ทวีปอเมริกาเหนือ

อเมริกาเหนือ(อังกฤษ:North America)  เป็นทวีปที่มีพื้นที่ทั้งหมดอยู่ในซีกโลกเหนือและเกือบทั้งหมดในซีกโลกตะวันตก; เป็นอนุทวีปทางเหนือของทวีปอเมริกาทางเหนือติดกับมหาสมุทรอาร์กติกทางตะวันออกติดมหาสมุทรแอตแลนติกทางตะวันตกติดมหาสมุทรแปซิฟิกทางใต้ติดกับทวีปอเมริกาใต้และทะเลแคริบเบียน
ทวีปอเมริกาเหนือมีพื้นที่ประมาณ 24,709,000 ตารางกิโลเมตร หรือคิดเป็น 16.5% ของผืนดินและคิดเป็น 4.8% ของผิวโลก ทวีปอเมริกาเหนือใหญ่เป็นอันดับ 3 ของโลกรองจากทวีปเอเชียและทวีปแอฟริกาและมีประชากรเป็นอันดับ4 ของโลกรองจากเอเชีย แอฟริกาและยุโรปในปี 2021 ประชากรประมาณ 592 ล้านคนในรัฐอิสระ 23 แห่งคิดเป็น 7.5% ของประชากรโลกในคำศัพท์ภูมิศาสตร์ "อเมริกาเหนือ" สามารถหมายถึงแคนาดา สหรัฐอเมริกา เม็กซิโก และกรีนแลนด์ หรืออีกทางหนึ่งคือ แคนาดา กรีนแลนด์ และสหรัฐอเมริกา (เม็กซิโกจัดอยู่ในกลุ่มลาตินอเมริกา) หรือมีเพียงแค่แคนาดาและสหรัฐอเมริกา (กรีนแลนด์จัดอยู่ในกลุ่มอาร์กติกหรือยุโรป เนื่องจากเป็นส่วนหนึ่งของเดนมาร์ก และเม็กซิโกจัดอยู่ในกลุ่มลาตินอเมริกา)
ไม่ทราบแน่ชัดว่าทวีปอเมริกาเหนือมีมนุษย์กลุ่มแรกเมื่อใด เป็นที่ทราบกันว่ามนุษย์อาศัยอยู่ในทวีปอเมริกาเมื่ออย่างน้อย 20,000 ปีก่อนแต่มีหลักฐานต่าง ๆ ชี้ให้เห็นว่าอาจเป็นไปได้ก่อนหน้านั้นยุคพาลีโอ-อินเดียนในอเมริกาเหนือเกิดขึ้นหลังยุคน้ำแข็งครั้งสุดท้าย และกินเวลานานถึงประมาณ 10,000 ปีก่อน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นยุคโบราณคลาสสิกสเตจมีช่วงเวลาประมาณคริสต์ศตวรรษ 6 ถึง 13ชาวนอร์สเป็นชาวยุโรปกลุ่มแรกที่เริ่มสำรวจและตั้งอาณานิคมในพื้นที่ต่าง ๆ ในอเมริกาเหนือ
ปี ค.ศ. 1492 การเดินทางสำรวจของคริสโตเฟอร์ โคลัมบัสนำไปสู่การแลกเปลี่ยนข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกรวมถึงการอพยพและการเข้ามาตั้งถิ่นฐานของชาวยุโรปในช่วงยุคแห่งการสำรวจและช่วงต้นของยุคกลางทำให้รูปแบบวัฒนธรรมและชาติพันธุ์ในปัจจุบันสะท้อนให้เห็นถึงปฏิสัมพันธ์ของการตั้งอาณานิคมของยุโรปในอเมริกาเหนือ เช่น ชาวผิวขาว ชาวพื้นเมือง ทาสชาวแอฟริกาและกลุ่มชนรุ่นหลัง
การล่าอาณานิคมของยุโรปในอเมริกาเหนือทำให้ชาวอเมริกาเหนือส่วนใหญ่พูดภาษายุโรป เช่นภาษาอังกฤษภาษาสเปนและภาษาฝรั่งเศสวัฒนธรรมของภูมิภาคนี้มักสะท้อนถึงวัฒนธรรมตะวันตกอย่างไรก็ตาม พื้นที่ส่วนเล็ก ๆ ของอเมริกาเหนือในแคนาดา สหรัฐอเมริกา เม็กซิโก และอเมริกากลาง ยังมีชาวพื้นเมืองที่ยังคงยึดมั่นในวัฒนธรรมและประเพณีทางภาษาก่อนยุคอาณานิคมยุโรป
ทวีปอเมริกาเหนือเป็นทวีปที่พบใหม่ แต่พบว่ามีชนชาวเอเชียอพยพผ่านเข้าไปในอเมริกาเหนือทาง ช่องแคบแบริง เมื่อประมาณ 35000-12000 ปีก่อนคริสต์ศักราช ซึ่ง คือชาวอเมริกัน-อินเดียนโดยมีการค้นพบเครื่องมือหินเป็นหลักฐาน ต่อจากนั้นมีการอพยพลงใต้ ทำให้เริ่มมีชนเผ่าพื้นเมืองตั้งแต่เหนือสุดลงไปสู่ทางทิศใต้ของอเมริกาเหนือ
แผ่นดินผืนใหญ่ของทวีปประกอบไปด้วย 2 ประเทศใหญ่คือแคนาดาและสหรัฐพื้นที่ทางใต้ของทวีปซึ่งมีพื้นที่เล็กกว่าซึ่งอาจเรียกเป็นภูมิภาคย่อยว่าอเมริกากลางในภูมิภาคอเมริกากลางนี้ประกอบได้ด้วยเบลีซ,คอสตาริกา,เอลซัลวาดอร์,กัวเตมาลา,ฮอนดูรัส,เม็กซิโก,นิการากัวและปานามานอกจากพื้นที่บนผืนทวีปแล้วยังมีหมู่เกาะจำนวนมากซึ่งอยู่ใกล้ ๆ กับแผ่นดินใหญ่ของทวีปดินแดนหมู่เกาะที่อยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของแผ่นดินใหญ่มักจะถูกเรียกรวม ๆ กันว่าแคริบเบียนซึ่งประกอบไปด้วยประเทศอิสระคือแอนทีกาและบาร์บิวดา,บาฮามาส,บาร์เบโดส,คิวบา,ดอมินีกา,สาธารณรัฐโดมินิกัน,กรีเนดา,เฮติ,จาเมกา,เซนต์คิตส์และเนวิส,เซนต์ลูเชีย,เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์และตรินิแดดและโตเบโกและดินแดนภายใต้ความคุ้มครองได้แก่แองกวิลลา(ดินแดนของสหราชอาณาจักร),อารูบา(ดินแดนของเนเธอร์แลนด์),หมู่เกาะเคย์แมน(ดินแดนของสหราชอาณาจักร),กัวเดอลุป(ดินแดนของฝรั่งเศส),มาร์ตีนิก(ดินแดนของฝรั่งเศส),มอนต์เซอร์รัต(ดินแดนของสหราชอาณาจักร),เกาะนาแวสซา(ดินแดนของสหรัฐ),กือราเซา(ดินแดนของเนเธอร์แลนด์),ปวยร์โตรีโก(ดินแดนของสหรัฐ),หมู่เกาะเติกส์และเคคอส(ดินแดนของสหราชอาณาจักร),หมู่เกาะบริติชเวอร์จิน(ดินแดนของสหราชอาณาจักร),หมู่เกาะเวอร์จิน(ดินแดนของสหรัฐ) และซินต์มาร์เติน(ดินแดนของเนเธอร์แลนด์)
หมู่เกาะซึ่งอยู่ในมหาสมุทรแอตแลนติกก็ถือเป็นส่วนหนึ่งในทวีปอเมริกาเหนือด้วยได้แก่เบอร์มิวดา(ดินแดนของสหราชอาณาจักร),กรีนแลนด์(ดินแดนของเดนมาร์ก) และแซ็งปีแยร์และมีเกอลง(ดินแดนของฝรั่งเศส)
ทวีปอเมริกาเหนือตั้งอยู่ในเขตซีกโลกเหนือระหว่างละติจูด 7 องศา 15 ลิปดาเหนือถึง 83 องศา 38 ลิปดาเหนือ และระหว่างลองจิจูด 55 องศา 42 ลิปดาตะวันตกถึง 172 องศา 30 ลิปดาตะวันตก
ทวีปอเมริกาเหนือมีพื้นที่ประมาณ 22,063,997 ตารางกิโลเมตร เป็นทวีปที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 ของโลก รองจากทวีปเอเชียและทวีปแอฟริกาตามลำดับ บริเวณที่กว้างที่สุดของทวีป
คือ ตั้งแต่ช่องแคบเบริงถึงเกาะนิวฟันด์แลนด์ส่วนบริเวณที่ยาวที่สุดของทวีป คือตั้งแต่คาบสมุทรบูเทียถึงคอคอดปานามา ซึ่งเป็นส่วนที่แคบที่สุดของทวีป คือกว้างประมาณ 74 กิโลเมตร 
ทวีปอเมริกาเหนือ มีรูปร่างคล้ายสามเหลี่ยมหัวกลับ คือมีฐานกว้างอยู่ทางด้านเหนือและปลายแหลมอยู่ทางตอนใต้
ประเทศในทวีปอเมริกาเหนือมีทั้งหมด 23 ประเทศ โดยแบ่งออกส่วน 3 ส่วนคือ
ทวีปอเมริกาเหนือมีอาณาเขตติดต่อดังนี้
ทวีปอเมริกาเหนือมีลักษณะทางกายภาพเป็นแผ่นดินใหญ่และเกาะขนาดต่างกันจำนวนมาก มีพื้นที่เป็นอ่าว ทะเล ซึ่งเป็นส่วนของมหาสมุทรอาร์กติก มหาสมุทรแอตแลนติก และมหาสมุทรแปซิฟิก บนแผ่นดินใหญ่มีพื้นที่เป็นเทือกเขา ทิวเขา ที่ราบสูง ที่สูง ที่ราบ และอื่นๆ แบ่งลักษณะภูมิประเทศได้ 7 เขต ดังนี้
ได้แก่ เทือกเขาที่วางตัวขนานกับชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกในแนวเหนือ - ใต้ ตั้งแต่เหนือสุดไปจนใต้ของทวีป และต่อเนื่องลงไปถึงเทือกเขาแอนดีสในทวีปอเมริกาใต้
ประกอบด้วยเทือกเขาสูงสุดสลับซับซ้อนหลายแนว ที่สำคัญเช่น เทือกเขาร็อกกี, เทือกเขาอะแลสกา, เทือกเขาบรุกส์, เทือกเขาโคสต์, และเทือกเขาเชียร์เนวาดา ในสหรัฐเทือกเขาแมกเคนซีในประเทศแคนาดา เทือกเขาเชียร์รามาเดรออกซิเดนตัลในประเทศเม็กซิโกมียอดเขาแมกคินลีย์บนเทือกเขาอะแลสกาเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดในทวีปอเมริกาเหนือ
คือ มีระดับความสูง 6,194 เมตร จากระดับทะเลปานกลาง
ในระหว่างเทือกเขาสูงที่ต่อเนื่องกันจะพบที่ราบสูงคั่นอยู่ระหว่างเทือกเขา ที่สำคัญเช่น ที่ราบสูงอะแลสกา, ที่ราบสูงเกรตเบซิน, ที่ราบสูงโคโลราโด ในสหรัฐ
ที่ราบสูงบริติชโคลัมเบียในประเทศแคนาดา ที่ราบสูงเม็กซิโกในประเทศแม็กซิโก
เป็นพื้นที่ของหินฐานทวีปซึ่งกำเนิดในมหายุคพรีแคมเบรียน (Precambrian) มีอายุมากกว่า 541 ล้านปีมาแล้ว ครอบคลุมพื้นที่เป็นบริเวณกว้าง นับตั้งแต่ลุ่มน้ำแมกเคนซีไปทางตะวันออกจนถึงคาบสมุทรแลบราดอร์ เนื่องจากมีธารน้ำแข็งปกคลุมพื้นที่มาเป็นเวลานาน จึงผ่านการครูดถูบนผิวหินจากการกระทำของธารน้ำแข็ง ทำให้ในปัจจุบันเกิดเป็นภูมิประเทศ 3 แบบ ดังนี้
มีตะกอนเป็นเศษหิน ทราย และดินที่ธารน้ำแข็งพามาสะสมอยู่ในพื้นที่ราบ
มีทะเลสาบขนาดเล็กและใหญ่บริเวณตอนใต้ของที่ราบอ่าวฮัดสัน เกิดจากกระบวนการกระทำของธารน้ำแข็ง ได้แก่ กลุ่มทะเลสาบเกรตเลกส์ ทะเลสาบเกรตแบร์ และทะเลสาบวินนิเพก
เป็นพื้นที่ที่มีความสูงเหลืออยู่จากการกร่อนโดยธารน้ำแข็ง มีภูเขาสูงและทะเลสาบ จำนวนมาก
ตั้งอยู่ด้านทิศตะวันออกของทวีปทอดแนวขนานกับชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก กำเนิดจากการยกตัวขึ้นของชั้นหิน ทำให้เปลือกโลกสูงขึ้นเป็นเทือกเขาแอปพาเลเชียน เมื่อประมาณ 400 ล้านปีที่แล้ว ประกอบด้วย ทิวเขาต่างๆ ได้แก่ ทิวเขาไวต์ ทิวเขากรีน ทิวเขาแคตสกิลล์ ทิวเขาแอลลิเกนี ทิวเขาบลูริดจ์ และทิวเขาคัมเบอร์แลนด์
เป็นที่ราบเชิงเขากว้างใหญ่ด้านทิศตะวันออกของระบบเทือกเขาร็อกกี เกิดจาก เศษหิน ทราย และดินที่แตกกระจัดกระจายอยู่เชิงเขาแล้วถูกกระแสน้ำของแม่น้ำสายต่างๆ พาตะกอน กรวด หิน ทรายสะสมตัวทิ้งไว้ เนื่องจากกระแสน้ำลดปริมาณและความเร็วลง
หมายเหตุ
อ้างอิง