Panon Hideung

"Panon Hideung" (Basa Rusia: Очи чёрные; alih abjad: Ochi chyornye) nyaéta kawih tradisional Sunda nu diadaptasi ku Ismail Marzuki tina lagu romansa Rusia, Ochi chyornye. Ieu kawih téh geus ngulit daging pikeun masarakat Sunda, loba nu nganggap ieu téh mangrupa kawih Sunda temen, nu padahal mah lain. Pernah midang dina pilem Eastern Promises karya David Cronenberg (2007), dibawakeun ku gitaris Django Reinhardt (2005) dina aransemén jazz, ogé kungsi dimaénkeun dina haleuangna bouzouki ku pakarna John Stamatiou Sporos, jeung loba deui ti éta.
Rumpaka orisinal "Panon Hideung" atawa nu leuwih dipikawanoh dina basa Rusiana Ochi chyornye, ditulis ku bujangga sakaligus panulis Ukraina, Yevhen Hrebinka. Publikasi munggaran éta puisi téh aya dina tarjamahan Rusia Hrebinka sorangan di Literaturnaya Gazeta tanggal 17 Januari 1843.
Dina buku The Book of World-famous Music: Classical, Popular, and Folk, nu dipedal taun 2000, ku panulis, J. Fuld, mértélakeun yén musikolog Soviet geus ngalaporkeun ka manéhna yéh éta lagu téh lain "lagu tradisional Rusia tapina lagu kabarét", dipedal dina buku lagu ku A. Gutheil taun 1897 sarta disebutkeun ogé dina kaca 131, minangka "romansa gipsi nu didasarkeun kana mélodi Florian Hermann's Valse Hommage. Sanajan aya klaim nu dijieun ku Fuld yén,"Ti panulis mélodi aslina mah, Florian Hermann, euweuh hiji gé skor musik nu dipikanyaho," lambaran musik pikeun karya Hermann jeung karya-karyana nu lian euweuh nu bisa kapanggih. Kieu yeuh Rêverie russe-na" mah:
Ari vérsi nu pangkakoncarana tina ieu lagu téh nyaéta nu ditulis ku Adalgiso Ferraris, sarta dipedal nalika masih di Uni Soviét taun 1910, jeung éditor asal Jérman Otto Kuhl, kalawan judulna "Schwarze Augen". Ferraris tuluy medalkeunna deui taun 1931 ku Paris Editions Salabert, minangka "Tes yeux noirs (russe kesan)" sarta bareng jeung Jacques Liber, tanggal 9 Oktober 1931.
Adalgiso Ferraris, saurang komposer Inggris gelaran Italia, geus méakkeun mangtaun-taun di Soviét saméméh taun 1915. Ieu lagu jadi salah sahiji kasuksésan utamana di taun 1920-an jeung 1930-an, nu ogé dipaénkeun ku Albert Sandler jeung Leslie Jeffries dina taun 1939, nu dinyanyikeun ogé ku Al Bowlly dina taun 1939 kalawan rumpakana beunang Albert Mellor. Dicatet ogé ku Max Jaffa.
Ferraris sorangan bisa ditempo dina pilem British Pathé taun 1934 ti Alfrédo jeung band Gypsy-na nu maénkeun "Panon Hideung", diuk di orkéstra di tukangeun pingpinan Alfrédo.
"Panon Hideung" Ferrari direkam ku Harry Parry jeung radio sextetna taun 1941, sarta vérsi harita mah masih maénkeun kénéh ku loba seniman. Chet Atkins maénkeun interprétasi asli lagu dina gitar listrik. Féodor Chaliapin ogé mopulerkeun ieu lagu di luar negri.
Ieu lagu sacara singget dipaénkeun ku Three Tenors di konsérna taun 1990 di Roma. Ieu gas jadi salah sahiji lagu ciri mandiri opera bariton Dmitri Hvorostovsky dina konsérna.
Di handap ieu mangrupa tarjemahan métrik (nyaéta nu bisa dinyanyikeun ku mélodi).
Tarjamahan Peter Farnbank Archived 2011-08-16 di Wayback Machine
Tarjamahan ritmikal lianna nu mirip aslina
ku Stefan Bogdanov
Tarjamahan Katya ti russmus.net ([1])
Ismail Marzuki nulis rumpaka kawih versi Sundana kurang leuwih dina taun 1936-1937. Mangsa harita manéhna jeung orkésna, diperedih ngeusi acara radio di Bandung dina ségmén lagu-lagu Kulon. Mangsa-mangsa harita mémang mimiti jorojoy karepna pikeun neuleuman lagu-lagu kulon jeung lagu tradisionalna. Loba lagu Kulon nu digubah sarta ditarjamahkeun. Salah sahijina nyaéta Ochi Chyornye ieu, nu judulna jadi Panon Hideung, dibantuan ku Zarkov, saurang seniman asal Uni Soviét nu dumuk di Bandung. Jaman harita loba seniman asal Uni Soviét nu darumuk di Nusantara, malah mah aya orkés asal Soviét nu gelar maneuh di Hotel Des Indes salila 10 taun, atawa mun di Surabaya mah aya Pedro (atawa Pyotr: Peter), nu ngadegkeun téater Dardanella.
Diadaptasina kawih Panon Hideung ku Ismail Marzuki leuwih dibeungbeuratan ku ayana Miss Eulis nu asup kana kahirupan Ismail Marzuki. Miss Eulis saurang béntang radio sarta panyanyi kroncong teureuh Sunda Arab. Peran Miss Eulis ieu nu mangaruhan kana rumpaka kawih Panon Hidueng nu ditulis Ismail, samodél kecap pipi konéng jeung irung mancung. Lagu Ochi Chyornye téh digubah wéh ku Ismail nurutkeun kaayaan haténa waktu harita.
Taun 1940 Ismail Marzuku nikah jeung Miss Eulis, sarta dipaparin ngaran Eulis Zuraidah. Saenyana sakumna jalma, utamana di wewengkon Pasundan yakin yén kawih Panon Hideung téh mangrupa lagu tradisional Pasundan. Padahal mah nu saenyana ieu lagu téh diadaptasi tina lagu tradisional rahayat Rusia. Sok sanajan kitu, hal ieu teu mangaruhan kana éksisténsi lagu Ochi Chyornye di Rusia.
"Panon Hideung" geus jadi standar jazz.