Giân-gú hêng-siau

Gí-giân hêng-siau(language marketing) sī kāgí-giântòng-chò "sán-phín", thàu-koèhêng-siau-chhek-lio̍klâi "thui-siau" ê oa̍h-tāng. Gí-giân-hêng-siau goân-chūsiā-hoē-hêng-siau(social marketing) ê khài-liām. Thōng chia̍p iōng ê hêng-siau chhiú-hoat sī: sán-phín (product), kè-keh (price), thong-lō͘ (place) kah thui-siau (promotion), chit 4 hāng, it-poaⁿ kā kiò-chò "hêng-siau ê 4 P".
Thong-chá kā hêng-siau koan-liām èng-iōng tīgí-giân kui-ōeê lâng sī Jackson (1988) ê sek-sū lūn-bûn "Ūn-iōng hêng-siau bô͘-sek chìn-hêng gí-giân kui-ōe" (Language Planning Using a Marketing Model). I jīn-ûi ē-tàng hō͘ gí-giân kui-ōe chham-khó ê hêng-siau koan-liām ū (Jackson 1988:2-3): 1) kā gí-giân tòng-chò sī gí-giân kui-ōe khah khoah ê sán-phín (generic product); 2) í kò͘-kheh ûi-chú ê su-khó; 3) kui-ōe ê sî-chūn ài khó-lū chi̍t-kòa bô-hoat-tō͘ khòng-chè ê in-sò͘ (uncontrollable factors); 4) hêng-siau cho͘-ha̍p (marketing mix) sī ē-tàng khòng-chè ê in-sò͘, pau-koah 4 ê P: sán-phín, thong-lō͘, kè-keh, thui-siau; 5) hêng-siau cho͘-ha̍p e khài-liām tat-tit khǹg ji̍p-khì gí-giân kui-ōe ê kè-kò tang-tiong.
Gí-giân-hêng-siau sī báng-kiùgí-giân liû-si̍tê tiōng-iàu koan-liām. Baker & Jones (1998) êSiang-gí hiān-siōng kah siang-gí kàu-iok pek-kho-chôan-sutio̍h tan-to̍k chiōng gí-giân-hêng-siau liat-chò chi̍t ê chú-tê kài-siāu, in ū liat-chhut gí-giân hêng-siau ê 10 ê kai-tōaⁿ, jû-hā:
Ū lú-lâi-lú-chē ê jio̍k-sè gí-giân thui-tián chhái-iōng gí-giân-hêng-siau ê koan-liām. Phí-jû-kóng Niú-se-lân ê Maori chok, Hawaii ê gôan-chū-bîn, Se-pan-gâ ê Catalan kah Basque lóng ū lī-iōng gí-giân-hêng-siau ê hong-ho̍at ho̍k-heng bó-gí. Maori gí-giân ê hêng-siau tiōng-tiám khǹg tī thê-seng gí-giân hêng-siōng, kiàn-li̍p gí-giân tiong-sêng-kám kah kó·-lē gí-giân sú-iōng (Nicholson 1997). Maori úi-gôan-hōe bat iōng "Maori-nî" thui-tián Maori-gí, ū 3 ê bo̍k-phiau: 1) kó·-lē Maori lâng tī ji̍t-siông seng-o̍ah tiong ha̍k-si̍p kah sú-inog7 Maori gí; 2) o-ló Maori tī Niú-se-lân le̍k-sú kah hiān-tāi siā-hōe ê tē-ūi;  3) hō· Niú-se-lân siā-hōe tāi-chiòng tùi Maori sán-seng hó-kám. Hawaii mā tī siā-khu thui-tián bó-gí ê sú-iōng (Warner 1999). Ūi-tio̍h beh piah-bián chèng-kui kàu-io̍k ê hān-chè, chhòng-chò bó-gí tī siā-khu sú-iōng ê ki-hōe, chit ê kè-ōe tio̍h sú-iōng o̍ah-tang ûi-chú ê hong-hoat ha̍k-si̍p bó-gí, thàu-kòe phah-lúi-kiû, phah-pâi-kiû ê ūn-tōng, sú-iōng bó-gí. Catalan ê "gí-giân phó·-ki̍p ūn-tōng" thàu-kòe phiau-gí, pò-khan ê bûn-chiuⁿ, hái-pò kah tiān-sī, tiān-tâi hòng-sàng ê hong-sek lâi thê-seng gí-giân ì-sek, kó·-lē sú-iōng Catalan ê gí-giân, hō· lâng tùi bó-gí sán-seng chiàⁿ-bīn, chek-kip ê thài-tō·.Tâi-ôan Lâm-siā thui-kóng ê "Tâi-ôan bó-gí-ji̍t" mā ē-tàng khòaⁿ-chò sī gí-giân-hêng-siau ê lē. Tâi-ôan bô-gí-ji̍t chū 2006 nî khai-sí í-keng chiâⁿ-chò Kàu-iok-pō· thui-tián ê sū-hāng.
Gí-giân-hêng-siau ê hong-hoat ē-tàng hun-chò chēng-thài kah tōng-thāi chit 2 chióng hong-hoat. Chit 2 chióng ē-tàng phòe-ha̍p chìn-hêng, m̄-sī hō͘-siōng pâi-thek ê o̍ah-tāng.
Chēng-thāi ê hong-hoat kiông-tiāu sìn-sip ê thôan-sàng, tio̍h-sī kóng ài kái-piàn kò-jîn ê thāi-tō· chiah ē-tàng kái-piān i ê hêng-ûi (Tiuⁿ Chàu-kiû et. al. 1999:88). Soeh-hok sī chēng-thāi o̍ah-tāng thòng chú-iàu ê khang-khòe, ē-tàng thàu-khòe ū éng-hióng-le̍k ê lâng (ka-tiúⁿ, hāu-tiúⁿ, kàu-su, ì-kiàn léng-siù téng lâng), ūn-iōng thôan-pò mûi-thé (ián-káng, sió-chhiú-chheh, gián-sip, chō-tâm, keng-giām hun-hióng, bûn-chiuⁿ, bīn-tùi-bīn ê kau-thong) éng-hióng lán ê kò·-kheh (jî-tông, ka-tiúⁿ, kàu-su). Soeh-hok ê tiōng-tiám ē-tàng khǹg tī "bó-gí sī pó-kùi ê chu-gôan", ho·-iok ka-têng tī chhù-nih kóng bó-gí. Cummings & Swain (1986) só· theh-chhut ê "Siang-gí tio̍h-sī hok-khì ” ê gôan-chek ta̍t-ti̍t thui-kóng. Chit ê gôan-chek ê iōng-ì sī beh hō· "ha̍k-seng liáu-kái siang-gí ūi-sím-mi̍h kah án-chóaⁿ tùi in ū hó-chhù", kóng khah kán-tan leh, chiū-sī ài hiòng ha̍k-seng, ka-tiúⁿ kah kàu-su "tōa-tōa ē soan-thôan siang-gí ê iu-tiám" (Cummings & Swain 1986:109).  Tōng-thāi o̍ah-tang sī í o̍ah-tāng-ūi-chú ê chhek-liok. Chit ê chhek-liok tiōng-sī hêng-ûi ê kái-piàn, ài kái-piàn tùi-siòng ê hêng-ûi liáu-āu, chiah ē-tàng kái-piàn in ê thāi-tō·, só·-í chú-tiuⁿ ài thàu-kòe sī-hōan (model), kâng-pòe ê éng-hióng, chū-ngó·-koan ê kài-pián, ah-sī thàu-kòe hêng-ûi chióng-lē ê hong-hoat lâi kái-piàn hêng-ûi bô·-sek (Tiuⁿ Chàu-kiû et. al. 1999:88). Chìn-hêng tōng-thāi o̍ah-tāng ê hong-sek ū chin chē. Kah gí-giân siong-koan ê kháu-gí o̍ah-tāng, chhin-chhiūⁿ chhiùⁿ-koa, kóng-kò·-sū, ián-hì, ioh-bî-chhai, tak-chhùi-kó·, lóng ē-tàng chiâⁿ-chò o̍ah-tāng ê chiat-bo̍k. Lēng-gōa mā ē-tàng sek-kè chi̍t-kòa iōng bó-gí chìn-hêng tak-ke ē-tàng chò-hóe sńg ê o̍ah-tāng, phí-jû-kóng "kòe ngó· koan" ê iû-hì. Siā-khu Bó-gí Chu-gôan-tiong-sim chit ê bāng-chām ū thê-kiong chi̍t-koá-á oa̍h-tāng sek-kè ê lē thang-hó chham-khó.