Bodadeg ar Sonerion

Bodadeg ar Sonerion, a-wechoù B.A.S., a zo ur gevredigezh hag a vod an darn vrasañ eus ar bagadoù e Breizh hag e Bro-Frañs.
Aozet e vez bep bloaz abaoe 1949 kenstrivadeg ar bagadoù gant B.A.S.
Honnezh a vez prientet gant 2 droad : un amprouad en nevezamzer hag unan arall en hañv, e-pad gouel etrekeltiek an Oriant/Emvod ar Gelted.
E-pad ar bloavezhioù 1920 e oa c’hoarvezet ur cheñchamant a bouez e Breizh. An dilhad hengounel a oa bet dilaosket, kerkoulz hag ar sonerezh. An dud a blije gwelloc’h dezho selaou kannaouenoù er radio. Kement-all a oa c’hoarvezet gant ar balioù, ma oa bet kemeret lec’h dansoù Breizh gant dañsoù giz Bro-C’hall. Gant ar chenchamantoù sokial hag ekonomikel a oa e soñje d’an dud e oa sevenadur Breizh hag ar brezhoneg traoù a-ziwar-lerc’h ha na vijent ket mat evit an amzer da zont.
Ar c’houbladoù binioù/bombard a oa bet lakaet diaes abalamour d’ar c’hemmoù-se ha neuze e oant bet o vont da get, en desped d’o finvidigezh ha d’o dibardelezh. Er bloavezhioù 1920 ne chome nemet un dek soner hengounel]] bennak e Breizh. Klasket e oa bet evit ar wech kentañ stollañ sonerien evit saveteiñ o gouiziegezh. Se zo kaoz e oa bet krouet “Kenvreuriezh ar Viniaouerien” gant Herve ar Menn e Pariz.
War-lec’h e oa bet savet Bodadeg ar Sonerion e-pad kendalc’h Skol-Uhel keltiek Breizh e 1943. D’an 23 a viz Mae 1943 e oa bet graet e gentañ abadenn gant Bodadeg ar Sonerion war porzh ar Parlamant e Roazhon. An izili diazezerien, a veze lesanvet ar c’hwec’h mousketer, hervez ar pezh a lâre Per-Jakez Helias, a zo : Dorig ar Voyer, Efflam Kuven, Robert Marie, Iffig Hamon, René Tangi ha Polig Monjarret. Ar c’hamp sonerezh kentañ a oa bet dalc’het e miz Gwengolo 1943, e Gouezeg, gant 23 stajiad. Abalamour d’ar brezel ne oa ket bet lakaet reolenoù ar gevredigezh BAS e prefeti Roazhon. An dra-se a oa bet graet e 1946. Dorig ar Voyer a oa lakaet da Brezidant ha Polig Monjarret da sekretour.
Da gentañ e tiskoueze ar raktres-se bezañ diskiant : evit kalz a dud a-enep e seblante ar stourm-se bezañ kollet en a-raok, rak ne glote ket mennozhioù ar sonerien gant ar pezh a veze soñjet er mare-se. Ijinet o doa ar sonerien yaouank-se da grouiñ “Bagadoù” evel ar Pipe-Bands e Bro-Skos. Gant Polig Montjarret e oa bet krouet bagad kentañ Karaez e 1948, gant tri rummad binvioù-seniñ – bombard / binioù-bras / ha taboulinoù ha tomperezhioù - evel ma vez gwelet hiziv an deiz c’hoazh.
Un eil kamp sonerezh a oa bet e miz Eost 1946 en Argol (Penn-ar-Bed). E 1947 e oa bet pedet un dileuriadur eus Bro-Skos en trede kamp a oa bet dalc’het e Sarzhav. E 1949 ez embannas BAS e gazetenn “Ar Soner”. Krouet e oa bet ar c’hevread Kendalc’h e 1950 e Kemper. Enanañ emañ kelc’hioù ha BAS, tout an dud a zo dedenet gant sevenadur Breizh. Polig Montjarret a oa bet ar pennsekretour kentañ anezhañ. Ur Gouel etrebroadel gant biniaouioù-bras a oa bet priented e Brest e 1953, evit goueliañ dekvet deiz-ha-bloaz BAS. Bep bloaz e vez savet ar gouel-se abaoe an deiz-se hag abaoe 1971 e vez aozet en Oriant. Abaoe 1997 ez eo bet lakaet Bob Haslé da brezidant BAS Gantañ e oa bet diazezet ar bagad Kadoudal hag Kelc’h keltiek Gwern. 125 bagad, da lavaret eo war-dro 10000 a sonerion, zo emzelet ouzh BAS.
BAS a zo aozet gant lies bodadegoù departamant :
Bodadeg ar Sonerion Aodoù-an-Arvor (22) Bodadeg ar Sonerion Divroet Bodadeg Sonerion Bro-Naoned (44) Bodadeg Sonerion Penn-ar-bed (29) Bodadeg Sonerion bro-Roazhon (35) Bodadeg Sonerion Bro-Wened (56)
E Plañvour (56), er greizenn Amzer-Nevez, emañ sez broadel BAS. Eno e vez graet war-dro ar velestradurezh hag aozadur hollek ar gevredigezh. Andrev Kefeleg eo ar Prezidant e 2012-2013, ha Vonig Fraval eo ar renerez.
Bep bloaz, abaoe 1949, e vez aozet gant Bodadeg ar Sonerion Kenstrivadeg Vroadel ar Bagadoù. Dasparzhet e vez a c’hant bagad bennak zo Breizh hag e lec’h all e pemp rummad ar c’hampionad-se. E-barzh pep rummad (nemet er pempvet rummad) e vez aozet div droiad : en nevezamzer e vez aozet an droiad kentañ hag an eben en hañv e-pad Emvod ar Gelted evit ar rummadoù 1, 2 ha 3A. E-pad Gouelioù meur Kerne e vez aozet an droiad evit ar rummadoù 3B ha 4. E Karaez, e kreiz miz Gouere, e vez aozet ar genstrivadeg evit ar pempvet rummad.
Bagad Kemper eo ar strollad zo bet gounezet ar genstrivadeg an aliesañ. (20 gwezh, e 1951 asambles gant Kemperle, e 1952, e 1975-1978 (4 bloaz da heul), e 1982, e 1984-1985, e 1988, e 1991, e 1994-1995, e 1997-1998, e 2000, 2002, 2004, 2011-2012). Kampion diwezhañ e 2012 eo Kemper neuze. Kampionad arall a vez kenaozet gant BAS : ar c’hampionad sonerezh hengounel (koupladoù, daouadoù libr, hag all...) e Gourin, e dibenn sizhun gentañ miz Gwengolo e vez azoet meur a gampionad gant talabarderien, toumperien ha bianiaiouerien braz.
Pladennoù, DVDoù enrollet da vare ar genstrivadeg vroadel ar bagadoù a vez embannet bep bloaz. Hentennoù evit deskiñ seniñ binioù-bras, ar bombard pe taboulin skiltr a zo bet embannet, evel dastumadoù skrid-sonerezh (tonioù Breizh-Izel). Ur gazetenn “Ar Soner” e vez embannet bep daou viz gant Bodadeg ar Sonerion. Er gazetenn-se e vez embannet keleier diwar-benn sonerezh Breizh hag ar Broioù keltiek ha kinniget e vez pennadoù diwar-benn ar danvez-se. Ur gazetenn en-linen a zo bet krouet gant ar vodadeg departamant divroet e 2005 : "Divroet Newez"