davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
リシン

リシン（英:lysine）はα-アミノ酸のひとつで側鎖に 4-アミノブチル基を持つ。リジンと表記あるいは音読する場合もある。
タンパク質構成アミノ酸で、必須アミノ酸である。略号はLysあるいはKである。側鎖にアミノ基を持つことから、塩基性アミノ酸に分類される。リシンは、クエン酸回路に取り込まれてエネルギーを生み出すケト原性アミノ酸である。
必須アミノ酸であるが、植物性蛋白質における含量が低く、動物性蛋白質摂取量の少ない地域での栄養学上の大きな問題となっている。3大穀物である米、小麦、トウモロコシなど穀類のリシン含有量が少ないので、リシンを豊富に含む副食（肉、魚、乳製品、豆、そば粉など）を必要とする。サプリメントとしてヘルペスの予防にも利用される。
WHOによるリシンの成人向け一日当たり推奨摂取量は2.1グラムである。
穀物中には豊富には含まれないが、豆類には豊富である。肉、魚、乳製品にも多く含まれる。多量のリシンを含む植物には以下のようなものがある。
リシンは蛋白質分子に対してメチル化やアセチル化による翻訳後修飾を行う。コラーゲンはリシンの誘導体であるヒドロキシリシンを含む。細胞から分泌が行われる際に、小胞体またはゴルジ体におけるリシン残基のO-グリコシル化が特定の蛋白質に印を付けるのに使われる。
リシンには複数の代謝経路が存在するが、哺乳類では主に肝臓ミトコンドリア内で行われるサッカロピンを中間体とした経路で代謝される。この経路は植物、動物、細菌で報告されており、リシン-ケトグルタル酸レダクターゼ/サッカロピンデヒドロゲナーゼ（LKR/SDH）およびα-アミノアジピン酸セミアルデヒドデヒドロゲナーゼ（AASADH）によって触媒される3つの酵素反応によって、リシンがα-アミノアジピン酸に変換される。α-アミノアジピン酸はその後も代謝されていき、最終的にアセチルCoAやアセト酢酸になる。
植物においては前述のサッカロピンを経由する代謝経路の他、カダベリンを経由する経路、ピペコリン酸を経由する経路の3つの代謝経路が報告されている。一部のマメ科の植物はリシン脱炭酸酵素の働きによってリシンからカダベリンを生成し、これをキノリジジンアルカロイドを生合成するための前駆体として用いる。ピペコリン酸を経由する経路では、リシンはAGD2-like defense response protein 1（ALD1）によってα-アミノ基転移を受け、Δ1-piperideine-2-carboxylateを経てピペコリン酸になる。この経路は植物内で微生物病原体の攻撃を受けると活性化され、植物の免疫において中心的な役割を果たす。
また、一部の細菌においては、リシンはカダベリンを経由する経路で代謝されることが報告されている。
リシンの生合成はアスパラギン酸→β-アスパルチルリン酸→アスパラギン酸セミアルデヒド→ジアミノピメリン酸の順に行われる。カビ類においては、α-ジアミノピメリン酸を経由する。
ヒヨコマメ

ヒヨコマメ（雛豆、ヒヨコ豆、ひよこ豆、学名：Cicer arietinum）は、マメ亜科の自殖作物である。世界各地で栽培され、マメ（豆）の一種として食用にされている。
ガルバンゾ（ガルバンソ、ガルバンゾー、スペイン語:Garbanzo）、エジプト豆、チャナ豆などの名でも知られる。
属名Cicerは「ヒヨコ豆」を指す古代ローマ時代からのラテン語。種小名arietinumは「雄羊のような」の意で、豆の形をヒツジの顔面に見立てたもの。
英名Chickpeaは「ヒヨコみたいな豆の形」による命名であると一般に認識されており、和名の由来ともなっているが、本来は古いフランス語から来た言葉であり、更に遡れば、この語の前半は属名と同じラテン語:cicerに由来している。「ひよこ豆」の名は一種の民間語源の産物であると言える。
栗に似たほくほくした食感から、日本では「栗豆」とも呼ばれる。
中東の「肥沃な三日月地帯」を中心に栽培された。歴史上、最古の記録としてヒヨコマメが登場するのは7500年前、アナトリア半島（現トルコ領）のハジュラルにおいてである。紀元前4000年には地中海世界一帯に、紀元前2000年にはインド亜大陸にまで伝播した。特に古代エジプトで栽培が盛んであった。古代ローマにおいてもあらゆる階級に食されるポピュラーな食物であったが、貧困層や農民の食べ物とみなされることもあった。生産が盛んなインドではチャナーと呼ばれ、インドの食文化において古今重要な食物となっている。
39の近縁野生種があるが、本種と交雑可能なものはC. reticulatumのみである。種子は球状であるが、吸水線付近が盛り上がっている。春から初夏にかけて、白色や董色の花を咲かせ、その後に毛の生えた莢をつける。莢の大きさは35mmまで達し、中に球状の種子を1粒（稀に2粒）含む。種子は白、黒、茶色などの色を帯び、丸く縁を巻いた形をしている。そのため雄牛の頭蓋骨を意味する学名を命名された。染色体数は2n=16で、ゲノムサイズは7.5×10bpである。
主として半乾燥地域で栽培されている。旧世界では中東、地中海沿岸（北アフリカと南ヨーロッパ）、インドが主な栽培地。中南米では、スペイン人の植民後に栽培が始まった。
インドでは、種皮色の違いにより2つの品種に大別される。デーシー（ヒンディー語:देशी「田舎」「地元」の意）またはカーラー（काला、「褐色」）種はベンガル豆とも呼ばれ、表面は褐色でざらっとしており、インド亜大陸周辺およびエチオピア、メキシコ、イランで主に栽培される。
カーブリー（ヒンディー語:काबुली）種は乳白色で、デーシー種よりも大粒で表面がつるっとした品種で、南ヨーロッパおよび北アフリカのほか、アフガニスタン、パキスタン、チリが生産地として知られる。インド亜大陸には18世紀頃にアフガニスタンから持ち込まれたと考えられている。インドではまた、チャナー・ダール(英:Chana daal、ヒンディー語:चना दाल) という小豆粒大の品種も栽培されている（種皮は褐色、発芽前の子葉は黄色）。
原産地はアナトリア半島南部とみられており、栽培種の中でもデーシーの方がより野生種に近いとされる。またデーシーはカーブリーに比べて食物繊維が多くグリセミック指数が低いため、血糖値が高い人も利用しやすい。
デーシー種の表皮を取り除いて子葉を二つに割ったものを「チャナー・ダール」と呼び、インド料理ではダールなどに用いる。
一般的なものではないが、デーシー種よりも粒が大きく表皮がより黒っぽい品種がイタリアで栽培されている。
インドが最大の産地で、パキスタン、トルコ、エチオピアがこれに次いでいる。
ヒヨコマメは亜鉛、葉酸及びタンパク質の摂取源となる。また、脂質の含有量は少なくその多くは多価不飽和脂肪酸である。食品成分では繊維分の含有量がデーシー、チャナー（小粒種）は他の種皮の色が薄い品種に比べ多くなっている。
完熟したヒヨコマメを茹でたもの100gの食品成分
国際半乾燥熱帯作物研究所（英語版）によるヒヨコマメ種子の平均値
ミネラル含有量が高いとする報告での数値では
タスマニア大学の最近の研究報告では、血液中のコレステロールを下げる働きが見られた。
一般に莢が乾燥してから収穫するので、豆も枯れた色の乾燥した状態になる。乾燥し（させ）た熟した種子（豆）を水で戻してから茹でて食べることが多いが、若い豆は生でも食することができる。若採りした若い緑色の生豆を枝豆のように塩茹でにすると美味しい。
煮込み料理やスープ類の具材としても適しており、くせがないのでサラダなどにもあわせやすく、欧米ではサラダバーでもよく見られる。原産地では欠かせない食材である他、南ヨーロッパ、北アフリカ、中南米などでも一般的に見られるものである。
インド料理では、豆を煮込んだ料理「ダール」として食べることが多いが、未熟種子やスプラウトも生食、あるいは食材として利用される。製粉したひよこ豆の粉はヒンディー語でベサン(英:Besan、ヒンディー語:बेसन) と呼ばれ、菜食主義者の貴重なタンパク質源となっている。ベサンからパンケーキやパスタを作ったり、パコーラー（野菜の揚げ物）の衣にすることもある。ブータンでもページーと呼ばれる天麩羅に似た野菜の料理の衣に使われる。パキスタンの朝食であるハルワ・プーリーは、チャナマサラにタヒニ（ゴマのペースト）とプーリーで食べる。
ミャンマーでは、ひよこ豆の粉、あるいは水を吸わせて擂り潰したものから葛餅や胡麻豆腐に類する製法で一種の豆腐を作り、ビルマ風豆腐と呼称される。フィリピンでは、甘く煮たひよこ豆をハロハロのトッピングにする。
中東では、茹でたひよこ豆をペーストにしてタヒーナ（ゴマのペースト）、レモン汁、ニンニク、塩を加えたフムスや、ひよこ豆をハーブや香辛料と一緒にすり潰して丸めて揚げたファラフェルが有名である。マグリブではしばしばクスクスの具の一つとされ、エジプトではコシャリの素材とする。イランでは炒ったひよこ豆をおやつとして食べる。アフガニスタンでは軽食として茹でたひよこ豆にミントのソースを添えて食べる。パレスチナの朝食はフムスをシャクシューカやピタと食べる。
イタリアのカンパニア州にはヒヨコマメとパスタを煮込んだランピ・エ・トゥオニ（lampi e tuoni）またはパスタ・エ・チェーチ（pasta e ceci）というパスタ料理がある。前者は「雷と稲妻」という意味で、ヒヨコマメの堅い食感とパスタの柔らかな食感の調和を表現したものである。
ヒヨコ豆は乾燥した気候が適しており、雨が多く多湿な日本は栽培に向かない。北海道などで栽培が試みられているものの生産量は少なく、一般に流通しているヒヨコ豆は全て輸入品である。
日本では20世紀末まで比較的なじみの薄い食材であったが、飲食店で食材として使われるだけでなく、近年はスーパーマーケットなどで水煮や缶詰、レトルト食品が販売されるようになった。2022年の輸入量は1919トンで、20年前（2002年）の2.6倍に増えている。
トレオニン

トレオニン(threonine) はアミノ酸の一種で、側鎖にヒドロキシエチル基を持つ。読みの違いでスレオニンと表記されることも多い。略号はThrまたはT。トレオースに構造が似ていることから命名された。
極性無電荷側鎖アミノ酸に分類される。必須アミノ酸の1つ。穀物中のトレオニン含量は比較的高いが、消化吸収が悪い。糖原性を持つ。
遺伝子中ではコドンACU、ACC、ACA、ACGによってコードされている。
光学活性中心を2つ持つため4つの異性体がある。すなわちL-トレオニンには2つのジアステレオマーが存在するが、(2S,3R) 体のみがL-トレオニンと呼ばれる。(2S,3S) 体は天然にはほとんど存在せず、L-アロトレオニン (L-allo-threonine) と呼ばれる。
側鎖のヒドロキシ基にグリコシル化を受け、糖鎖を形成する。トレオニンキナーゼの作用によりリン酸化され、ホスホトレオニンとなる。トレオニンを多く含む食品としてカッテージチーズ、鶏肉、魚、肉、レンズマメが挙げられる。
トレオニンはタンパク質を構成する20種類のアミノ酸の中で最後の1935年に、ウィリアム・カミング・ローズ（英語版）、Richard McCoy、Curtis Meyerによって発見された。このアミノ酸はトレオース（threose）と構造が似ていたため、threonineと命名された。
ヒトはトレオニンを体内で作り出すことができないため、必須アミノ酸に分類される。一方、植物や大部分の微生物はアスパラギン酸から合成している。生合成の各段階は次のようなものである。まず、酵素アスパルトキナーゼがアスパラギン酸のβ-カルボキシル基をリン酸化する。次に β-アスパルテートセミアルデヒドデヒドロゲナーゼによって還元され、β-アスパルテートセミアルデヒドになる。これはトレオニン、メチオニン、リシンの生合成において重要な中間体である。これがホモセリンデヒドロゲナーゼ、ホモセリンキナーゼ、トレオニンシンターゼの作用によりトレオニンとなる。
トレオニンは2通りの経路で代謝される。
以下の代謝性疾患では、スレオニンの分解が障害される。
被子植物

被子植物（ひししょくぶつ、学名：Angiospermae、Magnoliophyta、Angiosperm）とは、植物の分類の主要な1グループ名。種子植物（顕花植物）のうち、一般に花と呼ばれる生殖器官の特殊化が進んで、胚珠が心皮にくるまれて子房の中に収まったものをいう。裸子植物と対をなす分類群である。「被子植物門」、「被子植物類」。
種子植物のうち、一般に花と呼ばれる生殖器官の特殊化が進んで、胚珠が心皮にくるまれて子房の中に収まったものをいう。そのため被子植物と呼ばれる。心皮が発育して果実となる。
もう一つの分類群は裸子植物と言われ、これは胚珠が子房にくるまれておらずむき出しになっており、果実も作らない。被子植物は、裸子植物的祖先から、胚珠を保護するために大胞子葉がそれを包み込み、雌蕊となって密閉したものと見られる。これによって花粉が直接胚珠に触れることが不可能となり、花粉は雌蕊の柱頭に着き、ここから胚珠まで花粉管をのばす形になった。
Leebens-Mack et al.（2019)に基づく分子系統樹
原生する主な被子植物の系統樹
18世紀、スウェーデンの植物学者カール・リンネが『自然の体系』（Systema Naturae、1735年）において植物を24の網に分類し、「24網分類」と呼ばれる体系を構築した。この分類方法は花の特徴、特に雌ずいと雄ずいの数に基づいており、未知の植物の所属を容易に決めることができたが、数だけで決めるのはあまりにも人為的だと批判された。
19世紀に入り、現在の被子植物の分類体系の基盤となる体系が構築された。エングラーとプランテル、ベンサムとフッカーの体系が代表的である。エングラーとプランテルは花の進化方向や心皮の補生・合生を考慮し、花被の有無よりも雌雄の花の有無に注目した。また、これらの体系は新エングラー体系として1964年に採用された。一方、ベンサムとフッカーは花被を持つモクレン科などの被子植物を最も原始的と考え、子房を重視した。
1981年にクロンキキストは、豊富な形態形質の情報にもとづき被子植物全体を網羅するような分類体であるクロンキスト体系（1981年、Arthur Cronquist）を構築した。この分類体系は、ベンサムとフッカーの体系と同様にモクレン型の花が原始的であるという仮説に基づいている。また、比較的固定されており、形態学的な特徴に基づく従来の分類を維持していた。
1980年代以降、葉緑体DNAなどを用いた分子系統学的解析の研究が進み、これまでより詳しい被子植物の系統関係が明らかになった。これにより、従来の分類と分子系統樹の間に不一致が見られるようになった。これに対応して、Angiosperm Phylogeny Group（APG）による新体系の構築が行われた。1998年にAPG分類体系の初版を発表したがこの初版では分子系統学の研究成果を取り入れ、単系統群に基づいて目や科の名称が与えられた。これにより、多くの科や目が従来の分類とは異なる形で再構築され、実際に分類体系として用いるのは不便であった。その後、新たな知見を加味し、特に既存の分類との整合性に重点を置いたAPGの改訂版であるAPG IIが2016年に公表されたが、APG IIでは一部の科の範囲に使用者の裁量を残すなど、まだ完全な形には至っていなかった。2009年には、APG IIの欠点を修正したAPG IIIが発表さた。
従来の分類では、被子植物は大きく双子葉植物（綱）（モクレン綱）と単子葉植物（綱）（ユリ綱）の二つに分類される（新エングラー体系での分類。（）内はクロンキスト体系）。これは種子から芽が出てはじめに出てくる葉（子葉）の数からつけられた名称だが、それ以外にも大きく異なる点が存在している。
1990年代以降、ゲノム解析の発展と共に登場したAPG植物分類体系の考えによれば、被子植物の進化の初期に、原始的双子葉植物群が分岐し、次いで単子葉植物が分岐した。残りが単系統群の真性双子葉植物（Eudicots）を形成している。したがって、単子葉植物はまとまった一群と見なせるが、双子葉植物はまとまった一群ではない（側系統群）と思われる。
代表的な被子植物を種が多い順に挙げると以下のようになる。
重複受精（ちょうふくじゅせい、double fertilization）とは、被子植物の特徴的な受精形式で、受粉した花粉から伸長した花粉管内で生じた2個の精細胞（精核）が、卵細胞と中央細胞（2個の極核を含む）のそれぞれと受精する現象をさす。精細胞と卵細胞の受精を生殖受精、精細胞と中央細胞の受精を栄養受精と呼ぶ。受精後、受精卵（核相は2nである）は胚に、中央細胞（2個の極核と1個の精核が受精するため核相は3nである）は胚乳に成長し、胚珠から生じた種皮に包まれて種子となる。
一般的には最初の被子植物は、1億4000万年前（ジュラ紀）に裸子植物から分化したとされているが、もっと昔の三畳紀に分化したとする説もある。（サンミゲリアは外見が被子植物に似ているが、真の被子植物かどうか定かでない。またシダ種子植物のカイトニアは心皮が胚珠を包む傾向があり、これらが被子植物の起源ともいわれる。）現在確認されている最も古い被子植物の化石は、ジュラ紀から白亜紀に入る頃のアルカエフルクトゥスとされており、これは水中生活に適応して特殊化したともいわれるが、まだ花がコンパクトにまとまらず1つの枝のように見える。被子植物は、白亜紀以降、繁栄の時代を迎えた。
被子植物の系統樹における、（各枝に現存種が残っているような）最初の分岐は、主系列からのアンボレラ目の分岐である。続いて、スイレン目、アウストロベイレヤ目、カネラ目、コショウ目、モクレン目、クスノキ目などが分岐した。アンボレラ目からクスノキ目は、単溝花粉型植物群である。この後、主系列は、単子葉植物群を派生させる。単子葉植物群もまた単溝花粉型植物群である。その後、単溝花粉型植物群の主系列から、三溝花粉型植物群が派生する。この三溝花粉型は、近年の分類学上で、真正双子葉類と呼ばれる一大分類群である。
Lentil

Lentil(Lens culinarisutawaLens esculenta) minangka legume sing bisa dipangan. Iki minangka tetuwuhan taunan sing dikenal kanthiwiji kanthilensa . Udakara udakara 40 cm (16 in) dhuwur, lan wiji tuwuh ing polong, biasane saben wiji loro. Minangka potong panganan, mayoritas produksi donya asale saka Kanada lan India, ngasilake 58% gabungan saka total jagad.
Ing masakan ing bawana India, ing endi lentil minangka ruji, lentil pamisah (asring dibuwang lambunge) sing diaranidaalasring dimasak ingkari/ duduh kenthel sing biasane dipangan karonasiutawaroti.
Koottu

Kootu(BasaTamil: aponூட்டு) minangka sup lentil lan janganan ing India Selatan, utamane masakan Tamil lan Kerala. Etimologi kanggo kootu asale saka tembungTamil"kootu" sing tegese "nambah" yaikujanganan singditambah karo lentil dadi sajian, sing kalebu konsistensi semi-padhet. Sajian kasebut misuwur amarga rasa lan tekstur sing enak lan kompleks, bisa uga amarga ana tambahan lentil lan klapa. Biasane kurang banyu tinimbangsambhar, nanging luwih becik tinimbang tumis garing. Virundhu Sappadu (khas riyaya Tamil) nerangake karo kombinasi beras(Choruing Tamil),sambar,rasam, curd, poriyal, kootu, appalam, acar lan gedhang. Kabeh kootus kanthi standar duwe sawetara jangan lan lentil, nanging akeh variasi kootu:
Medu vada

Medu vada(diucapaké[meːd̪ʊ vəɽaː]; secara harfiah "softvada") yaikufritterIndia Selatan sing digawe sakaVigna mungo(lentil ireng utawaurad dal). Biasane digawe kanthi bentuk donat, kanthi eksterior sing lembut lan interior alus.Bahan panganan sing populer ing masakan Tamil saka India Selatan lan Sri Lanka,umume dipangan minangka sarapan utawa cemilan.   Medu vada digawe utamane saka adonan lentil ireng (urad dal).Lentil ireng direndhem ing banyu nganti pirang-pirang jam, banjur digiling nganti tempel.  Pasta kasebut bisa dirasakake nganggo bahan liyane kayata asafoetida,wiji methi(fenugreek), jahe, wiji cumin, mrica ireng, godhong kari, lombok lan potongan klapa.  Banjur dicampur nganggo bentuk donat lan digoreng lenga nganti coklat emas.
Piring kasebut biasane disajikake karosambar(rebus lentil lan sayuran) lan chutney klapa . Bebarengan karoidli, asring dipangan minangka sarapan. Uga dipangan minangka wiwitan nedha awan utawa cemilan.Medu vada kadang uga disajeni nganggoyogurt, minangka cemilanchaat(pirsani dahi vada ).
Bisi bele bath

Bisi bele bhath ( bisi bēle bhāt ) ( Kannada : ಬಿಸಿ ಬೇಳೆ ಭಾತ್) utawa Bisi Bele Huliyanna (ಬಿಸಿಬೇಳೆಹುಳಿಯನ್ನ) minangka panganan sing adhedhasar pedhes, beras sing asale ing negara Karnataka, India .  Bisi bele bhath, sing jarwan minangka 'sajian nasi lentil panas' ing basa Kannada, minangka panganan sing enak. Konon asale saka Istana Mysore  lan saka kana nyebar ing negara karnataka . Preparasi tradisional panganan iki cukup rumit lan kalebu nggunakake masala pedhes, toor dal (jinis lentil), nasi, ghee lansayuran.Rempah-rempah kayapala, asafoetida, godhong kari lan pulpasam jawa menehirasa lan rasa sing unik. Sawetara versi sajian disiapake nganti telung puluh bahan.
Mujaddara

Mujaddara(Arab:مجدرة‎‎mujadarah, kanthi éjaan alternatif ing basa Inggrismajadra,mejadra,moujadara,mudardara, lanmegadarra) minangka salah sawijining jinis olahan kasusun sakalentil singdimasak bebarengan karo gratisan, umumenasi, lan dihiasi bawangbombay sing wisdiiris.
Cotechino

Cotechinoing (/ˌkoʊtᵻˈkiːnoʊ,-teɪˈ-/,palafalan jroning basaItalia:[koteˈkiːno]) yaiku sosis daging babi gedhe ingItalia singmbutuhake masak alon; umume disiram ing panas sing kurang suwene pirang-pirang jam.Jeneng kasebut asale sakacotica(kulit), nanging bisa uga beda-beda jenenge ing macem-macem wilayah produksi. Miturut tradhisi, disajikake nganggolentilnalika wengi taun anyar,amarga lentil — amarga bentuk - dikreditake kanggo nggawa dhuwit kanggo taun ngarep.
Disiapake kanthi ngisicasing alaminganggokulit,daging babi(biasane pilihan sekunder), lanlemakdicampur karouyahlanrempah-rempah;ing produksi industri,nitritlannitratditambah minangkabahan pengawet. Sawetara sosis sing padha ana ing tradhisi masak Italia, kayata musetto lan zampone sing digawe nganggo daging lan bagean daging babi sing beda-beda, musetto digawe karo daging sing dijupuk saka moncong daging babi lan zampone digandheng karo kulit sikil anterior daging babi.
Bombay campur

Campuran BombayutawaChanachurutawaChiwdaminangka panganan arupa campuran cemilanIndia( namkeen ) sing kasusun saka campuran varietas bahan-bahan garingpedhes, kayatalentilgoreng, kacang, ghatia glepung kacang ( sev ),jagung, minyak sayur, kacang buncis, beras ganggang,gorengan bawanglan godhong kari . Iki kabeh dirasakake nganggo uyah lan campuran rempah-rempah liyane sing kalebu wijiketumbarlan sawi .
코샤리

코샤리(이집트 아랍어:كشرى)는이집트의 전통 음식이다.마카로니와부순 버미셀리,스파게티등의파스타와쌀,렌즈콩을 함께 익힌 요리로,토마토 소스와병아리콩,양파 튀김등을 토핑해 낸다. 이집트의국민 음식가운데 하나로 여겨지며, 흔한길거리 음식이기도 하다.
"코샤리"는이집트 아랍어발음이며,표준 아랍어로는 "쿠샤리(كُشَرِيّ)"라 한다. 정확한어원은 밝혀지지 않았으나,남아시아의쌀과렌즈콩요리 이름인 "키치리(खिचड़ी,کھچڑی‬)"에서 유래했다고 추측된다.
양파는 얇게 썰어서기름에 튀긴다. 양파기름에부순 버미셀리,마카로니등파스타를 볶다가,쌀과 불려 둔렌즈콩을 넣어 함께 볶는다. 이때 다진마늘에식초,레몬 즙,물,소금과후춧가루,쿠민가루,깟씨가루등향신료를 넣어 만든다아를 넣기도 한다. 잘 볶아지면스파게티를 넣고 물을 부어 익힌다. 다 익으면 그릇에 담고,쿠민가루와깟씨가루등을 넣어 만든토마토 소스, 익힌병아리콩,양파 튀김,다아등을 곁들여 낸다. 매운고추 소스를 함께 내기도 한다.
시리아 요리

시리아 요리(Syria 料理,아랍어:مطبخ سوري마트바크 수리이)는서남아시아레반트지역에 있는시리아의 요리이다.
시리아 요리는 주로가지,주키니호박,양파,마늘, 고기 (주로양고기및가금류),유제품,불구르,참깨,쌀,병아리콩,밀가루,잣,누에콩,렌즈콩,양배추,콜리플라워,포도나뭇잎,절임순무또는오이,토마토,시금치,올리브유, 레몬주스,파슬리,박하, "바하라트의 무샤칼라",개암,피스타치오,벌꿀및 과일이라고 하는 향신로 혼합물을 포함한다.
메제는 다음을 포함한다:
에리트레아 요리

에리트레아 요리(Eritrea 料理,티그리냐어:ምግቢ ኤርትረ므그비 에르트러,영어:Eritrean cuisine에리트레이언 퀴진,아랍어:مطبخ إريتري마트바크 이리트리이)는동아프리카에 있는에리트레아의 요리이다. 대개는 밀이나 렌즈콩 등을 이용해서 먹는다. 에리트레아가 역사적으로에티오피아와 깊은 관련이 있기에 두 나라의 문화적 특질도 상당히 비슷하다.
지역적으로 차이가 아주 큰 편에 속하는데 고지대에서는따이타라고 하는 음식이 가장 흔하며 매일 매일 먹는다. 밀과 사탕수수로 만드는데 스폰지 모양의 팬케이크와 형태가 흡사하다. 먹을 때는 큰 쟁반에 올려서 식탁 한 가운데에 놓는다. 그러면 모두가 이를 가져다 먹는다. 따이타 위에는 대개 매운 맛이 나는 소스를 얹어서 먹는 것이 특징이다. 그냥 따이타를 손으로 찢어다 먹으며 본인의 접시에 소스나 다른 스튜를 곁들여 먹는다.
대개 따이타와 먹는 스프는 소고기나 양고기, 닭고기와 야채를 곁들여서 우려낸 국물이다. 대부분의 에리트레아인들이 맵거나 향이 강한 것을 좋아하기 때문에 향이 강하다. 이외에도 소고기로 만드는 것을 지그니, 닭고기로 만든 스프를써브히라고 부른다.
저지대에서는 아켈렛이라는 음식이 주를 이루며 밀가루 반죽으로 만든 죽으로 생각하면 된다. 끓인 다음에는 요구르트나 버터 혹은 우유를 곁들여 먹는 것이 특징이며 반죽이 시간이 지나서 모양이 깨지면 떠다가 먹거나 뜯어 먹는다.
에콰도르 요리

에콰도르 요리(Ecuador 料理,스페인어:cocina ecuatoriana코시나 에콰토리아나)는남아메리카에 있는에콰도르의 요리이다. 다양하며 해발고도 및 관련 농업 조건에 따라 다르다.쇠고기,닭고기및해산물은 해안 지역에서 인기가 있다. 일반적으로렌즈콩,파스타또는플랜틴을 동반한쌀과 같은 탄수화물이 풍부한 음식과 함께 제공되는 반면 산악 지역에서는돼지고기,닭고기,쇠고기및쿠이(기니피그)가 인기가 많으며 종종쌀,옥수수또는감자와 함께 제공된다. 산악 지역에서 인기있는길거리 음식은 구운 돼지를 곁들인 감자로 구성된호르나도이다. 에콰도르 음식의 일반적인 예로는파타콘(유채 기름에 튀기고 으깬후 다시 볶은 것), 라핀가초스 (냄비를 넣은 감자 제공) 및세코(염소고기로 만든 스튜)가 있다.그라나딜라,패션프루트,룰로, 여러 유형의 바나나,금땅꽈리,탁소및토마토를 포함하여 낮은 고도에서 다양한 과일을 사용할 수 있다.
मसूर

कऱ्हाडतालुक्यात मसूर नावाचे एक गाव आहे, त्याच्या माहितीसाठीमसूर(गांव)पहा. हा लेख मसूर या वनस्पतीसंबंधी आहे.
ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे .हे एक द्विदल धान्य आहे. या धान्याची डाळ करतात.  डाळीचा रंग भगवा असतो.
मसूर (कराड)

मसूरहेसातारा जिल्ह्यातीलकराडतालुक्यातले एक गाव आहे. शहापुरापासून मसूर दोन अडीच मैलांवर आहे. पुणे-मिरज मार्गावर मसूर रेल्वे स्थानक आहे.
समर्थांच्याभ्रमणामुळे, त्यांच्या रसाळ कीर्तनांमुळे आणि त्यांच्या सिद्धिसामर्थ्यामुळे त्यांचा शिष्यसंप्रदाय वाढत चालला. आपल्या शिष्यांना व आपल्याकडे आकर्षित होणाऱ्या लोकांना एकत्र आणून त्यांच्यांत परस्परांविषयी आत्मीयता निर्माण व्हावी म्हणून त्यांनी रामजन्माचे व हनुमानजयंतीचे उत्सव सुरू केले. अशा उत्सवांसाठी त्यांनी काही मोक्याच्या ठिकाणी मारुतीची स्थापना केली त्यातील एक मसूरचा मारुती होय.
मसूर येथील ब्रह्मापुरी भागातील कुलकर्णी घराण्याला समर्थांनी अनुग्रह दिला होता म्हणून त्या ब्रह्मापुरी भागातच शके १५६७ मध्ये मारुतीची स्थापना केली. हा मारुती 'मसूरचा मारुती' म्हणून ओळखला जातो. त्याला 'महारुद्र हनुमान' असेही म्हणतात. गावाजवळ दोन ओढे एकत्र येतात. ब्रह्मापुरी भाग ओढ्यापलीकडे आहे. ही मूर्ती चुन्याची आहे. मूर्तीची उंची सुमारे ५ फूट आहे. मूर्ती पूर्वाभिमुख आहे. समर्थांच्या अकरा मारुतीत सर्वात देखणी ही मूर्ती आहे. मूर्ती सुंदर रंगविलेली आहे. मूर्तीची मुद्रा सौम्य, प्रसन्न आहे व डोक्यावर सुरेख मुकुट आहे. गळयातील माळ, हार, जानवे, कटि-मेखला, लंगोटाचे काठ, हाताची बोटे ही सर्व बारकाव्याने रंगविलेली आहेत. मूर्तीच्या डाव्या उजव्या हाताला शिवाजी महाराज व समर्थ रामदास यांची चित्रे काढलेली आहेत. गाभार्ऱ्याच्या एका भिंतीवर गाभाऱ्याचेच रंगीत चित्र आहे. देवळावर एका वृक्षाने सावली धरली आहे. देवळाचा सभा मंडप सुमारे १३ फूट लांबीरुंदीचा चौरस आहे व सहा दगडी खांबांवर आधारलेले पक्के छत आहे.
देवळाशेजारीच नारायण महाराजांचा मठ आहे. आता या देवळाचा जीर्णोद्धारश्रीरामदासस्वामी संस्थान,सज्जनगडया संस्थेने केला असून देवळाची मालकी वरील संस्थेकडे आहे. देवळाची व्यवस्था प्रतिवर्षी ह्याच संस्थेतर्फे केली जाते. समर्थ रामदासांनी ह्या मारुतीची स्थापना केल्यानंतर सतत ४ वर्षे येथे रामवनमीचा उत्सव केला. ह्या उत्सवांपैकी एका उत्सवात समर्थांना 'कल्याण' हा शिष्य मिळाला.
'कल्याणा'चे मूळ नाव 'अंबाजी' असे होते. समर्थांनी त्याची परीक्षा घ्यायचे मनात ठरविले. मसूर येथील रामनवमीच्या उत्सवाच्या मिरवणुकीत एका झाडाची एक मोठी फांदी आड येऊ लागली. समर्थांनी अंबाजीला कुऱ्हाडीने ती फांदी तोडायला सांगितली. मात्र फांदीच्या शेंडयाकडे बसून फांदी तिच्या बुंध्याकडे तोडायची अशी स्पष्ट सूचना त्याला समर्थांनी दिली व ते निघून गेले. गुरूच्या आज्ञेप्रमाणे अंबाजीने फांदी तोडली तेव्हा तो फांदीसकट तेथे खाली असलेल्या खोल विहिरीत पडला. बराच वेळ झाला तरी तो बाहेर येईना की त्याचा आवाज येईना. सर्व लोकांना काळजी वाटू लागली. समर्थांना लोकांनी हा वृत्तान्त सांगितला. तेव्हा समर्थ विहिरीजवळ आले व विहिरीत डोकावून म्हणाले, 'अंबाजी, कल्याण आहे ना?' त्याबरोबर विहिरीतून उत्तर आले, 'सर्व कल्याण आहे.' अंबाजीची गुरूनिष्ठा कसोटीला उतरली. तेव्हापासून अंबाजीचे 'कल्याण' हेच नाव रूढ झाले.
समर्थ संप्रदायातील एक अनुयायी महाराज 'रामदासी' मसूर येथे आले असता त्यांना मारुतीरायांनी 'येथेच राहा' असा आदेश दिला. त्याप्रमाणे ते येथेच राहिले व त्यांनी देवळाची दुरुस्ती करवून घेतली व उत्सवाची शिस्त व पद्धत ठरवून दिली. येथे चैत्र शु. १५ला हनुमानजयंतीचा उत्सव होतो. येथील रामदासी महाराजांच्या मठीत काही यात्रेकरूंची उतरण्याची सोय होऊ शकते. भोजनाची मात्र खास अशी सोय नाही.
रामदास स्वामी स्थापित अकरा मारुती

समर्थ रामदास स्वामीयांनीमहाराष्ट्रातीलचाफळव लगतच्या परिसरातअकरा ठिकाणीमारुतींच्यामूर्तींची स्थापना केली.
समर्थांच्या शिष्या वेणाबाई ह्यांनी पुढील अभंगात ह्या अकरा मारुतींबद्दल उल्लेख आहे :
'चाफळामाजीं दोन, उंब्रजेसी येक । पारगांवीं देख चौथा तो हा ॥पांचवा मसूरी, शहापुरीं सहावा। जाण तो सातवा शिराळ्यांत॥सिंगणवाडीं आठवा, मनपाडळें नववा। दहावा जाणावा माजगांवीं॥बह्यांत अकरावा, येणें रीतीं गांवा। सर्व मनोरथा पुरवील॥वेणी म्हणे स्वामी समर्थ रामदास। कीर्ती गगनांत न समावे॥'
कृष्णा नदीच्याकाठावर असलेल्याउंब्रज(सातारा) येथे शके १५७१ मध्ये स्थापिलेली मूर्ती आहे. ही चुना वाळू व ताग यापासून बनविलेली आहे.
येथे दोन मूर्ती आहेत. या गावी शके १५७० मध्ये मारुतीची मूर्ती रामदासांनी स्थापन केली याची तेथे नोंद आहे. या मूर्तीसदास मारुतीम्हणतात. ही तेथीलश्रीराममंदिराच्यापुढे आहे.प्रताप मारुतीही मूर्ती त्या मंदिराच्या मागील बाजूस आहे.
मनपाडळे गावापासून सुमारे ८ कि.मी. अंतरावरचे.हे गाव कऱ्हाड कोल्हापूर रस्त्यावरील किनी वाठार-वारणा रस्त्यावर आहे. जुनापारगावयेथे शके १५७४ मध्ये समर्थांनी स्थापिलेली सपाट दगडावर कोरलेली दीड फूट उंचीची मूर्ती आहे.
सांगली जिल्ह्यातील बत्तीसशिराळायेथे शके १५७६ मध्ये समर्थांनी मूर्ति स्थापना केली. येथील मारुतीची मूर्ती ७ फूट उंच असून उत्तराभिमुख आहे.
हे गावकृष्णा नदीच्याकाठावर आहे. नदी पात्रात 'रामलिंग' नावाचे बेट आहे. तेथील राम मंदिराच्या मागे शके १५७३ मध्ये स्थापिलेली मूर्ती आहे.
येथे कौलारू मंदिरात सुमारे साडेपाच फूट उंचीची मूर्ती आहे. स्थापना - शके १५७३.
येथे शके १५६७ला समर्थांनी या मारुतीची स्थापना केली. यासमहारुद्र हनुमानम्हणतात. शहापूर ते मसूर अंतर सुमारे साडेतान किलोमीटर आहे. ही मूर्ती ५ फूट उंच असून चुन्याने बनविली आहे.
चाफळहूनउंब्रजजाणाऱ्या रस्त्यावर सुमारे २.५ कि.मी. दूर माजगांवी एका धोंड्यावर कोरलेली ही मूर्ती आहे.
कऱ्हाड-मसूररस्त्यावरकऱ्हाडपासूनसुमारे १० कि.मी. अंतरावर शहापूर फाट्यापासून जवळच नदीच्या किनाऱ्यावर ही मूर्ती स्थापिलेली आहे. ही मूर्ती जवळपास ६ फूट उंच आहे. ह्या मारुतीसशहापूरचा चुन्याचा मारुतीम्हणतात. या मूर्तीच्या डोक्यावर गोंडा लावलेली टोपी आहे. ही मूर्ती पूर्वाभिमुख आहे.
येथील टेकडीवर असलेल्या गुहेत ही मूर्ती आहे.या मूर्तीची उंची साडेतीन फूट आहे. ही जागा चाफळच्या नैर्ऋत्य दिशेला सुमारे एक किलोमीटर अंतरावर आहे.
समर्थ रामदास स्वामींनी ११ ठिकाणी स्थापन केलेल्या मारुतींना विशेष महत्त्व आहे. हे सर्व मारुती कृष्णानदीच्या तीरावर आहेत.
समर्थांनी स्थापन केलेले अकरा मारुती - एका दृष्टिक्षेपात : -
ही सर्व मारुती मंदिरेसातारा,सांगलीवकोल्हापूरजिल्ह्यांच्या परिसरात आहेत.
जेष्ठराज जोशी

जेष्ठराज भालचंद्र जोशी(२८ मे,१९४९:मसूर, सातारा जिल्हा,महाराष्ट्र- ) हे एक भारतीयरसायनअभियंता, परमाणु वैज्ञानिक, सल्लागार आणि शिक्षक आहेत. अणुभट्टींच्या रचनेमधे त्यांनी काही सुधारणा मांडलेल्या आहेत. तेहोमी भाभा राष्ट्रीय संस्था, मुंबईचे डीएई-होमी भाभाचेर प्रोफेसर आहेत. त्यांच्याअभियांत्रिकीविज्ञानातील योगदाना साठी त्यांना पुरस्कारांसाठीशांतीस्वरूप भटनागरपुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले व त्यांना रसायन अभियांत्रिकी आणिपरमाणुविज्ञान क्षेत्रातील कार्यासाठी भारताच्या राष्ट्रपतींकडून २०१४ सालीपद्मभूषणपुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
जोशी यांचा जन्म भारतीय राज्य महाराष्ट्रातीलसाताराजिल्ह्यातीलमसूरगावात, २८ मे १९४९ रोजी झाला. १९७१ मध्ये ते केमिकल इंजिनीअरिंगमध्ये बी.ई झाले आणि १९७२ मध्ये मुंबईच्या केमिकल टेक्नॉलॉजी विद्यापीठातून एम्.ई. झाले. त्यानंतर त्यांनी संशोधक व रासायनिक अभियंता मन मोहन शर्मा यांच्या मार्गदर्शनाखाली संशोधन केले. १९७७ मध्ये त्यांना पीएचडी मिळाली.
किवळ

किवळहेभारताच्यामहाराष्ट्रराज्यातीलसातारा जिल्ह्यातीलकऱ्हाड तालुक्यातीलएक गाव आहे. गावाला मोठी ऐतिहासिक, धार्मिक, सामाजिक, सांस्कृतिक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी लाभली आहे. या गावाने भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात व सामाजिक जडणघडणीत योगदान दिले आहे.
गावाचा कारभार ग्रामपंचायतीद्वारा पाहिला जातो. पाणी, रस्ते, वीज, आरोग्य, इत्यादी सेवा पुरवल्या जातात.
एस-टी- कराड, उब्रज, मसूर या ठिकाणांवरून किवळसाठी बसेस सोडल्या जातात.
तसेच ऑटो रिक्षा इत्यादी.वाहन सेवा सुद्धा आहे.
किवळ हे जोतिबाचे भक्तसंत नावजीनाथयांचे गाव आहे. पंढरीच्या पांडुरंगाची भक्त संत सखुबाई हिचे किवळ हे माहेर. भागवत धर्माचे प्रचारक संत केदारबाबांचे जन्मस्थान, तसेच स्वातंत्र्य लढ्यातील कार्यकर्तेभिकोबा आप्पाजी साळुंखे-किवळकरयाच गावचे होते.
किवळ गावाच्या पूर्वेसशामगाव,खोडजाईवाडी, पश्चिमेसमसूरवकराड, वायव्येसनिगडी, उत्तरेसघोलपवाडीव दक्षिणेसरिसवडवअंतवडीही गावे आहेत.
पोकळे घराणे

जगदाळे घराणे" हे मुळचे धार पवार यांच्या घराण्याची शाखा होय.पवार घराण्यापासून जगदाळे,निंबाळकरआणिदळवीही घराणी निर्माण झाली. श्रीमंत जगदाळे घराणे ९६ कुळी मराठा घराणे आहे.हे घराणे १६५९ पासून मराठा साम्राज्यात म्हणजेच स्वराज्यात समाविष्ट झाले.पानिपतच्या युद्धात गाजवलेल्या भीम पराक्रमासाठी हे घराणे प्रसिद्ध आहे.
श्रीमंत सरदार जगदेवराव जगदाळे हे मसूर या शाखेचे मूळ पुरुष आहेत. जगदेवराव जगदाळे यांना चार पुत्र होते पैकी महादजी नाईक जगदाळे-देशमुख हे मसूर परगणा,आणि औन्ध परगणाची देशमुखी आणि पाटीलकी पाहत होते. विठोजी नाईक जगदाळे (मोकसदार) हे पेडगाव. तर कुमाजीराव जगदाळे देशमुख हे कराडची देशमुखीआणि आंबकची पाटीलकी पाहत होते. तर त्यांचे एक बंधू रामराव(रामराउ) जगदाळे देशमुख हे शिरवडेचे पाटीलकी करीत होते.
पैकी आंबक शाखेतील जगदाळे देशमुख यांचा वाडा सध्या पिंगळी बुद्रुक या ठिकाणी पिंगळजाई(तुळजाभवानी) रक्षणार्थ व इनाम गावी स्थित आहे.
शिंबावंत

शिंबावंत(शेंगा येणाऱ्या) - फ़बासिए (Fabaceae), लेग्युमिनोसी (Leguminosae) किंवा पापील्योनेसी (Papilionaceae) हे एक महत्त्वपूर्ण वनस्पती कुळ आहे ज्याला फार अधिक आर्थिक महत्त्व आहे. या मध्ये जवळपास ४०० वंश आणि १२५० जाती आहेत. भारतात जवळ जवळ ९०० प्रकारचे झाडे मिळतात. ही झाडे उष्ण प्रदेशात उगतात. या प्रकारच्या झाडान्चे ईतर प्रकार म्हणजे शीशम, काळा शीशम, चना,मसूर, मटर,उडीद, मूॅंग,मेथी,शेंगदाणा, इण्डियन टेलीग्राफ प्लाण्ट,सोयाबीनही आहेत.
Чечевица

Чечеви́ца(лат.Lens) —родтравянистых растенийсемействаБобовые(Fabaceae), включающий нескольковидовизСредиземноморья,Малой Азии,ЗакавказьяиСредней Азии.
Вкультуре— один вид:Чечевица пищевая(Lens culinaris), ценнаязасухоустойчиваяпродовольственная и кормоваязернобобовая культура, популярный наБлижнем Востокеи во многих других странах мирапродукт питания.
Низкорослые травянистые растения.
Стебельсильно ветвящийся.
Листьяпарноперистые, очерёдные.
Цветкимелкие, белые или голубоватые.
Плод— короткий, приплюснутый с обеих сторонбоб, содержащий одно—трисемени.
Род включает семь видов:
Шербет (напиток)

Шербе́т(тур.şerbet<араб.شربات‎, sharbāt — напиток) — прохладительный напиток в странахБлижнего Востока, Таджикистане и Узбекистане на основе сока (настоя, отвара) фруктов, ягод и других растительных компонентов.
Азербайджанские шербеты делают из сока кислых фруктов и ягод (алычи, лимона, незрелого винограда [гора], граната) с добавлением различных пряных компонентов (например,розовой воды, настоев трав, семян базилика…). Шербет разбавляют водой и употребляют во время еды.
Таджикские шербеты делают из сока сладких плодов (абрикосов, вишни, клубники, винограда). Употребляют в завершении трапезы.
Курабье

Курабье́—восточная сладостьв видепесочногопеченья.
Словари описывают разные источники возникновениялексемы: и Францию, и Азербайджан.
Лексему «курабье» можно с полным правом отнести как к арабскому, так и к тюркскому миру. Возникла лексема варабском языке: ġuraybat — сладости, сделанные из муки, сахара ирастительного маслаи выпеченные в духовке. Истоки слова в прилагательном ġarīb — странный, чужой, экзотический. В турецком языке лексема появилась только в XVI веке, тогда «ğurabiye» означало маленькую вещичку и печенье курабье. Печенье воспринималось как нечто необычное, новое, чужеродное. Арабский корень gh-r-b или г-р-б использовался для обозначения чужеземного, инородного.
В русском языке лексема среднего рода, в то время как в арабском слово содержит показатель женского рода — суффикс 't'.
Находчивый слуга персидского султана придумал сладость по воле случая. Однажды недоброжелатели украли из дома султана продукты, из которых изготавливались традиционные восточные сладости. Тогда он просто использовал муку, которой всегда было в изобилии в доме, яйца, сахар и немного масла. В довершении он «украсил» вкус печенья ноткой шафрана, а внешний вид лёгким слоем сахарной пудры. Так было выпечено первое курабье — простая, но в то же время ставшая невероятно любимой и распространённой, восточная сладость. Курабье всегда выпекалось пряным, будь то шафран, корица, гвоздика или даже простой ванилин. Никто не может с полной вероятностью сказать, какую форму имело то самое первое печенье, по одним источникам курабье — ромашковое настроение — это было печенье в форме ромашек, по другим — небольших размеров выпечка, присыпанная сахарной пудрой.
В Крыму его называют «хурабие», от слова «хураб», которое обозначает «сладость». В Крыму «курабье» делается разнообразной формы. Ритуальный праздничный характер хурабие имеет на праздникУраза-байрам(завершение 30-дневного поста), когда надо обязательно угостить ужином исладостямикого-то постороннего — гостя в прямом смысле слова. Весь день в доме должен бытьзапахпищи. Хозяйки посылают детей, чтобы они разнесличебурекиихатламародственникам. ВКрымуУраза-байрамимеет ещё очень важную особенность — надо не просто попробовать такой подарок, но и обязательно похвалить хозяйку дома за вкусное угощение.
Крымское «курабье» имеет множество форм, но в основе оно похоже напесочноепеченьес добавлениемповидла(или джема) в центре.
Древний вариант курабье имеет форму цветка, и в центре украшается капелькойджема. Однако встречаются и другие формы курабье — в виде шарика, либо в виде косо срезанного ромба, размером приблизительно пяти сантиметров.
Греки, а также жителиКипрасчитают этопеченьесвоим национальным рождественским лакомством. Они готовят его в виде шариков, которые густо посыпанысахарной пудрой. Шарики укладываются на блюда и в виде снежных горок выставляются на подоконники. По легендеАфинаизобрела это блюдо. Как-то она спустилась на землю и очень проголодалась. Она зашла в виде старухи в дом. Жители дома были людьми добрыми, но бедными. У них была только мука и мёд. Афина придумала это блюдо случайно, но с тех пор его едят греки.
Баба гануш

Баба гануш, илибаба ганудж(араб.بابا غنوج‎) (в других транскрипциях:баба гануг,баба гануж) — популярное блюдо восточной кухни из регионаЛевант, закуска, состоящая главным образом из пюрированных термически обработанных баклажанов, смешанных скунжутной пастой, оливковым маслом, лимонным соком и специями. Баклажаны предварительно целиком запекаются или обжариваются, в результате чего мякоть становится мягкой и приобретает запах гриля.
В кухнях разных народов мира существует множество схожих блюд, например,баклажанная икра.
Версии этого блюда в восточно-арабской кухне немного отличаются от левантийских, поскольку они приправлены кориандром и тмином. Эти версии могут быть минимально приправлены специями и покрыты тонко нарезанными листьями петрушки или кориандра.
В Турции это блюдо известно как бабагануш илиабуганнуш. Хотя ингредиенты варьируются от региона к региону, основные ингредиенты (баклажаны, тахини, чеснок, лимон) обычно одни и те же.
В Армении это блюдо известно какмутабал(ь). Основными ингредиентами армянского мутабала являются баклажаны, тахини, чеснок, лимон и лук; также часто добавляют тмин.
Грузинский вариант называетсябадриджанис хизилалав который добавляют зёрна и сок граната, кинзу, грецкие орехи и местные специй.
В Румынии подобное блюдо известно какsalată de vinete. В нём отсутствует тахини, и он состоит из мелко нарезанных жареных баклажанов, мелко нарезанного лука, подсолнечного масла (не оливкового, потому что оно делает закуску горькой), соли и, по желанию, майонеза.
В Сирии это блюдо часто смешивают с овечьим сыром.
Израильский вариант салатахацилимготовится из жареных или приготовленных на гриле баклажанов, смешанных с майонезом, солью, лимоном и нарезанным жареным луком. При подаче его обычно поливают оливковым маслом.
තෝර (ශාකය)

තෝර යනු රනිල පැලෑටියකි. මෙහා බීජයෙන් තෝර පරිප්පු සාදා ආහාරයට ගනී
තෝර පරිප්පු ජල හිඟ තත්ව වලට උච්ත වර්ෂාපෝෂිත තත්ව යටතේ මහ කන්නයේදී නිසරු ගොඩ ඉඩම් වල ද, යල කන්නයේදී සීමිත ජල ප්‍රමාණයක් ලැබෙන කුඹුරු වලද සාර්ථකව වගා කළ හැකි බෝගයකි.
ශ්‍රී ලංකාවේවියළි හා අතරමැදි කලාප වල ජල හිගය නිසා විශාල ඉඩම් ප්‍රමාණයක් (ගොඩ හා මඩ) වාර්ෂිකව පුරන්ව පවතී. ලැබෙන සුළු වර්ෂාපතනයෙන් වගා කරන බෝග ද බොහෝ විට අනපේක්ෂිත නියග නිසා පාළු වේ. මෙවැනි පසුබිමක් තුළ නියගයට ඔරොත්තු දෙන විකල්ප බෝගයක අවශ්‍යතාව බොහෝ කලක සිට හදුනාගෙන තිබුණි. ඉතා ගැඹුරට විහිදෙන මූල පද්ධතියක් ඇති මෙම බෝගය රනික කුලයට අයත්වන බැවින්, පස සරු කිරීමේ හැකියාවක් ද මෙයට ඇත. භාවිතා කළ යුතු පොහොර ප්‍රමාණය අනෙකුත් බෝග හා සැසදීමේදී ඉතා අඩු වන අතර, මහ කන්නයේදී අස්වනු නෙලීමෙන් පසු යල කන්නයේදී නිරි වගාවෙන් අමතර ආදායමක්ද ලබාතග හැක.
ශ්‍රී ලංකාවේ දෛනික ආහාර වේලේ ජනප්‍රියතම අංගයක් වන මසූර් පරිප්පු ලංකාවේ දේශගුණ තත්ත්ව යටතේ වගා කළ නොහැකි බැවින් වාර්ෂිකව රුපියල් මිලියන 2000ක පමණ විශාල විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයක් වැය කොට ආනයනය කරනු ලැබේ. මසූර් පරිප්පු වලට ආසන්නතම ආදේශකයක් ලෙස තෝර පරිප්පු හදුනාගෙන තිබේ.  එය ලංකාවේ දේශගුණීක තත්ත්ව යටතේ පහසුවෙන් වගා කළ හැකි බෝගයකි.
පරිප්පු

පොත්ත ඉවත්කොට පියලි කල ඇට පරිප්පු (ඉංග්‍රීසි: dhal,Devanagariदाल,Banglaদ্দাল, අමෙරිකාවේ ඉංග්‍රීසි: lentils) යනුවෙන් හැඳින්වේ.
ලංකාෙව්, ඉන්දියාෙව්, බංගලිදේශයේ, පාකිස්ථානයේ පරිප්පු පිස ආහාරයට ගනු ලැබේ.
the thick, spicy stew prepared therefrom,
In South India dhal is used to make the dish calledsambar. The wordDhalis derived from theසංස්කෘතterm,to split.
Lentehas

Anglentehas(Espanyol:lentejaolentejas;Lens culinaris) ay isang nakakain nalegumbre. Ito ay taunanghalamanna kilala sa mga binhi na may hugis ng lente. Ito ay halos 40 cm (16 in) ang taas, at ang mga binhi ay lumalaki sa mga butil, karaniwang may dalawang buto sa bawat isa. Bilang isang ani ngpagkain, ang karamihan ng produksyon sa mundo ay nagmula saCanadaatIndia, na gumagawa ng 58% na pinagsama ng kabuuang mundo.
Ang lathalaing ito na tungkol saAgrikulturaatPagkainay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Fiamignano

AngFiamignanoay isangkomuna(munisipalidad) saLalawigan ng Rietisa rehiyon ngLaziong gitnangItalya, na matatagpuan mga 70 kilometro (43 mi) hilagang-silangan ngRomaat mga 25 kilometro (16 mi) timog-silangan ngRieti. Hanggang 1927 ito ay bahagi ngLalawigan ng L'Aquila.
Angfaunaay pangunahing binubuo ng mgalobo(matatagpuan din sa daluyan ng lambak), mgasoro,baboy-ramo,kuneho, atliyebre. Ang lugar ay sikat sa malaking dami ng mgafunging iba't ibang uri na matatagpuan sa kabundukan; sagana rin ito sa pagtatanim nglentehas.
Paglalata

AngPaglalataopagdedelata(Ingles:Canning; ang salitang "delata" ay mula sa pariralang Kastila nade latana may pakahulugang "ng lata" na may pahiwatig na "nakalata" o "nasa loob ng lata") ay isang paraan ngpagpepreserba ng pagkainkung saan ang nilalamang pagkain ay pinupruseso, ipinapaloob, at tinatakpan sa loob nglalagyang latana hindi pinapasukan ng hangin.  Ang pagdedelata ay nagbibigay ng isang pangkaraniwang tagal ng pagpapanatili ("tagal ng buhay") na sumasakop mula isa hanggang limang mga taon, bagaman sa ilang tiyak na mga kalagayan ang isang produktong idinelata na pinatuyo at pinatigas sa pamamagitan ng lamig, katulad ng dinelatang pinatuyo at pinatigas na mgalentehas, ay maaaring magtagal na umaabot sa 30 mga taon na nasa kalagayang makakain.  Ang proseso ay unang nilikha at pinaunlad niNicolas Appertbilang isang tuklas ng militar ng Pransiya noong 1810.  Angbalutano pambalot na lata ay nakapipigil sa mgamikroorganismongmakapasok at mabilisang dumami sa loob.
Upang maiwasang mapanis o masira ang pagkain bago at habang ipinapasok ang pagkain, ilang mga metodo ang ginagamit. Kabilang dito angpasteurisasyon,pagpapakulo(at iba pang mga paglalapat ng matataas na mga temperatura sa loob ng isang panahon),repriherasyon,pag-iilado(pagpapatigas sa pamamagitan ng lamig),pagpapatuyo,paghuhungkago pagtatanggal ng lamang hangin, mga ahenteng antimikrobyal na likas saresiping mga pagkaing pinipriserba o tinitinggal, isang sapat na antas o dosahe ng nakakaionisang radyasyon, pagbababad o submersyon sa isang malakas na solusyong salina (maasing solusyon), asido, alkalina, at iba pang mga kapaligirang sukdulan angosmosis(osmotikal, halimbawa na ang pagiging napakatamis) o kapaligirang humahamon sa kakayanan ng mga mikrobyo.
Pangunahing pagkain

Angpangunahing pagkain,pagkaing isteypol, oisteypollamang, ay isangpagkainna madalas kinakain at sa ganoong dami ay bumubuo ng karamihang bahagi ng isang karaniwangdiyetapara sa isang indibidwal o isang pangkat ng populasyon, na nagbibigay ng malaking bahagi ngkinakailangang enerhiyaat bumubuo rin ng makabuluhang proporsiyon ng pagkonsumo ng mga iba pang sustansiya.Kapagtaoang pinag-uusapan, araw-araw o sa bawat kainan kinakain ang isteypol ng isang partikular nalipunan, at nabubuhay ang karamihan ng mga tao sa diyetang batay lamang sa iilang baryante ng isteypol.Nag-iiba ang mga isteypol sa bawat lugar, ngunit tipikal na mura at madaling hanapin ang mga ganitong pagkain na nagsusuplay ng isa o higit pa sa mga makrosustansiya at mikrosustansiya na kinakailangan para mabuhay at maging malusog: mgakarbohidrata,protina,taba, mineral, atbitamina.Kabilang sa mga karaniwang halimbawa ang mgabutil(siryalatlegumbre),binhi, nuwes athalamang-ugat(mgabukolatugat). Sa mga ito, bumubuo sa halos 90% ng pagkonsumo ng kaloriyang de-pagkain sa mundo ang mgasiryal(bigas,trigo,obena,mais, atbp.), mga legumbre (lentehasat bins) at mga bukol (e.g.patatas,gabiat tugi).
Hinahango ang mga pangunahing pagkain mula sa mga produktong halaman o hayop na natutunaw ng tiyan ng mga tao at maaaring isuplay nang maramihan. Kabilang sa mga karaniwang isteypol na de-halaman ang mgasiryal(hal.bigas,trigo,mais, dawa,sebada,obena,senteno, espelta,emmer,triticaleatbatad), mgamagawgawnabukol(hal.patatas,kamote, tugi atgabi) o mgahalamang-ugat(hal.kamoteng-kahoy,pulang singkamas,karot,rutabaga), at mga pinatuyonglegumbre(lentehasatbins).Kabilang sa mga de-hayop na isteypol ang mga iba't ibang uri ngkarne(kadalasan mga pinaghahayupan atpoltri),isda,itlog,gatasat produktong de-gatas (hal.keso).Kabilang sa mga ibang pangunahing pagkain angsago(hango sa ubod ngpunong palma),at mga malalaki at malalamangprutas(hal.rimas,breadnut,niyogat platano). Maaari ring isama ang mga prosesadong produktong pagkain (depende sa rehiyon) tulad nglangis ng oliba,langis ng niyog, atasukal.
Karaniwan, ang mga pangunahing pagkain ay halaman, dahil kadalasang mahal ang mga karne at pinakain ng mga nakakaing halaman. Malimit mas mapaggagamitan, mas maraming sustansiya, at hindi napapanis kaagad ang mga pananim kumpara sa karne. Kabilang sa mga eksepsiyon ang paghahayupan sa mga rehiyon kung saan hindi makakain ng mga tao ang mga halaman sa paligid, tulad ng saMongolya(tupa), sa rehiyon ng mga Sioux (bison), at mga Sami (karibu).
扁豆

扁豆（学名：Lablab purpureus；英語：hyacinth bean、Indian bean、calavance、Egyptian bean、seim），本字是𥣰豆，又称：鹊豆、蛾眉豆、肉豆、稨豆、白豆、眉豆、白扁豆、藊豆、南扁豆、沿篱豆、凉衍豆、羊眼豆、膨皮豆、茶豆、南豆、小刀豆、树豆、藤豆、铡刀片、气豆等，民间也俗称猪耳朵豆角（形似猪耳朵），中国东北也称“老母猪耳朵”（指长得很宽），为扁豆属下唯一一种，屬於豆科蝶形花亞科菜豆族（英语：Phaseoleae）。是廣布於非洲、印度次大陸與印尼等熱帶地區的食用作物。扁豆在這些地區是重要的蛋白質來源；在印度，扁豆的嫩豆莢像菜豆一樣被煮食，並是許多種咖哩的原料；在東亞與南亞扁豆可像黃豆一樣被做成豆腐或者天貝；在中國，扁豆被當成一種可以補氣的中藥材，功效是健脾、化濕、消暑，對於脾胃虛弱的患者而言，可以加強消化機能。
其种加词“Purpureus”意为“紫色的”。
雖然扁豆原產於非洲，且可生長在幾乎所有南撒哈拉地區，但對大多數非洲人而言卻非常陌生，反而在亞洲被廣泛利用。扁豆是適合貧窮地區食用的作物之一，因為其容易種植、能在較酸、含鋁較高且較貧瘠的土地生長，且產量豐富又較不受乾旱影響，在乾季仍維持生產。扁豆也有助於土地肥力的培養，其根可從地底深部吸收養分，且共生的根瘤菌可大幅提升土中的含氮量。
扁豆是一種攀緣植物，會產生紫色的花與豆莢，適合在圍籬與藤架上種植，其生長迅速，且可產生鮮豔花朵吸引蝴蝶與蜂鳥，還可產生可食用的葉、花、豆莢、種子與根。其乾燥的種子因含有高濃度的氰化葡萄糖苷而有毒，需經一段時間的烘烤後才能食用。
扁豆常被種來當作飼料或觀賞植物。並同時是藥用植物和有毒植物。
在印度馬哈拉施特拉邦，一種以扁豆為原料的咖哩vaala che birdef（वालाचे बीरडे），這種咖哩通常在Shraavana節的素食齋戒時被使用。在卡納塔克邦扁豆有多種食用方式，包括做成咖哩avarekalu saaru、沙拉avarekaalu usli，加在傳統餐點upma上或作為另一項傳統餐點Akki rotti的香料。有時其外種皮會被剝除，而使用中間柔軟的部分入菜，這種食用形式特稱為「hitakubele avarekalu」。
在泰倫迦納地區，龐格爾節（Pongal festival）時扁豆的豆莢被切成小塊，作成一種特殊的辛辣咖哩，搭配一種由御穀做成的麵包Bajra一起食用。這個特殊的佳餚已存在數個世紀。
在越南順化市，扁豆是傳統料理chè đậu ván的主要原料。
肯亞的基庫尤人也善於食用扁豆，他們認為扁豆可促進分泌乳汁，並長久以來做為哺乳中的母親的主食。扁豆被煮熟並搗碎後混合了熟透或半熟的香蕉以增加甜味。
在澳洲，一種稱為「Koala」的變種被研發成功，此變種生長迅速，適合作為糧食或飼料。其生產者聲稱這種白色的穀物可以當成「南半球的黃豆」出口至亞洲。扁豆每公頃可產超過2噸，在副熱帶地區的每公頃產量比綠豆多兩成。
由台灣中央研究院研究得知白扁豆萃取的蛋白質FRIL可以阻斷多種流感病毒以及COVID-19病毒感染
扁豆行動

扁豆行動（俄语：Чечевица，羅馬化：Chechevitsa；車臣語：нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар，羅馬化：noxçiy ə, ġalġay ə maxkaxbaxar）是1944年2月23日起蘇聯因車臣人和印古什人在第二次世界大戰期間因北高加索發起反抗行動而進行的強制人口轉移活動，由苏联内务部首脑貝利亞執行，车臣-印古什苏维埃社会主义自治共和国也被撤销。
大概500,000人被驅逐出他們的共和國，強制轉移中亞（特别是哈萨克斯坦），大概有150,000人在遷徙中死亡。
1953年3月5日，斯大林去世，随后曾经主导执行扁豆行动的贝利亚和科布洛夫在政治斗争中失势并被处决。部分被流放到中亚的车臣人于1954年开始试图返回北高加索，但均被当局逮捕并被送回流放地。
1956年2月24日，斯大林的继任者、时任苏共中央第一书记赫鲁晓夫在苏共二十大上发表的秘密报告中批判了斯大林强制迁移车臣人和印古什人的行为。1957年1月9日，苏联部长会议允许被流放的少数民族在苏联境内自由流动，车臣人和印古什人得以返回位于北高加索的故乡，车臣-印古什苏维埃社会主义自治共和国也被恢复。但由于经济原因，至今仍有部分车臣人和印古什人居住在哈萨克斯坦和吉尔吉斯斯坦。
許多車臣人和印古什人将苏联的这一行为定义为種族滅絕。欧洲议会也于2004年承认苏联在此事件中犯种族灭绝罪。
棉豆

棉豆（学名：Phaseolus lunatus）为豆科菜豆屬下的一个种，起源安地斯山脈和中美洲，「小種子」形態分佈從墨西哥到阿根廷，普遍低於海拔1600米，而「大種子」的野生形態，發現分佈於秘魯北部海拔320到2030米地區。別名利馬豆（Lima bean）、黃帝豆、小萊豆、觀音豆、白扁豆、雪豆、皇帝豆、大粒萊豆、大萊豆、細綿豆、荷包豆、金甲豆、五色豆、娥眉豆、生扁豆、炒扁豆、帛豆、香豆、萊豆。
棉豆含有有毒的凝聚素——植物凝聚素（英语：Phytohaemagglutinin），因此需要烹飪至完全熟透才能食用。
庫莎麗

庫莎麗（埃及阿拉伯語：كشري，國際音標：[ˈkoʃæɾi]）是埃及的一種通心粉，始於19世紀中葉。當地人在食用庫莎麗時通常會加入大米、小扁豆、番茄酱、鹰嘴豆、炸洋葱（英语：Fried onion）、大蒜汁和辣椒酱。
李典

李典（粵拼：lei5din2，180年？—217年？），字曼成，山陽鉅野人，佢嘅老豆喺李乾，有個仔叫李禎。做將領好有儒風，好學問，鍾意睇唔同嘅書，唔會同其他武將爭功，尊敬啲賢士大夫，軍營裡面啲人稱佢做長者。
開頭同老豆李乾跟住曹操襲擊黃巾軍，喺壽張打敗黃巾軍。又參加征討袁術、攻打徐州呢啲戰役。佢老豆喺呂布別駕薛蘭、治中李封嘅招降下拒絕，俾佢哋殺害。李乾個仔李整帶領佢嘅兵馬，破薛蘭、李封佢哋，後嚟去世，封李典做穎陰令，中郎將，後嚟轉移做離狐太守。
官渡之戰嗰陣李典負責押運糧草。袁紹輸咗之後，升做裨將軍。曹操攻擊袁尚、袁譚嗰陣李典同程昱負責押運糧草。袁尚嘅部下高蕃屯兵喺河上阻住曹軍用水道運糧，李典睇到高蕃輕敵，同程昱過河將佢擊敗。建安九年（204年），參與圍攻鄴城。建安十年（205年），同樂進喺壺關圍攻高幹。建安十一年（206年），喺長廣打底管承。封做捕虜將軍、都亭侯。
建安七年（202年），劉表叫劉備北侵，夏侯惇帶領兵馬，劉備退兵誘敵，俾李典睇穿，但冇俾夏侯惇接納。夏侯惇同于禁進攻，俾劉備伏擊，但劉備又俾喺度留守嘅李典擊退。
建安十四年（209年），李典同張遼、樂進駐守合肥。建安二十年（215年），孫權帶兵包圍合肥，李典唔計私嫌同張遼一齊打倒孫權，威震逍遙津，幫合肥解脫危境。冇幾耐病逝，享年三十六歲，諡〔愍侯〕。
葛蘭

葛蘭（粵拼：got3laan4；簡化字：葛兰；英文：Grace Chang；1933年6月13號—；本名張玉芳；一說張玉瑛）係香港電影演員，，浙江海寧（依家海寧市）人，1950年代至1960年代間主演過多部華語歌舞片，並以兼具「演歌舞」三者著稱，主演作品中好多歌亦傳唱到依家，佢代表作有《曼波女郎》、《青春兒女》同《野玫瑰之戀》作品。1964年息影後，葛蘭轉而拜師學習京劇同參與相關演出，1989年同好友出版京劇唱片合輯。另外都喺過公開活動入面獻唱或表演。佢侄仔係音樂劇作曲家高世章。
祖籍浙江海寧，喺南京出世，喺上海長大。藝名係由佢英文名Grace譯嚟。葛蘭由細個就開始學聲樂，1949年佢跟老豆搬去香港。1952年，佢進入泰山影業公司，出演處女作《七姊妹》。1961年葛蘭同高福全喺倫敦結婚，1964年退出影壇。
1952年4月，重喺香港德明中學念高三嘅葛蘭，報考卜萬蒼嘅泰山影業公司，葛蘭係首個報名嘅，後來以最高嘅分數被錄取。訓練班結束後，泰山影業公司為訓練班的女演員拍攝了影片《七姊妹》，佢同劇中其他嘅6位女主角：鍾情、李嬙、劉亮華、羅婷、陳芸、容遠菁並叫做「泰山七姊妹」，冇幾耐佢加入卜萬倉嘅泰山影業公司。卜萬蒼特別睇好葛蘭，令佢同俞振飛、黃飛然同葉冷竹琴學習表演藝術同西洋聲樂。同時，佢京劇唱得幾好，都講到一口流利嘅英語，1954年，好萊塢影帝克拉克·蓋博（Clark Gable）喺香港拍電影《江湖客》（英文：Soldier of Fortune (1955 film)）（Soldier of Fortune)，要征演一位會講英語嘅中國女演員飾演漁家女一角，有2000幾人參加考試，但剩係錄咗葛蘭一人。1956年，葛蘭同林黛，白光等人去台灣幫蔣介石祝壽，返港後加入國際電影懋業有限公司，冇耐佢主演電影《曼波女郎》，佢飾演李愷玲，同日後女演員樂蒂嘅老公陳厚搭戲，由於佢唱同舞蹈樣樣都得，人們就叫佢「曼波女郎」。佢後嚟又出演《酒色財氣》、《野玫瑰之戀》、《六月新娘》等，都有出色嘅表演。
1961年6月15號佢同港澳富商高福全喺英國倫敦結婚，高福全喺1916年出世，比葛蘭大17歲，佢係尤敏老公高福球嘅哥哥，所以，葛蘭同尤敏係妯娌關係。喺7個幾月嘅環球蜜月旅行後，佢又返到香港拍《教我如何不想她》、《寶蓮燈》等影片。1964年，葛蘭喺演完《啼笑姻緣》（上、下集）後，正式退出影壇同歌壇，喺屋企專心相夫教子。1989年11月，葛蘭同好友們灌錄咗一張叫《京曲選萃》嘅唱片。1993年4月，香港市政局舉辦第12屆香港國際電影節，主題曲係《國語片與時代曲》，葛蘭應邀出席座談會嘅嘉賓。1994年係京劇泰斗梅蘭芳嘅百年誕辰，葛蘭同18名友人喺香港西灣河文娛中心舉行咗憶梅清唱晚會，所得嘅收益全部用喺慈善用途。1995年2月，佢接受衛視中文台台長甘國亮嘅電視訪問。2002年4月11號，佢應香港電影資料館嘅邀請，出席「舊歡如夢：國泰回顧展」座談會「電懋之星：印象與形象」。7月6號，佢參與出演咗由雅友集同中華傳統戲劇學會舉辦嘅京劇清唱晚會以慶祝香港回歸5周年，2004年，葛蘭嘅老公過世，享年88歲，佢哋有一個仔，喺1966年出世，2013年8月11號，葛蘭出席「曼波女郎回來了」活動。
亞爸

亞爸／阿爸／呀爸（讀音「aa3baa1*4」），即係爸爸（讀音「baa1*4baa1」）、父親、老頭（子）（讀音「lou5tau4(zi2)」）、老竇（讀音「lou5dau6」，俗寫「老豆」）、「花打」，單字叫父，而古時嘅中國就叫爹或者阿父。新潮嘅叫法係爹哋（讀音「de1di4」），係英文「daddy」嘅譯音。
古父字同今爸字同或近音。中文聲韻學上，古無輕唇音，當今父字f聲母，古音為 p 或 b 嘅聲母，爸字係父音變後造字。
有唔少語文都用pa音同ma音代表父母，係蘇蝦仔初發嘅音。
粵語「亞爸」，發音係a-ba（重音喺第二個字）音調喺不同地區略有不同。書面語「父」，發音係fu。
最一般用お父さん（おとうさん，otou san）。口語「父」chichi。尊敬語「父上」chichi ue（意思係父親大人）。
Aramaic 阿拉姆語/亞拉姆語/亞蘭語/阿拉米語/阿拉美語，亦係 abba[2]。
「老竇」嘅「老」係一種尊敬嘅前綴語，至於「竇」，就喺《三字經》度出。
《三字經》入面講咗「竇燕山，有義方；教五子，名俱揚。」，話有個叫竇燕山（原名竇禹鈞）嘅人教養得法，將五個仔都教到揚名立萬。
結果「老竇」變咗亞爸嘅尊稱。
根據上面嘅講法，尤其係香港嘅文化人、次文化堂社長彭志銘曾經喺二〇〇六年三月六到七號響AM730嗰度鬧過。
彭生話呢個所謂嘅「老竇」起源係另一位本地出名作家容若先生喺1950年代嘅一篇吹水文章裏面作，完全無根據。而按佢講法，「老竇」一字嘅出現係因為順德話嘅「頭」字咁啱就係同「竇」字一樣音。老竇嘅正寫，其實就係老頭。
亞爸一定係雄性，係仔女對同自己亞媽扑嘢而生出嚟嘅人嘅稱呼，係有直接血緣關係。不過有時候，就算唔係由呢個人嘅精子而生，但係呢個人獻出咗養育之恩，咁被佢養育嘅人都可以叫佢做「亞爸、老頭」（即係義父）。基佬兩公公養育嘅仔有兩個亞爸，都係叫「亞爸、老頭」，不過要加個名，例如「銳爸」、「送爸」。如果親生亞爸離咗世或者離咗婚而唔再同亞媽一齊，但係老母就嫁咗畀另一個男人，咁呢個男人就會成為啲仔女嘅「繼父」（又稱為「後父」）。
一般嚟講，亞爸喺倫理關係圖裏面相比起亞媽可以話喺尊敬角度上面差咗少少，但係都值得尊敬嘅（除咗少數個別例子），因為佢雖然只係獻出咗一粒精子，而且冇懷胎十月大住個肚，普遍形象亦都十分之嚴肅好似冇乜人情味咁，但係佢為咗養育仔女而默默咁不辭勞苦辛勤工作，無怨無悔，可能喺教導嘅方式上比較嚴厲，不過心裏面其實都會愛自己嘅仔女。所以話亞爸係一個偉大嘅人亦相信絕大部份嘅人都會贊同，因為除咗以上講嘅之外，有啲亞爸為咗仔女，重會不惜犧牲自己，甚至獻出生命嚟作出保護；以上呢啲行為就稱之為「父愛」。
有好多電視或者電影都會用父愛嚟做橋，就好似香港有一套2006年出嘅電影叫做《父子》，戲入面刻劃出亞爸同個仔之間嘅愛，由關愛到到茅盾，然後一齊發掘幸福，係令人感受好深嘅電影之一。套戲係由郭富城飾演亞爸，而當時只得九歲嘅小童星吳景滔就飾演做仔仔。
另外，為咗尊崇亞爸對仔女嘅父愛，喺1910年開始，每年6月嘅第三個星期日都會為「父親節」而慶祝。
除咗人同埋動物入面有生育能力嘅雄性生物有資格成為人哋亞爸之外，喺充滿情感嘅人類世界入面，對於一個有感情嘅地方或者有感情嘅事物，甚至敬拜嘅神靈……等等呢啲，都可以用父親嘅名號嚟稱呼，好似：
شوربة يايلا

شوربة يايلا(تعني 'حساءالمرتفعات')، وتعرف أيضًا باسميوغورتلو تشورباسي(حساءالزبادي)، هو حساءتركييعتمد على الزبادي، يتم طهيه مع مجموعة متنوعة منالأعشاب(مثلالنعناع،الرجلة،البقدونسوغيرها)، بالإضافة إلىالأرزوأحيانًاالحمص. توجد له نسخ مختلفة في جميع أنحاء منطقةالشرق الأوسط.يُعد هذا الحساء أحد الأطباق الأساسية في المطبخ التركي، لا سيما في المناطقالريفية.
فيما يخص طريقة التحضير، يتم خفق الزبادي مع البيض والطحين ثم إضافة الماء أو المرقة تدريجيًا. يُضاف الأرز ويُطهى حتى ينضج تمامًا، وفي النهاية تضاف الأعشاب مثل النعناع المجفف. يُمكن تقديم الحساء مع قليل منالزبدةالمذابة الممزوجة بالنعناع أو رقائق الفلفل الأحمر لإضفاء نكهة إضافية.
بينما يشمل الوصفة التقليدية لشوربة يايلا الزبادي والأرز والأعشاب، تختلف الوصفة باختلاف المناطق؛ حيث تضيف بعض المناطق الحمص أوالطحينأوالبيضلإعطاء الحساء قوامًا أكثر كثافة. كما يُستخدمالسبانخوالرجلة في بعض الأحيان. ولا يقتصر انتشار هذا الحساء على تركيا فقط، بل له نظائر في دول مجاورة مثلالعراقوإيرانوأرمينيا، حيث يُعرف بأسماء مختلفة مثل بوشالا.
تحتوي شوربة يايلا على العديد من الفوائد الصحية المتعددة نظرًا لمكوناتها الغنية. فالزبادي، الذي يُعد المكون الرئيسي، يحتوي علىالبروتيناتالتي تعزز من بناءالعضلاتوالأنسجة، وهو أيضا غني بالكالسيوم الذي يساهم في تعزيز صحةالعظاموالأسنان. كما يحتوي على فيتامينات مثلفيتامين ب12الضروري لصحةالأعصابوالدماغ.
إلى جانب الزبادي، يحتوي الحساء على النعناع والبقدونس اللذين لهما خصائصمضادة للأكسدة، مما يساعد على حمايةالجسممنالالتهابات. كما يساهم النعناع في تهدئةالجهاز الهضمي، في حين أن البقدونس يُعرف بخصائصه المدرةللبول، مما يساعد في تنقية الجسم من السموم.
يُضاف الأرز إلى الشوربة لتكون مصدرًا للكاربوهيدرات، مما يمنح الجسم طاقة مستدامة، وهو ما يجعله وجبة مثالية خاصةً في الأوقات التي يحتاج فيها الجسم إلى دفعة طاقة إضافية، كما في أيام الشتاء الباردة.
طيكة

الطُّيْكَة(بالتركية:Toyga)‏ (بالتركية:Toğga)‏ هي وجبة وطنية منالمطبخ التركي. هوحساءالزباديالمطبوخ مع مجموعة متنوعة من الأعشاب، مثلالنعناع،والقمحوبعضالحمصأحيانًا.
بشمانية

بِشمانِيةأوبِشْمَنْيَة(البوسنية: Ćetenija) هي حلوىتركيةوبوسنيةفي خيوط رفيعة مصنوعة عن طريق مزج الدقيق المحمص في الزبدة وتحويله إلى سكر مسحب. قد تُزيَّنبالفستقالمطحون. تُشبةغزل البناتإلا أن كل من المكونات وطريقة التحضير تختلف اختلافًا كبيرًا.
كانت البشمانية تُصنع في المنزل حتى وقت قريب في معظم مناطقتُركيَّة، لكن هذا التقليد يختفي الآن بسرعة.عملية التصنيع أضحت اليوم شبه آليةً.
ثمة العديد من الأسماء التركية المختلفة المستخدمة في مقاطعات مختلفة ، وأكثرها شيوعًا هي حلوة تل وحلوى جكمة وتِلتِل و حلوى تمبة و حلوى القطن.
معجون المسير

معجونالمسيرهيحلوى تركيةتقليدية مرتبطة بمدينةمَنيسة. كانت أنواعها الأولى حارة وليس حلوة.معجون السكرهو معجون حلوى تركيةحلوةناتجة من الأنواع الحارة لمعجون المسير.
Эзогелин

Эзогелин чорбасы(тур.Ezogelin çorbası), такжеэзогелин чорба, суп эзогелин или«суп невесты»— традиционныйсуптурецкой кухни. Основными ингредиентами супа являютсябулгури краснаячечевица. Происхождение супа приписывают невесте, девушке по имени Эзо из турецкого городаГазиантеп.
Эзогелин чорбасы готовят из томатов или томатной пасты, риса, булгура и красной чечевицы. Также в списке ингредиентов: бульон или вода, сливочное или оливковое масло, острый перец, чеснок, специи (тимьян,мята) и лимон. Булгур и чечевицу предварительно замачивают. Лукпассеруютс томатом, чесноком и бульоном. Бульон или воду доводят до кипения и добавляют булгур и чечевицу, затем лук с томатной пастой. Варят до готовности крупы, часто помешивая, чтобы она не пригорела. Приправляют перцем,сумахом, мятой,тимьяном. Украшают дольками лимона.
Эзогелин переводится как «Эзо-невеста». Происхождение этого супа приписывают девушке по имени Эзо (настоящее имя Зёхре Бозгейик, родилась в 1909 году) которая жила в деревне Докузьол недалеко от Газиантепа в начале XX века. По легенде путешественники, которые проезжали деревню, следуя по караванному пути, восхищались её красотой. Многие мужчины хотели на ней жениться, и семья Эзо надеялась найти достойную пару для дочери. К сожалению, Эзо не повезло, когда дело дошло до супружеского счастья. Её первый муж был влюблен в другую женщину, и она развелась с ним из-зажестокого обращения. Второй брак, по имеющимся данным, в 1936 году привел её в Сирию, где она стала скучать по своей деревне и столкнулась с проблемами в общении со свекровью. Легенда гласит, что именно для неё Эзо создала этот суп. Родив 9 детей, Эзо умерла оттуберкулёзав 1950-х годах и с тех пор стала турецкой легендой, которую изображают в популярных фильмах и оплакивают в народных песнях. Этот суп теперь подают невестам, чтобы поддержать их. По другим источникам, в некоторых регионах Турции каждая невеста перед своей свадьбой должна сварить суп Эзо.
Дочь Эзо, 71-летняя Джелиле Бозгейик, проживавшая в Сирии, переехала в турецкий Газиантеп, спасаясь от войны.
Rasam (dish)

Rasam(Tamil-ரசம்) or Saatramudhu (Tamil-சாற்றமுது) is a spicySouth Indiansoup-like dish.It is usually served as a side dish with rice. In a traditional South Indian meal, it is part of a course that includessambarrice. Rasam has a distinct taste in comparison tosambardue to its own seasoning ingredients and is watery in consistency. Chilled prepared versions are marketed commercially as well as rasam paste in bottles.
An Anglo-Indian variety of rasam is the soup-like dishmulligatawnywhose name is derived from the Tamil wordmulagu thani.
Rasamin andTamil,Tili sāruinKannada(Kannada script:ತಿಳಿ ಸಾರು), orchāru(చారు) in Telugu means "essence" and, by extension, "juice" or "soup". InSouth Indianhouseholdsrasamcommonly refers to a soupy dish prepared with a sweet-sour stock made from eitherkokumortamarind, along withtomatoandlentil, added spices and garnish.
Rasam is prepared mainly with a tart base such askokum,malabar tamarind(kudam puli),tamarind,vate huli(vate huli powder),ambulaoramchur(dried green mango) stock depending on the region. Adal or lentilstock (for rasam, the typical dal used is split yellowpigeon peasormung beans) is optional but is used in several rasam recipes.Jaggery, cumin,black pepper,turmeric,tomato,lemon, mustard seeds, chilli powder,curry leaves,garlic,shallotsandcorianderleaves may be used as flavoring ingredients and garnish inSouth India.
Different kinds of rasam are listed below with their main ingredients.
Harira

Harira(al-ḥarīra)jẹ́ ọbẹ̀ ìbílẹ̀ Àríwá ilẹ̀ Áfíríkà tí a sè níMoroccoàtiAlgeria.Algerian harira yàtọ̀ sí ti Moroccan harira níbi pé Algerian harira kò ní lentils. Ó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀ ṣùgbọ́n ó tún máa ń jẹ́ jíjẹ lásán gẹ́gẹ́ bí ìpanu. Ìyàtọ̀ púpọ̀ wà ó sì sábàá máa ń jẹ́ jíjẹ ní àsìkòRamadan, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó lè di ṣíṣe kárí ọdún.
Ó tún jẹ́ ara oúnjẹMaghrebi cuisine, níbi tí júìsì àti ẹyin ti máa ń di fífi síi láti lè fi kún adùn ọbẹ̀ náà. Gẹ́gẹ́ bí àwọn Mùsùlùmí, tí wọ́n máa ń jẹ ọbẹ̀ náà fún oúnjẹ ìsínuIftar, Jews máa ń sínu pẹ̀lú rẹ̀ lásìkòYom Kippur.
Gẹ́gẹ́ bí àwọn onítàn oúnjẹ Jewish ti sọGil Marks, Harira ṣẹ̀ wá látiAl-Andalus.
Ohun èlò Harira kún fún àwọn èròjà wọ̀nyí, ó sì lè yàtọ̀, ó dá lórí àwọn agbègbè:
Ẹran náà , tí ó sábàá máa ń jẹ́ ọ̀yà, máa ń di ṣíṣè pẹ̀lú cinnamon, ginger, turmeric tàbí àwọ̀ mìíràn bíisaffron, àti àgbo tuntun bíi cilantro àti parsley.
Lemon juice náà lè di fífi kún un nígbà jíjẹ. Ọbẹ̀ náà máa ń dára jù tí èèyàn bá fi sílẹ̀ mọ́jú.
Ó sábàá máa ń di jíjẹ pẹ̀lú ẹyin ṣíṣè tí wọ́n fi iyọ̀ ra àticumin,datesàti àwọn ààyò èso gbígbẹ mìíràn bífigs, oyin ìbílẹ̀ àti àwọn búrẹ́dì tí a ṣe nílé tàbí pankéèkì.