Sistemang limpatiko

Angsistemang limpatikoay isang masalimuot na sapot ng mgaorganong limpoid, mgagutling limpa, mgapunduhang limpa, mgatisyung limpatiko, mgalimpang kapilaryoat mgasisidlan ng limpana lumilikha at nagdadala ng mgalimpamula satisyupatungo sasistemang sirkulatoryo. Isang mahalagang bahagi ngsistemang imyunoang sistemang limpatiko.
May tatlong mga magkakaugnay na mga tungkulin ang sistemang limpatiko: (1) pagaalis ng sobrang pluido mula sa mga tisyu ng katawan, (2) pagsipsip ng mga asidongtabaat kasunod na pagdadala ng mga taba, bilangchyle, sa sistemang sirkulatoryo, at (3) paglikha ng mga selulang imyuno katulad ng mgalimposito(na mgaantibodyna siya namang gumagawa ng mgaselulang plasma) at mgamonosito.
Hindi katulad ng sistemang pandugo, ang sistemang limpatiko ay hindi sarado at walang pangunahing pambomba. Mabagal na nagaganap ang galaw ng limpa na may mababang presyon dahil saperistalsis, mga balbula, at kilos na pagpiga ng mga masel na pambuto. Katulad ng mgabena, naglalakbay ang limpa sa loob ng mga sisidlan sa pamamagitan ng iisang daan lamang, na dahil sa mgapampigil na semilunar. Pangunahing nakabatay ito sa mga galaw ng masel na pambuto upang mapiga ang pluido mula sa kanila, natatangi na yaong mga malapit sa mga ugpungan. Ang maindayog na mga paggalaw ng mga dinding ng mga sisidlang limpatiko ay maaari ring makatulong sa paglilipat ng pluido patungo sa mga pinakamaliit na mga sisidlang limpatiko atkapilaryo. Nakapagpipigil dito ang mga masisikip na damit, na samakatuwid ay nakababawas sa pagaalis at pagpaparami ng mga dumi. Kung mananatili ang mga pluido sa tisyu, mamamaga ang tisyu; tinatawag itongedema. Habang nagpapatuloy ang paikot na pagdaraan sa sistema ng katawan, dinadala ang pluido sa mas nagsisilaking mga sisidlang limpatiko na nagtatapos sakanang punduhang limpatiko(para sa mga limpang nagmumula sa kanang pangitaas na bahagi ng katawan) at angpanduhang pangtorako(para sa natitirang mga bahagi ng katawan); ang kapwa punduhan (Ingles:duct) ay tumutulo o dumadaloy patungo sasistemang sirkulatoryosa may kanan at kaliwangbenang subclavian. Nakikipagtulungan ang sistema sa mgaselula ng puting dugona nasa loob ng mgagutling panglimpaupang maiwasang mahawahan ng mga selula ng kanser,fungi, birus o bakterya. Kaya tinatawag din ito bilang pangalawang sistemang sirkulatoryo.
Ang mgasisidlan ng limpa, ang mgalacteal, ay nasa loob ng mga hanay ngpitak gastrointestinal. Kung ang karamihan sa mga sustansiyang nasisipsip ngmaliit na bitukaay ipinapasa sa mgasistema ng benang portalupang makatulo (sa pamamagitan ngbenang portal) papasok saatay, kung saan tinitimpla ang mga ito, ang mga taba (lipid) naman ay ipinapasa sa sistemang limpatiko, na dadalhin sa sirkulasyon ng dugo sa pamamagitan ngpunduhang pangtorako. Tinawag nachyle(hindichyme) ang limpang napuno ang taba na nagmula sa mga limpatiko ngmaliit na bituka. Habang lumilibot ang dugo, tumatagos ang pluido patungo sa mga tisyu ng katawan. Mahalaga ang pluidong ito dahil nagdadala ito ng pagkain sa mga selula at nagdadala ng mga dumi pabalik sa daluyan ng dugo. Ang mga sustansiya na pinakawalan sa sistemang sirkulatoryo ay sinasamsam ngatay, matapos na magdaan sa sistema ng sirkulasyon. Isang sistemang walang-balikan ang sistemang pang-limpa, na nagdadala ng pluidong interstisyal pabalik sa dugo.
Saelephantiasis, nakapagdudulot ang impeksiyon ng mga sisidlang limpatiko ng pagkapal ng balat at paglaki ng mga nakapailalim na mga tisyu, natatangi na ang mga nasa hita at mga kasangkapang pangkasarian. Pangkaraniwang dulot ito ng isangkaramdamang parasitikongtinatawag nalymphatic filariasis. Kadalasang naaapektuhan ang mgalambong katawan (bagaman maaari ring maapektuhan angmukha,leeg, attiyan). Nangyayari ito kung napinsala o abnormal ang pagkakalikha sa sistemang limpatiko. May humigit-kumulang sa mga 170 milyong mga tao ang may ganitong sakit.
Mayroon itong tatlong pase:
Nagsisimulang malikha ang mga tisyung limpatiko matapos ang ika-limang linggo ng buhay embriyoniko. Lumilitaw ang mga sisidlang limpatiko mula sa mgasako ng limpana lumalago mula sa mga lumalaking mgabena, na hinango mula samesoderm.