Alisarin

Angalisarin(alizarin) ay isang likas na sustansiyang nabuo dahil sa pagsasanib ng mga elementongoksihenoathidroheno, na may kahalagahang pangkasaysayan dahil sa katangian nitong nagagamit sa pangungulay.  Isa itongantrakinonna dating nakukuha lamang mula sa mgaugatnghalamangmadera.  Noong 1869, ito ang naging pinakakauna-unahang likas na pangulay na nagaya sa pamamagitan ng hindi-likas na mga pamamaraan.Ang alisarin ay katawagan din sa iba’t ibang mga kamag-anak nitong pangulay, katulad ng"Alizarine Cyanine Green G"(Alisaring Siyenang Lunti G) at"Alizarine Brilliant Blue R"(Alisaring may Maningning na Bughaw R).
Nanggaling ang salitang “alizarin” mula sa “al-usara”, isang katawagangArabopara sa “katas”.
Itinatanim at inaani ang mga halamang madera para gamiting mga pangulay sa gitnangAsyaatEhiptonoon pa mang unang mga kapanahunan, simula pa noong 1500 B.C.  May natagpuang telang kinulayan sa pamamagitan ng mga ugat ng madera mula sa libingan ngparaonna siTutankhamun, at maging mula sa mga guho ngPompeiiat ng isinaunangCorinto.  Sa loob ng mga Gitnang Kapanahunan, hinimok niCharlemagnena magtanim ng mga madera ang kaniyang mga mamamayan.  Nabubuhay ang mga ito sa mga mabuhanging mga lupa ngNetherlandsat naging mahalagang bahagi ng katutubong pangkabuhayan.
Nang sumapit ang 1804, pinainam niGeorge Field, isang manlilikha ng mga pangulay mula saInglatera, ang pagpapatibay ng katangian ngpangulay na madaling kumupas, katulad ng madera (hindi nagtatagal ang anyo ng mga kulay mula sa pangulay na ito kapag nasisinagan ng araw).Pinainam ni Field ang pamamaraan sa pagkuha ng kulay mula sa madera sa pamamagitan ng paglalagay ngalumatalkali,na nagpapatibay sa madaling-matunaw-sa-tubig na katas ng madera.  Nagkakaroon ng nagtatagal na kulay ang “lawa ng madera” (ibinababad ang madera, kung kaya’t nagkakaroon ng “lawa” na may kulay pagkatapos maibabad).  Dahil sa nadagdag na katangiang ito, nagamit ding panghalo sa mgapinturaang pangulay na nagmumula sa madera.  Sa loob ng mga sumunod na mga taon, napag-alamang magagamit din ang ibang mgaasing metalbilang kapalit ngalum, katulad ngiron,tin, atchromium, na napagkukunan ng iba pang mga kulay.  Ginamit ang pamamaraang ito sa loob ng maraming mga dantaon.
Noong 1826, napag-alaman niPierre-Jean Robiquet, isangkimikongPranses, na ang ugat ng madera ay naglalaman ng dalawa pang magkahiwalay na mgapangulay: angpulang alisarinat ang madaling kumupas napurpurin.  Ang bahaging alisarin ang naging pinakaunang likas na pangulay na nagaya sa pamamagitan ng hindi-likas na pamamaraan noong 1868, nang malaman ninaCarl GraebeatCarl Liebermann- kapwa mga kimikongAlemanna naghahanap-buhay sa kompanyangBaden Aniline and Soda Factory(BASF) – na makakukuha rin ng alisarin mula saanthracene.  Sa mga panahon ding iyon, napag-alaman din niWilliam Henry Perkinng Inglatera na makakagawa ng alizarin mula saanthracene, subalit naunang magpasa ngpatentesina Graebe at Liebermann (isang araw lamang ang pagitan).
Mas mababa ang bilang ng salaping gugulin sa paggawa ng hindi-likas na alisarin, sa halip na 
lumikha ng likas na alisarin, kung kaya’t nabuwag ang kalakalang maka-madera.  Nakakamit angpaggawang alisarin sa pamamagitan ngpagsasanib ng oksiheno(oxidation) sa asidonganthraquinone-2-sulfonicna maysodium nitrateat purongsodium hydroxide.  Maging ang mismong alisarin – yung tunay at ang hindi-likas – ay napalitan na rin, sa kasalukuyan, ng mas tumatagal  na pangulay (kahit pa man masinagan ng araw) mula saquinacridone.  Nalikha ito sa kompanyangDuPontnoong 1958.
Ginagamit angalisaring pula(alizarin red) sa maka-biyolohiyaat maka-kimikangpagsubok - sa pamamagitan ngpagsukat sa antas ng kulay- para masuri ang bilang ng mga naiwang matigas na pamumuong dulot ng mgaselulangmay kaugnayan sa hindi-likas na paglikha at paghabi ng mga tunay nabuto(sa loob ng 10 hanggang 16 araw) ng mgaorganismo.
Sa larangan ngpanggagamot, ginagamit din ito para hawahan ng kulay angpluidong sinobyalna nasa loob ng mga ugpungan ng mga buto (katulad ng sasikoattuhod) para masuri ang bilang ng mga namumuong kristal na kung tawagin aycalcium phosphate.
Mamamasid sa kanan ang kulay naalisaring krimson.