Hamhung

AngHamhŭng(Hamhŭng-si;Pagbabaybay sa Koreano:[ham.ɦɯŋ]) ay ang pangalawang pinakamalakinglungsodngHilagang Korea, at ang kabisera ng lalawigan ngTimog Hamgyŏng. Noong huling bahagi ng taong 2005, ang kalapit na lungsod ngHŭngnamay ginawang isangward(kuyŏk, kahalintulad ng isang distrito sa Timog Korea at ibang bansa) sa loob ng Hamhŭng.Mayroon itong populasyon na 768,551 magmula noong 2008.
SiYi Sung-kena nagtatag ngDinastiyang Yiay namahinga sa lungsod pagkaraan ng matagumpay na kudeta ng kanyang anak na siYi Bang-wonsa palasyo noong 1400. Bagaman nagpadala ang kanyang anak ng mga sugo upang mapagkasundo, pinapagpapatay niya ang mga ito. Isang makabagong Koreanong ekspresyon, "King's envoy to Hamhŭng" (Hamheungchasa), ay tumutukoy sa taong pumunta sa isang paglalakbay at hindi na muling nabalitaan.Kilala ang lungsod bilangKankōnoongpamumuno ng Hapon sa Koreasa pagitan ng 1910 at 1945. Pinalaya ito ngHukbong Pulanoong 22 Agosto 1945.
Lubhang nasira ang lungsod (80–90 porsyento) noongDigmaang Koreanoat nasakop ng mgaTimog Koreanongkawal sa pagitan ng 17 Oktubre 1950 at 17 Disyembre 1950. Mula 1955 hanggang 1962, sentro ang Hamhŭng ng isang malakihang patakaran ng muling pagtatayo at pagpapaunlad sa tulong ngSilangang Alemanyakabilang na ang pagtatayo ng mga industriyang ukol sapagtatayoat mga matinding sukatan sa pagsasanay para sa mga Koreanong manggagawa sa pagtatayo,inhinyero,tagaplano ng lungsodatarkitekto. Nagwakas ang proyekto dalawang taong mas-maaga sa inaasahan at kalakip na mababang propayl dahil saalitang Tsino-Sobyetat mga magkasalungat na pananaw ng Hilagang Korea at Silangang Alemanya ukol sa nasabing usapin.
Mula 1960 hanggang 1967 pinamamahalaan ang Hamhŭng na hiwalay mula Timog Hamgyŏng bilang isangDirektang Pinamumunuang Lungsod(Chikhalsi). Bago ang taong 1960 at mula 1967, isa nang bahagi ng lalawigan ang lungsod.
Nasaksihan ng lungsod noong 1995 ang isa sa mga tanging dokumentadong (hanggang ngayon) pagsubok sapamahalaan ng Hilagang Koreanang nagsimula ang mgasundalongtinamaan ngmatinding kagutumanng isang martsa patungongPyongyang. Sinugpo ang pag-aalsa at binuwag ang sangkot na pangkat ng mga sundalo.
Lumitaw na may di-pagkakabagay na bunga sa mga taga-Hamhŭng ang taggutom sa Hilagang Korea ng dekada-1990. Inilarawan ni Andrew Natsios, datingaid worker, tagapangasiwa sa USAID, at may-akda ngThe Great North Korean Famine, ang Hamhŭng bilang "ang lungsod na pinakanapuruhan ng taggutom."Inilalarawan ng mga bagong nilathalang ulat mula saThe Washington PostatReutersang napakaraming mga bagong puntod sa mga nakapaligid na dalisdis ng bundok at iniulat na karamihan sa mga bata ng Hamhŭng ay nabansot dahil sa mahinang kondisyon ng katawan dulot ng hindi wastong pagkain. Isinalaysay ng isang naligtas na higit sa 10% ng populasyon ng lungsod ang namatay, habang tumakas ang isa pang 10% ng populasyon upang makahanap ng pagkain.
Bagaman sarado dati sa mga dayuhan, maari nang bumiyahe ang mga banyagang mamamayan sa Hamhung sa pamamagitan ng mga iilang may-pahintulot na mga Hilagang Koreanongtour operator.
Matatagpuan ang Hamhŭng sa kaliwang sangay ng Ilog Sŏngch'ŏn, sa silangang bahagi ng Kapatagan ng Hamhŭng (함흥평야), sa lalawigan ng Timog Hamgyŏng, hilaga-silangang Hilagang Korea. Ang Tonghŭngsan ay may taas na 319 metro.
Isang mahalagang sentro ng industriyang kimikal sa bansa ang lungsod ng Hamhŭng. Isa itong industriyal na lungsod na nagsisilbi bilang pangunahing pantalan para sa panlabas na kalakalan ng Hilagang Korea. Kabilang sa mga produkto nito ang mgatela(lalo na angvinalon), kasangkapang metal, makinarya, repinadong langis at elaboradong pagkain (processed food).
May ispekulasyon na ang Hamhung ay ang sentro ng paggawa ngmethamphetamineo shabusa Hilagang Korea, dahil sa mataas na proporsyon nito ng mga kimiko at kinatatayuan ng isang hugnayang pangkimika at pang-industriya na itinayo pa ng mga Hapones noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
Matatagpuan sa Hamhŭng angHamhŭng Grand Theatre, ang pinakamalaking tanghalan ng Hilagang Korea.Matatagpuan din sa lungsod ang isang pambansangmuseo.
Ang Hamhŭng ay tahanan ng Hamhŭng University of Education, Hamhŭng University of Pharmacy, Hamhŭng University of Chemistry at Hamhŭng University of Medicine. Kabilang sa mga propesyonal na kolehiyo sa Hamhǔng ang Hamhǔng College of Quality Control, ang Hamhŭng Hydrographic and Power College, at ang Hamhǔng College of Electronics and Automation. Mayroon ding isang sangay ng akademiya ng agham.
Nakakambal ang Hamhŭng sa:
AngHŭngnamay isa sa pitong mgaward(kuyŏk, katumbas ng distrito) ng Hamhŭng. Isa itong pantalan sa silangang baybayin ngDagat ng Hapon, walong milya mula sa pusod ng Hamhŭng. May lawak itong 250 kilometro kuwadrado. Dating pangatlong pinakamalaking lungsod saHilagang Koreaang Hŭngnambago naging distrito ng Hamhŭng noong 2005.
Tinatayang nasa 200,000 hanggang 400,000 ang population ng distrito. Ang opisyal na bilang ng populasyon ng distrito ay 700,000 ngunit ito ay pinagtatalunan.
Nahahati ang distrito sa 43tong(mga purok), 1rodongjagu(distrito ng mga manggagawa) at 5ri(nayon).
Tahanan ang Hŭngnam sa Hugnayang Pataba ng Hŭngnam (Hŭngnam Fertilizer Complex), na sinasabi ring ginagamit upang makagawa ng mga kimikal na armas.Nasa Hŭngnam din ang February 8 Vinylon Factory Complex. Tahanan din ito ng Hungnam Chemical Engineering College.
Ang Estasyong Hungnam ay nasa daambakal ngLinyang Pyongra.
Ang pantalan sa Hŭngnam ay kinaroroonan ngpaglikas sa Hŭngnam, isang mahalagang paglikas ng kapuwa hukbo ngMga Nagkakaisang Bansa(UN) at Hilagang Koreanong sibilyan noongDigmaang Koreanosa huling bahagi ng Disyembre 1950. Tinatayang nasa 100,000 kawal at kagamitan at 100,000 sibilyan ang inilulan sa sari-saring mga barkong pangalakal at transportasyong panghukbo sa kabuuang 193 karga ng barko (shiploads) sa mga linggo hanggang saKapaskuhanng 1950, at inilulan sa kaligtasan saBusanat iba pang mga paroroonan saTimog Korea. Kinabibilangan ng mga naglikas ang 14,000 takas (refugees) na inilulan sa isang barko, angSS Meredith Victoryna pinakamalaking paglikas mula lupa gamit ang iisang barko. Naging posible ito dahil sa pagpahayag niPangulong Trumanng pambansang kagipitan na inilabas noong 16 Disyembre 1950 dahil sa Pampanguluhang Proklamasyon Blg. 2914, 3 C.F.R. 99 (1953). Ang operasyon na ito ay kasukdulan ngLabanan sa Imbakang Chosin, kung saang naglaban ang mga kawal ng UN upang makaalis ng Tsinong patibong.
Noong kahulihan ng 2005, binaba ang antas ng Hŭngnam sa distrito (Hŭngnam-kuyok) mula sa pagiging lungsod (Hŭngnam-si).
Gabay panlakbay saHamhungmula sa Wikivoyage