davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Kacang panjang

Kacang panjangatawavigna sinensisnyaéta ngarantutuwuhananu gampang kapanggih dikebon, pakaranganimah, disérangatawa minangka selingan pepelakanpalawijaséjénna.
Kacang panjang ngandungbetakaroten,klorofil,Vitamin A,vitamin B1,vitamin B2jeungvitamin C,protein,tiamin,riboflavin,fosfor,zat beusi,potassium folat,magnesium,mangan,kalori,sodium,karbohidrat,kalsium,seratsartapektin.Salian ti dimangpaatkeun pikeun dijadikeunlalab, kacang panjang ogé mangpaat pikeun ngadalikeun kadargulagetih, nungkulanhiperténsi, nungkulan resikostrokejeung seranganjantung, ngaronjatkeun fungsiorgan pencernaan, nurunkeun mamalakankersarta mantuan nungkulan hésé ngising.
Di sawataranagara, kacang panjang dipaké pikeun ngubaranrematik,arthritis, sarta gangguan salurankemih.Henteu nganbuahnawungkul anu bisa dimangpaatkeundaunkacang panjang ogé tétéla aya mangpaatna, nyaéta pikeun ngalancarkeun kahampangan, ngaronjatkeun stamina, jeung nungkulananémia.
Nurutkeun panalungtikan séjénna, kacang panjang ogé alus pikeun nungkulan kasakitwawatu.Sajaba ti éta, ogé bisa nyingkahankelainanantibodi, ngaronjatkeun fungsilimpa, ngaronjatkeun prosés ngahijikeunDNAjeungRNA, ngaronjatkeun fungsisélgetihbeureum,beri-beri,demam berdarah,anemia, nyericangkéng,reumatik, bareuh, ngaronjatkeun napsu dahar, jeung nungkulan hésé ngising.
Jeruk Keprok

Jeruk Keproknyaéta jeruk anu tumuwuh di wewengkon tropis jeung subtropis.Tangkalna leuwih leutik tibatan tangkal jeruk dina umumna, Kaasup jana wanda tutuwuhan anu miboga buah tapi euweuh sikian.
[1]
[2]Archived2018-03-13 diWayback Machine[3]
Malaria

Malaria(tinabasa Italia: "hawa goréng") nyaéta salah sahiji panyakit inféksi nu keuna ka manusa kalawan ngabalukarkeun 500 juta inféksi jeung 2 juta palastra per taun, utamana di wewengkontropikjeungAfrikasub-Sahara.
Malaria téh salah sahiji panyakit balukar tina inféksiparasitprotozoa,Plasmodium(salah sahijiApikompléksa) jeungvéktorpanépareungitAnopheles(pikeun malaria anu keuna manusa).
Sabab geus manggih faktor anu nyababkeun malaria, dokter tentaraPrancisCharles Louis Alphonse LaverandipaparinHadiah Nobel Fisiologi atawa Kadokterantaun1907.
Gejala anu katarajang malaria di antaranamuriang,ngadégdég,artralgia(nyeri sendi),utah, jeungkonvulsi. Kadang-kadang sok karasa ateul dinakulit, hususna malaria alatanP. falciparum. Komplikasi malaria kaasup salah sahiji faktor anu ngabalularkeun palastra lamun teu gancang dirawat, utamana budak leutik nu biasana gampang katarajang.
Mamaliaséjén kawas (kalong,rodénsia,primata),manukjeungréptilogé bisa katarajang malaria.
ReungitAnophelesbikang nu kainféksi mawasporozoitPlasmodiumdinakelenjar ciduhna. Nalika nyoco manusa, nu biasana wanci pasosoré atawa kapeutingnakeun, sporozoitna asup kana awak ngaliwatan ciduh reungitna, terus kanaati, tempatna baranahan dina sél-sél ati hépatik. Sporozoit ieu lajeng jadimérozoitnu bakal asup kanasél getih beureum. Dina sél ieu, mérozoit téh baranahan nepi ka ngancurkeun sél getih beureumna.
Parasit malaria kajaga tina serangansistim imunsabab hirup dina jero sél ati jeung sél getih, najan sabagian sél nu kainféksi bisa diancurkeun dinalimpa. Sangkan teu diancurkeun dina limpa, parasit malaria bisa ngahasilkeunprotéinnu bisa nyantélkeun sél getih beureum kana pinding saluran getih. Protéin ieu katelah PfEMP1, nu sahanteuna boga 50 varian antukna teu bisa dijadikeun targét sistim imun. Nalika sistim imun mimiti mikawanoh sarta nyieun antibodi pikeun protéin ieu, parasitna geus ngarobah protéinna, antukna sistim imun tinggaleun waé.
DDT mangrupa inséktisida modéren munggaran nu dijieun dina mangsa awalPerang Dunya II. Mimitina mah ieu bahan kimia téh ditujukeun pikeun merangan reungit nu nyebarkeun malaria, tapi taun1970-andicaram di loba nagara alatan pangaruh lingkungan anu goréng. Di lebah dieu kontroversi mucunghul alatan tuduhan pajarkeun ieu panyaram téh ngabalukarkeun lobana korban palastra di wewengkon-wewengkon nu saméméhna geus aman tina bahya malaria.
Anémiaalatan pangaruh génétik bisa kajaga tina malaria ku sabab ayanamutasidinahémoglobinna. Anémia ilahar dipimilik ku jalma nu asalna ti Afrika. Kasus kieu méh sarupa jeung mutasi hémoglobin lianna nu ngabalukarkeuntalasémia, nu loba dipimilik ku pangeusi wewengkon tropis éndemik panyakit malaria.
Kasakit lianna nu bisa nyegah malaria nyaétakakurangan dehidrogénase glukosa-6-pospat(glocose-6-phosphate dehydrogenase deficiency, G6PD), sabab dina sél getih beureum énzim ieu téh dipikabutuh pisan kuP. falciparumanu bisa ngahalangan malaria tumerap kana awak.
Limfoma

Limfomanyaéta salah sahijikangkergetah beninganu kaasup salah sahijikangker getihanu tumuwuh dinasél getih bodaskalawan dingarananlimfosit. Limfosit mangrupa bagian tina sistem kakuatan awak jeung miboga peran penting keur ngahalanganinféksiatawapanyakitanu bakal tumerap kanaawakmanusa. Sél limfosit sumebar dina sistem limfatik anu aya dina sakabéh sistem awak. Anu dimaksudséllimfatik téh ngawengku kelenjar getah bening,limpa,sumsum tulangjeungkelenjar timus.
Panyakit limfoma disababkeun ku sél limfosit anu tumuwuh abnormal jeung teu bisa dikadalikeun. Ieu sél numpuk dina kelenjar getah bening anu aya dinakélék,beuheungjeungpalangkakan. Kumpulan sél abnormal tadi bisa nyaliara kana sakabéh sistem limfatik kaasup kana organ-organ awak anu lian. Ieu kaayaan disebutkangker limfoma malignaanu kaasup kangker ganas bisa ngabahayakeunjiwaanu kakeunaanana.
Limfoma mibogagejalaanu sarua jeung panyakit anu disababkeun kuvirussaperti selesma anu mindeng tumerap kamanusa. Tapi, waktu tumerapna leuwih lila. Sababaraha urang anu kakeunaan teu ngalaman gejala nanaon, tapi sababaraha jalma bisa ngalaman kelenjar getah bening anu bareuh saperti anu kajadian dinabeuheung,palangkangan,lambung, atawakélék. Bareuh moal nyababkeun nyeri iwal kelenjar anu kakeunaanana ngagedéan jeung neken kana organ, jaringan atawa struktur séjénna. Gejala séjén tina dua wanda limfoma nyaétamuriangtuluy-tumuluy sanajan euweuh inféksi,késangtiismun peuting, muriang,jeung ngeleper, napsu kana barangdahar kurang teu cara biasa, kacapéan terus-terusan, nyeri dina kelenjar getah bening sanggeus nginumalkohol, dina limfoma non-hodgkin karasa aya batuk, eungap, nyeri atawa bareuh beuteung. 
Upama dina pamariksaan awaldoktercuriga ayana limfoma, bakal nyarankeun sangkan pasién ngalakukeunbiopsi. Biopsi dilakukeun keur ngaleungitkeun sél anu ngagedéan jeung nyarungsum  aya henteuna sél limfoma atawa wanda sél anu séjén. Upama dokter hematologist, ngadeteksi ayana sél limfoma, dokter bakal ngalaksanakeun tés langkung lengkep pikeun ngaidentipikasi sabaraha jauh panyebaran kangker. Ieu tés  bisa kaasup kanasinar-X, tésgetih, atawa nguji kelenjar getah bening atawa jaringan anu pangdeukeutna. Limfona bisa gancang nyebar tina titik limfa kana bagian awak anu séjénna via sistem limfatik. Nalika kangker limfosit nyebar kana jaringan anu séjén, sistem imun henteu bisa mipindingan diri keur ngalawan inféksi sacara épéktip.
Three Dollar Bill, Yall$

Three Dollar Bill, Yall$je debutové album americkénu metalovéskupinyLimp Bizkitz roku1997. Nahrávání celé desky trvalo pouhých šest dní, z toho devět písní bylo zhotoveno již v prvních třech dnech. Zpočátku se CD neprodávalo příliš dobře, ale po mnoha koncertech se Limp Bizkit dostávají do většího povědomí a s nimi i Three Dollar Bill, Yall$. Nakonec se album stává v červenci2001veSpojených státech2x platinové.
ZThree Dollar Bill, Yall$pochází tři singly s názvem "Counterfeit", "Sour" a "Faith", přičemž každý má své oficiální video. Kromě Faith, se však žádný z nich v hitparádách výrazně neprosadil.
Všechny písně jsou napsány členy Limp Bizkit, kromě "Faith" odGeorge Michael.
The Unquestionable Truth (Part 1)

The Unquestionable Truth (Part 1)je EP kapelyLimp Bizkit.
EPThe Unquestionable Truth (Part 1)zamýšleliLimp Bizkitvytvořit koncepční dílo, čítající dvě až tři pokračování.
Album vyšlo v původní sestavě – tedy sFredem Durstemza mikrofonem,Wesem Borlandemna elektrickou kytarou,Johnem Ottemza bicí soupravou, Samem Riversem na basovou kytaru aDJ Lethalemza mixážním pultem.
Po tomto CD kapelu znovu upouští Wes Borland a samotná deska se na hitparádách příliš dobře neumisťovala. I tak se toto EP prodalo po světě více než 1 milion.
Gold Cobra

Gold Cobraje pátým studiovým albem kapely americkénumetalovékapelyLimp Bizkit. Bylo vydáno v roce 2011 u vydavatelstvíFlip RecordsaInterscope Records. Je posledním albem na kterém se podílel teď už bývalý členDJ Lethal. Album se dočkalo smíšených hodnocení po celé světě. Během prvního víkendu v USA se prodalo více než 27 000 kopií a vyšvihlo se na 16. místo v americké hitparáděBillboard 200.
Hudba v Gold Cobře je popisována jako čistýnumetala byla označována jako návrat k dřívějším albům jakoThree Dollar Bill, Yall$.
Limp Bizkit
V tomto článku byl použitpřekladtextu z článkuGold Cobrana anglické Wikipedii.
Rap rock

Rap rockje styl kombinující prvkyrockuahip hopu. Hudebně je příbuzný srap metalema hojně ho užívajínu metalovéskupiny.
Za zakladatele tohoto stylu se považují kapely jakoBlondie, 3rd Bass,Beastie BoysčiPublic Enemy. S narůstající popularitou přejímají tento styl další skupiny (Faith No More,Rage Against the Machine,Linkin Park,Papa Roach), které již nachází přesnou hranici mezi hip hopem a rockem. Mezi další interprety prorážející s rap rockem do mainstreamu se řadíRun-D.M.C.,Cypress Hill,311,Kid Rocka mnohé další. Za rap rockové skupiny se považují i některé nu-metalové kapely (P.O.D.,Limp Bizkit,Korn).
Novodobí zahraniční rap rockeři jsouLil Peep,Scarlxrd,Lil Tracy,Post MaloneneboGhostemane, v Česku napříkladREDZED.
Results May Vary

Results May Varyje album skupinyLimp Bizkit.
Před natáčenímResults May Varykapelu opustilWes Borland, který se v té době věnoval svým projektům, např.Big Dumb Face. Borlanda nakonec nahradilMike Smith(SNOT), jinak sestava zůstala stejná –Fred Durstza mikrofonem,John Ottoza bicíma,Sam Riversna baskytaru,DJ Lethalza mixážním pultem.
NaResults May Varypozměnili Limp Bizkit styl, což mnoho fandů nezkouslo. Podobně jako hudební kritici. Album vyšlo také s bonusy, ve Velké Británii se songemLet It Go, v japonské verzi s písníThe Armpit. Album se taktéž dalo zakoupit s bonusovýmDVD.
Chocolate Starfish and the Hotdog Flavored Water

Chocolate Starfish and the Hotdog Flavored Waterje třetí studiové album odamerickénu metalovékapelyLimp Bizkit. Deska se umístila na prvním místěBillboard 200a prodala v prvním týdnu více než 1 milion kusů, čímž se stala nejrychleji prodávanou rock/metalovou nahrávkou všech dob.CDje ve Spojených státech certifikováno jako 6× platinové (více než 6 milionů prodaných kopií) a mezi nejprodávanějšími alby prvního desetiletí 21. století obsadilo 18. místo.
Chocolate Starfish and the Hotdog Flavored Waterbylo kritiky přijímáno velmi rozporuplně. NaserveruMetacriticobdržela deska skóre 49 ze 100,ovšem figuruje v knize1001 Albums You Must Hear Before You Die(1000 alb, které musíte slyšet, než zemřete).
Z nahrávky pochází celkem pět singlů: „My Generation", „Rollin' (Air Raid Vehicle)", „Take A Look Around", „Boiler", a „My Way". Píseň „Take A Look Around" je obsažen vsoundtrackuk filmuMission: Impossible IIa song „Rollin' (Air Raid Vehicle)" se probil na první místo britskéUK Singles Chart.
Limpa (likido)

Anglimpaay isang uri ng pluwido ng katawan na panlaban sa bakterya.  Nagdadala ito ngtabamula sa bituka at nagdurulot ng mgalimpositoolimposaytsa dugo.Ito ang likidong nakapaligid at sumasapin sa bawat isang selulang nasa loob ng katawan.  Katulad ito ngserumo ang payak na pluwido ng dugo subalit walang kulay.  Natitipon ang limpa sa loob ng mgasisidlan ng limpaat naglalakbay din sa mga lalagyang ito ng limpa, na katulad ng sa nangyayari sa loob ng mga ugat nabena.  Kumukunekta angsistema ng limpaosistemang limpatikosasistema ng dugongmalapit sapuso.  May mgakulani(mgalymph node) sa kahabaan ng mga sisidlan ng limpa, na gumaganap bilang mgapansalangsumasala sa mgamikrobyoat iba pang mga nakapipinsalang mga sustansiyang napupunta sa loob ng katawan.
Ang lathalaing ito  ay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Lapay

Anglapayopankreasay isang organong naglalabas ng mga hormona at mgaensimao ensaym upang makatulong sa dihestiyon o pagtunaw ng pagkain.  Isa itong glandulang malapit satiyan.Naglalabas ito ng mga sustansiya sa pamamagitan ng mga selulang tinatawag namga maliliit na pulo ni Langerhans(kilala sa Ingles bilangIslets of Langerhans).  Kasama ang lapay sa dalawang mga sistema ng tungkulin o punksiyon: una, sasistemang panunawdahil sa gampanin nito sa pagtunaw ng mga nutriyente; at pangalawa, sasistemang endokrinapara sa tungkulin nito sa paggawa o produksiyon ng mga hormona.  Sa ibang paggamit ng salita, minsan ring nagagamit na pantawag anglapay(bagaman may kamalian) para sapalio kaya sakolon.
Ang lathalaing ito  ay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Adenitis

Angadenitisokulaniay angpamamagaoimplamasyonng isangglandula.  Isang pangkaraniwang halimbawa nito ang pamamaga ng mga glandulanglimpangleeg(o mga "glandula ng leeg", na sanhi ng pagsalakay ng mgatubercle bacillusotuberkulosis.  Halimbawa rin nito ang paglaki ng mgaglandulang limpangnasa rehiyon ng isangchancre.  Pangunahing mga sintomas ngsipilisang pagkakaroon ng magkasamangchanchreat adenitis.
Ang lathalaing ito  ay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Anhiyoma

Anganhiyoma(mula sa Ingles naangioma, bigkas: /an-dyo-ma/) ay isang uri ngtumorobukolna kinasasangkutan ng mgalimpaat ugat na daluyan at sisidlan ng dugo.Partikular na isa itong teknikal na kapangalan para sa anumang pamamumukol na binubuo ng isang masa ng anumang uri ng mga sisidlan ng dugo.  Isang pangkaraniwang halimbawa at uri ng mga anhiyoma ang mgabalatonunalsa balat o kutis na tinataglay ng tao mula pa noong kanyang pagkakasilang (mgabirthmarkkung tawagin sa Ingles).
Ang lathalaing ito  ay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Senepa

Angsenepa(Latin, Kastila, Ingles, Pranses, Aleman, Italyano:fascia, nagigingfascikung anyong maramihan) ay ang mahimaymay natisyung pandugtong(Ingles:connective tissue) na nakapailalim sa balat at nakapalibot sa laman (mga masel) o mga organo. Sinusuportahan nito angugat pandugoat mgalimpa.
Dalawa ang uri ng senepa:
Ang lathalaing ito na tungkol saAnatomiyaatTaoay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Sistemang pang-alis ng mga dumi

Angsistemang pang-alis ng dumiosistemang panlinisosistemang ekskretoryo(Ingles:excretory system) ay isang pamamaraan o sistema sa katawan ng isang organismo na siyang gumaganap sa tungkulingekskresyon, ang proseso ng pagtatanggal ng mga dumi mula sa katawan.  Ito ang may tungkuling mag-tanggal ng mga duming dulot nghomeostasis.  Maraming mga bahagi ng katawan na may tungkulin sa prosesong ito: katulad ng mga glandulang pampawis, ang atay, ang mga baga, at ang kayarian ng mga atay.  Inaalis ng sistemang ito ang mga dumi ng organismo, pinananatili ang balanse at regulasyon ng mga kayariang kimikal sa mga pluidong pangkatawan.  Inaalis nito ang mga produktong pang-ekskretoryo mula sa katawan, nag-iimbak ng tubig at sinsasala ang mga pluidong pangkatawan.  Kabilang sa mga bahagi nito ang anumang tumutulong sa pagpapababa ng antas ng mga dumi at mga hindi kailangang mga sustansiya.  Kung wala ang sistemang ito, ang pagkakaipun-ipon ng mga mapaminsalang mga dumi ay maaaring makapagbigay ng pinsala sa katawan, na kalalabasan ng pagkasira, peligro, at maging ng kamatayan.
Ito ang mga tungkulin at katangian ng sistemang ekskretoryo:
-Pag-tatanggal ng mga dumi.
-Pag-aalis ng mga walang kapakinabangang mga pangalawang produktong inilabas mula sa mga selula.
-Pag-tatanggal ng mga nakapipinsalang pagkakaipun-ipon ng mga kimikal.
-Maagang lumilitaw sa katawan ng sanggol ang sistemang ito habang nasa sinapupunan.
-Pinananatili nito ang tuluy-tuloy at matimbang mga kalipunan ng mga kimikal.
-Pinananatili nito at nag-iipon ng tubig mula sa loob ng katawan.
Pali (glandula)

Angpali(Ingles:spleen) ay isang malakingglandulangnasa loob ngtiyan.Kabilang sa ilang mga trabaho o gawain ginagampanan nito ang paggawa ng mga puting dugong selula upang makapananggalang o makalaban sa mgabakterya, at para rin sa pagdurog o pagwasak ng mga sirangpulang dugong selula.Ito rin ang parte ng katawang sumasala at nagpapaimbak ng dugo.Tinatawag din itonglimpa.Sa ilang sanggunian, natatawag din ang glandulang pali bilang "apdo" bagaman mayroong tunay at nakahiwalay naorganongapdo ang katawan.
Sa tao, ang pali ay kulaylilaat nasa kaliwang itaas na kuwadrante ngpuson.Ang prosesongpagtitistisupang tanggalin ang pali ay kilala bilang esplenektomíya. Ang trauma, tulad ng banggaan sa kalye, ay maaring madulot ng situwasyon ng pagputok ng pali, na kinakailangan ng agarang atensyong pangmedisina.
Angputing sapal(white pulp) ay ang bahagi ng pali na binubuo ng tisyung limpatiko, na karamihan nito ay ang mga B limposito. Tinatawag itong puting sapal dahil mas mukha itong puti kaysa pinapalibutang pulang sapal sa nagkukrus na seksyon. Sinasakop nito ang tinatayang 25% ng tisyung pampali
Angpulang sapal(red pulp) ng pali ay binubuo ng tisyung kumakabit na kilala din sa tawag na mga tali ni Billroth (cords of Billroth) at maraming mga sinusoideng pampali na tinatabunan ng dugo, na nagbibigay dito ngpulangkulay.Ang pangunahing tungkulin nito ay salain angdugong mgaantiheno,mikroorganismo, at depektibo o sirangpulang selula ng dugo.
Ang pali, sa malusog na taong adulto, ay tinatayang7 hanggang 14 centimetro (3 hanggang5+1⁄2pul) ang haba.
Ang isang madaling paraan upang matandaan anganatomiyang palli ay ang tuntuning 1×3×5×7×9×10×11. Ang pali ay 1 sa 3 sa 5 pulgada (3 sa 8 sa 13 cm), tumitimbang ng tinatayang 7 oz (200 g), at nasa pagitan ng ika-9 at ika-11 tadyang sa kaliwang bahagi at nasa aksis ng ika-10 tadyang. Iba-iba ang bigat na nasa pagitan ng 1 oz (28 g) at 8 oz (230 g) (pamantayang reperensyang saklaw),na pangunahing inuugnay sa taas, bigat ng katawan at antas ng matinding pagsisikip subalit hindi sakasariano gulang.
Goiânia

Goiânia(spesso abbreviataGynoGo) è una città del Brasile, capitale dello Stato delGoiás, parte dellamesoregionedelCentro Goianoe dellamicroregione di Goiânia.
Nata a tavolino, comeBrasiliaeBelo Horizonte, Goiânia fu fondata il 24 ottobre del1933daPedro Ludovico, l'allora governatore dello Stato del Goiás. La città è situata su un fertile altopiano, attraversato da numerosi corsi d'acqua, il più importante dei quali è il fiumeMeia Ponte. Goiânia si trova a 209 km daBrasilia, 1.338 km daRio de Janeiro, 926 km daSan Paolo, e 906 km daBelo Horizonte.
L'idea di trasferire la capitale dello Stato conseguì alla necessità di situarla in una zona favorevole agli interessi economici dell'area. La prima capitale, Vila Boa (oggiGoiás), fu scelta in un tempo in cui l'economia si basava sull'estrazione dell'oro. In seguito si scoprì che allevamento e agricoltura erano diventati i più importanti fattori di sviluppo, e che la vecchia capitale era ormai, rispetto ad essi, troppo decentrata.
La gestazione peraltro fu piuttosto lunga. Nel1891i membri dell'assemblea costituente pensarono di trasferire la capitale ufficiale, mediante una norma apposita, che fu ratificata nel1898e, successivamente, nel1918.
Essa restò lettera morta fino al1930, quando Pedro Ludovico, il nuovo governatore dello Stato dopo il colpo di Stato militare del 1930, decise di darle applicazione. Nel1932fu istituita una commissione che avrebbe dovuto scegliere il luogo in cui la nuova capitale sarebbe stata fondata. Nel1933la commissione decise per la posizione attuale, dove fu finalmente posta la prima pietra.
Il progetto prevedeva una città capace di ospitare 50 000 abitanti, con la forma di una ruota di carro, con le strade principali come raggi, e al centro la Praça Cívica, con le sedi del governo statale e municipale - il Palazzo degli Smeraldi e il Palazzo di Campinas.
Nel1937fu infine firmato il decreto che trasferiva la capitale dello Stato da Cidade de Goiás a Goiânia. L'inaugurazione ufficiale però ebbe luogo solo nel1942alla presenza del presidente della repubblica, dei governatori e dei ministri.
Il nome fu scelto circa nel 1933, dopo un concorso indetto da un giornale locale. I lettori da ogni parte dello Stato diedero il loro contributo. I nomi più votati furono, fra gli altri, Petrônia, Americana, Petrolândia, Goianópolis, Goiânia, Bartolomeu Bueno, Campanha, Eldorado,Anhanguera, Liberdade,Goianésia, e Pátria Nova. Nel1935Pedro Ludovico usò il nome Goiânia per la prima volta, nel firmare il decreto che istituiva il comune di Goiânia.
La città è sede di tre squadre di calcio professioniste:Goiás, l'Atlético Clube GoianienseeVila Nova.
L'Accademia Goianiense di lettere (Académia Goianiense de Letras), che ha come primo presidenteEmídio Brasileiro,è il principale scrittori goianiense.
A Goiânia ha sede l'Università federale di Goiás.
Marlene (cantante)

Marlene, pseudonimo diVictoria Bonaiuti Delfino dos Santos, nataVictoria Bonaiuti de Martino(San Paolo,22 novembre1922–Rio de Janeiro,13 giugno2014), è stata unacantanteeattricebrasiliana.
Il nome d'arte è un omaggio aMarlene Dietrich.
Nacque da genitori italiani, ultima di tre sorelle.
Il suo primo amore fu il cinema: già negli anni 40 partecipò a film di successo. Nel decennio seguente ebbe inizio la sua carriera musicale, che l'avrebbe poi vista incidere oltre 4.000 canzoni in quasi mezzo secolo: fu una delle regine della cosiddetta "epoca d'oro della radio brasiliana". Godette sempre di grandissimi consensi nel suo Paese ma riuscì anche ad affermarsi negli Stati Uniti e in Europa, specie in Francia, dove venne lanciata daÉdith Piaf.
Come attrice si produsse soprattutto in teatro e sul grande schermo: fu anche ingaggiata in alcune telenovelas, tra le qualiO amor è nosso, dove lavorò conFábio Jr.,Myrian RioseTonia Carrero.
Morì nel 2024 a causa di una polmonite.
Dal matrimonio con l'attoreLuis Delfino, terminato con un divorzio, ebbe un figlio, Sergio Henrique.
Diocesi di Itumbiara

Ladiocesi di Itumbiara(inlatino:Dioecesis Itumbiarensis) è una sede dellaChiesa cattolica in Brasilesuffraganeadell'arcidiocesi di Goiânia. Nel2021contava 204.000 battezzati su 329.000 abitanti. È retta dalvescovoJosé Aparecido Gonçalves de Almeida.
La diocesi comprende 17comuninella parte sud-orientale dellostato brasilianodiGoiás:Itumbiara,Água Limpa,Bom Jesus de Goiás,Buriti Alegre,Cachoeira Dourada,Cromínia,Edéia,Goiatuba,Inaciolândia,Joviânia,Morrinhos,Panamá,Piracanjuba,Pontalina,Porteirão,Professor JamileVicentinópolis.
Sede vescovile è la città di Itumbiara, dove si trova lacattedraledi Santa Rita da Cascia.
Il territorio si estende su una superficie di 21.151 km² ed è suddiviso in 26parrocchie.
La diocesi è stata eretta l'11 ottobre1966con labollaDe animarum utilitatedipapa Paolo VI, ricavandone il territorio dall'arcidiocesi di Goiânia.
Si omettono i periodi di sede vacante non superiori ai 2 anni o non storicamente accertati.
La diocesi nel 2021 su una popolazione di 329.000 persone contava 204.000 battezzati, corrispondenti al 62,0% del totale.
Regno di Bone

Ilregno di Boneosultanato di Bone, fu uno deglistati principeschicomponenti l'anticaIndonesia, nella penisola diSulawesi.
Bone era un regnoadatdel popolo deibuginesile cui origini risalivano al XV secolo. Le cronache del regno che sono giunte sino a noi forniscono informazioni dettagliate sui regnanti locali a partire da La Umasa, il primo sultano appunto che regnò nel XV secolo, sino a La Tenrtatta, che morì nel 1699. Sotto il governo di La Umasa e di suo nipote La Saliu (Kerrépelua) che gli succedette, Bone si espanse divenendo un vero e proprio stato oltre l'insediamento della capitale diWatampone. All'inizio del XVI secolo, il regno si espanse a nord, combattendo con il popolo dei Luwu per il controllo della foce del fiume Cenrana e per ottenere uno sbocco sulla costa orientale ed immettersi nel panorama dei commerci internazionali. Nel 1582 Bone sottoscrisse un'alleanza colregno di Wajoe colregno di Soppengper una mutua difesa contro la crescente potenza del regno di Gowa-Tallo. Quest'alleanza divenne nota comeLaMumpatue Ri Timurung(tradotto letteralmente "La sepoltura delle pietre a Timurung").
Nel 1605, nel corso del regno del decimo re di Bone, Latenri Tuppu Matinro Ri Sidenreng, il regno accolse l'islam come religione di stato causando un totale cambiamento della cultura locale, inclusi diversi aspetti del sistema regale. Lo stato di Bone iniziò dalla metà del XVII secolo un periodo di splendore e prosperità.
Bone divenne lo stato più potente delSulawesimeridionale sotto il regno di La Tenritatta (1634/1635 – 1696), il quale si schierò con l'ammiraglio olandeseCornelis Speelmancontro il regno makassarese di Goa-Tallo, il che portò alla sconfitta definitiva dei makassaresi nel 1669. Da quell'anno sino al 1814 quando gli inglesi presero temporaneamente il potere sulla regine, Bone fu la potenza principale delSulawesi meridionale, con l'eccezione delle aree controllate dagli olandesi lungo la costa occidentale e meridionale, inclusa l'importante città-porto diMakassar. Quando gli olandesi tornarono a Makassar nel 1816, tentarono di ridurre lo status di Bone a quello di vassallo, incontrando una forte resistenza da parte dei regnanti locali. L'operazione venne portata a compimento solo nel 1860 quando, dopo laseconda guerra di Bone, il sovrano locale che venne posto sul trono dagli olandesi dopo lo scontro, accettò tale condizione.
Nel maggio del 1950, le dimostrazioni di piazza a Watampone contro il governo del sultano e la decisione presa quattro anni prima di aderire allo stato dell'Indonesia orientale, portarono all'ingresso dello stato nella nuova repubblica dell'Indonesia.
Linat-an

Linat-an, also known asnilat-an, is a traditionalporkstewfrom theVisayasandMindanaoislands of thePhilippines. Linat-an characteristically usespork ribs(or other bonycuts of pork) boiled andsimmereduntil very tender,lemongrass(tanglad),string beans, and starchy ingredients for a thicker soup (usuallytaro). Like the very similarnilagang baboy, the rest of its ingredients can vary, but they typically includechayote,water spinach,onion,garlic,pechay,calabaza, andbell peppers. It is seasoned with salt, groundblack pepper, andfish sauceto taste.
The name "linat-an" literally means "boiled until very tender". It can also be used generally to refer to other types of stews, including those made with beef or chicken.
Nilaga

Nilaga(also written asnilagà) is a traditional meat stew or soup from thePhilippines, made with boiledbeef(nilagang baka) orpork(nilagang baboy) mixed with various vegetables such assweet corn,potatoes,kale, andbok choy. It is typically eaten withwhite riceand is served withsoy sauce,patis(fish sauce),labuyo chilis, andcalamansion the side.
Nilaga is one of the simplest dishes in the Philippines. It typically uses tender and fatty cuts of meat likesirloin,pork belly,ribsorbrisket. These are boiled until fork-tender then spiced withonions,garlic,salt, wholeblack peppercorns,scallions,patis(fish sauce), and sometimeslemongrass,ginger,star anise, orbay leaves. The broth is also commonly enriched withbouillon cubes. Various vegetables are then added with the dish. The most basic vegetables used arepechay(orcabbage) andpotatoes. Other vegetables that can be used includecarrots,saba bananas,calabaza,string beans,tomatoes,celery,broccoli,cauliflower,chayote,corn on the cob,baby corn,bell peppers, andsweet potatoes, among others.
Nilaga can be eaten on its own, but it is typically eaten withwhite rice. It is served withsoy sauce,patis(fish sauce),labuyo chilis, andcalamansion the side, which can be added to taste.
Chicken or seafood versions of the dish are usually calledtinola. Nilaga is very similar to other dishes likebulalo,linat-an,lauya, andcansi. Nilaga can be distinguished in that it has abroth(bouillon) base, made with tender meaty and fatty cuts of beef or pork. The other dishes have astockbase, made by usingbone marrowandcollagen-rich cuts of beef and pork (likebeef shankandham hocks).
"Nilaga" (which means "boiled" inTagalog) is also used for other unrelated dishes like boiled peanuts, corn on the cob, orsaba bananas.
Kadyos, baboy, kag langka

Kadyos, baboy, kag lanka, commonly shortened toKBL, is aFilipinoporksouporsteworiginating from theHiligaynon peopleof theWestern Visayasislands. The name of the dish means "pigeon peas,pork, andjackfruit" which are the three main ingredients of the soup. The soup is also traditionally soured with batuan fruits (Garcinia binucao). Other souring agents liketamarindcan also be used. Other ingredients includeleafy greens(like youngsweet potatoleaves,cabbage, orbokchoi),lemongrass,fish sauce,onions, andsiling habapeppers.The pork cut used is typically thehock(pata). The dish is characteristically purple in color due to the use of pigeon peas. It is similar to another Hiligaynon dish known askadyos, manok, kag ubadwhich uses chicken andbananapithinstead.
Nata de coco

Nata de coco, also marketed ascoconut gel, is a chewy, translucent,jelly-like food produced by thefermentationofcoconut water,which gels through the production ofmicrobial cellulosebyKomagataeibacter xylinus.
Originating inRamon,Isabela,nata de cocowas invented in 1949 by Teódula Kalaw África as an alternative to the traditional Filipinonata de piñamade frompineapples. It is most commonly sweetened as a candy or dessert, and can accompany a variety of foods, including pickles, drinks, ice cream, puddings, and fruit cocktails.
Nata de cocomeans "cream of coconut" inSpanish.
Nata de cocowas invented in 1949 by Teódula Kalaw África, aFilipinochemist working for the National Coconut Corporation (now thePhilippine Coconut Authority). It was originally conceived as an alternative tonata de piña, another gel-like Filipino dessert produced since the 18th century. This was because though the demand was high,nata de piñawas seasonal, as it relied on pineapple harvests from the decliningpiñafibre industry.
Commercial production ofnata de cocobegan in 1954, when the agency, renamed the Philippine Coconut Administration, opened a branch inAlaminos, Lagunaand introduced the technology to local farmers.Nata de cocoproduction was later optimized in the mid-1970s through the efforts of a team ofmicrobiologistsled by Priscilla C. Sánchez.In the 20th century, the demand for coconuts increased. Products from coconuts became a major export product of the Philippines, includingnata de coco.
Nata de cocois mainly made from coconut water and so has a modest nutritional profile. One cup of it (118 grams) contains 109 calories, 1 gram of protein, and 7 grams of carbohydrates. It is often characterized as healthy since it contains dietary fiber to aid digestion while carrying fewer calories compared to other desserts, gram for gram.
Commercially madenata de cocois made by small farms in thePhilippines, especially inLagunaandQuezon, as well asThailand,Vietnam,Malaysia,andIndonesia, especially inYogyakarta. It is commonly sold in jars.
The coconut water dessert is primarily produced through the following steps:
Nata de cococan be consumed on its own, but it can be used as an ingredient as well for fruit salads,halo-halo, coconut cakes, ice creams, soft drinks, bubble tea, and yogurts.
Escabeche

Escabecheis the name for several dishes inSpanish,French,Portuguese,Italian,FilipinoandLatin Americancuisines, consisting ofmarinatedfish,meatorvegetables, cooked or pickled in anacidicsauce (usually with vinegar), and flavored withpaprika, citrus, and other spices.
In Spain and throughout theAmericas, many variations exist, including frying the main ingredient before marinating it.Escabecheofseafood,fish,chicken,rabbit,pork, and vegetables are common inSpain, theCaribbeanandPortugal.Eggplantescabecheis common inArgentina.
The Spanish and Portuguese wordescabecheoriginates fromAndalusi Arabic(spoken inMuslim Iberia) and ultimately Persian.It is derived fromal-skepaj(السكباج), the name of a popular meat dish cooked in a sweet-and-sour sauce, usually containing vinegar and honey ordate molasses.This technique spread throughout the formerPortugueseandSpanish Empiresand is particularly common in Latin America and the Philippines.
The dish which was inherited from the Spanish and Portuguese during the colonial era,is known asescoveitchorescovitchfish inJamaica.Fish and other seafoods like shrimp and lobster are marinated in a sauce of vinegar, onions, carrots, chayote, pimento andScotch bonnet peppers.It is known asscapeceorsavoroinItaly,savoroinGreece(especiallyIonian islands), andscabetcheinNorth Africa.
Escabeche is common inSpainand has evolved with local modifications in theSpanish-speakingworld. It is well represented inPortugal, frequently by the nameMolho à Espanhola("Spanish sauce"), usually spiced with peppercorns, chilis, peppers, onions, garlic and sliced carrots. The dish is popular in thePhilippinesandGuam, both formerSpanish colonies, where it similar to the original Spanish version: using fish that is locally available but respecting the original technique.
In international versions like in Peru,escabecheis usually poached or fried, then served cold after marinating in arefrigeratorovernight or longer. The acid in the marinade is usuallyvinegarbut can includecitrusjuice (a common conservation technique—a pH of 4 or lower effectively stops rotting).Escabecheis a popular presentation of canned or potted preserved fish, such asmackerel,tuna,bonito, orsardines.
Fish escabeche is also aFilipino cuisineversion ofsweet and sourfish. The dish is marinated in a fusion of ginger, vinegar-water, sugar,  carrot, red bell pepper, ground pepper, onion and garnished withatchara.InJosé Rizal's July 1892Dapitanexile, the letters in his novels mentioned fish escabeche as part ofmerienda cena, including tinolang manok, tsokolate, suman malagkit,tinagaktak,Leyte's salvero, a Pan Bisaya.
Nilagà

Nilaga(uga ditulisnilagà), ya iku sup utawa sup daging tradhisional sakaFilipinasing digawé nganggodaging sapising digodhog (nilagang baka) utawadaging babi(nilagang baboy) kanthi manéka sayuran. Biasane dipangan karosega putihlan disajikake karokecap,patis, cabelabuyo, lancalamansi. Nilaga minangka salah sawijining masakan paling gampang ing Filipina. Biasane nggunakake irisan daging sing lembut lan lemak kaya sirloin,weteng babi,igautawabrisket. Iki digodhog nganti empuk banjur dibumbonibawang bombay,bawang putih,uyah, mricairengwutuh,bawangbombay,patis(saos iwak), lan kadhangkala sereh,jahe,kembang lawang, utawagodhong salam. Duduh kaldu uga umume ditambah karokubus bouillon. Maneka warna sayuran banjur ditambahake karo sajian. Sayuran sing paling dhasar digunakake yaikupechay(utawakubis) lankentang. Sayuran liyane sing bisa digunakake yaikuwortel, gedhang saba, calabaza,kacang buncis,tomat,seledri,brokoli,kembang kol,labu siam,jagungrebus, jagungbayi,paprika, lanubi jalar.
Nilaga bisa dipangan dhewe, nanging biasane dipangan karo sega putih . Kasedhiya karokecap,patis(saos iwak), labuyo cabe, lancalamansiing sisih, sing bisa ditambahake kanggo rasa.
Monsampietro Morico

AngMonsampietro Moricoay isangkomuna(munisipalidad) saLalawigan ng Fermosa rehiyon ngMarchengItalya, na matatagpuan mga 70 kilometro (43 mi) timog ngAncona, mga 35 kilometro (22 mi) hilaga ngAscoli Picenoat 20 kilometro (12 mi) ngFermo. Ito ay itinatag noong 1061 bilang isang kastilyo (muling itinayo noong ika-15 siglo) sa ilalim ng bilang ng mgaNormandomula saApulia. Sa kalaunan, ito ay naging bahagi ng senyoryo ngde Varanoat, mula 1415 hanggang 1416, ng mga lupain niCarlo Malatesta. Ito rin ay tahanan ng isang ika-13 siglong Romanikong simbahan, na inialay kay San Pablo.
Ang Monsampietro Morico ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad:Belmonte Piceno,Monte Rinaldo,Monteleone di Fermo,Montelparo, atMontottone.
Ang Monsampietro Morico ay kilala para sa Pista ng "Lo Magnà de 'na ota", isa sa mga pinakakinakatawan na gastronomikong pista ng pamanang pangkalinangan ng tradisyong pesante Marche. Isinasagawa ito taon-taon sa Agosto 8 at 9 sa sentrong pangkasaysayan, kung saan ang lutuin ay naghahalo sa mga alamat, na lumilikha ng kakaibang kapaligiran ng uri nito. Ang mga pagkaing iminungkahi ng kultural at pampahingahan na "Le Scalette" (ang katawan na nag-oorganisa ng kaganapan sa loob ng mahigit dalawampung taon) ay hindi mabilang at mula sa "Moccolotti de lo vatte" hanggang sa inihaw na gansa (mga pinggan ng paggiik), mula sa frascarelli (karaniwang puting harina polenta) hanggang sa "dove co la saciccia at varbaglia", mula sa "cucciole" na matatagpuan sa mga nilaga hanggang sa "sporbatura" na may patatas, mula maltagliati hanggang tuwalya ng baka. Upang tapusin ang tradisyonal na pritong Monsampietrine pizza, tinatangkilik ito nang matamis o malasa.
Fesenjān

Angkhoresh-e fesenjān(Persa(Persian): خورش فسنجان) ay isang matamis-at-maasim naIraningnilagaokhoresh(Persa(Persian): خورش). Gawa ito sa katas nggranadaat giniling nanogales(tingnan angbazha). Tradisyonal itong gawa saitikomanok,ngunit hindi rin kakaiba ang mga anyong gawa sa giniling nakarne,qormeh,isda, o sagulaylang. Sa halip din ng granada, maaaring gamitin angyogur.Depende sa paraan ng pagluto, maaari itong magkaroon ng matamis o maasim na lasa. Ihinahain ito kasabay ngsinaingopilaw.
Ang lathalaing ito  ay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Bikol Ekspres

AngBikol Ekspres, na kilala sa katutubongBikolbilangsinilihan, ay isang tanyag nalutuing Pilipinona pinasikat sa distrito ngMalate, Maynilangunit ginawa sa tradisyonal na istilongBikolano. Isa itongnilagana gawa sasiling habaosiling labuyo,gata/katang gata,bagoong alamangodaing,sibuyas,karneng baboy,luyaatbawang. Binansagan ang ulam ni Cely Kalaw, isang residente ngLagunaresident, noong isang kompetisyon sa pagluluto noong dekada 1970 saMalate, Maynila. Nainspira ang pangalan nitong ulam ng Bicol Express na daambakal (Pambansang Daambakal ng Pilipinas) na tumakbo mula Tutuban, Maynila patungo saLegazpi, Albay(sentro ng Kabikulan). Ang kilalang pangalan para sa ulam na ito saKabikulansaPilipinasaygulay na may lada, na sa ngayon ay isa sa mga behetarianong uri ng Bikol Ekspres. Habang lumalaon, dumami ang mga uri ng Bikol Ekspres na nagkaroon ngpagkaing-dagat,karneng baka,pesketariano,behetariano,begano, at iba pang mga uri. Nag-iiba-iba ang paghahanda sa mga putaheng ito ayon sa karneng ginagamit sa putahe. Mayaman saprotinaang orihinal na uri ng Bikol Ekspres, ngunit masama sa katawan dahil mataas angsaturated fatat kolesterol nito. Nagsimula na angpagpoprosesoat komersyal na produksyon nito para mas madali itong ibenta at maiimbak din ito nang mas matagal.
Pormal na binansagan ang Bikol Ekspres ni Cely Kalaw, na taga-Laguna, bilang resulta ng kanyang karanasan sa kompetisyon sa pagluluto sa dekada 1970 saMalate, Maynila.Inilikha niya ang bagong ulam na ito bilang tugon sa matinding kagustuhan ng kanyang mga suki para sa isang maanghang at mainit na ulam na gawa sagabi.Habang sinusubukang maghanap ng pangalan para sa ulam, narinig ng kapatid ni Kalaw ang tunog ngPambansang Daambakal ng Pilipinasna dumaan sa restawran ni Kalaw para dumating saMaynila.Nagbigay-inspirasyon ang kaganapang ito para pangalanang 'Bicol Express' ni Kalaw ang ulam batay sa tren ngPNRna pinogramang dumaan sa rutang Maynila-Legazpi.
Pašticada

AngPastikada, oPašticadasa orihinal na pagbabaybay, ay isang tanyag na lutuin ng karne saKroasyana nilaga o pinakuluan na niluto sa natatanging sarsa. Malimit itong tinatawag naDalmatinska pašticadadahil nagmula ito saDalmatia. Nangangailangan ito ng matagal at madiwara o mabusising paghahanda, na kinabibilangan ng pagbababad ng malalaking hiwa ng karnesa suka, limon, atdumerooramero(rosa-maria) bago iluto (hindi bababa sa 24 mga oras). Iniluluto ang ibinabad na karne na may mgakarot,klabo de olorogirople(Syzygium aromaticum, singkahulugan ngEugenia caryophyllata),maskada,pulang alak, atprosciuttona hiniwa o inatado na hugis kubiko ang bawat piraso, sa loob ng dalawang mga oras, depende sa dami ng karne. Paminsan-minsan din itong hinahaluan ng mgapruno.Sa Kroasya, isang itong pagkaing inihahanda sa mahahalagang mga kapistahan, kasama ang mga kasalan atMardi Gras. Karaniwan itong isinisilbing maygnocchio maluwang na mgaluglog. May pagkakahawig ito sadaubeprovençale, bagaman hindi malinaw kung pareho sila ng pinagmulan.
Ang lathalaing ito na tungkol saPagkainay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Gochujang

Gochujangay isang masarap at maanghang na pinangasim narekadong Korea. Ayon sa kaugalian, ito ay pagbuburong pagkain na pinangasim sa mga malalaking kaldero na nakalupa sa paglipas ng taon. Ang malalaking kaldero na ito ay pinapalitan sa madalas ng isang nakataas platform na bato, na tinatawag najangdokdae(장독대).
Ang mga pangunahing sangkop ngGochujangayred chilina naka-pulbos,malagkit na bigasna naka pulbos halu-halo na maytoyo, at asin. Ang konting halaga ng pangpatamis tulad ng asukal, arnibal, opulotay din paminsan-minsan dinadagdag. ItongGochujangay isang madilim, mamula-mula na rekado na nagalalaman ng isang mayaman at maanghang na lasa.
Ito ay ginawa sa bahay sa Korea dati pa noong mga ika-16 na siglo, matapos na unang ipinakilala ang chili pepper. Ang paggawa nggochujangsa bahay ay nagsimulang huminto sa pangkalakalan(commercial)na produksiyon na nagsimula sa maagang 1970's. Ngayon, mahirap matagpuan ang paggagawa nggochujangng mga tao sa sariling bahay.
Ito ay ginagamit nang husto sa pagluluto sa Korea, lasa sa mga nilaga(jjigae) tulad nggochujangjjigae, inatsara na karne tulad nggochujangbulgogi, at bilang isang rekado para sanaengmyeonatbibimbap.
AngGochujangsa kaugalian ay isa sa tatlong ganap na kailangan na rekado sa bahay, kasama ngdoenjangatganjang.Gochujangay naglalaman ng protina,taba, bitamina B2, bitamina C, at karotina
Pariralang pampagkain

Ang mgapariralang pampagkainay tumutukoy sa mgapariralangmay kaugnayan sa mgapagkain.  Mayroon itong orihen o pinagmulang mga sirkumstansiya o eksena sa buhay ng tao mula noong unang panahon at kasaysayan.
Sawikang Ingles, mayroong mga pambihirang mga pariralang nagmula sa mga literal o totoong mga pangyayari sa buhay ng mga tao.  Ilan sa mga halimbawa nito ang may kaugnayan sa mga salitangbalikat,hamon,tosino,nilaga, atkatas, na ginamit sa mga pariralang Ingles nagive a cold shoulder,ham,bring home the bacon, atstewing one's own juices.
Nagmula anggive a cold shouldero "magbigay ng isang malamig na balikat" mula sa kaugalian noong mgaGitnang Panahonsa Kanlurang bahagi ng mundo kapag lumalabis na sa oras ang pananatili ng isang panauhin sa loob ng tahanan ng nagpasinaya o nag-imbita.  Literal o tunay na binibigyan ang ganitong mga panauhin ng isang malamig na balikat ng karne ng baka.
Kaugnay ng hamon, naging katumbas anghamng pagiging "labis na pag-arte" sapagkat dating gumagamit ang mga nagtatanghal na may mabababang antas o uri sa lipunang mgaminstrelng mgatabao mantika ng hamon upang tanggalin ang kanilang mgamake-upo ipinapahid na palamuti sa mukha pagkatapos ng isang pagtatanghal.  Dahil hindi nila kayang bumili ng mamahaling mga malalamig na mga kremang pang-alis ng maskarang ipinahid sa mukha.
Hinggil sabring home the bacono "iuwi [mo] sa [iyong] tahanan ang tosino", nagmula ito sa Britanya.  Dating nakapag-uuwi talaga ng tosino ang mga mag-asawang nanalo sa patimpalak na isinagawa sa loob ng isang simbahan.
Nagbuhat naman angstewing in one's own juiceso "nilalaga ang sariling mga katas" mula sa pagpapahiwatig oeupemismosa isang parusang ginagawa noong ika-13 daang taon: ang pagsunog ng buhay sa isang nagkasalang tao habang nakagapos sa itinulos na haligi.
تمال

التَّمالأوالتامال(بالإنجليزية:Tamale)‏ هو اسم مشتق من لغة الناهاتل ويعني "مغطى"، وهو اسم عام أعطي للعديد من الأطباق اللاتينية من قبل الطباخين المحليين، يحضر بشكل عام من طحين الذرة المطبوخ بالبخار وتكون مغطاة بأوراق الذرة أو أحيانا بأوراق الموز أو الافوكادو وإضافة إلى ذلك تغطى بأوراق ألمينيوم أو أوراق بلاستيكية وتكون محشية باللحم والخضار والفلفل والفواكه وبعض الصلصات وقد تحوي طعمة حلوة أو سلطات.
يقال بأن الشعوب القديمة فيالمكسيكأخذت الذرة إلى مناطق وشعوب أخرى كما أخذوا معهم أطباق وطرائق طبخ الذرة مما جعل التمال طريقة سهلة وبسيطة لتحضير أطباق الذرة ومن الممكن الاعتقاد أن الذرة أخذت من داخل المكسيك وأمريكا اللاتينية والجنوبية.
التمال يشكل حاليا جزءا من الوجبات الأساسية للمكسيكيين في الحفلات والمناسبات، واستهلاكه تقليدي في حفلات الأجداد وو في حفلات الزواج في الفنادق وال أماكن الأخرى، كما يعد طبق أساسي في عيد الميلاد.
يأكل الناس بشكل كثيف التمال فيغواتيمالاوالسلفادوروالهندوراسونيكاراغوا( عرفت على زمن شعوبالمايا).
كما توجد في كوستاريك وبنماو بويرتوريكو والدومينيكان والأرجنتينوبوليفياو الرازيل وشيلي وكولومبياوالبيرو.
فيالولايات المتحدةالأمريكية :
الكلمة المعتداة بالإنجليزية "tamale"، و يشكل التمال طبقا مشهورا جدا في الولايات المتحدة الأمريكية وخصوصا في الولايات الجنوبية القريبة من المكسيك وفلوريدا، وتحضر بشكل تقليدي أيضا في عيد الميلاد.
تومال (قبيلة)

تومالأو تمال (بالصومالية:Tumaal)‏ المعروفة أيضًا باسم مدغان هي قبيلة من القبائلالصومالية.هم من القبائل الصومالية القديمة حكمواالصوماللفترة طويلة وكان اسم حاكمهم بعر بعير يأتي أصل تسميتهم من مهنتهم الوراثية التقليدية وهي الحدادة وإنتاج الجلود.
كانت تومال واحدة من الطبقات المهمشة أو المنبوذة  بين الصوماليين جنبًا إلى جنب معمطيبانوآخرين.لقد واجهوا تاريخياً التمييز والقيود والمضايقات والتحيز من الطبقات الاجتماعية الأخرى من الشعب الصومالي وخاصة السلطة فقد تم منعهم حتى من الترشح للرئاسة
وفقًا للتقاليد الصومالية، فإن أصل قبيلة تومال وغيرها من الطبقات المهمشة يعود إلى أصول غير مقدسة،وعملوا عبر التاريخ في مهنة الحدادة،كما عمل بعضهم في إنتاج وبيع الجلود،ويشير بعض المؤرخين مثل بيتر بريدجز إلى أن قبيلة تومال من السكان الأصليين في الصومال.وتُعتبر إحدى قبائل سلالة ساب الصومالية، ورغم تهميشهم إلا أنهم يختلفون عن الطبقة التي كانت تتعرضللاستعبادوهيالبانتو الصوماليين.ووصف الضابط البريطانيريتشارد فرانسيس بيرتونخلال جولته في الصومال خلال الاستعمار البريطاني، وصف قبيلة تومال بأنهم كانوا معروفين باسم «Handad» (وربما هو تحريف لكلمة حداد) ما يعني أنهم كانو يعملون في مهنة الحدادة، ولذلك كان يعتبرون طبقة دنيا في المجتمع، ولأنهم تزواجو مع طبقات أخرى مهمشة، ويؤكد بيرتون أن طبقة مماثلة موجودة فياليمنوتعاني من التهميش كذلك.
تنص دراسات لاحقة، مثل دراسة أجرتها هيذر ماري أكو - أستاذة التاريخ المتخصصة في ثقافات الشرق الأدنى، تنص على أنه وفقًا للأساطير المحكية المتوارثة، فإن أفراد قبيلة تومال تزاوجو معالمدجان، وأنهم من نسل البدو الذين استوطنوا القرن الأفريقي.تميز أبناء قبيلة تومال بملابسهم، وحملهم للرماح الطويلة المصنوعة يدويا والمسماة (بالصومالية:Waran)‏ ويستخدمونها كعصي للمشي، كما يحملون خنجرًا مخفيًا يسمى (بالصومالية:bilawi)‏ في حزام جلدي.
وفقًا لتيشال تيبيبو - أستاذ التاريخ المتخصص في إثيوبيا والقرن الأفريقي، فإن قبائل تُومال ومدجانويبرتعتبر تقليديًا غير طاهرة النسل، ومن غير الممكن أن تقبل باقي الطبقات في المجتمع الصومالي التزاوج مع قبائل تومال ومدجان ويبر.وتشير كتابات المؤرخين أن بين المواصفات التي تطلقها بعض الطبقات في المجتمع الصومالي على قبيلة تومال، تسمية (بالصومالية:nasab-dhiman)‏ أو "المنبوذين".
طبقة تومال لا يقتصر وجودها على المجموعة العرقيةالصومالية، إذ توجد طبقة مشابهة مماثلة في العديد من المجموعات العرقية فيالقرن الأفريقيوشرق أفريقيا.
وفقالدونالد ليفين- أستاذ علم الاجتماع المتخصص في الدراسات الإثيوبية والقرن الأفريقي، فإن الطبقات المماثلة في اللغات والمجموعات العرقية المختلفة جزءا لا يتجزأ من مجتمعات هذه المنطقة،وتتشارك تومال مع باقي هذه الطبقات خصائص مميزة، وفقا لدونالد ليفين، ومن ضمن الخصائص المميزة مثل "زواج الأقارب، والتسلسل الهرمي، والحالة، ومفاهيم التلوث، والقيود المفروضة على المعايشة، والمهنة التقليدية، والعضوية بالولادة".
في المجموعات العرقية في شرق إفريقيا، مثلشعب الأورومو، فقد وردت معلومات عن الطبقة التي تماثل تومال في كتب تاريخية أُلفت في القرن السادس عشر، كما يقول كورنيليوس جاينين.
ويوضح الجدول أدناه بعض المصطلحات التي تُطلق على الطبقات المماثلة لقبيلة تومال في المجموعات العرقية الأخرى التي تشترك في هذه المنطقة مع الشعب الصومالي.
شاحنة يد

شاحنة يدأوالدُّليةهيعربةمتحركة على شكل حرف L ذات مقابض في طرف واحدوعجلاتفي القاعدة، وذات حافة صغيرة لوضع الأشياء عليها. تكون مسطحة على الأرض عندما تكون شاحنة اليد منتصبة.تميل الأشياء المراد تحريكها للأمام وتُدخل حافة الشاحنة تحتها ويسمح للأشياء بالإمالة للخلف والراحة على الحافة. ثم تُمال الشاحنة والأشياء للخلف حتى تُوازن فوق العجلات ما يسهل نقل الأشياء الضخمة والثقيلة.