New York (nagara bagéan)

New Yorktéh salah sahiji wewengkon anu pernahna  di wétaneun lautAmérika Sarikat. Lega wilayah New York ka-27, sedengkeun kapadetna pangeusina ka opat, sarta katujuh paling padet pangeusina tina 50 nagara di Amérika Sarikat, New York diwawatesan kuNew JerseyjeungPennsylvaniabeulah  kidulna jeungConnecticut,Massachusetts, jeungVermontbeulah wétanna. Wates maritimna  jeungRhode IslandwétaneunLong Island, kitu ogé hiji wates internasional jeungpropinsiQuebecdiKanada kalérjeungOntariodi kulon jeung kalér. Nagara bagéan  New York mindeng disebut salaku Propinsi  New York atawa Nagara New York pikeun ngabédakeun tiNew York City, mangrupa kaayaan kota anu pangpadetna sarta jadi puseur ékonomi.
Dina taun2014Nurutkeun catetan anu aya. Pangeusina ampir kana  8,5 juta urang,Kota New York mangrupa hiji kota anu pang padetna di  Amérika Serikat. Kota ieu ogé  merupakan jalan utama pikeun imigrasi hukum ka Amérika SerikatKota New York mangrupa Aréa Metropolitan, puseur kota anu pangeusina pangpadetna sadunya.Kota New York kasohor ogé ku Ellis Island (“tempat anu loba wanoja-na”), Hiji kota anu mibanda kakuatan global,kota New York mangrupa cukang lantaran kana ngaronjatkeun balantik, media, pakéan, seni, teknologi, hiburan jeung sajabana. kota New York ogé mangrupa tempat dumuk PBB,New York City is an important center for international diplomacyKota New York mangrupa tempat di mana babalagempagan/diplomasi internasional jeung deui ieu kota digambarkeun hiji puseur budaya jeung ekonomi dinya.
Taya lian Henry Hudson dina taun1609mangrupa mimiti aubna bangsaÉropajeung daerah sején. Balayar pikeun pausahaanWalandapernahna diIndia Timurtuluy néangan nepikeun kaAsia, manéhna ngulampreng saluareun basisir New York dina11 Séptémbertaun éta kénéh.Béja ngeunaan éta pamangihna ngarojong sodagar Walanda pikeun maluruh éta basisir dina enggoning néangan kauntungan tina dagang jeung warga éta tempat.
Salilaabad ka-17ieu sodagar Walanda ngadegkeun benteng dagang jeung suku-suku séjén  anu diwadahan dinakoloniNew Netherlandtuluy nerekab nepikeun ka jadi padumukan  Beverwijck dina taun1647, saterusna ieu tempat katelahAlbany;Fort Amsterdam(1625, ngarekahan anu antukna jadiNew Amsterdamkiwari katelah  New York City); saterusnaEsopus, (1653, ayeuna jadiKingston). Hasilnapatroonshiptina Rensselaerswyck (1630), anu dikurilingan Albany tur lumangsung nepikaabad ka-19, ieu mangrupa hiji kaayaan anu ngarojong hasilna sistem koloni. Salilaperang Inggris-WalandaKadua ngaranna dirobah jadi  Provinsi New York. Kota New York direbut deui ku Walanda  dina taun1673dina mangsa perang anu ka tilu Inggris-Belanda (1672-1674) ganti deui ngarana jadi  New Orange. Saterusna sataun tuluy balik deui ka  Inggris ku ayana janji pasini  Westminster .
Dinaabad ka-19jalan  Urang Kulon ka wewengkon New york pikeun leuwih gampang ku diwangun hijikanal, ku lantaran hiji-hijina jalan ngaliwatanGreat Lakeskahalangan ku curugNiagara(Niagara Falls). 
GubernurDeWitt Clintonkacida ngarojong pikeun diwangun hiji  kanal anu baris nepungkeun susukanHudsonjeung situErie, ku alatan kitu engkéna bakal jadi hiji situ anu gedé pisan (Gréat Lakes). Pangwangunanna dimimitian dina taun1817réngsé taun1825. Saréngséna ieu kanal dimangpaatkeun leuwih jembar pikeun kaperluan tali marga ogé transportasi komérsial. Ku ngaronjatna hubungan ngaliwatan ieu kanal  ngajadikeun pilihan séjén pikeun migrasi atawa pindahna warga jeung barang tikulon ka New York atawa sabalikna  anu biasanamah ngamangpaatkeu karéta.
Nincak mangsa taun-taun saméméh perang, Kota New York ngayakeun usaha bareng anu lega jeung pabriktékstilbagéan kalér ogé kidul. Ampir kana satengah tina ékspor New York éta patalina jeungkapas, jeung hasilkebonti kidul. Sodagar anu mindeng pisan ka New York pikeun mibandahotélfavorit. Dina waktu anu sarua ,aktivismepikeunabolisionismekuat di kota jeung  bagéankalér, Underground Railroad (ngaran anu dipaké pikeun sakumpulan  masarakat dilakukeun susulumputan diAmerika Serikatdina taun1830) di mana masyarakat ogé loba  ngadukung. Dina poé-poé mimiti peperangan sadulur di Amérika, wali kota New York ngarojong pikeun kota mah misahkeun manéh supaya henteu ngaruksak kalumangsungan usaha dagang, ngan dina ahirna ngadukung ogé kana perang.
Salila lumangsungna perang sadulur ieu, nagara bagéan New York nyayagikeun leuwih ti 370.000 prajurit pikeun pasukan gabungan. Leuwih ti 53.000 warga New York tilar dunya dina ieu pangperangan
Serangan 11 September 2001
Dina tanggal11 September2001, dua tina opatpesawatdirampog saterusna diteumragkeun kanaMenara KembarWorld Trade CenterdiLowerManhattannepikeun ka runtuhna. anu ngabalukarkeun 2.753 korban tilar dunya  Runtuhna ieuMenara Kembardibalukarkeun ku ruksaknaextensivenessanu ngabalukarkeun 147-panumpang tina dua pesawat tilar dunya. Ti saprak 11 September 2001 ieu, sabagian gedéLower Manhattangeus di bebenah deui. Loba pagawé  anu mantuan nyalametkeun korban dina éta kajadian katut masarakat anu aya dina étaaréasababaraha taun saenggeusna ngalamannaoverdevelopedsababara di antarana  keuna ku panyakit, teu saeutik ogé anu tilar dunya.
Dina 11 September 2011 Hijisituspikrun miéling ieu kajadian dibuka pikeun balaréa. muséum nu matuh dibuka ogé dina urut éta kajadian tanggal21 Maret2014.One World Trade Centerréngsé dina taun  2014, ngajadikeunpencakar langitpangjangkungna anu aya di benua beulah kulon mah, di 1776kakiwangunan anu séjénna keur dikeureuyeuh diwangun di éta lokasi.