โอลิมปิกฤดูร้อน 2016

กีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2016(โปรตุเกส:Jogos Olímpicos de Verão de 2016) หรือชื่อที่เป็นทางการกีฬาโอลิมปิกครั้งที่ 31หรือเป็นที่รู้จักในชื่อรีโอ 2016เป็นมหกรรมกีฬานานาชาติที่สำคัญในประเพณีโอลิมปิกซึ่งจัดในที่นครรีโอเดจาเนโรสหพันธ์สาธารณรัฐบราซิลจัดขึ้นระหว่างวันที่ 5 ถึง 21 สิงหาคม พ.ศ. 2559 การแข่งขันครั้งนี้มีจำนวนนักกีฬามากกว่า 10,500 คนจาก 207 ประเทศคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติซึ่งครั้งนี้เป็นการแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งแรกของประเทศคอซอวอและประเทศซูดานใต้มีการชิงชัยทั้งหมด 307 เหรียญในกีฬาโอลิมปิกทั้งหมด 28 กีฬา — อาทิ กีฬารักบี้ 7 คนและกีฬากอล์ฟซึ่งถูกบรรจุโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากลใน พ.ศ. 2551 จัดการแข่งขันทั้งหมดใน 33 สนาม ในเมืองเจ้าภาพ และอีก 5 สนาม คือเซาเปาลู(เมืองที่ใหญ่ที่สุดในประเทศบราซิล),เบลูโอรีซองชี,ซัลวาดอร์,บราซิเลีย(เมืองหลวงประเทศบราซิล) และมาเนาช์
การแข่งขันโอลิมปิกครั้งนี้เป็นครั้งแรกที่อยู่ในภายใต้การดูแลของโทมัส บัคประธานคณะกรรมการโอลิมปิกสากลนครรีโอเดจาเนโรได้ถูกประกาศชื่อเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิกครั้งที่ 31 ในการประชุมคณะกรรมการโอลิมปิกสากลครั้งที่ 121 ที่กรุงโคเปนเฮเกนประเทศเดนมาร์กเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2552 นครรีโอเดจาเนโรนั้นเป็นเมืองแรกของทวีปอเมริกาใต้และประเทศแรกในกลุ่มภาษาโปรตุเกสที่ได้จัดโอลิมปิกฤดูร้อน และเป็นเมืองเจ้าภาพโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งแรกที่จัดในฤดูหนาว (ซึ่งในกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2000ที่นครซิดนีย์ประเทศออสเตรเลียได้เริ่มจัดการแข่งขันในวันที่ 15 กันยายน – ซึ่งอีก 5 วันถัดไป จะเป็นวสันตวิษุวัตในซีกโลกใต้) รวมถึงเป็นเมืองแรกในรอบ 16 ปี และเป็นเมืองที่ 3 ที่เป็นเจ้าภาพในซีกโลกใต้
การเสนอตัวเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกครั้งนี้มีผู้เสนอตัวเป็นเจ้าภาพหลายเมือง แต่มีเมืองที่ได้รับการคัดเลือกรอบสุดท้าย 4 เมืองได้แก่
มีการประกาศผลเมืองที่ได้เป็นเจ้าภาพเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2552 ในการประชุมคณะกรรมการโอลิมปิกสากลสมัยที่ 121 ที่กรุงโคเปนเฮเกนประเทศเดนมาร์กโดยการประชุมครั้งนี้มีประมุขแห่งรัฐและผู้นำรัฐบาลประเทศ ที่เสนอตัวเป็นเจ้าภาพเดินทางเพื่อร่วมเสนอแผนขั้นสุดท้ายก่อนลงคะแนนครบทุกประเทศ ได้แก่สมเด็จพระราชาธิบดีควน การ์โลสที่ 1และสมเด็จพระราชินีโซเฟียพระมหากษัตริย์สเปนยูกิโอะ ฮาโตยามะนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ประธานาธิบดีบารัก โอบามาแห่งสหรัฐอเมริกา พร้อมมิเชล โอบามาสุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง และลูอิซ อีนาซีอู ลูลา ดา ซิลวาประธานาธิบดีบราซิล การประกาศผลมีขึ้นในเวลาประมาณ 18.30 น. ตามเวลาท้องถิ่น
วันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2551 มีรายงานจากเว็บไซต์ AroundTheRings.com ว่านายโรเดร์เลย์ เฌเนราลี ประธานฝ่ายปฏิบัติการของคณะกรรมการจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก รีโอเดจาเนโร 2016 ได้ลาออกเพียงหนึ่งปีหลังจากเริ่มต้นการทำงาน ต่อจากนั้นได้แต่งตั้งนายฟลาวีอู เปสตานา มาทำหน้าที่แทน แต่อีกห้าเดือนถัดมาเขาก็ได้ลาออกจากตำแหน่งด้วยเหตุผลส่วนตัวในระหว่างการแข่งขันกีฬาพาราลิมปิกฤดูร้อน 2012โดยปัจจุบันนายเรนาตู ซีอูชิง ได้ดำรงตำแหน่งประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการของคณะกรรมการจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก รีโอเดจาเนโร 2016
ในนครรีโอเดจาเนโรเขตบาร์ราดาชีฌูกาเป็นเขตที่มีจำนวนสถานที่จัดการแข่งขันของการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก และพาราลิมปิเกมส์ในปี 2016 มากที่สุด โดยส่วนที่เหลือของสถานที่จัดการแข่งขันจะตั้งอยู่ในสามเขตหลัก ๆ คือชายหาดกอปากาบานา, เขตมารากานังและเขตเดโอดอรูนอกจากนั้นเขตบาร์ราดาชีฌูกาจะเป็นที่ตั้งของหมู่บ้านนักกีฬาในโอลิมปิกครั้งนี้
ซึ่งในตัวเมืองที่เป็นย่านประวัติศาสตร์ในนครรีโอเดจาเนโรได้มีการฟื้นฟูพื้นที่ริมน้ำ โดยได้ตั้งโครงการฟื้นฟูพื้นที่ริมน้ำขนาดใหญ่ที่เรียกว่าโปร์ตูมาราวิลยาโดยโครงการนี้ฟื้นฟูได้ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 5 ตารางกิโลเมตร 2 (1.9 ตารางไมล์) โครงก​​ารนี้มีเป้าหมายที่จะพัฒนาบริเวณท่าเรือ เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว และเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของนครรีโอเดจาเนโรในเศรษฐกิจโลก นอกจากนี้มีการปรับปรุงฟื้นฟูในบริเวณนครรีโอเดจาเนโรอีกมากมาย อาทิ การปรับปรุงเครือข่ายสาธารณะต่างๆ ทั้งระบบประปา, ระบบสุขาภิบาล, ระบบระบายน้ำ, ระบบไฟฟ้า, ระบบพลังงาน และระบบโทรคมนาคม ในระยะ 700 กิโลเมตร (430 ไมล์) รวมถึงการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมต่างๆทั้ง การปรับปรุงอุโมงค์, ถนน, ทางเท้า เส้นทางจักรยาน จนกระทั่งการเพาะปลูก ฟื้นฟูต้นไม้ในบริเวณนครรีโอเดจาเนโร ในจำนวนทั้งหมด 4 กิโลเมตร (2.5 ไมล์), 70 กม. (43 ไมล์), 650 ตารางกิโลเมตร 2 (250 ตารางไมล์)  17 กม. (11 ไมล์) และ 15,000 ต้น ตามลำดับ และการปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ทั้ง การสร้างระบบรถรางแห่งใหม่ โดยเส้นทางของรถรางนั้นได้เริ่มจากสนามบินซังตุส ดูมงต์ ไปยังสถานีขนส่งภายในนครรีโอเดจาเนโร ซึ่งกำหนดที่จะเปิดให้ใช้ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2559นอกจากนั้นยังมีการสร้างรั้วเหล็ก เพื่อรักษาความปลอดภัย โดยมีระยะทางทั้งหมด 200 กิโลเมตร และได้สร้างคลังสินค้าทั้ง 2 แห่ง ในเขตบาร์รา และเขตดูกีจีกาเชียส เพื่อเก็บอุปกรณ์ในหมู่บ้านนักกีฬา และอุปกรณ์ที่จำเป็นในการแข่งขันตามลำดับ
ในขณะที่นครรีโอเดจาเนโรอยู่ระหว่างการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ เพื่อจัดการแข่งขันโอลิมปิกครั้งนี้ แต่ก็ยังมีความกังวลว่าบางส่วนของโครงการจะไม่เป็นรูปธรรม
หมู่บ้านนักกีฬาในโอลิมปิกครั้งนี้ถือว่าจเป็นหมู่บ้านนักกีฬาที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์โอลิมปิก ซึ่งมีอุปกรณ์ต่าง ๆ มากมาย อาทิ เก้าอี้จำนวน 80,000 ตัว, โต๊ะจำนวน 70,000 ตัว, ที่นอนจำนวน 29,000 ที่, ไม้แขวนเสื้อ 60,000 อัน, โทรทัศน์ 6,000 เครื่อง และสมาร์ทโฟน 10,000 เครื่อง
นอกจากนี้ยังมีการแข่งขันกีฬาฟุตบอลที่จะจัดแข่งขันภายใน 5 สนามจาก 5 เมือง นอกนครรีโอเดจาเนโร คือเซาเปาลู,เบลูโอรีซองชี,ซัลวาดอร์,กรุงบราซิเลียและมาเนาช์
กีฬาโอลิมปิกครั้งนี้จะมีเทคโนโลยีหุ่นยนต์แบบใหม่ที่สร้างขึ้นโดยมาร์กรอเบิร์ตโมชันคันโทรล ที่จะช่วยช่างภาพให้ได้ภาพที่ทั่วถึงในสถานที่ต่าง ๆ
นับตั้งแต่ที่นครรีโอเดจาเนโรได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2016 เทศบาลนครรีโอเดจาเนโรได้เอาใจใส่เกี่ยวกับปัญหาอาชญากรรมมากขึ้น ในขณะนั้นนายกเทศมนตรีของนครรีโอเดจาเนโรได้ยอมรับว่า "ปัญหาใหญ่" ของการแข่งขันครั้งนี้คือความปลอดภัยที่ปราศจากความรุนแรง อย่างไรก็ตามเขายังกล่าวเกี่ยวกับความกังวล และปัญหาที่จะเผชิญ ขณะเสนอเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกแก่คณะกรรมการโอลิมปิกสากลผู้ว่าราชการของนครรีโอเดจาเนโรยังเน้นความจริงที่ว่ากรุงลอนดอนต้องเผชิญกับปัญหาด้านความปลอดภัย เนื่องจากมีการโจมตีของผู้ก่อการร้ายที่เกิดขึ้นหลังจากคณะกรรมการโอลิมปิกสากลได้เลือกกรุงลอนดอนเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2012เพียงไม่กี่ชั่วโมง
คณะกรรมการโอลิมปิกสากลได้แสดงความคิดเห็นในแง่ดีเกี่ยวกับความสามารถของเมืองเจ้าภาพ และประเทศของบราซิลที่มีความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยโดยบอกว่า เจ็ดปีเป็นเวลามากพอสำหรับนครรีโอเดจาเนโรในการกวาดล้างปัญหาอาชญากรรมนายมาร์ก แอดัมส์ โฆษกของคณะกรรมการโอลิมปิกสากลได้บอกแก่สื่อว่า "เรามีความเชื่อมั่นในความสามารถของพวกเขาที่จะเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกที่ปลอดภัยในรอบเจ็ดปี การรักษาความปลอดภัยเป็นสิ่งที่สำคัญของการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกไม่ว่ามันอยู่ที่ไหนในโลก โดยปัญหานี้เป็นวาระดับชาติ ภูมิภาค รวมถึงเมืองเจ้าภาพ และเจ้าหน้าที่"นายลูลา ดา ซิลวา อดีตประธานาธิบดีบราซิลตั้งข้อสังเกตว่าการที่ได้เป็นเมืองเจ้าภาพนั้น เจ้าภาพจะต้องเห็นความสำคัญในรายระเอียดต่าง ๆ เพื่อไม่ให้มีเหตุการณ์เลวร้ายเกิดขึ้นอย่างการแข่งขันกีฬาแพนอเมริกันเกมส์ 2007
หน่วยงานในนครรีโอเดจาเนโรกำลังวางแผนที่จะทำให้ นครรีโอเดจาเนโรและละแวกใกล้เคียงหรือชุมชนแออัดให้มีความปลอดภัยมากขึ้น ซึ่งมีหน่วยตำรวจชุมชน (UPPs) ที่จะสร้างความไว้วางใจในแต่ละชุมชน โดยการลาดตระเวนตามท้องถนนและการทำงานของเทศบาลนอกจากนี้สถาบันความปลอดภัยภายในท้องถิ่นรายงานว่าอัตราการฆาตกรรมในนครรีโอเดจาเนโรภายใน 5 เดือนแรกของ พ.ศ. 2555 อยู่ในช่วงต่ำที่สุดในรอบ 21 ปี โดยมีคดีฆาตกรรม 10.9 คดีต่อประชากรทั้งหมด 100,000 คนอย่างไรก็ตามแม้จะมีการลดลงในคดีฆาตกรรม และการละเมิดสิทธิมนุษยชน แต่กลุ่มเรียกร้องสิทธิมนุษยชนยังมีการสังเกตการณ์การวิสามัญฆาตกรรมในประเทศบราซิล
วันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 หนังสือพิมพ์ลอนดอนอีฟนิงสแตนดาร์ดรายงานว่านายจอห์น โคตส์ รองประธานคณะกรรมการโอลิมปิกสากลได้กล่าวเกี่ยวกับการเตรียมการของบราซิลว่า "เป็นที่เลวร้ายที่สุดเท่าที่ฉันเคยประสบมา" และได้กล่าวกับการก่อสร้างและโครงการโครงสร้างพื้นฐานของโอลิมปิกครั้งนี้มีความล่าช้ากว่ากำหนดการว่า "คณะกรรมการโอลิมปิกสากลได้จัดตั้งทีมงานพิเศษโดยตั้งเป้าหมายที่จะทำให้การเตรียมการครั้งนี้รวดเร็วกว่าเดิม ในสถานการณ์ที่วิกฤต"
แม้จะมีความกังวลเหล่านี้ แต่คณะกรรมการโอลิมปิกรีโอได้รายงานเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2558 ว่าสถานที่จัดการแข่งขันส่วนใหญ่มีความสมบูรณ์ยกเว้นสนามรีโอโอลิมปิกเวโลโดรม (เสร็จเพียงร้อยละ 76) และสนามกีฬาเยาวชนเดโอดอรู (เสร็จเพียงร้อยละ 75)
งบประมาณภาครัฐ
งบประมาณภาคเอกชน
¹ สายการบินทีเอเอ็ม ลงทุนทั้งหมด 1,233,726.00 เรอัลบราซิล ด้วยการลดตั๋วเครื่องบิน
หมายเหตุ: โดยเงินทุนที่เหลือจะนำมาใช้ในคณะกรรมการจัดการแข่งขันโอลิมปิกรีโอ 2016 ในช่วงหนึ่งเดือนแรก
หมายเหตุ: จำนวนเงินทั้งหมดในการลงทุนโอลิมปิกพาร์กและระบบขนส่งสาธารณะ ในนครรีโอเดจาเนโรในการจัดการแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อน 2016
เพลิงโอลิมปิกได้ถูกจุดที่วิหารฮีรา ในเมืองโอลิมเปีย เมื่อวันที่ April 21, 2016 ซึ่งเป็นสถานที่จุดเพลิง ตามประเพณีโอลิมปิก หลังจากนั้นวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2559 เพลิงโอลิมปิกได้ถูกส่งมอบให้กับประเทศบราซิลที่สนามกีฬาแพแนทิเนอิกในกรุงเอเธนส์แล้วนำเพลิงโอลิมปิกไปยังสำนักงานใหญ่ของคณะกรรมการโอลิมปิกสากลและพิพิธภัณฑ์โอลิมปิกในเมืองโลซานและสำนักงานสหประชาชาติที่เจนีวา
การวิ่งคบเพลิงในประเทศบราซิลได้เริ่มต้นที่กรุงบราซิเลียซึ่งเป็นเมืองหลวงของประเทศบราซิลในวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 การวิ่งคบเพลิงในครั้งนี้ได้ผ่านเมืองทั้งหมดมากกว่า 300 เมืองในประเทศบราซิล (ประกอบไปด้วย 26 รัฐ และเขตการปกครองพิเศษ)สุดท้ายของการวิ่งคบเพลิงในครั้งนี้จะถูกจุดที่สนามกีฬามารากานังขณะพิธีเปิดโอลิมปิกฤดูร้อน 2016ในนครรีโอเดจาเนโร
พิธีเปิดจะมีขึ้นที่สนามกีฬามารากานังในวันที่ 5 สิงหาคม ค.ศ. 2016
ในกีฬาโอลิมปิกคราวนี้ มีการแข่งขันกีฬาทั้งหมด 28 ชนิด รวมทั้งหมดคิดเป็น 41 ประเภท จาก 306 เหรียญทอง และในวงเล็บคือจำนวนเหรียญทองของกีฬาแต่ละรายการ
ปฏิทินนี้เป็นฉบับล่าสุดเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2559 ซึ่งเป็นวันเดียวกันกับการประกาศขายตั๋วเข้าชมอย่างเป็นทางการ
สัญลักษณ์ของการแข่งขันออกแบบโดยบริษัทบราซิล Tatíl Design โดยเปิดตัวเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2553โดยในมุมหนึ่งเป็นรูปเสมือนคนสามคนจับมือกันเต้นรำเป็นวงกลม โดยมี 3 สี คือ สีเหลือง สีน้ำเงิน และสีเขียว ตามสีธงชาติบราซิลและอีกมุมหนึ่งจำลองลักษณะของภูเขาชุการ์โลฟแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญในเมืองรีโอในขณะที่อีกมุมหนึ่งเป็นข้อความจำลองคำว่า R I Oแนวคิดของสัญลักษณ์มาจากแนวความคิด 4 เรื่องได้แก่ พลังที่ส่งถึงกัน ความหลากหลายที่กลมกลืน ธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ และจิตวิญญาณโอลิมปิก
พิธีปิดจะมีขึ้นที่สนามกีฬามารากานังในวันที่ 21 สิงหาคม ค.ศ. 2016
มีการบันทึกสถิติโลกใหม่ 27 รายการและบันทึกสถิติโอลิมปิกใหม่ 91 รายการในช่วงโอลิมปิกฤดูร้อน 2016 สถิติได้รับการบันทึกในการแข่งขัน ยิงธนู, กรีฑา, แคนู, จักรยานประเภทลู่, ปัญจกีฬาสมัยใหม่, เรือพาย, ยิงปืน, ว่ายน้ำ และยกน้ำหนัก
สรุปเหรียญโอลิมปิกฤดูร้อน 2016เป็นรายชื่อของคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติจัดอันดับตามจำนวนเหรียญที่ได้รับระหว่างโอลิมปิกฤดูร้อน 2016ในรีโอเดจาเนโรประเทศบราซิลตั้งแต่วันที่ 5 สิงหาคม – 21 สิงหาคม ค.ศ. 2016
ประเทศเวียดนาม,ประเทศคอซอวอ,ประเทศฟีจี,ประเทศสิงคโปร์และปวยร์โตรีโกได้รับเหรียญทองในโอลิมปิกเป็นครั้งแรก โดยที่ประเทศคอซอวอ และประเทศฟีจีได้รับเหรียญโอลิมปิกเป็นครั้งแรก
ด้านล่างนี้เป็นตารางสรุปเหรียญโอลิมปิกฤดูร้อน 2016 ตามการนับเหรียญของคณะกรรมการโอลิมปิกสากลอันดับเหล่านี้เรียงตามจำนวนเหรียญทองที่คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติได้รับ จำนวนเหรียญเงินจะถูกพิจารณาเป็นลำดับถัดไป และสุดท้ายเป็นจำนวนเหรียญทองแดง หากเท่ากันทั้งเหรียญทอง เงินและทองแดง จะมีการให้อันดับเท่ากันและจะลงรายการตามตัวอักษรตามรหัสประเทศคณะกรรมการโอลิมปิกสากล แม้คณะกรรมการโอลิมปิกสากลจะให้สารสนเทศข้างต้นนี้ แต่คณะกรรมการฯ เองไม่ได้รับรองหรืออนุมัติระบบจัดอันดับใด ๆ
*บราซิล
</onlyinclude>
ช่วงเตรียมความพร้อมไปสู่การแข่งขันได้ถูกตั้งคำถามวิพากษ์วิจารณ์ รวมถึงปัญหาวิกฤตการณ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจของบราซิล การแพร่ระบาดของไวรัสซิกาและมลพิษที่สำคัญในอ่าวกวานาบาราและเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับสารกระตุ้นที่เกี่ยวข้องกับรัสเซียซึ่งส่งผลกระทบต่อการมีส่วนร่วมของนักกีฬาในการแข่งขัน อย่างไรก็ตามไม่มีผู้เข้าร่วมการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่ได้รับเชื้อไวรัสซิกาและการแข่งขันเกิดขึ้นตามปกติโดยไม่มีเหตุการณ์สำคัญใด ๆ