Basa Sangsekerta

Basa Sangsakertanyaéta salah sahijibasa Indo-éropahnu pangkolotna anu masih dipikawanoh sarta sajarahna kaasup anu pangpanjangna. Basa anu bisa nandingan 'umur' basa ieu ti rungkun basaIndo-éropahngan basaHitit. Kecap Sangsakerta, dina basa SangsakertaSaṃskṛtabhāsahartina nyaéta basa anu sampurna. Maksudna, kabalikan tina basaPrakerta, atawa basa rahayat.
Basa Sangsakerta mangrupa hiji basa klasikIndia, hiji basaliturgisdina agemanHindu,Buda, jeungJainismesarta salah sahiji ti 23 basa resmi India. Basa ieu ogé ngabogaan status anu sarua diNépal.
Posisina dina kabudayaanAsia KiduljeungAsia Tenggarasaperti posisibasa LaténjeungYunanidi Éropah. Basa Sangsakerta mekar jadi réa basa-basamodérendianakbenuaIndia. Basa ieu mecenghul dina wangunpra-klasikminangka basa Wéda. Anu kaeusi dinakitabRgwedamangrupa fase anu pangkolotna sarta paling buhun. Basa ieu ditulis munggaran dina waktu kurang leuwih 1700 SM sarta basa Sangsakerta Wéda nyaétabasa Indo-aryaanu pangkolotna dipanggihan sarta salah sahiji anggota rungkunbasa Indo-éropahanu pangkolotna.
HasanahsastraSanskerta ngawengku puisi anu ngabogaan hiji talari anu beunghar, drama sarta ogé teks-teks ilmiah, téknis, falsafi, sarta agamis. Ayeuna basa Sansekerta masih tetep dipaké sacara lega minangka hiji basasérémonialdina upacara-upacara Hindu dina wangunstotrasartamantra. Basa Sanskerta anu diucapkan masih dipaké dina sawataralembagatradisional di India sarta komo aya sawatara usaha pikeun ngahirupkeun balik basa Sanskerta.
Anu baris diomongkeun di artikel ieu téh basa Sanskerta Klasik kawas diulas dinatatabahasaSansekerta karanganPanini, dina kira-kira taun500 SM.
Kecap sipatsaṃskṛta-hartosna "berbudaya". Basa anu dirujuk minangkasaṃskṛtā vāk"basa anu berbudaya" sacara definisi geus sok mangrupa basa anu "luhur", dipaké pikeun kaperluan ageman sarta kaperluan ilmiah sarta teu saluyu jeung basa anu dipaké kurahayat jelata. Basa ieu ogé disebutdeva-bhāṣāanu hartina nyaéta "basa Dewata". Tatabahasa basa Sanskerta pangkolotna anu masih lestari ialah karanganPāṇinisarta berjudulkanAṣṭādhyāyī("Tatabahasa Dalapan Bab") anu kurang leuwih ditarikh asalna tiabad ke-5 SM. Tatabahasa ieu utamana mangrupa tatabahasa normatif atawa preskriptif anu utamana mengatur cara pamakéan anu baku sarta lain deskriptif, cacak tatabahasa ieu ogé memuat bagian-bagian deskriptif utamana ngeunaan wangun-wangun Weda anu geus henteu dipaké deui dina jaman Panini.
Basa Sanskerta kaasup cabangIndo-aryatirungkunbasaIndo-eropa. Babarengan jeung basaIran, basa Sanskerta kaasup rungkunbasa Indo-iransarta kalawan ieu bagian ti jumplukanSatembasa-basa Indo-eropa, anu ogé ngawengku cabangBalto-slavik.
Sabot istilah basa Sanskerta mecenghul di India, basa ieu teu pisan-pisan ditempo minangka hiji basa anu béda ti basa-basa séjénna, tapi utamana minangka wangun lemes atawa berbudaya dina ngomong. Pangaweruh baris basa Sanskerta mangrupa hiji tanda kelas social sarta basa ieu utamana diajarkan ka anggota kasta-kasta luhur, ngaliwatan analisis saksama para tatabahasawan Sanskerta kawasPāṇini. Basa Sanskerta minangka basa terpelajar di India aya di gigireun / sabeulah basa-basa Prakreta anu mangrupa basa rahayat sarta ahirna ngembang jadi basa-basa Indo-arya modern (basa Hindi,basa Assam,basa Urdu,Bengalisarta saterusna). Lolobanabasa Dravidati India, cacak mangrupa bagian rungkun basa anu béda, maranéhanana pohara dipangaruhan basa Sanskerta, utamana dina wangun kecap-kecap pinjaman.Basa Kannada,TelugusartaMalayalamngabogaan jumlah kecap pungut anu pangbadagna samentarabasa Tamilngabogaan anu terendah. Pangaruh basa Sansekerta dina basa-basa ieu dipikawanoh kalawan wacana Tat Sarua ("sarua") sarta Tat Bhava ("berakar"). Samentara éta basa Sansekerta sorangan ogé meunangkeun pangaruhsubstratumbasa Dravida saprak mangsa pohara mimiti.
Basa Sanskerta Wedaatawa disingkat minangka basa Weda nyaéta basa anu dipaké di jero kitab suciWeda, teks-teks suci mimiti tiIndia. Teks Weda anu pangmimitina nyaétaṚgweda, diperkirakan ditulis dinamilennium ke-2 SM, sarta pamakéan basa Weda dilaksanakeun nepi ka kurang leuwih taun500 SM, sabotbasa Sanskerta Klasikanu dikodifikasikanPaninimimiti mecenghul.
Wangun Weda ti basa Sanskerta nyaéta hiji turunan deukeut basaProto-indo-iran, sarta masih lumayan jiga (jeung ganjor kurang leuwih 1.500 taun) tibasa Proto-indo-europa, wangun basa anu direkonstruksi ti kabéhbasa Indo-eropa. Basa Weda nyaéta basa pangkolotna anu masih diketemukan ti cabangbasa Indo-irantirungkun basaIndo-eropa. Basa ieu masih pohara deukeut kalawanbasa Avesta, basa suci agemanZoroastrianisme. Kekerabatan antara basa Sanskerta kalawan basa-basa anu leuwih mutakhir ti Éropa kawasbasa Yunani,basa Latinsartabasa Inggrisbisa ditempo dina kecap-kecap katut: Ing. mother /Skt. मतृmatṛatawa Ing. father /Skt. पितृpitṛ.
Panalungtikan basa Sanskerta ku bangsa Éropa dimimitian kuHeinrich Roth(1620–1668) sartaJohann Ernst Hanxleden(1681–1731), sarta dituluykeun kalawan proposalrungkun basaIndo-eropakuSir William Jones. Hal ieu memainkan lalakon penting dina perkembanganélmu perbandingan basadiDunya Kulon.
Sir William Jones, dina kasempetan berceramah kaAsiatick Society of Bengaldi Calcutta,2 Pébruari1786, ngomong:
Memang élmulinguistik(babarengan kalawanfonologi, dsb.) mimiti mecenghul di antara para tatabahasawan India kuna anu usaha netepkeun hukum-hukum basa Sanskerta. Élmu linguistik modern réa berhutang ka maranéhanana sarta ayeuna réa istilah-istilah konci kawasbahuvrihisartasuarabaktidicokot ti basa Sansekerta.
Salah sahiji ciri-ciri utama basa Sanskerta ialah ayanakasusdina basa ieu, anu berjumlah 8. Dina basa Latin anu masih sarungkun ngan aya 5 kasus. Sajaba ti éta aya tilu génder dina basa Sanskerta,maskulin,femininsartanetralsarta tilu modus jumlah, singular, dualis sarta loba:
Di handapeun ieu disajikan hiji conto kabéh kasus hiji kecap maskulin singulardeva(Déwa, Pangéran atawa Raja).
Singular:
Dualis:
Loba:
Tuluy di handapeun ieu disajikan dina wangun tabel.
Skema dasar tasrifan basa Sanskerta pikeun kecap-kecap barang sarta sipat disajikan di handapeun ieu. Skema ieu lumaku pikeun kalolobaan kecap-kecap.
Pokok-a (/ə/ or /ɑː/) ngawengku kelas akhiran kecap barang anu pangbadagna. Biasana kecap-kecap anu lekasan kalawan -a pondok berkelamin maskulin atawa netral. Kecap-kecap barang anu berakhirkan -a panjang (/ɑː/) ampir sok feminin. Kelas ieu sangatlah badag alatan ogé ngawengku akhiran -o tibasa proto-indo-eropa.
Sajaba ti éta dina basa Sanskerta beunang naon anu disebuthukum sandhi, hiji fenomena fonetik di mana dua sada béda anu padeukeut bisa berasimilasi.
Kecap-kecap majemuk dina basa Sanskerta pohara réa dipaké, utamana ngait kecap-kecap barang. Kecap-kecap ieu bisa jadi pohara panjang (leuwih ti 10 kecap). Nominal majemuk lumangsung jeung sawatara wangun, tapi sacara morfologis maranéhanana sajatina sarua. Saban kecap barang (atawa kecap sipat) aya dina wangun akarna (wangun lemah), jeung unsur pamungkas waé anu ditasrifkan luyu kasusna. Sawatara conto kecap barang atawa nominal majemuk kaasup kategori-kategori anu diperikan di handapeun ieu.
Kalimah "Muga BataraSiwangaraksa para pamaké basa Déwata. (Kalidasa)" dina basa Sangsakerta ngagunakeun sawatara aksara.
manéhna:Sanscrito