Kabupatén Purwakarta

Kabupatén Purwakarta(aksara Sunda: ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮕᮥᮁᮝᮊᮁᮒ) mangrupa hijikabupaténdiPropinsiJawa Kulon,Indonésia. Ibukotana nyaétaKacamatan Purwakarta. Kabupatén Purwakarta wawatesan jeungKabupatén Karawangdi beulah kulon kalér,Kabupatén Subangdi beulah wétan, sartaKabupatén BandungjeungKabupatén Cianjurdi beulah kidul.
Asal kecap Purwakarta nyaéta tina dua kecap Purwa anu hartina mimiti jeung Karta anu hartina ramé atawa hirup. Kabupatén Purwakarta ngabogaan posisi antara ibukota Jakarta jeung ibukota propinsiJawa Kulon,Bandung. Posisi Kabupatén Purwakarta ieu jadi salah sahiji wewengkon anu miboga loba paninggalan sajarah. Bisa ditinggali ka tukang, ngaliwatan carita klasik ngeunaan sésa tata kelola kota anu teu mileupas tinakolonialismeWalandajeung dina sajarah Jepang kungsi ngajajah.
Numutkeun kana sajarah, beula Kabupatén Purwakarta kungsi dijadikeun lumbung béas jeung pangkalan logistik kuKarajaan Matarambasa VOC datang kaHindia-Walandanyerang Batavia dina abad ka-18. Bisa ditinggali salah sahiji wangunan anu masih adeg sésa-sésa paninggalanHindia-Walandadi kabupatén Purwakarta aya pendopo anu kiwari ku masarakat disebut gedong nagara jeung ayeuna dipaké kantor bupati. Gedong ieu nyinghareup ka lebah alun-alun anu ditaksir ku para sejarawan yén pambangunan gedong nagara atawa pendopo èta henteu lain bareng jeung nyieun eta alun-alun, gaya arsitékturna ngagambarkeun Jawa tradisional jeungÉropaanu diwangun taun 1831.
Saméméh Purwakarta jadi kabupatén, dina jaman VOC Purwakarta kaabus ka Karawang dina taun 1630 nalika jaman VOC, satuluyna Purwakarta dijadikeun ibukotaKarawangdina taun 1831 dumasar kana kaputusan JénderalHindia-Walandaharita. Saméméh Purwakarta dijieun puseur kota pamaréntahan aya hiji désa anu ngarana Wanayasa, lokasina aya di 24 kilométer ti suku Gunung Burangrang. Ti harita Purwakarta geus jadi kacamatan ti taun 1968. Kacutat dina salah sahiji buku sajarah Purwakarta anu sumberna tina koran Hindia-Walanda yén kacutat"Door den Gou. verneur Generaal in Radem is bepaald dat dehoofdplaats de Assistant-residentie Krawang, voortan den naam Poerwakarta"anu ngabogaan harti Gubernur Jéndral geus nangtukeun yén ibukota Afdeling (Karawang) ngarana Purwakarta. Waktu harita ngaran kabupatén Purwakarta acan kakoncara atawa dipikawanoh ku jelema lian siga kiwari, masarakat wanoh kana Purwakarta baheula teh ku ngaranSindangkasih, ngaran Sindangkasih nepi ka kiwari masih jadi puseur dayeuh. Ngaran Sindangkasih ieu dicokot tina kajadian buapati Karawang jaman harita nyaétaR. A. Suriawinataanu keur neangan tempat atawa lokasi pamaréntahan  basa taun 1830, anu ahirna bupatiR. A. Suriawinatamanggihan hiji lokasi anu padumukna jeung masarakatna kacida méré parlakuan anu hadé jeung haneut, ku kituna ngaran Sindangkasih téh dicokot tina kaayaan masarakatna harita.
Kabupatén Purwakarta kawengku ku 17kacamatan, nu dibagi deui kana sababarahadésajeungkalurahan.
Puseur pamaréntahan aya diKacamatan Purwakarta.
Kabupatén Purwakarta sacara géograpis aya dian koordinat 10730’ – 10740’ Bujur Wétan jeung 645’ Lintang Kidul. Di beulah kulon kabupatén Purwakarta watesna jeung KabupaténKarawang, di beulah kalér watesna jeung KabupaténSubang, di beulah kidul watesna jeungKabupatén Bandung, jeung di beulah kulon kidul watesna jeungKabupatén Cianjur. Anu kacutat luas wilayah Kabupatén Purwakarta téh nyaéta aya 971,72 KM².
Purwakarta diliwatan ku jalan utamaJakarta-Bandung, sartajalan tolCipularang(Cikampék-Purwakarta-Padalarang). Kabupatén ieu ogé diliwatan ku jalurkaréta apiCikampék-Bandung, nu numbukeun jalur kalér jeung jalur kidul.
Babakan Cikao - Maracang - Jalan Kopi - Jalan Dukuh - Pérum Griya Mukti - Jalan Baru - Jalan Kemuning - Jalan Ipik Gandamanah - Tegal Munjul - Citalang - Warungkadu - Pasawahan
Terminal Ciganéa - Bunder - Cilegong - Jatiluhur - Service PP
Terminal Ciganea - Bunder - Jalan Pramuka - Jalan Basuki Rahmat - Jalan Kap. Halim - Jalan Siliwangi - Jalan KK Singawinata - Jalan Kap Halim - Jalan Siliwangi - Jalan KK. Singawinata - Jalan Sudirman - Jalan Taman Pahlawan - Jalan Ibrahim Singadilaga - Jalan Jénd. A. Yani - Jalan Basuki Rahmat - Jalan Pemuda - Terminal Ciganéa
Cilangkap - Jalan Taman Pahlawan - Jalan Sudirman - Jalan KK Singawinata - Jalan Kapten Halim - Simpang - Jalan Kapten Halim - Jalan Basuki Rahmat - Jalan Jend. Ahmad Yani - Jalan Ibrahim Singadilaga - Pasar Leuwi Panjang - Jalan Kolam Renang - Jalan Taman Pahlawan - Cilangkap
Sadang - J. Veteran - Jalan Sudirman - Jalan RE. Martadinata - Jalan Basuki Rahmat - Jalan Pemuda - Terminal Ciganea - Jalan Pramuka - Jalan Basuki Rahmat - Jalan Jend. Ahmad Yani - Jalan Ibrahim Singadilaga - Jalan Taman Pahlawan - Jalan Veteran - Sadang
Simpang - Jalan Kap. Halim - Jalan Siliwangi - Jalan Sisingawinata - Jalan Sudirman - Jalan Suradireja - Jalan Ipikgandamanah - Sadang - Jalan Veteran - Jalan Sudirman - Jalan RE. Martadinata - Jalan Kap. Halim - Jalan SIliwangi - Simpang (Terminal Gembong)
Simpang - Jalan Kap. Halim - Jalan RE. MArtadinata - Jalan Sudirman - Jalan Veteran - Sadang - Jalan Ipikgandamanah - Jl Surawinata - Jalan Sudirman - Jalan KK. Singawinata - Jalan Kap. Halim - Simpang
Simping mangrupakeun katuangan has Purwakarta anu ngabogaan rasa amis jeung gurih  anu dijieun tina tipung tarigu jeung aci ditambahan ku sagala bumbu. Simping biasana buleun jeung gepéng, cocok dijadikeun oléh-oléh lamun ulin ka Kabupatén Purwakarta.
Soto sadang teu béda jauh jeung soto-soto anu aya di Indonésia, soto sadang ieu nawarkeun rupa-rupa eusiana kawas daging hayam, babat, kulit, jeung buntut. aya dua rupa kuahna nyaéta dihérang atawa maké cipati.
Ciri has hayam goréng has Purwakarta ngaogaan rasa anu gurih jeung seungit. Teu béda jauh jeung hayam goréng anu lian tapi hayam goréng sajolna miboga rasa anu has anu kudu dicobaan sacara langsung di tempatna.
Purwakarta katelah ku katuangan anu diwadahan kana coét, salah sahijina lauk anu dibumbuan ku sambel cikur anu seger jeung pastina ngaruy keur di dahar.
Ngaran peuyeum bendul lantaran anu dagang peuyeum ieu aya di Jalan Bendul anu kurang leuwi aya dua kilométer sapapanjang jalan dagang éta peuyeum. Anu ngabédakeun jeung peuyeum Bandung, peuyeum bendul ngabogaan tekstur anu padet jeung leuwih amis.
Colénak Purwakarta ieu teu béda jauh jeung anu di tempat séjén saru hasil modipikasi peuyeum nau dibeuleum tuluy ditambahkeun saos anu dijieun tina gulu beureum jeung kalapa anu disangrai.
Pais has Purwakarta ieu biasana eusi paisna ngagunakeun rupa-rupa lauk anu seger tuluy maké bumbu anu has.
Salah sahiji kainuman has Purwakarta anu eusina aya és serut, céndol, jéli, kalapa, cincau, jeung kacang héjo.
Saté maranggfi mangrupakeun saté has Kabupatén Purwakarta anu umumnya dijieun ku cara dikeueuman heula dina bumbu tuluy dibeuluem. Biasana saté maranggi dituang maké bumbu suuk.