Indonèsia

Coordinadas:2°S118°E﻿ / ﻿2°S 118°E-2; 118
S'Indonèsia, connota ufitzialmente cheRepùblica de Indonèsia, est un'istadu de susud-estu asiàticu. Cumpostu dae 17.508 ìsulas (datu ufitziale de su guvernu indonesianu, ministèriu de su coordinamentu marìtimu, de su 27 maju 2018), est su prus mannu istadu-artzipèlagu de su mundu.Tenet istèrrida de 1.904.569 km² e cun populatzione de unos 270.461.776 bividores est su de bator Paisos prus populados  de su mundu a pustis deTzina,Ìndiae sosIstados Unidose in antis dePakistàn,NigèriaeBrasile, annotamala est su paisu a majoria musulmana cun prus bividores de su mundu.
S'Indonèsia est una repùblica democràtica presidentziale. Sa capitale natzionale est sa tzitade deGiacarta, situada in s'ìsula deGiava. Sas fronteras terrestres sunt cunMalaìsiain s'ìsula de suBòrneu, cunPàpua Noa Guineain s'ìsula deNoa Guineae cunTimor Orientalein s'ìsula deTimor. Unos àteros istados a curtzu suntSingapore,Filipinas,Brunei,AustràliaeÌndia(ìsulasAndamanaseNicòbares).
S'importu cumertziale cara a sa regione de s'artzipèlagu malesu remontat a su nessi a su de 7 sèculos, cando suRegnu Srivijayagiai cummertziaiat cunTzinaeÌndia. Sos soberanos locales aiant adotadu gradualmente de s'Ìndiasu modellu culturale, religiosu e polìticu giai dae sos primos sèculos a pustis de Cristu, cun sa froridura de regnos indùs e buddhistas. S'istòria indonesiana est istada influentziada dae sas potèntzias istràngias, interessadas a sas mannas risursas naturales chi podiat ofèrrere custa terra.
S'Islamest istadu intradu dae sos mercantes istràngios. Sas potèntzias europeas si fiant dèpidas gherrare pare·pare a su fine de monopolizare su cummèrtziu de sasìsulas de sa Sondae de sasMolucasdurante s'Edade de sas Iscobertas. A pustis de tres sèculos e mesu de colonialismuolandesu, s'Indonèsia si fiat asseguradu s'indipendèntzia a pustis de sasegunda gherra mundiale. S'istòria reghente de s'artzipèlagu s'est luegus fata treulada, cun disafios postos dae calamidades naturales, dae su problema de su separatismu, dae su protzessu de democratizatzione, e de sos perìodos de mudàntzias econòmicas lestras.
Sende chi est fata de numerosas ìsulas, s'Indonèsia s'assentat in isvariados grupos ètnicos, linguìsticos, religiosos. Cussu giavanesu est su grupu ètnicu prus numerosu e dominante.
Comente istadu unitàriu e natzione, s'Indonèsia at isvilupadu un'identidade cumpartzida basada in una limba natzionale, una diversidade ètnica, unu pluralismu religiosu in sinu a una populatzione de majoria musulmana, e un'istòria de colonialismu e de rebellia a issu matessi.
Su motu natzionale indonesianu, chi s'agatat poderadu de sa legendària Garuda, est a nàrrere s'àbbile mitològicu chi odrìngiat s'istendarte, est emblemàticu in custu sensu:Bhinneka tunggal ika("Unidos in sa diversidade", literalmente "Medas, ma unu"). Nointames sas tensiones e su separatismu ant batidu a iscontròrios violentos chi ant a bortas arruinadu s'istabilidade polìtica e econòmica.
S'Indonèsia est un'istadu de cuntrastos: possedit ampras àreas ispopuladas e arestes, chi sustentant una de sas majores biodiversidades de su praneta, e ìsulas densamente pobuladas (petzi Giava a sola contat 148 milliones de bividores). Mannas sunt sas risursas naturales, in parte galu no isfrutadas, ma sa poberesa, a cumintzu de su de 21 sèculos, est galu una realidade pro una parte manna de sa populatzione.