Эрдэнэт үйлдвэр

"Эрдэнэт үйлдвэр" Төрийн Өмчит Үйлдвэрийн Газар нь Эрдэнэтийн-Овоо ордод зэс, молибденын олборлолт, боловсруулалт явуулдаг аж ахуй юм.
Эрдэнэт үйлдвэр нь Ази тивд орших Монгол Улсын төв хэсэгт, Орхон аймгийн Эрдэнэт хотод байрладаг бөгөөд “Эрдэнэтийн-Овоо” зэс, молибденын орд газар нь Улаанбаатар хотоос баруун хойд зүгт 340 км, Дархан хотоос баруун зүгт 180 км, Булган аймгийн төвөөс зүүн хойд зүгт 60 км, мөн Оросын Холбооны Улсын хилээс 140 км-т оршдог.
"Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ нь зэс, молибденын хүдрийн олборлолт, баяжуулалтаар Ази тивдээ томоохонд тооцогддог үйлдвэр бөгөөд 2024 онд жилд 41.0 сая тонн хүдэр олборлон, 38.0 сая тонн хүдэр боловсруулж, 568.2 мянган тонн зэсийн баяжмал, 5,498.4 тонн молибденын баяжмал үйлдвэрлэлээ.
"Эрдэнэтийн-Овоо” ордыг анх 1963 онд Чех, Монголын геологичид нээж, уг орд газарт хайгуулын ажлыг гүйцэтгэсэн бөгөөд үргэлжлүүлэн Зөвлөлтийн геологичид орд газрын нарийвчилсан хайгуулыг богино хугацаанд хийж дуусгасан юм.
1972 онд “Эрдэнэтийн-Овоо”-ны зэс, молибденын ордыг эзэмших Техник, эдийн засгийн үндэслэл /ТЭЗҮ/ батлагдсан ба 1973 оны 02 дугаар сарын 20-нд уг ордыг ашиглах талаар /хуучин нэрээр/ БНМАУ, ЗСБНХУ-ын Засгийн газрын хооронд түүхэн хэлэлцээр байгуулагдсан.
Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэр /хуучин нэрээр/ нь БНМАУ, ЗСБНХУ-ын Засгийн газар хоорондын 1973 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хэлэлцээрийн дагуу анх 50:50 хувийн эзэмшилтэйгээр байгуулагдаж, 1978 оны 12 дугаар сарын 14-нд анхны баяжмалаа гаргаснаар үйл ажиллагаагаа эхэлсэн тэр үеэс XX зууны Монгол Улсын хамгийн том бүтээн байгуулалт болох Эрдэнэт үйлдвэрийн түүх эхэлсэн төдийгүй уул уурхай дагасан, иж бүрэн дэд бүтэц бүхий Эрдэнэт хотыг цогцоор нь бүтээн босгосон нь уул уурхайн томоохон төслийн сонгодог загвар болсон юм.
"Эрдэнэт” үйлдвэр нь хоёр улсын Засгийн газар хоорондын 1991 оны хэлэлцээрийн дагуу 51:49 хувийн эзэмшилтэй хамтарсан үйлдвэр, 2003 оны хэлэлцээрийн дагуу хязгаарлагдмал хариуцлагатай компани /ХХК/-ийн хэлбэрээр ажиллаж байгаад 2016 оны 06 дугаар сард ОХУ-ын “Ростех” корпорац өөрийн эзэмшлийн 49 хувийг худалдсанаар Монгол Улсын Засгийн газар 51 хувийг, “Монголиан коппер корпорейшн” ХХК 49 хувийг эзэмшиж байв.
Монгол Улсын Засгийн газар 2019 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр тогтоол гаргаж, “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгон өөрчилж, дүрмийг баталлаа. Эрдэнэт үйлдвэр нь төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын статустай болсонтой уялдуулж, Ерөнхий захирлын 2019 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдрийн А/552 дугаар тушаалаар үйлдвэрлэлийн удирдлага, менежментийн тогтолцоо, үйл ажиллагааны зарчим, хөгжлийн төлөвлөлтийг хамарсан урт хугацааны “Тогтвортой хөгжлийн бодлого”-ыг баталсан. Энэ хүрээнд Технологийн бодлого, Техникийн бодлого, Эдийн засаг, санхүү бүртгэлийн бодлого, Нийгмийн бодлого, Байгаль орчны бодлого гэсэн тэргүүлэх 5 чиглэлийн хүрээнд 25 зорилт дэвшүүлэн ажиллаж байна.
ДЭЛХИЙН ЖИШИГ, МОНГОЛЫН БАХАРХАЛ
"Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ нь олон улсын түвшинд хүлээн зөвшөөрөгдсөн, жишиг болохуйц стандарт үйл ажиллагаатай, Монгол Улсын хөгжилд бодитой хувь нэмэр оруулдаг, үлгэр жишээ засаглал бүхий үйлдвэрийн газар байна.
БИД, ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖИЛ, ХАРИУЦЛАГАТАЙ УУЛ УУРХАЙГ ЭРХЭМЛЭН ҮНДЭСНИЙ БАЯЛГИЙГ БҮТЭЭНЭ.
Бид нийгэм, эдийн засаг, байгаль орчин гэсэн гурван тулгуурт үзэл баримтлалыг эрхэмлэж, ирээдүй хойч үеийнхээ хэрэгцээгээ хангах боломжийг хязгаарлахгүйгээр оролцогч талуудын, ялангуяа бүс нутгийн оршин суугч иргэдийн эрхийг дээдэлсэн, байгаль орчин, хүн амьтны бие махбодод хор хохиролгүй, мэдлэг, туршлагад тулгуурласан, хууль ёсонд нийцсэн, ил тод үйл ажиллагаа явуулж, хөгжлийн үр шимийг хүн бүхэнд хүргэнэ.
Аюулгүй байдал ба эрүүл мэнд Бид ажилтан бүрийн аюулгүй байдлыг хангаж, эрүүл мэндийг эрхэмлэнэ.
Ёс зүй, хариуцлага Бид бие биеэ хүндэтгэн, үнэнч шударга, хариуцлагатай, ёс зүйтэй ажиллана.
Байгаль орчин Бид байгаль орчны тэнцвэрийг хадгалан, ногоон хөгжлийг дэмжинэ.
Хамтын хүч Бид хамтын шийдвэр гаргаж, багийн гишүүн бүрийн оролцоотойгоор ажлыг үр бүтээлтэй, цаг хугацаанд нь гүйцэтгэнэ.
Инновац Бид шинэ санаачилгыг хөгжүүлж, шинэлэг арга барилаар үнэ цэнийг бий болгоно.
Монгол Улсын Засгийн газар 2019 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр тогтоол гаргаж, “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгон өөрчилж, дүрмийг баталсан. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь “Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн бүрэлдэхүүнд, Зэс, металлын группт харьяалагддаг бөгөөд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын удирдлагаар Ерөнхий захирал Г.Ёндон, Ерөнхий инженер Г.Батмөнх нар ажиллаж байна.
Эрдэнэт үйлдвэр нь 2024 онд 41.0 сая тонн хүдэр олборлож, төлөвлөгөөг 100.3 хувиар, 38.0 сая тонн хүдэр боловсруулж, төлөвлөгөөг 100.1 хувиар, 568.2 мянган тонн зэсийн баяжмал үйлдвэрлэж, төлөвлөгөөг 101.1 хувиар, 5,498.4 тонн молибденын баяжмал үйлдвэрлэж, төлөвлөгөөг 103.4 хувиар тус тус биелүүллээ.
2024 онд улс, орон нутгийн төсөвт 1 их наяд 548.9 тэрбум төгрөгийн татвар, төлбөр, хураамж төллөө. Үүнээс, Орхон аймгийн төсөвт 91.5 тэрбум төгрөг, Булган аймгийн төсөвт 33.7 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн. Үүнээс гадна, эрчим хүчний төлбөр, төмөр замын тээврийн хөлс, гаалийн хураамжийн төлбөрт нийт 391.7 тэрбум төгрөг төлсөн байна.
2024 онд зэсийн баяжмалын ачилтын төлөвлөгөөг бодит жингээр 101.1 хувиар биелүүлж, 127 мянган тонн зэс агуулсан 624.6 мянган тонн зэсийн баяжмал, молибденын баяжмалын ачилтын төлөвлөгөөг бодит жингээр 106.1 хувиар биелүүлж, 2,830 тонн молибден агуулсан 6,202 тонн молибденын баяжмал тус тус экспортод ачуулсан.
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь 2024 онд “Дэвшилд хөтлөх бүтээн байгуулалтын жил” зорилт дэвшүүлж, “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлого, Монгол Улсыг 2021-2025 онд хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэл, Засгийн газрын 2020-2024 оны болон 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, Шинэ сэргэлтийн бодлого зэрэг Монгол Улсын хөгжлийн баримт бичгүүд болон Эрдэнэт үйлдвэрийг 2031 он хүртэл хугацаанд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлд тусгагдсан бүтээн байгуулалт, томоохон төслүүдийн ажлыг эрчимжүүлэхийн зэрэгцээ үйлдвэрлэлийн тасралтгүй үйл ажиллагааг алдагдуулахгүйгээр хүчин чадлаа нэмэгдүүлэх, үндсэн шат дамжлагад ашиглалтын зардал багатай, бүтээмж өндөртэй орчин үеийн техник, технологи нэвтрүүлэх, хуучирсан, насжилт өндөр болсон тоног төхөөрөмжийг шинэчлэх, инженерийн байгууламжийг солих замаар үйлдвэрлэлийн найдвартай ажиллагааг хангахад хөрөнгө оруулалтын бодлогоо чиглүүлэн ажиллаж байна.
1978 он
Эрдэнэт үйлдвэрийн эхний ээлж жилд 4 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтайгаар ашиглалтад орж, анхны баяжмалаа ачуулав.
1980 он
Жилд 8 сая.тонн хүдэр олборлох, боловсруулах хүчин чадал бүхий үйлдвэрийн хоёрдугаар ээлжийг ашиглалтад оруулав.
1981 он
Үйлдвэрийн дөрөвдүгээр ээлжийг ашиглалтад оруулж, жилд 16 сая.тонн хүдэр олборлох, боловсруулах хүчин чадалтай болов.
1983 он
Жилд 16 сая тонн хүдэр боловсруулах төслийн хүчин чадлыг бүрэн эзэмшсэн тул Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн иж бүрэн цогцолборыг ашиглалтад хүлээн авах, хүлээлгэж өгөх тухай хоёр улсын Засгийн газрын актад гарын үсэг зурах ёслол Эрдэнэт хотод болов.
1989 он
Уулын баяжуулах үйлдвэрийн тавдугаар ээлжийг ашиглалтад оруулж, хүдэр олборлох, боловсруулах хүчин чадлыг жилд 20 сая.тонн хүртэл нэмэгдүүлэв. Баяжуулах үйлдвэр ашиглалтад орсноос хойш 1 сая.тонн зэсийн агууламжтай баяжмал үйлдвэрлэв.
1991 он
“Эрдэнэтийн-Овоо”-ны зэс молибденын ордын хүдрийн нөөцийг шинэчлэн тогтоов.
БНМАУ, ЗСБНХУ-ын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрээр хамтарсан үйлдвэрийн дүрмийн сангийн харьцааг 51:49 болгов.
1993 он
Зэсийн баяжмал Олон улсын чанарын цом, сертификат хүртсэн бөгөөд Эрдэнэт үйлдвэр бүтээгдэхүүнээ Япон, БНСУ, БНХАУ, Европын зарим улсад нийлүүлдэг болов.
1994 он
Эрдэнэт үйлдвэрийн хөгжлийн шинэ концепц (1994-2004)-ийг баталсан бөгөөд “Тэсрэх бодисын үйлдвэр” ашиглалтад орсноор гадаадаас энэ төрлийн туслах бүтээгдэхүүн авахыг зогсоов.
1995 он
Баяжуулах фабрикийн VI секцийн баяжуулах машинуудад техникийн бүрэн шинэчлэл хийж, Хүдрийн ил уурхайд СБШ-250 МНА маркийн өрмийн шинэ машин нэвтэрч эхлэв.
1996 он
Монгол Улсын Засгийн газар Эрдэнэт үйлдвэрт хэрэгжиж буй хөгжлийн шинэ концепц (1994-2004)-ийг авч хэлэлцээд үйлдвэрийн техникийн шинэчлэлийг бүрэн хийх тухай Засгийн газрын 05 тоот тогтоол гаргав. Catterpillar фирмийн 136 тн даацтай, БелАЗ-7512 маркын 120 тн даацтай өөрөө буулгагч машинуудыг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэв. ОХУ-аас эрчим хүч импортолж эхлэв.
1997 он
Хүдрийн ил уурхайд шинэ маркийн ЭКГ-10 экскаватор нэвтэрч эхэлсэн бөгөөд үйлдвэр ашиглалтад орсноос хойш 2 сая.тонн зэсийн агууламжтай баяжмал үйлдвэрлэв.
2000 он
Эрдэнэт үйлдвэрт 15-аас дээш жил ажилласан хүмүүст амьдарч буй орон сууцыг нь үнэ төлбөргүй хувьчлах шийдвэрийг гаргав. Дараа нь Зөвлөлийн 31-р хуралдаанаас Эрдэнэт үйлдвэрийн бүх ажилчдыг дээрх шийдвэрт хамааруулахаар шийдвэрлэв. Мөн хам хөвүүлэн баяжуулах хэсгийг ашиглалтад оруулж, жилд 24 сая.тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай болов.
2001 он
Нэгдүгээр хосолсон секцийн техникийн шинэчлэлийг бүрэн дуусгаснаар тус секц нь 10 сая.тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай болов.
2002 он
Авто тээврийн байгууллагад БелАЗ-75145 маркийн 130 тонн даацтай өөрөө буулгагч нэвтэрч эхлэв.
2003 он
Монгол Улсын Засгийн газар, ОХУ-ын Засгийн газар хооронд байгуулсан хэлэлцээрээр Эрдэнэт үйлдвэрийг Монгол-Оросын хязгаарлагдмал хариуцлагатай компани болгон өөрчлөн байгуулсан бөгөөд Эрдэнэт үйлдвэрийг барьж байгуулахад Монголын талын хувь хөрөнгөд зориулан Оросын талаас авсан зээлийг бүрэн төлж барагдуулсанд тооцон, дүрмийн сан дахь Монголын талын 51 хувийг баталгаажуулав.
2004 он
“Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК үйл ажиллагаандаа олон улсын чанарын удирдлагын 1309001-2000 стандарт нэвтрүүлж, гэрчилгээ авав.
2005 он
Хүдрийн ил уурхайд “Liebherr” фирмийн 18 метр куб эзлэхүүнтэй шанага бүхий экскаватор үйлдвэрт ашиглаж эхлэв. Үйлдвэр ашиглалтад орсноос хойш 3 сая.тонн зэсийн агууламжтай баяжмал үйлдвэрлэв.
2006 он
Баяжуулах фабрикийн 5-р ээлжийг бүрэн шинэчилснээр төслийн хүчин чадлыг 50 хувиар нэмэгдүүлж, 6 сая.тн хүдэр боловсруулах боломжтой болов.
2008 он
Монголд анх удаа 15 м3 хүдэр ачих боломжтой ЭКГ-15 гинжит экскаваторыг ашиглалтад хүлээн авав. Эрдэнэт үйлдвэрийн эхний ээлж ашиглалтад орсны 30 жилийн ойн баярын хурал 2008 оны 12 сарын 13-ны өдөр болов.
2010 он
Жилд 6 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай, бүрэн шинэчлэгдсэн 3-р секцийг ашиглалтад оруулав.
2011 он
Баяжуулах фабрикийн хөвүүлэн баяжуулах 4-р секцийг шинэчилж ашиглалтад оруулав.
Европын Бизнес Ассамблей олон улсын байгууллагаас “Дэлхийн шилдэг аж ахуйн нэгж” цом өргөмжлөлийг Ази тивээс анх удаа хүртэв.
2012 он
Хүдэр боловсруулалт 26,0 сая.тонн-д хүрэв.
2013 он
Баяжуулах фабрикийн хөвүүлэн баяжуулах 6 дугаар секцийг шинэчилж, ашиглалтад оруулав.
Эрдэнэт үйлдвэрийн 35 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнав.
2014 он
Эрдэнэт үйлдвэр түүхэндээ анх удаа 640 цооног тэсэллээ.
2015 он
Баяжуулах фабрикийн Өөрөө нунтаглах хэсгийн өргөтгөлийг ашиглалтад оруулж, жилд 28 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай болов.
2016 он
Жилд 32 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай болов.
ОХУ-ын Ростех корпорац өөрийн эзэмшиж байсан 49 хувийг Монгол Улсын хувийн хэвшлийн компанид худалдсанаар Эрдэнэт үйлдвэр 100 хувь Монгол Улсын үндэсний аж ахуйн нэгж болов.
2017 он
“Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн Дулааны цахилгаан станцад 48 мВт-ын турбингенератороор өргөтгөж, эрчим хүч үйлдвэрлэгч боллоо.
2018 он
Дулааны цахилгаан станцын суурилагдсан хүчин чадлыг 48 МВт-аар өргөтгөж, ашиглалтад хүлээн авав. Ингэснээр Эрдэнэт үйлдвэр 53 МВт-ын суурилагдсан хүчин чадалтай болж, цахилгаан эрчим хүчний томоохон хэрэглэгчээс үйлдвэрлэгч болсон.
Эрдэнэт үйлдвэрийн 40 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Д.Сүхбаатарын одонгоор шагнав.
2019 он
Зэсийн металл авалтыг 89.3 хувьд хүргэн, 37.2 сая тонн хүдэр олборлож, 32.2 сая тонн хүдэр боловсруулсан нь Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэн дэх хамгийн дээд үзүүлэлт болж, улс, орон нутгийн төсөвт анх удаа хамгийн өндөр буюу 961.8 тэрбум төгрөгийг төвлөрүүллээ.
Монгол Улсын Засгийн газрын тогтоолоор “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийг 100 хувь төрийн өмчийн “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ /төрийн өмчит үйлдвэрийн газар/ болгон өөрчлөн байгуулав.
2019 оны 06 дугаар сард “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын 224 дүгээр тогтоол гарч, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ыг 2031 он хүртэл хугацаанд хөгжүүлэх үндсэн чиглэл”-ийг Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газар баталсан нь Эрдэнэт үйлдвэрийн тогтвортой хөгжил, урт хугацааны бодлого, чиглэлийг тодорхойлсон чухал баримт бичгүүд болсон юм.
Монголын Үндэсний Худалдаа аж үйлдвэрийн танхимын шилдгийн шилдэг “Гран При” шагналыг 2003 оноос хойш 16 жилийн дараа хоёр дахь удаагаа хүртэв.
2020 он
Улс орон нутгийн төсөвт нэг их наяд төгрөгийг төвлөрүүлсэн нь Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд хамгийн их орлого бүрдүүлсэн, үндэсний баялаг бүтээсэн амжилт боллоо.
Хөгжлийн үндсэн чиглэлийн хүрээнд Засвар механикийн заводын Цутгуурын цехэд өргөтгөл, шинэчлэл хийгдэж, нийгмийн хариуцлагын чиглэлээр “Уурхайчин-1,2,3” орон сууцны цогц хорооллын төсөл хэрэгжиж эхлэв.
2021 он
Коронавируст халдвар (КОВИД-19)-ын цар тахлын улмаас улс орны нийгэм, эдийн засгийн байдал нэн хүндэрсэн энэ үед айл өрх, аж ахуйн нэгж, байгууллагын цахилгаан, дулааны эрчим хүч, дулааны уурын хэрэглээ, цэвэр, бохир усны болон энгийн хог хаягдлын үйлчилгээний бүтэн жилийн төлбөр, хураамжийг төрөөс төлж, дэмжлэг үзүүлэх Монгол Улсын Засгийн газрын тогтоолын дагуу “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нийт санхүүжилтийг нь бүрэн хариуцав.
Монгол Улсын Засгийн газар 2021 оны 05 дугаар сард Орхон аймгийн нутаг дэвсгэрт уул уурхай-металлурги-химийн үйлдвэрийн цогцолбор байгуулах зориулалтаар Үйлдвэрлэл, технологийн паркийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-т олгов.
Ардын хувьсгалын 100 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-т “Монгол Улсын Баатар” цол хүртээв.
2022 он
Баяжуулах үйлдвэрийн Өөрөө нунтаглах хэсгийн 4-р шугамыг өргөтгөх төсөл амжилттай хэрэгжсэнээр хүдэр боловсруулах хүчин чадал 6 сая тонноор нэмэгдэв.
Баяжуулах үйлдвэрийн хам баяжуулалтын 5-р секцийн өргөтгөл, шинэчлэлтийн ажил амжилттай хэрэгжиж, жилд 12 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай болов. Улмаар үйлдвэрлэлийн хүчин чадал жилд 40 сая тонн болж нэмэгдэв.
2023 он
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын түүхт 45 жилийн ой тохиолоо.
Мэдлэгийн менежментийн тогтолцоог хэрэгжүүлэгч Азийн анхдагч загвар байгууллага болж, “Шилдэг татвар төлөгч”-өөр шалгаран, Үндэсний чанарын “Шилдэг аж ахуйн нэгж”-ээр анх удаа тодорч, Төрийн өмчит компаниудаас “ТОП 10” жагсаалтыг манлайлан, Гаалийн итгэмжлэгдсэн ААН-ийн гэрчилгээ гардаж, Уурхайчдын “Эрдэнэсийн цом”-ын эзэн боллоо.
2024 он
41.0 сая тонн хүдэр олборлож, 38.0 сая тонн хүдэр боловсруулан түүхэн дээд амжилт тогтоолоо.
2024 оны үйл ажиллагааны гол үр дүн
Түүхэн дээд амжилтаа шинэчлэн тогтоолоо
2024 онд 41.0 сая тонн хүдэр олборлож, 38.0 сая тонн хүдэр боловсруулсан нь өмнөх жилийн түүхэн дээд амжилтыг ахиуллаа. Энэ нь Эрдэнэт үйлдвэрийн 46 жилийн түүхэнд хамгийн дээд амжилт тогтоосон жил боллоо.
Улсынхаа валютын нөөцийг бүрдүүллээ
2024 онд Монгол Улсын валютын нөөцийг бүрдүүлэхэд голлох үүрэг гүйцэтгэж, урьдчилсан гүйцэтгэлээр 1,092.0 сая ам.долларыг Монгол банканд борлууллаа. Ингэснээр ам.долларын монгол төгрөгтэй харьцах ханш болон инфляцыг зохистой түвшинд барихад нөлөө үзүүлж, эдийн засгийн өсөлтөд тус дэм боллоо.
Хүчин чадал 40 сая тоннд хүрэв
Баяжуулах үйлдвэрийн бутлан тээвэрлэлтээс эхлээд шүүн хатааж, Хаягдлын аж ахуйд хүргэх бүхий л дамжлага дээр өргөтгөл, шинэчлэл хийж, бүтээн байгуулалтын төслүүдийг, тухайлбал, Баяжуулах үйлдвэрийн Өөрөө нунтаглах хэсгийн 4 дүгээр шинэ шугам, түүний өргөтгөл, Нунтаглан баяжуулах хэсгийн хам баяжуулалтын секцүүдийн шинэчлэл зэргийг амжилттай хэрэгжүүлж байгаагийн үр дүнд энэ онд анх удаа 40 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадлыг эзэмшээд байна.
Хүдэр боловсруулах хүчин чадлыг ингэж нэмэгдүүлсэн нь уурхай гүнзгийрэхийн хэрээр байгалийн өгөгдлөө дагаад уул геологийн нөхцөл хүндэрч, металлын агуулга буурч, хүдрийн хатуулаг нэмэгдэж, цаашид ч үргэлжлэх зүй тогтлын үед үйлдвэрлэлийн хүрсэн түвшнийг бууруулахгүйгээр хадгалах, урт хугацаанд тогтвортой өндөр үр ашиг олох бололцоог олгож байна.
Эрдэс баялгийн нөөцийг шинэчлэн тогтоов
2024 онд урьдчилсан байдлаар зэс 11.3 сая.тн, молибден 538.2 мян.тн агуулсан 3.4 тэрбум.тн хүдэр /геологийн нөөц/ байгааг тогтоож, 2024 оны 08 дугаар сарын 01-ний байдлаар олон улсын JORC стандартаар баталгаажууллаа.
Энэ нөөцөөр Эрдэнэт үйлдвэр маань цаашид наад зах нь 55 гаруй жил ажиллахаар байна. Мөн Оюут зэрэг ордод хийж буй нарийвчилсан хайгуулын урьдчилсан дүгнэлтээр нөөцөө нэмэгдүүлэх бодит боломж бий болж байна.
Зэсийн баяжмалын биржийн арилжааг анх удаа зохион байгуулав
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хууль, Засгийн газрын шийдвэрийг үндэслэн Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Монголын хөрөнгийн биржтэй хамтран зэсийн баяжмалыг анх удаа Монголын хөрөнгийн биржээр арилжаалах арга хэмжээг 2024 онд зохион байгууллаа.
Хиймэл оюунд суурилсан үнэлгээний системийг нэвтрүүллээ
Хиймэл оюунд суурилсан “TenderEval 1.0” системийг боловсруулж, худалдан авах ажиллагааны тендер шалгаруулалтын үнэлгээнд нэвтрүүлэх ажлыг эхлүүлээд байна.
Хиймэл оюунд суурилсан энэхүү системийг нэвтрүүлсэн нь Монгол Улсад анхных болж байгаа бөгөөд авлига, ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид байх, худалдан авах ажиллагааны зөрчил, дутагдлыг арилгах, тендер шалгаруулалтын зардлыг бууруулах зэрэг тодорхой үр дүнд хүрэх болно.
Техник, технологийн шинэчлэлийг эрчимтэй хийж байна
Төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын статустай ажиллаж буй 2019-2024 онд буюу сүүлийн 6 жилд зээл авалгүй өөрийн хөрөнгө, үйл ажиллагааны ашгаар санхүүжүүлэн 3.1 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсний 70 гаруй хувийг үйлдвэрлэлийн тасралтгүй ажиллагааг хэвийн хангах техник, тоног төхөөрөмж, технологийн шинэчлэлтэд болон хөгжлийн төсөл, хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхэд зориуллаа. Энэхүү хөрөнгө оруулалтын үр дүнд Эрдэнэт үйлдвэрийн техник, тоног төхөөрөмжийн дундаж элэгдэл 2019 онд 68 хувь байсан бол 2024 онд 52.5 хувь болсон бөгөөд төлөвлөгдөөгүй засвар, сул зогсолт, үйлчилгээний цаг хугацаа буурч, үйлдвэрлэлийн найдвартай ажиллагаа дээшилсэн.
Энэ хугацаанд Ган бөөрөнцгийн цехийн өргөтгөл, шинэчлэл, Баяжуулах үйлдвэрийн өргөтгөл, шинэчлэл, технологийн тээврийн парк шинэчлэлт, Сэлэнгэ-Эрдэнэтийн ус хангамжийн шинэ 3-р төв шугам, Эрдэнэт-Хялганатын 64 км хатуу хучилттай автозам, Дулааны цахилгаан станцын өргөтгөл, Эмульсийн тэсрэх бодисын шинэ үйлдвэр, Ил уурхайн гадна цахилгаан хангамжийг сайжруулах зэрэг олон төсөл, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсэн.
Үүнээс гадна, Ил уурхайн хөрсний тээвэрт мөчлөгт урсгалт тээврийн технологи нэвтрүүлэх, Баяжуулах үйлдвэрийн хам баяжуулалтын 2, 3 дугаар секцийг болон хүдэр бэлтгэлийн I шугамыг шинэчлэх, хаягдал өтгөрүүлэх технологи нэвтрүүлэх, Хаягдлын шинэ сан барих, Засвар механикийн заводыг үндэсний машин үйлдвэрлэлийн суурь болгон хөгжүүлэх өргөтгөл, шинэчлэл зэрэг томоохон төслүүд амжилттай хэрэгжиж байна.
Эмульсийн тэсрэх бодисын шинэ үйлдвэрийг ашиглалтад хүлээн авлаа
Эмульсийн тэсрэх бодисын хуучин үйлдвэр нь техник, технологийн хувьд хуучирсан, ашиглалтын хугацаа дууссан байсан бөгөөд нөгөө талаас, хүдэр боловсруулах хүчин чадал нэмэгдэхийн хэрээр уулын цул гаргалт, хөрс хуулалт, хүдрийн биетийг буталж, бэлтгэх ажил эрс нэмэгдэж байгаа энэ үед Эмульсийн тэсрэх бодисын шинэ үйлдвэрийг ашиглалтад хүлээн авлаа.
Шинэ үйлдвэр нь жилдээ 15 мянган тонн тэсрэх бодис үйлдвэрлэх хүчин чадалтай, ихэнх шат дамжлагууд болон технологийн хольц бэлтгэх хэсэг нь бүрэн автомат ажиллагаатай, орчин үеийн насос, мэдрэгчүүд нь дэлхийд нэр хүндтэй NETZSCH, SIEMENS зэрэг брэндийнх байгаа нь чанартай тэсрэх бодис үйлдвэрлэх боломжийг урт хугацаанд хангана гэж үзэж байна.
Уулын ажлын хүнд техникийн парк шинэчлэл хийгдэж байна
46 дахь жилдээ ажиллаж буй Эрдэнэт үйлдвэрийн уулын ажлын хүнд техник, тоног төхөөрөмжийн ихэнх нь технологийн хувьд хоцорч, ашиглалтын хугацаа дуусаж байгаа, нөгөө талаас Эрдэнэтийн Овоо ордын уурхай гүнзгийрэхийн хэрээр ашиглалтын хүндэрч байгаа цаг үед KOMATSU HD1500-8 маркийн, 142 тонны даацтай, уулын ажлын бүтээл өндөртэй, ашиглалтын зардал багатай, өөрөө буулгагч 10 автомашин, мөн LIEBHERR R9350E маркийн 18 м шанаганы багтаамжтай, хөдөлгүүрийн 1200 кВт хүчин чадалтай 2 экскаватор худалдан авсан бөгөөд тэдгээрийн угсралт, тохируулгын ажлыг гүйцэтгэж, ашиглалтад орууллаа.
Элементийн хүхэр үйлдвэрлэх технологийн туршилтыг амжилттай хийлээ
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь Монгол Улсад анхных болох Зэсийн баяжмал хайлуулах, боловсруулах үйлдвэрийн төслийг хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна. Зэсийн баяжмалыг хайлуулах, боловсруулах явцад гарах хүхрийн давхар исэл агуулсан хүхэрт хийг боловсруулж, элементийн хүхэр үйлдвэрлэх туршилтын ажлыг БНХАУ-ын China ENFI Engineering компанитай хамтран 2021 оноос хэрэгжүүлж байна. Хэдийгээр цар тахал зэрэг давагдашгүй хүчин зүйлийн улмаас туршилтын ажил удааширсан боловч 2024 онд энэхүү туршилтын ажил эерэг үр дүнтэйгээр амжилттай дууслаа.
Олон улсын ISO 30400 багц стандартыг дахин баталгаажууллаа
Хүний нөөцийн менежментийн тогтолцооны олон улсын ISO 30400 багц стандартыг амжилттай нэвтрүүлж, олон улсын аудитын багаас 2022 онд 70 оноо, 2023 онд 77 оноо авч байсан бол 2024 онд 80 онооны үнэлгээ авч, олон улсын ахисан түвшний гэрчилгээг үргэлжлүүлэн хадгалах эрхээ хамгааллаа. Энэхүү стандартыг нэвтрүүлснээр “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь Монгол Улсын уул уурхайн салбарт, тэр дундаа төрийн өмчит үйлдвэрийн газар, төсөвт байгууллагын хувьд анхдагч болж, хүний нөөцийн менежментийн цоо шинэ тогтолцооны стандарттай болсон юм.
Цалин хөлсийг нэмэх үе шаттай арга хэмжээ авч байна
Ажилтнуудынхаа бодит орлогыг нэмэгдүүлэх, бүтээлч санал, санаачилгыг идэвхжүүлэх, урамшуулах, хөдөлмөрийн бүтээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор ажлын үр дүнтэй уялдуулан цалин хөлсийг нэмэгдүүлэх арга хэмжээг үе шаттайгаар авч, хэрэгжүүлж байна. Энэхүү ажлын хүрээнд цалинг 2024 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 30 хувиар нэмлээ. Ингэснээр төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болсон 2019 оноос хойш цалинг 90 хувиар нэмээд байна.
“100 сая мод” хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна
Монгол Улсдаа анхных болж байгаа, ойн салбарын үйлдвэрлэлийг шинжлэх ухаантай хослуулах Ойн генетик нөөцийн төв, Хөрсний инноваци, биотехнологийн төвийг байгуулж, жилд 12 сая тарьц гаргах хүчин чадалтай бүрэн автомат систем бүхий хүлэмжтэй Мод үржүүлгийн цогцолборын ТЭЗҮ-ийг боловсруулж, батлуулсан. Автомат хүлэмж бүхий мод үржүүлгийн газар байгуулах гүйцэтгэгчийн сонгон шалгаруулалтыг олон улсад зарласан.
“Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөний хүрээнд нийт 3,508,198 мод тарьсан байна.
Сэлэнгэ аймагт техникийн нөхөн сэргээлтийг амжилттай хийж гүйцэтгэлээ
Засгийн газрын 2020-2024 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан зорилтыг хэрэгжүүлж, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамтай хамтран баталсан “Эвдэрсэн газрын нөхөн сэргээлтийн хөтөлбөр”-ийн дагуу Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын найман байршлын 2007.4 га талбайд техникийн нөхөн сэргээлт хийх ажлыг 2023-2024 онд амжилттай зохион байгуулж, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам болон Сэлэнгэ аймагт хүлээлгэн өглөө.
“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн “Очир эрдэнийн цом”-оор шагнууллаа
“Эрдэнэс Монгол” нэгдлээс тухайн жилийн ололт, амжилтаа дүгнэн шалгаруулдаг “Эрдэнэсийн цом” ёслолын ажиллагааг 2023 оноос уламжлал болгон жил бүр зохион байгуулж байхаар шийдвэрлэсэн. "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ нь 2023 онд Байгаль орчин, нийгэм, засаглалын манлайлагчаар тодорч, анхны “Алтан эрдэнийн цом”-ыг гардсан бол 2024 онд "Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн хэмжээнд тэргүүн байр эзэлж, "Очир эрдэнийн цом” өргөмжлөл, 100 сая төгрөгөөр шагнууллаа.
Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат шинээр төрж, уурхайчдын алдар цууг нэмлээ
Эрдэнэт үйлдвэрээс сар шинийн босгон дээр нэг Хөдөлмөрийн баатар, нэг гавьяат төрлөө. Ийнхүү 47 жилийн хугацаанд Эрдэнэт үйлдвэрийн уурхайчид, хамт олны дундаас Хөдөлмөрийн баатар 10, Төрийн соёрхолт 6, Гавьяат цолтон 82 төрсөн байна.
Эрдэнэт үйлдвэр нэг хоногт
2024 оны байдлаар Эрдэнэт үйлдвэр хоног тутам 3.2 сая ам.долларын бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, 4.2 тэрбум төгрөгийг улс, орон нутгийн төсөвт төвлөрүүлсэн байна.