Unang Digmaang Pandaigdig

AngUnang Digmaang Pandaigdigay hidwaang internasyonal na naganap mula 1914 hanggang 1918 na kinasangkutan ng mga makapangyarihang bansa sa mundo na noon ay napapangkat sa dalawang magkalabang alyansa: angAlyadong Puwersa(batay saTatluhang KasunduanngImperyong Briton,Imperyong RusoatPransiya) atPuwersang Sentral(mula naman saTatluhang AlyansangImperyong Aleman,Austriya-UnggaryaatItalya). Ang digmaan ang isa sa mga pinakamapinsalang digmaan sa kasaysayan.
Ang pagpaslang kayArchduke Franz Ferdinandng isang makabayang Serbiyo na nagngangalangGavrilo Principnoong 28 Hunyo 1914 ang itinuturing na siyang pinakasanhi ng pagsisimula ng digmaan. Nagsimula ito noong 28 Hulyo 1914 nang magpahayag ng pakikidigma ang Austriya-Unggarya laban saSerbiyana siya namang nagbunsod sa dalawang magkalabang alyansang nabanggit, kasáma na maging ang kani-kanilang kolonya, na makibáka sa isa't isa. Makalipas ang ilan pang linggo, ang digmaan ay tuluyan nang lumaganap sa buong mundo.
Matapos makapagpahayag ng pakikidigma ay kagyat na sinalakay ng Austriya-Unggarya ang Serbiya. Sinundan ito ng pananakop ng Imperyong Aleman saBelhika,Luksemburgoat hilagang Pransiya, at ng bigong pananalakay ng Imperyong Ruso sa silangang Alemanya. Buhat naman nang mapipilan ng sandatahang Briton-Pranses ang pag-abante ng sandatahang Aleman patungongParisay nauwi na sa pakikidigmang pambambang ang mga sagupaan doon na siya naman nagdulot upang halos hindi na umusad ang magkabilang panig. Nang mga sumunod na taon ay nakisangkot na rin sa digmaan angImperyong Otomano, Italya,Bulgarya,Rumanya,Gresyaat iba pa samantalang bumagsak ang monarkiya sa Rusya matapos angHimagsikang Rusonoong 1917 na nagbigay daan upang kumawala ang mga Ruso sa digmaan at maglunsad ng sunod-sunod na opensiba ang mga Aleman sa kanlurang Europa hanggang sa pumasok angEstados Unidossa digmaan. Sumuko ang Imperyong Aleman at mga kaalyado pagsapit nang 11 Nobyembre 1918 matapos ang isang matagumpay na kontra-opensiba ng Alyadong Puwersa.
Sa pagtatapos ng digmaan ay maraming bansa ang itinatag saEuropamula sa labi ng mga Imperyong Aleman, Austro-Unggaryo, Otomano at Ruso. Itinatag noon angLiga ng mga Nasyonupang pigilan ang anumang tunggaliang maaaring maganap sa mundo. Ang mga kasunduang itinadhana ngKasunduan ng Versaillesna nagdulot ng matinding paghihikahos sa mga mamamayang Aleman at ang pag-usbong ngpasismosa Europa ang ilan sa mga dahilan upang muling sumiklab ang isa pangpandaigdigang digmaanpagsapit nang 1939.
Tinatawag noong "Dakilang Digmaan" (Ingles:Great War) at "Digmaang Pandaigdig" (Ingles:World War) ang digmaan bago sumiklab angIkalawang Digmaang Pandaigdig. Ang digmaan ay kilalá rin sa mga katawagang "Ang Pandaigdigang Digmaan" (The World War), "Ang Digmaan upang Wakasan ang lahat ng mga Digmaan" (The War to End All Wars), "Ang Digmaang Kaiser" (The Kaiser War), "Ang Digmaan ng mga Nasyon" (The War of the Nations) at "Ang Digmaan sa Europa" (The War in Europe). Tinatawag naman itongLa Guerre du Droit("Ang Digmaan para sa Katarungan") oLa Guerre Pour la Civilisation/de Oorlog tot de Beschaving("Ang Digmaan para Mapanatili ang Sibilisasyon") sa mga medalya't bantayog saBelhika'tPransiya.
Ang katawagang "Unang Pandaigdigang Digmaan" ay unang ginamit nina Ernst Haeckel, isang pilosopong Aleman, noong Setyembre, 1914 at ni Carlos A. Repington, isang mamamahayag, noong 10 Setyembre 1918 sa kanilang isinulat na mga talaarawan.
Sa ngayon, ang pangalan ng digmaan na ginagamit saNagkakaisang KaharianatKanadaay "Unang Pandaigdigang Digmaan" (First World War) samantalang "Unang Digmaang Pandaigdig" (World War I) naman saEstados Unidos.
Noong 1870, ay sumiklabang isang digmaanngPransiyaat ng mga estadong Aleman sa pangunguna ngPrusya. Sa digmaang ito'y nasakop ng mga Aleman ang malaking bahagi ng Pransiya hanggang sa tuluyang mapipilan ang mga Pranses. Nagbunsod ito sa pag-iisa-isa ng dating maliliit at magkakahiwalay na mga estadong Aleman na kalaunan ay tinawag bílangImperyong Aleman. Napasakamay ng bagong imperyo ang Alsasya at Lorena - mga teritoryong Pranses, samantalang buo naman ang pasya ng Pransiya na mabawi ang mga nasabing teritoryo. Mula noo'y lumakas at umunlad ng gayon na lámang ang industriya't ekonomiya ng bagong tatag na imperyo.
Makalipas ang dalawang taon ay isang alyansang tinatawag na Liga ng Tatlong Emperador ang pinasinayahan ng mga imperyong Aleman,Austro-UnggaryoatRusosubalit hindi nagtagal nang may namuong alitan sa dawalang hulíng nabanggit hinggil sa mga usapin saRehiyong Balkanika. Dahil dito, noong 1879, ay bumuo ng sariling alyansa ang Imperyong Aleman at Austro-Unggaryo na tinaguriang Dalawahang Alyansa. Kalaunan nama'y sumali angItalyasa nasabing alyansa. Magmula noong 1882, ang samahan ng mga imperyong Aleman, Austro-Unggaryo atKaharian ng Italyaay kinilala bilangTatluhang Alyansa. Sa kabilang banda, nang mabuwag ang Liga ng Tatlong Emperador, ay nakipag-alyansa ang Pransiya sa Imperyong Ruso noong 1894 at nang mga sumunod na taon ay makailang ulit na lumagda ng kasunduan saImperyong Briton. Noon namang 1907 ay nilagdaan ng mga imperyong Briton at Ruso ang Kasunduang Angglo-Ruso. Ang mga pangyayaring ito'y nagbunsod sa pagtatatag ngTatluhang Kasunduanng mga imperyong Briton, Ruso at Republikang Pranses. Noon din ay nagsimulang magparami at magpalakas ng sandatahang lakas ang bawat bansang nabanggit pangunahin na ng Imperyong Briton at Aleman.
Noon namang 1908 ay sinakop ng Austriya-Unggarya angBosniya at Hersegobinasamantalang nagpahayag ngkasarinlanangBulgaryamula saImperyong Otomano. Ikinagalit ngSerbiyaat ng Imperyong Ruso ang naunang pangyayari sapagkat ang nasabing lugar ay tahahan ng mga mamamayang Eslabo na kanilang mga kalahi. Pagsapit naman ng 1912 ay sinalakay ng Ligang Balkanika na kinabibilangan ng Bulgarya,Gresya,Montenegroat Serbiya ang Imperyong Otomano na dating nakasasakop sa kanila. Naging matagumpay ang nasabing liga at malaking bahagi ng teritoryo ng Imperyong Otomano sa Rehiyong Balkanika ang kanilang napasakamay subalit may namuong alitan sa pagitan ng Bulgarya't Serbiya hinggil sa isinagawang paghahati-hati ng liga saMasedonyasamantalang kinilala naman ang pagtatatag ngAlbanya. Nang sumunod na taon ay sinalakay ng Bulgarya ang Gresya't Serbiya subalit napipilan samantalang sinamantala ito ng Imperyong Otomano atRumanyaupang makakuha ng ilang teritoryo sa Bulgarya.
Noong 28 Hunyo 1914 ay binaril niGavrilo Princip, isang makabayang Serbiyo, siArchduke Franz Ferdinand, tagapagmana ng trono ng Austriya-Unggarya at ang asawa nitong siSophiasaSarahebo, kabisera ng Bosniya at Hersegobina. Naghain ng banta ang Austriya-Unggarya laban sa Serbiya ukol sa nasabing pagpatay nang mapag-alamang si Princip ay kasapi ngBlack Hand, isang kilusang Serbiyo-Bosnyo na naglalayon ng kalayaan ng mga mamamayang Eslabo na nasasakop ng imperyo. Nagpahayag ng pakikidigma ang Austriya-Unggarya laban sa Serbiya noong 28 Hulyo 1914, nang hindi makontento ang nauna sa isinagawang pagtugon ng hulí sa naturang banta. Kinabukasan ay iniutos niTsar Nikolas IIang bahagyang paghahanda ng sandatahang Ruso. Sinagot ito ng pakikidigma ng Imperyong Aleman laban sa Imperyong Ruso noong 1 Agosto at noong 3 Agosto laban sa Pransiya. Nagpahayag din ng pakikidigma ang Imperyong Briton laban sa Imperyong Aleman noong 4 Agosto nang sakupin ng huli angBelhika(na umapela naman ng tulong mula sa Imperyong Briton) upang dumaan sa nasabing bansa patungong Pransiya.
Nagsimula ang digmaan noong 28 Hulyo 1914 nang magpahayag ng pakikidigma angAustriya-Unggaryalaban saSerbiya. Nang mga sumunod na araw ay nagpahayag na rin ng pakikidigma laban sa isa't isa ang iba pang mga bansa saEuropa.
Ang digmaan ay nagwakas sa kanlurang Europa noong 11 Nobyembre 1918 nang maipatupad ang isang tigil-putúkan samantalang nagpatuloy ito sa iba't iba pang dako ng daigdig hanggang sa unti-unti ring nagwakas. Nilagdaan noong 28 Hunyo 1919 angTratado ng Versalles, isang kasunduang pangkapayapaan, na siyang ganap na nagbigay-katapusan sa digmaan.
Noon pa man ay nangako na ng tulong angImperyong AlemansaAustriya-Unggaryahinggil sa pagsakop nitong huli saSerbiya. Sang-ayon sa tulong na nabanggit, inakala ng mga pinúnong Austro-Unggaryo na ipagtatanggol ng mga Aleman ang kanilang imperyo laban sa mga Ruso samantalang sinasalakay nila ang Serbiya. Sa kabiláng banda naman, inasahan ng Imperyong Aleman na ibubuhos ng Austriya-Unggarya ang malaking bahagi ng lakas nito laban saImperyong Rusosamantalang sinasalakay niya angPransiya. Bunga ng mga hindi pagkakaunawaan, napilitan ang Austriya-Unggarya na hatiing mabuti ang sandatahan nito laban sa mga Ruso at Serbiyo.
Sa kanlurang Europa'y sinalakay ng sandatahang Aleman, sang-ayon sa PlanongSchlieffen, ang Pransiya mulaBelhikasa layuning masakop angParisat mapalibutan ang malaking kabuuan ng sandatahang Pranses. Kanilang napanalunan angLabanan ng mga Hanggananmula 14–24 Agosto ngunit napipilan saUnang Labanan ng Marn, noong 5–12 Setyembre, ng pinagsamang sandatahang Briton-Pranses. Bunga nito'y napilitang umatras ng may 64 kilometro (40 milya) pahilaga ang sandatahang Aleman papuntang Ilog Aisne. Ipinagpatuloy naman ng magkalabang panig ang kani-kanilang mga pagsalakay mula Champagne papuntang dalampasigan ng timog Belhika na kinikilala sa kasaysayan bílangHabulan patungong Dagat. Matapos nito'y kapwa naghukay ang magkalabang panig ng mga bambang na bumabagtas mula sa dalampasigang nabanggit patungong hangganan ng Pransiya atSuwisa. Sa ganoong pangyayari'y nagsimula angpakikidigmang pambambangsa kanlurang Europa na naging dahilan upang halos hindi na umusad ang magkabiláng panig sa mga susunod pang taon ng digmaan.
Sa silangang Europa'y nagawa ng sandatahang Aleman na pigilan ang anumang tangkang pananakop ng sandatahang Ruso nang talunin nila ang mga ito sa mgaLabanan ng Tanenbergoatmga Lawa ng Masuryona naganap mula 17 Agosto hanggang 2 Setyembre. Sa kabiláng bandô ay bigo naman ang sandatahang Austro-Unggaryo na mapigilan ang pag-usad ng sandatahang Ruso papasok ng Galisya.
SaRehiyong Balkanikaay sinalakay ng Austriya-Unggarya ang Serbiya subalit napipilan nang maipanalo ng huli angLabanan ng Sernoong 12 Agosto. Makalipas ang dalawa pang linggo, naitaboy pabalik ang sandatahang Austro-Unggaryo na nakapagtamo ng matitinding pagkatalo. Muling sumalakay ang Austriya-Unggarya subalit muli ring napipilan saLabanan ng Kolubaranoong 16 Nobyembre hanggang 15 Disyembre, at angBelgrade, kabisera ng Serbiya, na noo'y nasakop na ng Austriya-Unggarya, ay muling nabawi ng sandatahang Serbiyo.
Lingid naman sa kaalaman ngAlyadong Puwersa, nagkaroon ng lihim na kasunduan sa isa't isa ang Imperyong Aleman atOtomanonoong Agosto, 1914. Hindi nagtagal ay lumahok na ang huli sa digmaan. Pagsapit ng Disyembre'y sinalakay ng may Otomano angBulubunduking Kawkasusna hawak ng mga Ruso subalit nabigo saLabanan ng Sarikamish.
Sa katubigang malapit saTsile,Timog Amerikaay nagsagupa ang plotang Aleman at Briton saLabanan ng Koronelnoong 1 Nobyembre. Nagawang manalo ng mga Aleman sa nasabing labanan ngunit pagsapit ng 8 Disyembre ay halos nawasak naman ang kanilang plota nang muling makasagupa ang mga Briton saLabanan ng mga Pulo ng Malvinas. Sinimulan naman ng plotang Briton ang pagsasagawa ng blokeo o panggigipit saDagat HilagaatLagusang Inglesupang putulin ang pagpasok ng suplay ng pagkain at munisyon sa Imperyong Aleman. Kapagkadaka'y nagdulot ito ng matinding taggutom sa mga mamamayang Aleman nang sumunod na dalawang taon.
SaAprika'y sinalakay ng pinagsamang sandatahang Briton-Pranses angTogolandiya, isang protektorado ngImperyong Aleman, noong 7 Agosto. Tatlong araw makalipas, sumalakay naman ang mga Aleman saTimog Aprika. Sa Alemang Silangang Aprika'y pinangunahan ni Koronel Pablo Emil von Lettow-Vorbeck angpakikidigmang panggerilyolaban sa Alyadong Puwersa hanggang sa siya'y sumuko dalawang linggo matapos maipatupad ang tigil-putukan saEuropa.
Sa kabilang panig ng mundo, sinalakay ngBagong SelandaangAlemang Samoanoong 30 Agosto. Nang sumunod na buwan ay sinalakay ngAustralyaangAlemang Bagong Gineanoong 11 Setyembre. Sinakop naman ngImperyo ng HaponangKapuluang Mikronesyana isa ring kolonya ng Imperyong Aleman. Sinalakay din ng Imperyong Briton at Hapon angTsingtao, isa ring teritoryong Aleman saTsinamula 31 Oktubre hanggang 7 Nobyembre. Hindi nagtagal ay nasakop nang lahat ng Alyadong Puwersa ang mga teritoryong Aleman saAsya'tPasipikoliban na lamang sa iilang lugar sa Bagong Ginea.
Sa pagtatapos ng 1914 ay tatlong pangunahing larangan (ofrontsa Ingles) ng digmaan ang nagbukas sa Europa: ito ay angLarangang Kanluranna matatagpuan sa timog Belhika at hilagang Pransiya;Larangang Silangansa silangang Alemanya, hilagang-silangang Austriya-Unggarya at kanlurang Rusya; atLarangang Serbiyosa hilagang Serbiya.
Noong 31 Enero 1915, sa kauna-unahang pagkakataon ay gumamit ngnakalalasong gas, na nagtataglay ng kloro, ang sandatahang Aleman (bilang paglabag sa Mga Kumbensiyong Haya nang 1899 at 1907) laban sa mga Ruso saLabanan ng BolimowsaPolonya. Muli itong ginamit ng mga Aleman saIkalawang Labanan ng Yprespagsapit nang 22 Abril nang taon ding iyon. Ang epekto ng nakalalasong gas ay nakalulunos sapagkat nagdudulot ito ng masakit at mabagal na pagkamatay. Bilang unang pangontra, ang mga sundalo'y nagtatakip ng bulak o panyong binasa sa ihi o sa soda sa kani-kanilang mukha. Hindi nagtagal ay nilinang na ang paggamit ng higit na epektibong maskarang pang-gas.
Samantala, noong 7 Mayo ay mahigit 1,000 katao ang nasawi nang palubugin ng isang submarinong Aleman (sa pamamagitan ng pagpapatama ng torpido) angRMS Lusitania, isang pampasaherong barko ngNagkakaisang Kaharian, sa katubigang malapit saIrlanda. Nagprotesta angEstados Unidoslaban saImperyong Alemansapagkat 128 sa mga pasaherong nasawi ay mga Amerikano. Bilang tugon, nangako naman ang imperyo na hindi na muling magsasagawa ng anumang pag-atake ang kaniyang mga submarino laban sa mga neutral at pampasaherong barko.
Naglunsad naman ng sunod-sunod na opensiba ang sandatahang Aleman at Austro-Unggaryo noong tagsibol at tag-init nang taong iyon papasok ng Rusya hanggang sa tuluyan nang maitaboy palabas ng Polonya at Galisya ang sandatahang Ruso kasabay ng pagbagsak ng kabisera nitong nauna, angBarsobya, noong 5 Agosto.
Muling sumalakay angAustriya-Unggarya, kasama ang Imperyong Aleman, saSerbiyanoong 7 Oktubre. Walong araw makalipas ay nagpahayag ng pakikidigma angBulgaryasa panig ngPuwersang Sentralat sinalakay man din ang Serbiya. Walang nagawa ang sandatahang Serbiyo sa sunod-sunod na pagsalakay ng Puwersang Sentral kaya't ipinag-utos ni Mariskal Radomir Putnik ang pag-atras ng sandatahan patungongAlbanyaatMontenegro.
AngItalyana noon pa ma'y kasapi na ngTatluhang Alyansaay tumangging makipaglaban nang magsimula ang digmaan subalit nang mapangakuan ngAlyadong Puwersang ilang teritoryo sa Austriya-Unggarya, nagpahayag ito ng pakikidigma laban sa huli noong 23 Mayo at sa Imperyong Aleman nang sumunod na taon. Nagbigay-daan ito upang tuluyan ng magwakas ang Tatluhang Alyansa at magbukas angLarangang Italyano. Nang sumunod na buwan ay naglunsad ng sunod-sunod na opensiba ang sandatahang Italyano sa kahabaan ng Ilog Isonso sa kanlurang Eslobenya patungong hilagang-silangang Italya.
Naglunsad ng kampanya ang pinagsama-samang sandatahan ngNagkakaisang Kaharian,Pransiya,Australya,Bagong Selanda,KanadaatIndiyalaban saImperyong Otomanonoong 25 Abril sa Tangway ng Galipoli sa layuning masakop angKonstantinopla(Istanbulngayon) at makakuha ng daanang pandagat patungongImperyong Rusosubalit nabigo. Sa kabilang banda, matagumpay namang naitaboy ng sandatahang Ruso sa pangunguna ni Heneral Nikolai Yudenich ang sandatahang Otomano palabas ngtimog Kawkasus.
Nagpatuloy ang pag-atras ng sandatahang Serbiyo patungongAlbanyahabang pansamantala namang napipilan ang patuloy ding pagsalakay ngPuwersang Sentralnang talunin sila ng sandatahang Montenegrino saLabanan ng Mojkovacnoong 6–7 Enero 1916. Nang makarating naman ang sandatahang Serbiyo sa dalampasigan ngDagat Adriyatikosa Albanya ay kaagad silang dinala ng mga barko ngAlyadong PuwersapatungongGresyapangunahin na saKorpu. Sa kabilang banda, tuluyan nang nasakop ng Puwersang Sentral ang buongSerbiyaat gayundin naman angMontenegrona sumuko noong 15 Enero.
Matapos ang krisis pampolitika sa Gresya, napapayag din ang mga Griyegong matapat kayPunong Ministro Venizelos(na maka-Alyadong Puwersa), laban kay Haring Konstantino I ng Gresya (na maka-Puwersang Sentral naman), na makipagtulungan sa Alyadong Puwersa. Lumunsad saSalonika, Gresya ang Alyadong Puwersa na binubuo ng mga Briton at kolonya, Pranses at kolonya, Italyano at Ruso. Matapos namang mapagkapahinga't makapagsaayos ay muling sumabak ang sandatahang Serbiyo sa digmaan at kalauna'y lumunsad din sa Salonika. Nagbigay-daan ito upang magbukas angLarangang Masedonyona matatagpuan mula sa kahabaan ng timog Albanya,Masedonyaat hilagang Gresya. Nang sumunod na taon ay opisyal na nagpahayag ng pakikidigma ang Gresya laban sa Puwersang Sentral. Mula noon, sa kabila ng mga opensibang isinagawa ng magkalabang panig, ang Larangang Masendonyo ay hindi na halos umusad hanggang Setyembre, 1918.
Mula naman 21 Pebrero hanggang 18 Disyembre ay naglunsad ang mga Aleman sa pangunguna ni Heneral Eric von Falkenhayn ng isang malawakang opensiba laban sa mga Pranses na nakatalaga sa Verdun, hilagang-silangang Pransiya subalit nabigo. Angnaturang labananang siyang pinakamahaba sa kasaysayan ng digmaan at kulang-kulang sa 600,000 sundalo ang nasawi rito.
Sa katubigan ngDagat Hilagana malapit sa Hutlandiya,Dinamarkaay nagsagupa ang kapwa naglalakihang plota ngImperyong Briton(sa pangunguna ni Almirante Sir Juan Jellicoe) atAleman(sa pangunguna naman ni Bise Almirante Reinhard Scheer) mula 31 Mayo hanggang 1 Hunyo. Bagaman nagawa ng plotang Aleman na makapagdulot ng higit na pinsala sa mga Briton, napanatili naman ng huli ang dominansiya sa Dagat Hilaga hanggang sa matapos ang digmaan.
Samantala, upang maibsan ang lumalalang sagupaan sa Verdun, kapwa naglunsad ng matatagumpay na opensiba ang Imperyong Briton atRusolaban sa Puwersang Sentral. Ang mga Ruso sa pangunguna ni Heneral Aleksei Brusilov ay umatake sa sandatahang Austro-Unggaryo sa Galisya noong 4 Hunyo samantalang ang mga Briton naman sa pangunguna ni Mariskal Douglas Haig ay sumugod sa kahabaan ng Ilog Som sa kanlurang Pransiya noong 4 Hulyo. Naging madugo ang dalawang opensibang nabanggit; angOpensibang Brusilovay isa sa pinakamapinsalang labanan sa kasaysayan samantalang mahigit sa 19,000 Briton ang nasawi sa unang araw pa lamang ngLabanan ng Som.
Sa kasagsagan naman ng dalawang opensibang nabanggit, nagpahayag ang Rumanya ng pakikidigma laban sa Puwersang Sentral noong 27 Agosto at sinalakay ang silangang Austriya-Unggarya upang mapasakamay angTransilbanya. Matagumpay namang nasakop ang malaking bahagi ng teritoryong nabanggit subalit pagsapit nang 18 Setyembre ay naglunsad ng kontra-opensiba ang pinagsama-samang sandatahang Aleman, Austro-Unggaryo at Bulgaryo laban sa mga Rumanyo. Nagpadala ng kaukulang tulong ang mga Ruso subalit nagpatuloy ang pag-abante ng Puwersang Sentral hanggang sa angBukarest, kabisera ng Rumanya, ay tuluyan nang nasakop noong 6 Disyembre. Umatras ang sandatahang Rumanyo-Ruso saMoldabyaupang duon magpalakas at upang pigilan man din ang anumang pananakop na maaaring isagawa ng Puwersang Sentral sa timog-kanlurang Rusya.
SaLarangang Italyano, naglunsad ng kontra-opensiba angAustriya-Unggaryasa Asyago noong tagsibol ng 1916 bilang tugon sa sunod-sunod na opensibang isinagawa ngItalyasa Ilog Isonso mula nang nakaraang taon. Bilang ganti, sinalakay naman ng sandatahang Italyano angGorisyapagsapit ng tag-init. Tulad ng nangyari sa Larangang Masedonyo, hindi rin halos umusad ang Larangang Italyano hanggang 1917.
Sumiklab naman angPag-aalsang Arabonoong Hunyo, 1916 laban saImperyong Otomanosa pangunguna ni Sherif Hussein at sa tulong na rin ng mga Briton. Matapos ang matagumpay naLabanan ng Meka, kinubkob ng Sandatahang Briton-Arabo angMedina. Tumagal hanggang Enero, 1919 ang isinagawang pagkubkob.
Sa pagtatapos ng 1916 ay nagpanukala ng isang kasunduang pangkapayapaan ang Puwersang Sentral sa Alyadong Puwersa datapwat nabigo ang isinagawang negosasyon bunga na rin ng pag-aalinlangan at kawalan ng pagtitiwala ng magkabilang panig sa isa't isa.
Bunga ng matamlay ng kampanya sa karagatan, nagpasya ang sandatahang pandagat ngImperyong Alemanna maglunsad ng malayang pakikidigmang pangsubmarino noong 31 Enero 1917. Bunga nito'y daan-daang barko ngNagkakaisang Kaharianat maging ng mga bansang neutral, kapwa pandigma, pangalakal at pampasahero, ang napalubog hanggang sa ipatupad ngAlyadong Puwersaang sistemang komboy pagsapit ng Mayo nang taon ding iyon na nakapagpahina sa pag-atake ng mga submarinong Aleman.
Nagpahayag naman ng pakikidigma angEstados Unidos(bagaman hindi kaagad nagpadala ng kaukulang sandatahan), sa panig ng Alyadong Puwersa, laban sa Imperyong Aleman noong 6 Abril matapos palubugin ng imperyong nabanggit ang may pitong barkong pangalakal ng mga Amerikano at nang maharang ng mga Briton angTelegramang Zimmermannna nagsasaad ng paghimok ng mga Aleman sa mga Mehikano na magpahayag ng pakikidigma sa Estados Unidos upang mabawi angArisona,Bagong MehikoatTeksasna dating mga teritoryo ngMehiko.
Noong 3 Mayo ay nagsipag-alsa ang karamihan sa mga sundalong Pranses matapos ang bigongOpensibang Nivelle. Nang maisagawa ang mga pag-aresto at kaukulangpaglilitisay napakiusapan din ang mga sundalo na bumalik na sa kani-kanilang bambang. Pinalitan naman niFelipe PetainsiRoberto Nivellebilang pangkalahatang komandante ng sandatahang Pranses. Sa kabilang banda, ipinagpatuloy ngImperyong Britonang mga opensiba saLarangang Kanluransa mgaLabanan ng Aras,KambrayatPashendaele.
Lumaganap naman saImperyong Rusoang kawalang-kaayusan athimagsikanmatapos maiwan kinaEmperatris AlejandraatRasputin(ang huli ay pinaslang kalaunan) ang pamamahala sa monarkiya nang sumama siTsar Nikolas IIsa pakikidigma. Noong 15 Marso ay napilitang bumaba sa trono ang tsar at ang pamamahala saRusyaay napunta sa mga republikano. Mulingnaglunsad ng opensibaang bagong tatag na pamahalaan sa ilalim niAlejandro Kerenskisubalit nabigo. Tuluyan nang nawalan ng sigla ang mga sundalo na makipaglaban samantalang tumindi nang tumindi ang paghihikahos ng mga mamamayang Ruso sapagkat halos bumagsak na noon ang ekonomiya ng bansa dahil na rin lumalaking gastusin para sa digmaan. Nahulog sa kamay ng mga komunistangBolshebiksa pangunguna niVladimir Leninang pamahalaan sa Petrograd (San Pedrosburgongayon at siya noong kabisera ng Rusya) noong 7 Nobyembre. Nang sumunod na buwan ay lumagda ng kasunduang pangkapayapaan ang mga Bolshebik sa Puwersang Sentral.
Nakapagtamo naman ng matitinding pinsala ang sandatahang Italyano matapos silang talunin ng pinagsama-samang sandatahang Aleman at Austro-Unggaryo saLabanan ng Kaporetomula 24 Oktubre hanggang 9 Nobyembre. Napilitang umatras ang sandatahang Italyano patungong Ilog Piave samantalang nakiusap naman ang pamahalaan nito ng boluntaryong pakikilahok sa digmaan ng lahat ng kakakihang may 18 gulang pataas.
Samantala saGitnang Silangan, bilang ganti sa mapaminsalangPagkubkob sa Kut, naglunsad angImperyong Britonng isangopensibang sumakop sa Bagdadnoong 11 Marso. Sa pagtatapos ng taon ay bumagsak naman ang depensang Otomano sa timog Palestina matapos angLabanan ng Herusalem.
Lingid naman sa kaalaman ng mga Aleman ay nag-alok ng isang kasunduang pangkapayapaan siEmperador Carlos IngAustriya-UnggaryakayPunong Ministro Jorges ClemenceaungPransiya. Nabigo ang pakikipagnegosasyon at ito'y nabunyag sa mga Aleman na naging mitsa upang magkalamat ang relasyon ng Imperyong Aleman at Austriya-Unggarya sa isa't isa.
Noong 3 Marso 1918 ay muling lumagda ng isa pangkasunduang pangkapayapaanang mgaBolshebiksaPuwersang Sentral. Isinaad sa bagong kasunduan ang tuluyang pagkawala ngRusyasa digmaan at ang pagkakaloob nito ng mga teritoryo saImperyong Alemantulad ngEstonya,Letonya,Litwanya,Pinlandiya,PolonyaatUkranya.
Matapos ang kasunduan, nagpasya ang mga Armenyo sa pamumuno ni Heneral Tovmas Nazarbekian na ipagpatuloy ang pakikipaglaban sa mga Otomano saBulubunduking Kawkasus. Nagsagawa ng kontra-opensiba ang mga Armenyo at kanilang tinalo ang sandatahang Otomano saLabanan ng Sardarabad21–29 Mayo, hanggang sa lagdaan ng magkabilang panig angTratado ng Batumnang sumunod na buwan.
Ang paglabas naman ng Rusya sa digmaan ay naging hudyat din upang tuluyan nang magwakas angTatluhang Kasunduan. Sinimulan ng Imperyong Aleman na sakupin ang mga teritoryong ipinagkaloob sa kanila ng naturang kasunduan samantalang nagpadala naman ng kaukulang sandatahan angAlyadong Puwersasa Rusya upang pigilan ito. Sa kabilang banda, ang malaking bilang ng mga sundalong Aleman at Austro-Unggaryong nakatalaga saLarangang Silanganay inilipat mula roon patungongLarangang Kanluransapagkat nilayon niHeneral Erik Ludendorffna makapaglunsad ng opensibang makapagdudulot ng matitinding pinsala sa sandatahan ng Alyadong Puwersa saPransiyaat gayundin naman upang mapasuko ang mga ito bago pa man dumating ang mga Amerikano.
Inilunsad ng mga Aleman angOpensibang Tagbisol(na binubuo ng apat na operasyon, angBlücher & Yorck,Gneisenau,JorgetteatMiguel) pagsapit nang 21 Marso 1918. Gamit ang mga taktikang paglagos, kanilang napasok ang mga bambang ng Alyadong Puwersa at nakaabante ng mahigit 60 kilometro (38 milya). Naging matagumpay ang simula ng naturang opensiba kaya't idineklara niKayser Guillermo IIang 24 Marso bilang isang pambansang araw ng pagdiriwang. Makalipas pa ang ilang linggo ay muling narating ng sandatahang Aleman ang Ilog Marn at angParisay kanilang pinaputukan ng  malalakingkanyong dambakalna nagdulot upang lumikas ang mga sibilyan palayo ng nasabing lungsod. Subalit nabigo ang mga Aleman na makamit ang kanilang layunin sapagkat nanatili pa ring epektibo ang pakikihamok ng Alyadong Puwersa na lumakas pa nang dumating na ang sandatahang Amerikano sa Pransiya. Sa pagtatapos ng naturang opensiba noong 18 Hulyo ay mahigit sa 270,000 Aleman ang nasawi sa panig ng Puwersang Sentral.
Inilunsad ng Alyadong Puwersa angOpensibang Sandaang Arawnoong 8 Agosto. Sabay-sabay na sinalakay ng pinagsama-samang sandatahan ngBelhika,Estados Unidos,Imperyong Britonat kolonya, Pransiya atPortugalang mga Aleman saLabanan ng Amyensat nakaabante ng may 12 kilometro (7 milya) sa loob lamang ng pitong oras. Nang mga sumunod na araw ay muling ipinagpatuloy ng Alyadong Puwersa ang pagsalakay at pagsapit ng 2 Setyembre ay umatras ang sandatahang Aleman sa Linyang Hindenburg upang doon muling mag-ipon ng lakas.
Muling ipinagpatuloy ng Alyadong Puwersa ang pagsalakay at pagsapit ng 26 Setyembre ay inilunsad ng sandatahang Amerikano-Pranses angOpensibang Meus-Argon. Ang Linyang Hinderburg ay tuluyan nang napasok at naitaboy pabalik ng Belhika ang sandatahang Aleman. Dala ng sunod-sunod na pagkatalo, napagtanto ng mga komandanteng Aleman na hindi na nila kaya pang ipagpatuloy ang pakikidigma samantalang sumiklab naman sa Imperyong Aleman ang isang himagsikang pinangunahan ng mga komunista. Nagsipag-alsa naman ang mga marinong Aleman matapos tumangging makilahok sa isasagawa sanang opensiba ng sandatahang pandagat ng imperyo sa karagatan.
Muling ipinagpatuloy ng Alyadong Puwersa ang pagsalakay at pagsapit ng 26 Setyembre ay inilunsad ng sandatahang Amerikano-Pranses angOpensibang Meus-Argon. Ang Linyang Hinderburg ay tuluyan nang napasok at naitaboy pabalik ng Belhika ang sandatahang Aleman. Dala ng sunod-sunod na pagkatalo, napagtanto ng mga komandanteng Aleman na hindi na nila kaya pang ipagpatuloy ang pakikidigma samantalang sumiklab naman sa Imperyong Aleman ang isang himagsikang pinangunahan ng mga komunista. Nagsipag-alsa naman ang mga marinong Aleman matapos tumangging makilahok sa isasagawa sanang opensiba ng sandatahang pandagat ng imperyo sa karagatan.
Nagsimula nang sumuko ang Puwersang Sentral nang lumagda ng tigil-putúkan angBulgaryanoong 29 Setyembre saTesalonikamatapos ang mga mapaminsalangLabanan ng Dobro PoleatDoyransaLarangang Masedonyonang buwan ding iyon. Sunod namang lumagda ng tigil-putúkan angImperyong Otomanosa Mudros,Gresyanoong 30 Oktubre matapos matalo ang sandatahan nito saLabanan ng MegidosaPalestina. AngAustriya-Unggaryanaman, sa kabiláng bandá, ay lumagda ng tigil-putúkan sa Villa Giusti, hilagang Italya noong 3 Nobyembre nang tuluyan nang mapigilan ng mga Italyano ang kanilang sandatahan saLabanan ng Vittorio Venetonoong araw ding iyon.
Napilitan nang bumaba sa trono si Kayser Guillermo II noong 9 Nobyembre at tumungo papuntangOlanda. Noong araw ding iyon bumagsak ang monarkiya samantalang itinatag angRepublikang WeymarsaAlemanyana siya nang lumagda ng tigil-putúkan noong 11 Nobyembre sa kagubatan ng Compiegne, Pransiya. Pagsapit ng 11:00 n.u. nang araw na iyon ay ipinatupad ang tigil-putúkan sa buong Larangang Kanluran. Si Jorge Lorenzo Precio, isang Kanadyano, ang itinuturing na kahuli-hulihang sundalo ngKanadana napatay noong digmaan matapos siyang mabaril ng isang Alemangsnipersa ganap na 10:57 n.u. at namatay nang sumunod na minuto.
Noong 28 Hunyo 1919 ay nilagdaan ngAlemanyaat ngAlyadong Puwersana kinabibilangan ngEstados Unidos,Hapon,Italya,Nagkakaisang KaharianatPransiyaangTratado ng Versalles. Itinadhana ng tratadong ito ang pagsakop ng Alyadong Puwersa sa Renanya at Saar, mga teritoryo sa kanlurang Alemanya, sa loob ng 15 taon at paglilimita sa kakanyahan ng sandatahang lakas ng Alemanya na magparami at magpalakas. Kabilang din dito ang pagkakaloob ng Alemanya ng mga teritoryo’t kolonya nito sa Alyadong Puwersa, sapilitang bayad-pinsala at pagtatatag ngLiga ng mga Nasyon.
Ang mga teritoryo ng Alemanya ay napunta saBelhika,Dinamarka,Polonya,TsekoslobakyaatLitwanyasamantalang muling nabawi ng Pransiya ang mga rehiyon ng Alsasya at Lorena. Ang mga kolonya naman ng dating imperyo saAprikaatKaragatang Pasipikoay pinaghati-hatian ngAustralya,Bagong Selanda, Belhika, Hapón, Nagkakaisang Kaharian at Pransiya samantalang napabalik naman saTsinaang lalawigan ngShandong.
Mula naman sa labi ng mga imperyongAustro-UnggaryoatRusoay itinatag ang makahiwalay na bansangAustriyaatUnggarya,Estonya,Letonya, Litwanya,Pinlandiya, Polonya at Tsekoslobakya. Ang ilang teritoryo ng Austriya-Unggarya tulad ngTriyesteay napunta sa Italya at ngTransilbanyaay saRumanya. Gayundin naman, angBesarabyana bahagi ng Imperyong Ruso ay napapunta rin sa Rumanya samantalang ang mga mamamayang Eslabo ngBosniya at Hersegobina,EslobenyaatKroasyaay nakiisa saSerbiyaatMontenegroupang itatag angYugoslabya. Gayundin noong kasagsagan ng digmaan, taong 1917, ay itinatag ang mga bansangArmenya,Aserbayan, atHeyorhiyasubalit nang maitatag saRusyaangUnyong Sobyetnoong 1922 ay muling napasailalim ang mga ito sa pamamahala ng mga Ruso nang sumunod na taon.
Ang mga teritoryo ngImperyong Otomano, na kinilala na sa pangalangTurkiyamatapos angTratado ng Lawsan, tulad ngIrak,HordanatPalestinaay napunta sa pamamahala ng Nagkakaisang Kaharian samantalang angLibanoatSiryaay sa Pransiya. Naitatag din angArabyang SawdiatYemenmakalipas ang ilan pang taon.
Sang-ayon sa pinakamababang pagtataya ay mahigit sa 15 milyong sundalo at sibilyan ang nasawi, nasugatan, nabaldado at nawala noong kasagsagan ng digmaan samantalang mahigit sa 65 milyong naman sa pinakamataas na tantiya. Bahagi rin ng kapinsalang idinulot ng digmaan ang paglaganap ng mga epidemya gaya ngtipussaSerbiyanoong 1914 at ngTrangkasong Espanyolnoong 1918; sistematikong paglipol ng lipi (ogenocidesa Ingles) na isinagawa ngImperyong Otomanolaban sa mga Kristiyanong Armenyo na kumitil ng kulang-kulang sa dalawang milyon katao; mga taggutom na lumaganap saAlemanya,RusyaatLibanona nagtulak sa maraming bansa na magrasyon ng pagkain; at mga maramihang pagpatay tulad ngPaglapastangan sa Belhikana kumitil ng 6,500 buhay.
Mahigit naman sa 8 milyong sundalo ang nabihag o ‘di kaya’y sumuko sa mga labanan ang nabilanggo noong digmaan. Sa kabuuan ay naging maayos ang kondisyon ng mga bilanggo sa mga kulungan (liban na lamang sa Rusya at Imperyong Otomano kung saan hindi naging maganda ang pagtrato sa mga bilanggo) sa tulong na rin ngPandaigdigang Pulang Krusat ng samahan ng mga manggagamot na nagmula pa sa mga bansang neutral at dahil na rin sa pagsunod ng mga bansang sangkot sa digmaan sa Mga Kumbensiyong Haya ng 1899 at 1907 para sa mabuting pakikitungo sa mga bilanggo.
Matapos ang digmaan, ang mga bilanggong sundalo ngAlyadong Puwersaay kagyat na nakalaya. Kabaligtaran naman ito para sa mga bilanggong sundalo ngPuwersang Sentralna ang iba’y sapilitan munang pinagtrabaho sa mga kampong pantrabaho bago nakalaya. Karamihan naman sa mga sundalong pinalad mabuhay matapos ang digmaan ay nakaranas ng matinding pagkagimal (otraumasa Ingles) matapos makauwi sa kani-kanilang tahanan bunga na rin ng mga kahindik-hindik nilang karanasang sa pakikipaglaban.
Sapagkat karamihan noon sa kalalakihan ay kusa o hindi naman kaya’y sapilitang naglingkod sa sandatahang lakas, ang kababaihan ang siyang humalili sa mga hanapbuhay na itinuturing noon na panlalaki lamang. Ang malaking papel na kanilang ginampanan noong digmaan ay humantong sa pakikipaglaban para sa karapatan ng kababaihan na makaboto sa halalan.
Lumakas noon ang mga kilusang makatao tulad na lamang ngLiga ng mga Nasyonat ang idea ngpasipismona naglayong maglundo ng kapayapaan sa daigdig sa pamamagitan ng mahinahong pamamaraan. Sa kabilang banda naman ay lumakas din ang idea ngpasismona naglalayong magkamit ng higit pang kapangyarihan sa pamamagitan ng paggamit ng dahas.
Lumawak naman ang kapangyarihan at responsabilidad ng mga bansang nagwagi sa digmaan. Ang pangkalahatang produktong domestiko ng mga bansangEstados Unidos,ItalyaatNagkakaisang Kaharianay tumaas samantalang bumababa naman para sa mga bansang Alemanya,Austriya-Unggarya, Imperyong Otomano,Olanda,Pransiyaat Rusya.
Samantala, ang mga kasunduang itinadhana saTratado ng Versalles, pangunahin na ang pagkakaloob ng Alemanya ng malaking bayad-pinsala sa Alyadong Puwersa kung saan sinisi angdating imperyobilang siyang responsable sa mga kapinsalaang iniwan ng digmaan, ay nagdulot ng kawalang-kasiyahan at pagtutol sa panig ng mga mamamayang Aleman. Lumaganap noon sa Alemanya angDolchstosslegende, isang paniniwalang hindi natalo sa digmaan ang sandatahang Aleman subalit pinagtaksilan naman ng mga mamamayan nito, partikular na yaong mga republikano at ng mga nasa pamahalaan na lumagda sa armistisyo at nagpabagsak sa monarkiya. Lumakas din ang ideolohiyangNazismoat pasismo sa pangunguna ng ilang makabayang kilusan at niAdolfo Hitler. Dumanas ang Alemanya ng matinding paghihikahos hanggang sa tuluyan nang malugmok ang ekonomiya nito paglipas pa ng ilang taon. Halimbawa na lámang noong 1923, ang halaga ng isang dolyar ay katumbas na ng 4.2 trilyong marko sa nasabing bansa. Nito lamang nakaraang Oktubre, 2010 nang nabayaran nang lahat ng Alemanya ang mga bayad-pinsala.
Ilan lámang angawtomatikong riple,barkong pandigma,eroplano,flamethrower,nakalalasong gas,kanyon,masinggan,submarinoattangkesa mga sandatang nilinang at nilikha noong digmaan. Ang paggamit ngteleponoatkomunikasyong walang kableman ay may malaki ring naitulong sa pakikipagtalastasan ng mga sundalo. Sa kabilang banda, ang pagpapairal ngpakikidigmang pambambangnoong digmaan ay isa naman sa mga salik na nakapagpabagal sa pag-usad ng sinumang naglalabang panig.
Ang kaayusan ngimpanteryaay nabago sapagkat sa halip na 100 ay pito hanggang sampung sundalo na lamang ang pangunahing pangkat ng maneobra laban sa mga kaaway. Ang iba’t ibang uri ng helmet tulad ngAdrianng mga Pranses,Brodieng mga Amerikano, Briton at kolonya atStahlhelmng mga Aleman ay naimbento upang protektahan ang ulo ng bawat sundalong lumalaban. Angpistola,riple,bayonetaatgranadaay nanatili pa rin bilang pangunahing sandata ng impanterya. Nang malinang ang paggamit ng mga masinggan tulad ng Vickers, at mga awtomatikong riple gaya ngBAR,MP18atLewis, naging imposible na ang maramihang harapang pagbabarilan sa digmaan.
Sa pagsisimula ng digmaan, ang mga kanyon ay karaniwang pinapuputok nang tuwiran sa anumang puntirya. Sa sumunod na tatlong taon ay pinapaputok na ang mga ito nang hindi tuwiran sa mismong puntirya sang-ayon na rin sa iba't ibang pamamaraang pinaiiral. Iba’t ibang uri ng kanyon tulad nghowitser,mortaratkanyong daambakalang naimbento gaya na lamang ngMinenwerferat ngKanyong Parisna ginamit upang bombahin angParissa layo ng 100 kilometro (60 milya). Lubhang nakalulunos ang mga pinsalang naidudulot ng mga kanyon kaya’t naging karaniwan na noon ang pagtugis sa kinaroroonan ng mga ito upang wasakin.
Ang nakalalasong gas atflamethroweray dalawa sa mga kagimbal-gimbal na sandatang ginamit noong digmaan na pawang nagdudulot ng masakit subalit mabagal na pagkamatay, bagaman ang mga ito’y hindi naging epektibo upang maipanalo ang isang partikular na sagupaan. Ang tatlong pangunahing uri ng nakalalasong gas ay kloro,mustardatphosgenesamantalang ang flamethrower ay may iba’t ibang sukat at timbang. Ang nakalalasong gas ay unang malawakang ginamit ng sandatahang Aleman sa mga labanan ngBolimowatYpressamantalang angflamethrowernaman ay sa Hooge,Pransiya.
Naimbento naman ng mga Briton ang tangke na may kakayahang tumawid sa mga bambang at wasakin ang mga alambreng bakod. Ito’y unang ginamit saLabanan ng Somat malawakang ginamit saLabanan ng Kambray.
Sa karagatan ay kapwa nanguna angAlemanyaat angNagkakaisang Kahariansa pagpapaunlad ng mga barkong pandigma,krusero, submarino atbarkong panghatid-eroplano. Ilan sa mga ito ay ang mga submarinongU-boatng mga Aleman na nakapagpalubog ng napakaraming barkong pandigma at pangalakal ngAlyadong Puwersa, atWakamiyangImperyo ng Haponna siyang kauna-unahang barkong naglunsad ng mga eroplanong sumalakay sa mga Aleman sa Tsingtao,Tsinanoong 1914.
Ang mga eroplanong panlaban, pambomba at pampamatyag ay nilinang at nilikha rin ng mga pangunahing bansang sangkot sa digmaan. Ilan sa mga ito ay angFokker Dr.Ing Alemanya,Nieuport 15ng Pransiya,Sikorsky Ilya MurometsngImperyong RusoatSopwith Camelng Nagkakaisang Kaharian. Ang mga Ruso ang kauna-unahang nagsagawa ng malawakang pambobomba sa digmaan samantalang ginamit naman ng mga Aleman ang mga naglalakihangSepelinupang bombahin angLondon. Ang mgaobserbasyong lobonaman ay ginamit sa mga misyong pagmamatyag.
Nagkaroon din ng pagbabago sa disenyo't kalidad ng mgadaambakalattrensapagkat dito mabilis na naipapadala ang mga sundalo, armas, munisyon, pagkain at tubig sa mga pinaglalabanang lugar.
Libo-libong bantayog, museo at libingan na nasa pangangalaga ng iba’t ibang ahensiya, ang itinayo sa mga nayon at bayan saEuropaat maging saEstados Unidosbílang pag-alala sa mga nasawi at nawala noong digmaan.
Ipinagdiriwang saAustralyaatBagong SelandaangAraw ng Anzactuwing 25 Abril kada taon bílang paggunita saLabanan ng Galipoli. Samantala, angAraw ng Tigil-putukanatAraw ng Pag-alalaay ginugunita saPransiya,Nagkakaisang Kaharianat mga dáting kolonya nito tuwing 11 Nobyembre ng taon.
Ang mga kahindik-hindik na pangyayaring nakapaloob sa digmaan ay namalas ng mga mambabása sa mga talaarawan, tula at nobelang isinulat ng mga sundalong nakipaglaban. Ilan sa mga ito ay tanyag na “Lahat ay Tahimik sa Larangang Kanluran” (oAll Quiet on the Western Frontsa Ingles), nobela ng isang sundalong Alemang siEric Maria Remarquena makalawang ulit na isinapelikula noong 1930 at muli noong 1979; at ang tulang “Sa Kaparangan ng Flanders" (oIn Flanders Field) ng Kanadyanong siJuan McCraena hanggang sa ngayon ay tinutula pa rin sa Araw ng Pag-alala. Nakapagtalâ naman ang Museong Pandigma ng Imperyong Briton ng mahigit sa 2,500 talaarawan ng mga sundalo na nirebisa ni Max Arturo.