Orta padşahlıq (Misir)

Orta padşahlıqyaOrta dövrQədim Misirin(e.ə. təqr. 2050-e.ə. təqr.1750 bəzi mənbələrdə e.ə. 2137-1781) XI-XII bəzi mənbələrdə XI-XIII (Manefon) sülalələr dövrünü əhatə edir. Bu dövrdə Misir yenidən güclü mərkəzləşmiş dövlətə çevrildi. XII sülalə fironları Nubiya, Sinay y-a və Cənubi Fələstinin bir sıra vilayətlərini zəbt etdirlər. Bu zamanSuriya,Mesopotamiya, Punt və Nubiya ilə ticarət əlaqələri genişlənmiş, sənətkarlıq, ağac emalı və toxuculuq inkişaf etmişdir. Bu dövrdə  ziddiyyətlər, üsyanlar  mərkəzləşmiş firon hakimiyyətini zəiflədərək ayrı-ayrı nomların siyasi əhəmiyyətini artırmış olur. E.ə. 18 ci əsrin sonunda (e.ə. təqr. 1710-1580 ci illərdə) Misir heksosların istilasına məruz qalır. Heksoslar Misirdə 100 ildən artıq hökmranlıq etsələr də müstəqil dövlət yarada bilmədilər. E.ə. 17 ci əsrin sonunda Misirin XVII sülalə fironlarının başçısıYaxmosundövründə hiksosların ölkədən qovulmalarına başlanıldı.
Bu dövrün başlanğıcı adətənXI sülaləzamanının ortalarınaII Mentuhotepinhakimiyyəti illərinə təsadüf edir. Birinci aralıq zaman kəsiyində kiçik çarlıqlara parçalanmış Qədim Misir X sülalə sonu şimalda mərkəzi Herakleopol cənubda isə Teben hakimiyyəti formalaşmış olur.
E.ə. 2040 cı ildə Fivan monarxıII MentuhotepHerakleopol fironunu devirərək insani və maddi nemətləri cəmləşdirərək  ən qədim çarlıq dövründəki ümumi Misir irriqasiya sistemini bərpasına başlamış olur və bu proses sonrakı XI xüsusən də XII sülalə dövründə davam etdirilir.
Amenemhet – Senusert  sülalələri dövründə (e.ə. 1991-1783), xüsusən dəIII Senusertdövründə ölkədə vəziyyətin sabitləşməsi və qüvvətlənməsi baş verir.
Ölkənin hərbi və iqtisadi potensiyalı xeyli güclənmiş olur.
Bu dövrdə çox zaman feodal münasibətlərinin höküm sürdüyü qeyd edilir. Misir tarixinin elə bir dövrü yoxdur ki, bu dövr qədər tarixi abidələrə rast gəlinsin.
Orta qədim dövr özlüyündə iki hissəyə bölünür.
Orta padşahlıq dövründə Misirdə elementar cəbri anlayışlar meydana gəldi, iki məchullu tənliklər həll edildi. Düzbucağın, üçbucağın və dairənin sahəsini, ehramların səthini və həcmini hesablaya bildilər. Meyitlərin balzamlanması, anatomiya və cərrahiyyənin inkişafına zəmin yaratdı. Misirlilər ürəyin funksiyasını öyrənmiş, qan düvranı qanununu kəşf etmiş, kəllənin trepanasiyasını həyata keçirmişlər. Mumiyalama, ətir. Dərman, rəng və s. Hazırlanması, şüşə və saxsı istehsalı kimyanın inkişafına səbəb oldu.
Turin çar papiruslarında XI sülalənin yeddi çarı və bir də XI sülalənin sonunda "yeddi əbəs buraxılmış vaxt" qeyd edilir. XI sülalənin ümumi hökumranlıq müddəti 143 il göstərilmişdir.Bunu nəzərə alaraq XI sülalənin e.ə. 1994 – 2137 ci illəri əhatə etməsini demək olar.
Karnak çar siyahısındaI MentuhotepdənsonraII MentuhotepdeyilI Antefgöstərilmişdir. XII sülalə çarları cənub Misirdə, IX-X sülalə çarları isə şimalda qərar tutmuş olmuş, aralarındakı çəkişmələrIII AntefinoğluII MentuhotepFivdə hakimiyyətə gəldikdən sonra daha da dərinləşərək onun hakimiyyətinin təxminən 39-cu ilində yuxarı və aşağı Misir hakimiyyətilərinin birləşdirilməsi ilə nəticələnir. Onun oğluIII Mentuhotep3000 nəfərlik dəstəsi ilə Qırmızı dəniz sahillərinə bir ekspedisiya təşkil etmişdir.IV Mentuhotephakimiyyəti görünür zəif olmuş, XII sülalənin yaradıcısıI Amenemhettərəfindən e.ə. 1994 cü ildə devrilmişdir.
I Amenemhetgüman ki, Teben xalqının nümayəndəsi olmuşdur. Ana tərəfdən Elefantinalı hesab edilir. Onun əsasını qoymuş olduğu sülalə hakimiyyəti imperiyada ən qüdrətlisi sayılırdı. O, paytaxtı şimala köçürtmüşdür. Yeni idarə üsulu tətbiq edərək, sağlığında ikən vərəsəsi ilə hakimiyyəti birlikdə idarə etmişdir.I AmenemhetinoğluI Senusertorta qədim dövrün ən möhtəbər çarlarından sayılırdı. Hələ atası ilə müştərək ölkəni idarə edərkən e.ə. 1975 ci ildə nubilərin üzərinə yürüş etmiş və bir sıra mühüm mövqeləri ələ keçirmişdir. Onun hökmranlığı dövründə ədəbiyyat və mədəniyyət özünün çiçəklənən dövrünü yaşamışdır.I Senusertmühüm məbədlərin tikintisinə və köhnəlmiş çiy kərpic tikililərin yeni daş tikililərlə əvəz olunmasına xüsusi fikir vermişdir.
I SenusertinoğluII AmenemhetözününFələstinyürüşü ilə xatırlanmşdır. Onun xələfiII Senusertcəmi 8-9 il hökmranlıq etmişdir. Onun tikdirtmiş olduğu ehram  El-Lahunda yerləşir.III SenusertMisirin ən böyük məna kəsb edən fironu sayılır.HerodotvəManetoöz səlnamələrindəIII SenusertinAsiyaya çoxsaylı yürüşlərindən bəhs etmişlər. O, hakimiyyəti əlində mıhkəm cəmləşdirərək, yerli hakimlərin səlahiyyətlərini xeyli azaltmışdır. XII sülalınin növbəti çarıIII Amenemhetdə ölkəni mıhkəm əllə idarə etmişdir. Onun xələfiIV Amenemhetvə çariçaNofrusobekhaqqında günümüzə bir o qədər də məlumat gəlib çatmamışdır. 
Orta qədim dövr tax-tac uğrunda gedən çəkişmələr, parçalanmalarla doluİkinci aralıq zamanınbaşlaması ilə sona çatmış olur.