Woh bèri

Tetuwuhan Bèriyaikuwohkang bisa dipangan, cilik lan ana seraté. Biasane, woh-wohan beri bisa digawé jus, bunder, werna cerah, manis semu kecut utawa  nguntungké, lan ora duwe wiji utawa ganggang, sanajan akeh ganggang utawa wiji uga ana.Conto umum yaikustroberi,raspberries,Bluberi,Blekberis,currants abang, currantsputihlanblackcurrants.Ing Inggris,woh alusminangka istilahhortikulturakanggo woh-wohan kasebut.
Pangguna ilmiah saka tembung "berry" beda karo pangguna umum. Ana ing terminologi saintifik, semono ugawoh wuniing kembangovary,ing kono lapisan njaba tembok ovarium ngembang dadi bageyan daging (pericarp). Definisi iku kalebu akeh woh-wohan kang ora umum dimangerteni minangka woh wohan, kaya taanggur,tomat,timun,terong,gedhang, lanlombok. Woh-wohan tanpa diklompokaké miturut pangertenan botani kalebu strawberi, raspberi, lanblackberri, yaikuwoh-wohan agregat; lanmulberries, kang akehwoh-wohan. ana tanduran woh berry ngandikabacciferousutawabaccate.
Nalika akeh woh beri bisa dipangan, sawetara iku anaracunkanggo manungsa, kaya tanightshadekaropokeweed. Liyane, kaya dénémulberry putih, mulberryabang, lanelderberry, duweni racun nalika durung di masak, nanging bisa dipangan menawa dimasak  wis mateng.
Woh-wohan iki bisadipangan ing saindenging donya lan asring dipigunakaké ingsele,manisan,Bolu, utawa pie . Sawetara woh-wohan beri penting. Industri berry kasebut beda-beda gumantung ana ing negara-negara kaya jenis woh-wohan beri utawa ditandur ing alam bebas. Sawetara berri kaya ta raspberries lan stroberi wis dikembangke nganti atus-atusan taun lan béda karo negara liya, déné woh beri liyané, kaya ta lingonberries lan cloudberries, tuwuh meh kanthi cara eksklusif ana ing alam bebas.
Woh wohan beri iki dadi sumber panganan kanggo manungsa wiwit tetanèn, lan tetep dadi sumber pangan utama kewan primata liyane. Iku minangka pokok mangsa kanggo pamburu-pemburu wiwitan kanggo sewu taun, lan kumpul kebon tetep aktif ana ingEropahlanAmerika Lorsaiki. Wayah iki manungsa sinau kanggo nyimpen woh beri supaya bisa digunakake ing mangsa salju. Padha uga digawé kanggongreksa woh, lan ing antawise wong Amerika Asli, dicampur karo daging lan lemak minangkapemmican.
Woh Berry uga wiwit diolah ana ing Eropah lan negara liyane. Sawetara spesies Blekberis lan raspberries saka genusRubuswis diulah wiwit abad kaping 17, nalika Bluberi lan Kranberiy alus saka genusVacciniumwis dibudidayakake ingAmerika Serikatluwih saka pirang-pirang abad.Ing negara Jepang, antawis abad kaping 10 lan 18 Masehi, istilahichibigoichigodiarani akeh panen. Semono uga kue sing paling wiyar dipanen, yaiku stroberi, sing diprodhuksi sacara global kanthi kaping pindho gunggunge  kabèh panen saben pindho.
Stroberi kasebut disebutake dening wong-wong Roma kuna, kang nganggep nduweni sifat obat,nanging banjur ora dadi wit pokok tetanèn.Stroberi Woodlandwiwit ditandur ana  ing taman Prancis ing abad kaping-14 Masehi. Strawberry musky-flavored (F. moschata) wiwit ditandur ing kebon Eropa ana ing pungkasan abad ke-16 Masehi. Mengko,stroberi Virginiaditandur ing Eropah lan Amerika Serikat.Strawberry sing paling kerep dipangan, stroberikebon(F. ananassa), yaiku stroberi sengaja strawberry Virginia lan macem-macem ChiliFragaria chiloensis. Bab iki pisanan dicathet dening tukang kebun Prancis watara pertengahan abad kaping 18 sing, nalikaF. moschatalanF. virginiana ditabuhingantaranane larangan F. chiloensis, stroberi Chili bakal ngetokake woh-wohan sing akeh banget lan luar biasa. Ora suwé sawisé,Antoine Nicolas Duchesnewiwit sinau babaganstroberilan nggawe pirang-pirang panemuan sing penting kanggo ngenani tetanduran tanduran, kaya ta reproduksi seksual stroberi.Mengko, ing wiwit taun 1800-an, peternak saka Inggris gawe stroberi ngasilake varietasF. ananassasing wigati banget ing pangembangan stroberi ing Eropa,lan atusan wit wis wiwit diprodhuksi liwat pemupukan stroberi.
Wangun tembung "berry" ditemokake ing kabèh basa Jerman ; tuladhane,Old Englishberiebandingke karo Old Saxon lan Old Jerman DhuwurBeri,lan Old Norseber.Wangun iki nuduhaké proto Germanic* bazją. Ing Inggris Kuno, tembung iki utamané digunakake kanggo anggur, nanging wis wiwit thukul definisi saiki.
Ana ing terminologibotani, ana woh yaiku woh sing prasaja kanthiwijilan serat sing diasilake sakaovariumkembang siji. Wiji iki ana ing saubengé, kajaba kanggo wiji. Ora duwe "garis kelemahan" sing spesial sing bebarengan dipisahake kanggo ngeculake wiji yen wis mateng (yaiku ora wigati ).woh berry uga bisa ngrembaka saka ovary karo siji utawa luwih carpels (struktur reproduktif wadon kembang). Wiji kasebut biasane ditemokake ing jero bagian jero ovarium, nanging ana sawetara tuladha sing ora semu kayamerica, kanthi hawa tinimbang pulp ing wiji. Bedane antarane piguna saben dinten lan botani "berry" nyebabake telung kategori: woh-wohan sing beri ing loro definisi; woh-wohan kasebut minangka woh-wohan botani nanging ora umum dikenal minangka woh wohan beri; lan tanduran sing umum dikenal minangka woh wohan sing ora beri botani, lan uga ora dadi woh-wohan.
Woh-wohan beri  kaya dénéBluberi,Kranberiies,lingon berries, lan woh-wohan akeh kulawargakulawarga heather, ugagooseberries,goji berrieslanelderberries. Woh-wohan sawetara "currants" (Ribesspesies), kaya tablackcurrants,currants abangugacurrantsputih, sing woh beri botani, lan dianggep minangka woh wohan beri (utawa minangka woh alus ing UK), sanajan jeneng sing paling umum digunakake ora kalebu ing tembung "berry".
Woh beri botani sing ora umum dikenal minangka berry kalebugedhang,tomat,anggur,terong(aubergines),persimmon,semangka, lanwaluh.
Ana sawetara jinis woh-wohan sing biasane diarani berry, nanging ora woh botani.Blekberis,raspberries, lanstroberiana jiniswoh agregat;padha duwe bibit saka akeh ovarium kembang siji. Ing woh-wohan sing akehe kaya wiji ireng, individu "woh-wohan" sing nggawe woh bisa katon kanthi jelas. Woh-wohan sakablackthornbisa kasebut "woh wohan beri",ananging para botani minangkawoh-wohan cilikutawa drupes, kaya dénéplumutawaapricot.Junipersugayewsbiasane  bisa diarani duwe gegayutan karo woh-wohan beri, nanging iki beda-beda arane  saka woh wohan beri botani lan tinimbang dipunéwahi wiji prewangancones. Ingwoh berry juniper, dipigunakake kanggo rasagin, timbangane ing kerucut, sing atos lan kayu ing pirang-pirang lan maneka warna wujude, tinimbang alus lan daging woh nalika mateng. Woh-wohan beri terang sing kandel kalebu woh-wohan (aril) woh-wohan sing meh lumebu wiji kang beracun.
stroberi wis ditandur ana ing kebon ing Eropa wiwit abad kaping-14 Masehi.Bluberidipanen diwiwiti ing taun 1911, kanthi panen komersial pisanan ing taun 1916.Huckleberrieskabèh varieties ora kebak domestik, nanging domestikasi iki nyoba saka 1994-2010 kanggo huckleberry kulon signifikan wujud.Kathah varietassanès Vacciniumingkang boten dipunparingaken, amargi wonten ingkang gadahi kepentingan komersial.
Kaya panganan liyane sing paling akeh, woh beri didol kanthi komersial, kanthi manéka manéka konservasi dhaérah hama lan praktik konservasi manéka (IPM). Woh beri organik sing disertifikasi luwih akeh sing kasedhiya.
Akeh woh-woh sing ora atos mbutuhake gunggung adhem antawis 0   °C lan 10   °C kanggo mbungkus kulit. Biasané, stroberi mbutuhake 200-300 jam, Bluberi 650-850 jam, Blekberis 700 jam, raspberries 800-1700 jam, currants lan gooseberries 800-1500 jam, lan Kranberi 2000 jam.Nanging, suhu sing kurang banget bakal mateni panen: Bluberi ora ngidini temperatur ing ngisor -29   °C, raspberries, gumantung ing macem-macem, bisa ngetutake minangka kurang -31   °C, lan Blekberis sing tatu ing ngisor -20   °C.Nanging, pambekunan musim semi luwih akeh bakal ngeculake taneman berry amarga temperatur mangsa kurang. Tlatah kanthi lereng moderat (3-5%), madhep lor utawa wetan, ing tlatah lor lor, cedhak tuberkewarna banyu, sing ngatur suhu musim semi, dianggep becik kanggo nyegah cedera beku musim semi menyang godhong lan kembang anyar.Kabeh panen berry duwe sistem ROOT cethek.Akeh - akehe kantor extensionuniversitas menehisaran menawa woh stroberi ora kudu ditandur luwih saka limang taun ing situs kang padha karo sadurunge, amarga ana bebaya rontokanireng ireng(sanadyan akeh penyakit liyané lunga kanthi jeneng sing padha), sing dikendalèkaké ing produksi komersial utama kanthi fumigation methyl bromide taunan.Kejaba taun ing produksi, sansaya suda, frekuensi pengasapan, lan usus herbisida ningkatake tampilan ireng sing ireng ing stroberi.Raspberries, Blekberis, stroberi, lan akeh woh beri liyane sing rentan tumuju verticillium . Bluberi lan Kranberi tuwuh kurang yen lemah utawa lemah silt isi luwih saka 20%, nalika akeh woh-wohan liyane ngidinke jinis sudhut jinis.Kanggo tlatah sing paling berry, lemah becik uga digosok sandy loam, kanthi pH 6.2-6.8 lan kandungan organik sing moderat nganti dhuwur; Nanging, Bluberi duwe pH sing becik ing 4.2-4.8 lan bisa ditandur ing lemah, lan Bluberi lan Kranberi seneng lemah sing luwih setitik karo ijol-ijolan kation sing luwih setitik, kalsium setithik, lan fosfor sing luwih setitik.
Tuwuhan iki akeh woh wohan kang berisiko sing mbutuhake pamindhahan panen sing bener, campuran tengen tutupane, lan budidaya mikroorganisme sing bermanfaat ing lemah.Minangka Bluberi lan Kranberi ngrembaka ing lemah sing ora seneng karo tetanduran liyane, lan pupuk konvensional minangka racun kanggo wong-wong mau, kekuwatan utama nalika ngembangake organisme kasebut yaiku manajemen manuk.
Woh cilik woh-wohan sakwise panen biasane kasimpen ing  suhu 90-95% lan suhu 0   °C.Kranberi, nanging nalia beku, lan kudu disimpen ing 3 C.Bluberi yaiku woh-wohan mung sing ngandhut etilen, ananging rasane ora apik sawise panen, saéngga bisa uga ditrapake minangka woh beri liyane. Pembuangan etilena bisa nyuda penyakit lan lelara ing kabèh woh wohan beri.Prekara ing sajam rong jam sawise panen kanggo suhu panyimpenan, umume 0   °C, liwat pangadhem angin dipeksa mundhakake urip panyimpenan saka woh-wohan beri kurang luwih katelu minggu.Ing kondisi panyimpenan paling apik, raspberries lan Blekberis mung rong dina nganti limang dina, stroberi 7-10 dina, Bluberi loro mingu nganti patang minggu, lan Kranberi loro nganti patang sasi.Woh-wohan beri bisa diangkut ing dhuwur karbon dioksida utawa atmosfer sing diowahi saka 10-15% karbon dioksida kanggo karbon dioksida sing dhuwur utawa 15-20% karbon dioksida lan oksigen 5-10% kanggo wadah sing dimodifikasi supaya bisa ningkatake urip lan nyegah bosok.
Sawetara panemuan ing ilmu pangembangbiakan saka woh wohan beri digawé ing abad ka-18 déningAntoine Nicolas Duchesneing karyané ing stroberi.Ing teknik tradhisionalpemuliaan tanduran, woh-wohan beri karo spesies kang dikarepake tartamtu dipilih lan diijini kanggo ngasilake kanthi indukan karo woh-wohan beri liyane, lan turunane kanthi titikan sing luwih becik banjur bisa dipilih lan digunakake kanggo panalithen luwih lanjut. Tanduran bisadikonstributkaro spesies sing beda ing genus sing padha; Hibrida antarane macem-macem genus uga bisa uga, nanging luwih angel. Pengembangbiakan uga ngupaya nambah ukuran lan ngasilake woh, nambah rasa lan kuwalitas isi gizi, kaya déné antioksidan, ngembangake mangsa panen, lan ngasilake wit kanthi tahan kanggo penyakit, toleransi kahanan panas utawa kadhemen, lan liya-liyane. sipat.Perkembangan ingbiologi molekularlanrekayasa genetikangidini pendekatan sing luwih efisien lan luwih apik ing pilihan kanggogenotipe singdikarepake, liwatpilihan sing diewangi marker, umpamane.Teknik modifikasi genetikauga bisa digunakake kanggo pangembang berries.
Sapérangan woh sing ora umum diarani woh wohan beri lan ora mesthi woh-wohan kasedhiya ing kantor panarima universitas sing menehi panuntun ana ing budidaya berry, utawa minangka panuntun kanggo ngenali woh-wohan sing becik didheleng lan bisa dituku. tuladhane kalebuplum pantai,PersimonAmérika,pawpaws,Pasific crabapples, lanOpuntia.
Salah siji sumber nuduhaké menawa, ana ing taun 2005, ana 1,8 yuta hektar ing lahan budi daya berry ing donya iki, kanthi 6,3 yuta ton diprodhuksi.
Ing nagara tartamtu, pamethik berry bisa dadi bagean gedhe saka ekonomi sawijining nagara , lan dadi tambah akeh umum kanggo negara-negara Eropah kulon kaya taNagara SwèdhenlanNagara Finlankanggo ngimpor buruh setitik sakaNagara ThailandutawaNagara Bulgariakanggo nindakake buruh pemetik berry.Praktek  iki wis ditliti ing taun-taun kepungkur amarga upah sing kurang apik lan urip sing mlarat kanggo "pemetik berry", uga kekurangan buruh kang aman.
Sawise ripened, woh wohan beri biasane saka werna mbedakake kanggo latar mburi sing (asring saka godhong ijo), nggawe wong katon lan atraktif kanggo frugivorous kéwan lan manuk.Iki mbantu panyebaran wiji-wiji tetanduran.
Woh warna warni amarga pigmen tanduran alam, kaya taantosianin, bebarengan karoflavonoidliya singdisedhiyakakeutamane ing kulit berry, wiji lan godhong.Senadyan pigmen-pigura berry duwe sifatantioksidaning vitro,ana buktifisiologis sing oraana cukup nganti saiki yen pigmen-pigura berry duwe antioksidan sing nyata utawa fungsi liya ing awak manungsa.Akibaté, ora diijini ngakoni yen panganan sing ngandung polifenol nduweni nilai kesehatan antioksidan ing label produk ing Amerika Serikat utawa Eropa.
Woh beri biasane dianggo ing pai utawa tarts, kaya déné Bluberi pie, pie, pie strawberry .
Woh Berry asring digunakake ing manggang panganan, kaya ta roti muffin Bluberi, blackberry muffins, berry cobblers, crisps berry, roti berry, buckles berry, roti berry, roti berry, lan cookie berry.Woh wohan beri asring digabungake ana ing adonan kanggo manggang, lan asring digawa supaya ora njedhul woh wohan beri. Beku utawa woh wohan beri uga disenengi kanggo sawetara olah-olahan berry bakar.Woh wohan beri kerep uga asring digabungake menyang panganan cuci mulut panggang sing dipanggang, kadhang kala nganggo disandhingake karo krim, kaya hiasan menyang panganan cuci mulut utawa minangka topping.
Woh wohan beri kerep dicampurake karo banyu lan  utawa jus, minangka ingjus Kranberi, kang dadi sumber 95% irisan Kranberi seger,Bluberi jus,jus raspberry, jus Semono uga Beri goji, jus Acai, jus aronia Beri, lan Stroberi jus.Anggurminangka ombe-ombenen fermentasi utama sing digawé saka woh-wohan (anggur).Anggur wohbiasane digawé saka woh-wohan liyane. Paling akeh, gula kudu ditambahake ing jus beri ing prosesChaptalisationkanggo nambah isi alkohol saka anggur.Conto woh anggur sing digawé saka woh beriantara liya: anggur elderberry, anggur stroberi, anggur Bluberi, anggur ireng, anggur redcurrant, anggur huckleberry, anggur goji lan anggur Kranberi.Woh wohan beri digunakake ing sawetaragaya bir, utamanéframboise(digawé karo raspberry) lan wohlambics.
Currants,Kismis, lansultanatuladha woh woh garing, lan akeh woh wohan beri komersial sing kasedhiya ing bentuk garing.
Woh-wohan kang bisa ngrusak kanthi urip sing cendhak, lan asring ditangani kanthipangatusan,pembekuan,picklingutawa nggawéwoh. Woh wohan beri kaya ta blackberry, Bluberi, boysenberi,lingonberry, loganberry, raspberry, lan Stroberi asring digunakake ing sele lan jeli. Ing Amerika Serikat, wongasli Amerika minangka"sing pisanan ngreksa saka Bluberi".
Koki bisa nggawe cepet woh pickled alus, kaya ta Blekberis,stroberi,lan Bluberi.stroberi bisa digodhog lan bisa digoreng ing wajan sing jero.Saos digawé saka woh beri, kaya ta saos Kranberi, di beku nganti sithik, digodhog, lan jero gorengan.Saos Kranberi minangka barang pangan tradisional kanggoDinten Lebaran, lan saos padha bisa digawé saka akeh woh wohan beri kaya ta Bluberi, raspberries, Blekberis, lan huckleberries.
Berry wis suwe digunakake ing sawetara budaya ing donya iki kanggopawarna. Akeh woh beri kang ngandhut jus sing bisa kanthi gampang  menehi warna, menehi gunane minangka dadipewarna alami. Tuladhane yaiku, Blekberi migunani kanggo nggawe pewarna, utamane  menawa woh wohan beri iku  gampang bisa ngeculake jus warna kanggo ngasilake efekcolorfast.Rubuswoh wohan, kaya ta BlackBerry, raspberry,ireng raspberry,dewberry,loganberry, lanthimbleberrykabèh werna pewarna. Iki wis tau digunakake dening warga America.Ing Hawaii, raspberry asli sing diarani 'akala' dipigunakaké kanggonggawé kain tapakaro lavender lan hues warna abang, déné woh beri sakalili dianelladigunakake kanggo pewarnaan biru, lan woh berry sakanighthadeirengdipigunakaké kanggo gawé warna ijo.
Ing Swaziland, sawetara spesies berry digunakake minangka pewarna.
[[Kategori:Bèri]]
[[Kategori:Tetuwuhan jamu lan bumbu]]
[[Kategori:Wit-witan]]
[[Kategori:Kaca mawa pertalan kang durung kapriksa]]