Kalamansi

Angkalamansi(Citrus×microcarpa),kalamunding, oaldonisisayhibridongsitrusna may kahalagahang pang-ekonomiya na karaniwang itinatanim saPilipinas. Katutubo ito sa Pilipinas,Borneo,Sumatra, atSulawesi(Indonesya,Malaysia, atBrunei) saTimog-silangang Asya; pati na rin sa timog Tsina at Taiwan saSilangang Asya.
Malaganap ang kalamansi sa tradisyonal nalutuing Pilipino. Napakaasim nito at ginagamit sa mga samu't saring kondimento, inumin, putahe, timpla, atminatamis. Ginagamit din ang kalamansi bilang sangkap sa mgalutuing MalasyoatIndones.
Isang hibirdo ang kalamansi ngkumquat(na dating itinuring bilang bahagi ng hiwalay na sari,Fortunella) at isa pang espesye ngCitrus(marahil angdalanghita).
Kalamansi(ocalamansisaIngles) ang pinakakilalang pangalan ng prutas na ito sa Pilipinas. Sa ilang bahagi ng Estados Unidos (lalo na angFlorida), kilala rin ang kalamansi sa pangalangcalamondin, isang lumang pangalan mula sapanahong Amerikanong Pilipinas. Ito ang iningles na anyo ngkalamunding.
Dati, nakilala ang kalamansi sa mga siyentipikong pangalangCitrus mitisBlanco,C. microcarpaBunge oC. madurensisLour.; tinutukoy ito ng lahat bilangsitrus. Sa sistemang pag-uuri ng sitrus ni Swingle, nasa ibang sari ang mga kumquat sa ibang sari,Fortunella, na ginagawanghibiridong interhenerikoang kalamansi, at noong 1975 binigyan ito ng hibridong pangalan ×Citrofortunella mitisni John Ingram at Harold E. Moore batay sa pangalang pang-espesye ni Blanco,ngunit noong 1984, ipinaliwanag ni D. Onno Wijnands na nauna ang pangalang pang-espesye ni Bunge,C. microcarpa(1832), angCitrus mitis(1837) ni Blanco, kaya ×Citrofortunella microcarpaang wastong pangalan.Inilalagay ngayon ng pagsusuring pilohenetiko ang kumquat sa parehong sari ng mga ibang sitrus, kaya lahat ng mga hibrido nito, kagaya ng mga dating ipinangalang ×Citrofortunellaay kabilang din saCitrus.
Maasimang mga prutas na ito at kadalasang ginagamit sa pagpepreserba o pagluluto ng pagkain. Nagbubunga ang kalamansi ng maliit na sitrus na ginagamit bilang pampalasa sa mga pagkain at inumin. Sa kabila nitong itsura at aroma, medyo maasim ang prutas mismo, ngunit matamis ang balat nito. Maaaring gumawa ngmarmeladangkalamansi sa parehong paraan ng sa marmeladang kahel. Maybitamina Cang prutas na ito.
Maaaring eladuhin ang buong prutas at gamitin bilang yelo sa mga inumin kagaya ngtsaa,soft drink, tubig, at kaktel. Maaaring gamitin angkatasnito bilang pamalit sa karaniwang limang Persa.
Salutuing Pilipino, ginagamit ang katas sa pagmamarinada at pagtitimpla ng isda,ibong labuyoat baboy. Sinasangkap din ito sa mga putahe kagaya ngsinigangatkinilaw. Karaniwan din itong ginagamit bilang kondimento sa mga pagkain kagaya ngpansitolugaw, o sasawsawanng katas ng kalamansi,toyo(toyomansi) atpatis(patismansi) na ginagamit sa isda, lumpiya, siomai at iba pang malinamnam na ulam. Ginagamit din ito sa samu't saring inumin, sa anyongkalamansi palamig, isang Pilipinong inumin na kahawig ng limonada.
Sa Malaysia at Singapura, ipinapares ang prutas, na kilala bilanglimau kasturisa Malay atsmall limesa Ingles ng mga Malay at Singapurense, sa mga putahe sa mgahawker centerat restoran. Nagiging paraan ito upang maibalanse ang mga malinamnam na putahe tulad ng mga pansit at estupado. Ibinebenta rin ang halaman bilang palamuti.