Adobo Pilipina

Adobo Pilipina(sakaspanyoladobarateges "asin", "saos" utawa "bumbu") iku olah-olahan lan cara masak kang misuwur ingPilipina. Olah-olahan iki dumadi saka daging, olah-olahan iwak laut (seafood) utawajanganankang diasinké nganggo cuka,kécap, lan bawang, banjur digodhog.  Kadhangkala olah-olahan iki dianggep dudu olah-olahan resmi sakaPilipina.
Cara masak iku dumadi sakaPilipina. Wiwitané wong Pilipina ngolah panganan kanthi cara kang saklumrahé kaya ta dipanggang. didang, utawa digodhog. Supaya panganan iku tetep seger, mula panganan iku dikum ing cuka lanuyah. Mula bukané wong Pilipina kerep masak nganggo cuka supaya panganané awet. Cara iku sadurungé diwiwiti nalika jaman Pra-Hispanik kanggo ngawetaké daging babi lan pitik.
Nalika Kamaharajan Spanyol njajahPilipinaing pungkasan abad ka-16 lan wiwitan abad ka-17, cara masak iki wis dilakoni. Cara masak iki kacathet ing bausastraVocabulario de la Lengua Tagala(1613), kang dikumpulaké déning misionaris Fransiskan Spanyol Pedro de San Buenaventura. Dhèwèké ngarani panganan iki minangkaadobo de los naturales("adobosaka wong bumi").
Wong Spanyol nganggo ngolah panganan kanthi adobo kanggo ngasinaké panganan sadurungé dipangan. Ing edisi taun 1794 sakaVocabulario de la lengua Tagala, panganan iki kaaranquilauìn(kinilaw), ya iku panganan kang duwé gegayutan karo adobo amarga bahan bakuné padha, ya iku cuka.IngVocabulario de la lengua Bisaya(1711), tembungguinamus(tembung wasesa:gamus) digunakaké kanggo ngarani samubarang kang diolah kanthi diasinké (adobo), sakaiwaknganti daging babi. IngCebuanomodhern,guinamosnuduhaké olah-olahan kang béda ya ikubagoong.
Olah-olahan lan cara masak adobo wongPilipinalan wong Spanyol padha, nanging sakloroné negesaké budaya kang béda. IngSpanyoladoboPilipinaiku duwé teges panganan kang diasinké, nanging ingPilipinaluwih mligi, ya iku cara masak lan ora diwates nganggo apa dagingé. Lumrahé adobo nganggo daging babi utawapitik, utawa campuran sakloroné dimasak kanthi suwé nganggo cuka, uleganbawang,godhong salam,mrica, lankécap. Olah-olahan iki diladi karosegaputih.Olah-olahan iki lumrahé dimasak ing kuwali grabah (palayokutawakulon); nanging ing jaman saiki, olahan iki dimasak ing panci utawawajan(kawali).
Manéka cara kanggo masakadoboingPilipina. Bahan baku nalika ngolahadoboya iku cuka, kang lumrahé cuka klapa, cuka beras, utawa cuka tebu (kadhangkala nggunakaké anggur putih utawa cuka apel). Bahané bisa diganti-ganti miturut sapa kang ngolah. Malah saben wong ing sakulawarga bisa masak adobo kanthi cara kang béda.Ana ngolah adobo kanthi cara kang langka, ya iku tanpa nganggokécapnanging dibumboni nganggouyah, kang duwé sesebutanadobong puti("adobo putih"). Sesebutan iku kanggo mbedakaké saklumrahé adobo kang nganggo kecap,adobong itim("ireng adobo").Adobong putikerep dianggep minangka adobo kang arep padha marang adobo kang asli ing jaman Pra-Hispanik.Adobong puti arep padha marangpinatisan, kang dijarwa patis (saos iwak) kang ngganteni cuka.
Takeran lan ana orané bumbu kaya takécap,godhong salam,bawang, utawamricabisa diganti-ganti. Bahan liyané kang bisa ditambahaké kaya ta:siling labuyo,lombok rawit, lombok jalapeño, paprika, minyak zaitun,bawang,gula jawa,kentang, utawananas. Olahan iki bisa dadi soklat amarga dipanggang, digoreng, utawa dibakar nganti garing.
Ana manéka cara ngolah adobo ing sawenèh laladan. Contoné ing Luzon kidul lan Zamboanga Muslim, kang ngolah adobo nganggosanten(kang dikenal minangkaadobo sa gatâ). Ing Cavite, ditambahaké ati daging babi kang wis dialusaké. Ing Laguna, ditambahakékunirlan ndadekaké adobo wernané dadi kuning (dikenal minangkaadobong dilaw, "adobo kuning").
Adobo kang lumrah dhéwé ya ikuadobong manok, kang nganggopitik, lanadobong baboy, kang nganggo daging babi.Adobong baka(daging sapi) lanadobong manok(pitik), misuwur ing wong muslimPilipina.Adobo uga bisa diolah saka daging liyané, kaya ta puyuh (adobong pugò). Adobo bisa diolah kanthi bahan bakuiwak(adobong isda),lélé(adobong hito),urang(adobong hipon), lancumiutawasotong(adobong pusit). Adobo bisa diolah kanthi bahan baku janganan lan buah,  kaya takangkung(adobong kangkong), rebung (adobong labong),térong(adobong talong), tuntut (adobong pusô ng saging), lanbendi(adobong okra).
Ana versi liya adobo kang ora lumrah kaya taadobong sawâ(ula),adobong palakâ(kodok),Ing Kapampanganadobung kamaru(orong-orong), lanadobong atay at balunbalunan(atilanrempelapitik).
Adoboiku bisa karan panganan kang wigati ingPilipina, diladi karosegalan dipangan ing padinan utawa ing dina riyaya. Wong Filipina biyasané mbungkus adobo kanggo wong munggah gunung utawa plesiran amarga bisa awet tanpa diadhemaké. Sawijining panyebab adobo bisa awet amarga anané cuka, kang bisa murungaké tuwuhingbakteri.
Saliyané dadi olah-olahan, rasa adobo digunakaké lan ditiru ing panganan liyané. Adobo didadékaké rasa ing sawenèh nyamikan, antaranékacang,kripik,sop,mi, lankrupukjagung.