Sata Andagi

Sata andagi(サーターアンダーギー,saataa andaagii)inggih punika kué ingkang awujud bal khasOkinawa. Kué punika dipundamel saking adonan tigan ayam, glepung terigu, gula lanbakpuderingkang dipunmatengaken kanthi cara dipungorèng wonten ing lisah gorèng.
Wonten ingbasa Okinawadialèk Shuri,saataapunika ateges gula,andaagiipunika asalipun saking tembunganda(minyak) lanagii(dipungoreng).Wonten ing KapuloanMiyako, kué punika dipunsebatsata panbin. Wonten ingBasa Miyako, sata punika ugi ategesgulalanpanbinpunika ateges kué dipungoreng. Wonten ingHawaii, kuwé punika kondhang kanthi namaandagi.
Panganggénipun gula ingkang radi kathah wonten kué punika damel boten patos ngembang. Kué punika dipungoreng kanthi ngginakaken lisah kanthi suhu sedhengan (140℃–150℃)satemah mateng ingkang bagian njero. Bagian njero kué punika tasih empuk kados dénédonat, nanging kemriuk wonten ing bagiyan njawi.
Kué punika kué omahan ingkang asring dipundamel piyambak déning tiyangOkinawa. Kué punika dipundamel kanthi jumlah ingkang kathah amargi awèt dipunsimpen dumugi pinten-pinten dinten wonten ing suhu kamar. Tokotempurawonten ing peken, toko tandha mata, lan toko kué wonten ingOkinawanyadé sata andagi kanthi manéka warni rasa, kadosdéné sata andagi ingkang ngginakakengula pasir, gula abang tebu,kunir,waluhlanuwi.
Kué ingkang mèmper sata andagi ugi kapanggihaken wonten ing dharatanCina. Nalika abad kaping 15,Kerajaan Ryukyuasring nampi tamu kanegaran sakingTiongkoksatemah perlu ngintun juru masak istana dhateng ProvinsiFujiankanggé sinau babagan masakanTionghoa.Saksampunipun wonten ing kondur mbeta kaprigelan damel sata andagi lan ugichinsuko. Kapal ingkang mbeta upeti saking Kerajaan Ryukyu dhatengDinasti Mingtindak kaping 171.Setunggal kapal ingkang mbeta upeti mbeta awak kapal lan juru masakKerajaan Ryukyuingkang sedayanipun jumlahipun langkung saking 200 tiyang.
Sata andagi punika wiwit dipunsadé wonten ing toko-toko saksampunipun konduripunOkinawadhateng PamarentahJepangnalika taun 1972.Kué punika lajeng kondhang wonten ing sedayaJepangndherek kondhangipundrama televisi enjangNHKChura-san(2001) ingkang mapanipun wonten ing Okinawa.
Kué punika ngginakaken gula kanthi jumlah ingkang kathah, wondéné gula wonten ing zaman rumiyin punika kalebet barang ingkang mewah. Awit saking punika, rumiyin sata andagi punika namung saged dipundamel minangka dhaharan pésta.
Nalika dipungoreng, bagiyan njero kué punika ngembang saksampunipun bagiyan ingkang njawi dados garing, satemah kué punika saged mekrok kadosdéné kembang. Wujudipun ingkang kados kembang punika ndadosaken kué punika dipunpitadhosi minangka kue ingkang mbeta kabegjan. Kué punika mekrok satemah tiyangOkinawamastani minangka simbol wanita.Sadèrèngipun pésta kawinan, sata andagi dipunparingaken minangka barang antaran (yuino) sareng kaliyan kuékataharanbuminangka simbol kakung. Wonten nginggilipun ugi dipuntambah kaliyan kuémachikajiingkang warninipun jambon.Kataharanbu ugi dipundamel kanthi ukuran ingkang ageng kirang langkung 20 cm. Sata andagi ugi dipundadosaken dhaharan wajib nalika pésta ambal warsa laré umur 13 taun (jusan iwai) lan umur 60 taun (kanreki).Kala kué kanggé karaméan utawi pahragyan, kué niki dipundamel langkung ageng saking takeran biyasa ngantos dhiaméter kinten-kinten 12 cm–15 cm.
Kué gorèngsanguachi guashi(sangwacigwaasi)(サングァチグァーシ utawi 三月菓子,sanguachi guashi(sangwacigwaasi))dipundamel saking bahan-bahan ingkang sami kadosdéné sata andagi. Wonten ing basaOkinawa, sanguachi punika ateges wulan Maret (basa Jepang:sangatsu);guashiategeskue(okashi).Béda kaliyan sata andagi, kué punika awujud persegi ingkang dawanipun kados kertu nama. Sadèrèngipun dipungorèng, kalih garis ndawa dipunparingaken wonten ing lumah kué kanthi ngginakaken lading/péso. Sanguachi guashi rumiyin kalebet kué ingkang mligi ingkang dipundhahar wonten ing pinggiring sagara nalika pahargyanHamaurisaben tanggal 3 wulan 3 kalender dangu. Nanging samenika, kué punika dipunsadé tanpa kenal mangsa.