Fausto Zonaro

Fausta Zonaro— (d. 18 sentyabr 1854,Padua— ö. 19 iyul, 1929San-Remo),italyanrəssam.
II Əbdülhəmidindövründə sarayrəssamıolaraqOsmanlısarayında çalışmış orientalist birrəssamdır.Tarix,müharibə,dəniz, mənzərə vəportretləyanaşı xüsusilə "türkrəssamı" olaraq tanınır.
1895-cü ildə Avstrya imperiyasının bir hissəsi olan Padova şəhərinin Masi bölgəsində dünyaya gəlmişdir. Atası, hörgü ustası olub.
Gəncliyində atasının yanında divar və bina qurulması işlərində çalışmış və məşhurlaşmışdır. 1879-ci ildən etibarən Masi yaxınlarındakı Lendinarada bir texniki məktəbdə 3 il rəsm dərsi aldı. Bu məktəbi bitirdikdən sonra dövrün irəlidə gedən rəsm akademiyalarından olan Akkademia Cignaroliyə qəbul olmuş, məşhur rəssam Napaleon Naninin şagirdi olmuşdur. Hərbi xidmətə görə yarımcıq qoyduğu təhsilini sonra Roma İncəsənət Universitetində bitirdi.
İlk sərgisini İtaliyada açdıqdan sonra Parisə gedərək rəsm sexi qurdu. 1889-cu ildə Paris Salonuna qatıldı. Fausta uğurlarının və istedadının qarşılığında çox az əsər sata bilirdi.Rəsm dərsləri vermək üçün İtaliyaya geri döndü. Sonradan evlənəcəyi Eliza Pante ilə tanış olmasının ardından 1891-ci ildə Elisa Pantenin istəyi səbəbiylə onunla birlikdə İstanbula gəldi.İstanbulda bacarığının qarşılığını tapa bildi.
1892-ci ildə bu şəhərdə evlənən cütlük,Taksimhəndəvərində kirayələdikləri evdə yaşamağa başladı.Fausto Zonaro,İstanbuldakıilk günlərində kiçik çaplı mənzərələr, şəhər yaşamından səhnələri göstərən tablolar çəkdi və bunları sataraq pul qazandı. Qısa müddət sonra xarici səfirliklər tərəfindən himayə edildi vəİtalyansəfirliyi işçilərinin həyat yoldaşlarının iştirak etdiyi kurslar təşkil etdi.
Təsrifat naziri Münir Paşanın həyat yoldaşına da rəsm dərsi verən rəssam, Münir Paşa tərəfindənYıldız sarayınadəvət edildi. Burada Osman Həmdi bəy ilə tanışdı. Zamanlaİstanbuldasənətə yaxın çevrələrdə yaxşı tanındı. 1894, 1895 və 1905-ci ildə bu şəhərdə sərgilər açdı.FaustanınII Əbdülhəmidəgöstərmə şansı əldə etdiyi suluboya tabloları sultan tərəfindən bəyənildi.
Fausta Zonaronun saray rəssamlığına gətirilməsi bəzi qaynaqlara görə 1896-ci ildə, "Ərtoğrul Süvari Alayının Galata körpüsündən keçişi"adlı tablonu saraya təqdim etməsi ilə reallaşmışdır. Əsəri bəyənənsultanın, onuMəcidiyyə Nişanıilə mükafatlandırdığı və ona "Rəssam-i Həzrət-i Şəhriyar" yəni saray rəssamlığı ünvanı verdiyi qəbul edilir. Amma bəzi mənbələrə görə isəII Əbdülhəmidinşəxsi yavəri olan Cəlal Əsədin məsləhəti ilə saraydan rəsm sifarişləri almış və ardından sarayrəssamlığınagətirilmişdir.
1897-ci ildə tamamladığı "Hücum" adlı rəsminSultantərəfindən bəyənilməsi ilə özünə Akaretlər Sıra Evlərində bir ev onun üçün ayrılır.Sənətkarın yaşadığı və içində sexini qurduğu bu ev, bir sənət mərkəzi funksiyası qazandı.Sonrakı illərdə məşhurtürkrəssamıkimi tanınacaqCəlal Əsəd,Xoca Əli Rza,Şahzadə Əbdülməcid,Cəlilə HikmətvəMehri MüşviqXanım kimi şəxslər onun sexİndə dərs alıblar.
Fausto, 1901 və1902-ciillərdəİstanbul Salonu Sərgilərinəümumi 57 təblo göndərdi.1905-ci ildəII Əbdülhəmidrəssamdanİstanbulunfəthini təsvir edən tablolar çəkməsini istədi. Fausto bu rəsm əsərləri çox bəyənildi və maaşı artırıldı. Fausto Zonaro saray rəssamı olaraq sənət həyatına davam edərkən həyat yoldaşı Eliza,İstanbulmənzərələrini foroaparatla çəkərək dəyərli bir arxiv yaratmış, ayrıcahərəmxanaqadınlarının fotoqraflarını çəkərək sarayın rəsmi portretçisi olmuşdur.
1907-ci ilin sentyabr ayında,II Əbdülhəmidintaxta çıxmasının 31-ci ildönümünə görə vəsultanəmri iləİstanbuldatəşkil edilən sərgiyə də qatılan Zonaro, "Gün doğarkən", "Qayıqda", "Otaqlıq", "Ney çalan dərviş", "Ərzihalçılar", "Rüfai dərvişləri", "Şərqlilərin ahəngi"kimi tabloları ilə böyük şöhrət qazandı.İstanbuldayaşadığı dönəmdə tez-tezAvropadakısərgilərə də qatıldı.
31 mart üsyanındansonra,II Əbdülhəmiddevrildi və 1909-cü ildə,sarayrəssamlığıvəzifəsi ləğv edildi. Fausto 1910-cu il, 20 martdaOsmanlı imperiyasınıtərk etmək məcburiyyətində qaldı.
İstanbuldanayrıldıqdan sonraİtaliyanınSan-Remoşəhərinə köçdü vəİstanbuluanımsadan şəkillər çəkməyə davam etdi. Ölkəsində artıq məşhur bir insan idi. 1911-ci ildəRomadaaçdığı sərginiİtaliyakralıIII Viktor Emanuelvə anası belə gəzdi.1912-ci ildəSan-Remodayenidən sərgi təşkil etdi, bunun ardıycaNitsa,Monte-Karlo,Rapallo,Genuya,Milan,KomovəMonzadada sərgilər təşkil etdi.
1920-ci ildə həyat yoldaşından ayrıldı və qızıyla yaşamağa başladı.
Qələmə aldığı xatirələri 1924-cü ildə nəşr edilməyə hazır ikən, çap edilmədi və uzun bir dövr ailə arxivində qaldı. Bu kitab 2008-ci ildə,Türkiyədə"Əbdülhəmidin hökmdarlığında 20 il/Fausto Zonaronun xatirələri və əsərləri" adı ilə yayımlandı.
1929-cu ildə, 75 yaşındaykənSan-Remodavəfat etdi.
Fausto uzun bir dövr unudulduqdan sonra tədqiqatçı Rudolfo Falçinin 1993-cü ildə "Le tre stagioni Pittoriche di Fausto Zonaro" (Fausto Zonaronun üç rəsimsəl mövzumu) adlı kitab nəşr etdirməsindən sonra yenidən kəşf edildi.Kitabın ardından 1994-cü ildəSan-RemodaFausto Zonaronun əsərlərindən ibarət yeni bir sərgi təşkil edildi. Bu tarixdən sonra sənət sahəsində gedərək dəyər qazanan Fausto tablolarının saxtaları da yaradılmışdır.
"İngilissəfirinin qızı taxtı-rəvanda"(The Daughter of the English Ambassador Riding in a Palanquin),Fausto Zonaronun 19-cu əsrin sonlarında çəkdiyi əsərdir.
Əsərdə iki nəfərin daşıdığı taxtı-rəvanın üzərində bir qadın və yanında rəsmi geyimdə qorumalar çəkilmişdir, arxada Haliç mənzərəsi görünür. Əsər,Suna və İnan Kiraç Vəqfikolleksiyasında saxlanılır.
Fausto Zonaro,russəfiri Aleksandr Nelidovun vasitəsiləOsmanlısarayına təqdim edilib, 1896-cı ildəsarayrəssamlığıvəzifəsinə gətirilənə qədərİstanbuldaolan xarici səfirlər və səfirlik çevrələrindən rəsm sifarişləri almışdı.1893–1898-ci il aralığındaOsmanlıdövlətindəİngiltərəsəfiri olan Ser Filipp Kurrie də müştərilərindən biri idi.
Fausto xatirələrində, Kurrienin sifarişindən sonra Kurrienin ögəy qızını, bir diplomatla evlənmək üçün kilisəyə gedərkən bir taxtı-rəvanın üzərində çəkdiyini yazmışdır. Ser Kurrie, ZonarodanTəpəbaşındakısəfirlik binasının bağçasında görülən Haliç mənzərəsinin tablo arxa planı etməsini istəmişdir. Bu tablo üçün taxtı-rəvan daşıyıcıları, iki səfirlik işçisi və taxtı-rəvandakı gənc qadın bir necə gün poza vermişlər.
Faustonun həyat yoldaşı Eliza tərəfindən yazılan hesablara görə, o bu tabloya görə, 1896-cı ildə, 42.27 lira pul almışdır.