นีงาตะ (เมือง)

นีงาตะ หรือ นีกาตะ (ญี่ปุ่น: 新潟市; โรมาจิ: Niigata-shi) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของจังหวัดนีงาตะซึ่งตั้งอยู่ในภูมิภาคชูบุของประเทศญี่ปุ่น นีงาตะเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดบนชายฝั่งตะวันตกของเกาะฮนชู และเป็นเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับที่สองของภูมิภาคจูบุรองจากนาโงยะ ตัวเมืองอยู่ริมทะเลญี่ปุ่นและอยู่ใกล้กับเกาะซาโดะ
ณ วันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 2019 นครมีประชากรประมาณ 797,591 คน และมีความหนาแน่นของประชากรที่ 1,098 คนต่อตารางกิโลเมตร นครมีพื้นที่ 726.45 ตารางกิโลเมตร เขตมหานครนีงาตะ ซึ่งเป็นพื้นที่ธุรกิจของมหานคร มีจีดีพี 43.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐใน ค.ศ. 2010
นีงาตะมีประวัติศาสตร์อันยาวนานในฐานะเมืองท่า ก่อนที่กลายเป็นเขตเศรษฐกิจอิสระหลังการปฏิรูปเมจิ รัฐบาลท้องถิ่นประจำนครก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1889 ต่อมาได้มีการควบรวมกับเทศบาลข้างเคียงใน ค.ศ. 2005 ทำให้ประชากรในนครพุ่งขึ้นสูงถึง 810,000 คน การผนวกรวมในครั้งนี้ทำให้นีงาตะเป็นนครที่มีพื้นที่นาข้าวมากที่สุดในญี่ปุ่น ในวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 2007 นีงาตะกลายเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนดแห่งแรกที่ตั้งอยู่ริมฝั่งทะเลญี่ปุ่นบนเกาะฮนชู
คำว่า "นีงาตะ" มีอยู่ในบันทึกครั้งแรกเมื่อปี 1520 (ปีเอโชที่ 17) ชื่อในอักษรคันจิสามารถแปลได้ดังนี้คือ 新 "ใหม่", 潟 "ลากูน", 市 "นคร"
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากไม่มีการบันทึกเกี่ยวกับที่มาของชื่อนี้จึงนำไปสู่ทฤษฎีหลายประการ ประการแรก "นีงาตะ" เป็นชื่อลากูนขนาดใหญ่ที่ปากแม่น้ำชินาโนะ ประการที่สองคือชื่ออ่าวภายในแผ่นดินที่บริเวณปากแม่น้ำ ประการที่สามคือชื่อหมู่บ้านที่ตั้งอยู่บนเกาะบริเวณปากแม่น้ำ ประการที่สี่คือชื่อของอีกหมู่บ้านหนึ่งบนเกาะที่ย้ายไปอยู่ในย่านฟูรูมาจิ และทำให้กลายเป็นชื่อของลากูนที่อยู่ใกล้เคียง
นีงาตะตั้งอยู่บนที่ราบชายฝั่งทะเลญี่ปุ่น ใกล้กับเกาะซาโดะ ตัวนครมีแม่น้ำชินาโนะและแม่น้ำอากาโนะไหลผ่าน นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ชุ่มน้ำหลายแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งทะเลสาบซากาตะที่ได้รับการจดทะเบียนให้เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำของอนุสัญญาแรมซาร์
พื้นที่ที่มีการยกตัวต่ำและแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์ทำให้ตัวนครสามารถถมทะเลและรับมือกับภาวะอุทกภัยได้อย่างดีในตลอดเวลาของช่วงประวัติศาสตร์
ในบางครั้ง นีงาตะถูกเรียกว่า "นครแห่งน้ำ" (ญี่ปุ่น: 水の都; โรมาจิ: Mizu-no-miyako) เพราะมีแม่น้ำสองสายไหลผ่าน มีที่ตั้งริมทะเลญี่ปุ่น และมีพื้นที่ชุ่มน้ำอีกหลายแห่ง นอกจากนี้ ยังถูกเรียกว่า "นครแห่งหลิว" (ญี่ปุ่น: 柳の都; โรมาจิ: Yanagi-no-miyako หรือ ญี่ปุ่น: 柳都; โรมาจิ: Ryuto) เพราะมีต้นหลิวจำนวนมากริมคลองสายเก่า ล่าสุด นีงาตะกลายเป็น "นครแห่งอาหารและดอกไม้" (ญี่ปุ่น: 食と花の政令市; โรมาจิ: Shoku to hana no seireishi) เพราะมีพื้นที่เกษตรกรรมนอกตัวนคร
นครนีงาตะมีภูมิอากาศแบบอบอุ่นชื้น (Cfa) แต่มีหิมะตกมากกว่านครอย่างมอสโก มอนทรีออล หรือออสโล ภูมิอากาศของนีงาตะมีความชื้นสูงและมีลมแรงจากทะเลญี่ปุ่น ในขณะที่ส่วนอื่นของจังหวัดนีงาตะมีหิมะที่ตกหนัก แต่นครนีงาตะกลับมีหิมะที่น้อยกว่าเพราะตั้งอยู่บนที่ต่ำและมีเกาะซาโดะเป็นโล่กำบังพายุหิมะ
อย่างไรก็ตาม นครนีงาตะมีหยาดน้ำฟ้าสูงโดยเฉพาะอย่างยิ่งในรูปแบบของฝน โดยมีวันที่มีหยาดน้ำฟ้าตกถึง 269 วันต่อปี และมี 170 วันที่มีฝนหรือหิมะในปริมาณมากกว่า 1 มิลลิเมตร เดือนกรกฎาคมเป็นเดือนที่มีฝนตกมาก ในขณะที่เดือนพฤศจิกายนและธันวาคมก็มีหิมะตกมากเช่นกัน
ในฤดูร้อน ลมจากทางทิศใต้ทำให้มีสภาพอากาศร้อน ไต้ฝุ่นนำพาลมร้อนที่แรงมาสู่บริเวณนี้ ทำให้ที่นี่มีอุณหภูมิสูงกว่าส่วนอื่นของญี่ปุ่น สภาพอากาศของชายฝั่งตะวันตกของเกาะฮนชูในช่วงฤดูร้อนถือว่าดีกว่าของชายฝั่งแปซิฟิก
นีงาตะประกอบด้วย 8 เขตนับตั้งแต่ 1 เมษายน ค.ศ. 2007 แต่ละเขตมี "สีประจำเขต"
ท่าอากาศยานนีงาตะตั้งอยู่ทางทิศเหนือของใจกลางนครนีงาตะไปประมาณ 6 กิโลเมตร ให้บริการเที่ยวบินทั้งภายในและระหว่างประเทศ โดย ณ เดือนตุลาคม ค.ศ. 2016 มีเที่ยวบินในประเทศไปยังโอซากะ (10 เที่ยวต่อวัน), ซัปโปโระ (5-6 เที่ยวต่อวัน), ฟูกูโอกะ (3 เที่ยวต่อวัน), โอกินาวะ (1-2 เที่ยวต่อวัน), นาโงยะ (3 เที่ยวต่อวัน), นาริตะ (หนึ่งเที่ยวต่อวัน) และเกาะซาโดะ (3 เที่ยวต่อวัน) นอกจากนี้ ยังมีเที่ยวบินระหว่างประเทศไปยังฮาร์บิน (2 เที่ยวต่อสัปดาห์), โซล (5 เที่ยวต่อสัปดาห์), เซี่ยงไฮ้ (2 เที่ยวต่อสัปดาห์) และวลาดีวอสตอค
สถานีรถไฟนีงาตะเป็นสถานีรถไฟที่ใหญ่ที่สุดในนครนีงาตะ โดยตั้งอยู่ในย่านบันได หนึ่งในสองย่านการค้าหลักใจกลางนครนีงาตะ มีผู้โดยสารมาใช้บริการที่สถานีแห่งนี้ประมาณ 37,000 คนต่อวัน โจเอ็ตสึชิงกันเซ็งวิ่งให้บริการจากนีงาตะไปยังโตเกียวทุกวัน นอกจากนี้ยังมีรถไฟสายหลักชินเอ็ตสึ, สายฮากูชิน, สายอิชิโกะ, สายหลักอูเอ็ตสึ และสายบันเอ็ตสึตะวันตกที่วิ่งออกจากสถานีแห่งนี้ เส้นทางเหล่านี้ให้บริการรถไฟไปยังเมืองเมียวโก, อิโตอิงาวะ, อากิตะ, ซากาตะ และอาอิสึวากามัตสึ
ก่อนหน้านี้เคยมีรถไฟสายนีงาตะคตสึเด็นเท็ตสึและกัมบาระเด็นเท็ตสึวิ่งให้บริการจนถึงคริสต์ทศวรรษ 1990 แต่ในปัจจุบันได้ยุติการเดินรถไปแล้ว
รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ "สายบันได-บาชิ" วิ่งให้บริการระหว่างพื้นที่การค้าหรือธุรกิจในย่านใจกลางนครนีงาตะ (สถานีรถไฟนีงาตะ—สะพานบันได—ฟูรูมาชิ—ศาลาว่าการ—สถานีรถไฟฮากูซัน—อาโอยามะ)
ในอดีต นีงาตะเคยเป็นจุดหมายปลายทางของเรือข้ามฟากมังย็องบง-92 ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีการเดินทางระหว่างญี่ปุ่นกับเกาหลีเหนือ