Ranobe

Ranobe(ラノベ),raynobe(ライノベ),asan roman(ライトノベル,raito noberu)və yalayt-novel— əsasən gənc kütlə – orta məktəb və lisey tələbələri üçün nəzərdə tutulanyaponromanlarınbir növü.Ranobe əvəzinə işlədilən sözlərdən biri olan"layt-novel"vasey-eyqoolub,ingilis dilindəki"light novel"söz birləşməsindən yaranmışdır. Ranobe daha tez-tez işlədilən sözdür.QərbdəbəzənLNqısaltmasından istifadə olunur. Ranobelər adətən 40.000–50.000 sözdən ibarət olur, daha qısa olanları ABŞ ədəbiyyat terminologiyasındanovellaadlandırılan hekayə növünə ekvivalent hesab olunur. Ranobelər nadir hallarda 100-dən çox səhifədən ibarət olur, çap olunması üçün cədvəl hazırlanır, adətənbunkobon(A6, 10,5 sm × 14,8 sm) formatında nəşr olunur və manqa stilində olan illüstrasiyalara malik olur.Lakin illüstrasiyasız ranobelərə də rast gəlmək mümkündür.Mətn çox vaxt kitab şəklinə salınmazdan qabaq antologiya jurnallarında serializasiya olunur.
Ranobelər pulpa jurnallarının inkişaf etmiş formasıdır. 1970-ci illərdə oxucuları məmnun etmək məqsədi ilə artıq klassik üzlükləri məşhur anime üzlükləri ilə dəyişdirmiş bir çoxYaponiyapulpa jurnalları hər hekayənin əvvəlinə şəkillər qoymağa və populyaranime,manqa,filmvəvideo oyunlarhaqqında məqalələr yerləşdirməyə başlamışdır. Məzmun"Ulduz müharibələri"kimi məşhur filmlərdən də təsirlənmişdir. Hekayə oxucuları razı salacaq şəklə düşmüş və populyar stildə tamamilə şəkillərlə zənginləşdirilmişdir. Populyar seriyalar romanlarda nəşr olunmuşdur.
Son illərdə ranobelərmanqa,animevəfilmlərüçün populyar adaptasiya seçiminə çevrilmişdir, lakin anime və film adaptasiyaları üçün adətən ranobe seriyasının sadəcə ilk iki cildi istifadə olunur. Ranobelər adətən"Faust","Gekkan Dragon Magazine","The Sneaker"və"Dengeki hp"kimi ədəbi jurnallarda və ya"Comptiq"və"Dengeki G's Magazine"kimi mediafranşiz jurnallarında serializasiya olunur.
Nəşriyyatlar daim yeni, uğur qazanacaq ranobelər axtarışındadır. Bunun üçün illik müsabiqələr təşkil edirlər. Belə müsabiqələrdə qalib gələnlər pul mükafatı əldə edir və ranobesini nəşr etdirmək hüququ qazanırlar.Dengeki Roman Mükafatıən nüfuzlu müsabiqələrdən biridir. 2013-cü ildə bu müsabiqə üçün 6.500-dən çox ranobe təqdim olunmuşdu.Bütün romanlar "ranobe" kimi etiketlənir və ucuz qiymətə nəşr olunur. Məsələn,"The Melancholy of Haruhi Suzumiya"ranobesininYaponiyadakıqiyməti 514¥(üstəgəl, 5 % vergi; ~ 7manat) təşkil edir və buYaponiyadasatılan ranobelərin normal qiymətinə uyğun gəlir. 2007-ci ilin məlumatına görə (Yaponiyahökumətinin maliyyələşdirdiyi sayta görə) ranobe bazarının qiyməti 20 milyard¥(~ 272 milyonmanat) təşkil edir və hər il 30 milyon nüsxə ranobe çapdan çıxır.Kadokawa Sneaker BooksvəDengeki Bookskimi başlıca imprintlərə sahib olanKadokawa Group Holdingsşirkətinə bu bazarda düşən pay 70–80 %-dir. 2009-cu ildə ranobe satışından 30,1 milyard¥(~ 410 milyonmanat) gəlir əldə olunmuşdur və ranobe satışlarıYaponiyadakıbunkobon formatında olan kitab-dəftər məhsullarının 20 %-ni təşkil etmişdir.
Son illərdə ranobelərin digər dillərə, xüsusiləingilis dilinətərcümə edilməsində böyük fəallıq müşahidə olunur. 2007-ci ilin martındaSeven Seas Entertainmentyapon ranobesini tərcümədə edərək bankobon cildində nəşr edən ilk ingilisdilli nəşriyyat olmuşdur.Ranobeləriingilis dilinətərcümə edən digər nəşriyyatlarTokyopop,Viz,DMP,Dark Horse,Yen Press, vəDel Rey Mangadır.
Artıq ucuz, pulpaYaponiyaromanları ranobeləri xatırlatmağa başlamışdır. 1975-ci ildəSonorama Bunkoimprinti yaradılmışdır. Hideyuki Kikuçi və Baku Yumemakura kimielmi fantastikavə qorxu janrlarında yazan yazıçılar belə imprintlərlə karyeralarına başlamışdılar.
1980-ci illərdə Yoşiki Tanakanın gənclər üçün nəzərdə tutduğu"Heroic Legend of Arslan"ranobesi məşhurluq qazanmışdır."Record of Lodoss War"da böyük uğur əldə etmişdir. Bu iki ranobe əsasındaanimelərçəkilmişdir.
1990-cı illərdə uğur qazanan"Slayers"ranobe seriyasında RPG elementləri ilə komediya birləşdirilmişdi. Bir neçə il sonraMediaWorkshazırda bir çox məşhur ranobeləri nəşr edənDengeki Bunkoimprintini qurmuşdur."Boogiepop"ranobe seriyası imprintin ilk məşhur nəşrlərindən biri idi.
Dengeki Bunkoyazıçıları yavaş-yavaş diqqət çəkərkən 2006-cı ildə Haruhi Suzumiyanın seriyaları böyük uğur əldə etmişdir və bundan sonra ranobelərə olan maraq çox böyümüşdür.