AC/DC

AC/DC a zo ur strollad sonerezh rock aostralian, savet e Sydney e-kerzh miz an Azvent 1973. A-c'houde an amzer-se e ra berzh ar strollad-se, gwerzhet e vez pladennoù a-vil-vern getoñ (muioc'h evit 200 milion er bed a-bezh). Ur strollad hard-rock pe heavy metal a vez graet anezhañ get an darn vrasañ, pezh n'eo ket sur, tenniñ a ra e sonerezh d'ar blues ivez, gwir eo avat n'eo ket blues ar maezioù rak get tredan e trelosk ar gitaroù ha n'eo ket get dasson ar c'hoad. Gitaroù "peurgarg" pa lavarin mat. Kalavern, bejoñs a vez gete, setu ar pal.
Daou brantad amzer a zo e buhez AC/DC, hag a glota get daou ganer, an eil en doa kemeret lec'h an hani kentañ pa oa marvet hemañ diwezhañ, Bon Scott e anv, e 1980. Setu prantad 1973-1980, ha prantad 1980 betek bremañ (2013) get Brian Johnson é kaniñ. Karourion ar strollad a zo evit bep prantad nemetken, hag ul lodenn arall evit an daou ivez, daoust dezhe gouiet ez eus degouezhet un troc'h e 1980, èl ma vehe ur strollad arall àr-lerc'h.
E Bro-Skos e oa bet ganet ar vreudeur Yaouank, euh... Young... pa lârin mat, Angus ha Malcolm Young. Divroiñ a rezont get o familh da Sydney e Aostralia, a pa oant bugale anezhe c'hoazh. Malcom a voe an hani kentañ é tapout krog er gitar, ha da c'houde Angus da heul. Strollad kentañ Malcom a voe "The Velvet Underground" (arabat drougveskiñ get strollad Lou Reed ha John Cale avat !). O breur henañ, George Young, a oa bet e strollad brudetañ Aostralia er bleadoù tri-ugent, the Easybeats, ur strollad a reas berzh pa voe gwerzhet ur yoc'h pladennoù getoñ er bed a-bezh get ar sonenn "Friday on my mind" e 1967, ar wezh kentañ evit ur strollad aostralian !
Young hag e genezel er strollad Easybeats Vanda a yeas en-dro da vro Aostralia e 1973, ha setu int ec'h ober àr-dro ar sonerezh e-barzh Albert Productions, ur label pladennoù nevez savet get Ted Albert hag a rae àr-dro sonerezh the Easybeats adalek 1965 betek 1967.
Ur strollad a voe savet get Angus, Tantrum e añv, ha goude the Velvet Underground e savas Malcolm ur strollad arall, muioc'h rock'n roll anezhañ, ha kinnig d'e vreur Angus da zoned a-barzh, hag engouestlet get ar label Albert nevez savet, get Vanda ha Young (o breur) ec'h ober àr-dro kempennadur ar sonerezh evit o fladennoù kentañ.
Ur bochad sonerion a dremenas er strollad d'ar mare-se, estreget ar vreudeur Young a oa izili diazez ar strollad anezhe. Da skouer Colin Burgess hag e daboulinoù, meur a soner gitar boud pe taboulinoù arall a voe. E miz Gwengolo 1974 e voe ur c'hemmadur a-bouez : kaner kentañ ar strollad (Dave Evans) a voe skarzhet kuit ha lakaet Ronald "Bon" Scott en e lec'h, ur c'haner lan a vejoñs hag ur vouezh dibar dezhoñ. Un tammig koshoc'h e oa Bon Scott, en doa tapet skiant-prenet pa oa é kaniñ e penn strolladoù pop e-raok, er bleioù 60 get The Valentines hag er bleioù 70 get ar strollad rock Fraternity. Ha setu brud ar strollad é tibradiñ. Berzh a reas adalek neuze, get sikour o doareoù àr al leurenn, hag ivez o neuz, dreist-holl kani Angus Young, perc'hennet gwiskamant e skol eil derez getoñ àr ar leurenn betek bremañ, gwiskamant Ashfield Boys' High, e skol e Sydney, hag hemañ daet da vout ur sapre mailh get ar gitar anezhañ ivez... pa nend ae ket betek dispakiñ e revr a-wel d'an holl dud àr al leurenn ! Ur vojenn arall a voe ma vize bet ganet Angus e 1959 (kentoc'h evit 1955), da lavaret eo e vize bet 14 vle e penn kentañ ar strollad e 1973 ! Ouzhpennit pozioù get seks dibunet a-vuzuliadoù .....
An anv AC/DC a oa bet kavet get c'hoar ar vreudeur Young ("Alternating current/direct current" e saozneg, lennet geti àr ur wriaderez ! Sañset...). Hep gouiet dezhe eh eus arlivioù arall d'ar lizherennoù-se, e-keñver dougoù seks an dud, a c'hell bout tu pe du (!). Setu pezh a soñje an dud en ur arvestiñ o doareoù "glamm rock" peotramant re Angus get e wiskamant skol, pe o dilhad lufrus... Tud arall o doa treuskomprenet ur ster arall : "Anti-Christ/Devil's Children" ! hag e voent sellet èl satanisted get darn !! Pep hani a c'hell kavet un dra bennak. Pep kouilhourenn a gav mat he c'heusteurenn ! Distaget vez "Hey si di si" da gustum met en Australia 've klevet "Acca Dacca".
Etre 1974 ha 1978 e rae berzh spontus AC/DC, priset en Aostralia a-drugarez da abadennoù ingal gete er skinwel, Countdown. Setu o albumoù hag o fladennoù single é fringal uhel e listenn ar pladennoù gwerzhet du-hont. Da skouer unan ag ar re gentañ "It's A Long Way To The Top (If You Wanna Rock and Roll)", get biniou bras mar plij, e-ser degas Bro-Skos da soñj.
Da c'houde setu gi en Europa, e Londrez a-benn gounit kalon (ha diskouarn !) tud ar c'hevandir kozh, àr-bouez troiadoù sonadegoù kement ha ma c'hallent ! Tapet skiant-prenet evit pezh a sell doc'h seniñ e-barzh stadiumoù bras èl ma veze ar c'hiz nevez get ar strolladoù hard-rock pe rock d'ar mare-se. Ha troiadoù get strolladoù arall ivez, e stumm festivaloù. Helebini a veze e-touesk ar strolladoù, ha meur a wezh e c'hoarveze gwalldaolioù àr-lerc'h an abadennoù, pa veze toemmet d'o fenn get an alkol ha muioc'h...
Ne voe harz erbed d'o berzh e-pad barrad ar prantad punk, àr-dro ar ble 1977, peogwir e kave d'ar gazetennerion sonerezh saoz e oant punk anezhe !!! Pezh ne oa ket gwir, gwazh a se ! pe gwell a se ! O sonadegoù skrijus, lan a startijenn, neuz Angus Young àr ar leurenn, kan dirollet Bon Scott, setu peadra da levezoniñ betek ar bunked o-unan, diàr pozioù kaner ar Sex Pistols e-unan, Johnny Rotten. Ur bochad strolladoù zo bet savet àr roudoù AC/DC...
Pladennoù AC/DC o deus graet berzh a bep tu d'ar mor vras Atlantel ("Let There Be Rock" e 1977, "Powerage" e 1978), ha muioc'h c'hoazh get "Highway to Hell" e 1979.
Ur gwall reuz a voe e miz C'hwevrer 1980, pa voe kavet Bon Scott marv àr azezenn a-dreñv oto e vignonez, mouget anezhoñ get e zislonkadur, goude lonkiñ re a alkol. Mantret izili ar strollad ha da neuze e felle dezhe gober un arsav, broudet e voent get tud Bon Scott da genderc'hel get ar strollad, ha neuze kavout ur c'haner nevez : pezh voe graet get Brian Johnson, hag a oa é kaniñ e-barzh Geordie, ur strollad a oa bet gwelet get Bon Scott e-unan e-raok, hag hemañ diwezhañ ne oa ket chomet diforzh pa oa bet klevet mouezh Johnson getoñ.
Setu gi é kenderc'hel get skriviñ sonioù hag an disoc'h a voe "Back in Black" hag a voe gwerzhet muioc'h eget biskoazh en e-raok, muioc'h eget un ugent milion bennak er Stadoù Unanet.
Ar sonenn "Back in black" a zo bet savet evit enoriñ Bon Scott. Ar bladenn da heul "For Those About To Rock, We Salute You" (1981) a reas kement a berzh.
Lange (a rae àr-dro kempennadur ar sonerezh) a voe skarzhet kuit e 1983 hag an album "Flick of the Switch" voe graet gete o-unan. Kuitaet en doa Phil Rudd (paotr an taboulinoù) ar strollad goude tabuterezh get unan arall (hag a vehe Malcom Young, sañset), hag erlec'hiet get Simon Wright. Enrollet e voe pladenn nevez "Fly On the Wall" e 1985 (ar vreudeur Young a reas àr he zro), ur bladenn na reas ket berzh èl re daet er-maez e-raok.
Neoazh e voe gwerzhet muioc'h a bladennoù gete get sonerezh film Stephen King "Maximum Overdrive" ("Who made who") e 1986. A-hend arall e voe ur bladenn best off (dastumet sonennoù brudet enni) d'ar mare-se hag a gavas fret. Ha neuze unan nevez arall "Blow Up Your Video" e 1988 get Vanda ha Young daet en-dro evit gober àr-dro ar sonerezh. Àr wellaat eh ae an traoù get houmañ, met pell a-walc'h ag ijin penn kentañ ar strollad.
... ha pa vehe pladennoù etre zoken, gwerzhet 'vez traoù gete bepred ! Pe video, pe pladennoù, ha sonadegoù bras a reont... Moned a ra buhez ar strollad get darvoudouigoù stard pe startoc'h (Brian Johnson distu ur wezh bennak, ar vreudeur Young a skrivas o-unan penn, Wright ne chomas ket er strollad, erlec'hiet get Chris Slade....). En neuziad nevez-se e voe "The Razor's Edge" frouezh o labourioù da neuze, hag àr-lerc'h "Ballbreaker" (1995) ha "Stiff Upper Lip" (2000)
Ar-lerc'h gwalldarzhadenn an 11 a viz Gwengolo 2001 e New York e voe difennet skinañ un nebeud sonennoù AC/DC (7 en holl, hag en o zouez "Highway to hell" ha "Hell's bells"). E miz Gourhelen 2003, d'an 30 e voe ur sonadeg veur gete ha get The Rolling Stonese Sarsfest e Toronto (Ontario, Canada) : 500 000 a dud (evit skoazellañ stourm ar gêr-se a-enep kleñved-red SRAS). E 2003 e voe tizhet 20 milion pladenn "Back in black" gwerzhet er Stadoù Unanet (a zeuas da vout c'hwec'hvet pladenn muiañ gwerzhet du-hont !). 63 milion pladenn AC/DC a zo bet gwerzhet en holl er Stadoù Unanet (sifroù 2003, da lavaret eo ar pempvet strollad evit pezh a sell doc'h ar gwerzh, àr-lerc'h The Beatles, Led Zep, Pink Floyd ha The Eagles). Muioc'h a 100 milion pladenn a vehe bet gwerzhet gete er bed a-bezh, sañset !
Ur straed a voe anvet "ACDC Lane" e Melbourne, e 2004, tost d'al lec'h ma voe enrollet gete video "It's a long way to the Top" e 1975.