Ligùria

Coordinadas:44°27′N8°46′E﻿ / ﻿44.45°N 8.766667°E44.45; 8.766667
SaLigùria(AFI: /liˈɡurja/;Ligûriainlìgure) est unaregione italiana a istatutu ordinàriude s'Itàlia nord-otzidentalechi contat unos 1.550.640 bividores, cuncabuloguGènova.
Est infùndida a sud dae suMare Lìgure, a ovest allacanat cun saFrantza(regioneProventza-Alpes-Costa Asula), a norte cun suPiemontee cun s'Emìlia-Romagnae a sud-estu cun saToscana. Sa regione faghet parte de s'Euroregione Alpes-Mediterràneu.
Su nùmene derivat de s'antiga populatzione de sosLìgures, fintzas chi in realidade sas làcanas de sa Ligùria antiga fiant prus istèrridas de sas de s'atuale regione e incluiant totu sa pranura piemontesa a sud de suPo, s'atualeLombardiasud-otzidentale de suUltres-Po de Paviafintzas sa sa bènnida a pare de suTicinoin su Po, is zonas de motigru e montosas de saProvìntzia de Piacenza, s'atualeLunigianae suNitzardufintzas a suriu Varo; is atuales làcanas amministrativas, definidas petzi in su1923, cumbinant in manna mesura cun is de s'istòricaRepùblica de Gènova.Fintzas a su1860sa tzircuscritzione amministrativa de sa Ligùria, chi partenet dae su1815de suRegnu de Sardigna, cumprendiat fintzas saProvìntzia de Nitza Marìtima, tzèdida a pustis a saFrantzaa cunsighidu de suTratadu de Torinude su 24 martzu 1860 cun s'etzetzione de sutzircundàriu de Sanremoe desu de Porto Maurizio, intrados a fàghere parte de suRegnu de Itàlia.
Segundu unu logu comunu, sa Ligùria diat èssere istrinta intre su mare e sas cadenas montosas de sosAlpese de sosApenninos: de cunsighèntzia sa regione diat pòdere èssere reduida a duos fasches costerinos, a estu e a ovest deGènova: saRibera de Potentee saRibera de Levante. In realidade, sa Ligùria cumprendet fintzas mannas portziones de territòriu tributàrias de su lutone de suPoa norte de sa serra de montealpinu-apennìnica(unu 28% de sa superfìtzie regionale partenet a su lutone padanu) e agiomai totu su retroterra marìtimu, su longu tretu de litorale cumprèndidu intre sas istòricas làcanas cun sa Frantza (Rio San Luigi acanta deGrimaldideVentimiglia) e sa bàsciabadde de su Magrain is intòrrios deSarzanaeAulla(Provìntzia de Massa Carrara): custa làcana orientale aparesset nointames prus pagu definida, ca cumbinat petzi in parte cun su cursu bàsciu de suriu Magrae incluet parte de sa prana litorànea deLuni.
A unu critèriu amministrativu (segundu su cale diat èssere de cunsiderare in amministrativamente lìgure a su nessi totu su chi est postu a sud de sa serra  alpinu-apennìnica in su tretuGrimaldi-Mortola/Passu del Bracco) si sutraet carchi àrea marghinale de su territòriu de sa Ligùria "fìsica", chi pro resones istòricu-polìticas partenent a unas àteras amministratziones regionales o istatales; est su casu de sa mèdia e artaBadde Roia(a longu perricada intre Repùblica de Gènova,Ducadu de ProventzaeDucadu de Savojae oe in die amministrativamente frantzesa, a pustis de èssere istada lìguree piemontesu) e de sas artas baddes de sosarriaresPennavaira e Neva (cun is burgos deAlto,Capraunae Cerisola chi, puru abarrende in su ròdiu de influèntzia econòmicu-cumertziale de sa tzitade deAlbenga, sunt istados pro tempus longu compidados dae su Ducadu de Savoja e a fatu inclùidos in saProvìntzia de Cuneo).
A sa Ligùria est acapiadu istoricamente e linguisticamente suOltregiogoinprovìntzia de AlessàndriacunNovi Lìgure,Ovada,Arquata Scriviachi cumprendet parte de sas baddesOrba,Lemme,Scrivia,BorberaeSpinti. S'Oltregiogo est istadu parte de saRepùblica de Gènovafintzas a su1797, a fatu de saRepùblica Lìgurefintzas a su1805e a pustis de sa restauratzione de saProvìntzia de Novi, parte de sa Partzidura de Gènova. Est istadu annessionadu a suPiemontea pustis de sudecretu Rattazzide su1859. S'ìsula de Capraiaest istada parte de sa Ligùria fintzas a su1925e de s'Artzidiòtzesi de Gènovafintzas a su1977.
Sa Ligùria est una regione de atraida turìstica manna pro more de sas bellesas antròpicas e naturales, intre cales si distinghe[nt - a ponente - saRibera de sos Frorese - a levante -Portofino,Cinque TerreePorto Vènere.