Sistema ng ugali

Angsistema ng ugali(saIngles:behaviorismobehaviourism) osikolohiyang pang-ugali, kilala rin bilangperspektibo sa pagkatutoopananaw sa pagkatuto, ay isang sistematikong paglapit sa pag-unawa saugaling tao athayop. Pinagsasama nito ang mga elemento ng teoryangpampilosopiya, pangmetodolohiya atpangsikolohiya. Sumibol ito sa unang parte ng ika-20 siglo, bilang isang reaksyon sa sikolohiyang malalim at iba pang anyo ng sikolohiya, na madalas nahihirapang prediksyon na maaaring sukatin sa pamamagitan ng mga mahigpit na metodolohiya sapageeksperimento. Ang pangunahing prinsipyo ng pag-uugaling metodolohikal, na ipinahayag sa mga sulatin ni John B. Watson at iba pa, na ang sikolohiya ay dapat magbigay ng tungkulin sa mga pangyayaring napapansin lamang. Ang mga pag-uugaling pilosopiya ay dumaan ng paglipat noong dekada 1940 at dekada 1950 at simula noong dekada 1980. Ang pag-uugaling radikal ay isang uri ng konsepto na inimungkahi ni B.F. Skinner kung saan kinikilala ang presensya ng pribadong pangyayari — kasama ang katalusan at mgaemosyon— at iminumungkahi na sila ay nakadependa sa parehong tinitimping nagbabago (controlling variable) sa pag-uugaling napapansin. Ang sikolohiyang pang-ugali, kung saan ang anumang kilos o galaw ay isangugali, ay isangpilosopiya ng sikolohiyana nakabatay sa panukala na ang lahat ng mga bagay-bagay na ginagawa ng mga organismo  –  kasama na ang pag-arte, pag-iisip, at pagdama  –  ay maaaring ituring at dapat na ituring bilang mgapag-uugali.Ayon sa sikolohiyang pang-ugali, ang ugali ay maaaring pag-aralan nang makaagham, na hindi kailangang malaman angpisyolohiyang kaganapan, at nang hindi gumagamit ng mgateoriyangkatulad ng saisipan.Ayon sa sikolohiyang pang-ugali, mapagmamasdan at mamamatyagan ang lahat ng mga pag-uugali.
Mula sa maagang pag-aaral ng sikolohiya noong ika-19 na siglo, ang dalubhasaan sa pag-aaral ng pag-ugaling sikolohiya ay nagkaroon sa parehong pagkakataon at nagbahagi ng pagkakahalintulad sa siko-analitikal at kilusang maka-Gestalt na sikolohiya noong ika-20 siglo; ngunit magkaiba rin ito ng pilosopiya sapag-iisipng mga sikologong maka-Gestalt sa mga pamamaraan ng panunuri. Ang mga pangunahing impluwensya nito ay si Ivan Pavlov, na sumiyasat ng klasikong pagkondisyon — na nakadepende sa paraang estimulo upang magtatag ng mgareflexat tumutugon na ugali; sina Edward Thorndike at John B. Watson na tinanggihan ang mga metodong pagbubulay-bulay at naghangad na paghigpitan ang sikolohiya sa pag-uugaling napapansin lamang; at si B.F. Skinner, na gumawa ng saliksik tungkol sa pagkondisyongoperant(kung saan gumagamit ng mga antesedente at konsikwensya para ibahin ang pag-uugali ng isang tao) at binigyan-diin ang pagpansin sa mga pribadong pangyayari.Inimbistigahan ni Pavlov angpagkukundisyong klasikal, subalit hindi sumang-ayon sa sikolohiyang pang-ugali at mgasikologong makapang-ugali.  Tinanggihan nina Thorndike at Watson ang mga paraangintrospektiboat nagnasi na ihangga ang sikolohiya sa mga paraangeksperimentalo sumusubok.  Nakatuon ang pananaliksik ni Skinner sapagkukundisyong operanteo pagkukundisyong nagdurulot ng paggalaw.
Sa ikalawang hati ng ika-20 siglo, ang sistema ng ugali ay bahagyang humina ang impluwensya na naging resulta ng rebolusyon ng pagbibigay-malay. Sa panahong ito, ang terapiya ng pagbibigay-malay at pag-uugali ay nagbago; ang pamamaraang ito ay mayroong pinapatunayang gamit sa pag-gamot ng ilang patolohiya, kagaya ng mga simplengtakot/pobya, PTSD oPost-Traumatic Stress Disorder, atadiksyon. Ang pagsusuri sa nilapat na pag-uugali ginamit sa iba't ibang mga kaayusan, kagaya ng pamamahala ng ugali ng pang-organisasyon, pagpaunlad ngdiyetaat kalakasan ngkatawan, at ang pag-gamot ng mgasakitsa pag-iisip kagaya ngautismoat abuso sadroga. Bagaman ang dalubhasaan sa pag-aaral ng pag-uugaling sikolohiya at ang pagbibigay-malay ay hindi sang-ayon sa isa't isa, sila ay nagpupuno sa praktikal na aplikasyon ng terapiya, kagaya ng pagsusuri sa pang-klinikang ugali.
Sa kasalukuyan, ang mga ideya mula sa sikolohiya ng ugali ay ginagamit sa mgaterapiyangkatulad ngterapiyang kognitibo at pang-ugali.  Nakakatulong ang terapiyang kognitibo at pang-ugali sa mga tao upang makaraos o makaraan sa mgapagkabahalaat mgapobya, pati na sa mga partikular na mga uri ngadiksiyon.