Mixail Qorbaçov

Mixail Sergeyeviç Qorbaçov(rus.Михаил Сергеевич Горбачёв,2 mart1931,Privolnoye,Şimali Qafqaz diyarı,RSFSR,SSRİ–30 avqust2022) —Sovet İttifaqı Kommunist PartiyasıMərkəzi Komitəsininsonuncu Baş Katibi (1985–1991),SSRİ-nin ilk və son prezidenti (1991),Nobel sülh mükafatılaureatı (1990), Sosial-iqtisadi və siyasi tədqiqatlar fondunun (Rusiya) prezidenti. Azərbaycanda1990-cı il 20 Yanvar faciəsininəsas təşkilatçısı.
Qorbaçovun Sovet İttifaqında dövlət başçısı və Sov. İKP rəhbəri kimi fəaliyyəti dövründə bütün dünyaya təsir edən və aşağıdakı tarixi hadisələrin nəticəsi olan ciddi dəyişikliklər baş verdi: sovet sistemini islahat üçün genişmiqyaslı cəhd ("Yenidənqurma");qlasnostsiyasəti, "yeni siyasi təfəkkürün", söz və mətbuat azadlığının, demokratik seçkilərin tətbiqi; sosialist iqtisadiyyatından bazar iqtisadiyyatı modeli istiqamətində islahatların aparılması; Sovet İttifaqında yeni siyasi və iqtisadi azadlıqlar, Şərqi və Mərkəzi Avropada marksist-leninist administrasiyaların süqutu,Almaniyanın yenidən birləşməsi,soyuq müharibəninsonu; sovet qoşunlarının Əfqanıstandan çıxarılması (1989);Varşava Müqaviləsi TəşkilatıvəSovet İttifaqının dağılması.
1931-ci il martın 2-dəStavropolvilayətində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Atası-Serqey Andreyeviç Qorbaçov (1909–1976) Anası- Mariya Panteleyevna Qorbaçova (1911–1993). Yoldaşı- Raisa Maksimovna Qorbaçova.
M. V. Lomonosov adına MDU-ninhüquq fakültəsini (1955) və Stavropol Kənd-təssərüffatı İnstitutunu aqronom-iqtisadçı kimi qurtarmışdır.(1967) 31.08.2022-ci ilde vəfat etmişdir.
13 yaşından məktəbə oxuyaraq periodik olaraq MTS vəkolxozdafəaliyyət göstərmişdir. 15 yaşından traktor kombaynerinin köməkçisi kimi işləmişdir. 1952-ci ildəSov.İKP-ya qəbul olunmuşdur. 1955–1991-ci ildən komsomol və partiya vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir.
1955–1962-ci illərdə Stavropol vilayətinin ÜLKGİ-sında propaqanda və təşviqat idarəsində müavin, Stavropol şəhər Komsomol idarəsinin birinci katibi, daha sonra Stavropol vilayəti ÜLKGİ-nin birinci katibi kimi işləmişdir.
1962-ci ilin martından Stavropol vilayətində Sov. İKP-nın partiya təşkilatçısı kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1966-cı ildə Stavropol şəhər partiyasında birinci katib kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1970-ci ilin Stavropol vilayəti Sov. İKP-nin birinci katibi olmuşdur.
1971–1991-ci illərdə Sov. İKP MK-nın üzvü olmuşdur. 1978-ci ilin noyabrında Sov. İKP MK-nın Sov. İKP MK-nın katibi seçilmişdir. 1979–1980-ci illərdə Sov. İKP MKPolitbüronunüzvlüyünə namizəd, 1980–1991-ci illərdə Sov. İKP MK Politbüronun üzvü.
1989-cu ilin dekabrından 1990-cı ilin iyununadək Sov. İKP MK Rusiya bürosunun sədri.
1985-ci ilin mart ayından 1991-ci ilin avqustunadək Sov. İKP MK-nın birinci katibi. Dövlət çevrilişinə cəhd zamanı vitse-prezidentGennadi Yanayevtərəfindən hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmış və Forsda izolyasiya edilmişdir. Qanunu hakimiyyətin bərpasından sonra öz vəzifəsinə qayıtmışdır. O, bu vəzifədə SSRİ dağılanadək fəaliyyət göstərmişdir. 1991-ci ildə dekabrın 25-də artıq "mövcud olmayan Sovet rəhbərliyin"dən istefa verməklə SSRİ-nin ləğvini rəsmi olaraq təsdiqlədi.
Sov. İKP-nın XXII (1961), XXIV(1971) və bütün sonrakı (1976,1981,1986,1990) qurultaylarında nümayəndə olaraq seçilmişdir. 1970–1989-cu illərdə SSRİ Ali Sovetinin deputatı. 1985–1988-ci illərdə SSRİ Ali Sovetinin prezidiumunun üzvü. 1988-ci ilin oktyabrından 1989-cu ilin may ayınadək SSRİ Ali Soveti Prezediumunun sədri. 1974–1979-cu illərdə SSRİ Ali Soveti Sovet İttifaqı gənclərinin işi üzrə komissiyanın sədri. 1979–1984-cü illərdə SSRİ Ali Soveti Sovet İttifaqı qanuni təsəvürlər komisiyasının sədri. 1984–1985-ci illərdə SSRİ Ali Soveti Sovet İttifaqı xarici işlər komisiyasının sədri. 1989-cu ilin martından 1990-cı ilin martındək Sov. İKP dən SSRİ xalq deputatı. 1989–1990-cı illərdə SSRİ Ali Sovetinin sədri. RSFSR-in Ali Sovetinin deputatı.
1990-cı il martın 15-də M. Qorbaçov SSRİ-nin prezidenti seçilmişdi. Eyni zamanda 1991-ci ilin dekabrından SSRİ Müdafiə Şurasının sədri, SSRİ Hərbi Qüvvələrinin Ali-baş komandanı.
Hakimiyyətin kuliminasiyasında olaraq, Qorbaçov kütləvi reformlar və kompaniyalar keçirirdi. Sonralar bu dəyişikliklər ölkəyə bazar iqtisadiyyatının tətbiq olunmasına, Qorbaçovun hakimyiyyətdən uzaqlaşdırılmasına və SSRİ-nin süqutuna gətirib çıxartdı. Qorbaçovun faliyyətinin qiymətləndirilməsi ziddiyyətlidir. Konservativ siyasətçilər onu iqtisadi dağılmadda, SSRİ-nin parçalanmasında və "perestroyka"nın sonrakı nəticələrində günahlandırırlar. Radikal siyasətçilər isə onu qeyri-ardıcıl reform aparmaqda və hər nə cür olursa ölkədə sosializm və inzibati-amirlik sisteminin qoruyub saxlamaq istəyində günahlandırırlar. Çoxlu sayda qərb siyasətçiləri və jurnalistləri Qorbaçov reformalarını, ölkəyə demokratiya və aşkarlığın gətirilməsini, soyuq muharibənin qurtarmasını, sosialist düşərgənin dağılmasını və yenilənməsini, Almaniyanın birləşməsini ürəkdən alqışlayırdılar.
Aşağıda onun etmək istədiyi işlər və hadisələr və həmin hadisələrin özü tərəfindən kökündən əlaqələndirilməsi verilmişdir:
Belovej meşəsində bağlanmışsazişi, Qorbaçovu saymazlıq və ittifaq müqaviləsinin ləğvindən sonra 1991-ci il dekabrın 25-də Mixail Qorbaçov öz üzərindən ölkə rəhbəri səlahiyyətlərini götürdü. 1992-ci ilin yanvarından indiki zamandək Sosial-iqtisadi və siyasi tədqiqatlar fondunun prezidentidir. Eyni zamanda 1993-cü ilin martından 1996-cı ilədək və daha sonralar Beynəlxalq Yaşıl Krestin idarə heyətinin sədri.
1996-cı ildə Rusiya Federasiyasına keçirilən prezident seçkilərində öz namizədliyini irəli sürmüş və 0,5 % səs toplamışdır.
Mixail Qorbaçov "Yenidənqurma"nın, sovet cəmiyyətinin reforması və Beynəlxalq vəziyyətin dəyişilməsinin əsasını qoymuşdur. 1990-cı ilin 15 oktyabrında "Bugünkü Beynəlxalq vəziyyətin əsas hissəsini xarakterizə edən Sülh prosesindəki aparıcı roluna görə" o, Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür.
1993-cü ildə Mixail Qorbaçov öz-özünü Vima Vandersin "Belə uzaqdır, elə yaxındır!" filmində oynamışdır, həmçinin bir neçə sənədli filmlərdə iştirak etmişdir. 1997-ci ildə M. S. Qorbaçov "Pizza Hut" pizza şirkətinin reklamında çəkilmişdir.
M. Qorbaçov çoxlu sayda nüfuzlu mükafatların sahibidir.
2019-cu ildən Qorbaçov tez-tez səhhəti ilə bağlı xəstəxanaya yerləşdirilirdi. 2020-ci ilin əvvəlindən Qorbaçov Mərkəzi Klinik Xəstəxanasında həkimlərin daimi nəzarəti altında saxlanılırdı, iyundan etibarən hemodializ müalicəsi aparılırdı. 2022-ci il avqustun 30-da böyrək problemi səbəbindən axşam saatlarında Moskvada Mərkəzi Klinik Xəstəxanasında vəfat edib.
Qorbaçov vəsiyyət etdiyi kimi, MoskvanınNovodeviçi qəbiristanlığında, həyat yoldaşı Raisanın yanında ailə məzarlığında dəfn olunacaqdı.
Qorbaçovun dəfn mərasimi 2022-ci il sentyabrın 3-də saat 10:00-dan 12:00-a qədər keçirilib. Mərasimdə fəxri qarovul şəklində dövlət dəfn elementi var idi, lakin rəsmi dövlət dəfn mərasimi keçirilmədi. Xidmətə rus pravoslav keşişi tərəfindən idarə olunan ayinlər daxil idi. Mərasimdən sonra QorbaçovNovodeviçye qəbiristanlığı'nda dəfn edilib.
Şablon:Nobel sülh 1976–2000