Tərcümə layihəsi

Tərcümə layihəsi— tərcümə fəaliyyəti ilə məşğul olanlayihə. müəyyən birmətninvə yanitqinbir dildən başqa bir dilə çevrilməsi prosesinin planlı şəkildə həyata keçirildiyi fəaliyyətlər toplusudur. Bu layihələr təkcətərcüməninözünü deyil, həm də onun idarə olunmasını, keyfiyyətin təmin edilməsini və vaxtında təhvil verilməsini əhatə edir. Tərcümə layihələri yazılı, şifahi, audiovizual və ya texniki mətnlərin tərcüməsi ilə əlaqəli ola bilər.Antuan Berman kimi tərcüməçi alimlər belə bir fikri müdafiə edirlər ki, hər bir tərcüməçi öz tərcümə layihəsini hazırlamalı, ona sadiq qalmalı və daha sonra tərcümənin tənqidini inkişaf etdirməlidir. Hər bir tərcüməçi yalnız öz tərcümə layihəsinə sadiq ola bilər.
Planlı yanaşma məqsəd və məzmununa görə xüsusi bir plan üzrə idarə olunur.
Komanda işindətərcüməçilər,redaktorlar, korrektəçilər, layihə menecerləri və digərmütəxəssisləriştirak edə bilər.Dilvəmədəniyyətadaptasiyasında mətnin yalnız dil baxımından deyil, həm də mədəni kontekstə uyğun tərcümə olunması vacibdir.Ədəbiyyat,hüquq,texnika,elm,biznesvə digər sahələrdə mətnlərin tərcüməsi layihənin məqsədindən asılıdır.
Əvvəlcə mətnin və yanitqintərcümə üçün uyğunluğu analiz edilir. Layihənin həcmi, məqsədi və çatdırılma müddəti müəyyən edilir. Tərcümə üçün tələb olunanresurslarvətərcüməçilərseçilir. Tərcümə prosesi zamanı mətn ilkin tərcümə edilir. Tərcüməçiterminologiya, üslub və konteksti nəzərə alaraq mətni çevirir. Tərcümə olunan mətnredaktorvə ya korrektəçi tərəfindən yoxlanılır və təkmilləşdirilir.
Keyfiyyətin təmin edilməsi mətnin düzgünlüyü, tamlığı və uyğunluğu ilə yoxlanılır. Tərcümə olunan iş müştəriyə təqdim edilir və rəy əsasında lazım gələrsə, düzəlişlər aparılır.
Fərqli dillərdə danışan insanlar arasında əlaqə yaratmaq dillərarasıünsiyyətinqurulmasında mühüm amildir. Mədəniyyətlərarası bilik mübadiləsi, elmi və texniki biliklərin ötürülməsi, qlobal bazarlara çıxış tərcümə layihəsinin məqsədləri sırasındadır.
Ədəbiyyat, tarix və yaincəsənətkimi sahələrdə mədəni biliklərin yayılması, yeni texnologiyalar və elmi nailiyyətlərin müxtəlif dillərdə paylaşılması,
şirkətlərin və təşkilatların beynəlxalq müştərilərə çatmasına imkan yaratmaq tərcümə layihəsinin məqsədlərinə daxildir.
Dil və terminologiya çətinlikləri: Mütəxəssis terminlərin tərcüməsi zaman həmişə uyğun qarşılıq tapmaq mümkün olmur.
Mədəni uyğunlaşma məsələləri: Mətnin mədəni kontekstə uyğunluğu təmin olunmalıdır.
Vaxt məhdudiyyətləri: Layihənin qısa müddətdə yüksək keyfiyyətlə tamamlanması təzyiq yarada bilər.
İnkişaf edən texnologiyalar: Maşın tərcüməsinin və tərcümə alətlərinin təsiri artmaqda olduğundan insan tərcüməçilərinin rolu dəyişir.
CAT (Computer-Assisted Translation) alətləri tərcümə prosesini avtomatlaşdıran proqram təminatları, tərcümə yaddaşı və terminologiya bazalarından istifadə edir.Maşın tərcüməsisüni intellektəsaslı tərcümə texnologiyaları layihələrini sürətləndirir, lakin insan müdaxiləsi hələ də vacibdir.
Audiovizual tərcümə alətləri subtitrlərin yaradılması, sinxron dublyaj və multimedianın tərcüməsində istifadə edilir.
Tərcümə layihələrilokalvə qlobal səviyyədə dillərarası əlaqələrin və mədəniyyətlərarası ünsiyyətin qurulmasında mühüm rol oynayır. Müasir dövrdə tərcümə layihələri, xüsusilə texnologiyanın inkişafı ilə daha kompleks və yüksək səviyyədə icra edilir.