Albert Einstein

Albert Einstein(14 Maret1879–18 April1955) nyaéta hijiélmuwanfisika téoritisanu dianggap élmuwan pangbadagna dinaabad ka-20. Manéhna nepikeuntéori rélativitassarta ogé réa nyumbang pikeun mekarnamékanika kuantum,mékanika statistik, sartakosmologi. Manéhna dibéré kasinugrahanPangajén Nobel dina widang Fisikadina taun 1921 pikeun guaranana ngeunaanéfék fotoéléktriksarta "pangabdianana pikeun Fisika Téoritis".
Sanggeustéori rélativitas umumdirumuskeun, Einstein jadi kawentar di sakuliah dunya, hontalan anu henteu ilahar pikeun saurang élmuwan. Dina mangsa kolotna, katénaranana ngaleuwihan ketenaran kabéh élmuwan dina widangsajarah, sarta dina widangbudaya populér, kecapEinsteindianggap sinonim jeungkacerdasanatawa malahkajeniusan. Beungeutna mangrupa salah sahiji anu pangdipikawanohna di sakuliah dunya.
Dina taun1999, Einstein dingaranan "Inohong Abad Kiwari" ku majalahTime. Kapopuléranana ogé ngajadikeun ngaran "Einstein" dipaké sacara lega dinapariwarasarta barang dagangan séjén, sarta pamustunganana "Albert Einstein" didaftarkeun minangkamérek dagang.
Pikeun ngahargaan manéhna, salah sahijihijiandinafotokimiadingarananeinstein, hijiunsur kimiadingarananeinsteinium, sarta hijiasteroiddingaranan2001 Einstein.
Rumus Einstein anu pangkawentarna nyaéta (tempoE=mc²):
Einstein dilahirkeun diUlmdiWürttemberg,Jerman; kira-kira 100 km wétaneunStuttgart. Ngaran bapanaHermann Einstein, saurang padagang ranjang bulu anu saterusna ngajalankeun pagawéanéléktrokimia, sarta ngaran indungna nyaéta Pauline. Maranéhanana kawin di Stuttgart-bad Cannstatt. Kulawarga maranéhanana turunanYahudi; Albert disakolakeun disakola Katholiksarta alatan kahayang indungna manéhna dibéré pangajaranbiola.
Dina umur lima taun, bapana némbongkeunkompaskantong, sarta Einstein sadar yén hiji hal di rohang anu "kosong" ieu ngalakukeun aksi kana jarum dina kompas kasebut; manéhna saterusna ngécéskeun pangalamanana ieu minangka salah sahiji waktu anu paling ngailhaman dina hirupna. Sanajan manéhna ngajadikeunmodéljeungpakakas mékanikminangka hobina, manéhna dianggap murid anu hésé narima pangajaran, jigana alatan susunan anu arang sarta henteu ilahar dinauteukna(ditalungtik sanggeus maotna). Manéhna satuluyna dibéré pangajén pikeun téori rélativitasna alatan kakurangna ieu, sarta ngajelaskeun kalawan mikir jero ngeunaanrohangjeungwaktuti batan barudak séjénna, manéhna sanggup ngamekarkeun kapintéranana. Timuan séjénna, kapanggih ka dieunakeun, ngeunaan kamekaran mentalna nyaéta manéhna ngarandapanSindrom Asperger, hiji kaayaan anu patali jeungautisme.
Einstein mimiti diajarmatematikadina umur dua belas taun. Ayagosipyén manéhna gagal dina matematika di sakolana, tapi ieu henteu bener; parobahan dina peunteun dina taun satuluyna ngajadikeun jalma katalimbeng. Dua pamanna mantuan ngarojong Einstein supaya katarik ku dunya inteléktual dina tungtung mansa budakna sarta mangsa mimiti rumajana ku méré bongbolongan sarta buku ngeunaan élmu alam jeungmatematika.
Dina taun1894, dilantarankeun kagagalan usaha éléktrokimia boga bapana, Einstein pindah tiMunichkaPavia,Italia(deukeut dayeuhMilan). Albert tetep tumetep pikeun ngabéréskeun sakola, ngabéréskeun hiji seméster saméméh ngagabung deui jeung kulawargana di Pavia.
Kagagalan manéhna dina ujian pikeun asup kaEidgenössische Technische Hochschule(Institut Téknologi Swiss Fedéral, di Zurich) dina taun satuluyna mangrupa hiji kamunduran, manéhna dikirim ku kulawargana kaAarau,Swiss, pikeun ngabéréskeun sakola tengahanana, di mana manéhna nampa diploma dina taun1896, Einstein sawatara kali ngadaptar diEidgenössische Technische Hochschule. Dina taun saterusna manéhna ngaleupaskeun kawarganagaraanWürttemberg, sarta jadi teu boga kawarganagaraan.
Dina taun1898, Einstein papanggih jeung sarta ragrag asih kaMileva Hayuć, saurang warga nagaraSérbiaanu mangrupa babaturan sakelasna (ogé babaturanNikola Tesla). Dina taun1900, manéhna dibéré gelar pikeun ngajar kuEidgenössische Technische Hochschulesarta ditarima minangka warga nagara Swiss dina taun1901. Salila mangsa ieu Einstein ngadiskusikeun karesepna kana élmu alam ka babaturan deukeutna, kaasup Mileva. Manéhna jeung Mileva mibanda saurang putri nu dingaranan Lieserl, lahir dina bulan Januari taun1902.Lieserl Einstein, dina waktu éta, dianggap henteu legal alatan kolotna henteu kawin.
Dina waktu kalulusanana, Einstein henteu bisa manggihan gawé pikeun ngajar, sikepna nu gurunggusuh salaku nonoman sok ngajadikeun profesorna gampang ambek. Bapa babaturan sakelsana nulungan manéhna méré gawé salaku asistén téknik pamariksa di Kantor Patén Swiss dina taun1902. Di dinya, Einstein ngimeutan sarta meunteun aplikasi patén parapanimupikeun pakakas anu merlukeun pangaweruh fisika. Manéhna ogé jadi sadar pentingna aplikasi dibandingkeun jeung guaran anu goréng, sarta diajar ti dirékturna kumaha "cara sikap nu bener". Einstein sakapeung ngabenerkeun désain maranéhanana sarta ogé meunteun kapraktisan hasil gawé maranéhanana.
Einstein kawin jeung Mileva dina ping6 Januari1903. Mileva téh saurang matematikawan. Dina ping14 Méi1904, lahir anak kahiji ti papasangan ieu, nu dingarananHans Albert Einstein. Dina taun1904, posisi Einstein di Kantor Patén Swiss jadi tetep. Manéhna meunangkeun gelardoktorsanggeus nyieun tésis "Eine neue Bestimmung der Moleküldimensionen" ("On a new determination of molecular dimensions") dina taun1905ti UniversitasZürich.
Dina taun anu sarua manéhna nulis opat artikel anu méré dasar fisika modéren, tanpa réanarasi sains. Réa fisikawan sapuk yén tilu tésis éta (ngeunaangerak Brownian),éfék fotoéléktrik, sartarélativitas husus) pantes meunangPangajén Nobel. Tapi ngan tésis ngeunaan éfék fotoéléktrik anu meunangkeun pangajén kasebut. Ieu téh hijiironi, lain ngan alatan Einstein leuwih réa nyaho ngeunaan rélativitas, tapi ogé alatan éfék fotoéléktrik nyaéta hiji fénoména kuantum.
Manéhna masrahkeun tésis-tésisna ka "Annalen der Physik". Paguyuban Fisika Murni jeung Aplikasi (IUPAP) ngarancanakeun pikeun ngarayakeun 100 taun publikasi gawé Einstein dina taun1905minangka taun Fisika 2005.
Artikel kahijina dina taun1905nu judulna "On the Motion—Required by the Molecular Kinetic Theory of Heat—of Small Particles Suspended in a Stationary Liquid", ngawengku panalungtikan ngeunaangerak Brownian. Ngagunakeuntéori kinétikcacaianu dina waktu éta kontrovérsial, manéhna netepkeun yén fénoména, anu masih kurang guaran anu nyugemakeun sanggeus sawatara dékadeu sanggeus manéhna mimiti diimeutan, méré bukti empirik (hasil pangimeutan sarta ékspérimén) nu lumangsung dinaatom. Sarta ogé makémékanika statistika, anu dina waktu harita ogé mangrupa kontrovérsi.