Macrotyloma geocarpum

A na-akpọkwa macrotyloma geocarpum dị ka agwa ala, geocarpa groundnut, Hausa groundnut, ma ọ bụ ebi Kersting . Na French, a na-akpọkarị ya la lentille de terre . M. geocarpum bụ atụgharị kwa afọ na ihe nke obere mkpa akụ na dị na ndịda Sahara Africa, na-anabata ụkọ mmiri mmiri, nwere ike itolite yiri nke ahụekere. .
M. geocarpum bụ usu nke ezinụlọ legume. A na-emepụta ya na ọdịda anyanwụ Africa, karịsịa na Benin na mpaghara ndị gbara ya gburugburu. Ọ nwere ike inye nri, ego, na ike ibelata agụụ nyere n'ihu mmepụta na nkwalite nke omume ugbu a.
Mpụta ruru 500 n'arọ / ha (450 lb/acre) na mkpụrụ akọrọ.
N'ịgbaso ụzọ okporo ụzọ Nigeria, nke sitere na Lagos na 1896 ruo Ibadan na 1900 na Kano na 1911, ndị Hausa nke ugwu Nigeria isi ndị na-eke ihe. Ha baba ndị Britain n’anya, bụ́ ndị ohu anya na ndị Hausa ga-akpa na- ibi owu. </link>Otú ọ dị, ndị Hausa nwere nkà ọrụ ugbo zuru ezu iji ] na [na-eji ọrụ na ọnụ ahịa ndị Europe na-enye maka mkpuru osisi mara mma iche nke owu. </link>"N'ime apụ, ndị ọrụ ugbo na-arụ ọrụ ugbo na Hausaland na-nna-enweta ọtụtụ tonnes nke groundnut nke na ụgbọ okporo ụzọ meri ike ike okporo ụzọ. N'ihi ya, ndị mmeri Europe na Kano na -akwakọba akpa nke mgbako n'okporo ụzọ ] [" [2] Nke a bụ ezigbo ihe atụ nke Afirika nke ndị na-ahụ ndị ọrụ ugbo na-eme ka ha kwekọọ na akụ na ọnọdụ ego. </link>Otú ọ dị, o ] anya [ "Hausa groundnut", M. geocarpum, bụ ala a na-ahụ n'ọnụ dị were ama, n'ihi na a na-akụkwa ahụekere na Bambara groundnut na mpaghara ahụ ahụ. .
A na-ahụta M. geocarpum maka mgbarụ dị, mana pịa protein dị elu </link> na ike na-achọsi ike. [2]. mg calcium, 392 phosphorus, 15 mg mg nchekwa, 0.76 mg thiamin, 0.19 riboflavin, na 2.3 mg niacin. [1] A akwụkwọ iri akwụkwọ.
Benin dị na savanna nke Africa nke nwere ọnọdụ ihu igwe na-ekpo ọkụ nke ukwuu na ndịda ebe ọ na-enwe mmiri mmiri n'ebe ugwu. Ọ na-enye ọnọdụ na-eto eto maka ụdị ihe dị iche iche nke nwere ike ike n'oge dị iche iche, nke a maara dị ka oge ọkọchị na oge mmiri mmiri, yana inwe ihu igwe dị iche n'etiti ugwu na ndida. Ihu igwe nke ndida kwụsiri ike, na-edobe akụ n'etiti 27 na 32 Celsius C n'oge ndụ na 22 ruo 25 Celsius C n'oge oyi. N'ebe ugwu, mkpụrụ na- agbanwe n'etiti 27 na 32 Celsius C n'oge ọkọchị na 25 ruo 27 Celsius C n'oge kacha nta.
Mergeai na-ekwu na a na-ama ụdị mkpụrụ osisi Kersting, mana anaghị etokarị, na mba Africa dị n'ụsọ oké osimiri site na Senegal ruo Nigeria. Tamini dekọtara mbelata nke ịkụ mkpụrụ nke mkpụrụ osisi Kersting na ndịda ọdịda anyanwụ nke Burkina Faso.
Osisi groundnut geocarpa na-etolite n'ime ala na pọd ndị dị na mpaghara Benin n'okpuru ọnọdụ ihu igwe amagoro na mbụ. A na-ahụ ọnọdụ na-eto eto nke na-enye ohere maka ọganihu nke groundnut n'ọtụtụ mba n'ofe Africa na savanna.
Ebe mkpuru osisi na-enye ihe oriri na ikike ibelata agụụ n'Africa, ọ na-enyekwa ohere ibelata ịda ogbenye site n'itinye aka na akụ na ụba nye ndị ọrụ ugbo. Na Benin na 2012, otu kilogram nke groundnut geocarpa nwere ike ịre maka $2–$4 - ihe dị ka okpukpu atọ ma ọ bụ ise ọnụahịa osikapa, na ire ihe ruru akpa 30 kwa ụbọchị na-arụpụta nnukwu ego. Kpọmkwem, ego a na-enweta bụ $1000 kwa ọnwa maka naanị ngwaahịa a. N'iburu n'uche na a na-emepụta ihe ọkụkụ a na nkezi nke ala 0.48, nke a na-ejighị eme ihe pụtara ìhè. Ịbawanye mpaghara ala ubi maka ihe ọkụkụ a ga-aba uru nke ukwuu ma ndị na-emepụta ihe na ndị na-azụ ahịa, n'ihi na ọ ga-enye ohere maka ọgbọ dị ukwuu nke ihe ọkụkụ ma mee ka ọnụ ọgụgụ dị ukwuu na-enweta ya. Site na ọgbọ nke $1000 na-akpata ego kwa ọnwa, ohere nke geocarpa groundnut na-enye akụ na ụba nke obere ọrụ ugbo na Benin na mpaghara ndị ọzọ na-ekwe nkwa. </link>
Mkpụrụ osisi geocarpum na-ebelata mmepụta kemgbe ọtụtụ afọ. Mbelata ahụ na-eme ka nkuchi ahụ kwụsị, n'ihi na ndị ọrụ ugbo nọ na mpaghara ọhụrụ a kụrụ n'ubi adịghị njikere ịnweta ohere na ihe ọkụkụ a na-ahụtaghị ka ọ bụrụ nhọrọ nwere ike ime. Site na mmejuputa nke ọma na omume mmepụta, enwere ike ibuli ihe mgbochi ndị a. Otu nsogbu bụ na a na-ele ya anya dị ka ihe ọkụkụ ka ndị okenye na-akọ ugbo; Mbelata ihe ọkụkụ na-eme na ọ ga-aga n'ihu na-ebelata ma ọ bụrụ na ezuteghị nkuchi sara mbara. </link>Ọzụzụ ọzọ na ọrụ ugbo nwere ike ibelata </link>
Nchara na mildews nwere ike ịbụ ọrịa na-akpata nsogbu maka ihe ọkụkụ a n'akụkụ mmiri dị n'akụkụ ya.
M. geocarpum bụ ụmụ-ama amaala Afrịka, mana ada eto ebe ahụ, ma na-egosikwa ọkwa dị ala nke obere ndị. </link>Mkpa ] [ waree na-enwe ụdị mmetụta ndụ ihe nketa na nri site n'ịga n'ihu na-akụrụ ihe omume a n'ogologo ihe mere eme ya nwere ike mkpa mkpa-mịpụta ya na mpaghara ọhụrụ. A na-akụkarị ya ebe akara maka dị [3] na ebe a maara ihe mere eme nke ụmụ na omenala ihe ubi.
Agbanyeghị na enwere ike ịdị iche na mpaghara, Benin bụ ụlọ ọrụ na-ahụ maka ọrụ ugbo nke ụmụ nwanyị na-akwado. </link> na mmekọrịta n'ahịa, ụmụ nwanyị nwere ọrụ dị mkpa na mmepụta na ire ngwaahịa ha. N'ebe ndịda Benin, bụ́ ebe a na-emepụta ihe bụ́ isi, ma ndị nwoke ma ndị nwanyị na-atụnye ụtụ. N'ebe ugwu, Otú ọ dị, ọrụ ndị inyom bụ isi na-arụ na-achị. Ụmụ nwanyị na-atụnye ụtụ n'ịmepụta ọtụtụ ụdị ihe ọkụkụ a na-ejighị n'aka na Benin karịa ndị ibe ha, na mmụba nke mmepụta nwere ike ịkwalite ọnọdụ na ikike nke ụmụ nwanyị na Africa. </link>
Enwere ike iji mmetụta osisi geocarpa oyiyi na ụdị ndị ọzọ, si otú a na-ara ihe ize ndụ nke njikere ahụ ike na ala. Ime dị ka o kwere mee na- map ala dị mkpa dị ka ihe mmetụta n'onwe ya, ma site na mme nke ọma, nwere ike ịga n'ihu na owuwe ihe ubi nke ga-ebute akụ na mụrụ, ma n ' na akpọghachi na mbụ nke okwu ahụ </link>