เกลือหิมาลัย

เกลือหิมาลัย(อังกฤษ:Himalayan salt) เป็นเกลือเม็ด (เฮไลต์) ที่สกัดจากแคว้นปัญจาบประเทศปากีสถานบางประเภทมีผิวสีชมพูเนื่องจากแร่ธาตุรอง(trace mineral) ที่ประสมอยู่ มักใช้เป็นสารเติมแต่งอาหารแทนเกลือแกงประเภทอื่น และยังใช้ในการประกอบอาหาร การนำเสนออาหาร การประดับตกแต่ง และการทำสปาแต่มักได้รับการอ้างว่า มีประโยชน์ต่อสุขภาพ ซึ่งยังไม่มีข้อพิสูจน์ในเรื่องนี้
เกลือหิมาลัยสกัดจากเทือกเขาเกลือ(Salt Range)ซึ่งเป็นชายขอบทางทิศใต้ของแนวชั้นหินคดโค้งและรอยเลื่อนย้อนมุมต่ำ(fold and thrust belt) อันอยู่เบื้องใต้ที่ราบสูง Pothoharในตอนใต้ของเทือกเขาหิมาลัยประเทศปากีสถาน เกลือหิมาลัยนั้นกำเนิดขึ้นจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่ผลึกแร่เฮไลต์ถูกเกลือโพแทชเข้าแทรกซึม แล้วถูกทับถมอยู่ด้านบนด้วยแร่มาร์ลที่มียิปซัมก่อนถูกเสียดแทรกเป็นชั้น ๆ ด้วยยิปซัมและโดโลไมต์ที่มีหินน้ำมันปนอยู่เป็นชั้นบาง ๆ โดยสั่งสมพอกพูนอยู่เช่นนี้ในช่วง 600–540 ล้านปีที่ผ่านมา ซึ่งตรงกับยุคอีดีแอคารันไปจนถึงต้นยุคแคมเบรียนจนเกิดเป็นเทือกเขาเกลือที่ใช้สกัดเกลือ
ตำนานพื้นถิ่นว่า กองทัพของอะเล็กซานเดอร์มหาราช(ครองราชย์ 332–323 ปีก่อนคริสตกาล) ค้นพบเกลือหิมาลัยแต่หลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรแรกสุดเกี่ยวกับการสกัดเกลือนั้นระบุว่า ตระกูลJanjuaในปากีสถานค้นพบเกลือนี้ในคริสต์ทศวรรษ 1200เกลือนี้สกัดกันชุกชุมในเขตเหมืองเกลือ Khewraที่นครKhewraของแคว้นปัญจาบ ซึ่งเป็นเขตเหมืองบริเวณเชิงเขาในเทือกเขาเกลือระหว่างแม่น้ำสินธุกับที่ราบปัญจาบโดยมักส่งออกปริมาณมาก ๆ แล้วไปผ่านกรรมวิธีอื่น ๆ ในต่างประเทศเพื่อส่งให้ตลาดของผู้บริโภคต่อไป
เกลือหิมาลัยเป็นเกลือแกงประเภทหนึ่ง การวิเคราะห์ตัวอย่างเกลือจำนวนหนึ่งจากเขต Khewra พบว่า เกลือเหล่านี้มีแร่ธาตุหลักเป็นโซเดียมคลอไรด์ราวร้อยละ 96–99 และมีแร่ธาตุรอง เช่นแคลเซียมโครเมียมซัลเฟตแมกนีเซียมสังกะสีและเหล็กในปริมาณต่างกันไป แต่โดยรวมแล้วอยู่ในปริมาณที่ไม่เป็นอันตราย คือ ต่ำว่าร้อยละ 1เกลือบางประเภทที่สกัดได้จากปากีสถานก็ไม่เหมาะจะใช้ในการประกอบอาหารหรืออุตสาหกรรม หากไม่ทำให้บริสุทธิ์ก่อนผลึกเกลือจากภูมิภาคนี้ บางประเภทมีเนื้อสีขาวไปจนถึงสีใส บางประเภทมีเนื้อสีชมพู แดง หรือแดงก่ำ เนื่องจากแร่ธาตุรองที่มีอยู่ดังกล่าว
เกลือหิมาลัยมีคุณค่าทางโภชนาการเหมือนเกลือแกงทั่วไปยกเว้นเรื่องไอโอดีนเกลือทั่วไปมักเสริมไอโอดีนเพื่อช่วยลดโรคภัยจากการขาดไอโอดีนแต่เกลือหิมาลัยไม่เสริมไอโอดีน จึงขาดคุณประโยชน์ในด้านนี้
เกลือหิมาลัยใช้ปรุงแต่งอาหาร และเนื่องจากมีค่าใช้จ่ายในการตลาด เกลือหิมาลัยที่มีสีชมพูจึงมักแพงกว่าเกลือแกงหรือเกลือสมุทรทั่วไปราว 20 เท่าการที่มีสีชมพูเพราะมีแร่ธาตุอื่นเจือปนอยู่ รวมถึงการที่ปราศจากสารป้องกันการจับตัวเป็นก้อน(anti-caking agent) ก่อให้เกิดความเชื่อว่า เกลือหิมาลัยดีต่อสุขภาพยิ่งกว่าเกลือธรรมดาสามัญแต่เรื่องนี้ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับในสหรัฐเององค์การอาหารและยาก็ได้เตือนผู้ผลิตอาหารเสริมซึ่งรวมถึงรายที่ใช้เกลือหิมาลัยเป็นส่วนประกอบ ว่า ให้เลิกทำการตลาดโดยใช้ข้ออ้างอันปราศจากการพิสูจน์เกี่ยวกับประโยชน์ทางสุขภาพ
นอกเหนือไปจากข้างต้นแล้ว เกล็ดเกลือหิมาลัยยังใช้เป็นจานอาหาร เป็นจานอบ (baking stone) และเป็นกระทะสำหรับนาบ (girdle)ทั้งยังใช้ทำเป็นจอก (shot glass) สำหรับดื่มเตลิกาแต่ในการใช้งานเช่นนั้น เกลือจำนวนหนึ่งย่อมส่งผ่านไปยังอาหารหรือเครื่องดื่ม และแปลงเปลี่ยนรสชาติไปเสีย
เกลือหิมาลัยยังใช้ทำตะเกียงเกลือ (salt lamp) ซึ่งสะท้อนแสงสีชมพูหรือสีส้มและมีการอ้างว่า การใช้เกลือหิมาลัยทำตะเกียงจะส่งผลให้ตะเกียงแผ่ไอออนซึ่งมีผลดีต่อสุขภาพ แต่เรื่องนี้ก็ไร้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับทว่า ตะเกียงเกลือดังกล่าวสามารถเป็นอันตรายต่อสัตว์เลี้ยง เพราะเมื่อสัตว์เลี้ยงเลียเข้าไปแล้วอาจเกิดภาวะเป็นพิษจากเกลือ
การใช้เกลือหิมาลัยทำสปา หรือทำกำแพงอาคารสปา ก็ได้รับการอ้างว่า จะมีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่เรื่องนี้ก็ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เช่นกัน