Ganyong

Ganyongutawalémbong(Canna discolorL. syn.C. edulis,sukukana-kanaan utawaCannaceae) iku sajinistetuwuhankang kagolong pala-kependhem lan ngasilakéuwising cukup populèr.Tuwuhan iki urip ana ingara-arakanthi umbar-umbaran, nanging bisa uga di budidya.
Uwiganyong ngandhutpathi, sanadyan ora akèh kayaketéla rambat.Uwi ganyong iku bisa digodhog lan dadi panganan sing rasané khas kenyal tur rada legi.Saliyané digodhog, ganyong iku ing padésan laladanPathilanBlorabiyasa digawé glepung, dadi bahan dhasar kanggo gawé jajanan garing utawa jajanan sabangsagethuk(ongol-ongol).Nanging saiki ganyong wis langka ing désa-désa, amarga ora ana sing mbudidaya lan ora ana sing gawéjajanannganggo bahan sakaglepungganyong.
Ganyong kalebu tuwuhan kang cukup poténsial kanggo sumberkarbohidrat.Ganyong uga bisa dadi tuwuhan kang dadi bahan dhasarindhustri.Ganyong kang duwé jeneng latinCanna edulis Kerrkalebutuwuhanherbakang asalé sakaAmérika Selatan.Rhizomautawaumbiganyong yèn wis diwasa bisa dipangan kanthi diolah dhisik utawa dijupuk patiné.
Nalikapanénumbi, gumantung ing laladan kang dianggo nandur.Ing dhataran cendhèk, ganyong wis bisa dipanén nalika umur6-8sasi, nanging ing laladan kang udan saben tauné, wektu panen luwih suwé ya iku nalika umuré15-18sasi.Umbi kang wis tuwa bisa ditandhani yèn godhong utawa wit ganyong wis malih dadi warnakuning.
Ganyong kalebu tuwuhan umbi-umbian kang diarani tuwuhandwi taunanutawa dua mangsa. Sawisé iku godhongégaringlan tuwuhan iku bakal ilang.Nanging yèn wayahudantunasganyong bakal thukul saka pucuk-pucuk umbi utawa rhizoma.
Ganyong lumrahé dijupuk umbiné, mulané diarani tuwuhan umbi.Umbi ganyong ngadhut akèhkarbohidrat.Umbi iki sajatiné rhizoma kang wujudwitkang thukul inglemah.
Wernawit lan godhongé gumantung karovarietasé, semana uga warna sisik uwiné.Ganyong duwé dhuwur nganti3méter. Dhuwur iki diukur wiwit pucuk tuwuhan nganti sandhuwuré rhizoma utawa umbi.
Ganyong kalebu tuwuhanrumpunlan tuwuhan herba.Kabèh pérangan wite vegetatif ya iku wit,godhong, lankelopakkembang kaya-kaya analiline.Tuwuhan iki tetep awernaijonalika uripé.Yèn wis tuwa wit lan godhongé bakal garing lan kaya-kaya mati.Nanging tuwuhan iki ora mati awit yèn wayah udan rimpang utawa uwin bakal nukulake tunas lan urip manèh.Tuwuhan ganyong dhuwuré0,9-1,8mèter.IngQueenslanddhuwuré ganyong ngasi2,7mèter.Nanging ingJawadhuwure kang umum kurang-luwih1,35-1,8mèter.
Godhong ganyong amba lan dhapuréelipdawa lan ing bonggol godhongé radalincip. Dawané godhong kurang luwih 15–60 cm lan ambané 7–20 cm. Ing pérangan tengah godhong anabalung daunkang kandel banget.
Werna godhongé warna-warna, ana kang ijo nganti ijo tuwa. Ana uga godhong kang ana garis-garis ungu utawa ungu kabéh.Pelepahganyong uga ana kang rupanéungulan ijo.
Tuwuhan ganyong uga duwéwohnanging ora sampurna lan ora mbentuk. Woh ganyong dumadi saka telung ruangan kang isinéwijikang rupané ireng kang cacahé 5 wiji saben ruang.
Tuwuhan ganyong duwé umbi kang gedhé lan dhiaméteré kurang luwih 5-8,75 cm lan dawané 10–15 cm.Sisikumbi wernané ungu utawacoklat. Dhapuré umbi warna-warna.
Ing Indonésia ana lorokultivarutawa variétas ganyong ya ikuganyong abanglanganyong putih.Ganyong abang wernané wit, pelepah lan godhongéabangrada ungu.Yèn ganyong putih wit, godhong lan pelepahé nduwé warna ijo lan sisik uwiné awerna coklat.
Ganyong asalé sakaAmérika Selatan, nanging ganyong wis bisa thukul nyebar sakaSabangngantiMerauké.Habitat kang paling akèh ya iku ingJawa Tengah,Jawa WétanlanBali.Tuwuhan iki lumrahé dadi usaha sampingan para panduduk.Ganyong ditandur dadi tuwuhan sela bareng karojagungsawisé panénparigogo.Uwi ganyong kang wis dipanén bisa digawé glepung.Glepung iki bisa diolah utawa didol.MiturutNikolai Ivanovich Vavilov, salah sawijiné ahlibotanisaka bekasUni Soviet, asal-muasal ganyong ya iku saka Amérika Selatan, ya iku ing laladanPeru,Bolivia, lanEquador.
Ganyong bisa dipangan kanthi cara digodhog lan kanggo jajanan ngombétèhutawakopi.Ganyong uga bisa diolah dadipatiutawa glepung ganyong.Kajaba iku uga bisa digawéjenang,kripik, lanbolu.Uwine kang isih enom, ing Amérika Selatan lumrahé kena kanggosayuranlan uga dadicamilan.Pucuk lan gagang godhong kang isih enom bisa kanggo pakanternak.Kembang ganyong uga duwé warna kang éndah kang bisa dadi tuwuhanhias.