Yosano Akiko

Yosano Akiko(Shinjitai: 与謝野 晶子, seiji: 與謝野 晶子;7 dekabr1878,Sakay,Osaka prefekturası–29 may1942) —yaponyazıçısı,şairi, qabaqcılfeminist,pasifistvəsosialislahatçılarınson dövrlərində fəal olan Meinintəxəllüsadı ilə tanınan
Doğulanda adı Şō Hō (鳳 志やう, Hō Shō) idi.O,Yaponiyanınənməşhurvə ənmübahisəlipost-klassikqadın şairlərindən biridir.
YosanoOsakayaxınlığındakıSakay şəhərindətacirailəsində anadan olub. 11 yaşından o,şirniyyatnövü olanyokanistehsal edən və satan ailəbiznesiniidarə edən ailə üzvündən biri idi. Erkən uşaqlıqdan o,ədəbi əsərlərioxumağa həvəs göstərirdi və atasının geniş kitabxanasından bədii əsərlər oxuyurdu. Orta məktəb şagirdi kimi o, müəllifi olduğu "Myojō" (Parlaq Ulduz)poeziyajurnalınaabunə olmağa başladı. Myōjō-nin redaktoruTekkenYosano ona "tanka"poeziyasınıöyrətdi,mühazirəoxumaq və seminarlarda dərs vermək üçünOsakavə Sakai səfərlərində onunla görüşdü və daha sonra da evləndilər.Yosano 24 yaşında evləndi və 13 uşağı oldu, onlardan 11-i yetkinlik yaşına qədər yaşadı. İkişairbirlikdəTokioətrafında yeni həyata başladılar və 1901-ci ildə evləndilər.Tekken Akikoilə tanış olduqdan sonra evləndilər və bir il sonrahəyat yoldaşıonu tərk etdi. Tekkenin nikahları zamanı keçmiş həyat yoldaşı ilə də nikahdankənar münasibətləri olub.
1901-ci ildə Yosano 400şeirdənibarət olan və əsasənədəbitənqidçilər tərəfindən qınanılan "Midaregami" (Dolaşan saçlar) adlı əsərini ilk cildini çıxardı.Bu tənqidi reaksiyaya baxmayaraq, o, geniş oxundu və dövrünün azad fikirliləri üçün bir növmayakoldu. Onun ən çox tanınan ilkkitabı, mərhumMeiji dövrününhər hansı digər əsərindən fərqli olaraqənənəvitanka poeziyasına ehtiraslı fərdilik gətirdi.
Əksəriyyəti Akikonun Tekkan Yosanoya qarşı hisslərini ifadə etdiyisevgişeirləridir. Məhz bu xüsusi kolleksiya vasitəsilə o, müasir Yaponiyadaqadınsəsləri ilə yanaşı, özü üçün yeni bir imic yaratdı. Şeirlər qadınlığın öz dövrü üçün qeyri-ənənəvi şəkildə, xüsusən də qadın yazıçıdan ifadə etməyə meyilli idi. Ənənəvi Yapon dəyərlərində qadınlar mülayim və təvazökar kimi qəbul edilir (və olması gözlənilir).Yapon qadınlarınınməişətvəictimairolları uşaqları, xüsusən dəoğlanlarıyeni nəsil yetişdirməyə və böyütməyə yönəldilmişdir. Midaregami nəinki qadınlara aid olan, adətən belə ictimai şəkildə dilə gətirilməyən anlayışları və ya başqa məsələləri ifadə edir, həm də qadınlığın yeni, canlı, inqilabi obrazını yaratdı.Midareqami Yapon cəmiyyətininpatriarxaldəyərlərinə meydan oxudu, eləcə də dövrünün qəbul olunmuş ədəbi-mədəni konvensiyalarına da meydan oxudu. Akiko Yosanonun işi pislənsə də, ciddi tənqidlərə məruz qalsa da, o, öz dövrünün qadınları üçün böyük bir ilham mənbəyi rolunu oynadı.
Yosano Akiko tez-tezqadınədəbijurnalı "Seitō" (Bluestocking) və digərnəşrlərüçün yazılar yazırdı. Onların ideyalarıuşaqtərbiyəsində bərabər iştirak,maliyyəmüstəqilliyini vəsosialməsuliyyətkonsepsiyasınada əsaslanmaq idi.
Maliyyə müstəqilliyi haqqında
Yosano Akikoanalarınhökumətinköməyi ilə maliyyə müstəqilliyinə can atması anlayışı ilə razılaşmayaraq, dövlətdən asılılığın və ya kişidən asılılığın eyni olduğunu iddia edib."Qadının Tam Müstəqilliyi"və ya Joshi no tettei shita dokuritsu (女性の徹底した独立) adlıessesindəo deyir:
Kişininbu cür iqtisadi zəmanəti olsa belə, əgər qadın hələ də ondan məhrumdursa, o zaman evlənməkdən və uşaq dünyaya gətirməkdən çəkinməlidir. Əgər qadın evlənmək və uşaq dünyaya gətirmək üçün kişininmaddiimkanından asılıdırsa, hətta aralarındaromantikmünasibət olsa belə, qadın iqtisadi cəhətdən ondan asılı olub kişinin quluna çevrilir.
Analıq haqqında
Həyatı boyu on üç uşaq dünyaya gətirməsinə baxmayaraq, Yosano, doğum aktını şəxsiyyətinin əsas hissəsi hesab etmədiyini bildirdi.O, həmçinin qadınlıq kimliyinin analıqla tam eyniləşdirilməsinin analığı insanın digər cəhətlərindən üstün tutmasından narahatlığını ifadə edib.
O, karyerası ərzində"Koigoromo" (Sevgipaltarı) və "Maihime"(Rəqqas) daxil olmaqla, daha iyirmi tankaantologiyasıilə yazılar yazdı. OnunəriTekken dəşairidi, lakin onunreputasiyasıonun iş həyatına kölgə salmışdı. O, həyatının yaradıcılığını dərc etməyə və onu ədəbi karyerasına təşviq etməyə davam etdi. Yosano Akiko qeyri-adi dərəcədəməhsuldaryazıçı idi. O, bir oturuşda 50-yə qədərşeiryaza bilirdi. Yosano Akikonun həyatı boyu 20.000 ilə 50.000 arasında şeir yazdığı güman edilir. O, həmçinin 11nəsrkitabı yazdı, onların çoxuədəbiyyatşünaslarvətamaşaçılartərəfindən diqqətdən kənarda qaldı.
YosanoNişimura İsaku,Kawasaki Natsuvə başqaları ilə birlikdə əvvəlcə qızlar məktəbi olan Bunka Qakuin (Mədəniyyətİnstitutu)-nun yaradılmasına kömək etdi və onun ilkdekanıvə başmüəllimioldu.O, bir çox yazıçı olmaq istəyən tələbələrinədəbialəmdə yer almasına köməklik etdi O, ömür boyu qadınların təhsilinin tərəfdarı olub. O, həmçininYaponklassiklərini, o cümlədən Shinyaku Genji Monogatari (Genjinin Yeni Tərcümə EdilmişNağılı) və Shinyaku Eiga Monogatari (YeniTərcüməEdilmişÇiçəkliBəxt Nağılları) daxil olmaqla, müasirYapon dilinətərcümə etmişdir.
Yosanonun kiçik qardaşına ünvanladığı Kimi Shinitamou koto nakare(君死にたもうこと勿れ, Sən ölməməlisən) şeiri[14]Rus-Yapon müharibəsininqızğın vaxtında Myojō-da nəşr olundu və son dərəcə mübahisəli şeir idi.Port Arturun qanlı mühasirəsindən yapon itkilərinin sayı açıqlandığı üçünmahnıyaçevrilərək,müharibə əleyhinə etirazda bu musiqi istifadə edildi. 1904-cü ilin sentyabrında Yosano öyrənmişdi ki, Port Arturdayaponəsgərləri "insan gülləsi" kimi istifadə edilir, partlayıcılarla bağlanır vəintiharmissiyalarındarustikanlı məftilləri vasitəsilə partladılmış deliklərə göndərilir.Yosanonun kiçik qardaşıİmperatorOrdusunda xidmət edirdi və Port Arturu mühasirəyə alan qüvvələrə qoşulurdu. Buşidoda bir kişininİmperatorüçün ölməsi ən yüksəkşərəfidi və qardaşınınimpulsivtəbiətini bilən Yosano, onunkönüllüolaraq "insan gülləsi" ola biləcəyi qorxusu ilə tutuldu və onu bir şeir yazmağa ruhlandırdı.
Yosano 13 uşaq dünyaya gətirdi, onlardan sadəcə 11-i yetkinlik yaşlarına qədər sağ qaldı. MərhumyaponsiyasətçisiYosano Kaoruonun nəvələrindən biri idi.