จิ้นเหวินกง

จิ้นเหวินกง(จีนตัวย่อ:晋文公;จีนตัวเต็ม:晉文公;พินอิน:Jin Wén Gōng;เวด-ไจลส์:Chin Wen Kung, 697–628 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นเจ้าผู้ปกครองรัฐชั้นกงแห่งรัฐจิ้นในยุควสันตสารทครองตำแหน่งระหว่าง 636 – 628 ปีก่อน ค.ศ. จิ้นกงผู้นี้มีชื่อเสียงจากการต้องร่อนเร่พเนจรเพื่อลี้ภัยทางการเมืองเป็นเวลานานนับสิบปีกว่าจะได้ก้าวขึ้นมาเป็นผู้ปกครองรัฐจิ้น และต่อมาได้เป็น 1 ในห้าอธิราชแห่งราชวงศ์โจวตะวันออกเพราะเป็นผู้ปรีชาสามารถสูงยิ่ง สามารถขยายดินแดนของรัฐจิ้นออกไปได้อย่างกว้างขวาง และทำให้รัฐจิ้นที่เป็นรัฐเล็ก ๆ อ่อนแอสามารถขึ้นมาเทียบชั้นรัฐใหญ่อย่างรัฐฉู่และรัฐฉีได้สำเร็จ
"จิ้นเหวินกง" (ฮกเกี้ยน: จิ้นบุนก๋ง) เป็นชื่อหลังการแก่อสัญกรรมที่ตั้งขึ้นในฐานะส่วนหนึ่งของการบูชาบรรพบุรุษมีความหมายตามตัวอักษรว่า "จิ้นกงผู้มีอารยะ" ชื่อตัวของจิ้นเหวินกงคือ ฉงเอ่อร์ (ฮกเกี้ยน: ต๋งนี) มีความหมายว่า "ผู้มีหูสองข้าง" นามสกุลบรรพชน (แซ่) ของเขาคือ "จี" เนื่องจากต้นตระกูลของเขานั้นเป็นผู้สืบเชื้อสายจากเจ้านายในราชวงศ์โจว
กงจื่อฉงเอ่อร์เป็นบุตรของจิ้นเสี้ยนกงเกิดเมื่อ 697 ปีก่อน ค.ศ. เอกสารจว่อจ้วนได้บันทึกไว้ว่า "ซี่โครงของเขานั้นติดเป็นพืดเป็นแผ่นเดียวกัน" เป็นสัญลักษณ์บ่งบอกถึงความแข็งแกร่งทางกายและภาวะผู้นำ พี่น้องร่วมบิดาของเขาคือ กงจื่อเชินเชิงกงจื่ออี๋อู๋และกงจื่อซีฉีแม้กงจื่อเชินเชิงผู้เป็นพี่ชายคนโตของเขาจะได้รับแต่งตั้งให้เป็นไท่จื่อ (บุตรผู้เป็นทายาทสืบทอดตำแหน่ง) ก็ตาม แต่ในบั้นปลายนั้น จิ้นเซียนกงหลงใหลในตัวของนางหลีจีผู้เป็นอนุภรรยา ซึ่งต้องการให้กงจื่อซีฉีบุตรของตนได้เป็นไท่จื่อแทน ดังนั้นนางหลีจีจึงวางแผนทำลายชื่อเสียงของไท่จื่อเฉินเฉิง ยุแหย่จิ้นเสี้ยนกงมิให้เกิดความไว้ใจในตัวไท่จื่อ ซึ่งเรื่องนี้ได้บีบคั้นให้ไท่จื่อเชินเชิงต้องกระทำอัตนิวิบาตกรรมในที่สุดเมื่อ 656 ปีก่อน ค.ศ.
เหตุการณ์ดังกล่าวได้นำไปสู่สงครามกลางเมืองในรัฐจิ้นอันเป็นที่รู้จักกันในชื่อ "เหตุความไม่สงบหลีจี" ซึ่งจิ้นเสี้ยนกงได้รบกับบรรดาบุตรของตนเองหลายครั้ง จนพวกเขาเหล่านั้นต้องหนีไปจากรัฐจิ้น  กงจื่อฉงเอ่อร์ได้หนีไปทางทิศเหนือพร้อมด้วยบรรดาผู้จงรักภักดีที่ยังติดตามไปรับใช้ด้วยหลายคน ซึ่งรวมถึงจ้าว ชุ่ย,หู เหยี่ยน, เว่ย โจว (魏犨), เจีย ถวอ (賈佗), เซียน เจิ้น (先軫), และเจี้ย จื่อทุยลุถึง 651 ปีก่อน ค.ศ. การถึงแก่อสัญกรรมของจิ้นเสี้ยนกงได้นำไปสู่วิกฤตการณ์การสืบทอดอำนาจในรัฐจิ้น  กงจื่อฉงเอ่อร์ได้รับคำเชิญให้กลับไปยังรัฐจิ้นและขึ้นเป็นจิ้นกง แต่เขาปฏิเสธคำเชิญดังกล่าว บัลลังก์ตำแหน่งจิ้นกงจึงได้แก่พี่น้องร่วมบิดา คือ กงจื่ออี๋อู่ ซึ่งต่อมามีชื่อเรียกว่าจิ้นฮุ่ยกง
ใน 644 ปีก่อน ค.ศ. กงจื่อฉงเอ่อร์ได้หนีไปยังรัฐฉีเนื่องจากจิ้นฮุ่ยกงได้ส่งคนมาลอบสังหารเขาแต่ล้มเหลว และพำนักอยู่ที่นั้นจนกระทั่งเกิดวิกฤตการณ์การสืบทอดอำนาจในรัฐฉีขึ้นเมื่อ 639 ปีก่อน ค.ศ. เขาจึงต้องพเนจรไปยังรัฐต่างๆ ตั้งแต่รัฐเฉารัฐซ่งรัฐเจิ้งรัฐฉู่กระทั่งไปสิ้นสุดการเดินทางอยู่ที่รัฐฉินตลอดระยะเวลา 19 ปี ที่ต้องลี้ภัยทางการเมืองอยู่เช่นนี้ กงจื่อฉงเออร์ได้ตัวผู้ติดตามที่มากความสามารถและมีสง่าราศีมารับใช้มากมาย ครั้งหนึ่งสตรีจากฝ่ายในของต่างแคว้นได้แสดงความเห็นเกี่ยวกับเขาไว้ว่า "เมื่อข้ามองดูผู้ติดตามกงจื่อแห่งจิ้นแล้ว ทุกคนแลดูคู่ควรแก่ตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีทั้งนั้น"
ถึง 636 ปีก่อน ค.ศ. หลังจากจิ้นฮุ่ยกงถึงแก่อสัญกรรมฉินมู่กงได้ส่งกองทัพคุ้มกันกงจื่อฉงเอ่อร์ให้เดินทางกลับไปยังรัฐจิ้น ผลักดันให้กงจื่อฉงเอ่อร์ได้ครองตำแหน่งจิ้นกงแบบเต็มตัว
เมื่อได้ปกครองรัฐจิ้นแล้ว จิ้นเหวินกงได้ดำเนินปฏิรูปการทหารและองค์กรฝ่ายพลเรือนของรัฐเป็นการใหญ่ โดยอาศัยประสบการณ์ที่ได้เห็นมาจากรัฐต่างๆ ที่ตนได้เดินทางไปลี้ภัย ส่วนหนึ่งก็เพื่ออุดช่องว่างในระบบบริหารที่เกิดขึ้นจากการกวาดล้างในช่วงเปลี่ยนขั้วทางการเมืองภายในรัฐจิ้นหลายๆ ครั้งในระยะก่อนหน้า การดำเนินการดังกล่าวได้รวมถึงการจัดรูปแบบกองทัพออกเป็นสามหน่วย ประกอบด้วยกองทัพบน กองทัพกลาง และกองทัพล่าง แต่ละหน่วยจัดสายการบังคับบัญชาโดยมีตัวแม่ทัพและรองแม่ทัพเป็นผู้บัญชาการไว้ชัดเจน การปรับปรุงรัฐจิ้นดำเนินไปอย่างรวดเร็วยิ่งขึ้นโดยเหล่าบุคคลชั้นนำที่สวามิภักดิ์กับจิ้นเหวินกงในช่วงที่ต้องลี้ภัยไปยังรัฐต่างๆ ซึ่งคนเหล่านี้ต่างได้รับแต่งตั้งให้อยู่ในตำแหน่งราชการทั้งฝ่ายทหารและฝ่ายพลเรือนระดับสูง
อาศัยกองทัพดังกล่าวพร้อมด้วยเกียรติภูมิอันสูงส่งของตัวจิ้นเหวินกงเอง ทำให้เขาสามารถผนวกรัฐข้างเคียงจำนวนมากมายให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของรัฐจิ้น และยังได้รัฐอื่นๆ มาเป็นรัฐบริวารอีกจำนวนไม่น้อย รัฐเหล่านี้รวมถึงรัฐเฉาซึ่งจิ้นเหวินกงได้ส่งกองทัพไปปราบปรามเพื่อเป็นการตอบแทนที่รัฐดังกล่าวดูถูกเหยียดหยามและและไม่ให้เกียรติตนเองในช่วงที่ต้องพเนจรลี้ภัยการเมือง  ในขณะเดียวกัน เขาก็ได้วางจุดยืนทางการเมืองของตนเองสนับสนุนราชสำนักโจวตะวันออกและพระเจ้าโจวเซียงหวางโดยในช่วง 635 ปีก่อน ค.ศ. พระเจ้าโจวเซียงหวางได้ถูกพระราชอนุชาของพระองค์เองชิงราชสมบัติและขับไล่ไปจากราชสำนัก จิ้นเหวินกงได้เป็นแกนนำกองทัพพันธมิตรรัฐสามนตราชต่างๆ ปราบกบฏและอัญเชิญพระเจ้าโจวเซียงหวางกลับสู่ราชบัลลังก์โจวอีกครั้ง
ในขณะเดียวกัน จิ้นเหวินกงก็ได้ยับยั้งการขยายอำนาจของรัฐฉู่ขึ้นสู่ทิศเหนือ โดยความขัดแย้งของรัฐจิ้นและรัฐฉู่นั้นมักปรากฎขึ้นในกลุ่มรัฐเล็กๆ ซึ่งอยู่ระหว่างเขตแดนของทั้งสองรัฐ และมักจะแปรพักตร์เข้ากับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตามสถานการณ์เพื่อเอาตัวรอด  ในช่วง 633 ปีก่อน ค.ศ. รัฐฉู่ได้รุกรานรัฐซ่งซึ่งเป็นพันธมิตรของรัฐจิ้น จิ้นเหวินกงได้นำกองทัพพันธมิตรของตนออกรบ ซึ่งมีกองทัพของรัฐฉินรัฐฉีและรัฐซ่งรวมอยู่ด้วย  และได้ชัยชนะเหนือทัพฉู่อย่างเด็ดขาดในสมรภูมิเฉิงผูเมื่อ 632 ปีก่อน ค.ศ.  ผลการรบครั้งได้ตรึงมิให้รัฐฉู่กรีฑาทัพขึ้นทิศเหนือนานหลายสิบปี ทั้งยังช่วยกำหนดสถานะของจิ้นเหวินกงไว้อย่างมั่นคง โดยในปีถัดมา เขาได้เชิญบรรดาผู้นำรัฐสามนตราชต่างๆ มาร่วมประชุมระหว่างแคว้นที่ตำบลเจี้ยนถู่ และมีการมอบตำแหน่งเจ้าอธิราชแก่จิ้นเหวินกงอย่างเป็นทางการ
จิ้นเหวินกงถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ 628 ปีก่อน ค.ศ.จิ้นเซียงกงผู้เป็นบุตรได้ขึ้นสืบทอดตำแหน่งจิ้นกงแทนที่ มรดกจากความเป็นรัฐอธิราชที่จิ้นเหวินกงสร้างไว้ยังผลให้รัฐจิ้นเจริญรุ่งเรืองต่อไปได้ถึงเกือบหนึ่งศตวรรษ