Susu

Susu mangrupa bahan kadaharan anu istimiwa pikeun manusa alatan ngeunah sarta eusina anu nyumponan, sajaba cai susu ngandung kabéh zat anu diperlukeun ku awak, kabéh zat kadaharan anu kaeusi dina cai susu bisa diserep ku getih sarta dimangpaatkeun ku awak. Cai susu mangrupa bahan kadaharan utama pikeun mahluk anu anyar lahir, boh pikeun sato boh manusa. Cai susu kaasup jenis bahan pangan hewani, mangrupa cairan bodas anu dihasilkeun ku sato ingon-ingon mamalia sarta ditampa ku cara pemerahan. Susu nyaéta salah sahiji anu pang ati-atina diuji sarta pohara diatur kadaharan anu sadia.
Cai susu anu sumebar sarta dipikawanoh di pasaran nyaéta cai susu sapi. Sabenerna cai susu embé sarta munding henteu éléh ajén gizina dibandingkeun jeung cai susu sapi. Ngan alatan faktor kabiasaan sarta kasadiaan nu ahirna cai susu sapi leuwih pinunjul dipasaran. Sawatara wewengkon di Indonésia geus ngamangpaatkeun susu embé sarta munding nyaéta diwewengkon Sumatera Kalér, Sumatera Kulon sarta Sulawesi Kidul. Komo dinagara séjén susu embé geus dianjurkan ku dokter-dokter sarta dipaké pikeun ubar laki-rabi saprak tiheula. Salian ti éta ogé sumber susu nu séjénna aya tina munding, onta, sarta kuda.
Minangka bahan kadaharan atawa inuman, cai susu sapi miboga peunteun gizi anu luhur, alatan ngandung unsur-unsur kimia anu diperlukeun ku awak kawas Calsium, Phosphor, Vitamin A, Vitamin B sarta Riboflavin anu gedé peunteunna. Komposisina anu gampang diancurkeun kalayan kandungan protéin, mineral sarta vitamin anu luhur, ngajadikeun susu minangka asal bahan kadaharan anu fléksibel anu bisa diatur kadar lemakna, ku kituna bisa minuhan kahayang sarta karesep konsumén. Cai susu kaasup jenis bahan pangan hewani, mangrupa cairan bodas anu dihasilkeun ku sato ingon-ingon mamalia sarta ditampa ku cara diperah. Ayeuna di Sumatera Kalér susu dihasilkeun di Kabupatén Deli Serdang, Simalungun, Binjai sarta Medan. Pikeun pulo Jawa, susu dihasilkeun sarta diprosés di antarana wewengkon Jawa Kulon nyaéta Lembang sarta Ujung Berung, Jawa Tengah nyaéta di Semarang, Ungaran sarta Boyolali sarta di Jawa Wétan nyaéta di Pujon, Nongko jajar, Batu sarta Grati. Di Amérika Sarikat, wewengkon-wewengkon utama nu ngahasilkeun susu perenahna deukeut wewengkon urban atawa dayeuh anu mundel nu nyicingan. Nagara bagian Amérika Serikat anu mangrupa pengahasil susu utama nyaéta Wisconsin, California, New York, Minnesota, Pensylvania, Michican, Ohio sarta Iowa. Produksi susu total di Amérika Sarikat sok nuturkeun kamekaran jumlah nu nyicingan. Hal ieu aya kamungkinan alatan ngaronjatna produksi susu unggal sato sarta turunna konsumsi susu sarta produk susu (ti 325 kg/kapita dina taun 1950 jadi 250 kg dina waktu ayeuna). Saprak taun 1950, produksi susu unggal sapi geus ngalipet dua, nyaéta antara 4500 nepi ka 5400 kg susu sapi unggal taunna minangka tahap produksi anu umum. Loba sapi anu istimiwa, anu bisa ngahasilkeun 13.500 kg susu/taun. Di jaman 9000 saméméh maséhi, susu sapi dipaké pikeun kadaharan, sasajén, korban, kosmétik sarta ubar di Amérika Sarikat. Masarakat India ngahasilkeun mantéga pikeun kaperluan kadaharan sarta sesembahan suci saprak 2000 taun saméméh maséhi, sedengkeun di Mesir masarakatna geus ngamangpaatkeun susu, kéju, sarta mentéga saprak 3000 taun saméméh Maséhi.