Tumpeng

Tumpengiku cara nyuguhakésegalan lawuh sajeroning wangunbucu; amarga saka iku banjur diaranisega tumpeng.Olahan sega kang dianggo lumrahé wujudsega kuning, sanadyan kerep uga digunakaké sega putih biyasa utawasega uduk.Cara nyuguhaké sega iki mligiJawautawa masarakatBetawikaturunan Jawa lan racaké disuguhaké wektukenduriutawa prayaan mèngeti kadadéan wigati.Sanajan mangkono, masarakat Indonésia wis ngenal kagiyatan iki kanthi umum.
Tumpeng uga diarani tumpukansegakang padhet.Tumpeng dhapuré kerucut.Wujud kerucut duwéfilosofipangarep-arep supaya urip saya munggah lan dhuwur ing babdrajat,pangkat, lan martabat.
Tumpeng tau didhaku dadi duwèkkéMalaysia.Déné pangan liyané kang uga diklai yaikukupat,cendol, lanrendang.Tumpeng kanggoubarampéupacaraingkang sipatipun seneng utawa suka uga sedhih.Ing acara ritual, tumpeng lumrahé dihias karo sayuran laniwakkang duwé teges kang sakral lan duwé pralambang lan pangarep-arep.
Tumpeng dhapurékerucutlan ditata ing wadhah utawatampahkang dilémékigodhonggedhang.Tumpeng manggoné ing tengah lan diubengi lauk lan sayur.
Jaman biyèn tumpeng wernanéputih, nanging supaya katon éndah tumpeng banjur diwernani.Saiki tumpeng kuning kang dienggo ing upacara-upacara mirunggan.Saliyané tumpeng kuning kang kanggo upacara tradisiomal masarakatJawa, uga anatumpeng putih.Jaman saiki banjur ana tumpeng-tumpeng kanthi warna liyané, kaya ta tumpeng ijo (daun suji campur daun pandan),tumpeng ireng(biji keluwek utawa abu merang padi),tumpeng abang(sari angkak utawa sari bayam abang), lantumpeng orén(sari wortel).
Sega tumpeng lumrahé dadi hidangan istiméwa ing acara-acara wigati.Carané gawé tumpeng kang énak yaiku.
Tumpeng yaiku sega kang dhapurékerucutkanthi warna-warna lauk pauk.Tumpeng dihidangaké ing tampah kang wujud nampan gedhé,bunder, saka anyamanpring.Tumpeng lumrahé dianggo ing upacara tradhisional.Tumpeng ing ritual Jawa ana warna-warna jinisé. Anatumpeng sangga langit,Arga Dumilah,Tumpeng MegonolanTumpeng Robyong.Tumpeng kebak ing simbol kang nggambaraké makna kauripan.Tumpeng robyong asring dianggo dadi sarana upacara Slametan (Tasyakuran).Tumpeng Robyongdadi simbol keslametan, kasuburan lan kasejahteraan.Tumpeng kang wujudé kaya Gunung nggambaraké kamakmuran kang langgeng.Banyukang mili saka gunung bakal nguripi tuwuhan-tuwuhan.Tuwuhan kang dhapuréribyongdiarani semi utawa semen kang tegesé uri lan thukul ngrembaka.
Wujud tumpeng kaya wujudgunung.Indonésiakalebu nagara kapuloankang duwé akèh gunung merapi.Nenek moyang wargaIndonésiaduwé persépsi tumrap gunung.Gunungdianggep papan panggonan kangluhur.Sega tumpeng utawatumpenganduwé teges simbolgunung Mahameru.
Tum­peng iki da­di tra­dhi­si su­guh­an kang di­gu­na­ka­ke jro­ningupa­ca­rakang asi­patka­se­dhih­anut­awagum­bi­ra.
Sa­we­ta­ra sum­ber nye­bu­ta­ké ma­na­wa ja­man bi­yèntum­pengmes­thi di­su­gu­ha­kè sa­kase­ga pu­tih.Se­ga pu­tih lan la­wuh jro­ning tum­peng iku duwé mak­na, yai­ku se­ga pu­tih kang awujud gu­nung­an utawa ke­ru­cut iku nglam­ba­nga­ké ta­ngan kang nyem­bah mring Gusti Pa­nge­ran.Se­ga pu­tih uga nglam­bang­ké sa­mu­ba­rang ka­lir kang di­pa­ngan, da­dige­tihlanda­gingku­du di­pi­lih sa­ka sum­ber kang re­sik lan ha­lal.Wu­judgu­nung­aniku uga bi­sa di­te­ge­si mi­ana ing­ka pa­nga­jab su­pa­ya ka­ra­har­ja­ning urip ma­nung­sa san­sa­ya mung­gah lan dhu­wur.
Kus­ta­wa Esye,Pang­ar­sa Ko­mu­ni­tas Kiai Da­mar Se­su­luh, mra­te­la­ka­kétum­pengut­awain­thuk-in­thukiku ngan­dhutpi­wu­langlu­hur, yaiku pa­nga­ja­be ma­nung­sa ma­rang ku­was­aningPa­ngéran.Jro­ning uri­pe ma­nung­sa ing do­nyaiku ana tra­pe, ka­ya kang ka­gam­bar ing tum­peng.
Sa­na­jan wu­ju­déke­ru­cut, sa­ja­nétum­pengiku ka­pa­ra da­di te­lung trap.Ngi­sor dhe­we, te­ngah lan pu­cu­kan ut­awa dhu­wur dhe­we.Ka­beh ngan­dhutpi­wu­lang. Pe­rang­an pa­ling ngi­sor dhe­we kang di­pa­sa­ngigu­dha­nganlanja­jan­aniku da­di ge­gam­ba­ra­ning do­nya­né ma­nung­sa.De­ne trap ka­lo­ro utawa te­ngah iku da­di sa­ra­na me­ne­ping ra­sa ma­nung­sa kang­go nu­ju ka­sam­purn­an.De­ne pu­cuk dhe­we da­di sim­bul pa­nga­ja­bé ma­nung­sa mringGus­tikang­go ngga­yuh ka­ba­ha­gyan ha­ki­ki. Yai­ku kang di­ara­niil­musang­kan pa­ra­ning du­ma­diana ing pu­cukan tum­peng ku­wi.Mu­la ing pu­cu­kan di­tan­ce­pilom­bok abangnga­cung je­jeg.Iku kang­go pe­pe­ling su­pa­ya ma­nung­sa ku­du tan­sah eling ma­rangKang Ma­ha Tung­gal, yai­kuPa­ngéran.
Ja­man bi­yèn, se­se­puh kang mim­pindo­ngasla­me­tanlum­ra­he ba­kal ngu­dhar dhi­sik mak­na kang ka­kan­dhut jro­ning su­guh­an tum­peng.Kan­thi ca­ra kang mang­ko­no iku wong kang mèlu sla­me­tan ba­kal ma­nger­teni mak­na tum­peng lan an­tuk we­dha­ran kang aru­pa pi­wu­lang urip sar­ta pe­pe­ling.