Halo-halo

Anghalo-haloohaluhaloay isang tanyag na malamig na panghimagas saPilipinas, na binubuo ng ginadgad nayelo,ebaporadaogata, at samu't saring sahog, kabilang dito ang mga pamutat kagaya ngube halaya, minatamis naabitsuwelasogarbansos, kinayod nabukoomakapuno,sago,gulaman,pinipig, pinakuluanggabiokamotena nakakubo,flan, mga hiwa-hiwa o pira-piraso ng preserbadong prutas athalamang-ugat. Nilalagyan itong panghimagas ng isang sandok ng sorbetes na ube. Karaniwan itong inihahanda sa mataas na baso at inihahain nang may kutsara.Kinokonsidera ang halo-halo bilang di-opisyal na pambansang panghimagas ngPilipinas.
Matutunton ang halo-halo sa mga Hapones na Pilipinobago ang giyeraatkakigōri, isang klase ng panghimagas Hapones. Isa sa mga pinakaunang bersiyon ng halo-halo ang monggo kon-yelo (mula sa Kastilang Pilipinong panghimagas namais kon-yelo) omongo-ya, na binuo lamang ngmonggo, ginamit bilang kapalit ngazukio pulang munggo ngHapon), na minatamis, inihain sa ginadgad na yelo na may gatas at asukal. Sa paglipas ng panahon, dinagdagan ito ng mga katutubong sahog, at unti-unting nabuo ang modernong halo-halo. Isang pagkakaiba ng halo-halo at ang ninunong Hapones nito ang paglalagay ng mga sahog sa ilalim ng yelo sa halip na sa ibabaw. Umiiral pa rin ngayon ang orihinal na monggo kon-yelo, at mayroon na ring mga baryasyon na gumagamit ng mais (mais kon-yelo) o saba (saba kon-yelo).
Ipinapalagay ng iilang awtor ang halo-halo sa mga migranteng Hapones noong d. 1920 o d. 1930 sa Pamilihang Bayan ng Quinta ngQuiapo, Maynila, dahil sa lapit nito sa Insular Ice Plant, ang pangunahing pinagkukunan ng yelo sa Quiapo.Itinayo ang planta noong 1902 ng mgaAmerikano, na naging tagasuplay ng yelo saPilipinas. Kahit itinayo ang planta ng yelo, hindi ito ang unang hatid ng yelo sa Pilipinas. Noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo, nag-angkat angEstados Unidosmula sa Lawa ng Wenham sa mga ibang bansa, kabilang dito angIndiya,Australya, at Pilipinas.
Itinuturing mali ang baybay na "halo-halo" ngKomisyon sa Wikang Filipino, na nagrerekomenda ng "haluhalo". Isangpang-uriang salita saTagalog, isang reduplikasyon ng pandiwang "halo".
Walang natatanging resipi para sahalo-halodahil samu't sari ang kaurian ng mga ginagamit na sahog. Subalit kabilang sa mga pangunahing mga sahog angkaong,makapuno, minatamis na saging,langka,gulaman,sago,nata de coco,kamote, minatamis na garbansos atabitsuwelas,keso,pinipig, atsorbetes. May pagkakasunud-sunod sa paglalagay ng mga sangkap; unang inilalagay sa loob ng mataas na baso ang mga prutas, priholes at iba pang minatamis, na sinusundan ng ginadgad na yelo. Pagkatapos, binubudburan naman ito ng kombinasyon ngleche flanatube halaya, osorbetes. Binubuhasan ito ngebaporadaogatabago ihain.May iba't ibang lokal at rehiyonal na uri ng halo-halo sa bansa, na posibleng nagsasangkap ng iba pang sahog kaysa sa mga unang nailista, kabilang dito ang minatamis nakundol,durian, sorbetes na presa, at iba pa.
Ang isang kahawig na panghimagas,binignit, karaniwang tinatawag na bilo-bilo, ay tinutukoy rin bilang "ginataang halo-halo" saTagalog("halo-halo sagata"), karaniwang pinaiikli sa "ginataan". Halos pareho ang mga sangkap, ngunit inihahain nang mainit ang binignit.
Itinampok ang halo-halo sa panahon 1, episodyo 2 ngAnthony Bourdain: Parts Unknownkung kailan bumisita itong host na si Anthony Bourdain sa isang Jollibee, isang Pilipinong restawran ngpangmadaliang pagkain, saLos Angeles. Pinuri ni Bourdain ang panghimagas at tinawag niyang "kakatwang maganda". Nag-postdin siya ng larawan ng panghimagas sa kanyang akawnt saTwitter.Ipinakita muli ng palabas ang panghimagas noong panahon 7, episodyo 1 kung kailan natutunan ni Bourdain kung paano ginagawa ng mga Pilipino ang panghimagas.
Naitampok din ang halo-halo bilang putahe sa Quickfire Challenge sa panahon 4, episodyo 7 ngTop Chef, isang Amerikanong serye nareality television. Inihanda ito ni Dale Talde, isangAmerikanongkalahok, na nagtampok ngabukado,mangga, kiwi, atnuwes. Tinanghal si Talde na isa sa may nangungunang tatlong putahe sa Quickfire Challenge ni Johnny Iuzzinni ng Jean Georges, isang bisitang hukom. Ginawa rin ni Talde ang putahe sa kalaunang episodyo.
Mahahanap ang halo-halo sa maraming lugar, sa mga kiyosko man o sa mga otel na 5-bituin.Nagbebenta ng halo-halo ang mga Pilipinong restawran na pangmadaliang pagkain, kagaya ng Jollibee, Max's, atChowking.