davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Artemisia afra

Artemisia afra, the African wormwood, is a common species of the genus Artemisia in Africa, with a wide distribution from South Africa to areas reaching to the North and East, as far north as Ethiopia.
Artemisia afra grows in clumps, with ridged, woody stems, reaching from 0.5 meters to 2 meters in height. The leaves are dark green, of soft texture, and similar in shape to fern leaves. The undersides of the leaves are a lighter green, and are covered with white bristles. Smaller side branches shoot up from the main stem. Artemisia afra blossoms in late summer, producing abundant bracts of butter-colored flowers, each approximately 3 to 5 millimeters in diameter. Artemisia afra exudes a pungent, sweet smell when any part of the plant is bruised.
Artemisia afra grows across a wide geographic area, including Kenya, Tanzania, Uganda, Ethiopia, Zimbabwe and Namibia. It grows primarily in areas that are damp, such as by the side of streams, and also in transitional areas between ecosystems. It grows at the elevations of between 20 and 2440. It can be found on slopes, stream-sides, and forest margins. It is most commonly found in the months of March, April and May. 88.4% of the time it was found, it was preserved. 48.0% of the time it was found, it was found in South Africa, 14.4% it was found in Tanzania, and 9.6% of the time, it was found in Kenya.
It is considered an invasive species, encroaching and spreading pretty fast in the nature park the study took place in. It was found in around 15% of the reserve. 71% of the plants were adults and 29% were juveniles.
It has been used for many things. It has been used as a blood purifier, used to make bitter tea, and to treat every disease under the sun. People would put fresh leaves into nostrils to clear blocked nasal passages. Hot leaves were bound over sprains. It has been ground into a powder to deter ants. Moths, insects, and fleas probably don't like it too, as it has been used as a repellent. It has been used to treat malaria, which lacks scientific evidence, and the study found no interesting compounds, including artemisinin, which is used to treat malaria. The leaves have been put in socks to help treat sweaty feet.
It has been used as an infusion, a quarter cup of fresh A. afra leaves are put in a cup of boiling water, and the infusion is allowed to cool for 10 minutes. After that, it is strained and mixed with honey. A sesquiterpene lactone from afra had cytotoxicity. It has a lot of genetic variation, especially when it comes to chemical variation.
Essential oil extracts of Artemisia afra are prepared by steam distillation using twigs and blossoms. Extracts contain the following components (via gas chromatography) which are typical of extracts of the genus Artemisia:
Aretemisia afra is known by a variety of names, primarily due to the number of native dialects in regions where it grows. Langana represents a Sotho-derived name for Artemisia afra. Other variants include:
Zantedeschia aethiopica

Zantedeschia aethiopica, commonly known as calla lily and arum lily, is a species of flowering plant in the family Araceae, native to southern Africa in Lesotho, South Africa, and Eswatini.
Zantedeschia aethiopica is a rhizomatous herbaceous perennial plant, evergreen where rainfall and temperatures are adequate, deciduous where there is a dry season. Its preferred habitat is in or on the banks of streams and ponds. It grows to 0.6–1 m (2.0–3.3 ft) tall, with large clumps of broad, arrow shaped dark green leaves up to 45 cm (18 in) long. The inflorescences are large and are produced in spring, summer and autumn, with a pure white spathe up to 25 cm (9.8 in) and a yellow spadix up to 90 mm (3+1⁄2 in) long. The spadix produces a faint, sweet fragrance.
Zantedeschia aethiopica contains calcium oxalate, and ingestion of the raw plant may cause a severe burning sensation and swelling of lips, tongue, and throat; stomach pain and diarrhea may occur.
Z. aethiopica is native to southern Africa, specifically Lesotho, Mozambique, South Africa, and Eswatini. It has naturalised in Kenya, Madeira, Azores, Malawi, New Zealand, Tanzania, Zambia, coastal California, in western Europe from the Iberian peninsula to Ireland, and Australia, particularly in Western Australia where it has been classified as a toxic weed and pest. The majority of invasive populations are located in coastal prairies and wetlands near human settlements. It is also a highly invasive species in riparian zones and pastureland of Western Australia and New Zealand. The cultivar 'Green Goddess' is listed in the New Zealand National Pest Plant Accord, which proscribes its cultivation, sale, and distribution.
The reproduction of Z. aethiopica involves seeds dispersal by birds and vegetative propagation through rhizomes that can spread when soil or garden cuttings are moved.
A number of cultivars have been selected as ornamental plants:
The cultivars 'Crowborough' and 'Green Goddess' have gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.
In order to introduce colours to the large white calla lilies, like the many colours available in the dwarf summer calla lilies, attempts have been made to hybridise Z. aethiopica with Z. elliotiana. These have resulted in albino progeny, which are non-viable.
Zantedeschia aethiopica can be used for treatment of wastewater due to its tolerance of iron and ability to grow in wet areas.
Until 2011, Zantedeschia aethiopica was the national flower of the island nation of Saint Helena, where it grows widely, but is considered an invasive plant. Further, it is an important symbol of Irish republicanism and nationalism since 1926, because it is used to commemorate the dead of Easter 1916 and onward.
Toad doctors

Toad doctors were practitioners of a specific tradition of medicinal folk magic, operating in western England until the end of the 19th century. Their main concern was healing scrofula (then called "the King's Evil," a skin disease), though they were also believed to cure other ailments including those resulting from witchcraft. They cured the sick by placing a live toad, or the leg of one, in a muslin bag and hanging it around the sick person's neck.
சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜ் இந்திய வரலாற்று அருங்காட்சியகம்

சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜ் இந்திய வரலாற்று அருங்காட்சியகம் (Chhatrapati Shivaji Maharaj Museum of Indian History) என்பது பிரான்சுவா கௌட்டியே என்பவரால் 2012 ஆம் ஆண்டில் அமைக்கப்பட்ட ஒரு தனியார் வரலாற்று அருங்காட்சியகமாகும். இது அவரது இலாப நோக்கற்ற அமைப்பான பண்பாட்டின் முன்னேற்ற உறவுகளுக்கான அமைப்பு (பவுண்டேஷன் ஃபார் அட்வான்ஸ்மென்ட் ஆஃப் கல்ச்சுரல் டைஸ்) என்ற பதாகையின் கீழ் நிறுவப்பட்டது. முதல் கட்ட அருங்காட்சியகத்தை ரவிசங்கர் திறந்து வைத்தார், அஜித் பவார் மற்றும் நிதின் கட்காரி ஆகியோர் அதற்கு ஒப்புதல் அளித்தனர். பல்வேறு காட்சிப் பொருள்கள் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளன. மேலும் அருங்காட்சியகத்தில் இணையதளத்தில் இலவசமாக அணுகக்கூடிய டிஜிட்டல் நூலகமும் உள்ளது, அதில் இந்திய வரலாறு மற்றும் பண்பாடு குறித்த நூற்றுக்கணக்கான நூல்கள் உள்ளன.
சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜ் இந்திய வரலாற்று அருங்காட்சியக வளாகத்தில் ஒன்பது கட்டிடங்கள் உள்ளன. அவை ஒவ்வொன்றும் ஒரு தனித்துவமான தன்மை கொண்ட காட்சிப்பொருள்களைக் கொண்டு அமைந்துள்ளன. அவற்றில் அவுரங்கசீப்பினைப் பற்றி அமைந்த காட்சிப்பொருள்கள்கள் உள்ளன. மேலும் முகலாயர்களுடன் போராடி வெற்றி பெற்ற ஒரே ராஜபுத்திரரான மகாராணா பிரதாப் பற்றிய காட்சிப்பொருள்களும் உள்ளன. அவரது சொந்த நிறுவனங்களை அடிப்படையாகக் கொண்டவை, மற்றும் ஆகியோரின் காட்சிகள். பாரத மாதாவுக்காக இந்தியாவில் அர்ப்பணிக்கப்பட்ட இரு கோயில்களில் ஒரு கோயில் இந்த அருங்காட்சியக வளாகத்தில் உள்ளது.
இந்த அருங்காட்சியகத்தில் தொடர்ந்து கண்காட்சிகள் நடத்தப்பட்டு வருகின்றன. எடுத்துக்காட்டாக, 17 ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த இந்திய மன்னரான சிவாஜியின் வாழ்க்கை குறித்த ஒரு சிறிய அளவில் அமைந்த ஓவிய கண்காட்சி; யுகங்கள் முழுவதும் இந்துவின் சகிப்புத்தன்மை பற்றிய கண்காட்சி, ஆரிய படையெடுப்பு கோட்பாட்டை அறிவியல் பூர்வமாக மறுக்கும் மற்றொரு கண்காட்சி உள்ளிட்ட பல கண்காட்சிகள் இங்கு நடத்தப்பட்டன.
ஜூலை 2013 இல், 14 வது தலாய் லாமா திபெத்திய பெவிலியன் எனப்படுகின்ற ஒரு காட்சிக்கூடத்தைத் திறந்து வைத்தார், கடந்த 60 ஆண்டுகளாக திபெத்தைச் சேர்ந்த மக்கள் அனுபவித்து வருகின்ற துன்பங்கள் குறித்த உரை மற்றும் படங்களின் காட்சித் தொகுப்புகள் அங்கு உள்ளன. தாரா ஷிகோ பற்றிய திறந்த நிலையிலான கண்காட்சியை உத்தவ் தாக்கரே திறந்து வைத்தார்.
இந்த அருங்காட்சியகம் தினமும் பார்வையாளர்களுக்காகத் திறந்து வைக்கப்படுகிறது. உள்ளே செல்வதற்கு இலவச அனுமதி வழங்கப்படுகிறது. இது ஒரு நாளைக்கு சுமார் 100 பார்வையாளர்களைப் பெறுகிறது. வருங்காலத்தில் 100,000 சதுர அடி பரப்பளவில் சுமார் 10 கோடி ரூபாய் செலவில் இதனை மேம்படுத்த என்று திட்டமிடப்பட்டுள்ளது. அதில் 70 காட்சிப் பொருள்கள் அதிநவீன ஆய்வு மற்றும் காப்பக வசதிகளைக் கொண்டு அமையும். இது ஸ்வஸ்திகாவின் வடிவத்தில் அமைக்கப்பட உள்ளது. ஸ்வஸ்திகா பல இந்தியாவின் பல மதங்களின் ஒரு நல்ல அடையாளமாகக் கருதப்படுகிறது. அதனை 2018 ஆம் ஆண்டில் திறக்க திட்டமிடப்பட்டுள்ளது.
அருங்காட்சியகம் கிறிஸ்தவ மாற்றங்கள், காஷ்மீர் பண்டிதர்கள், பிராமணர்கள் மற்றும் உயர் சாதிகள், பகிர்வின் அதிர்ச்சி, மும்பை ரயில் குண்டுவெடிப்பு, 26/11, உண்மையான கதை, சிவாஜி மகாராஜின் வாழ்க்கை வரலாறு, லச்சிட் போர்புகனின் புராணக்கதை ஆகியவை உள்ளிட்ட பல வீடியோக்களையும் ஆவணப்படங்களையும் தயாரித்துள்ளது:
முகலாய அருங்காட்சியகம்

சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜ் அருங்காட்சியகம் (The Chhatrapati Shivaji Maharaj Museum), முன்பு முகலாய அருங்காட்சியகம் என்று அழைக்கப்பட்டது, இது இந்தியாவின் ஆக்ரா நகரத்தில் கட்ட திட்டமிடப்பட்ட ஒரு அருங்காட்சியகமாகும். இந்த அருங்காட்சியகம் 2015 இல் உத்தரப்பிரதேசத்தின் அப்போதைய முதல்வர் அகிலேஷ் யாதவ் அவர்களால் அறிவிக்கப்பட்டது, மேலும் 2017-ஆம் ஆண்டில் கட்டுமானம் தொடங்கியது. செப்டம்பர் 2020 நிலவரப்படி, அருங்காட்சியகம் இன்னும் கட்டுமானத்தில் உள்ளது. செப்டம்பர் 2020 இல் உத்தரப்பிரதேச முதல்வர் யோகி ஆதித்யநாத், முகலாய அருங்காட்சியகத்திற்கு மராட்டிய மன்னர் சிவாஜியின் பெயரை மாற்றினார்.
ஜார்ஜ் விட்டெட்

ஜார்ஜ் விட்டெட் (George Wittet, 1878-1926) என்பவர் ஒரு இசுகொட்டிய கட்டிடக் கலைஞர் ஆவார். இவர் பெரும்பாலும் பிரித்தானிய இந்தியாவின் பம்பாயில் பணிபுரிந்தார்.
ஜார்ஜ் விட்டெட் 1878 இல் இசுகொட்லாந்தின் பிளேர் அத்தோலில் பிறந்தார். இவர் இசுகொட்லாந்தின் பெர்த்தின் திரு எய்ட்டனிடம் கட்டிடக்கலை பயின்றார். மேலும் இந்தியாவுக்குச் செல்வதற்கு முன்பு எடின்பரோ, யார்க் ஆகிய இடங்களில் பணியாற்றினார்.
விட்டெட் 1904 இல் இந்தியாவிற்கு வந்து ஜான் பெக்கின் உதவியாளரானார். பின்னர் மும்பையின் கட்டிடக்கலை ஆலோசகராக இருந்தார். இந்தோ-சராசெனிக் கட்டிடக்கலை பாணியின் பரிணாம வளர்ச்சிக்கும் அதன்பின் அது பிரபலமடைந்ததற்கும் இந்த இருவரும் காரணமாக இருந்தனர்.
மும்பை அரசாங்கத்தின் கட்டிடக் கலை ஆலோசகராக இருந்த விட்டெட், 1917 ஆம் ஆண்டு மே 12 அன்று இந்திய கட்டிடக் கலைஞர் கழகத்தின் முதல் தலைவராக ஒருமனதாக தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார்.
விட்டெட் மும்பையின் மிகவும் பிரபலமான அடையாளங்களாக உள்ள சில கட்டிமானங்களை வடிவமைத்தார். இவை பின்வருமாறு: சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜ் வாஸ்து சங்கராலயம், இந்தியாவின் நுழைவாயில், அறிவியல் நிறுவனம், தோபிதாலாவில் உள்ள சிறிய வழக்குகளுக்கான நீதிமன்றம், வாடியா மகப்பேறு மருத்துவமனை, பாம்பே இல்லம், கிங் எட்வர்ட் நினைவு மருத்துவமனை, கிராண்ட் ஓட்டல், பல்லார்ட் தோட்டத்தில் உள்ள கட்டடங்கள் போன்றவை ஆகும்.
கராச்சியில், கராச்சி துறைமுகப் கழகக் கட்டடத்தை வடிவமைத்தார்.
ஜான் பெக்குடன் இணைந்து கட்டிடக்கலையில் இந்தோ சரசனிக் பாணியை உருவாக்கிப் பிரபலப்படுத்தினார்.
இவர் 1926 இல் மும்பையில் கடுமையான வயிற்றுப்போக்கால் இறந்தார். இவரது உடல் செவ்ரி கல்லறையில் அடக்கம் செய்யப்பட்டது.
ராஜ்காட் கோட்டை

ராஜ்காட் கோட்டை (ராஜ்காட் என்றால் ஆளும் கோட்டை என்று பொருள்) என்பது இந்தியாவின் மகாராட்டிராவின் புனே மாவட்டத்தில் அமைந்துள்ள ஒரு மலைப்பகுதி கோட்டை ஆகும். முன்பு முரும்பதேவ் என்று அழைக்கப்பட்ட இந்தக் கோட்டை, சத்ரபதி சிவாஜி ஆட்சியின் கீழ் கிட்டத்தட்ட 26 ஆண்டுகள் மராட்டியப் பேரரசின் முதல் தலைநகராக இருந்தது. இதன் பிறகு தலைநகரம் ராய்காட் கோட்டைக்கு மாற்றப்பட்டது. அருகிலுள்ள தோர்னா என்ற கோட்டையிலிருந்து கண்டுபிடிக்கப்பட்ட புதையல்கள் ராஜ்காட் கோட்டையை முழுமையாகக் கட்டவும் பலப்படுத்தவும் பயன்படுத்தப்பட்டன.
ராஜ்காட் கோட்டை புனேவின் தென்மேற்கில் சுமார் 60 கிமீ (37 மைல்) தொலைவிலும், சகயாதிரி மலைத்தொடரில் நசுராபூருக்கு மேற்கே சுமார் 15 கிமீ (9.3 மைல்) தொலைவில் அமைந்துள்ளது. இந்தக் கோட்டை கடல் மட்டத்திலிருந்து 1,376 m (4,514 அடி) மீ (4,514 ) உயரத்தில் அமைந்துள்ளது. கோட்டையின் அடிவாரத்தின் விட்டம் சுமார் கி.மீ. (25 மைல்) ஆகும். இதனால் இதை எதிரிகளால் முற்றுகையிடுவது கடினமாக இருந்தது. இது இதன் மூலோபாய மதிப்பை அதிகரித்தது. கோட்டையின் இடிபாடுகளில் அரண்மனைகள், நீர்த் தொட்டி மற்றும் குகைகள் உள்ளன. இந்தக் கோட்டை முரும்பதேவி தோங்கர் (முரும்பா தேவியின் மலை) என்ற மலையில் கட்டப்பட்டது. இந்தக் கோட்டையில் சத்ரபதி சிவாஜி அதிக நாட்கள் தங்கியிருந்ததாக ராஜ்காட் பெருமை கொள்கிறது.
சத்ரபதி சிவாஜி மகன் முதலாம் இராஜாராம் பிறப்பு, சிவாஜி மனைவி சாய்பாய் இறப்பு, ஆக்ரா சிவாஜி திரும்பியது, பலே கில்லாவின் மகாதர்வாஜா சுவர்களில் அப்சல் கானின் தலையை அடக்கம் செய்தல், சிவாஜிக்கு சோனோபந்த் தபீர் கூறிய கடுமையான வார்த்தைகள் உள்ளிட்ட பல குறிப்பிடத்தக்க வரலாற்று நிகழ்வுகளுக்கு இந்தக் கோட்டை சாட்சியாக இருந்து வருகிறது.
1665-இல் முகலாயப் படைகளின் தலைவரான முதலாம் முகலாய ஜெய் சிங்குடன் புரந்தர் ஒப்பந்தத்தில் கையெழுத்திட்டபோது சிவாஜி வைத்திருந்த 12 கோட்டைகளில் ராஜ்காட் கோட்டையும் ஒன்றாகும். இந்த ஒப்பந்தத்தின் கீழ், 23 கோட்டைகள் முகலாயர்களிடம் ஒப்படைக்கப்பட்டன.
ராஜ்காட் கோட்டை ஒரு குறிப்பிடத்தக்க சுற்றுலாத் தலமாகும். குறிப்பாக பருவமழை காலத்தில் இது மிகவும் விரும்பப்படும் சுற்றுலாத் தளமாக உள்ளது. இந்தக் கோட்டை மிகப் பெரியது என்றும் ஒரே நாளில் இதைக் கண்டுகளிக்க முடியாது என்றும் கருதி பார்வையாளர்கள் கோட்டையில் இரவு தங்க விரும்புகிறார்கள். கோட்டையில் உள்ள பத்மாவதி கோவிலில் சுமார் 50 பேர் தங்கலாம். இங்குள்ள நீர் நிலைகள் ஆண்டு முழுவதும் நன்னீரை தேவையினைப் பூர்த்திச் செய்கின்றன. ராஜ்காட் அடிவாரத்தைச் சேர்ந்த கிராமவாசிகள் உள்ளூர் பழங்கால பொருட்களை சுற்றுலாப் பயணிகளுக்கு விற்று வருவாய் ஈட்டுகிறார்கள்.
மராத்திய கூட்டமைப்பு

மராத்திய கூட்டமைப்பு (Maratha confederacy), சிவாஜியின் மறைவிற்குப் பின்னர், முகலாயர்களின் தொடர் தாக்குதல்களால் மராத்தியப் பேரரசு சீர்குலைந்தது. 1707ல் முகலாயப் பேரரசர் அவுரங்கசீப்பின் மறைவுக்குப் பின்னர், மராத்தியப் பேரரசை மீண்டும் நிலை நிறுத்துவதற்காக பேஷ்வாக்களின் ஆலோசனையின் படி, சிவாஜியின் பேரன் சத்திரபதி சாகுஜியின் தலைமையில், மராத்தியப் படைத் தலைவர்கள் கொண்ட மராத்தியக் கூட்டமைப்பை பேஷ்வா பாஜிராவ் உருவாக்கினார்.
முன்னர் சத்திரபதி சாகுஜி, தனது பேரரசை வழிநடத்திச் செல்ல தகுதியான பிரதம அமைச்சர் எனும் பேஷ்வா தலைமையில் அமைச்சரவையும், பேஷ்வாவுக்கு அடங்கி நடக்கும் படைத்தலைவர்களையும் நியமித்து, அவர்களுக்கு உரிய அதிகாரங்களை வழங்கியிருந்தார்.
1749ல் சாகுஜியின் மறைவிற்குப் பின்னர் மராத்தியப் பேரரசின் அனைத்து அதிகாரங்களும் பேஷ்வாக்களிடம் வந்தது. மராத்தியப் பேரரசர்கள் பொம்மைகளாக இருந்தனர். மராத்தியப் படைத்தலைவர்களான ஓல்கர்கள், கெயிக்வாட்டுகள், சிந்தியாக்கள் மற்றும் போன்சலேக்கள் போன்ற மராத்திய அரச குலங்கள், வட இந்தியா மற்றும் மத்திய இந்தியா, கிழக்கு இந்தியா மற்றும் மேற்கு இந்தியப் பகுதிகளை கைப்பற்றினர். மராத்தியக் கூட்டமைப்பின் எல்லைகள் மேற்கே பஞ்சாப் முதல் கிழக்கே மேற்கு வங்காளம் வரையும், வடக்கே காஷ்மீர் முதல் தெற்கே ஆற்காடு வரை விரிவு படுத்தினர்.
1761ல் மூன்றாம் பானிபட் போரில், ஆப்கானிய மன்னர் அகமது ஷா துரானியின் படைகளுடன், மராத்திய கூட்டமைப்பு படைகள் மோதின. மராத்திய கூட்டமைப்பு படைகள் போரில் அதிர்ச்சி தோல்வி கண்டது.
பின்னர் 1772ல் மராத்தியக் கூட்டமப்பின் பேஷ்வா முதலாம் மாதவராவின் மறைவிற்குப் பின்னர், மராத்தியக் கூட்டமைப்பு பல பகுதிகளாகப் பிரிக்கப்பட்டு, பேஷ்வாவால் நியமிக்கப்பட்ட மராத்தியப் படைத்தலைவர்களின் வம்சத்தினர் ஆண்டனர். அவர்கள் முறையே: பரோடா பகுதிகளை கெயிக்வாட் மராத்திய வம்சத்தவர்களும், குவாலியர் பகுதிகளை ஹோல்கர் வம்சத்தவர்களும், இந்தூர் பகுதிகளை சிந்தியா வம்ச மராத்தியர்களும் ஆண்டனர். மராத்திய போன்சலே வம்சத்தினர் தமிழ்நாட்டின் தஞ்சாவூர் மராத்திய அரசு, தற்கால மகாராட்டிராவில் உள்ள நாக்பூர் அரசு, சதாரா அரசு மற்றும் அக்கல்கோட் அரசு போன்ற 28 இராச்சியங்களை ஆண்டனர்.
இவர்கள் தங்களுக்குள் பிணக்குகள் கொண்டிருந்தாலும், தொடர்ந்து போர்த்துகேய கிழக்கிந்தியக் கம்பனி மற்றும் கிழக்கிந்தியக் கம்பெனி ஆட்சியாளர்களுக்கு எதிராக 1775 முதல் 1818 முடிய போரிட்டனர்.
1802ல் ஓல்கர் வம்சத்தவர்கள் ஆண்ட குவாலியர் அரசை போரில் கிழக்கிந்திய கம்பெனி ஆட்சியாளர்கள் கைப்பற்றினர். பேஷ்வா இரண்டாம் பாஜிராவ் ஆங்கிலேக் கிழக்கிந்திய கம்பெனியின் பாதுக்காப்பைக் கோரினார். எனவே 1818ல் மராத்தியக் கூட்டமைப்பு சிதைவுற்றது.
பிரித்தானிய இந்தியாவில் மராத்திய கூட்டமைப்பில் இருந்த மன்னர்கள், ஆங்கிலேயர்களுக்கு ஆண்டு தோறும் கப்பம் செலுத்திக் கொண்டு தங்கள் அரசை, இராணுவப் படை இல்லாத சுதேச சமஸ்தான மன்னர்களாக ஆண்டனர். பின்னர் இந்திய விடுதலைக்குப் பின்னர், 1948ல் மராத்திய சுதேச சமஸ்தானங்கள், இந்திய அரசுடன் இணைந்தது.
தஞ்சாவூர் மராத்திய அரசு

தஞ்சாவூர் மராத்திய அரசு சோழ மண்டலத்தை ஆண்ட மராத்தியர்களின் அரசாகும். இவர்களின் தலைநகரம் தஞ்சாவூர் ஆகும். போன்சலே குலத்தில் பிறந்த சத்ரபதி சிவாஜியின் இளைய தம்பி வெங்கோஜி என்ற ஏகோஜி என்பவர், தஞ்சாவூரை தஞ்சை நாயக்கர்களிடமிருந்து 1674இல் கைப்பற்றி தஞ்சாவூர் மாராத்திய அரசை நிறுவினார். இவரின் வழித்தோன்றல்கள் தஞ்சை மராத்திய அரசை 1855 முடிய அரசாண்டனர்.
தஞ்சாவூரை விஜயராகவ நாயக்கரிடமிருந்து மராட்டியத்தைச் சேர்ந்த வெங்கோஜி என்ற ஏகோஜி ராவ் 1674ஆம் ஆண்டில் கைப்பற்றி ஆண்டார்.
தஞ்சாவூர் விஜயராகவ நாயக்கர் மீது மதுரை சொக்கநாத நாயக்கர் படையெடுத்து வந்தபோது, பிஜப்பூர் சுல்தானிடம் தஞ்சை நாயக்கர் உதவி கோரினார். பிஜப்பூர் சுல்தானின் ஜாகீர்தாராக இருந்த வெங்கோஜி என்ற ஏகோஜியை படைகளுடன் அனுப்பி வைத்தார். இவர் மராட்டிய மன்னர் சிவாஜியின் சகோதரர் முறையானர். இவரது படைக்கும், மதுரை நாயக்கருக்கும் இடையில் தஞ்சை அய்யம்பேட்டையில் போரில் விஜயராகவ நாயக்கர் தோற்றதால், வெங்கோஜி தஞ்சாவூர் மன்னராக முடிசூட்டிக்கொண்டார்.
1799இல் கிழக்கிந்தியக் கம்பெனியிடம் வீழ்ந்த தஞ்சாவூர் மராத்திய அரசு, 1855 வரை கிழக்கிந்திய கம்பெனி ஆட்சியாளர்களுக்கு அடங்கிய சுதேச சமஸ்தானமாக 1855 முடிய விளங்கியது.
மன்னர் தஞ்சாவூர் சிவாஜி ஆண் வாரிசு இன்றி 1855ல் இறந்தார். எனவே அவகாசியிலிக் கொள்கையின் படி, வாரிசு அற்ற தஞ்சாவூர் மராத்திய அரசை, 1855இல் பிரித்தானியக் கிழக்ந்தியக் கம்பெனியின் நேரடி ஆட்சியில் இணைக்கப்பட்டது.
ஆங்கிலேய-மராட்டியப் போர்கள்

ஆங்கிலேய-மராட்டியப் போர்கள் அல்லது ஆங்கில-மராட்டியப் போர்கள் (Anglo-Maratha Wars) என்பது 17ஆம், 18ஆம் நூற்றாண்டுகளில் பிரித்தானியக் கிழக்கிந்திய நிறுவனத்துக்கும் மராட்டியப் பேரரசுக்கும் இடையே நடைபெற்ற மூன்று போர்களைக் குறிக்கின்றது.
இப்போர்களின் விளைவாக மராட்டியப் பேரரசு சிதைந்து, வடமேற்கு, மேற்கு மற்றும் நடு இந்தியாவின் பெரும் பகுதிகள் ஆங்கிலேயர்களின் கட்டுப்பாட்டில் வந்தது. கெயிக்வாட்கள் ஆண்ட பரோடா அரசு, ஓல்கர் வம்சம்|ஓல்கர்கள்]] ஆண்ட இந்தூர் அரசு, சிந்தியாக்கள் ஆண்ட குவாலியர் அரசு மற்றும் போன்சலேக்கள் ஆண்ட நாக்பூர் அரசு, கோல்ஹாப்பூர் அரசு, சாத்தாரா பகுதிகள் மற்றும் பேஷ்வாக்கள் ஆண்ட புனே பகுதிகள் கிழக்கிந்திய கம்பெனி ஆட்சியாளர்களுக்கு ஆண்டு தோறும் திறை செலுத்திக் கொண்டு, கிழக்கிந்தியக் கம்பெனிக்கு அடங்கிய சுதேச சமஸ்தான மன்னர்களாக, இந்திய விடுதலை வரை ஆண்டனர்.
மராத்திய கூட்டமைப்பிற்கும், தலைமை அமைச்சர் & தலைமைப் படைத்தலைவர் பதவிக்கு ஆசைப்பட்ட இரகுநாத ராவுக்கும் இடையே பிணக்குகள் உண்டாயின. பிரித்தானியப் படைகள் இரகுநாதராவுக்கு ஆதரவாக செயல்பட்டனர். 1775 - 1782 முடிய நடைபெற்ற முதல் ஆங்கிலேய மராட்டியப் போரில், மராத்திய கூட்டமைப்பு தோல்வியுற்றது. மே, 1782ல் ஏற்பட்ட சல்பை உடன்படிக்கையின் படி, மராத்திய கூட்டமைப்பின் சால்சேட் தீவு கிழக்கிந்திய கம்பெனிக்கு வழங்கப்பட்டதுடன், இரகுநாதராவுக்கு ஓய்வூதியம் வழங்கப்பட்டது. மாதவராவ் பேஷ்வா என ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டார்.
டிசம்பர், 1802ல் இந்தூர் மன்னர் பிரித்தானியர்களுடன் இராணுவப் பாதுகாப்பு உடன்படிக்கை செய்து கொண்டதால், மராத்திய சிந்தியாக்கள் மற்றும் போன்சலே வம்சத்தவர்கள் இவ்வுடன்படிக்கையை ஏற்கவில்லை. இதனால் 1803 - 1805ல் நடைபெற்ற இரண்டாம் ஆங்கிலேய மராட்டியப் போரில், பிரித்தானியர்களின் ஆதரவு கொண்ட, ஹோல்கர் வம்ச இந்தூர் மன்னருக்கும், மராத்திய கூட்டமைப்பின் பேஷ்வா இரண்டாம் பாஜி ராவிற்கும் இடையே நடைபெற்றப் போரில், பேஷ்வா தோற்றார்.
இப்போரின் விளைவாக மராத்தியர்கள் மத்திய இந்தியா மற்றும் இராஜபுதனத்தின் பெரும் பகுதிகளை கிழக்கிந்திய கம்பெனிப் படைகளிடம் இழந்தனர்.
மராத்தியர்களுக்கும் - கிழக்கிந்தியக் கம்பெனிப் படைகளுக்கும் 1817–1818ல் நடந்த போரில், மராத்தியக் கூட்டமைப்புகள் ஆங்கிலேயர்களிடம் தோற்றனர். போரின் விளைவாக மராத்திய கூட்டமைப்பு கலைக்கப்பட்டது. மேலும் கெயிக்வாட்கள் ஆண்ட பரோடா அரசு, ஓல்கர்கள் ஆண்ட இந்தூர் அரசு, சிந்தியாக்கள் ஆண்ட குவாலியர் அரசு மற்றும் போன்சலேக்கள் ஆண்ட நாக்பூர் அரசு, கோல்ஹாப்பூர் அரசு, சாத்தாரா பகுதிகள் மற்றும் பேஷ்வாக்கள் ஆண்ட புனே பகுதிகள் கிழக்கிந்திய கம்பெனி ஆட்சியாளர்களுக்கு ஆண்டு தோறும் திறை செலுத்தி, சுதேச சமஸ்தான மன்னர்களாக இந்திய விடுதலை ஆகும் வரை ஆண்டனர்.
சிவாஜி கணேசன் நினைவகம்

சிவாஜி கணேசன் நினைவகம் (Sivaji Ganesan memorial) என்பது இந்தியாவில், தமிழகத்தில் சென்னையில் நடிகர் சிவாஜி கணேசனுக்காக அமைக்கப்பட்ட நினைவிடம் ஆகும். இந்த நினைவிடம் சென்னை, நகரின் தெற்குப்புறத்தில், அடையாறில், துர்காபாய் தேஷ்முக் சாலையில் அமைந்துள்ளது.
சென்னை மெரினா கடற்கரையில், காமராசர் சாலையில் 2006 சூலை 21 அன்று அப்போதைய தமிழாடு முதலமைச்சரான மு. கருணாநிதியால் சிவாஜி கணேசன் சிலை திறந்து வைக்கப்பட்டது. இது 2.35 மீட்டர் உயரமுள்ள வெண்கல சிலை ஆகும். சிவாஜி கணேசனின் சிலை சாலையை மறைப்பதாகவும் எனவே அங்கிருந்து அதை அகற்றுமாறும் பொதுநல வழக்கு தொடுக்கப்பட்டு வழக்கு நிலுவையில் இருந்தது. இதற்கிடையில் ஆட்சி மாற்றம் ஏற்பட்டு அதிமுக ஆட்சி வந்தது. வழக்கின்போது சிவாஜி சிலை போக்குவரத்து சமிக்ஞயை மறைக்கிறது. எனவே அதனை அகற்றலாம் என்கிறு தமிழக அரசு நீதிம்ன்றத்தில் கூறியது. அதன்படி சிலையை அகற்ற நீதிமன்றம் 2014 சனவரி 23 அன்று உத்தரவு இட்டது. அச்சமயத்தில் சிலையை அகற்றி காமராசர் சாலையில் உள்ள டிஜிபி அலுவலம் எதிரே வைக்கலாம் என்று யோசனை தெரிவிக்கப்பட்டது. 2017 ஆகத்து 2 அன்று இரவு சிவாஜி கணேசன் சிலை அகற்றப்பட்டு, அடையாற்றில் கட்டபட்டிருந்த அவரது மணி மண்டபத்திற்குக் கொண்டுசெல்லப்பட்டு அங்கு சிலை நிறுவப்பட்டது.
நடிகர் சிவாஜி கணேசனிற்கான இந்த நினைவிடம் தமிழக அரசின் பொதுப்பணித்துறையால் 2017 ஆம் ஆண்டில் 2 கோடியே 80 இலட்சம் செலவில் கட்டப்பட்டதாகும். இந்த நினைவிடமானது 28,300 சதுர அடி அளவில் பரந்து கிடக்கிறது. இந்தக் கட்டிடமானது திராவிட பாணி கட்டிடக் கலையில் கட்டப்பட்டு குவிமாடங்களால் அழகு சேர்க்கப்பட்டதாகும். இந்த நினைவிடமானது நடிகர் சிவாஜி கணேசனின் சிலைக்கான இருப்பிடமாகவும் அமைந்து விட்டது.
இந்த நினைவிடமானது தனது குடிநீர்த் தேவைக்கான ஒரு எதிர் சவ்வூடு பரவல் கலனையும் கொண்டுள்ளது.
வாக்யா

வாக்யா (மராத்தியில் புலி என்று பொருள்) மராட்டிய மன்னர் சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவின் கலப்பின வகை நாய் ஆகும். இது விசுவாசம் மற்றும் நிரந்தர பக்தியின் அடையாளமாக கருதப்படுகிறது.சிவாஜி மகாராஜாவின் மரணத்திற்க்கு பிறகு,தனது உடமையாளரின் இறுதிச் சடங்கில் தீக்குளித்து தன்னத்தானே மாய்த்துக்கொண்டதாகக் கூறப்படுகிறது.
ராய்காட் கோட்டையில் சிவாஜி மகாராஜாவின் சமாதிக்கு அருகில் ஒரு பீடத்தில் வாக்யாவிற்க்கு ஒரு சிலை வைக்கப்பட்டது.2011 ஆம் ஆண்டு வாக்யாவின் சிலை சாம்பாஜி படையணியைச் சார்ந்தவர்களால் அகற்றப்பட்டது,பின்னர் அது மீண்டும் நிறுவப்பட்டது.
வாக்யாவின் நினைவாக,ராய்காட் கோட்டையில் சிவாஜி மகாராஜாவின் சமாதிக்கு அருகில் நினைவுச்சின்னம் கட்ட,இந்தூர் இளவரசர் துகோஜி ஹோல்கர் ரூபாய் 5000 ஆயிரம் நன்கொடையாக தந்தார்.(2020 ஆம் ஆண்டில் அப்பணத்தின் மதிப்பு ரூபாய் 1.4 மில்லியன் அல்லது $ 18000 அமெரிக்க டாலர்களுக்கு சமம் ஆகும்.
நரசிம்ம சிந்தாமன் கேல்கரின் தலைமையில் ஸ்ரீ சிவாஜி ராய்கட் ஸ்மாரக் சமாதியின் (எஸ்.எஸ்.ஆர்.எஸ்.எஸ்) பதாகையின் கீழ் 1936 ஆம் ஆண்டில் சிவாஜியின் நினைவிடத்தில் சமாதியின் மீது வாக்யாவின் சிலை அமைக்கப்பட்டதாக மிட் டே அறிக்கை தெரிவிக்கிறது.
2011 ஆம் ஆண்டில், ராய்காட் கோட்டையில் சிவாஜி மகாராஜின் நினைவிடத்திற்குப் பக்கத்தில் அமைந்துள்ள வாக்யாவின் சிலைக்கு எதிரான போராட்டம் மற்றும் தாக்குதலுக்கு சம்பாஜி பிரிகேட் என்ற தீவிரவாதக் குழு பொறுப்பேற்றது. நாய் உண்மையானது அல்ல என்றும் அதற்கு நினைவுச் சின்னம் இருக்கக் கூடாது என்றும் அந்தக் குழு கூறி போராடியது. இந்தச் செயலை உள்ளூர் தங்கர் சமூகத்தினர் கடுமையாக எதிர்த்தனர், ஏனெனில் அவர்கள் நாய் உண்மையானது என்று நம்புகிறார்கள்.
மராத்திய நாடக ஆசிரியரான ராம் கணேஷ் கட்கரியின் ராஜ்சன்யாஸ் என்ற நாடகத்தில், வாக்யாவின் வீரக்கதை சித்தரிக்கப்படுள்ளது.
பாலாஜி விஸ்வநாத்

பேஷ்வா பாலாஜி விஸ்வநாத் (Balaji Vishwanath) (1662–1720), சிவாஜி நிறுவிய மராத்தியப் பேரரசின் ஆறாவது தலைமை அமைச்சரும், கொங்கணி பட் பிராமண சமூகத்தின் முதல் பேஷ்வாவும் ஆவார். மராத்தியப் பேரரசர் சாகுஜியின் தலைமை அமைச்சராக விளங்கிய பாலாஜி விஸ்வநாத் காலத்தில், மராத்தியப் பேரரசு, அவுரங்கசீப் மற்றும் தக்காண சுல்தான்களையும் எதிர்த்து நின்றது.இவருக்குப் பின் இவரது மகன் பாஜிராவ், மராத்திய பேஷ்வாவாகப் பொறுப்பு ஏற்றார். இவரது இரண்டாவது மகன் சிம்னாஜி அப்பா வசாய் கோட்டையைக் கைப்பற்றினார்.
இளமையில் பாலாஜி விஸ்வநாத், மராத்தியப் பேரரசின் படைத்தலைவர் தானாஜி ஜாதவ்வின் கணக்காளராகப் பணியில் சேர்ந்தார். 1699 மற்றும் 1702ல் புனே கோட்டையின் தலைமை நிர்வாகியாகவும், பின்னர் 1704 முதல் 1707 முடிய தௌலதாபாத் கோட்டையின் தலைமை நிர்வாகியாகவும் நியமிக்கப்பட்டார். பின்னர் 1708ல் சத்திரபதி சாகுஜியின் உதவியாளராக நியமிக்கப்பட்டார்.
மராத்தியப் பேரரசின் பேஷ்வா பாஹிரோஜி பிங்களனை கைது செய்து பிணைக்கைதியாக வைத்திருந்த கப்பற்படைத்தலைவர் கனோஜி ஆங்கரேவுடன், பாலாஜி விஸ்வநாத் லோணாவ்ளா எனுமிடத்தில் சந்தித்து அமைதிப்படுத்தினார். பின்னர் கனோஜியுடன் ஒரு ஒப்பந்தம் செய்து கொண்டார். கனோஜி ஆங்கரேவை மராத்தியப் பேரரசின் தலைமைக் கப்பற்படைத் தலைவராக நியமிக்கப்பட்டார்.
பாலாஜி விஸ்வநாத்தின் திறைமையைப் பாராட்டிய மராத்திய பேரரசர் சாகுஜி, அவரையே தமது பேஷ்வா எனும் தலைமை அமைச்சராக 16 நவம்பர் 1713 அன்று நியமித்துக் கொண்டார். ,.
1719ல் பாலாஜி விஸ்வநாத் தலைமையில் சென்ற மராத்தியப் படைகள், தில்லி நோக்கிப் படையெடுத்து, முகலாயப் பேரரசின் தூண்களை சரித்தார்.
1707 அவுரங்கசீப் மறைவிற்குப் பின் முகலாயப் பேரரசராக பதவி ஏற்ற முதலாம் பகதூர் சாவினால், முகலாய அரச குடும்பத்தில் பல குழப்பங்களும், சதித் திட்டங்களும் நிறைவேறின. 1713ல் முகலாய அரசவைப் பிரபுக்களான சையத் உசைன் அலி கான் மற்றும் சையத் அப்துல்லா கான் ஆகியோரின் உதவியால் தில்லியின் அரியணை ஏறினார் பரூக்சியார் .
1718ல் மராத்தியர்களை ஒடுக்க, சையத் உசைன் அலி கான் தக்காண ஆளுநராக நியமிக்கப்பட்டார். பாலாஜி விஸ்வநாத் தலைமையிலான மராத்தியப் படைகள் கொரில்லாத் தாக்குதல்கள் மூலம் சையத் உசைன் அலி கான் படைகளை வென்றனர். போரில் தோல்வி அடைந்த முகலாயர்களின் தக்கான ஆளுநர், பேஷ்வா பாலாஜி விஸ்வநாத்வுடன் செய்து கொண்ட ஒப்பந்தப்படி, தக்கானப் பிரதேசத்தில் சௌத் வரி (நாலில் ஒரு பங்கு) நில வரியும், சர்தேஷ்முக் எனும் பத்தில் ஒரு பங்கு கூடுதல் வரியையும் வசூலித்துக் கொள்ளும் உரிமை மராத்தியப் பேரரசிற்கு கிடைத்தது.
ஆனால் இவ்வொப்பந்தத்தை ஏற்காத தில்லிப் பேரரசர் பரூக்சியார், சையத் குடும்பத்தினரைக் கொல்ல உத்தரவிட்டார். இதனால் கோபமடைந்த சையத் குடும்பத்தினர், பாலாஜி விஸ்வநாத் படைகளுடன் தில்லி சென்று, முகலாயப் பேரரசர் பருக்சியாரை அரியணையிலிருந்து இறக்கி, பிப்ரவரி 1719ல் ரபி உல்-தர்ஜாத் என்ற சிறுவனை பொம்மை அரசனாக்கி, தக்கான உடன்படிக்கையை ஏற்க வைத்தனர். மேலும் சத்திரபதி சாகுஜியையும், அவரது வழித்தோன்றல்களையும் மராத்திய பேரரசர்களாக, தில்லி முகலாயர்கள் அங்கீகாரம் வழங்கினர். ..
போன்சலே

போன்சலே அல்லது போஸ்லே (Bhonsle, Bhonsale, Bhosale, Bhosle) மரபு வழியாக போர்க் குணம் கொண்ட மராத்திய குலங்களில் ஒன்றாகும். மராத்திய குலத்தில் பிறந்த சிவாஜியின் தந்தை தக்காண சுல்தான்களிடம் படைத்தலைவராக பணிபுரிந்தவர். சதாரா நகரத்தை தலைநகராகக் கொண்டு, சத்திரபதி சிவாஜி, மராத்தியப் பேரரசை நிறுவினார்.
சத்திரபதி சிவாஜியின் வழித்தோன்றலான ஐந்தாவது மராத்தியப் பேரரசரும், முதலாம் சத்திரபதி சாகுஜி போன்ஸ்லேவின் (கிபி 1682–1749) காலத்திற்குப் பின்னர் போன்ஸ்லே குலத்தின் மராத்தியப் பேரரசின் ஆட்சியானது, மராத்திய பேஷ்வா வம்சத்தின் முதலமைச்சர்களின் கையில் சென்றது.
மராட்டியப் பேரரசு குலைந்த பின்னர் உருவான மராத்திய கூட்டமைப்பில் இருந்த குவாலியர் அரசு, இந்தூர் அரசு மற்றும் பரோடா அரசுகளை பேஷ்வா குலத்தலைவர்கள் ஆண்டனர்.
ஆனால் தஞ்சாவூர் மராத்திய அரசு, நாக்பூர் அரசு, அக்கல்கோட் அரசு மற்றும் கோல்ஹாப்பூர் அரசுகளை சத்ரபதி சிவாஜியின் போன்ஸ்லே குலத்தினர் தொடர்ந்து தனித்து ஆண்டு வந்தனர்.
கி பி 1818-இல் மூன்றாம் ஆங்கிலேய மராட்டியப் போரில், கிழக்கிந்திய கம்பெனி ஆட்சியாளர்களிடம், பேஷ்வா இரண்டாம் பாஜி ராவின் தலைமையிலான மராத்திய கூட்டமைப்பு படைகள் தோல்வி கண்டதால், மாராத்தியப் பேரரசு சிதறுண்டது.
ஆங்கிலேயர்கள் வகுத்த துணைப்படைத் திட்டத்தை ஏற்ற போன்ஸ்லேக்கள் ஆண்ட நாக்பூர் அரசு, அக்கல்கோட் அரசு மற்றும் கோல்ஹாப்பூர் அரசுகள், ஆங்கிலேயர்களின் மேலாதிக்கத்தில் கிழக்கிந்தியக் கம்பெனி ஆட்சியில், பிரித்தானியர்களுக்கு ஆண்டு தோறும் கப்பம் கட்டிக் கொண்டு சுதேச சமஸ்தான மன்னர்களாக ஆட்சிபுரிந்தனர்.
1858ல் கிழக்கிந்திய கம்பெனியை கலைத்த பிறகு, போன்சுலே குலத்தவர் ஆண்ட நாக்பூர் அரசு, கோல்ஹாப்பூர் அரசு மற்றும் அக்கல்கோட் அரசு ஆகியவைகள் பிரித்தானிய இந்தியாவுடன் இணைக்கப்பட்டது. போன்சுலேக்கள் ஆண்ட இராச்சியங்கள் இந்தியப் பிரிவினைக்குப் பின்னர் 1948ல் இந்தியாவுடன் இணைக்கப்பட்டது.
இரண்டாம் சிவாஜி

இரண்டாம் சிவாஜி (Shivaji II or Shiva Rajaram) (9 சூன் 1696 – 14 மார்ச் 1726), மராட்டியப் பேரரசர் சத்திரபதி இராஜாராம் - தாராபாய் இணையருக்குப் பிறந்தவர்.
இரண்டாம் சிவாஜி கைக்குழந்தையாக இருக்கையில், 1700-இல் மன்னர் சத்திரபதி இராஜாராம் இறந்து விடவே, இராணி தாராபாய் அரசப் பிரதிநிதியாக, மாரத்தியப் பேரரசை நிர்வகித்து வந்தார். இந்நிலையில் சத்திரபதி சிவாஜியின் பேரனும், சம்பாஜியின் மகனுமான சாகுஜி 1707ல் முகலாயர்களின் சிறைக்கூடத்திலிருந்து சாத்தாராவிற்கு தப்பி வந்தார். அங்கு தனக்கு பதிலாக மராட்டிய அரசராக வீற்றிருந்த இரண்டாம் சிவாஜியையும், அவரது அன்னை இராணி தாரபாயையும் அரியணையிலிருந்து அகற்றி, தான் மராத்தியப் பேரரசின் சத்திரபதியாக முடிசூட்டிக் கொண்டார்.
இந்நிலையில் இராணி தாராபாய், கோலாப்பூரை தலைமையிடமாகக் கொண்டு கோல்ஹாப்பூர் இராச்சியத்தை நிறுவி இரண்டாம் சிவாஜியை மன்னராக்கினார். இரண்டாம் சிவாஜி கோல்ஹாப்பூர் இராச்சியத்தை 1710 முதல் 1714 முடிய ஆண்டார். இரண்டாம் சிவாஜியின் சிற்றன்னையும், தாராபாயின் சக்களத்தியுமான இராஜேஸ்பாய், இரண்டாம் சிவாஜியை அரியணையிலிருந்து அகற்றி, தமது மகன் இரண்டாம் சம்பாஜியை கோல்ஹாப்பூர் இராச்சியத்தின் மன்னராக்கினார். பின்னர் இரண்டாம் சிவாஜி 14 மார்ச் 1726-இல் அம்மை நோய் தாக்கி இறந்தார்.
இரண்டாம் சம்பாஜியின் இறப்பிற்குப் பின் இருமாதங்கள் கழித்து, அவரது மனைவிக்கு இரண்டாம் இராஜாராம் எனும் குழந்தை பிறந்தது. சத்தாராவின் சத்திரபதி சாகுஜிக்கு ஆண் குழந்தை இல்லாததால், 1740-இல், இராணி தாராபாயின் பேரனும், இரண்டாம் சிவாஜியின் மகனுமான இரண்டாம் இராஜாராமை தத்து எடுத்து வளர்த்தார். சாகுஜியின் இறப்பிற்குப்பின் இரண்டாம் இராஜாராம் சதாரா அரசின் மன்னரானார்.
சத்திரபதி சிவாஜி பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம்

சத்திரபதி சிவாஜி பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம் (Chhatrapati Shivaji International Airport, CSIA, (ஐஏடிஏ: BOM, ஐசிஏஓ: VABB)) முன்பாக சாகர் பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம் (Sahar International Airport) மும்பையில் உள்ள முதன்மை பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம் ஆகும். இது 17வது நூற்றாண்டின் மராத்தா பேரரசர், சத்திரபதி சிவாஜி போசுலேயின் நினைவாகப் பெயரிடப்பட்டுள்ளது. இதன் ஐஏடிஏ குறியீடான – "BOM", என்பது மும்பையின் முந்தையப் பெயரான பம்பாய் என்பதிலிருந்து பெறப்பட்டுள்ளது.
இந்தியாவில் உள்ள வானூர்தி நிலையங்களில் மொத்தப் பயணிகள் போக்குவரத்தில் இரண்டாவது போக்குவரத்து மிக்க வானூர்தி நிலையமாக விளங்குகிறது. இந்த வானூர்தி நிலையத்தில் ஐந்து முனையங்கள் செயற்பாட்டில் உள்ளன. 1,500 ஏக்கர்கள் (610 ha) பரப்பளவில் கட்டமைக்கப்பட்டுள்ள சத்திரபதி சிவாஜி நிலையம் 2011-12 நிதியாண்டில் 30.74 மில்லியன் பயணிகளையும் 656,369 டன்கள் சரக்குகளையும் கையாண்டுள்ளது. இதுவும் தில்லியின் இந்திரா காந்தி பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையமும் தெற்கு ஆசியாவின் 50%க்கும் கூடுதலான வான் போக்குவரத்தை கையாள்கின்றன. 2010இல் இந்த வானூர்தி நிலையம் 671,238 டன்களை கையாண்டு சரக்கு போக்குவரத்தில் உலகின் 30வது போக்குவரத்து மிக்க வானூர்தி நிலையமாக விளங்குகிறது. 2011ஆம் ஆண்டு வானூர்தி நிலையங்களின் பன்னாட்டுக் குழு வெளியிட்ட 25–40 மில்லியன் பயணிகள் புழங்கும் வானூர்தி நிலையங்களின் தரவரிசையில் மூன்றாவது சிறந்த வானூர்தி நிலையமாக இருந்தது. மேலும் 2011இல் 30,439,122 பயணிகள் பயன்படுத்திய இந்த நிலையம் உலகளவில் 44வது போக்குவரத்து மிகுந்த நிலையமாக இருந்தது.
நகரத்தின் மாநகராட்சிப் பகுதிக்குள் இருக்கும் உலகின் சில வானூர்தி நிலையங்களில் ஒன்றான சத்திரபதி சிவாஜி பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம் அந்தேரியின் சிறுநகரப்பகுதிகளான சான்டா குரூஸ் மற்றும் சாகர் பகுதிகளில் அமைந்துள்ளது. தனியார் நிறுவனமான ஜிவிகே இன்டஸ்ட்ரீசு, இந்திய வானூர்தி நிலைய ஆணையம் மற்றும் பிட்வெஸ்ட் இவற்றின் கூட்டுத் தாபனமான மும்பை பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம் லிமிடெட், 2006இல் இந்த வானூர்தி நிலையத்தை நவீனப்படுத்த நியமிக்கப்பட்டது. இந்தத் திட்டப்பணி 2013ஆம் ஆண்டின் இறுதியில் நிறைவேற்றப்பட இருப்பினும் ஒரு ஆண்டு தாமதமாக 2014இல் முடிவுறும் என எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. இத்திட்டம் முடிவடைந்த பிறகு சத்திரபதி சிவாஜி வானூர்தி நிலையம் ஆண்டுக்கு 40 மில்லியன் பயணிகளையும் 1 மில்லயன் மெட்ரிக் டன் சரக்குகளையும் கையாளக்கூடியத் திறன் உடையதாக இருக்கும். இந்த வானூர்தி நிலையத்தை மேற்கத்திய விரைவு நெடுஞ்சாலையுடன் இணைக்க ஆறு தடம் கொண்ட சாலை ஒன்று கட்டமைக்கப்பட்டு வருகிறது.
சம்பாஜி

சத்திரபதி சம்பாஜி (Sambhaji) (1657 – 1689), மராத்தியப் பேரரசர் சிவாஜி – சாயிபாய் இணையரின் மூத்த மகன் ஆவார். 9 ஆண்டுகள் மராத்தியப் பேரரசை ஆண்ட இவரை தில்லி முகலாயர்கள் சிறை பிடித்து, சித்திரவதை செய்து கொன்றனர். இவருக்குப் பின்னர் மராத்தியப் பேரரசராக இவரது ஒன்று விட்ட தம்பி இராஜாராமும், பின் சம்பாஜியின் மகன் சாகுஜியும் அரியணை ஏறினர்.
புனே அருகில் உள்ள புரந்தர் கோட்டையில் பிறந்த சம்பாஜியின் இரண்டாவது வயதில் தாய் சாயிபாய் இறந்ததால், தந்தை வழி பாட்டியான ஜிஜாபாயின் பராமரிப்பில் வளர்ந்தார். 11 சூன் 1665ல் சிவாஜிக்கும் – முகலாயர்களுக்கும் ஏற்பட்ட புரந்தர் உடன்படிக்கையின் படி, ஆம்பர் நாட்டு மன்னர் ஜெய்சிங்கின் ஆக்ரா அரண்மனையில், ஒன்பது வயது சம்பாஜி பிணையாகத் தங்க வைக்கப்பட்டார்.
12 மே 1666ல் சிவாஜியும், சம்பாஜியும் தாங்களாகவே முன் வந்து ஆக்ராவில் உள்ள அவுரங்கசீப்பின் அரசவைக்குச் சென்றனர். அவுரங்கசீப் இருவரையும் 22 சூலை 1666ல் ஆக்ரா சிறையில் அடைத்தார்.
ஏப்ரல், 1680 முதல் வாரத்தில் பேரரசர் சிவாஜி இறந்த போது, சம்பாஜி முகலாயர்களின் சிறையில் இருந்ததால், சிவாஜியின் இரண்டாவது மனைவிக்குப் பிறந்த சத்திரபதி இராஜாராம் 21 ஏப்ரல் 1680ல் மராத்தியப் பேரரசராக பேஷ்வாக்களால் அறிவிக்கப்பட்டார்.. இதனை அறிந்த சம்பாஜி, தில்லி முகலாயர்களின் சிறையிலிருந்து தப்பி, 20 சூலை 1680 அன்று ராய்கட் கோட்டையைக் கைப்பற்றினார். பின்னர் இராஜாராமைச் சிறை பிடித்து, தன்னை மராத்தியப் பேரரசராக அறிவித்துக் கொண்டார்.
சம்பாஜி முகலாயர்கள், தக்காண சுல்தான்கள், கிழக்கிந்திய நிறுவனம், போர்த்துகேய கிழக்கிந்தியக் நிறுவனம், மைசூர் அரசுகளுடன் தொடர்ந்து பிணக்குகள் கொண்டிருந்தார்.
1687ல் தில்லி முகலாயப் படைகளுக்கும், மாராத்தியப் படைகளுக்கும் நடந்த போரில், சம்பாஜி முகலாயர்களால் சிறை பிடிக்கப்பட்டார். பின்னர் பிப்ரவரி 1689ல், சங்கமேஸ்வரர் எனுமிடத்தில் வைத்து, அவுரங்கசீப் படையினரால் சித்திரவதை செய்யப்பட்டு கொல்லப்பட்டார்.
சம்பாஜியின் மறைவிற்குப் பின் மீண்டும் மராத்தியப் பேரரசரான இராஜாராம், தனது தலைநகரை செஞ்சிக்கு மாற்றிக் கொண்டார். 1689ல் சம்பாஜி இறந்த போது, அவரது ஏழு வயது மகன் சாகுஜி சிறைபிடிக்கப்பட்டு, 1707ல் அவுரங்கசீப் இறக்கும் வரை, பதினெட்டு ஆண்டுகள் சிறைபட்டிருந்தார். பின்னர், அவுரங்கசீப்பின் மகன், தில்லி பேரரசர் முகமது ஆசாம் ஷாவால் சிறையிலிருந்து விடுபட்ட சாகுஜி, தனது சிற்றன்னையும், இராஜாராமின் விதவை மனைவியுமான தாராபாயுடன் நடந்த சிறு போரில் வென்று, மராத்தியப் பேரரசின் சத்திரபதியாக பட்டம் சூட்டிக் கொண்டார்.
ராய்கட் கோட்டை

ராய்கட் கோட்டை (Raigad fort) மகாராட்டிரா மாநிலத்தின் ராய்கட் மாவட்டத்தில், மகத் எனும் நகரத்தின் அருகே அமைந்த மலையில் முதலில் ஹிரோஜி இந்தல்கர் (தேஷ்முக்) என்பவரால் 1030ல் கட்டப்பட்ட கோட்டையாகும். 1674ல் இக்கோட்டை மராத்தியப் பேரரசின் தலைநகராக விளங்கியது.
இக்கோட்டை கடல் மட்டத்திலிருந்து 820 மீட்டர் உயரத்தில் அமைந்த இக்கோட்டை மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைத்தொடரில் உள்ள சகாயத்திரி மலையில் அமைந்துள்ளது. ராய்காட் கோட்டைக்குச் செல்ல 1737 படிகள் அமைக்கப்பட்டுள்ளது. இக்கோட்டையை 1818ல் பேஷ்வாக்களிடமிருந்து கிழக்கிந்திய கம்பெனிப் படைகள் கைப்பற்றி சீரழித்தது.
சிவாஜி, ராய்கட் கோட்டையை பிஜப்பூர் சுல்தானின் படைத்தலைவர் சந்திரராவ் மோர் என்பவரிடமிருந்து 1656ல் கைப்பற்றி, கோட்டையை புதுப்பித்து, மராத்தியப் பேரரசின் தலைநகராக மாற்றிக் கொண்டார்.
ராய்காட் கோட்டையின் அடியில் ராய்காவாடி மற்றும் பச்சத் போன்ற முக்கிய கிராமங்களில் 10,000 மராத்திய குதிரைப்படைகள் காவல் பணியில் இருந்தது.
1689ல் சூபில்கர் கானால் கைப்பற்றப்பட்ட இக்கோட்டைக்கு அவுரங்கசீப் இஸ்லாம்காட் எனப் பெயரிட்டார். 1707ல் சித்திக் பதேகான் என்பவர் இக்கோட்டை தனது கட்டுப்பாட்டில் 1733 வரை வைத்திருந்தார்.1818ல் கிழக்கிந்திய கம்பெனியின் படைகள், மராத்திய பேஷ்வாக்களிடமிருந்து ராய்கட் கோட்டையைக் கைப்பற்றி அழித்தனர்.
Oriental skylark

The Oriental skylark (Alauda gulgula), also known as the small skylark, is a species of skylark found in the Sino-Indian region and parts of central Asia. Like other skylarks, it is found in open grassland where it feeds on seeds and insects.
The Oriental skylark was described by the English soldier and naturalist James Franklin in 1831 and given the binomial name Alauda gulgula. The meaning of the specific epithet gulgula is uncertain but is perhaps a reference to the song as gula is Latin for "throat" or may be the color of the "gulgula" or a sweet which looks like doughnut made in many parts of Central India.
Other alternate names for the Oriental skylark include eastern skylark, Indian skylark and lesser skylark.
Thirteen subspecies are recognized:
Oriental skylarks are about 16 cm (6.3 in) long. They have streaked, yellow-brown upper plumage, with white outer tail feathers and a short crest. Both sexes are similar.
The Oriental skylark differs from the Eurasian skylark in several aspects. It is a smaller size, with a longer, more pointed bill. The outer tail feathers are more buff, and it lacks the white trailing edge during flight.
This lark breeds across the Sino-Indian region and parts of central Asia. It winters in the southern parts of its range.
It is usually found in open areas with short vegetation, such as grasslands, marshes, the edges of lakes, etc. It feeds on seeds and insects. It avoids forested areas, though it may be found in large forest clearings.
These skylarks frequently rocket up into the sky, fluttering and singing before descending down to earth. Male Oriental skylarks may also hover in the air and sing, in order to attract a mate.
Jamie Overton

Jamie Overton (born 10 April 1994) is an English cricketer who plays for Surrey County Cricket Club. He is a right-arm fast bowler who also bats right-handed. He made his debut for Somerset in the 2012 Clydesdale Bank 40 against Surrey. He made his international debut for the England cricket team in June 2022. His twin brother, Craig, plays for Somerset.
Overton began a rise to wider prominence in the cricket world with a hostile spell of bowling in the opening match of the 2012 U-19 World Cup against Australia in Townsville, registering speeds approaching 93 mph (150 km/h) on his way to claiming two top-order wickets via slip catches held by his brother.
On 1 August 2020, it was announced that Overton had rejected Somerset's offer of a new contract and had chosen to join Surrey on a three-year contract ahead of the 2021 season. In the same month, during the 2020 Bob Willis Trophy, Overton scored his maiden century in first-class cricket. In September 2020, Overton requested to join Surrey immediately on loan for the remainder of the 2020 season.
In April 2022 he was bought by the Manchester Originals for the 2022 season of The Hundred. Overton was part of the Surrey team that won the 2022 County Championship.
In February 2023 he was retained by the Manchester Originals for the 2023 season of The Hundred. Overton was named player of the tournament for the 2023 season of The Hundred after several impressive performances with both bat and ball for the Originals. On 30 August 2023 Overton signed a new contract with Surrey after vastly contributing to Surrey's success since joining the club
In September 2023 Overton was signed by the Adelaide Strikers for the 2023-24 Big Bash league. In September 2024, He was signed as a platinum player by the same team for A$420,000.
On November 25, 2024 Overton was signed by the Chennai Super Kings for the 18th season of IPL (IPL 2025) during the 2025 Mega Auction for his base price of ₹1.5 crores.
On 29 May 2020, Overton was named in a 55-man group of players to begin training ahead of international fixtures starting in England following the COVID-19 pandemic. On 17 June 2020, Overton was included in England's 30-man squad to start training behind closed doors for the Test series against the West Indies.
In May 2022, a new initiative by the ECB designed to discover and track the bowling speed of cricketers in first class cricket showed Overton bowling at 90mph. The following month, Overton was added to England's Test squad for the third and final match against New Zealand. He made his Test debut on 23 June 2022 for England against New Zealand.
Baror

Baror is an archeological site in Sri Ganganagar district of Rajasthan, India. It belongs with ancient Indus Valley civilization. Pre Harappan and Harappan pottery has been found after excavation.
It is located in the south part of Sri Ganganagar district of Rajasthan, about 13 km northeast of Anupgarh, near the Pakistan border. It is situated about 100 km southwest of Kalibangan, in the dry bed of Ghaggar river.
The mound of Baror measures about 200 × 150 m and rises to a height of 11 m from its surrounding plain.
The identity of Baror a pre-historic site was discovered by Luigi Pio Tessitori, an Italian Indologist (1887–1919) in 1916–17. After independence of India, Amlānand Ghosh (Ex. Director General, Archaeological Survey of India) did a detailed survey of this site.
In 2003–04, the Indian archaeological survey started excavation under Sarasvati Heritage Project. A 400×300 square area was selected for excavation.
In 2006–07, houses constructed with tiles, as well roads were discovered.
The archeologists have found pottery of Pre Harappan and Harappan period.
A three-fold cultural sequence was established,
Ceramics were made on wheel; they were red coloured and devoid of any painting. The fabric is coarse to medium, and made out of well-levigated clay. Storage jars, and miniature pots were found, as well as a few sherds of grey colour.
The remains of the Hakra period ware were found here at the lowest levels.
The remains of mud brick houses were exposed. They were oriented north south along roads
The circular and triangular terracotta cakes, sling balls with pinched decoration, circular beads and spacer, terracotta, faience and shell bangles, were also found.
Other discoveries include,
29°10′08″N 73°18′49″E﻿ / ﻿29.169°N 73.3136°E﻿ / 29.169; 73.3136
Francisco Tobar García

Francisco Tobar García (Quito, 3 de noviembre de 1928 - Ibidem, 1 de febrero de 1997) fue un poeta, dramaturgo, cuentista, ensayista, periodista, crítico literario, diplomático y profesor universitario ecuatoriano.​
Tenía un doctorado en Literatura de la Pontificia Universidad Católica del Ecuador. Fue profesor invitado en la Universidad Nacional de La Plata en Argentina, la Sorbona en París y la Universidad Complutense de Madrid . Se desempeñó como diplomático del gobierno ecuatoriano en España, Haití y Venezuela. También fue director de la división editorial de la Casa de la Cultura Ecuatoriana.​
Murió de cáncer de pulmón el 1 de febrero de 1997.​
Poesía
Obras de teatro
Novelas
Cuentos cortos
Santiago Páez

Santiago Páez Gallegos (Quito, 1958) es un escritor de novelas, cuentos y ciencia ficción ecuatoriano.​
En su juventud, viajó por las selvas de la región litoral ecuatoriana, vivió en los manglares de la provincia de Esmeraldas y en las zonas altas de la región interandina central del Ecuador.​​
A la edad de 19 años escribió su primera novela, pero a su conclusión, la misma no le gusto, así que, dejó de escribir obras por 11 o 12 años. Viajó a Madrid para estudiar y, en aquel tiempo, nació su hijo, debiendo ayudar en su alimentación ya que su esposa no disponía de leche materna para darle de lactar, por lo que todas las noches, cada tres horas, tuvo que ocupase en darle a su hijo su mamila (biberón). Esta rutina lo tenía con insomnio y no podía dormir así que, dedicó esas noches a escribir historias. A Santiago le gustaba y le hacía feliz escribir historias de ciencia ficción. En ese momento decidió escribir ficción y dedicarse a la academia.​
Realizó un doctorado en Madrid. En 1990 regresó a Quito.​
Es profesor en la Pontificia Universidad Católica del Ecuador.
Estas son algunas de sus obras:​
Línea 8 (TUCARSA)

La línea 8 de la red de autobuses urbanos de Cartagena (TUCARSA), también denominada Icue Bus, es una línea circular que une el casco histórico con el resto de la ciudad en el sentido antihorario. El sentido contrario lo proporciona la línea 9 (Icue Bus 2).
Esta línea circular atraviesa el casco histórico de Cartagena, uniéndola con el resto de barrios céntricos rodeando la ciudad. Junto con la línea 9, fueron las primeras en ofrecer transbordo gratuito entre otras líneas.​
La línea no mantiene los mismos horarios todo el año, desde el 1 al 31 de agosto se reducen el número de expediciones los días laborables entre semana (sábados laborables, domingos y festivos tienen los mismos horarios todo el año), además de los días excepcionales vísperas de festivo y festivos de Navidad en los que los horarios también cambian y se reducen.
Es operada por ALSA (TUCARSA).
Línea 12 (TUCARSA)

La línea 12 de la red de autobuses urbanos de Cartagena (TUCARSA), también denominada Bus Playa, une El Portús y Cala Cortina, pasando por Canteras y la ciudad de Cartagena.
Esta línea solo funciona durante los meses de julio y agosto, con el fin de unir entre sí la localidad costera de El Portús y la playa de Cala Cortina atravesando Cartagena. Algunas expediciones sitúan su cabecera en el Paseo de Alfonso XIII.
En caso de alta demanda, es habitual que el servicio se inicie a finales del mes de junio, e incluso se extienda durante el mes de septiembre.​
Es operada por ALSA (TUCARSA).
Los horarios que no sean cabecera son aproximados.
Turi, Ecuador

Turi is a town and parish in Cuenca Canton, Azuay Province, Ecuador. The parish covers an area of 26.2 km² and according to the 2001 Ecuadorian census it had a population total of 6,692. It is perched on a hill with a public park that features an overlook of the city of Cuenca; perhaps and the only site where the entire city can be observed while still on the ground.
There are artisan shops outside of the church that sell boots and hats, while a number of souvenir stalls dot the roadway.
The Turi Church and observation point is a stop on the Cuenca bus tour.
Trafiku Urban

Trafiku Urban (TU) is the public transport company owned by the Municipality of Pristina. It operates with 15 lines in the urban area. Lines are operated through a public-private partnership. In 2016 the Municipality of Pristina purchased 51 new buses for the city, produced by Iveco, in an attempt to modernize the fleet.
Trafiku Urban was established on 1 April 1976 by the Municipality of Pristina as a public company. It was developed in the year of rapid development of the city, when new neighborhoods emerged, and an influx of new residents arrived in the city. The buses from 1976 were present until 1999, when some of the lines were privatized. In 2016 the Municipality of Pristina signed a deal with EBRD to buy new buses for the first time since 1976. As part of the deal, a new Sustainable Urban Mobility Plan was commissioned. As of 2018, 51 new buses operate in 15 lines of the urban transport system, with the plan to reorganize into 20 lines by 2019.
The current 15 lines of bus transportation in the city carry approximate 21,600,000 travelers per year. The number is expected to grow through the development by the new Urban Mobility Plan for the city. The measures taken to reduce car usage in the city is considered to have a good impact on bus usage for the city residents, potentially increasing the number of users of the transport system.
இந்தியாவின் நுழைவாயில் (மும்பை)

இந்தியாவின் நுழைவாயில் (Gateway of India, மராத்தி: गेटवे ऑफ इंडिया) மும்பையில் பிரித்தானிய அரசாட்சியில் கட்டப்பட்ட ஒரு நினைவுச்சின்னம் ஆகும். தெற்கு மும்பையில் அரபிக் கடலோரத்தில் அப்போலோ பந்தர் என்னும் சிறுதுறைப் பகுதியில் அமைந்துள்ளது. பசாற்றுக்கல்லால் கட்டப்பட்டுள்ள இந்த நினைவு வளைவு, 26 மீட்டர்கள் (85 அடிகள்) உயரமுள்ளது. மீனவர்களுக்கான சிறிய துறையாக இருந்தவிடத்தில் பிரித்தானிய ஆளுநர்களும் பிற முதன்மை நபர்களும் வந்திறங்கக்கூடிய வகையில் புதுப்பிக்கப்பட்டு கட்டமைக்கப்பட்டது.
மும்பையில் படகுகள் மூலம் வந்திறங்கும் பயணிகள் எதிர்கொள்ளும் முதல் கட்டிடமாக இது இருந்தமையால் இந்தியாவின் நுழைவாயில் என அழைக்கப்பட்டது. மும்பையின் தாஜ் மகால் என்றும் செல்லமாக அழைக்கப்படுகிறது. மும்பை நகரத்தின் முதன்மையான சுற்றுலாத் தலங்களில் ஒன்றாக இது விளங்குகிறது.
இந்தியாவிற்கு 1911இல் வருகை புரிந்த பிரித்தானிய மன்னர் ஐக்கிய இராச்சியத்தின் ஐந்தாம் ஜோர்ஜ் மற்றும் அரசி மேரி அப்போலோ, பந்தர் துறைமுகத்தில் வந்திறங்கியதன் நினைவாக இந்தக் கட்டிடம் எழுப்பப்பட்டது. இந்தோ-சார்சனிக் கட்டிட வடிவமைப்பில் கட்டப்பட்ட இந்தக் கட்டிடத்தின் அடிக்கல் மார்ச்சு 31, 1911 அன்று இடப்பட்டது. ஜார்ஜ் விட்டர் என்ற கட்டிட வடிவமைப்பாளரின் இறுதி வடிவம் 1914இல் பெறப்பட்டு கட்டிடப் பணி 1924ஆம் ஆண்டில் முடிக்கப்பட்டது. இதன்பிறகு இந்திய வைசிராய்களும் மும்பை ஆளுநர்களும் இதன்வழியே அலங்காரமாக அழைத்து வரப்பட்டனர்.
இந்த நினைவு வளாகத்தில் மூன்று தீவிரவாதத் தாக்குதல்கள் நடந்துள்ளன: 2003இல் இருமுறை நடந்துள்ளது; 2008ஆம் ஆண்டில் தாஜ் மகால் தங்குவிடுதியில் நடந்த துப்பாக்கிச் சண்டைகளின்போது நான்கு ஆயுதமேந்திய தீவிரவாதிகள் இங்கேயே வந்திறங்கினர்.