Wikang Koreano

AngWikang Koreano(Timog Korea: 한국어hangugeo,Hilagang Korea: 조선말chosŏnmal) ay angopisyal na wikang parehongHilagang KoreaatTimog Korea. Ito rin ang isa sa dalawang opisyal na wika saNagsasariling Prepekturang Koreano ng YanbiansaTsina. Isinusulat ito sa alpabetongHangeul. Mahigit sa 78 milyong katao ang nagsasalita ng Wikang Koreano sa buong daigdig. Sa mahigit na sanlibong taon, ang Wikang Koreano ay isinusulat kasama ng mga hiram na karakter panulat ng mga Tsino at tinawag nahanja, kasama ang mga sistemang ponetikong gaya nghyangchal,gugyeol, atidu. Noong ika-15 dantaon, isang pambansang sistemang panulat ang tinawag nahangulang pinagawa niSejong na Dakila, subali't hindî agad nagamit ng lahat hanggang noon lamang ika-20 dantaon, dahil sa higit na pinili ng aristokrasyangyangbannoon ang paggamit ng hanja.
Ang kaurian ng angkan ng Wikang Koreano ay pinagtatalunan ng maraming mga linguistiko. Marami ang nag-uuri dito bilanghiwalay na wikasamantalang may mga nagsasabi na kabilang ito sa kontrobersiyal na pamilyang wika ngAltaic.Isang aglunatibong wika ang wikang Koreano sa kanyang morpolohiya at ang kanyangsyntaxaysimuno-paksa-pandiwa.
Nakabatay ang mga pangalang ng wikang Koreano sa mga pangalang ngKoreana ginagamit saHilagang KoreaatTimog Korea.
Sa Timog Korea, ang wika ay kadalasang tinatawag naHangungmal(한국말;韓國말), o sa mas magalang na salitangHangugeo(한국어;韓國語) oGugeo(국어;國語; na literal na nangangahulugang "pambansang wika").
Sa Hilagang Korea at saYanbian Korean Autonomous Prefectureng Tsina, ang wika ay mas kadalasang tinatawag na (조선말;朝鮮말), o sa mas pormal naChosŏnŏ(조선어;朝鮮語).
Sa kabilang banda, ang mga Koreanong nasa dating USSR, na tinatawag ang kanilang sarili bilangKoryo-saram(고려사람); atGoryeoin(고려인;高麗人; na literal na, "Mga Tao ng Goryeo") ay tinatawag ang wika bilangGoryeomal(고려말;高麗말).
Nagmula ang mga Koreano sa mgaSinaunang mga Koreano,Lumang Koreano,Gitnang KoreanoatModernong Koreano. Simula nang matapos angDigmaang Koreano, ang mga kasalukuyang mga Koreano ay nakabuo ng pamantayang wikang Koreano, kasama na dito ang pagkakaiba ng mga bigkas, pag-iiba ng mga pandiwa at talasalitaan.
Dumating angmga panitik ng Tsinosa Korea (tingnan din angMga Sino-Henikong pagbigkaspara sa mas impormasyon) kasama naBudismohabangpanahong Proto-Tatlong Kaharian ng Korea(tingnan din angTatlong Kaharian ng Korea) noong ika-1 na siglo BK. Iniakma para sa Koreano at naginghanja, at tumagal bilang pangunahing iskrip para sumulat ng Koreano sa loob ng mas kaysa sa isang milenyo kasama na iba't ibang ponetikong iskrip na inimbento mamaya tulad ngIdu,GugyeolatHyangchal. Lamang ang mga pili ay nasulat sa Hanja, yamang ang karamihan ng populasyon ay hindi man lang nasulat.
Noong ika-15 na siglo, lumikha siDakilang Sejongmismo ng isangalpabetona ngayong kilala bilanghangul. Naniwala na ang hanja ay kulang para sumulat ng Koreano at na nagdulot ito ng niyang bihirang paggamit. Ang layon ng hangul ay tulungan ang pagbasa, o kahit ang kumpletong kapalit, ng hanja. Inihayag sa dokumentongHunminjeongeum, at tinawag eonmun ("kolokyal na iskrip") at mabilis na kumalat sa lahat ng Korea para itaas ang kaalaman sa pagbasa at pagsulat. Malawak na ginamit ng lahat ng mga Koreanong klase pero madalas na ipinalagay bilangamkeul("pambabaeng iskrip") at kaya dinedma ng mga pili, at ang hanja ay ipinalagay bilangjinseo("totoong teksto"). Dahil sa ito, ang opisyal na dokumento ay laging sinulat sa hanja habang ang panahongJoseon. Dahil ang kaunti ay nakaintindi ang hanja, minsan na nag-abot ang mga haring Koreano ng mga abisong pampubliko, ganap na sa hangul, noong ika-16 na siglo pa, para sa lahat ng mga klase, na sumaklaw ng mgamagsasakangwalang pinag-aralan at mgaalipin. Noong ika-17 na siglo, ang klaseng pilingyangbanay nakipag-usap sahangulsa mga alipin, kaya iminumungkahi mataas na pagbasa at pagsulat sa hangul habang panahong Joseon.
Ngayon, bihira na ginagamit ang hanja sa ordinaryong buhay dahil sa kakulangan sa ginhawa, pero mahalaga pa para sa mga makasaysayanatlingguwistikongpag-aaral. Ni Timog Korea ni Hilagang Korea ay sumasalungat ng pag-aaral at paggamit ng hanja, pero sa Hilagang Korea hindi na ginagamit, at sa Timog Korea pangunahing inilalaan para sa espesipikong mga bagay-bagay tulad ng mgapahayagan, pang-iskolar na pagsulat, at paglilinaw.
^*ㅏ is closer to aNear-open central vowel([ɐ]), though ⟨a⟩ is still used for tradition.
Ang lathalaing ito na tungkol saWikaatKoreaay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.