Wikang Proto-Griyego

Angwikang proto-Griyego(Griyego:Πρωτοελληνική γλώσσα) ang pinagpapalagay na huling karaniwang ninuno ng lahat ng mga alam na anyo ngwikang Griyegokabilang angGriyegong Mycenaean,mga klasikong Griyegong dialekto(Attic-Ionic,Aeolic,DoricandArcado-Cypriot), at sa huli ayGriyegong Koine,Griyegong MediebalatModernong Griyego. Ang ilang mga skolar ay nagsasama ng pragmentaryongsinaunang wikang Macedonianobilang isang nagmula mula sa mas maagangProto-Helenikong wikao sa depinisyon ay isinasama ito sa mga inapo ng wikang Proto-Griyego bilang isangwikang Helenikoat/o isangdiyalektongGriyego.Ang wikang Proto-Griyego ay pinaniniwalang sinalita sa hulingika-3 milenyo BCEna pinakamalamang ay samga Balkan. Ang pagkakaisa ng wikang Proto-Griyego ay nagkas habang ang mga migrante na nagsasalita ng nauna sawikang Mycenaeanay pumasok sa peninsulang Griyego noong mga ika-21 siglo BCE o noong ika-17 siglo BCE sa pinakahuli. Ang ebolusyon ng wikang Proto-Griyego ay dapat isaalang-aalang sa kalalagyan ng maagangsprachbundPaleo-Balkanna gumagawang mahirap na magguhit ng mga eksaktong hangganan sa pagitan ng mga indibidwal na wika. Ang representasyong Griyego ng salita-inisiyal na mgalaryngealng mga protetikong patinig ay pinagsasaluhan ngwikang Armenyona nagsasalo rin sa ibang mga pekuliaridad na ponolohikal at morpolohikal ng wikang Griyego. Angmalapit na kaugnayan ng Armenyo at Griyegoay nagbibigay linaw sa kalikasanparapiletikongCentum-Satem isogloss.
Lumitaw ang Proto-Griyego habang dibersipikasyon ng hulingwikang Proto-Indo-Europeo(PIE). Ang pinakahuling yugto ng itong proseso ang nagdulot ng mga mas mahulingpamilya ng wikaat nangyaric.2500 BCE. Lumitaw ang Pre-Proto-Griyego, ang diyalektongIndo-Europeona pinagmulan ang Proto-Griyego,c.2400 –c.2200 BC sa pook na may mga hangganan sa pre-Proto-Indo-Iraniyosa silangan, at sa pre-Proto-Armenyoat pre-Proto-Prihiyosa kanluran, sa mga silangang hangganan ngTimog-silangang Europa. Ang naging Proto-Griyego ng mga tagapagsalita aylumipatmula sa kanilangTinubuang lupa ng mga Indo-Europeo(baka sa hilagang-silangan ngDagat Itim) sa buongEuropa, at umabot saGresyasa isang petsa na pinagpasiyahan malapit na transisyon mula sa MaagangPanahong Bronsehanggang sa Gitnang Panahong Bronse. Maaari isipin ang ebolusyon ng Proto-Griyego sa loob ng konteksto ng isang maagangPaleo-Balkanikongsprachbundna nagpapahirap sa pagtukoy ng mga eksaktong hangganan sa pagitan ng indibiduwal na mga wika. Ang Griyegong representasyon ng mgakatinig na laringeal, sa mga simula ng mga salita, samga patinig na protetikoay nangyayari din, halimbawa, sawikang Armenyo, na parang din nagkakaroon ilang mga katangian na ponolohikal at morpolohikal ng Griyego. Dahil sa ito, ipinapanukala ng ilang mgalingguwistaanghipotetikong kaugnayan sa pagitan ng Griyego at Armenyo, ngunit katiting ang ebidensiya.
Pinananatili ng Proto-Griyego ang mga katangian sa kasarian at bilang ng sistemang pampangngalan ngProto-Indo-Europeo. Gayunman, hindi mapagpasya ang ebidensya mula saGriyegong Micenicotungkol sa kung ang lahat ng walong kaso ay patuloy na ginamit, pero ito ay mas sigurado para sa limang karaniwang kaso ng Klasikong Griyego (nominatibo, henitivo, datibo, akusatibo at bokatibo). Di-tiyak ang ablatibo at lokatibo, dahil sa panahong mga tekstong Micenico, baka naging daop sa henitibo at datibo ayon sa pagkakabanggit. Iniisip na ang sinkretismo sa pagitan ng mga kaso ay mas mabilis na umabante para sa pangmarami, dahil ang datibo at lokatibo ay naging daop bilang-si(sa Proto-Indo-Europeo ito ay-su-). Baka gumanyak ang analohiya, sa lokatibong singular na -i-, ng itong pagsasanib. Bagaman, ang pitong katangiang kaso ay sigurado na nagpapatunay sa Micenico, pero malabo ang estado ng ablatibo.
Ang mahahalagang kaunlaran na ipinalalagay sa panahong Proto-Griyego ay sumasaklaw:
Naging produktibo ang superlatibo sa-tatos.
Ang kakaibang oblikong suwinggunaik-"mga babae", na nagpatunay angmga tableta ng Tebas, baka ay Proto-Griyego. Lumilitaw din saWikang Armenyobilanggunai-.
Nilalalang ang mgapanghalipnghoûtos,ekeînosatautós. Ang gamit ngho,hā,tobilang mgaartikuloay post-Micenico.
Minana ng Proto-Griyego angunlapinge-para sa mga pormang pampandiwana ipinahayag ang nakaraan. Ang katangiang iyon ay ibinabahagi lang sa Indo-Iraniyo at Prihiyo (at saka, sa ilang mga lawak,Armenyo), na medyo na nagtataguyod ng teorya ng isang proto-diyalektong "Greko-Ariano" o "PIE ng Panloob". Sa panahon ni Homer, gayunman, opsyonal pa ang itong unlapi, malamang lamang isang malayangpartikulo, na nangahulugan "dati" saproto-wika, at baka nawala sa karamihan ng mga ibang sangay. Pumapayag rin ang Griyego, Prihiyo, at Indo-Iraniyo tungkol sa kawalan ng hulaping -r sagitnang boses, na nawala rin sa Proto-Griyego.
Ang mgabilangay deretso na hango sa PIE.