భోజ్‌పూర్ జిల్లా

బీహార్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో భోజ్‌పూర్ జిల్లా (హిందీ:भोजपुर ज़िला) ఒకటి. ఆరా పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.
జిల్లా ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెట్‌లో భాగం
భోజ్‌పూర్ జిల్లా వైశాల్యం 2395 చ.కి.మీ., ఇది కెనడా దేశంలోని కార్ంవాల్ ద్వీపం వైశాల్యానికి సమానం. జిల్లా 25° 10' to 25° 40' డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 83° 45' నుండి 84° 45' డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.
జిల్లాలోని వాతావరణంలో మార్చి మద్యభాగం నుండి వేడి ఆరంభం ఔతుంది. ఏప్రిల్, మే మాసాలు వేసవి కాలం, జూన్ - సెప్టెంబరు వర్షాకాలం, అక్టోబరు- నవంబరు శీతాకాలం. జనవరి మాసం అతిశీతలంగా ఉంటుంది. శీకాల ఉష్ణోగ్రత 10;° సెల్షియస్ ఉంటుంది. జూన్ మాసంలో వర్షాలు ప్రారంభం అయిన తరువాత ఉష్ణోగ్రత తగ్గు ముఖం పడుతూఉంది. జూలై ఆగస్టు మాసాలలో వర్షాలు అధికంగా ఉంటాయి. జిల్లా సరాసరి వర్షపాతం 300 మి.మీ. అక్టోబరు మాసంలో స్వల్పంగా వర్షాలు ఉన్నప్పటికీ నవంబరు, డిసెంబరు మాసాలు కొంత పొడి వాతావణం ఉంటుంది. జనవరి, ఫిబ్రవరి మాసాలలో శీతాకాలపు వర్షాలు ఉంటాయి. ప్రస్తుతం జిల్లా వ్యవసాయపరంగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. జిల్లాలోని గ్రామాల నుండి వ్యవసాదారులు కూరగాయలు పండించి పరిసర ప్రాంతాలలో విక్రయిస్తుంటారు.
భోజ్‌పూర్ జిల్లాలో 3 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో భోజ్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర భోజ్‌పూర్ జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
గంగానది, సోనేనది నిరంతరంగా జిల్లాలోని అధికభాగం వ్యవసాయభూములకు నీటిని అందిస్తున్నాయి. జమీందారీ రద్దుకు ముందు జమీందారులు భూమిని అహ్రాలు, పైనెలుగా విభజించి వ్యవసాయ భూములకు నీటిపారుదల సౌకర్యం కలిగించారు. అంతేకాక బావినీటి నుండి కూడా వ్యవసాయ భూములకు నీరు అందించబడింది.
జిల్లాలో నీటిపారుదల కలిగిన వ్యవసాయ భూములు, నీటిపారుదల రహిత వ్యవసాయ భూములు ఉన్నాయి. పెద్ద నీటి మడుగులు, సరసులు వంటి ప్రాంతాలను చదును చేసి వ్యవసాయ భూములుగా మార్చారు. ప్యాకేజ్ పేరుతో వ్యవసాయ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. బ్లాక్ డెవెలప్మెంటు శాఖ వ్యవసాయ అభివృద్ధికి ప్రయత్నిస్తుంది. హార్టి కల్చర్, తోటల పెంపకం క్రమంగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది.
భోజ్‌పూర్ జిల్లాలో ఖనిజ వనరులు స్వల్పంగా ఉన్నాయి. జిల్లాలో లభిస్తున్న ఒకేఒక ఖనిజం సోనె నదీతీరంలో లభిస్తున్న ఇసుక మాత్రమే. జిల్లాలో సోనె నది 40కి.మీ పొడవున ప్రవహిస్తుంది. కోయిల్వార్ వద్ద ఉన్న 5 కి.మీ పొడవున ఉన్న నదీతీరంలో మాత్రమే ఇసుక లభిస్తుంది. మిగిలిన 35 కి.మీ ఇసుక తీయడానికి అనువైనది కాదు.
పాత షహాబాద్ జిల్లా పునర్విభజన తరువాత భోజ్‌పూర్, రోహ్‌తాస్ లలో బృహాత్తర పరిశ్రమలు తగ్గాయి. అయినప్పటికీ భోజ్‌పూర్ జిల్లాలో వివిధ రకాల చిన్నతరహా పరిశ్రమలు, కుటీరపరిశ్రమలు అలాగే వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
జిల్లా గణాంకాల నివేదిక జిల్లాలో 1992, 2000 ల మధ్య 1085 చిన్నతరహ పరిశ్రమలు, కుటీరపరిశ్రమలు ఉన్నాయని నమోదయ్యాయని తెలియజేస్తున్నాయి. ఈ పరిశ్రమల కొరకు 869.19 లక్షల పెట్టుబడి ఉందని తెలుస్తుంది. ఇవి 1858 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్నాయి. జిల్లాలోని గిధా గ్రామంలో " ఇండస్ట్రియల్ డెవెలెప్మెంటు అథారిటీ " ఆధ్వర్యంలో 30-40 ఎకరాల వైశాల్యంలో పారిశ్రామిక ప్రాంతం ఏర్పాటు చేయబడి ఉంది. ఇది ప్రాంతీయ వాసులకు తగినంత ఉపాధి కలిగిస్తుంది. ఇక్కడ కొన్ని సంవత్సరాల నుండి ఇండేన్ గ్యాస్ బోల్టింగ్ ప్లాంట్ ఉంది. జిల్లాలో అవసరాలకు తగినంత విద్యుత్తు అందనందు వలన జిల్లా పారిశ్రామికంగా వెనుకబడి ఉంది.
జిల్లాలో భోజ్పురి భాష, బీహారీ భాష వాడుకలో ఉన్నాయి. " టైంస్ ఆఫ్ ఇండియా " కథనాలను అనుసరించి బిహారీ భాష 20,00,00, 000 మంది ప్రజలలో వాడుకలో ఉందని తెలుస్తుంది. ఈ రెండు భాషలను దేవనాగరి, కైతి లిపులలో వ్రాస్తుంటారు. జిల్లాలో హిందీ, ఉర్దూ భాషలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి.
భోజపురి చిత్రాలకు పలువురు ప్రేక్షకులు ఉన్నారు. ఈ జిల్లా నుండి పలువురు చలనచిత్ర రంగంలో ప్రత్యేకస్థానం సంపాదించారు.
ఆరాలో జాతీయ అంతర్జాతీయ బ్రాండులకు చెందిన పలు షోరూములు ప్రారంభించబడ్డాయి. ప్రజలు క్రమంగా సంప్రదాయ దుస్తుల నుండి ఆధునిక వస్త్రాలంకరణకు మారుతున్నారు. ప్రజలు అధికంగా రెడీమేడ్ దుస్తులకు అలవాటు పడుతున్నారు.
భోజ్‌పూర్‌ సాహిత్యానికి చక్కని చరిత్ర ఉంది. మున్షి సదసుఖ్ లాల్, సయ్యద్ ఇషౌతుల్లహ్, లల్లు లాల్, సదల్ మిశ్రా వంటి వారు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక ముద్రవేసారు. భర్తేందు శకంలో అఖౌరి యషొదనాద్ సంపాదకుడుగా ఖ్యాతి గడించాడు. శివనాథన్ షాహే జీవితకథల రచనకు పేరు గడించాడు. జితేంద్ర కిషోర్ జైన్ ప్రముఖ నవలారచయితగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ద్వివేది శకంలో మహామహోపాద్యాయ్ పండిత్ సకల్ నారాయణ్ శర్మా, పండిత్ రాందహిన్ మిశ్రా మొదలైన వారు పద్యరచనకు ప్రసిద్ధి చెందారు. ఆచార్య శివపూజన్ సహాయ్ గొప్ప కథారచయిత, నవలా రచయిత, వ్యాసరచయితగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. ఆయన ఈ ప్రాంతానికి చెందిన వాడే. చాయావాడి శకంలో కేదార్నాథ్ మిశ్రా ప్రభాత్, రాందయాళ్ పాండే, కలెక్టర్ సింగ్ కేసరి, నంద్‌కిషోర్, తివారి, రామనాథ్ పాఠక్ ప్రణయె, ప్రొఫెసర్ . సర్వదేవ్ తివారి రాకేష్ (రాజేష్) కవితలకు ఖ్యాతి చెందారు. మొదటి భోజపురి మహాకావ్యంగా పేరు పొందిన " కల్జయి కుంవర్ సింగ్ "ను ప్రొఫెసర్ సర్వదేవ్ తివారి రాకేష్ రచించాడు. సాహిత్య ప్రపంచంలో ప్రొఫెసర్ మిథిలేశ్వర్ జాతీయ, పలు అంతర్జాతీయ అవార్డులను పొందాడు.
బేపూర్ వద్ద ప్రముఖ సూర్యదేవాలయం ఉంది. దీనిని మునిరాజా సూర్య మందిర్ అని కూడా అంటారు. దీపావళికి 5వ రోజున జరిగే చాత్ పూజ సమయంలో జిల్లా పరిసరాల నుండి పలువురు సూర్యదేవుని ఆరాధించడానికి వస్తుంటారు.
బుధియా మాయి ఆలయం చాలా పురాతనమైన ఆలయం. ఈ ఆలయం ఎక్వారి గ్రామంలో ఉంది. ఈ ఆలయదర్శనానికి ప్రతిరోజూ వేలాది భక్తులు వస్తుంటారు. ఆలయ సమీపంలో మసీదు ఉంది. మతసమైక్యతకు ఇది చిహ్నంగా ఉంది.
ప్రపంచ ప్రసిద్ధ " అవధూత్ భగవాన్ రాం " (సర్కార్ బాబా లేక భగవాన్ రాం ) స్వస్థలం గుండి గ్రామం.భగవాన్ రాం 1937లో గుండి గ్రామంలో జన్మించాడు. తరువాత ఆయన 7 సంవత్సరాల వయసులో బాబా కీనారాం స్థల్ (వేయిసంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం, అఘార్ సెక్ట్ ప్రధానకార్యాలం) కు మారాడు.
తరారి మండలంలోని దేవ్ గ్రామంలో ఉన్న వద్ద ఉన్న సూర్యదేవాలయంలో పలు ఇతర దేవతా విగ్రహాలతో సూర్యభగవానుని విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. ఈ విగ్రహాలు 14వ శతాబ్దం దానికంటే ముందు కాలానికి చెందినవని భావిస్తున్నారు. వాస్థవానికి పురాతన దేవ్ ఆలయం భోజ్‌పూర్ జిల్లాలో ఉండేది కాదు. దేవ్ గ్రామం, ఆలయం ఔరంగాబాద్ జిల్లాలో ఉండేవి.
వీర్ కుంవర్ సింగ్ కిలా జగదీష్‌పూర్‌లో ఉంది. గొప్ప వీరుడు వీర్ కుంవర్ సింగ్ (1857) కోట ఇప్పటికీ జహదీష్ పూర్‌లో ఉంది. కుంవర్ సింగ్ కిలా తన మరణాంతం వరకు స్వాతంత్ర్యం కొరకు పోరాడాడు.
ప్రాచీన సోమనాథ్ ఆలయం హెతంపూర్ వద్ద ఉంది. దీని ప్రస్తావన శివపురాణంలో ఉంది. ఆలయప్రంగణంలో పవిత్రమైన కొలను ఉంది. ఈ ఆలయంలో వార్షికంగా మేళా నిర్వహించబడుతుంది. ఇది అత్యంత అధికంగా ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ప్రదేశం.
మహారాజ కాలేజ్ చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతం. ఇక్కడ ఉన్న టన్నెల్ జగదీష్‌పూర్‌లో ఉన్న కుంవర్ కోటకు దారితీస్తుందని విశ్వసిస్తున్నారు.
అరణ్యదేవి ఆలయం (వనదేవత ఆలయం) ఆరా నగర గ్రామదేవత. ఇక్కడ ఆదిశక్తి శిల్పం ఉంది. ఆదిశక్తి శిల్పాన్ని పాండవులు ప్రతిష్ఠించారని భావిస్తున్నారు. ఆలయం చాలా పురాతనమైనది. ఆలయానికి అనేక మంది భక్తులు వస్తుంటారు.
మా కాళి మందిరం ఆరా నగరానికి 15 కి.మీ దూరంలో బఖొరాపూర్ వద్ద ఉంది. భరతదేశంలోని పురాతన మందిరాలలో ఒకటైన ఈ ఆలయం చాలా విశాలంగా ఉంది. ఆలయ సమీపంలో ఎత్తైన కాళీమాత శిల్పం ఉంది. ఈ ఆలయం గంగాతీరంలో ఉంది. ప్రధాన ఆలయం గ్రానైట్ రాళ్ళతో నిర్మించనడి ఉంది. ప్రస్తుతం ఈ ప్రాంతం చలనచిత్ర షూటింగులు అధికంగా జరుగుతున్నాయి.
చతుర్విజ్ నారాయణ్ మందిరం :- అతిపురాతనమైన ఈ ఆలయ ప్రధాన దైవాలు లక్ష్మీ - నారాయణులు. ఇది పిరో మండలంలోని చతుర్విజ్ గ్రామంలో ఉంది.
భవానీ మందిర్ ఛతుర్వుజ్ భరవొన్ - 13 వ శతాబ్దం విగ్రహం. ఈ ఆలయ ఉత్తమ వాస్తు నిర్మాణం కలిగి ఉంది.
మా కాళీ మందిర్ భోజ్‌పూర్‌లో బబుబంధ్ చర్పొఖరి వద్ద ఉన్న విభిన్నమైన ఈ ఆలయం చాలా ప్రసిద్ధ చెందింది.
గద్ కాళి మందిరం గర్హని తాలూకాలో ఉంది. గర్హని ఆరా రైల్వేస్టేషను‌కు 20 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. చెరో కాలంలో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయానికి 2009-10 లలో పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టబడ్డాయి.
జగదాంబ మందిరంలో పురాతనమైన జగదాంబ శిల్పం ఉంది. ఇది చార్పొఖరి మండలంలోని ముకుందపూర్ గ్రామంలో ఉంది.
పర్స్వనాథ్ మందిరం జైన మందిరం మాసద్ గ్రామంలో ఉంది.
మహామాయా మందిరం ఏక్వారి గ్రామంలో ఉంది. ఈ ఆలయం మొగల్ కాలంలో నిర్మించబడింది.
మహాతిన్ మాయి మందిరం భిహియా వద్ద ఉంది. ఈ ఆలయానికి మహిళలు అధికంగా వస్తుంటారు.
జైన్ సిధంత్ భవన్ గ్రంథాలయంలో జైనిజం సంబంధిత గ్రంథాలు అనేకం ఉన్నాయి. ఇది ఇటువంటి గ్రంథాలయం ఆసియాలో ఇది ఒక్కటేనని ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.
పైహరి జీ కా ఆశ్రమం సహర్ మండలంలోని ధర్మపూర్ గ్రామంలో ఉంది.
బాబా దెనేశ్వర్నాథ్ ధాం ఆరా రైల్వే స్టేషను‌కు 14 కి.మీ దూరంలో కోయిల్వార్ రైల్వే స్టేషను‌కు 0.5 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
మాతా కొయిలేశ్వరి మా కోయిల్వార్ కు 0.6 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
హనుమాన్ మందిరం మతియారా, కయమ్నగర్ సమీపంలో ఆరా రైల్వే స్టేషను‌కు 9 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
లాకర్ సాహ్ కి మజార్ :- ఇది ప్రాంతీయ ముస్లిం సన్యాసి మజార్ (మౌసోలియం).
కుర్వా శివ్ షహపుర్ - బిలోటి రోడ్డులో ఉంది. ఇక్కడ బంసర్‌కు చెందిన పలు శిల్పాలు ఉన్నాయి.
వెంకటేష్ మందిరం పర్హాప్ గ్రామంలో ఉంది. ఇకాడ దక్షిణ భారతసైలికి చెందిన శిల్పం ఉంది.
బబా యోగేశ్వర ధాం శివాలయం జగదీష్‌పూర్ వద్ద ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని మహర్షి యాగ్యవల్ఖ్య పర్యవేక్షణలో శ్రికృష్ణుడు నిర్మించాడని భావిస్తున్నారు. జగదీష్‌పూర్‌లో ప్రఖ్యాతి చెందిన హనుమాన్ మందిరం కుడా ఉంది.
జదీశ్వర్ శివ మందిరం పరమేశ్వరుని మదిరం. ఇది పిరో ఉపవిభాగంలోని మిల్కి (ఖుతహన్ ) వద్ద ఉంది . ఢిల్లీ బిర్లా ఆలయం సమూహానికి చెందిన జగదీశ్ గిరి ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించాడు.
మహారాజా కళాశాల, జగ్జీవన్ కాలేజ్, జైన్ కళాశాల, సహ్జనంద్ బ్రహమర్షి కాలేజ్, బి.ఎస్.ఎస్.కాలేజ్, బచ్రి పిరొ సంజయ్ మహాత్మా గాంధీ మహావిద్యాలయ, అరా, మా మైత్ర్యైనీ యోగిని సీనియర్ సెకండరీ స్కూల్-గుండి, మహంత్ మహాదెవనంద్ మహిళా మహావిద్యాలయ, అరా, డాక్టర్ కె.కె మండల (జంషెడ్పూర్), సెయింట్ బరహ్న మహిళా కళాశాల (జంషెడ్పూర్) ఎస్.ట్.ఎస్.ఎం కాలేజ్, పన్వరి టిసిం కాలేజ్, అరా
బాది మసీదు (ఆరా)
ఆరా నుండి 35 కి.మీ దూరంలో ఉన్న తిక్తి గ్రామంలో ఇమాంబద, కర్బల ఉన్నాయి.
మా మహ్తిన్ మాయి మందిరం, బిహియా, అరన్య దేవి ఆలయం, సూర్యమందిరం, బేలూర్, కుంద్వా శివ్ మందిరం, గోశైనపూర్, సోమనాథ్ ఆలయం (హెతంపూర్)
మా కాళి ఆలయం ప్రాంతీయ, అంతర్జాతీయ కళలకు నిలయంగా ఉంది. ఇది ఆరా నగరానికి 10 కి.మీ దూరంలో గంగా తీరంలో ఉంది.
హరిగావ్ గ్రామం స్వతత్రానుకి ముందు మొరీషియస్ ప్రధానమంత్రికి స్వగ్రామంగా గుర్తించబడుతుంది. ఇది ఆరా నగరానికి 14 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
భోజ్పూర్ జిల్లా గ్రామాలు, పట్టణాల