davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Mirza Adigozal bey family Mausoleums

Mirza Adigozal bey family Mausoleums (Azerbaijani: Mirzə Adıgözəl bəy ailəsinin türbələri) are architectural monuments dedicated to Mirza Adigozal bey, Azerbaijani historian. The historical monument is an Islamic mausoleum in the Azerbaijani village of Rahimli, Goranboy District. The site is also the final resting place of his family members.
The buildings in the complex surround a small graveyard in the Rahimli village. They were constructed in the 19th century. The mausoleum complex is now owned by the Ministry of Culture.
The present complex includes 6 separate surviving mausoleums (türbe) with domes. 4 big mausoleums were built of burnt brick, while cobblestones and pebbles were used for the remain small ones. All of them are relatively small buildings, domed and quadrilateral in shape, containing a single chamber.
Around the western edge of the tomb, there is an inscription carved by Mirza Mehdi Ganjavi, calligrapher. Over the façade, placing on the gypsum panel, this inscription attributes the main tomb to Mirza Adigozal bey, and other tombs to his close relatives. The mausoleum of Mirza Adigozal bey bears the date of 1847/1848 as the year of his death.
The big four mausoleums, made of square burnt bricks, were built in the same line, at a distance of about 10 meters from each other. The two tombs in the middle are better studied technically.
The exterior of Mirza Adigozal bey's mausoleum is a brick masonry. It features a quadrilateral base and domed sepulchre. The mausoleum has a cross with shallow arms inside. This form is based on one of the most common early forms of domed mausoleums.
The edifice has dimensions of 5.8x5.8 m inside. Thickness of the facade walls is 82 cm. The mausoleum is covered by a spherical dome with a projecting roof over the main part of the tomb. Dome was constructed of bricks which had dimensions of 20x21x4 cm. The main entrance faces towards the south. Additionally, the tomb also has three side doors.
The second mausoleum, located near the Mirza Adigozal bey's mausoleum, has a square shape with corners cut from the outside. The walls of the monument were shaped with niches. The niches were completed in an arrow-shape. The surface of the niches was made of brick with a pine-weave. The internal dimensions of the second tomb corresponds to the architecture of Mirza Adigozal bey's mausoleum. Its interior arches had been decorated with floral patterns. Ornaments were firstly outlined on a lime plaster and painted in bright colours afterwards.
Once comida

Once comida fue una serie de televisión chilena, del género comedia de situación, que era emitido en vivo por Televisión Nacional de Chile (TVN). Fue estrenado el 18 de abril de 2016 y terminó el 23 de junio de ese mismo año.​ Su nombre hace referencia al hábito de los chilenos de «tomar once» (merendar) a la hora de la cena.
Contó con la participación protagónica de Katty Kowaleczko y Patricio Torres, como los padres de la familia Iglesias, y con las actuaciones estelares de Valentina Acuña y Diego Boggioni, como los hijos. También tuvo la participación de Carolina Paulsen y Alex Zisis como antagonistas.
Tras separarse, Myriam (Katty Kowaleczko) ha logrado salir adelante junto a sus hijos. Por un lado, Mateo (Diego Boggioni), no ha logrado cumplir sus metas y ha repetido cuatro veces el mismo curso en el liceo; y por el otro lado se encuentra Daniela (Valentina Acuña), la más inteligente de los mellizos que está a muy pocos años de terminar la universidad.
Luego, de una crisis económica en la empresa del exmarido de Myriam, Rodolfo Iglesias (Patricio Torres) es despedido y se encuentra sin un lugar estable donde vivir dando preferencia a su familia y pagando la deuda que le debían al banco. ¿Ahora que podrá hacer Rodolfo?
Una tarde antes de tomar «Once Comida», Rodolfo vuelve a su hogar, y recibe una noticia que podría cambiar todas sus comidas desde aquel momento. ¡Rodolfo vuelve al hogar para trabajar como nano!
Jash (comida)

Jash (armenio: Խաշ, georgiano: ხაში, khashi, azerí: xaş, turco: Kelle Paça) es una sopa tradicional de la cocina armenia, elaborado principalmente con las pezuñas de las vacas (o del ganado). En el pasado era considerado como un plato humilde que proporcionaba alimento a las clases más bajas las zonas rurales, se considera un plato que aparece servido en las festividades de invierno, por regla general en compañía de hombres.
El principal ingrediente del khash son los pies o pezuñas del ganado, principalmente de la vaca. Es posible que otras partes entren en la elaboración de este plato, tales como la cabeza y el estómago. Las pezuñas (conocidas en armenio como totikner) se depilan, se limpian convenientemente y se cuecen en agua durante un largo periodo de tiempo (generalmente una noche) hasta que se forma un caldo denso y la carne se separa de los huesos. No se añade sal o especie alguna durante este proceso de cocción. El plato se sirve caliente. Sólo se le añade sal, ajo, y zumo de limón, o vinagre de acuerdo con el gusto del comensal. Se suelen añadir mendrugos de lavash seco para que exista algo más de sustancia en el caldo.
El Khash se sirve por regla general acompañado de otros alimentos, tales como chiles (rojos o amarillos), encurtidos, rábanos, queso, y abundante cantidad de hierbas frescas. La comida se acompaña de vodka (preferiblemente con vodka de moras) y agua mineral.
Existe un ritual en los banquetes en los que se sirve el khash. Muchos participantes dejan de comer el día anterior para poder abordar con mayor apetito el Khash. La ingesta de esta sopa de olor y aromas fuertes en conjunción con el alcohol (vodka) potencia los sabores, el khash se elabora por regla general los fines de semana o en las vacaciones.
Las convenciones modernas en Armenia dictan que este plato debe ser servido sólo en los meses que poseen la letra 'r' en su nombre, esto excluye mayo, junio, julio, y agosto (el nombre de los meses en armenio procede de las denominaciones latinas ). No existe esta restricción en Georgia y en Azerbaiyán esta servido en los meses de invierno. Un alimento similar denominado piti en la vecindad de la provincia de Kars, se elabora con las patas (pies) de ganado, principalmente ovejas. El Khash permanece con sus ingredientes básicos desde hace muchos siglos.
La población caucásica cree que el Khash posee propiedades preventivas o de detención de la artritis, es una creencia popular no corroborada por la ciencia, ellos razonan que la abundancia en sus ingredientes de elementos tales como las junturas de las articulaciones, los cartílagos, las pezuñas, los tejidos conjuntivos.
George DelHoyo

George DelHoyo (born November 23, 1953), also known as George Deloy, is a Uruguayan-born American actor.
DelHoyo, who was also raised in Salt Lake City, Utah, began performing in the theatre in New York City during the 1970s. Working under the name George Deloy, he performed in plays and musicals at many of the major American regional theaters such as Seattle Repertory, American Conservatory Theater in San Francisco, Old Globe Theatre in San Diego, Cincinnati Playhouse, Mark Taper Forum in Los Angeles and Huntington Theatre in Boston. His first big break came in 1976, playing Kyle Nunnery in the Broadway musical, The Robber Bridegroom.
In 1978, DelHoyo moved to Los Angeles and became a contract player for Universal Studios, under the screen name George Deloy. Much of his work was in television – one of his first characters was Bert in the episode "Breakout to Murder" of the NBC crime drama series The Eddie Capra Mysteries in 1978, followed in 1979 by the role of Dr. Gilbert Kent on the TV miniseries The Seekers. He starred alongside Brian Dennehy and Katherine Saltzberg in the 1982 sitcom Star of the Family playing sex-crazed Frank Rosetti. In 1986, DelHoyo landed a major role on the soap opera Days of Our Lives, playing the villain Orpheus. During the years of 1989-1991, DelHoyo landed the role of Rob Donnelly on the soap opera Generations. During the 1980s and 1990s he was known primarily as a guest or recurring character on series such as St. Elsewhere, L.A. Law, Nine to Five, Beverly Hills 90210, Walker, Texas Ranger, Home Improvement, Cheers, Frasier, and Superman: The Animated Series. DelHoyo also played the role of a policeman in Tales from the Crypt.
For the 1996 PC video game and PlayStation port Descent, and its sequels Descent II and Descent 3, DelHoyo voiced the protagonist, the Material Defender.
DelHoyo has become noted as a voice-over artist, lending his voice to numerous Hollywood film trailers and network television promos. In 2008 he was featured in the book Secrets of Voice-Over Success by voice actress Joan Baker. The following trailers and promos include:
In 1998, DelHoyo starred in the romantic comedy Dead Letter Office. He appeared in the Academy Award-winning animated feature Rango (2011) produced by Industrial Light & Magic and released by Paramount.
Queso flameado

Queso flameado (lit. 'flamed cheese'), also known as queso fundido or choriqueso, is a dish of hot melted cheese and spicy chorizo that is often served flambé. Often compared to cheese fondue, it is a party dish; it is popular at cookouts and in restaurants as an appetizer. Almost unique in Mexican cuisine, in the cuisine of the United States this dish has been widely adapted and is considered a native dish in El Paso. In Mexico, it occurs in restaurants more often in the north. Typical main ingredients are melted cheese and a characteristic meat sauce of loose fresh chorizo, tomato, onion, chile and spices. It is served in a small, shallow casserole or other ceramic or metal heat-proof baking dish. The cheese and sauce are prepared separately, and combined just before serving. This may be done at the table, especially if finished with a flambé: high alcohol liquor is poured on the cheese and ignited, and as it burns the server folds in the sauce. If not flambéed, the mixture may be quickly broiled. Either way, the finished dish is presented while it is still bubbling hot, and it is spooned onto small soft tortillas for individual servings.
Queso flameado is said to originate in the borderlands of northern Mexico and the southwestern United States, as a campfire dish.
In Tex-Mex restaurants, this dish is sometimes confused or conflated with chili con queso, a cheese sauce served with tortilla chips for dipping. The term queso fundido also refers to processed cheese and is defined as such in the Spanish version of Codex Alimentarius.
Both the cheese and the meat sauce are prepared just before serving, and are served hot. Oaxaca cheese and Chihuahua cheese are popular, but other melting cheeses (cheeses such as whole milk mozzarella, which remain stringy when melted) may be used. Some consider stringy cheese to be an essential part of this dish, but if this quality is not desired then a fresh farmer's cheese or goat cheese is a good alternative. If fresh chorizo is not available, pieces of dry chorizo or another sausage may be used. Common additions are strips of roasted chiles and sautéed mushrooms. For the flambé, popular liquors include rum, brandy, and tequila. Of the two most common types of tortilla in Mexico and Texas, corn or wheat, may be used. In Puerto Vallarta, flour tortillas usually are served only with certain dishes, including queso flameado, corn tortillas otherwise being the norm.
Collation (meal)

The term collation refers to one or two light meals allowed on days of fasting, especially in Western Christianity. Its purpose is to allow a believer to perform their duties while fasting throughout the day.
The traditional Black Fast of Western Christianity, which was broken after sunset, did not permit a collation if strictly observed. After the 14th century AD, taking a collation became a normative part of Christian fasting practices in many localities. Water was not allowed to be consumed during the collation, but only during the main meal, which was taken after sunset.
The consumption of a collation originally derives from the rule dating from the mid-6th century A.D. in Benedictine monasteries, that the usual evening meal was to be followed by the reading of excerpts from Collationes patrum in Scetica eremo written by John Cassian in around 420 A.D. However, according to the Rule of Saint Benedict, on days of fasting there would be no evening meal: Vespers was directly followed by the readings from the Collationes or the Lives of the Fathers, and then Compline.
By the 9th century AD the strict rules about fasting in Western Christianity started to become more relaxed, as it became allowed to have a small amount of water in the evening on fast days. Over the centuries, this eventually grew to apply to the indulgence of "a recognized quantity of solid food" allowed on days of fasting, with or without abstinence. The evening collation came to be defined by the Catholic Church as being less than eight ounces of food. In the 19th century, the allowance of another collation, called a frustulum, was introduced by the Catholic Church and is permitted to be eaten in the morning.
At the present time, on Christian strict fasting days of Lent (Ash Wednesday and Good Friday), the Catholic Church prescribes "only one full meal a day, but does not prohibit taking some food in the morning and evening, observing — as far as quantity and quality are concerned — approved local custom.". This is, in some places, interpreted as "one full meal, as well as two smaller meals that together are not equal to a full meal".
Similarly, a Missouri Synod Lutheran publication delineating fasting guidelines states that "On fasting days, two ¼ meals are eaten, and one regular meal in the evening". The Traditional Saint Augustine's Prayer Book: A Book of Devotion for Members of the Anglican Communion defines "Fasting, usually meaning not more than a light breakfast, one full meal, and one half meal, on the forty days of Lent."
The French court of Louis XIV used the term collation to refer to light meals in general. In British English today, a collation is likewise a light meal, offered to guests when there is insufficient time for fuller entertainment. It is often rendered cold collation in reference to the usual lack of hot or cooked food. The Polish word kolacja ("supper") is a derivation.
In modern Italian, the two small meals are the prima colazione (breakfast) and seconda colazione (lunch). The word "colazione" itself in the general language now means "breakfast" (whereas the English "break their fast" for breakfast; lunch is pranzo in Italian).
Wonchi (volcano)

Wenchi crater lake, also spelled as Wancii or Wonchi, is a volcano located 98 km (61 mi) west of Addis Ababa, in Oromia Region, Ethiopia. At 3,450 m (11,320 ft) above sea level, it is the highest volcano in Ethiopia, 13.5 km (8.4 mi) from Mount Dendi, Ethiopia's second highest volcano. Wonchi is located at equal distance between the towns of Ambo and Woliso. It erupted in the Tertiary period of the Cenozoic Era.
The volcano has a 4 by 4.8 km (2.5 by 3.0 mi) wide caldera, and a single crater lake, Wonchi lake, about 450 m (1,480 ft) below the rim of the volcano. Study of Wonchi's caldera is incomplete; initial findings show it could be as much as 900 m (3,000 ft) deep, and the lake itself could be as deep as 400 m (1,300 ft).
Besides Wonchi lake, the caldera also contains hot springs, waterfalls, valleys, and other scenery. There are two islands in the lake. On one of the islands there is an ancient church called Cherkos monastery. The monastery is thought to have been built in the 13th century by St. Tekle Haymanot and rebuilt in the 15th century by Emperor Zara Yaqob. It houses a huge church bell known as the "Gondar bell" in honor of the alleged Gondar-reigning Emperor Fasilidas.One can reach the islands and the monastery by ferry. Due to its unique topography, Wanchi has a wide variety of animal and plant species. For these reasons, Wanchi has become a popular tourist destination in Ethiopia. This has been the case even though there was no dry weather road. Since the construction of Ambo-Waliso gravel road, tourism has emerged as one of the rapidly growing economic sectors in the district, Wanchi lake becoming a favored weekend destination for residents of nearby cities including Addis Ababa. The tourist can hire horses to take down the mountain to the lake. It takes about one hour from the volcano rim to reach the lake side.
The Office of Prime Minister Abiy Ahmed has worked on developing the destination and increasing tourist flow to the area with its most recent development project, "Dine for Ethiopia."
A new eco-resort is being built in Wonchi by Ethiopian Airlines. Displaced farmers were given small homes around the lakeside in a special development. There is currently no sustainable development plan for the lake and its Christian population. Locals offer horse rides down to the lake, and rowers give boat rides to and around the island inhabited by a monk who has lived there for more than 10 years.
Dabbahu Volcano

Dabbahu Volcano (also Boina, Boyna or Moina) is an active volcano located in the remote Afar Region of Ethiopia. This stratovolcano is part of the Afar Triangle (Afar Depression), a highly active volcanic region which includes Erta Ale. An eruption on September 26, 2005 created a large fissure in the ground, known as the Dabbahu fissure.
The only eruption of the volcano in recorded history occurred on September 26, 2005. Preceding the eruption, the ground swelled and an earthquake swarm consisting of over 130 events occurred. Earthquakes measured 4.2 on the Richter scale. The eruption began 5 kilometers northeast of the summit. Ash from the eruption darkened the area surrounding the volcano for nearly 3 days.
The eruption formed a 500 m long fissure (12°39′01″N 40°31′10″E﻿ / ﻿12.6502°N 40.5195°E﻿ / 12.6502; 40.5195) and a 30 m (98 ft) wide pumice cone at the fissure's southern end. Ash reached as far as the administrative center of Teru, located 40 km (25 mi) southwest of the volcano.
The volcano is located along the Somali Plate. Researchers predict that the land along this region, known as the East African Rift, will eventually break away, creating a new island consisting of eastern Ethiopia and Djibouti with a new sea in between. Using seismic data from 2005, a research study predicted that this could occur in about one million years.
Scientists are studying the fissure for extremophiles.
Pele's hair

Pele's hair (closest modern Hawaiian translation: "lauoho o Pele") is a volcanic glass formation produced from cooled lava stretched into thin strands, usually from lava fountains, lava cascades, or vigorous lava flows. It is named after Pele, the Hawaiian goddess of volcanoes.
Mentions of this type of lava can be found in 18th Century Hawaiian newspapers where it is called "Lauoho o Pele," "Lauoho Pele," and "Lauoho ehuehu a Pele."
Wind often carries the light fibers high into the air and to places several kilometers away from the vent. Strands of Pele's hair commonly gather on high places like treetops, radio antennas, and electric poles.
Pele's hair has been produced by volcanoes around the world, for example in Nicaragua (Masaya), Italy (Etna), Ethiopia (Erta’ Ale), and Iceland, where it is known as nornahár [ˈnɔ(r)tnaˌhauːr̥] ('witches' hair'). It is usually found in gaps in the ground, mostly near vents, skylights, ocean entry, or in corners where Pele's hair can accumulate.
Touching Pele's hair is not recommended, because it is very brittle and very sharp, and small broken pieces can enter the skin. Gloves should be worn while examining it.
Pele's hair may occur along with Pele's tears, small pieces of solidified lava drops. Both provide information to volcanologists about the eruption, such as the temperatures and the magma's path to the surface. Plagioclase starts to crystallize from the magma of Pele's hair at around 1,160 °C (about 2120 °F). Also, the shape of the tears can provide an indication of the velocity of the eruption, and the bubbles of gas and particles trapped within the tears can provide information about the composition of the magma chamber.
The strands are created when molten lava is ejected into the air and form tiny droplets, which elongate perfectly straight. It usually forms in lava fountains, lava cascades, and vigorous lava flows.
Pele's hair has a golden yellow color and looks like human hair or dry straw. In sunlight, it has a shimmering gold color. Length varies considerably, but is typically 5 to 15 cm, and can be up to 2 m. Hair diameter ranges from about 1 to 300 μm (0.001 to 0.3 mm).
Into the Inferno (film)

Into the Inferno is a 2016 documentary film directed by Werner Herzog. In it, Herzog and volcanologist Clive Oppenheimer explore active volcanoes around the world, especially how they have impacted the cultures of the people who live near them. The film had its world premiere at the 43rd Telluride Film Festival on 3 September 2016 before it began streaming on Netflix on 28 October.
In his exploration of active volcanoes in Vanuatu, Indonesia (Mount Sinabung and Mount Merapi), Ethiopia (Erta Ale), Iceland, and North Korea (Paektu Mountain), Herzog is led by volcanologist Clive Oppenheimer, who hopes to minimize destructive impact of volcanoes through his work. The primary goal of Herzog's quest is to get a better idea of our origins and nature as a species. He finds volcanoes mysterious, violent, and rapturously beautiful, and claims that "there is no single one that is not connected to a belief system."
The film had its world premiere at the 43rd Telluride Film Festival on 3 September 2016. It screened at the Toronto International Film Festival on 13 September, and opened the Muestra de Cine de Lanzarote on 22 November. Netflix made the film available for streaming worldwide on 28 October.
On the review aggregator website Rotten Tomatoes, 92% of 49 critics' reviews of the film are positive, with an average rating of 7.50/10; the site's "critics consensus" reads: "Into the Inferno finds director Werner Herzog observing some of the most beautiful -- and terrifying -- wonders of the natural world with his signature blend of curiosity and insight." On Metacritic, it has a weighted average score of 76 out of 100 based on reviews from 17 critics, indicating "generally favorable" reviews.
Dougal Jerram

Dougal Alexander Jerram (born 12 December 1969) is a British geologist/earth scientist, and television and media presenter/contributor.
As an earth sciences expert, he has appeared on the BBC, National Geographic, Discovery Channel, History Channel and Channel 4, and on many other TV and radio programs, relating the earth sciences to the general public. He has published over 45 scientific papers, has edited for scientific journals, and has held posts on committees including the Volcanic and Magmatic Studies Group of the Geological Society. In 2006 he received the Murchison Fund by the Geological Society of London for his early career contribution to geology.
Born in 1969, Dougal grew up in the London suburbs (with a brief stint in Manchester). His love for geology and the Earth was first realised whilst studying at London's Northwood School. Studying geology, he graduated from Cardiff University in 1992. He obtained his doctorate in 1996 at the University of Liverpool based on his research into ways that textures in volcanic and igneous rocks were formed and could be studied.
He began his professional career in 1996 with a two-year postdoctoral position at the University of Würzburg, Germany. In 1998 he returned to the UK and spent 13 years as research fellow, lecturer and senior lecturer at the University of Durham. In June 2011 he set up DougalEARTH Ltd., where he combines his pursuits in consultancy, media, research and teaching.
Dougal's first major TV appearance was on a popular science expedition to Ethiopia called 'The Hottest Place on Earth' for the BBC and discovery in 2009, having appeared early that year on Britain From Above with Andrew Marr. He has subsequently appeared on a number of science-related films, usually at or very near live volcanoes. In 2010 he reported extensively on the air travel disruption after the 2010 Eyjafjallajökull eruption in live TV interviews on BBC, Sky News, ITV and various radio programs, and in features for Channel 4 news, BBC and The Guardian. He has also made live TV appearances as Dr Volcano for The One Show on BBC.
TV and media contributions
"In The Hottest Place on Earth, a team of scientists and adventurers descended on a low-lying part of Ethiopia to analyse volcanic activity, the landscape and the way of life of the tribe. Dougal Jerram, the geologist, was fantastic, explaining how the rocky landscape was tilted along cracks in the Earth's crust." – The Times, 20 March 2009.
As well as contributing a significant volume of scientific literature (see publications list), Dougal has written two earth science books:
ఉమ్మడి కుటుంబం

కుటుంబం అనగా భార్య, భర్త, పిల్లల సమూహం. ఉమ్మడి కుటుంబం అనగా ఒకే గృహంలో రెండు లేక అంతకంటే ఎక్కువ కుటుంబాల సమూహం. పూర్వ కాలం నుండి భారత దేశ కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రధానంగా ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ. సాధారణంగా ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థలో, తాతయ్యలు, నాయనమ్మ తాతయ్యలు, తల్లితండ్రులు, భార్యా భర్తలు, పిల్లలు, వదిన, మరదలు, పిన్ని, అన్నయ్యలు, తమ్ముళ్ళు ఉంటారు.
నెహ్రూ-గాంధీ కుటుంబం

నెహ్రూ-గాంధీ కుటుంబం భారత రాజకీయాలలో ప్రముఖ స్థానాన్ని ఆక్రమించిన భారతీయ రాజకీయ కుటుంబం. వివిధ సభ్యులు సాంప్రదాయకంగా పార్టీకి నాయకత్వం వహించినందున, కుటుంబం ప్రమేయం సాంప్రదాయకంగా భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ చుట్టూ తిరుగుతూ ఉంటుంది. ఈ కుటుంబంలోని ముగ్గురు సభ్యులు జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ, ఇందిరా గాంధీ, రాజీవ్ గాంధీ భారతదేశానికి ప్రధాన మంత్రిగా పనిచేశారు, ఇంకా చాలా మంది పార్లమెంటు సభ్యులుగా ఉన్నారు.
ఆదర్శ కుటుంబం

ప్రసాద్ ఆర్ట్స్ బ్యానర్‌పై కె.ప్రత్యగాత్మ కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, దర్శకత్వం వహించిన ఆదర్శ కుటుంబం 1969, జూన్ 6వ తేదీన విడుదలయ్యింది.అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, జయలలిత , జంటగా నటించిన ఈ చిత్రం లో చిత్తూరు నాగయ్య, గుమ్మడి , అంజలీ దేవి,నాగభూషణం, ఎస్ వరలక్ష్మి ముఖ్య పాత్రలు పోషించారు. ఉత్తమ ప్రాంతీయ చిత్రంగా, భారత ప్రభుత్వం చే ఈచిత్రం ఎంపిక కాబడింది. ఈ చిత్రానికి సంగీతం సాలూరి రాజేశ్వరరావు అందించారు.
ఒక ఊళ్లో మోతుబరి భూస్వామి రాఘవేంద్రరావు (నాగయ్య). భార్య రాజ్యలక్ష్మి (హేమలత). వారికి నలుగురు కుమారులు. పెద్దవాడు పట్టాభి (గుమ్మడి), పెద్ద కోడలు జానకి (అంజలిదేవి). ఇంటి ఖర్చులు, జమలు పట్టాభి, వంటా వార్పూ, పెట్టుపోతలు జానకి నిర్వహిస్తుంటారు. రెండో కుమారుడు ప్రకాశం (నాగభూషణం) గ్రామ రాజకీయాల్లో పాల్గొని ప్రెసిడెంటుగా విధులు నిర్వహిస్తుంటాడు. అతని భార్య జయ (ఎస్ వరలక్ష్మి), వారికొక కుమారుడు వాసు. మూడో కుమారుడు శారీరక దారుఢ్యాన్ని పెంచుకుంటూ పోటీల్లో పాల్గొంటుంటాడు. అతని భార్య రమ (గీతాంజలి). నాల్గవ కుమారుడు ప్రసాద్ (అక్కినేని నాగేశ్వర రావు). పట్నంలో చదువుతూ తనతోటి సహాధ్యాయిని, డాక్టరు చదివిన సరోజ (జయలలిత)తో ప్రేమలో పడతాడు. రాఘవేంద్రరావు కూతురు అనిత. ఆమె భర్త రే చీకటితో బాధపడుతూ సరిగ్గా ఏ పనీ చేయని సూర్యం (పద్మనాభం). అత్తవారింట్లోనే తిష్టవేయమని తల్లి దుర్గమ్మ (సూర్యకాంతం) హెచ్చరికతో అక్కడే కాలం గడుపుతుంటాడు. ఈ ఇంటి పరిస్థితులు చక్కదిద్దాలని సరోజను పట్నంలో రిజిస్టర్ మ్యారేజీ చేసుకుని ఇంటికి తీసుకువస్తాడు ప్రసాద్. ఆమె సాయంతో తాను తాగుడు వ్యసనానికి బానిసైనట్టు, అప్పులు చేసినట్టు నమ్మించి ఇంటిని, ఆస్తిని అప్పులకు జమ అయ్యిందని చెప్పించి.. కుటుంబ సభ్యులంతా వేరుపడేలా చేస్తాడు. దాంతో అందరూ తమ తమ బాధ్యతలను గుర్తించి చివరకు ఒకటి కావటంతో చిత్రం సుఖాంతమౌతుంది.
ఆదర్శ కుటుంబం సినిమా ప్రధాన ఇతివృత్తాన్ని స్వీకరించి అభివృద్ధి చేసి 1994లో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, జయసుధ ప్రధాన పాత్రల్లో దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వంలో బంగారు కుటుంబం సినిమాని నిర్మించారు.
ఆలోకనం

ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల ప్రభావం వల్ల తెలుగు సాహిత్యంలో ఎన్నో కొత్త పుస్తకాలు పురుడు పోసుకున్నాయి. మాస పత్రికలు రంగులు మార్చుకుని, పేజీలు పెంచుకుని నిత్యంకంటే కొత్తగా సాహిత్యం, భాష మూలలను వెలికితీసి ప్రత్యేక సంచికలుగా పరఢవిల్లాయి.వీటిలో తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమి సహాయం పొందినవి కొన్ని. అందులో ఒకటి ‘మూసీ’ మాస పత్రిక. ఈ పత్రిక ‘ఆలోకనం’ (31 జిల్లాల సాహిత్యం, చరిత్ర, సంస్కృతీ సమాహారం) పేరుతో బృహత్‌ గ్రంథాన్ని వెలువరించింది.
ఇన్ని రోజులు తెలంగాణ చరిత్ర, సంస్కృతి, సాహిత్యాలకు రావలసిన గుర్తింపు రాని విషయం మనకు తెలిసిందే. రాష్ట్రం సాధించుకున్నాక మూలాలను తవ్వుతూపోతే చరిత్ర, సాహిత్యాలకు సంబంధించిన కొత్తవిషయాలు ఎన్ని బయల్పడుతున్నాయో. వీటన్నిటిని గ్రంథరూపంలో భద్రపరచుకోడానికి ఎవరో సాహసం చేస్తే తప్ప సాధ్యంకాదు. ఈ పనిని మూసీ ప్రారంభించింది. ప్రతి జిల్లా నుండి ఒక రచయితను ఎంచుకుని ‘ఆలోకనం’కోసం అన్ని అంశాలతో కూడిన ఒక వ్యాసాన్ని రాయించింది. ఆ 31 వ్యాసాల సమాహారమే ఈ గ్రంథం. ఇందులో అన్ని జిల్లాలకు ‘ఈ పేరెందుకు?’తో మొదలుపెట్టి జిల్లా పరిధి, వనరులు, నేలలు, అడవులు, నదులు, ప్రాజెక్టులు, జనాభా, అక్షరాస్యత, జిల్లా చరిత్ర, సంస్కృతి, ఆచారాలు, పండగలు, కళలు, జాతరలు, సాహిత్యం, సాహిత్య సంస్థలు, దర్శణీయ ప్రదేశాలు, ముఖ్య దేవాలయాలు మొదలైన అంశాలను సమకూర్చి ఒక గ్రంథంగా వెలువరించింది. ఈ పుస్తకం పుటలు తిప్పితే తెలంగాణ ఇంతమంది రచయితలకు, కవులకు, కళాకారులకు, చారిత్రక ప్రదేశాలకు, కట్టడాలకు ఆలవాలమా? అని ఆశ్చర్యపోనివారుండరు. ఇంకా సంపాదకుల ముందుమాట ప్రకారం ”జిల్లాల సర్వస్వాలు తయారు చేయడానికి ముందుగా అక్కడ మనకు లభించే సమాచారాన్ని గమనించాలంటే ఒక ముందు చూపు అవసరంగా భావించి తలపెట్టిన గ్రంథము మాత్రమే…” అని రాసారు. అంటే ఇవి పూర్తి సమగ్రమని కాదు. కాని ఈ వ్యాసాల ఆధారంగా ఆయా వ్యాసరచయితల సహాయాలతో 31 జిల్లాల సర్వస్వాలకు, సాహిత్య సంచికలకు శ్రీకారం చుట్టినట్లు ఈ మాటల వల్ల తెలుస్తుంది. ఈ ‘మూసీ’ మానపత్రిక వ్యవస్థాపకులు బి.ఎన్‌.శాస్త్రి మహబూబ్‌నగర్‌, నల్గొండ, ఆదిలాబాద్‌ వంటి జిల్లాల సర్వస్వాలు తీసిన పరిశోధకులు. వారి బాటలోనే అన్ని జిల్లాల సర్వస్వాలు తీయడానికి అడుగులు వేయబోతున్నందుకు సంతోషం.
ఈ గ్రంథం అంతా ఏకరూపతను సంతరించుకుంది. ఏ జిల్లా వ్యాసాన్ని తీసినా ఒకే రూపంగా కనిపిస్తుంది. రచయితలు అందరు ఒకే విధంగా రాయడం అనేది అసాధ్యం. అంటే సంపాదకుల శ్రమ స్పష్టంగా వ్యక్తమౌతుంది. ప్రతి జిల్లాకు మ్యాపు, చారిత్రక ప్రదేశాలు, దేవాలయాలు, కొంతమంది వ్యక్తుల చిత్రాలు రంగుల కాగితాలతో వేయడం వల్ల ‘ఆలోకనం’ చదువరులను మరింత అలరిస్తుందని అనిపిస్తుంది. ఈ ఆలోకనం రచయితలలో అన్ని రకాలవారున్నారు. చరిత్రకారులు, పరిశో ధకులు, పండితులు మొదలైనవారు. వారి వారి జిల్లాల చరిత్ర, సంస్కృతి, సాహిత్యాలను ప్రాచీనం నుండి ఆధునికం వరకు ఏ అంశాన్ని వదలకుండా సూచన ప్రాయంగా సమకూర్చిన ఈ గ్రంథం అన్ని రకాల వారికి కరదీపికగా ఉపయోగపడుతుంది
కొడాలి లక్ష్మీనారాయణ

కొడాలి లక్ష్మీనారాయణ (1908 - 1985) రచయిత ప్రసిద్ధ చారిత్రిక పరిశోధకులు, ఉత్తమ ఉపాధ్యాయులు. చారిత్రక శిరోమణి, విద్యా విశారద మొదలైన బిరుదుల కలవు.
వీరు గుంటూరు జిల్లా మోపర్రు గ్రామంలో 1908 సంవత్సరం జన్మించారు. తెనాలి, గుంటూరులో విద్యాభ్యాసం పూర్తిచేసి అక్కడే జిల్లా పరిషత్ పాఠశాలలో ప్రధానోపాధ్యాయులుగా పనిచేసి 1966 లో పదవీ విరమణ చేశారు.
వీరు స్వీయ ఆసక్తి మీద భారతదేశ చరిత్ర, సంస్కృతి గురించి అపారమైన పరిశోధన చేశారు. వీరు ఇతిహాస పరిశోధక గ్రంథమాల స్థాపించి, తొలి కుసుమంగా ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథాలయ చరిత్రను 1946లో ప్రచురించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తర్వాత 1966లో ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ చరిత్రను ప్రచురించారు.
తెలుగు నాట అనేక ప్రదేశాలలో వీరికి కవి సన్మానాలు జరిగాయి. విద్యా విశారద, చారిత్రక శిరోమణి మొదలైన బిరుదులను ప్రధానం చేసారు.
లక్ష్మీనారాయణ గారి పరిశోధక వ్యాసాలు వివిధ పత్రికలలో ముఖ్యంగా నార్ల సంపాదకత్వంలో ఉన్న ఆంధ్ర ప్రభలో ప్రచురితం అయ్యాయి. హిందూ మతంలో ముఖ్యమైన గ్రంధాలైన రామయణం, మహా భారతం పై విస్తృత పరిశోధన చేసారు.
మూల రామాయణం ఏది? దానిలొ ప్రక్షిప్తాంశాలు ఏవి? రామ కధ నిజంగా జరిగిందా లేదా అనే అంశాలు పురాణ దృష్టితో కాకుండా చారిత్రిక దృష్టితో చూడాలని చెపుతూ 1949లో వాల్మీకి రామాయణ విమర్శనం అనే పరిశోధనా గ్రంధాన్నిరాసారు. హేతు బద్దంగా రాసిన ఈ గ్రంధం విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది.
వేదాలను విభజించిన లేక విస్తరించిన వారందరు వేద వ్యాసులే నని, వాయు, విష్ణు పురాణాలలో 28 మంది వ్యాసులను ఉన్నారని వారిలో చివరి వాడు మహా భారతం రాసిన కృష్ణ ద్వైపాయనుడు. ఈయన కీ.పూ. 10 లేక 11 వ శతాబ్ది వాడని అంటూ 1957లో మహా భారత విమర్శనం హేతు బద్దంగా రాసి విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందారు.
ప్రాచీన కాలం నుంచి తెలుగునాడును వ్యవహరించే త్రిలింగ నామంలోని మూడు శివలింగాల్లో శ్రీశైలం ఒకటి. సుప్రసిద్ధమైన ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో ఒకటి. శ్రీశైలం ఇక్ష్వాకులు, పల్లవులు, విస్ణుకుండినులు, చాళుక్యులు, కాకతీయులు, రెడ్డి రాజులు, విజయనగర రాజులు, శివాజీ లాంటి ఎందరో సేవలు చేసిన మహాక్షేత్రం. శ్రీశైల చరిత్ర దాదాపుగా 5వ శతాబ్ది నుంచి ఆంధ్రదేశ చరిత్రలో అవిచ్ఛిన్నంగా కొనసాగుతూంటుంది. వివిధ రాజవంశాలు శ్రీశైలాన్ని అభివృద్ధి చేస్తూ ఆ క్రమంలో శాసనాలు వేయించారు. ఎందరో కవులు తమ రచనల్లో శ్రీశైల మల్లికార్జునుని ప్రస్తుతిస్తూ ప్రస్తావించారు. ఈ చారిత్రిక నేపథ్యంలో 'చారిత్రిక శ్రీశైలం క్షేత్రం' అనే గ్రంధాన్ని 1967లో రాసారు..
భారతదేశమంతా కర్మభూమిగా ప్రసిద్ధిచెందితే కాశీ మాత్రం మోక్షభూమి అన్న ప్రత్యేకత కలిగివుంది. వారణ, అసి నదుల మధ్యనున్న భూమి అనాది, అనంతమని భారతీయుల విశ్వాసం. పౌరాణికంగానే కాక కాశీకి చారిత్రికంగా కూడా చాలా ప్రాధాన్యత ఉంది. భారతీయ సంస్కృతితో ఎంతగానో ముడిపడ్డ నగరం కావడంతో చరిత్రలో ప్రాచీన రాజ్యాలకు, పరిశ్రమలకు, దండయాత్రలకు ఇలా ఎన్నింటికో సాక్షీభూతంగా నిలిచింది. ఈ నేపథ్యంలో 'చారిత్రిక కాశీ క్షేత్రము ' గ్రంథంలో పలు కోణాల నుంచి చరిత్రను పునర్నిర్మించారు.
వీరు రాసిన నాగార్జున చరిత్ర ను ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం వారు 1951లో 'భాషా ప్రవీణా' ఫైనల్ పరీక్షకు పాట్య పుస్తకంగా నిర్ణయించింది.
కొడాలి లక్షీనారయణ గారు తన 78 సంవత్సరాల వయస్సులో 26 ఫిబ్రవరి 1985 తేదీన పరమపదించారు.
ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం

ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం (1908 మార్చి 1- 1986 జూన్ 18) సుప్రసిద్ధ సాహిత్యవేత్త, పరిశోధకులు.
ఇతను తూర్పు గోదావరి జిల్లా బెల్లంపూడి గ్రామంలోని మాతామహులైన కోరాడ నరసింహులు ఇంటివద్ద 1908 మార్చి 1న జన్మించాడు. సూర్యనారాయణ, సీతమ్మ వీరి తల్లిదండ్రులు. తండ్రి ఉద్యోగ రీత్యా వరంగల్లుకు వచ్చారు.
ఇతని మాధ్యమిక, ఉన్నత పాఠశాల విద్యలు మట్టెవాడలోను, హనుమకొండలోను పూర్తయ్యాయి. తరువాత ఉన్నత విద్యకై హైదరాబాదు వచ్చి 1928లో నిజాం కళాశాలలో తెలుగు, సంస్కృతం, ప్రాచీన భారత చరిత్రలలో బి.ఎ. పట్టా పొందారు. తరువాత సిటీ కళాశాలలో అధ్యాపకులుగా చేరి 1936లో తెలుగు, సంస్కృతాలలో ఎం.ఎ. పరీక్షలో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో సర్వ ప్రథములుగా ఉత్తీర్ణులయ్యారు.
ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖలో అధ్యాపకులుగా చేరి, తరువాత 1946లో ఆ శాఖకు అధ్యక్షులై, 1964లో పదవీ విరమణ చేశారు. ఇతని కాలంలో తెలుగు శాఖ బాగా అభివృద్ధి చెంది, తెలుగు ఎం.ఎ. చదివే విద్యార్ధుల సంఖ్య పెరిగి, 1952 నుండి తెలుగులో పి.హెచ్.డి. పట్టాలకు పరిశోధన ప్రారంభమైంది. ఇతను ఆంధ్ర మహాభారతం పరిశోధన ప్రతిని ఎనిమిది సంపుటాలుగా తెలుగు శాఖ పక్షాన ప్రకటించారు.
వివేకానంద ఎడ్యుకేషనల్ సొసైటీ పేరుతో ఒక విద్యాసంస్థను ప్రారంభించి బాలబాలికలకు వేరువేరుగా ఉన్నత పాఠశాలలను నెలకొల్పారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ప్రథమంగా ప్రాచ్య కళాశాలను, తెలుగు మీడియం సాయం కళాశాలను, ఒక సంగీత పాఠశాలను నెలకొల్పి, వాటికి విశాలమైన భవనాలు కట్టించారు. తన ఇంటిలోనే వేదపాఠశాలను 1980లో స్థాపించి సర్వ వర్ణాల వారికి తానే వేదాన్ని బోధించాడు. ఆంధ్ర రచయితల సంఘానికి 1957లో అధ్యక్షులై అనేక గ్రంథాలను ముద్రించారు. వీరు ఇంగ్లీషు, తెలుగు భాషలలో శరవేగంగా రాసేవారు. మద్రాసు మెయిల్, దక్కన్ క్రానికల్, భారతి, కృష్ణా, స్రవంతి మొదలైన పత్రికలలో అనేకమైన వ్యాసాలు ప్రకటించారు.
కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు విజ్ఞాన సర్వస్వం ముద్రించడంలో వీరు విశిష్టమైన కృషిచేశాడు. 'ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర సంగ్రహము' అనే చక్కని రచన చేశాడు. సోదరుడు ఖండవల్లి బాలేందు శేఖరంతో కలసి తెలుగులోను, ఇంగ్లీషులోను రచించిన 'ఆంధ్రుల చరిత్ర - సంస్కృతి' అమూల్యమైన గ్రంథం.
ఇతను 1986 జూన్ 18 న పరమపదించాడు. ఇతను స్థాపించిన ఆంధ్ర ప్రాచ్య కళాశాల ప్రస్తుతం ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం ప్రభుత్వ ప్రాచ్య కళాశాలగా అభివృద్ధి చెందింది. ఇతని శత జయంతి, కళాశాల స్వర్ణోత్సవాలు 2008లో హైదరాబాదులో ఘనంగా జరిగాయి. ఈ సందర్భంగా ప్రత్యేక సంచికను ప్రచురించారు.
ఎక్కిరాల వేదవ్యాస

డాక్టర్ ఎక్కిరాల వేదవ్యాస (1934) ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన భారతీయ సంస్కృతి సముద్ధరణ సంస్థ (యునైటెడ్ సోషల్ కల్చరల్ అండ్ ఎడ్యుకేషనల్ ఫౌండేషన్ ఆఫ్ ఇండియా - USCEFI) వ్యవస్థాపకులు, విద్యా వేత్త, విశ్రాంత ఐఏఎస్ అధికారి, వివిధ దేవాలయాల ప్రతిష్ఠాపకులు, జ్యోతిష శాస్త్ర నిపుణులు, మహోపన్యాసకులు, ఆధ్యాత్మిక పరిశోధకులు, రచయిత, యోగ, ఆధ్యాత్మిక గురువు.
ఎక్కిరాల వేదవ్యాస ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన బాపట్లలో శ్రీమాన్ ఎక్కిరాల అనంతాచార్యులు, శ్రీమతి బుచ్చి వెంకటలక్ష్మి (బుచ్చమ్మ గారు) దంపతులకు 1934 ఆగష్టు 13న జన్మించారు. వీరు గురుకుల విధానంలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి జంతుశాస్త్రం ఎం.ఎస్.సి. పూర్తిచేసి లయోలా కళాశాలలో జంతుశాస్త్ర విభాగానికి ప్రధానోపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. ఇండియన్ ఎడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసులకు 1959 ఉత్తీర్ణులైన పిదప ఢిల్లీలో పబ్లిక్ ఎడ్మినిస్ట్రేషన్ లో ఎం.ఫిల్ చేశారు. వీరు 1955 జూన్ 2న రాణి సంయుక్తావ్యాస్ ను వివాహమాడారు. వేదవ్యాస 1985 లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి సంస్కృతంలో పి.హెచ్.డి చేశారు. వీరు పరిశోధన అంశం: మహా భారత యుద్ధం ఖగోళ కాల నిర్ణయము.
ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్య, ఎక్కిరాల బోధాయన, ఎక్కిరాల భరద్వాజ ఇతనికి సోదరులు
ఐ.ఎ.ఎస్. పూర్తయిన పిదప వీరు ప్రభుత్వ సర్వీసులో 1959 నుండి వివిధ పదవులను నిర్వహించారు. వాటిలో కర్నూలు జిల్లా స్పెషల్ కలెక్టర్, డిప్యూటీ సెక్రటరీ లాండ్ రెవెన్యూ, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ ఫెర్టిలైజర్ కార్పొరేషన్, డైరెక్టర్ యూత్ సర్వీసులు, సెక్రటరీ టు కమిషనర్ లాండ్ రెవెన్యూ, డైరెక్టర్ ఆఫ్ లాటరీలు, రెవెన్యూ సెక్రటరీ, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ రెప్రాన్ ఫుడ్స్, ఎడిటర్ ఆఫ్ స్టేట్ గెజటీర్ నిర్వహించారు.
ఆంధ్ర దేశంలో ఆధ్యాత్మిక ప్రభంజనాన్ని సృష్టించారు. ఐ.ఏ.ఎస్ అధికారిగా ఉన్నత బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూనే 150కి పైగా తెలుగులో, ఇంగ్లీషులో అనేక పరిశోధన గ్రంథాలు రచించారు. వీరి గ్రంథాలు, ఆధ్యాత్మిక విషయాలు సైన్సు పరమైన విశ్లేషణతో, సైన్సు పరమైన సాక్ష్యాధారాలతో చదివిన వారిని ఆలోచింప చేసేవిగా ఉండటం గమనార్హం. హిందూ మతం మూలాలని సులభ శైలిలో ప్రతి ఒక్కరికీ అర్థమయ్యేలా అందించిన రచనా సామర్థ్యం వీరిది.
వీరి జీవిత ఆశయం అయిన యునివర్సిటి ఆఫ్ వేదిక్ సైన్సెస్ - భారతదేశంలో మన సనాతన ధర్మం ప్రతి ఒక్క విద్యార్థి అర్థంతో సహా విద్యాభ్యాసంలో భాగంగా నేర్చుకోవాలని, భారత దేశ ఔన్నత్యాన్ని తిరిగి నిలబెట్టాలని, తద్వారా దేశం లోని పౌరులు సత్యవంతులూ, ధర్మపరులూ, సంస్కారవంతులూ, అదృష్టవంతులూ అయి మన దేశం తిరిగి రామ రాజ్యంలో వలె ఉండాలని, దీనిని అమెరికాలో రిజిస్టర్ చేసి, కొంత మంది విద్యార్థులను ఆంధ్రలో తయారు చేశారు. ఈ యునివర్సిటి ఇప్పుడు వారి శిష్యుల చేత నడుపబడుతోంది.
ఎన్నో భక్తి సంబంధ ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. అనేకులకు జీవన మార్గ దర్శకులు .శుభవార్త అనే ఆధ్యాత్మిక - జ్యోతిష్య - యోగ - సాహిత్య మాస పత్రికను అప్పటి ఇప్పటి దేశ కాల పరిస్థితులకు అనుగుణంగా, కేవలం ధర్మ ప్రచారం కోసమూ, వ్యాపార దృక్పథం లేకుండా, ఎంతో మందిని నిస్వార్థ సేవ చేయడానికి ఉత్సాహ పరచి, అటువంటి నిస్వార్థ సేవ చేసే వారికి అనుగ్రహ ఆశీస్సులను ఇస్తూ, 1975 నుండి ఈ పత్రికను నడిపిస్తున్నారు. వీరు 2007 అక్టోబరు 03 న భగవదైక్యం పొందారు.
పసుపు కొమ్ము నూనె

'పసుపు కొమ్ము నూనే లేదా పసుపు నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె.పసుపు కొమ్ము నూనె ఒక సుగంధ తైలం.పసుపు నూనె ఓషధీ గుణాలు కల్గివున్నది.పసుపును అనాదిగా భారతదేశంలో వంటల్లో, దేశీయ వైద్యంలో, ఆయుర్వేద వైద్యంలో వాడుతున్నారు. పసుపును భారతీయులు శుభప్రదంగా భావిస్తారు.గడపలకు పసుపు పూస్తారు. వ్రతాల్లో, పూజల్లో మొదట గణపతిని పసుపుతో చేసి పూజను ప్రారంభిస్తారు.ముత్తైదువులకు, స్త్రీలకు పాదాలకు పసుపును నోముల సమ్యంలో.శుభకార్యాలలో పూస్తారు.పూజల్లో పసుపు, కుంకుమ వాడటం పరిపాటి.పసుపును ఆహారంలో, జౌళీ మిల్లులల్లో,, ఓషధ మందుల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.పసుపు రంగునిచ్చు పదార్థం.ఇంతటి విశిష్టత వున్న పసుపు కొమ్ముల నుండి తీసిన నూనె కూడా విశిష్టమైనదే, యాంటి భయాటిక్, యాంటి బాక్టిరియా గుణాలు పసుపు నూనెలో ఉన్నాయి.
పసుపు మొక్క జింజీబేరెసియా కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. పసుపు కొమ్ము అనేది నిజానికి భూమిలో అడ్డంగా లావుగా పెరిగే వేరు.ఇలా అడ్డంగా పెరిగే వేరును ఆంగ్లంలో రైజోమ్ అంటారు.పసుపును ఆంగ్లంలో టర్మెరిక్ అంటారు.పసుపు వృక్షశాస్త్ర పేరు కుర్కుమా లొంగా (Curcuma longa [Linn]).పసుపు మొక్క చూచుతకు అల్లం మొక్కవలె వుండును, ఆకులు పచ్చగా పొడవుగా వుండును.
పసుపు క్యాన్సరు నిరోధక గుణాలు మెండుగా కల్గి ఉంది.పసుపులో వున్న రసాయనాల్లో 20 వరకు యాంటి బైయోటిక్,14 క్యాన్సరు నిరోధక,12 కంతుల నివారణ,12 కండరాల నొప్పులనివారణ గుణాలు కల్గి ఉన్నాయి.పసుపు లా పసుపు కొమ్ము నూనె కూడా యాంటీ అలర్జీకి గుణాలు, సూక్ష్మ క్రీముల/బాక్టీరియా నిరోధక, యాంటీ మైక్రో బియాల్ గుణాలు, శిలీంధ్రనాశక (యాంటి ఫంగల్), పరాన్న జీవుల నాశక గుణం, యాంటి వైరల్, యాంటి వార్మ్ (anti-worm) గుణాలు కల్గి ఉంది.
నీటి ఆవిరి స్వేదన క్రియ /స్టీము డిస్టీలేసను పద్ధతి ద్వారా సంగ్రహించిన దిగుబడి 0.46%, రంగు పదార్థం 0.16% దిగుబడి వచ్చును.ఆర్గానిక్ సాల్వెంట్ లను ఉపయోగించి40 °C వద్ద 6 గంటలు నూనె సంగ్రహణ చేసిన దిగుబడి 5.49 wt % వరకు వచ్చింది. ( (Foust, A. S.; Wenzel, L. A.; Clump, C. W.; Maus, L.; Andersen, L. B. Princípios das Operações Unitárias; Editora Guanabara Dois S.A.: Rio de Janeiro, Brazil, 1982) ) .ఆకులనుండి కూడా నూనెను సంగ్రహిస్తారు.
పసుపు ఆకులు, పూలు,, రైజోమ్/వేరుల నూనెను స్టిము డిస్తిలేసను, సాల్వెంట్ సంగ్రహణ పద్ధతుల్లో సంగ్రహించి, ప్రయోగశాలలో గ్యాస్ క్రోమోటోగ్రఫీ ద్వారా విశ్లేషించి చూడగా పూలనుండి సంగ్రహించిన నూనెలో p-సైమేన్-8-ఒల్ రసాయనం 26.0%, ఆకుల నూనెలో ఆల్ఫా–పెల్లాండ్రేన్ 32.6%, వేర్ల నుండి తీసిన నూనెలో ఆర్-టర్మేరోన్ 31.0 నుండి 46.8% వరకు వున్నట్లు గుర్తించారు. పసుపు నూనె ప్రధానంగా కర్కమిన్, జింజీబెరిన్, కీటోన్, పెల్లాండ్రన్, లిమోనెన్, ఆరోమాటిక్ టర్మేరోన్, ఆల్ఫా టర్మేరోన్, బీటా టర్మేరోన్, 1,8-సినేఓల్ లను కల్గి ఉంది. పసుపు కొమ్ము లేదా వేరులో 0.36%, ఆకుల్లో 0.56% వరకు నూనె ఉంది. పసుపు కొమ్ము నూనెలో దాదాపు 95.2% వరకు 73 రకాల రసాయన పదార్థాలను గుర్తించారు.వాటిలో ప్రధానమైన ఆరోమాటిక్ టర్మెరోన్ 31.7%, ఆల్ఫా టర్మెరోన్ 12.9%.బీటా టర్మెరోన్ 12.0%, (Z) బీటా ఓసీమేన్ 5.5%వుండగా ఆకుల నుండి తీసిన నూనెలో 75 రకాల రసాయనాలు 77.5% వుండగా అందులో ప్రధానమైనవి ఆల్ఫా పిల్లాన్డ్రెన్ 9.1%, టెర్పినోలెన్ 8.8%,1.8-సినోల్ 7.3%, ఆన్డెకోనెల్ 7.1$, p-సైమేనేన్ 5.5% వుండగా మిగిలినవి తక్కువ శాతంలో ఉన్నాయి.
నూనె సంగ్రహణ సమాన్ని బట్టి నూనెలోనిని రసయనాల్లో 10 ప్రధానమైన రసాయనాల పరిమాణాన్ని దిగువ పట్టికలో ఇవ్వడమైనది.
నూనెలోని సెస్క్యూటెర్పినోయిడ్లు (ఆరోమాటిక్ టర్మేరోన్, ఆల్ఫా, బీటా టర్మేరోన్,, ఆల్ఫా అట్లాంటోన్) లు కండరాల నియంత్రణ గుణం కల్గి వున్నందున మూర్ఛ నివారణకు పనిచేయును.
నల్ల పసుపు

నల్ల పసుపు (లాటిన్ Curcuma caesia) తాంత్రిక, వశీకరణ చర్యల కోసం ఉపయోగించే అరుదుగా దొరికే ఒక విధమైన పసుపు. ఇది మధ్య ప్రదేశ్ లోని నర్మదా నదీ ప్రాంతంలోను, ఈశాన్య రాష్ట్రాలలోనూ, అరుదుగా తూర్పు కనుమలలోనూ, నేపాల్ లోను లభిస్తుంది. బెంగాల్లో పండించే ఈ మొక్క యొక్క దుంపలను సౌందర్య వస్తువులు (కాస్మెటిక్స్) తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
నల్ల పసుపు మొక్కను నీలకంఠ, నరకచూర, కృష్ట కేదార అని కూడా పిలుస్తారు. ఆయుర్వేద గ్రంథాలలో చెప్పబడిన నిషా, నిషి, రజిని, రాత్రి మొక్క నల్ల పసుపేనని భావిస్తారు. దీని దుంప లోపలి భాగం ముదురు నీలం -నలుపు సమ్మేళనంతో ఉంటుంది., పువ్వు ముదురు పింక్ రంగులో ఉంటుంది. కాళీమాత పూజలో వాడే ఈ రకం పసుపుని హిందీలో కాలీ హాల్దీ అని పిలుస్తారు. కాలీ అంటే నలుపు ఆని అర్ధం. అందుకే ఈ రకం పసుపుకి నల్లపసుపు అని పేరు వచ్చింది. ఆంగ్లంలో నల్ల పసుపును Black Turmeric అని అంటారు.
నల్లపసుపును నేడు ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో చాలా చోట్ల సాగుచేస్తున్నారు. అటవీ శాఖ ప్రకారం ఇది ఒక అరుదైన పసుపు జాతికి చెందిన అంతరించిపోతున్న మొక్క. దీనిని అమ్మడం, కలిగివుండడం, పెంచడం భారత అటవీ చట్టం ప్రకారం నేరం.
2008 ఫిబ్రవరిలో గవర్నమెంట్ హోల్కార్ సైన్స్ కాలేజ్, (ఇండోర్, మధ్యప్రదేశ్) వారు బోటనీ డిపార్టుమెంట్ హెడ్ డాక్టర్ సంజయ్ వ్యాస్ అధ్యర్యంలో నల్లపసుపులో ఉన్న రసాయనాలపై పరీక్షలు నిర్వహించారు. ఇండియన్ ఫార్మాకోఫియా ప్రకారం ఫిజికో కెమికల్స్ ను లెక్కించారు. అవి ఇలా ఉన్నాయి. యాష్ కంటంట్ 9.028 %, యాసిడ్ ఇన్ సాల్యుబుల్ యాష్ 4.31 %,లాస్ ఆన్ డైయింగ్ (LOD) 9.944 %, తేమ శాతం 8.8%, వాటర్ సోల్యుబుల్ ఎక్స్ ట్రాక్టివ్స్ 13.68%, ఆల్కహాల్ సోల్యుబుల్ ఎక్స్ ట్రాక్టివ్స్ 6.17%, వాలటైల్ ఆయిల్ 1.8 % .
100 గ్రాముల నల్లపసుపు పొడితో ఫైటో కెమికల్ స్క్రీనింగ్ నిర్వహించగా అందులో కార్బో హైడ్రేట్లు, ప్రొటీన్లు, ఆయిల్స్, ఫాట్స్, స్టెరాయిడ్లు, టెర్పనాయిడ్లు, ఆల్కలాయిడ్లు, గ్లైకోసైడ్లు, టానిన్ లు, ఫినాల్ బయటపడ్డాయి. గ్యాస్ క్రొమాటోగ్రాఫీ, మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ ఎనాలసిస్ ప్రకారం వాలటైల్ ఆయిల్ లో 1,8 సినియోల్ (27% -48%), కర్పూరం (14% -28.3%), ఎ.ఆర్.టర్మియోన్ (12.3%) ఉన్నాయి. దుంపల్లో వాలటైల్ ఆయిల్ 1.5% నుండి 1.8% ఉంటుంది.
పైల్స్, లెప్రసీ, బ్రాంకటైస్, అస్తమా, కాన్సర్, ఎయిడ్స్, మూర్ఛ, జ్వరాలు, పుండ్లు, సంతానలేమి, సెక్స్ సమస్యలు, మెన్సస్ డిజార్డర్లు, పంటి నొప్పి, వాంతులకు నల్ల పసుపు దుంప ఉపయోగపడుతుంది. అయితే ఆయుర్వేద వైద్యులను సంప్రదించకుండా నల్ల పసుపు దుంపను వాడరాదు.
నల్ల పసుపు సాగు, కోత, ఉడకబెట్టడం, ఎండబెట్టడం సాధారణ పసుపు (Curcuma longa) మాదిరిగానే ఉంటుంది. అయితే నల్ల పసుపును ఉడికించే సరికి లోపలి రంగు పోతుంది సాధారణ పసుపు రంగు వస్తుంది.
నల్లపసుపు దుంపల ఖరీదు కేజీ లక్షల రూపాయలని చాలామందిలో అపోహ ఉంది. కాని ఇంతవరకూ నల్ల పసుపు దుంపలను లక్షల రూపాయలకు కొనుగోలు చేసినట్లు గాని, అమ్మినట్లు గాని దాఖలు లేవు.
Caraway seed cake

Seed cake is a traditional British cake flavoured with caraway or other flavoursome seeds. Caraway seeds have been long used in British cookery, and at one time caraway-seed biscuits were prepared to mark the end of the sowing of the spring wheat. These particular biscuits later evolved into this distinctively flavoured teacake.
James Matterer reports that recipes for seed cake are found in A.W.'s Book of Cookrye (1591) and The English Huswife by Gervase Markham (1615). The cake was popular in the 1700s, and through the Victorian era. Recipes for it are included in many early cookbooks, including Hannah Glasse's The Art of Cookery made Plain and Easy (1747) (note that there are recipes for "cheap seed-cake" and "a rich seed-cake, called the nun's cake"), Elizabeth Moxon's English Housewifery Exemplified (1764), Amelia Simmons' American Cookery (1796), Mary Eaton's The Cook and Housekeeper's Complete and Universal Dictionary (1822), and Isabella Beeton's Book of Household Management (1861).
"Seed cake" and "caraway cake" often have different recipes (see, e.g., recipes number 231 "carraway cake" and number 235 "seed cake" in Elizabeth Moxon's 1764 cookbook, and recipes for "carraway cake" and "seed cake" in Mary Eaton's 1822 cookbook). Caraway seeds were so popular a flavouring that they appear in at least 14 cake or biscuit recipes, as well as other items, including soap, a treatment for "hysterics," and as a bait for rat traps in The Cook and Housekeeper's Complete and Universal Dictionary.
The Goosnargh cake is a similar cake or biscuit named after the village in Lancashire.
Ajwain

Ajwain or ajowan (Trachyspermum ammi) (/ˈædʒəwɒn/) —also known as ajowan caraway, thymol seeds, bishop's weed, or carom—is an annual herb in the family Apiaceae. Both the leaves and the seed‑like fruit (often mistakenly called seeds) of the plant are consumed by humans. The name "bishop's weed" also is a common name for other plants. The "seed" (i.e., the fruit) is often confused with lovage seed.
Ajwain's small, oval, seed-like fruits are pale brown schizocarps, which resemble the seeds of other plants in the family Apiaceae such as caraway, cumin and fennel. They have a bitter and pungent taste, with a flavor similar to anise and oregano. They smell like thyme because they also contain thymol, but they are more aromatic and less subtle in taste, as well as being somewhat bitter and pungent. Even a small number of fruits tend to dominate the flavor of a dish.
Ajwain grows in dry, barren soil in its indigenous regions of India, Iran, Afghanistan, and parts of northern Africa. Gujarat and Rajasthan are regions in India well-known for cultivating ajwain.
The fruits are rarely eaten raw; they are commonly dry-roasted or fried in ghee (clarified butter). This allows the spice to develop a more subtle and complex aroma. It is widely used in the cuisine of the Indian subcontinent, often as part of a chaunk (also called a tarka), a mixture of spices – sometimes with a little chopped garlic or onion – fried in oil or clarified butter, which is used to flavor a dish at the end of cooking. In Afghanistan, the fruits are sprinkled over bread and biscuits.
Other applications of ajwain include incorporating the seeds in specific types of breads, such as naans and parathas. The seeds can also be used as a mouth freshener when mixed with lemon juice and black pepper, and then dried, or can be used as an ingredient in hot tea.
Ajwain is used in herbalism practices, such as Ayurveda, in the belief that it can treat various disorders. However, there is no good evidence that ajwain is effective as a therapy for treating any disease.
Pregnant women should avoid ajwain due to potential adverse effects on fetal development, and its use is discouraged while breastfeeding. In high amounts taken orally, ajwain can result in fatal poisoning. People taking nonsteroidal anti-inflammatory drugs or antiplatelet medications are susceptible to adverse effects from ajwain ingestion, as ajwain has anti-clotting activity of its own.
Hydrodistillation of ajwain fruits yields an essential oil consisting primarily of thymol, gamma-terpinene, p-cymene, and more than 20 trace compounds which are predominantly terpenoids.