òperas suas e su Salone de Artistas frantzesos de su1923dd'at assinniadu sa medàllia de oro proJacobo Van Amstel en mi casa. Su Museu Stedelijke deAmsterdamat organizadu una mustra de cuadros suos e su guvernu Ispanniolu dd'at numenadu Cavalieri de s'Òrdine de Alfonso XII, donende·ddi fintzas s'incàrrigu de pintare su ritratu de Alfonso XIII etotu.
In su1926s'est mudadu a Madrid, in ue at bìvidu in su parcu de sa Quinta de la Fuente del Berro. In cussu tempus at pintadu a is membros de s'aristocratzia ispanniola. At tambene biagiadu cun su frade José, chirchende paesàgios e tipos castillianos. Dd'ant numenadu presidente de s'Assòtziu de is Pintores e Iscultores de Madrid, e sa Biblioteca Natzionale  at organizadu sa prima espositzione individuale sua in Ispànnia (1926); sa Mustra XVI internatzionale de Venètzia (1928) dd'at dedicadu una sala intrea a s'òpera sua e su guvernufrantzesudd'as assinniadu sa Legione de Onore.
A 45 annos, sende un'artista apretziadu siat in suMundu Betzusiat in suMundu Nou, Antonio Ortiz Echagüe at biagiadu aMarrocue at bìvidu in sa tzitade de Fez pro duos annos, pintende a is bendidores de susocu, a is fèminasbèrberaso is africanas deSenegal. "Mujeres azules de Tafilet", "El mendigo ciego", "La vendedora de pan", "Tres senegalesas", "Chico con calabaza" sunt istados ammustrados in Fez eRabate dd'ant fatu otènnere sa Medàllia Alauita. Furriadu in su continente betzu, at espostu is òperas marochinas inMadrideParigi.
In s'incumentzu de is annos trinta s'est mudadu aArgentina, in ue teniat unaestanciain Carro Quemado, provìntzia de La Pampa (a pagos chilòmetros a ovest de Santa Rosa). S'iscòpiu de sagherra tzivile ispanniola, a pustis de sasegunda gherra mundiale, dd'at fatu pigare sa detzisione de abarrare in sucontinente americanu, in ue at ammustradu a fitianu inBuenos Airese inIstados Unidos(s'Istitutu Carnegie dePittsburghat realizadu un'espositzione manna individuale de su pintore in su1940). Sighende sa proposta de su crìticu de arte e acadèmicu José Francés, dd'ant numenaduAcadémico Correspondientede s'Acadèmia Reale de Bellas Artes de Santu Fernando de Madrid in su 1940. Est mortu duos annos a pustis in Buenos Aires a s'edade de 58 annos, pro neghe de unu cancru a ispurmones.
In su mese de ledàmene de su1998in Santa Rosa, provìntzia de La Pampa (Argentina), ant inauguradu su Museu Atelier Antonio Ortiz Echagüe e su 20 de austu de su2000ant inauguradu su Museu de Arte Moderna e Contemporànea deAtzara,Sardigna, dedicadu a s'artista.
Is telas de Antonio Ortiz Echagüe, chi pintaiat semper dae su beru e riproduiat is modellos suos a mannària naturale, sunt un'esempru de importu de sa tendèntzia artìstica chi, in su coladòrgiu dae su XIX a su sèculu XX, aiat sostituidu sa pintura de istòria de s'otighentos cun unu realismu de gènere o etnogràficu chi si ligaiat a is grandu mastros de sa pintura ispagnola de su sèculu XVII, prus che totu a Velázquez.
Chene duda, sa formatzione sua inParigie inRomae su connoschimentu suo de is movimentos artìsticos europeos ddu giughent a fàghere pròpios unos cantu aspetos de su Modernismu, de su Simbolismu e de su Post-Impressionismu in sa tendèntzia realista sua, comente est evidente in su decorativismu de unos cantu fundos suos, in sa lebiesa de sa pinzellada, in su balore chi donat a sa lughe e in s'impreu semper prus atrividu e sugetivu de su colore.
Mancari is temas preferidos suos esserent is tipos populares de is paisos diferentes chi at bisitadu, bestidos cun is bestimentas traditzionales, is ritratos, agiumai semper feminiles, sunt istados su mèdiu printzipales de vida suo.