วิชวลเค

วิชวลเค(ญี่ปุ่น:ヴィジュアル系;โรมาจิ:vijuaru kei;ทับศัพท์: ทับศัพท์จาก; Visual Kei) เป็นวัฒนธรรมย่อยทางดนตรีรูปแบบหนึ่งของนักดนตรีชาวญี่ปุ่นวิชวลเคมาจากการผสมคำว่า วิชวล (อังกฤษ:Visual) ซึ่งแปลว่า "ภาพลักษณ์" และคำว่าเค (ญี่ปุ่น:系;โรมาจิ:kei) ซึ่งแปลว่า "แนวทาง" ดังนั้นวิชวลเคจึงสามารถนิยามได้ว่าเป็นวัฒนธรรมทางดนตรีที่เน้นภาพลักษณ์มากกว่าสกุลทางดนตรี หรือสั้นๆว่า "ดนตรีแนวภาพลักษณ์"วิชวลเคมักถูกเข้าใจผิดว่ามีแต่วงดนตรีร็อกเพราะมีต้นกำเนิดมาจากวงดนตรีร็อกที่เรียกแนวทางของตนว่าวิชวลร็อก แต่อันที่จริงวงวิชวลเคมีแนวทางทางดนตรีที่หลากหลายทั้งร็อก, ป๊อป, พังก์, โกธิก, เมทัล ฯลฯ
ในช่วงทศวรรษที่ 1960 วงการดนตรีในสหรัฐอเมริกาและยุโรปเกิดวัฒนธรรมทางดนตรีชนิดหนึ่งที่เรียกว่าไซเคเดลิกร็อกซึ่งเน้นเนื้อหาของดนตรี และเนื้อเพลงเกี่ยวกับการเมือง, และจิตวิญญานแบบเสรีนิยมในส่วนของเสียงนั้นมีรากฐานมากจากเพลงบลูส์ผสมผสานเข้ากับร็อกแอนด์โรลซึ่งแนวทางย่อยๆของวัฒนธรรมไซเคเดลิกร็อกอาทิโพรเกรสซีฟร็อก,พังก์ร็อก,ฮาร์ดร็อกและแกลมร็อกได้ถูกนำเข้ามาสู่ญี่ปุ่นในราวกลางทศวรรษที่ 1960 และมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมทางดนตรีต่อวัยรุ่นในญี่ปุ่นเป็นอย่างมาก
ในราวทศวรรษที่ 1980 วงดนตรีอินดี้ร็อกของญี่ปุ่นได้แก่เอ็กซ์,บัค-ทิค,เดอร์ แลงเจอร์และคัลเลอร์ได้เริ่มแสดงดนตรีด้วยการแต่งตัวด้วยชุดหนังสีดำ แต่งหน้าอย่างฉูดฉาด ย้อมสีผมเป็นสีสันแปลกๆ ที่สำคัญและทำให้วิชวลร็อกเป็นที่รู้จักคือมีการแต่งกายแบบข้ามเพศซึ่งยังนิยมมาถึงวงวิชวลเคในปัจจุบัน วงดนตรีดังกล่าวเรียกแนวทางทางดนตรีของวงว่าเป็นวิชวลร็อกซึ่งแปลว่าดนตรีร๊อกแนวภาพลักษณ์ โดยคำว่าวิชวลร๊อกนี้มีที่มาจากสโลแกนของวงเอ็กซ์ที่ว่าPsychedelic Violence Crime of Visual Shock
ช่วงทศวรรษที่ 1990 วิชวลร็อกกลายเป็นวัฒนธรรมทางดนตรีที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างสูง มีวงดนตรีจำนวนมากที่นิยามแนวทางของวงว่าเป็นวิชวลร็อก อย่างไรก็ตามวงดนตรีจำนวนมากได้ผสมผสานดนตรีร็อกเข้ากับดนตรีอีกหลายสกุลอาทิโกธิกร็อกอาทิมาลิซไมเซอร์,ป็อปร็อกอาทิลาร์คอองเซียล,อัลเทอร์เนทีฟเมทัลอาทิเดอร์ ออง เกรย์หรือไม่ก็เล่นดนตรีที่ไม่มีส่วนผสมของความเป็นร๊อกเลยอาทิชาซน่า,เพนนิซิลลินทำให้วงดนตรีเหล่านี้เรียกตัวเองว่าวิชวลเคแทน ในจุดสูงสุดของวิชวลเคนี้มีวงดนตรีที่ถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมวิชวลเคคือเอ็กซ์ เจแปน,เกลย์และลูนาซีในช่วงปลายทศวรรษ 1990 วงดนตรีวิชวลเคจำนวนมากที่เริ่มมีชื่อเสียง และเซ็นสัญญากับค่ายคนตรีขนาดใหญ่เริ่มลดความฉูดฉาดของการแต่งตัวลง ในขณะที่วงดนตรีจำนวนมากมองว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการละทิ้งอุดมการณ์ของวิชวลเค จึงมีวงดนตรีวิชวลเคที่มีชื่อเสียงจำนวนไม่น้อยที่ปฏิเสธที่จะเซ็นสัญญากับค่ายคนตรีขนาดใหญ่ค.ศ. 1999 วัฒนธรรมวิชวลเคเริ่มเสื่อมถอยไปพร้อมๆกับการเสียชีวิตของฮิเดะโตะ มัทซึโมะโตะและนำมาซึ่งการประกาศยุบวงของเอ็กซ์ เจแปนหลังจากลูนาซีประกาศยุบวงใน ค.ศ. 2000 ก็ยิ่งทำให้กระแสวิชวลเคซบเซา
อย่างไรก็ตามในทศวรรษที่ 2000 ถึงแม้จะซบเซาลงและไม่ได้กลายเป็นวัฒนธรรมทางดนตรีกระแสหลักของญี่ปุ่นดังที่เกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 1990 วัฒนธรรมวิชวลเคเองก็ยังได้รับความนิยมอยู่ในหมู่วัยรุ่น โดยเฉพาะในย่านฮะระจุกุซึ่งเป็นย่านการค้า และแฟชันที่สำคัญของญี่ปุ่น
การที่วงดนตรีวิชวลเคนั้นให้ความสำคัญกับวัฒนธรรมทางสายตาเป็นหลัก ดังนั้นวงดนตรีวิชวลเคจึงมักนิยามแนวทางของวงบนฐานของแฟชั่นมากกว่าแนวเพลงที่มักผสมผสานจนไม่สามารถนิยามได้อย่างตายตัว ในปัจจุบันแฟชั่นการแต่งกายของวงวิชวลเคเองก็มักผสมผสานจนไม่ได้สามารถแยกได้อย่างตายตัวว่าวงดนตรีใดมีแนวทางใด หากแบ่งหยาบๆวงวิชวลเคสามารถแยกย่อยตามอารมณ์ของทำนองและเนื้อร้องเป็น 2 แบบกว้างๆคือ
อย่างไรก็ตามหากจำแนกแนวทางย่อยต่างๆของวิชวลเคตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันก็ยังพอสามารถจำแนกออกเป็นกลุ่มอย่างน้อย 5 กลุ่มใหญ่ โดยในแต่ละกลุ่มก็จะมีการแยกย่อยลงไปอีกมากมาย ดังนี้
โคเทะเค (ญี่ปุ่น:コテ系;โรมาจิ:kote kei) หรือวิชวลเคแบบโบราณ (อังกฤษ:Traditional Visual Kei) บางทีก็เรียกว่าว่าโคเทะ, โคเทะโคเทะ, หรือโคเทะโคเทะเคเป็นวงดนตรีที่มีการแต่งตัวที่เน้นความเคร่งขรึม มืดมนเป็นหลัก โดยยึดถือแนวทางแฟชั่นของวงดนตรีวิชวลร็อกในยุค 1980 เป็นสำคัญ ซึ่งแนวทางของวงแนวโคเทะเคนั้นถูกนิยามด้วย 3 อุดมการณ์หลักคือ แปลก, ทราม และสุนทรีย์  โดยวงโคเทะเคอาจมีทั้งแบบที่นำเอาวัฒนธรรมการแต่งตัว และเครื่องดนตรีของญี่ปุ่นมาผสมเข้ากับวัฒนธรรมวิชวลเค อาทิคางูระ,องเมียวสะหรือแบบที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมโกธิกร็อก(ญี่ปุ่น:コツィク系;โรมาจิ:Gothic kei)  และแฟชั่นแนวโกธิก โลลิต้าอาทิมัว ดิกซ์ มัวส์แต่งตัวแบบปีศาจหรือเดวิล เค(ญี่ปุ่น:デビル系;โรมาจิ:Debiru kei) อาทิดี,ฟานทาสมาโกเรีย,มาเทนรู โอเปร่า,เดลูฮีหรือแบบเอเลเกนท์ โกธิค เคอาทิมาลิซ ไมเซอร์,แวร์ซาย์แต่งตัวแบบคอสเพลย์(ญี่ปุ่น:コスプレ系;โรมาจิ:Kosubure kei) อาทิวงไซโค เลอ เซมู
โคเทะโอสะเค (ญี่ปุ่น:コテ信系;โรมาจิ:koteosa kei) หรือวิชวลเคแบบนุ่มนวล (อังกฤษ:Soft Visual kei) เป็นแนวทางการแต่งตัวที่เน้นการแต่งตัวแบบธรรมดา และการแต่งหน้าแบบบางๆมากกว่าแนวโคเทะเค แต่ยังคงเน้นการแต่งกายด้วยสีดำเป็นหลัก วงวิชวลเคที่แต่งกายแบบโคเทะโอสะมักเป็นวงโคเทะเคเดิม แต่ต่อมาได้เซ็นสัญญากับค่ายเพลงขนาดใหญ่จึงลดความฉูดฉาดของการแต่งตัวลง และมักทำดนตรีให้มีความเป็นเพลงตลาดมากขึ้น วงวิชวลเคที่มีการแต่งกายแบบโคเทะโอสะมีอาทิเกลย์,สยาม เฉด,ลาร์คอองเซียล,เดอร์ ออง เกรย์,ไฮดี,ไนท์แมร์ในส่วนของดนตรีและเนื้อร้องของวงแนวโคเทะโอสะส่วนมากนั้นมักจะเน้นเมโลดี้ และเนื้อเพลงที่ไม่มืดหม่นนัก และมักปฏิเสธว่าวงดนตรีของตนไม่ได้มีแนวทางแบบวิชวลเคด้วยเหตุผลว่าการแสดงดนตรีต้องแต่งหน้า แต่งตัวขึ้นเวทีอยู่แล้วบางวงจึงเรียกแนวของวงตนเองว่านอร์มอล เค(อังกฤษ:Normal kei)  หรือโนรุมะ เค(ญี่ปุ่น:ノルマ系;โรมาจิ:์Noruma kei)
นาโงย่าเค (ญี่ปุ่น:名古屋系;โรมาจิ:nagoya kei) เป็นวัฒนธรรมวิชวลเคที่กำเนิดขึ้นในเมืองนะโงะยะและกระจายตัวได้รับความนิยมอยู่ในพื้นที่แถบจังหวัดไอจิของญี่ปุ่น นาโงย่าเคกำเนิดขึ้นในราวทศวรรษที่ 1990 โดยได้รับอิทธิพลทางดนตรีจากดนตรีพังก์ฝั่งอังกฤษ,ดนตรีโกธิกและเดธเมทัลเนื้อร้องและทำนองของเพลงจากวงนาโงย่าเคจึงเน้นเสียงทุ้มต่ำแสดงออกถึงความมืดมน โหดร้าย สิ้นหวัง และความเศร้าเป็นหลัก  การแต่งกายของวงนาโงย่าเคจะแต่งกายแบบคาบเกี่ยวระหว่างโคเทะโคเทะและโคเทะโอสะ บางครั้งก็มีการผสมผสานการแต่งกายแบบโอชาเระเข้ามาด้วยเพียงแต่ไม่จัดจ้านเท่า วงดนตรีที่ได้ชื่อว่าเป็นจุดกำเนิดของแนวนาโงย่าเคคือ วง ซิลเวอร์~โรส (อังกฤษ:Silver~Rose) อย่างไรก็ตามมีวงที่นิยามแนวดนตรีของตนว่านาโงย่าเค แต่กลับไม่ได้รับการยอมรับว่าเป็นวงนาโงย่าเค อาทิฟานาติก◇ไครซิส,ลาพิวต้า,คาเงโระปัจจุบันวงดนตรีทีมีชื่อเสียงของแนวนาโงย่าเคคือเดทเกซ,ลินช์,-ออซ-,ไนน์โกทส์ แบล็คเอาท์,กาเซล,อีท ยู อไลฟ์เป็นต้น
อังกุระเค (ญี่ปุ่น:アングーラ系;โรมาจิ:angura kei) เป็นวงดนตรีที่ไม่ได้มีลักษณะของวัฒนธรรมการแต่งกายที่ตายตัว การแต่งกายของวงดนตรีแนวอังกุระอาจแต่งกายทั้งแบบโคเทะเค, โคเทะโอสะเค, โอชาเระเค, นาโงย่าเค ได้ แต่จุดร่วมอย่างหนึ่งของวงแนวอันกุระเคคือการเรียบเรียงดนตรีโดยนำเอาสำเนียงแบบพังก์ร็อกเข้ามาเป็นส่วนสำคัญของเพลงคำว่าอันกุระ (ญี่ปุ่น:アングーラ;โรมาจิ:angura) นั้นก็คือการออกเสียงคำว่า Underground ด้วยสำเนียงแบบญี่ปุ่นนั่นเอง (ออกเสียงว่า อัง-ดะ-กุ-ระ-โดะ)วงอันกุระ เคที่มีชื่อเสียงอาทิเดอร์ ออง เกรย์,คาลิ≠การิ,เฮจิ,มุคคุ,กิรุกาเมช,ซาดิ
นอกจากนี้วงอันกุระเคส่วนหนึ่งมีการแต่งเนื้อเพลงที่เน้นไปที่เรื่องเพศ, ความรุนแรง, ความวิปริต ซึ่งในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่าพอร์น เค(อังกฤษ:Porn kei) หรือโพรุโนะ เค(ญี่ปุ่น:ポルノ系;โรมาจิ:์Poruno kei) อีกคำหนึ่งที่ใช้คือเวียร์ด เค(อังกฤษ:Weird kei) หรือวิอิโดะ เค(ญี่ปุ่น:ヰド系;โรมาจิ:์Wiido kei) และมีการแต่งตัวที่แปลกประหลาดโดยได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมทางดนตรีแบบโพสต์พังก์โดยเฉพาะจากวงมาริลีน แมนสันวงอันกุระกลุ่มนี้จะเรียกตัวเองว่าอีโร กุโร(ญี่ปุ่น:エログロ;โรมาจิ:ero guro) ซึ่งย่อมาจากคำว่า erotic and grotesque (ความหมกมุ่นทางเพศ และความวิตถาร) ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากมาจากวัฒนธรรมอีโร กุโร นันเซ็ทสุ(อังกฤษ:Erotic Grotesque Nonsense) ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวทางศิลปะของญี่ปุ่นมาตั้งแต่ราวทศวรรษ 1920 วงอันกุระที่เป็นต้นกำเนิดของวัฒนธรรมอีโรกุโรคือวงคาลิ≠การิส่วนวงอังกุระบางวงจะเน้นทำเพลงแบบโพรเกรสซีฟร็อกซึ่งจะเรียกตัวเองว่าสตอร์รี่ เค(อังกฤษ:Story keiหรือสุโตริ เค(ญี่ปุ่น:ヅトリ系;โรมาจิ:์Sutori kei) อาทิสตอร์เบอร์รี่ ซอง ออเคสตร้า,อินุงามิ เซอร์คัส-ดังเป็นต้น
โอชาเระเค (ญี่ปุ่น:おしゃれ系;โรมาจิ:Oshare kei) เป็นแนวทางที่เกิดขึ้นกับวงวิชวลเคที่นำเอาวัฒนธรรมการแต่งตัวแบบฮาราจูกุวัฒนธรรมของวงโอชาเระจะเน้นแฟชั่นที่ดูสดใส สวยงาม มีสีสัน ให้ความรู้สึกสนุกสนานและมีความสุขตามความหมายของคำว่าโอชาเระ (ญี่ปุ่น:おしゃれ;โรมาจิ:oshare) คือแฟชั่นธรรมดาที่ดูสดใส วัฒนธรรมโอชาเระยังยึดถือการแต่งตัวข้ามเพศเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมอีกด้วย ในวงโอชาเระบางวงจะมีการแต่งตัวที่ไม่เน้นสีสันหรือเครื่องประดับมากนัก รวมถึงไม่มีการแต่งตัวข้ามเพศ จะเรียกวงเหล่านี้ว่าเดโคระ เค(ญี่ปุ่น:デコラ系;โรมาจิ:Decora kei) เช่นแก๊กต์,เดอะ กาเซตต์,อลิซ ไนน์เป็นต้น แต่ถ้าเน้นการแต่งตัวแบบคาวายอิก็จะเรียกว่าคาวายอิ เค(ญี่ปุ่น:かわいい系;โรมาจิ:Kawaii kei) เช่นเมก้ามัสโซ่,แอนทิค คาเฟ่เป็นต้น  แต่ถ้าเป็นวงที่มีกำเนิดแถวชิบุยะ จะเรียกตัวเองว่าชิบุย่า เค(ญี่ปุ่น:渋谷系;โรมาจิ:Shibuya kei)
วัฒนธรรมโอชาเระเป็นวิชวลเคที่เกิดหลังสุดคือราวต้นทศวรรษที่ 2000 ทว่าได้รับความนิยมใหมู่วัยรุ่นญี่ปุ่นอย่างรวดเร็ว โอชาเระเคได้รับอิทธิพลมาจากการแต่งกายของเรียวนักร้องนำของวงบาโรคในมิวสิกวิดีโอเพลง "Anakuro Film" (ญี่ปุ่น:アナクロ film) และอิทธิพลและวัฒนธรรมการนำเสนอทางดนตรีของวงฮิเดะ วิธ สเปรดบีเวอร์ในปัจจุบันวงดนตรีแนวโอชาเระถือได้ว่าเป็นวิชวลเคกระแสหลักของวัฒนธรรมวิชวลเค ซึ่งแนวเพลงของวงโอชาเระมักเป็นเพลงจังหวะสนุกสนาน โดยไม่เน้นที่ความเป็นร็อกมากนัก ที่สำคัญคือการนำเอาดนตรีแบบอิเล็กทรอนิกาเข้ามาเป็นส่วนสำคัญของทำนองในเพลงวงดนตรีแนวโอชาเระที่มีชื่อเสียงอาทิ เดอะ กาเซตต์, อลิซ ไนน์,อยาบิเอะ, เมก้ามัสโซ่, แอนทิค คาเฟ่,มิยาบิเป็นต้น
วัฒนธรรมวิชวลเคเข้ามามีอิทธิพลในสังคมไทยราวปลายทศวรรษที่ 1980 (ราว พ.ศ. 2530) โดยวัฒนธรรมที่ถูกนำเข้ามาในยุคนี้นั้นเป็นวัฒนธรรมในช่วงที่วิชวลเคยังถูกเรียกว่าวิชวลร็อกอยู่ ซึ่งทำให้ในปัจจุบันสังคมไทยยังเข้าใจวัฒนธรรมวิชวลเคด้วยการติดภาพของวงวิชวลร็อกในยุคแรกนี้
วัฒนธรรมวิชวลเคที่ถูกนำเข้ามาสู่สังคมไทยในส่วนของดนตรีนั้นที่เด่นชัดที่สุดคือเพลง "Say Anything" ของวงเอ็กซ์ที่ถูกนำมาเรียบเรียงเนื้อร้องใหม่เป็นเพลง "เธอไม่เคยตาย" โดยวงทู(อังกฤษ:Two) และในช่วงเวลาเดียวกันนี้วงวิชวลเคจำนวนมากได้กลายเป็นที่รู้จักในสังคมไทย โดยสังคมไทยมักเรียกวงเหล่านี้ว่าวงเจร็อกและเจป็อปซึ่งวงเหล่านี้ก็สร้างแฟนคลับได้มากพอสมควร ในเวลาต่อมาวงจิว่า(อังกฤษ:Jiwa)และเพาเวอร์แพท(อังกฤษ:Power Pat)  เป็นวงดนตรีไทยวงแรกๆที่นำเสนอภาพลักษณ์ของวงในแบบโคเทะโอสะเค รวมถึงการเรียบเรียงเนื้อร้องและทำนองแบบวิชวลเค นอกจากนี้ไมเคิล ตั๋งยังเคยใช้ภาพลักษณ์แบบโคเทะเคมาประกอบการแสดงในวงฮ็อทด็อก(อังกฤษ:Hot Dog) นอกจากนี้วัฒนธรรมวิชวลเคโดยเฉพาะวัฒนธรรมโคเทะโคเทะยังมีความสัมพันธ์กับจุดเริ่มต้นของกิจกรรมการแต่งคอสเพลย์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดในสังคมไทยช่วงราว พ.ศ. 2541 อีกด้วยในปัจจุบันวัฒนธรรมวิชวลเคแนวต่างๆก็ยังเป็นที่รู้จักเป็นอย่างดีในสังคมไทย และมีนักดนตรีจำนวนหนึ่งที่ยังคงเล่นเพลงของวงวิชวลเคทั้งในแบบเพลงคัพเวอร์และเพลงต้นฉบับ อาทิ วง ครักซ์ (อังกฤษ:Crux), วงเดิรท บีช  (อังกฤษ:Dirt Beach), วงลาเมนเทีย  (อังกฤษ:Lamentia), วงเมลโรส  (อังกฤษ:Malerose), วงชายกะสันเป็นต้น