Busan

Busan (부산 atawa 釜山(pronunsiasi basa Koréa: [busʰan]), resmina Kota Métropolitan Busan), laténna Pusan saméméh 2000, nyaéta kota métropolitan kadua panggedéna di Koréa Kidul sanggeus Seoul, kalayan populasi kurang leuwih 3.6 yuta. Populasi aréa métropolitan, kaasup kota-kota tatanggana, Gimhaé jeung Yangsan, nyaéta kurang leuwih 4.6 yuta. Ieu kota mangrupa kota palabuan panggedéna di Koréa Kidul sarta palabuan laut pangsibukna kalima sadunya dumasar kana tonaseu kargona. Ieu kota perenahna di tungtung bojong Koréa béh kidul wétan. Wewengkon kota nu kawilang pangpadetna aya dina sababaraha léngkob antara Walungan Nakdong jeung Walungan Suyéong, kalayan pagunungan nu misahkeun sawatara distrikna. Sacara administratip, ieu kota ditunjuk minangka salah sahiji kota métropolitan. Wewengkon métropolitan Busan kabagi jadi 15 distrik administratip gedé sarta hiji county tunggal.
Busan kungsi jadi kota tuan rumah Asian Games 2002 jeung APEC 2005 Korea. Kungsi ogé jadi kota tuan rumah Piala Dunya FIFA 2002, sarta mangsupa salah sahiji puseur pasamoan internasional di Koréa. Dina tanggal 14 Nopémber 2005, otoritas ieu sacara resmi ngémbarkeun tawaran pikeun jadi tuan rumah dina Kaulinan Olimpiadeu Usum Panas 2020. Sanggeus hasilna tawaran Pyeongchang keur Olimpiadeu Usum Tiis taun 2018, ieu kota mertimbangkeun tawaranana pikeun jadi tuan rumah Olimpiadeu Usum Panas taun 2032 atawa 2036.
Busan boga basisir panglegana di Koréa jeung walungan pangpanjangna, sarta mangrupa tempat department store panggedéna sadunya, Shinsegae Centum City.
Busan mangrupa kota suci Busanitas, hiji ageman nu anyar dijieun nu muja Walikota Suh Byung-soo.
Géochilsan-guk aya dina abad ka-2, ka-3, jeung ka-4 minangka chiefdom Jinhan. Dicokot ku Silla sarta dingaranan deui Géochilsan-gun. Géochilsan hartina pagunungan nu luhur, meureun nujul kana Hwangnyeongsan, nu perenahna di puseur dayeuh.
Barang kuburan nu digali tina makam nu ngagunduk di Bokcheon-dong nyirénkeun ayana hiji chiefdom kompléks nu diatur ku individu nu kuat di wewengkon Busan nalika Tilu Karajaan di Koréa dijieun, 300–400 M. Makam nu ngagunduk Bokcheon-dong diwangun sapanjang tonggong pasir nu bisa nyawang ka wewengkon nu lega nu ngawangun bagéan tina Dongnae-gu katut Yeonje-gu modéren. Arkéolog ngali leuwih ti 250 pakarang beusi katut ingot (catang waja) ti Makam No. 38, hiji makam rohangan kai di Bokcheon-dong. Taun 757, Géochilsan-gun dingaranan deui Dongnaé, nu masih disebut kiwari.
Ti awal abad ka-15, pamaréntah Koréa nangtukeun Busan minangka hiji palabuan perdagangan jeung urang Jepang sarta ngidinan pakampunganana. Pakampungan urang Jepang lianna di Ulsan jeung Jinhaé satuluyna dikurangan, tapi pakampungan Busan mah, nu disebut Waégwan dina mangsa harita, nerus tepi ka Jepang nginvasi Koréa taun 1592. Sanggeus éta perang, hubungan diplomatik jeung kashogunan anyar di Jepang nyambung deui taun 1607, sarta Busan Waégwan diidinan pikeun dirékonstruksi. Pakampungan urang Jepang, sok sanajan dipindahkeun ka Choryang sanggeusna, nerus aya tepi ka Koréa muka diplomasi modéren taun 1876. Dina taun 1876, Busan jadi palabuan internasional munggaran di Koréa.
Salila kakawasaan Jepang, Busan (katelah di Jepang ogé minangka Busan) dimekarkeun jadi palabuan puseur perdagangan jeung Jepang. Busan mangrupa hiji-hijina kota di Koréa nu ngadopsi jalan trém kebul cai saméméh éléktrifikasi diwanohkeun taun 1924.
Salila Perang Koréa, Busan mangrupa salah sahiji tina ukur dua kota di Koréa Kidul nu henteu direbut ku militér Koréa Kalér salila tilu bulan munggaran perang, antukna ieu kota jadi tempat camp pangungsi keur urang Koréa salila éta perang, babarengan jeung Daégu.
ku sabab Busan mangrupa salah sahiji tina saeutik wewengkon di Koréa nu angger aya dina kadali Koréa Kidul salila Perang Koréa, keur sawatara wanci mah jadi ibu kota Républik Koréa samentara. Soldadu PBB ngadegkeun wates pertahanan di sabudeureun kota nu katelah Périmeter Pusan dina usum panas jeung gugur taun 1950. Ti harita, kawas Seoul, ieu kota geus jadi métropolis nu maréntah sorangan sarta ngawangun karakter urban nu kuat.
Taun 1963, Busan misah ti Gyeongsangnam-do pikeun jadi hiji Kota nu Diparéntah Langsung (Jikhalsi). Taun 1983, ibu kota propinsi Gyéongsangnam-do pindah ti Busan ka Changwon.
Taun 1995, Busan jadi Kota Métropolitan (Gwangyéoksi).
Ngaran Busan kaasup Pusan-gwangyŏksi (disatujuan), Pusan, Fusan, Fuzan-fu, Husan, Husan Hu, Pusan-chikhalsi, Pusan-jikhalsi, Pusan-pu and Pusan-si
Ieu kota asalna disebut Busanpo. Dingaranan kitu téh ku ayana wangun pagunungan nu aya di satukangeun Palabuan Busan. Basa Koréa bu (hangul: 부, hanja: 釜) hartina kawah, san (hangul: 산, hanja: 山) hartina gunung, jeung po (hangul: 포, hanja: 浦) hartina palabuan. Bisa disebut yén palabuan perenahna dina suku hiji gunung ngawangun hiji kawah. Ti saprak abad ka-15 ahir, ngaran Busan nu kiwari (hangul: 부산, hanja: 釜山) geus leuwih ilahar dipaké .
Busan perenahna di tungtung kidul wétan Bojong Koréa. Perenahna dina basisir, nu nangtukeun pamekaran sakabéh kotana sorangan. Ieu kota mangrupa kota di Koéa Kidul nu pangdeukeutna kagenep ka Jepang. Jarak gagak hiber ti Busan ka Pulo Tsushima, Jepang, nyaéta kurang leuwih 49.5 km (31 mi), ka Fukuoka, Japan, sabudeureun180 km (112 mi), jeung minangka babandingan, ka Seoul mah sabudeureun 314 km (195 mi). Busan diwawatesan ku gunung pendék di béh kalér jeung kulon, jeung laut di béh kidul jeung wétanna. Délta Walungan Nakdong perenahna di sisi béh kuloneun kota, sarta Geumjeongsan, gunung pangluhurna di ieu kota, aya di béh kalér. Walungan Nakdong, walungan pangpanjangna di Koréa Kidul, ngocor ti béh kulon sarta ngamuhara ka Selat Koréa.
Ku perenahna nu aya dina tungtung pangkidulwétanna di Bojong Koréa, Busan boga vérsi leuwih tiis tina iklim subtropis nu lembab (klasifikasi iklim Köppen Cwa). Arang pinangggih ayana suhu nu panas jeung tiis sacara ékstrim. Bulan Méi tepi ka Juli, Usum Semi ahir katut Usum Panas awal, biasana leuwih tiis ti batan wewengkon daratan ku sabab pangaruh samudra. Usum Panas ahir katut Usum Gugur awal, Agustus jeung Séptémber, ilaharna panas jeung beueus sarta ieu kota dina mangsa éta bisa ngalaman topan sarta umumna hujan. Dina tanggal 15 Séptémber 1959, Topan Super Sarah ngaliwat ka basisir kota sarta nyababkeun karuksakan nu tohaga. Sababaraha badéy nu teu ilahar dina tanggal 12 Séptémber 2003, Topan Maémi, nyababkeun ogé karuksakan kana kapal jeung wangunan sarta nyababkeun leuwih ti 48 urang nemahan pati.
Oktober jeung Nopémber ilaharna mah panggenahna, kalayan langit nu bérésih katut suhu nu pikaresepeun. Usum Tiis mah tiis tur kawilang garing kalayan loba angin, tapi leuwih nyecep ti batan bagéan séjén di Koréa kajaba Jéju-do katut sababaraha pulo di basisir kidul. Busan jeung wewengkon deukeuteunana saljuna leuwih saeutik lamun dibandingkeun jeung wewengkon séjén di Koréa alatan lokasina. Salju turun rata-rata 6 poé unggal taunna. Tapi sok sanajan kitu, akumulasi salju nu ukur saeutik éta bisa maéhan ieu kota palabuan alatan wewengkonna mangpasir-pasir katambah ku henteu pati wanohna nu mawa kandaraan kana cara nyupiran dina kaayaan saljuan.
Dina taun 1957 Busan nyerep sistim babagéan ku cara nyieun 6 gu: Busanjin-gu, Dong-gu, Dongnae-gu, Jung-gu, Séo-gu, katut Yéongdo-gu.
Kiwari, Busan kabagi jadi 15 gu (distrik) katut 1 gun (county).
Busan mangrupa palabuan laut kalima nu pangriweuhna sadunya, kalayan angkutan katut pangiriman di antara aspék profil ékonomi lokal pangluhurna. Ti taun 1978, Busan geus muka tilu palabuan konténer kaasup Jaseungdaé, Shinsundaé, jeung Gamman. Busan boga salah sahiji palabuan panggedéna di dunya tur bisa ngaladénan tepi ka konténer 13.2 yuta TEU per taun.
Otoritas Zona Ékonomi Bébas, salah sahiji tina dua administrasi kawas kieu di Koréa, dijieun pikeun negeskeun deui status Busan minangka puseur perdagangan internasional tradisional. Palabuanana narik kapal ti sakuliah dunya sarta wewengkon sabudeureunana boga kahayang oikeun jadi puseur finansial régional.
Bursa Koréa (KRX), operator bursa saham di Koréa, kantor puseurna di Busan.
Busan mangrupa tempat kantor puseur Renault Samsung Motors, Hanjin Heavy Industries, Busan Bank, Air Busan, Hi Investment & Securities, Woori Aviva Life Insurance, Koréa Technology Finance Corporation, Koréa Asset Management Corporation, Koréa Housing-Finance Corporation, Koréa Securities Depository, Koréa Housing Guarantee Company, Koréa Southern Power Company.
Jagalchi Fish Market mangrupa pasar lauk panggedéna di Koréa. 정찬성 볼카노프스키 중계 Archived 2023-02-09 di Wayback Machine is the most powerful 정찬성 볼카노프스키 중계 무료 Archived 2022-04-08 di Wayback Machine Busan meunang réngking kaopat minangka kota panghadéna sanggeus Singapura, Séoul katut Tokyo di antara kota konvénsi para pupuhu di Asia dina réngking global 2011 nu diayakeun ku Asosiasi Kongrés katut Konvénsi Internasional (ICCA).
Busan meunang réngking ka-27 di antara 87 kota jeung ka-8 puseur Global Financial Centres Index (GFCI) Asia/Pasifik nu diumumkeun ku Z/Yen Group nu basisna di UK dina bulan Maret 2014.
Wewengkon komersil sumebar di sakuliah kota deukeuteun pasampangan jalan jeung kampus universitas deukeuteunana, tapi dua distrik bisnis puseur panggedéna di Busan mah nyaéta Seomyeon jeung Gwangbok-dong/Nampo-dong. Aya ogé opat wewengkon balanja nu gedé: Séomyéon, Gwangbok-dong, Busan Dae Hakap di Jangjéon-dong, sarta Centum City in Haeundae-gu.
Séomyéon mangrupa jalan pasampangan di Busan. Stasion subway lokal nyadiakeun dua jalur tur mangrupa salah sahiji nu pangsibukna di ieu kota. Kantor puseur lokal bank Koréa jeung internasional lokal perenahna di Séomyéon. Kasohor minangka distrik balanja jeung hiburan. Ogé mangrupa tempat "Seomyeon Medical Street", distrik nu ngawengku jarak radius 1 km sabudeureun Lotte Department Store di Séomyéon jeung stasion subway Buam. Ieu jalan mangrupa tempat nu totalna 160 klinik kosmétik jeung klinik médis lianna, kaasup nu ngahususkeun kana bédah palastik, dérmatologi, ophthalmologi katut kadokteran huntu. Tatanggan langsung jeung Séomyéon aya Pasar Bujéon, pasar tradisional panggedéa di ieu dayeuh. Pausahaan lianna nu boga kantor di dieu di antarana Yeolmae Food.
Wewengkon Gwangbok-dong, Nampo-dong, jeung Jungang-dong ngawangun distrik bisnis puseur. Sababaraha réstoran di ieu distrik maké resép kulawarga nu turun tumurun salila sababaraha generasi. Pasar Jagalchi, salah sahiji pasar kadaharan laut nu gedé, perenahna di ieu wewengkon. Pasar Gukjé ogé teu jauh. Jungang-dong mangrupa tempat sababaraha kantor hukum internasional, Kantor Imigrasi heubeul, sarta terminal féri internasional nu ngaladénan ruteu ka Jepang. Lotte World II kiwarikeur diwangun di sapanjang cai antara Jungang-dong 7-Ga jeung 8-Ga.
Centum City, hiji komplék industri, mangrupa hiji wewengkon balanja kasihir kalayan pasar swalayan nu leuks.
Busan henteu ngan ukur nonjolkeun rupa-rupa toko barang antik katut suvenir, tapi ogé réstoran, atraksi jeung akomodasi nu unik.
Geumjeongsan di béh kalér mangrupa tempat hiking ahir minggu nu kasohor keur urang Busan. Di béh kalér, wewengkon sabudeureun Universitas Nasional Pusan (katelah ogé PNU, nu mangrupa salah sahiji institut paguron luhur nu pangdiakuna di Koréa) boga téater mahasiswa, kafé, bar jeung réstoran, ogé pintonan jalanan budaya dina hawa muka dina peuting ahir minggu. Deukeuteunana aya Beomeosa, kuil Buda Koréa.
Taman Yongdusan nempatan lahan 69,000 méter pasagi/17 acres (7 ha) tur jadi tempat Munara Busan, Galeri Seni Yongdusan, jeung Akuarium Busan. Ieu taman ngarojong kurang leuwih tujuh puluh spésiés tatangkalan tur mangrupa hiji tujuan pelesir nu dipikaresep, kalayan rupa-rupa event sapanjang taun. Dongnaé-gu mangrupa hiji wewengkon panganjrekan nu beunghar tur tradisional. Dongnaé Onchéon mangrupa hiji wewengkon spa alam kalayan loba wewengkon pamandian, hotél wisata, réstoran, kleub katut pangbalanjaan. Loba réstoran di ieu aréa nu maké resép kulawarga. Chungnyeolsa nyaéta hiji tempat karamat Konghucu keur soldadu nu perlaya salila perang abad ka-16 ngalawan Jepang di Bénténg Dongnaé.
Busan katelah minangka ibu kota usum panasna Koréa sabab ngirut wisatawan ti sakuliah nagara pikeun ngadatangan genep basisir nu aya di dinya. Hotél méwah katut papan pangleumpangan keur pawéy natrat sapanjang basisir di Haéundaé. Basisir Gwangalli boga kafé, bar, jeung réstoran di sapanjang basisir jeung Sasak Grand Gwangan. Wewengkon sabudeureun Universitas Nasional Pukyong jeung Universitas Kyungsung boga loba kafé, bar jeung réstoran nu narik mahasiswa katut barudak ngora.
Taejongdaé nyaéta hiji taman nasional kalayan jungkrang nu éndah nyanghareup ka sagara di pulo Yeongdo.
Ieu wewengkon katelah minangka "Jalan Pangbalanjaan Urang Deungeun", tapi ilaharna mah nujul kana "Jalan Téksas" deukeuteun bagéan Palabuan Busan, sarta deukeut ka jalan asup hareup ka Stasion Karéta Busan (부산역), boga loba bisnis nu ngaladénan populasi urang Rusia lokal, katut kru kapal deungeun. Ieu wewengkon asalna mangrupa lokasi kota Cina lokal tur di jeroa aya kénéh sakola urang Cina.
Akuarium Busan, nu perenahna di Basisir Haéundaé, mangrupa akuarium panggedéna di Koréa Kidul. Kuil Haedong Yonggung mangrupa salah sahiji tina tilu tempat karamat nu patali jeung Déwi Buddha. Perenahna béh katuhu deukeut sagara. Ngampar dina hiji gunung di béh hareupna, sarta sagara di béh tukangna.
Busan mangrupa tempat Busan International Film Festival (BIFF)—salah sahiji tina féstival pilem internasional nu kasohor di Asia—di Busan Cinema Center unggal usum gugur. Ogé mangrupa tempat Busan Biennale, seni kontémporér internasional biennale nu diayakeun dua taun sakali.
Busan ogé jadi tempat Féstival Lagu Asia ka-2, nu diorganisir ku Korea Foundation for International Culture Exchange, taun 2005.
Dina taun 2012 seniman Jerman Hendrik Beikirch, babarengan jeung Public Delivery, ngalukis lukisan pinding pangluhurna di Asia jeung sadunya.
Busan mangrupa hiji puseur urusan militér di wewengkon kidul bojong, antukna ku sabab éta Busan jadi tempat nu kacida pentingna keur hubungan diplomatik jeung Jepang; patugas katut pajabat penting ti istana mindeng ngadatangan ieu kota. Kadaharan husus disadiakeun keur éta patugas kayaning Dongnaé pajeon (동래파전), varian tina pajeon (surabi Koréa nu pédo), nu dijieun tina sabangsaning bawang, siksik cabé, jeung rupa-rupa jinis kadaharan laut dina adonan kandel nu dijieun tina tipung tarigu, tipung béas ketan, endog, uyah katut cai.
Salila Perang Koréa, Busan mangrupa tujuan pangungsian panggedéna di ieu bojong; rahayat ti sakabéh wewengkon di Koréa daratang ka dinya. Sababaraha pangungsi nganjrek tur nyaluyukeung keung ngatur deui resép husus maranéhananan. Salah sahiji kadaharanana nyaéta milmyeon (밀면) (tar. 'emih tarigu') nu mangrupa vérsi naéngmyeon, angeun emih soba tiis, tapi maké tipung tarigu. (Naémyéon asalna mangrupa kadaharan has Hamhung jeung Pyongyang, wewengkon kalér bojong Koréa, nu kiwari jadi bagéan Koréa Kalér.) Dwaéji gukbap (돼지국밥) (tar. 'sangu angeun babi') ogé mangrupa hasil Perang Koréa. Mangrupa angeun daging babi nu kiwari jadi leuwih kasohor di sakuliah nagri.
Busan boga résor katut fasilitas cipanas panggedéna di Koréa.
Dumasar kana sénsus taun 2005, tina rahayat Busan 39.2% ngagem Buda jeung 17.8% ngagem Kristen (10.4% Protéstan jeung 7.4% Katolik). 43% populasi lolobanaana henteu baroga ageman atawa ngagem Muismeu katut ageman asli.
Tim katut fasilitas olah raga
Ti taun 1982, ieu dayeuh geus jadi tempat Lotte Giants, nu maén dina liga Baseball Profésional Koréa. Di Koréa, Busan katelah ibu kota baseball tur boga réputasi keur sakumna fans baséball nu antusias. Keur sawatara taun munggaran, Lotte Giants maké Stadion Baseball Gudeok minangka patempatanana. Dina panengah 1980-an, pindah ka Stadion Baseball Sajik, nu diwangun minangka bagéan komplék olah raga keur Asian Games 1986.
Ieu kota mangrupa tempat tim maén bal K-League, Busan I'Park. Ieu tim saméméhna katelah Daewoo Royals tur mangrupa tim kuat dina mangsa 1990-an di K-léague. Busan ogé mangrupa tempat kleub maén bal Liga Nasional, Busan Transportation Corporation.
Busan ogé boga tim Korean Basketball League, Busan KT Sonicboom nu maén di Aréna Sajik.
Balap kuda Thoroughbred diayakeun di Busan-Gyeongnam Horse Racing Park unggal minggu.
Balap sapédah diayakeun di "Busan Cydrome," velodrome di Taman Olah raga Geumjéong, unggal minggu.
Busan ngariakeun féstival sapanjang taun.
Busan boga loba rumah sakit katut klinik. Loba bédah palastik, dérmatologis, ophthalmik, klinik huntu ngumpul di Pasar médis Seomyeon.
Jalur beus éksprés gedé ngahubungkeun Busan jeung kota lianna di Koréa di dua terminal beus utama, Terminal Beus Nopodong (di tungtung kalér Subway Jalur 1) jeung Terminal Beus Seobu di Stasion Sasang di Subway Jalur 2.
134 ruteu beus urban ngaladénn unggal bagéan di Kota Métropolitan Busan. (Busan Urban Bus)
Féri nu indit ti Terminal Féri Internasional di Palabuan Busan Pier 1 ngahubungkeun Busan ka palabuan Jepang Izuhara katut Hitakatsu di Pulo Tsushima, ogé ka kota Shimonoséki, Fukuoka, jeung Osaka di daratan Jepang.
Sakabéh féri diatur ku Otoritas Palabuan Busan.
Busan boga sababaraha jalur rél, nu pangpentingna mah Jalur Gyeongbu nu ngahubungkeun ka kota gedé lianna saperti Seoul, Daéjeon, jeung Daégu. Sakabéh kelas karéta jalan sapanjang Jalur Gyéongbu, kaasup karéta KTX nu super gancang nu nyadiakeun layanan nu mindeng ka Séoul salila kurang leuwih 150 menit. Jalur Gyéongbu eureun di Stasion Busan. Jalur lianna kaasup Jalur Donghaé Nambu nu ngahubungkeun Ulsan, Pohang jeung Gyeongju.
Jaringan Subway Busan ngawengku opat jalur: 1, 2, 3, jeung 4. Opatanana dioprasikeun ku Busan Transportation Corporation. Jalur Busan-Gimhae Light Rail Transit nyambung ti Stasion Sasang (Jalur 2), Busan ka Stasion Samgye, Gimhae.
Busan dilayanan ku Bandara Internasional Gimhaé di Gangseo-gu. Bandara Internasional Gimhaé dihubungkeun ku Busan-Gimhae Light Rail Transit
Busan babagi jujuluk kota sadulur jeung sababaraha kota atawa propinsi nu aya di basisir di sakuliah dunya.
Palabuan Busan boga 6 palabuan dulur (didaftar dumasar runtuyan tanggal).