Bartholomew Teeling

Oifigeach míleata agus náisiúnaí Éireannach ab ea Bartholomew Teeling (c 1774 – 24 Meán Fómhair 1798). Bhí sé ina cheannaire ar fhórsaí na reibiliúnach le linn Éirí Amach 1798 in Éirinn sa bhliain 1798 agus rinne sé gníomh cróga le linn Chath Chúil Mhui
Rugadh Bartholomew Teeling c. 1774 i Lios na gCearrbhach, Contae Aontroma, mac le déantóir línéadaigh Caitliceach saibhir . Agus é ag fás aníos, cuireadh oideachas ar Teeling i Scoil Dubordieu i Lios na gCearrbhach. Chuaigh a dheartháir óg Charles ar aghaidh ina scríbhneoir. Sa bhliain 1795, chuaigh an bheirt deartháireacha isteach i gCumann na nÉireannach Aontaithe agus chabhraigh siad le comhghuaillíocht na heagraíochta leis na Cosantóirí a dhaingniú . I gContae an Dúin, ba é a dheartháir céile, John Magennis, "Ardmháistir" na gCosantóirí. Sa bhliain 1796, thaistil Batholomew go dtí an Fhrainc chun tacaíocht a spreagadh d' ionradh na Fraince ar Éirinn .
Sa bhliain 1798, bhris Éirí Amach na hÉireann 1798 i gcoinne riail na Breataine in Éirinn amach . D’fhill Teeling ar Éirinn an 22 Lúnasa 1798 mar aide-de-camp don Ghinearál Jean Humbert, agus thuirling sé ag Cuan Chill Ala idir Contae Shligigh agus Maigh Eo le fórsa trúpaí Francacha. Ar 28 Lúnasa, ghabh fir Humbert Caisleán an Bharraigh agus bhunaigh na hÉireannaigh Aontaithe Poblacht Chonnacht ina dhiaidh sin . Bhrúigh trúpaí Humbert soir trí Chontae Shligigh, tar éis fórsaí a chomhcheangal le reibiliúnaithe áitiúla, ach cuireadh stop leo le gunna a bhí suiteáilte ag fórsaí an rialtais os cionn Charraig an Aontais in aice le Cúil Mhuine.
Ar 5 Meán Fómhair 1798, ghlac Teeling páirt i gCath Chúil Mhuine. Bhain sé an bealach amach do bhua Francach-Éireannach trí an ghunna a cuireadh isteach ag Union Rock a dhíchumasú leis féin le linn an chatha tar éis dó briseadh ó champa na bhFrancach agus ag dul ar cosa in airde i dtreo an namhad, agus é armtha le piostal amháin. Mharaigh Teeling an gunnadóir a bhí i mbun an ghunna agus ghabh sé é, rud a thug deis don chomhfhórsa Francach-Éireannach dul ar aghaidh agus a chuir iallach ar a gcéilí comhraic cúlú i dtreo a mbeairic i Sligeach, tar éis 60 fear a mharú agus 100 a ghabháil.
Le linn Chath Bhéal Átha na Muc, a troideadh in aice leis an Longfort, gabhadh Teeling agus tuairim is 500 Éireannach eile in éineacht lena gcomhghuaillithe Francacha. Chaith lucht riarachán Chaisleán Bhaile Átha Cliath leis na Francaigh mar phríosúnaigh chogaidh agus cuireadh ar ais chun na Fraince iad ar ball, ach cuireadh na príosúnaigh Éireannacha chun báis. Tar éis a ghabhála, cuireadh Teeling faoi thriail armchúirte. Chun é a aithint go dearfach, liostáil na húdaráis William Coulson, déantóir damaisc ó Lios na gCearrbhach, a d'aithin é mar mhac le Luke Teeling, ceannaí línéadaigh a raibh cónaí air i gCnoc an tSéipéil, Lios na gCearrbhach. Crochadh Teeling i bPríosún Chnoc an Arbhair i mBaile Átha Cliath. Rinne Teeling iarracht an ráiteas seo a leanas ón scafall a léamh, ach níor ceadaíodh dó:
Creidtear gur ag olluaigh na reibiliúnaithe ag Acra na gCraipithe, Baile Átha Cliath, a cuireadh é.
Sa bhliain 1898, bliain chomórtha céad bliain an chatha, cuireadh dealbh Teeling in airde i gCarraig na gCat. Ceann de na príomhshráideanna i mBaile Shligigh, a fhreastalaíonn ar Theach Cúirte Shligigh agus ainmníodh príomhbheairic an Gharda Síochána ina dhiaidh sin mar Shráid Teeling freisin in ómós do Bartholomew Teeling.