ጴንጤ

P'ent'ay (ከ በግዕዝ : ጴንጤ) አንድ መጀመሪያ ነው Amharic - ትግርኛ ለ ቋንቋ ቃል የጴንጤቆስጤ እና ሌሎች የምስራቅ-ተኮር የፕሮቴስታንት ክርስቲያኖች ውስጥ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ , እና የኢትዮጵያ እና የኤርትራ የዲያስፖራ. ዛሬ ቃሉ የሚያመለክተው በኢትዮጵያ እና በኤርትራ ማኅበረሰቦች ውስጥ የሚገኙ ሁሉንም የወንጌላውያን ክርስቲያን ቤተ እምነቶች እና ድርጅቶች የኢትዮጵያ-ኤርትራዊ ወንጌላዊነት ወይም የኢትዮጵያ-ኤርትራዊ ወንጌላዊት ቤተክርስቲያንን ነው ፡ አንዳንድ ጊዜ ቤተ እምነቶች እና ድርጅቶች ወኒግላው (ከ ግእዝ -በልዩላዊ) በመባል ይታወቃሉ ፡
የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ወንጌላውያን ክርስቲያኖች በአሜሪካ እና በአውሮፓውያን የፕሮቴስታንት የወንጌል ተልእኮ ምክንያት ከኦርቶዶክስ ተዋህዶ አብያተ ክርስቲያናት በተውጣጡ ሥነ-መለኮታዊ ልዩነቶች ምክንያት በወጡ ወጣቶች ላይ እና በኋላም በእነሱ ላይ ስደት በተስፋፋባቸው ወጣቶች መካከል ነው ፡ P'ent'ay ክርስቲያኖች schismed የ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያናት, ሌላ ቅርንጫፎች ክርስትና, ወይም ወደ የፕሮቴስታንት ሚስዮናውያን እርዳታ ጋር ሌሎች ሃይማኖቶች የተቀየሩ ንስሐ የኢትዮጵያ ክርስትና መሠረተ-መለኮታዊ ማሳለፊያዎች አስተዋሉ ነገር. የፔንታይ አብያተ ክርስቲያናት እና ድርጅቶች ከተፈጠሩበት ጊዜ አንስቶ በመካከላቸው የታወቁ እንቅስቃሴዎች ጴንጤቆስጤዝም ፣ የባፕቲስት ባህል ፣ሉተራናዊነት ፣ ሜቶዲዝም ፣ ፕሬስቢቴሪያኒዝም እና ሜኖናውያን ፡
ይህ ቃል እ.ኤ.አ. በ 1960 ዎቹ መጨረሻ የተፈጠረ ሲሆን በጴንጤቆስጤ ተሞክሮ እና በመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ለሚያምኑ አብያተ ክርስቲያናት ደስታን የሚያገለግል ነበር ፣ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ እና ኤርትራዊያን ያልሆኑ የአከባቢ ፕሮቴስታንት ክርስቲያኖችን ለመግለፅ ይጠቀም ነበር ፡ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ (በአጠቃላይ በመባል ይታወቃል ክርስቲያናት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ). የሚለው ቃል P'ent'ay ቃል "የጴንጤቆስጤ" አንድ በማሳጠር ነው; ሆኖም እሱ ሁሉንም ፕሮቴስታንት ክርስቲያኖችን በተለይም ደግሞ የወንጌላውያን ፕሮቴስታንት ክርስቲያኖችን በእውነቱ በቤተ-እምነት ተከታይም ይሁን አልሆነም ፡ አንዳንድ የምሥራቃውያን ኦርቶዶክስ እንዲሁ ቃሉን ለትንሽ የኢትዮጵያ እና የኤርትራ የካቶሊክ ሕዝቦች ይተገብራሉ (ግን ይህ ያልተለመደ ነው) ፡ በብዙ ሌሎች ቋንቋዎች ያለው አተረጓጎም “ወንጌላዊ” ነው ፡፡ የሚለው Wenigēlawī "ወንጌላዊት" ማለት ሲሆን ጎን ለጎን ጥቅም ላይ ውሏል P'ent'ay . ከእነዚህ ቡድኖች ውስጥ ብዙዎቹ ሃይማኖታዊ አሠራሮቻቸውን በባህላዊ ምስራቅ ክርስቲያን ፣ ግን ፕሮቴስታንታዊ ወንጌላዊ እንደ ዶክትሪን ይገልጻሉ ፡
ኢትዮጵያና ኤርትራ ውስጥ ዋና ዋና የፕሮቴስታንት ቤተ እምነቶች ተወላጅ ምክንያት, በቅርበት የተገናኘ አንድ ቡድን ናቸው (ወደ ክፍል የአማርኛ : አብያተ ክርስቲያናት , romanized : 'Abiate kristianat' - 'ābiyate kirisitīyanati' ወይም የማህበረሰብ አብያተ ክርስቲያናት) ባፕቲስት , የሉተራን , የጴንጤቆስጤ እና የመኖናውያን ቤተ እምነቶች።
አንዳንድ የፔንታይ ማህበረሰቦች በተለይም የመካነ ኢየሱስ ሉተራን ቤተክርስትያን - ዋናውን ባህላዊ የኢትዮጵያ እና የኤርትራን የክርስቲያን ስነ ህዝብ በሚወክሉ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ አብያተ-ክርስትያናት ተጽዕኖ ተደርገዋል ፣ ግን በአብዛኛው በአምልኮአቸው እና በስነ-መለኮታቸው በጣም ጴንጤ ናቸው ፡፡ .
የ ECFE, ወይም የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ቤተክርስቲያን ህብረት, አንድ በጊዜያዊ ነው የተወለደው-እንደገና , ሥላሴን ክርስቲያኖች. ECFE 22 አባላት ያሉት አብያተ ክርስቲያናት ያሉት ሲሆን እ.ኤ.አ. በ 2004 ስታቲስቲክስን መሠረት በማድረግ 11.5 ሚሊዮን አባላት በየአመቱ 4 ሚሊዮን ያድጋሉ ፡ ሁሉም P'ent'ay አብያተ ክርስቲያናት, በየትኛውም ቤተ እምነት የተነሳ, በአገር የታወቁ ናቸው እንደ አብያተ ክርስቲያናት ( Abiate kristianat ' ወይም ābiyate kirisitīyanati') በአማርኛ አንድ 'ክርስቲያኖች መካከል ማህበረሰብ' ያለውን የስሜት ሕዋሳት ውስጥ 'አብያተ ክርስቲያናት' ትርጉም ፣ የኢትዮጵያ ኦፊሴላዊ የሥራ ፌዴራላዊ ቋንቋ ፡፡ ከእነዚህ አብያተ ክርስቲያናት መካከል አብዛኞቹ እንደ የኢትዮጵያ ምረቃ ሥነ መለኮት ትምህርት ቤት ፣ የወርቅ ዘይት ሚኒስትሮች ፣ የወንጌላዊያን መንፈሳዊ ኮሌጅ ፣ የኢትዮጵያ መጽሐፍ ቅዱስ ማኅበር እና መሰረተ ክርስቶስ ኮሌጅ ያሉ ሚኒስትሮችን ፣ ኮሌጆችን እና የመጽሐፍ ቅዱስ ማኅበራትንም ያገለግላሉ ፡፡ እነዚህ አብያተ ክርስቲያናት ብዙውን ጊዜ ሰባኪዎችን በመለዋወጥ እና የቤተክርስቲያን ጉባኤዎችን በማዘጋጀት አብረው ይሰራሉ ​​፡
እ.ኤ.አ. በ 2005 ከአለም የክርስቲያን ዳታቤዝ ባወጣው አኃዛዊ መረጃ መሰረት የኢትዮጵያውያን የበዓለ አምሣ / የካሪዝማቲክ አባላት ከ 16 በመቶ በላይ የሚሆነውን የሀገሪቱን የኢትዮጵያ ፔንታይስ አድርገው ይሸፍናሉ ፡ ግለሰባዊ ቡድኖቹ የቃል ሕይወት ቤተክርስቲያን (ቃሌ ሄወት) ቤተክርስቲያን ፣ መካነ ኢየሱስ ፣ የክርስቲያን አብያተ ክርስቲያናት ፣ የምስጋና ቤተክርስቲያን የኢትዮጵያ ፣ የእግዚአብሔር ጉባኤ ፣ የሕይወት ብርሃን ቤተክርስቲያን ፣ እምነቶች ክርስቶስ ፣ መሰረት ክርስቶስ ፣ የብርሃን ሕይወት ቤተክርስቲያን ፣ ሙሉ ወንጌል (ሙሉ የወንጌል አማኞች ቤተክርስቲያን) እና በኢትዮጵያ ውስጥ በትንሹ ከ 12 ሚሊዮን በላይ ፔንታይስ የተገነቡ ሌሎች አብያተ ክርስቲያናት ፡፡ ሆኖም እንደ ወርልድ ክርስትያን ኢንሳይክሎፔድያ የወንጌላውያን ማህበረሰብ ከ 13.6% ብቻ የሚሆነው የኢትዮጵያ ህዝብ ነው ፡ በ 1994 ቱ የመንግስት ቆጠራ መሠረት ፕሮቴስታንት ክርስቲያኖች 10% የሚሆነውን ህዝብ ይይዛሉ (ዛሬ ከ7-8 ሚሊዮን ያህል ነው) ፡፡ በተለያዩ አብያተ ክርስቲያናት እና ቤተ እምነቶች በተሰጡ የአባልነት እና ተጣማሪ መረጃዎች መሠረት የኢትዮጵያ ፕሮቴስታንቶች ከ 18.59% የሚሆነውን የአገሪቱን ህዝብ ቁጥር እንደሚይዙ ይናገራል ይህም ከአሜሪካ የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት በቅርቡ የተገኘው መረጃ ነው ፡
በኢትዮጵያ እና በኤርትራ ያሉ የወንጌላውያን ሰዎች አንድ ሰው የሚድነው ኢየሱስን ለኃጢአት ይቅርታ ጌታ እና አዳኝ አድርጎ በማመን ነው ፡ የሥላሴ አንድ አካል በሆነው በአብ ፣ በወልድ እና በመንፈስ ቅዱስ ያምናሉ ፡ ቀኖናዊ ወንጌሎችን እንደሚቀበሉ ሌሎች የክርስቲያን ቡድኖች ሁሉ ፔንታይስ በዮሐንስ ወንጌል ውስጥ ብዙ ጊዜ እንደተጻፈ እና አንድ ሰው በመንፈስ ቅዱስ በተጠመቀ እንደሚያሳየው ‹ ዳግም መወለድ › ( dagem meweled ) ያምናሉ ፡ እንዲሁም የውሃ ጥምቀት. በልሳን መናገር እንደ አንድ ምልክት ተደርጎ ይታያል ፣ ግን “ክርስቶስን መቀበል” ብቸኛው ምልክት አይደለም ፣ ይህም አዲስ የአኗኗር ዘይቤ እና ማህበራዊ ባህሪን ማካተት አለበት ፡
ምንም እንኳን በኢትዮጵያ እና በኤርትራ ያሉ ሁሉም የወንጌላውያን ፕሮቴስታንት ቅርንጫፎች በመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ አንድ ወይም ሁለት ሥነ-መለኮታዊ ልዩነቶች ወይም የተለያዩ አቀራረቦች ቢኖራቸውም ፣ አራቱም ዋና ዋና ቅርንጫፎች በሙሉ ለተወለዱ ክርስቲያኖች የተለመዱትን እምነቶች ይከተላሉ ፡፡ አራት ዋና ዋና እምነቶች ደግሞ ፓስተሮች (ለመለዋወጥ megabi ) እና (ተጋብዘዋል ጊዜ ሰባኪዎች በተለያዩ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ለማገልገል መፍቀድ ሙሉ የኅብረት ). ሁሉም አራቱ ዋና ዋና አብያተ ክርስቲያናት እና ሌሎችም እንዲሁ የተለያዩ የወንጌል ዘፋኞችን ፣ መዝሙሩን (የወንጌል ሙዚቃን ወይም የመዝሙር ) አዘጋጆችንና የመዘምራን ቡድኖችን ያካፍላሉ እንዲሁም ያዳምጣሉ ፡
ለአብዛኛው ክፍል የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ፕሮቴስታንቶች እንደሚናገሩት የክርስትና ቅርፃቸው ​​የአሁኑ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ አብያተ-ክርስቲያናት ማሻሻያ እና ወደ ቀደመው የኢትዮጵያ ክርስትና መመለስም ነው ፡፡ የኢትዮ Orthodoxያ ኦርቶዶክስ ክርስትና ከ 960 ዎቹ በኋላ በንግስት ጉዲት ዘመነ መንግስት አብዛኛው የቤተክርስቲያኗን ንብረት እና የቅዱሳት መጻሕፍትን በማጥፋትና በማቃጠሏ አረማዊነት ያምናሉ ፡ እነዚህ ክስተቶች የምስራቃዊ ኦርቶዶክስ አብያተ-ክርስቲያናት ቀስ በቀስ ወደ አረማዊነት እንዲመሩ እንዳደረጋቸው ይናገራሉ ፣ ይህም አሁን በአምልኮ ሥርዓቶች ፣ በጆሮ መስማት እና በተረት ብቻ ተቆጥሯል ይላሉ ፡ የፔንታይ ክርስትያኖች የአሁኑን የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናትን “ሴኩላሪዝድ አስተምህሮ” የተባሉትን ፣ አብዛኛዎቹ የኦርቶዶክስ ተከታዮች በመጽሐፍ ቅዱስ መመሪያ እና በገጠር ካህናት በሚጠቀሙት ዲቶሮካኖኒካል መጻሕፍት መሠረት ለመኖር አለመቻላቸውን ተጠቅሰዋል ፡ በኦርቶዶክስ ተዋህዶ ትምህርት ላይ ላላቸው እምነትም እንዲሁ በዋናነት ይመሳሰላል ፡፡ የፔንታይ ክርስቲያኖች ከ 1960 ዎቹ በፊት የነበረውን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ክርስትና ታሪክ ምንም እንኳን የታሪክ ቀጣይነት ባይኖራቸውም እንደራሳቸው ታሪክ ይጠቀማሉ ፡፡
የአሜሪካ እና የአውሮፓውያን ሚስዮናውያን በሱዳን የውስጥ ተልዕኮ (ሲም) አማካኝነት ከመናውያን እና ከጴንጤቆስጤ አብያተ ክርስቲያናት ጋር ፕሮቴስታንትን ያሰራጩት በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ነበር ፡ ሲም ኢትዮጵያ ከጣሊያን ጋር በገባችበት ጦርነት ከአጭር ጊዜ እገዳ በኋላ እንቅስቃሴውን በቀጠለበት ጊዜ ሚስዮናውያኑ በመጀመርያ ተልእኳቸው ፍሬ እንደተደነቁ ተጽ writtenል ፡ ሲም በኢትዮጵያ Kale Heywet Church ላይ ትልቅ ተፅእኖ ነበረው ፡ ጴጥሮስ Heyling ኢትዮጵያ ውስጥ የመጀመሪያው የፕሮቴስታንት ሚስዮናዊ ነበር እና የ ላይ ከፍተኛ ተደማጭነት ተጽዕኖ ነበረው የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ቤተክርስቲያን መካነ ኢየሱስ , አንድ የሉተራን ቤተ እምነት (አንዳንዶች እንደ ፔንታይ ወይም የዌኒግላው እንቅስቃሴ እንቅስቃሴ መሥራች አድርገው ይመለከቱታል ) ፡ ፕሮቴስታንት ክርስትያኖች አሁንም በገጠር ክልሎች ስደት እያጋጠማቸው የሰማዕታት ድምፅ ይረዷቸዋል ፡ ሆኖም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ፣ ሙስሊሞች እና በሀገሪቱ ከተሞች ውስጥ እየጨመረ በሚሄደው የፔይንታይ ክርስቲያኖች መካከል መቻቻል እየጨመረ መጥቷል ፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ የበላይነት እና እየጨመረ በሄደው የሙስሊም ህዝብ ብዛት የፔይንታይ ክርስቲያኖች ብዛት ወደ 16.15 ሚሊዮን (ከጠቅላላው ህዝብ 19 በመቶ) እንደሚገመት መረጃው ይፋ አድርጓል ፡፡የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ፡
ሙዚቃ ፣ የበለጠ በቴክኒካዊ ደረጃ የሚናገሩ “መዝሙሮች” ወይም “መዝሙሮች” ( መዝሙር - መዝሙር - በአማርኛ ፣ የኢትዮጵያ ኦፊሴላዊ ቋንቋ እና እንዲሁም በሌሎች የኢትዮጵያ-ኤርትራዊ ቋንቋዎች) በስብከት እና በየቀኑ የፔንታይ / የወንጌላውያን ክርስቲያኖች ሕይወት። ሙዚቃ ለእግዚአብሄር ፣ እና ለእርሱ ብቻ መሆን አለበት በሚል እምነት ፣ መዝሙሩ የዘር ወይም የባህል ወሰን የለውም ፣ እንዲሁም በምን ዓይነት ዘይቤ ወይም መሳሪያ ላይ እንደሚጠቀም ገደብ የለውም ፡ ሆኖም ፣ ወደ አሜሪካዊው የወንጌል ሰባኪዎች ወደ ንግድ ሥራ እና ወደ ማቋረጥ እንዲመሩ ያደረጓቸው ግልጽ ተጽዕኖዎች አሉ ፡፡ ሲዲ ፣ ካሴት እና ዲቪዲ ሽያጮች አሁን እየጨመረ ከሚገኙት ብርቅዬ የኢትዮጵያ ኢንዱስትሪዎች ውስጥ አንዱ ናቸው ፡፡
ምንም እንኳን ከቀድሞ ትውልድ ዘፋኞች መካከል ካሴት ለመስራት የሚያስችላቸው የገንዘብ አቅም ባይኖራቸውም በአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ በሚዘምሩበት ጊዜ በተለያዩ መንገዶች በኢትዮጵያ ሙዚቃ ላይ ተጽዕኖ አሳድረዋል ፡፡ ከቀደምት ዘማሪዎች መካከል አዲሱ ወርቁ ፣ ለገሰ ዋትሮ ፣ በምስራች ድምፀት ራዲዮ ይዘምሩ የነበሩት አርአያ ቤተሰቦች ይገኙበታል ፡፡
የመካነ ኢየሱስ ቤተክርስቲያን ከስዊድን የመጡ መዝሙሮችን በመተርጎም ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን በመላመድ ቀዳሚ ሆነች ፡፡ በ 1970 ዎቹ መጀመሪያ ላይ መሰረተ ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን መዘምራን ተቋቋሙ ፡፡ ከሙሉ ወንግል ከጽዮን መዘምራን የተወሰኑት አዲስ ከተቋቋመው የመዘምራን ቡድን ጋር በመቀላቀል መሰረተ ክርስቶስ በኢትዮጵያ ቋንቋዎች መዝሙሮችን ማዘጋጀት ቀጠለ ፡፡ በእነዚህ የመጀመሪያ ዓመታት ፣ እንደ ቤቴል ዘማሪዎች ያሉ ሌሎች ቡድኖችም እንዲሁ የኢትዮጵያን የወንጌል መዝሙሮችን ያዘጋጁ ነበር ፡፡
ከቀደምት መጪዎቹ መካከል ሙሉ ወንግል እና መሰረቴ ክርስቶስ የመዘምራን ቡድን የነበሩ ሲሆን በአሁኑ ወቅት እስከ ቾር ኢ እና ኤፍ ያሉ ሲሆን እያንዳንዳቸው 8,9 አልበሞች አሏቸው በሌሎች ቅርንጫፍ ከተሞች ውስጥ ከሚገኙት ከእነዚህ አብያተ ክርስቲያናት መካከል የተወሰኑት ለዝማሬ ስሞች ነጠላ ፊደላትን መጠቀማቸውን አቁመው በምትኩ ስሞችን ይተገብራሉ ፡፡ ሌሎች ቀደምት መጤዎች መካነ እየሱስ ቤተክርስቲያን መዘምራን ፣ ሙሉ ወንጌል ቤተክርስቲያን መዘምራን ፣ መሰረተ ክርስቶስ ቤተክርስቲያን (MKC) የመዘምራን ቡድን በ 1970 ዎቹ አካባቢ ደርሷል ፡፡ በእነዚህ እና በሌሎች አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ሶሎ ድምፃውያን በፍጥነት ፈጠሩ ፡፡ አዲሱ ወርቁ ፣ ደረጀ ከበደ ፣ ታምራት ዋልባ ፣ ተስፋዬ ጋቢሶ ፣ እየሩሳሌም ተሾመ ፣ ታምሬት ኃይሌ ፣ ታደሰ እሸቴ ፣ ግዛቸው ወርቁ ፣ አታላይ ዓለም እና ሸዋዬ ዳምጤ ቀደም ብሎ የተጀመረውን ይህንን ዝርዝር ይሞላሉ ፡፡
ከ 20 ኛው ክፍለዘመን መጨረሻ ዘማሪዎች መካከል ቃሌ ህይወት ቤተክርስቲያን ካልኪዳን ጥላሁን (ሊሊ) ፣ አሃህህ የወንጌል መዘምራን ፣ የሙሉ ወንጌል ቤተክርስቲያን ዳግማዊ ጥላሁን (ዳጊ) እና የእግዚአብሔር አብያተ ክርስቲያናት ኤልያስ አበበ ይገኙበታል ፡፡ ሌሎች አውታር ከበደ ፣ ሶፊያ ሽባባው ፣ መስፍን ጉቱ ፣ ምህረት ኢተፋ ፣ አቶዓለም ጥላሁን (ላሊ) ፣ ገዛኸኝ ሙሴ ፣ አዜብ ኃይሉ እና ሌሎችም ይገኙበታል ፡፡ መጋቢዎች የሆኑ ዘማሪዎችም አሉ ፣ ከእነዚህም መካከል ዳዊት ሞላልኝ ፣ ካሳሁን ለማ እና ዮሐንስ ግርማ ናቸው ፡ የኦሮሚኛ ቋንቋእንደ ካባ ፊዶ ፣ አባባ ታምስገን ፣ ኢዮብ ያዳታ ፣ ባአካ ባይያና ፣ መጋርሳ ባቅቃላ ፣ ዳስጣ ኢንሳርሙሙ ፣ ቢሊሴ ካርሳአ እና ሌሎችም ያሉ ዘማሪዎች በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ የወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናትን አገልግለዋል ፡፡ በትግርኛ ቋንቋ እንደ ዮናስ ኃይሌ ፣ ምህረት ገብረታቲዮስ ፣ ሰላም ሀጎስ ፣ ሩት መኩሪያ ፣ የማነ ሀብቴ ፣ አድሃኖም ተክለማሪያም እና ዮናታን እና ሶሱናን የመሰሉ ዘማሪዎች አሉ ፡፡ አዳዲስ ዘይቤዎችን በማስተዋወቅ በበርክሌይ የሙዚቃ ኮሌጅ የተማሩ እንደ ዳዊት "ዳኒ" ወልዴ ያሉ ወጣት ተዋንያን ናቸው ፡
ክላሲካል እና መሳሪያዊ የወንጌል ዘፈኖችም ከፍቅሩ አሊጋዝ እና ከቤቴል ሙዚቃ አገልግሎት ጋር አብረው አድገዋል ፡፡ እንዲሁም ፍቅሩ አሊጋዝ እ.ኤ.አ. ከ 1998 አንስቶ በዓመት ሁለት ጊዜ ለአከባቢው ክርስቲያን እና ክርስቲያን ያልሆኑ የማህበረሰቡ አባላት ለመድረስ ከቤቴል የውዳሴ እና አምልኮ መዘምራን ጋር ለሦስት ቀናት የውዳሴና የአምልኮ አገልግሎት እየሰጠ ይገኛል ፡፡ የበለጠ ልዩነትን አምጣ ፡፡ እንዲሁም እንደ ሂሩት በቀለ ፣ ሰለሞን ዲሳ እና ሙሉቀን ያሉ ቀደምት ዓለማዊ ዘፋኞች ከተለወጡ እና እንደገና ከተወለዱ በኋላ የወንጌል ዘፈኖችን አፍርተዋል ፡፡ በክርስቲያን ግርማ (በአሁኑ ጊዜ በዴንቨር ፣ በኮሎራዶ) ፣ እንደ አቤኔዘር ግርማ ፣ እንቁ ግርማ ፣ ናትናኤል በፍቃዱ ፣ ብሩክ በድሩ ፣ ዳንኤል በእውነቱ ፣ በረከት ተስፋዬ ፣ ሳምሶን ታምራት ፣ ያቤትስሰማ ፣ አሜሃ መኮንን ያሉ በርካታ የሙዚቃ አቀናባሪዎች አሉ ፡፡ , እንዳልካቸው ሃዋዝ ፣ እስጢፋኖስ መንግስቱ ፣እና ስፍር ቁጥር የሌላቸው የቤተክርስቲያን የሙዚቃ አጫዋቾች አሉ ፡፡ ዲጂታዊ የሙዚቃ ቅንብር ጥቅም ላይ የዋለ ሲሆን ሲኤምኤምኤ ፣ ቲ.ኤስ.ዲ.ኤስ. ፣ COMNS ፣ ሳሚ ፣ ናቲ ፣ ላንጋኖ ፣ ቤጌና ፣ ኪኔይ ፣ አልባስተር ፣ ሻሎም ፣ ዘፀአት እና ቤተልሔምን ጨምሮ ከሃያ በላይ ክርስቲያን የሙዚቃ ስቱዲዮዎች አሉ ፡፡
በወላይታ ፣ በሀዲያ ካምባታ ፣ በሲዳማ እና በሌሎችም የደቡብ አካባቢዎች የሚዘምሩ የወንጌል ዘማሪዎችም አሉ ፡፡
በወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ የተጫወቱት እንደ ኤልያስ መልካ ያሉ በኢትዮጵያ ውስጥ በጣም ዝነኛ የሙዚቃ አጫዋቾች ከዚያ በኋላ ወደ ዓለማዊ ሙዚቃ ተለውጠዋል ፡፡ አንዳንድ ዘመናዊ ዘፋኞች ብዙውን ጊዜ የአሜሪካን ወንጌላዊያን አርቲስቶችን ያስመስላሉ ፣ የባህላዊው የኢትዮጵያ ወንጌላዊነት እውነተኛ ሥዕል ያልሆኑ ሌሎች የአኗኗር ዘይቤዎችን አካተዋል ፡፡ የአጥቢያ ቤተክርስቲያኖች የቡድን መዘምራን ባህል በተወሰነ ደረጃ ተተኪ ተተኪ ሆኗል ነጠላ ዜማዎች በአኗኗራቸው በአወዛጋቢነት ታዋቂነትን ያተረፉ በግለሰባዊ ነጠላ ዘፋኞች ብዙውን ጊዜ ዓለማዊ ዝነኞችን ከሚመስሉ ፡፡
መለጠፊያ:Infobox Christian denomination መለጠፊያ:Christianity
P'ent'ay (from Ge'ez: ጴንጤ) is an originally Amharic–Tigrinya language term for Pentecostal and other Eastern-oriented Protestant Christians within Ethiopia and Eritrea, and the Ethiopian and Eritrean diaspora. Today, the term refers to all Evangelical Christian denominations and organisations in Ethiopian and Eritrean societies as Ethiopian-Eritrean Evangelicalism or the Ethiopian-Eritrean Evangelical Church. Sometimes the denominations and organizations are also known as Wenigēlawī (from Ge'ez: ወንጌላዊ).
Ethiopian and Eritrean Evangelical Christians are the result of American and European Protestant missionary work among youth who left the Orthodox Tewahedo churches because of theological differences, and later fanned by persecution against them. P'ent'ay Christians schismed from the Orthodox Tewahedo churches, other branches of Christianity, or converted from other religions with the aid of Protestant missionaries to reform Ethiopian Christianity from what they perceived doctrinal-theological diversions. Since the creation of P'ent'ay churches and organisations, prominent movements among them have been Pentecostalism, the Baptist tradition, Lutheranism, Methodism, Presbyterianism, and the Mennonites.
| name = P'ent'ay (ጴንጤ) / Wenigēlawī (ወንጌላዊ)
| image = Ecfelogo.gif
| imagewidth = 113
| members = ~16,500,000
| type = Eastern Christianity
| main_classification = Eastern Protestant Christian
| orientation = Pentecostal, Lutheran, Baptist, Mennonite, Anglican, Adventist, Holiness, Methodist, Presbyterian, Evangelical
| polity = Congregationalist and Presbyterian
| language = Oromo, Amharic, Sidama, Tigrinya, Somali, other Languages of Ethiopia, Languages of Eritrea, and languages of Ethiopian-Eritrean diaspora communities.
| area = Ethiopia, Eritrea, United States, Canada, Norway, Sweden, Finland, Denmark, Germany, United Kingdom, Israel, Kenya, Australia, and other parts of the Ethiopian-Eritrean diaspora
| website= Official ECFE website (english) Archived ኤፕሪል 17, 2021 at the Wayback Machine
| other_names= Ethiopian Evangelical Church, Eritrean Evangelical Church, Ethiopian Evangelicalism, Eritrean Evangelicalism
| founded_date=መለጠፊያ:Country data Ethiopian Empire
(19th-20th centuries)
| separated_from=mostly the Orthodox Tewahedo Churches (Ethiopian Orthodox Tewahedo Church & Eritrean Orthodox Tewahedo Church), and the Catholic Church (Eritrean Catholic Church and Ethiopian Catholic Church) [indirectly].
The term was coined in the late 1960s and was used as a pejorative for churches that believed in the Pentecostal experience and spiritual gifts of the Holy Spirit, used to describe local Protestant Christians who are not members of the Ethiopian Orthodox Tewahedo and Eritrean Orthodox Tewahedo churches (collectively known as the Orthodox Tewahedo). The term P'ent'ay is a shortening of the word "Pentecostal"; however, it is widely used when referring to all Protestant Christians but especially Evangelical Protestant Christians whether they are actually Pentecostal by denomination or not. Some Oriental Orthodox will also apply the term to the small Catholic population of Ethiopia and Eritrea (but this is rare). The equivalent rendition in many other languages is "Evangelical"; the term Wenigēlawī means "Evangelical" and has been used alongside P'ent'ay. Many of these groups describe their religious practices as culturally Eastern Christian, but Protestant Evangelical by doctrine.
The major Protestant denominations in Ethiopia and Eritrea are a group of indigenous, closely linked (part of the መለጠፊያ:Lang-am or community of churches) Baptist, Lutheran, Pentecostal, and Mennonite denominations.
Some P'ent'ay communities—especially the Mekane Yesus Lutheran Church for example—have been influenced by the Orthodox Tewahedo churches, which represents the dominant traditional Ethiopian and Eritrean Christian demographic, but for the most part are very Pentecostal in their worship and theology.
The ECFE, or Evangelical Church Fellowship of Ethiopia, is a consortium of born-again, Trinitarian Christians. The ECFE has 22 member churches, and based on 2004 statistics, 11.5 million members with an increase of 4 million annually. All P'ent'ay churches, regardless of denomination, are domestically known as አብያተ ክርስቲያናት (Abiate kristianat' or ābiyate kirisitīyanati') meaning 'churches' in the senses of a 'community of Christians' in Amharic, the official working federal language of Ethiopia. Most of these churches also operate ministries, colleges and bible societies like the Ethiopian Graduate School of Theology, Golden Oil Ministries, Evangelical Theological College, the Ethiopian Bible Society and Meserete Kristos College. These churches often work together by exchanging preachers and organizing church conferences.
According to the 2005 statistics from the World Christian Database, Ethiopian Pentecostal/Charismatic members cover a bit over 16 percent of the country as P'ent'ays of Ethiopia. The individual groups are the Word of Life Church (Kale Heywet) Church, Mekane Yesus, Churches of Christ, Misgana Church of Ethiopia, Assembly of God, Hiwot Berhan Church, Emnet Kristos, Meserete Kristos, Light of Life Church, Mulu Wongel (Full Gospel Believers Church) and other churches constituting slightly over 12 million P'ent'ays in Ethiopia. However, according to World Christian Encyclopedia, the Evangelical community is down to only 13.6% of Ethiopian population. According to the 1994 government census, Protestant Christians comprise 10% of the population (about 7-8 million today). According to membership and adherent records provided by the various churches and denominations, Ethiopian Protestants claim as high as 18.59% of the country's population which is inline with the recent data from the US Department of State.
Evangelicals in Ethiopia and Eritrea believe that one is saved by believing in Jesus as Lord and Saviour for the forgiveness of sins. They believe in the Father, the Son and the Holy Spirit, the one essence of the Trinity. Like all other Christian groups that accept the canonical gospels, P'ent'ays also believe in being "born again" (dagem meweled), as it is written numerous times in the Gospel of John, and demonstrated by one's baptism in the Holy Spirit as well as water baptism. Speaking in tongues is seen as one of the signs, but not the only sign, of "receiving Christ", which should include a new lifestyle and social behavior.
Although almost all Evangelical Protestant branches in Ethiopia and Eritrea have one or two theological differences or different approaches in the interpretation of the Bible, all of the four major branches follow the beliefs common to born-again Christians. The four major denominations also exchange pastors (megabi) and allow the preachers to serve in different churches when invited (full communion). All of the four main churches and others also share and listen to various gospel singers, mezmur (gospel music or hymn) producers and choirs.
For the most part, Ethiopian and Eritrean Protestants state that their form of Christianity is both the reformation of the current Orthodox Tewahedo churches as well as the restoration of it to the original Ethiopian Christianity. They believe Ethiopian Orthodox Christianity was paganized after the 960s, during the reign of queen Gudit, who destroyed and burned most of the church's possessions and scriptures. They claim those events have led to the gradual paganization of the Oriental Orthodox Churches which they say is now merely dominated by rituals, hearsay and fables. P'ent'ay Christians use the alleged "secularized teaching" of the current Ethiopian and Eritrean Orthodox churches, the alleged inability of most Orthodox followers to live according to the instructions of the Bible and the deuterocanonical books used by rural priests, as a proof to their belief in the Orthodox Tewahedo teaching is also mainly syncretized. P'ent'ay Christians use the history of the Ethiopian Orthodox Christianity prior to the 1960s as their own history, despite lacking historical continuity.
It was only during the early 20th century that American and European missionaries spread Protestantism with Mennonite and Pentecostal churches through the Sudan Interior Mission (SIM). When the SIM continued its movement after a brief ban during Ethiopia's war with Italy, it is written that the missionaries were taken aback by the fruits of their initial mission. The SIM had a large impact on the Ethiopian Kale Heywet Church. Peter Heyling was the first Protestant missionary in Ethiopia, and had a very influential impact on the Ethiopian Evangelical Church Mekane Yesus, a Lutheran denomination (while someመለጠፊያ:Who? regarded him as the founder of the P'ent'ay or Wenigēlawī movementመለጠፊያ:Cn). Protestant Christians still face persecution in rural regions and are assisted by the Voice of the Martyrs; however, there is a growing tolerance between the Ethiopian Orthodox, Muslims and the growing population of P'en'tay Christians in the urban areas of the country. With the dominance of the Ethiopian Orthodox Tewahedo and the growing Muslim population, the population of P'en'tay Christians was estimated around 16.15 million (19 percent of total population), according to the information released by the U.S. Department of State.
Recent misidentification of certain groups as P'ent'ay has caused confusion. One controversy involves Oneness Pentecostalism and Jehovah's Witnesses, which are strictly opposed by the other Protestant denominations.
The Metropolitan sui iuris Eastern Catholic particular churches of the Eritrean Catholic Church and Ethiopian Catholic Church are not P'ent'ay (Evangelical Protestant) churches but some Orthodox Tewahedo adherents have used the term P'ent'ay as a pejorative by conflating and 'othering' them with P'ent'ay (Evangelical Protestants).
According to Voice of the Martyrs there have been brutal killings of P'ent'ay Christians in rural areas that tend to be overlooked by the Ethiopian rural officials and stay undisclosed to international organizations. Some Oriental Orthodox families expel children out of their house if the children convert to Protestantism. Since the majority population is Orthodox, Voice of the Martyrs claims no criminal investigations are carried against Oriental Orthodox mobs who burn Evangelical churches, destroy houses and even murder P'ent'ay Christians.
Voice of the Martyrs also states that Evangelical Christians have been murdered by Islamic militants because they wouldn't renounce their faith in Christ. Islamic militants have stopped at least one bus (near Jijiga, a rural area) and demanded Christians recite the Islamic creed, killing those who refuse. The mostly rural churches like Kale Heywet have historically faced persecution with aggressors often doing so with impunity. During the previous 1970s and 1980s government, persecution was equally severe in the urban cities as well, with the likes of Mulu Wongel church (Full Gospel) and Mesereke Kristos Church facing widespread persecution and mass imprisonments and killings. Lacking western ties, the Mulu Wongel church was outlawed by the Derg Ethiopian government.
More persecution followed Ethiopian Protestants for more than a decade. However, after a change of government, religious equality including the right to worship, build churches and evangelize were restored. Minor and rural issues still exist. Despite these issues, compared to the past, the 1990s have brought the most freedom of religion in Ethiopia. Most of the Evangelical churches, especially Mulu Wongel, Assemblies of God, and Kale Heywet, faced persecution and detentions by previous governments. The state sponsored persecution of Protestants by the 1980s government created what some scholars call an "invisible church" and an underground evangelism where the membership of these churches drastically increased despite this era of persecution.
Since the early 1990s, persecution has mostly ceased, particularly in the cities and areas near the cities, and there is a growing level of tolerance between Evangelical Christians and other religious groups. The ruling party however established a Faith and Religious Affairs Directorate (similar to those in China) to issue licenses, to demand loyalty, and to infiltrate hierarchies of Christian and Islamic institutions. Even though it is not comparable to the state sponsored persecution of the past, P'ent'ay Christians in Ethiopia still face persecution from private citizens in Muslim dominated rural areas. Despite Ethiopia's well-known religious tolerance, culture related acceptance issues and the growth of some Evangelical churches have also led to some violence, especially as non-Orthodox Christians and Muslims seek to gain equal economic and social status as the traditionally privileged Orthodox Christians.
New challenges Christians face in Ethiopia include the Islamic fundamentalism movement mostly coming from radical Islamist organizations or followers of an extreme form of Wahhabist Islam coming from Saudi Arabia-linked Muslim non-governmental organizations and projects. In Eritrea, torture is used against Protestant Christians, more than 2000 Christians are subject to arrest (2006). The U. S. state department names it a Country of Particular Concern due to its violation of religious liberty. It has been reported that entire families are thrown into jail. According to the Barnabas Fund, in April 2010 a 28-year-old student died after she was held in a metal shipping container for 2 years, after being arrested for attending a Bible study.
መለጠፊያ:More citations needed section Music, more technically speaking "hymns" or "psalms" (Mezmur — መዝሙር – in Amharic, the official language of Ethiopia, and also in other Ethiopian-Eritrean languages as well) plays a big role in preaching and the daily life of P'ent'ay/Evangelical Christians. With the belief that music should be for God, and him alone, Ethiopian mezmur does not have ethnic or cultural boundaries, nor restriction on what style or instruments to use. However, there are apparent influences from American evangelicals that have led to commercialization and cross-overs. CD, cassette and DVD sales are now one of the rare Ethiopian industries on the rise.
Even though some of the older generation of singers didn't have the financial means to make cassettes, they have influenced Ethiopian music in various ways while singing in local churches. Some of the early singers are Addisu Worku, Leggesse Watro, the Araya Family who used to sing on Misrach Dimts Radio.
Mekane Yesus Church led the way in translating hymnals from the Swedish and adapting from Ethiopian Orthodox Tewahedo Church. In the early 1970s the Meserete Kristos Church Choir was established. Some from Tsion Choir from Mulu Wongel joined the newly established choir and Meserete Kristos continued developing songs in Ethiopian languages. During these early years, other groups like Bethel singers also produced Ethiopian gospel songs.
Some of the early comers were Mulu Wongel and Meserete Kristos choirs, which now have up to Choir E and F, with each having 8, 9 albums. Some of these churches in other branch cities have stopped using single letters for choir names, and applied names instead. Other early comers Mekane Yesus church choir, Mulu Wengel church choir, Meserete Kristos church (MKC) choir arrived around the 1970s. Solo vocalists developed fast in these and other churches. Addisu Worku, Dereje Kebede, Tamrat Walba, Tesfaye Gabisso, Eyerusalem Teshome, Tamerate Haile, Tadesse Eshete, Gizachew Worku, Atalay Alem and Shewaye Damte fill in some of this list that started early.
Some of the late 20th century singers include Kalkidan Tilahun (Lily) of Qale Hiywet Church, Ahavah Gospel Singers, Dagmawi Tilahun (Dagi) of Mulu Wongel Church and Elias Abebe of the Assemblies of God church. Others are Awtaru Kebede, Sophia Shibabaw, Mesfin Gutu, Mihiret Itefa, Lealem Tilahun (Lali), Gezahegn Muse, Azeb Hailu and many more. There are also singers who are pastors, some of them are Dawit Molalign, Kasshaun Lemma and Yohannes Girma. Oromo language singers like Kabaa Fidoo, Abbabaa Tamesgeen, Iyoob Yaadataa, Baacaa Bayyanaa, Magarsaa Baqqalaa, Dastaa Insarmuu, Bilisee Karrasaa, and others have also served Evangelical Churches in southwestern Ethiopia. In the Tigrinya language, there are singers like Yonas Haile, Mihret Gebretatios,Selam Hagos, Ruth Mekuria, Yemane Habte, and Adhanom Teklemariam and duos like Yonatan and Sosuna. Introducing new styles are young performers like Dawit "Danny" Wolde who studied at Berklee College of Music.
Classical and instrumental gospel songs have also flourished with Fikru Aligaz and Bethel Music Ministry. Also, Fikru Aligaz has been providing a three-day praise and worship service with the Bethel Praise & Worship Choir to reach local Christian and Non-Christian members of the community twice a year since 1998. Duos like Aster & Endalkachewu or Geta Yawkal & Berektawit bring more variety. Also, formerly secular singers like Hirut Bekele, Solomon Disasa and Muluken have produced gospel songs after they convert and become born-again Christians. There are many music composers in P'ent'ay church like Christian Girma (currently living in Denver, Colorado), Ebenezer Girma, Enku Girma, Nathanael Befikadu, Biruk Bedru, Daniel Ewnetu, Bereket Tesfaye, Samson Tamrat, Yabets Tesema, Ameha Mekonen, Endalkachew Hawaz, Estifanos Mengistu, and there are countless church music players. Digital music composition is utilized and there are more than twenty Christian music studios in Ethiopia, including CMM, TDS, COMNS, Sami, Nati, Langanoo, Begena, Kinnei, Albastor, Shalom, Exodus, and Bethlehem.
There are also gospel singers who sing in Wolayta, Hadiya-Kambata, Sidama, and other areas of the South.
Some of the most famous music players in Ethiopia like Elias Melka, played in Evangelical churches has subsequently converted to secular music. Some modern singers often mimic American Evangelical artists, allegedly including other lifestyles that are not genuine depictions of traditional Ethiopian Evangelicalism. The tradition of local church group choirs, has to an extent been supplanted by individual solo singers who have controversially gained celebrity status with their lifestyles often resembling secular celebrities.
መለጠፊያ:Africa in topic