Paprika

Paprika (ing US Inggris luwih asring sinebut /pəˈpriːkə/ pra=| Prakawis swara iki /pəˈpriːkə/ , Basa Inggris biasané /ˈpæprɪkə/ pra=| Prakawis swara iki /ˈpæprɪkə/ ) yaiku bumbu adhedhasar sing digawé saka woh-wohan abang garing saka tetuwuhan sing luwih gedhe lan legi saka tanduran Capsicum, sinebut bell pepper utawa mrica manis . Varietas sing paling asing dipigunakake kanggo nggawe paprika yaiku lada tomat, kadhangkala kanthi tambahan tanduran pungent, sing diarani lombok abang, lan cayenne pepper . Ing sadhengah basa, nanging ora ing basa Inggris, tembung paprika uga nuduhake tanduran uga woh saka bumbu iku digawé.
Senajan paprika asring digayutake karo masakan Hungaria, lada saka sing digawé digawé saka Jagad Anyar lan pungkasane dikenalaké karo Jagad Lawas . Asalé saka nagara Meksiko bageyan tengah, paprika digawa menyang Spanyol ing abad kaping 16. Bumbu iki uga digunakake kanggo nambahi werna kanggo akeh jinis masakan.
Ing babagan adol tinuku ing paprika ditambahi saka Semenanjung Iberia ing benua Afrika lan Asia, lan ngrambah wekasane Eropah Tengah liwat Balkan, banjur ing Ottoman aturan, kang nerangake asal Hungaria saka tembung Inggris. Ing Spanyol, paprika dikenal minangka pimentón wiwit abad kaping 16, nalika dadi bahan khas ing masakan barat Extremadura . Senadyan anané ing dataran Eropah Tengah wiwit=wiwitan pamukangan Ottoman, dhèwèké ora pati misuwur ing Honggari nganti pungkasan abad kaping 19 Masehi.
Paprika bisa wiwit saka entheng nganti panas - rasa uga maneka warna saka negara menyang negara - nanging meh kabèh tanduran thukul ngasilake macem-macem manis. Paprika manis padatane digawé saka pericarp, kanthi luwih saka separo wiji diguwak, déné paprika panas ngandhut sawetara wiji, galih, kulit ari, lan angkup . Werna paprika abang, oren utawa kuning amarga isi saka karotenoid .
Tanduran iki asring digunakake kanggo nggawe rempah-rempah versi Hungaria saka dituku nalika ing taun 1569 dening wong Turki ing Buda saiki (saiki bagéan saka Budapest, ibu kutha Honggari). Paprika saka Eropah Tengah luwih pedhes nganti taun 1920-an, nalika wong tani Szeged nemu tanduran sing ngasilake woh kang duwe rasa legi, kang dicithak ana ing tetanduran liyané.
Panyebaran sing pisanan nggunakake paprika tembung ing basa Inggris yaiku saka taun 1896 Masehi, sanajan referensi wiwitan kanggo paprika Turki dibabarake ing taun 1831 Masehi. Tembung iki asalé saka paprika ana ing tembung Hungaria, sing diminutif saka tembung Serbo-Kroasia papar ( Cyrillic : папар) sing tegesé "lada", sing asale saka piper Latin utawa piperi Yunani modern. Paprika lan tembung sing padha, peperke, piperke, lan paparka, dipigunakaké ing sadhengah basa Slavik ing Balkan kanggo woh paprika .
Paprika iku diprodhuksi ing pirang-pirang papan panggonan kang kalebu ing Honggari, Serbia, Spanyol, Walanda, China, lan sawetara wilayah ing Amerika Serikat.
Ana ing Hungaria minangka sumber utama paprika sing biasané dipigunakake. Iku kasedhiya ing macem-macem gelar kaya ta:
Paprika Spanyol ( pimentón ) kasedhiya ing telung versi - ringan ( pimentón dulce ), rada pedhes ( pimentón agridulce ) lan pedas ( pimentón picante ). Pepino Spanyol sing paling dimangerteni, Pimentón de la Vera, duwe rasa lan ambu sing asat, kaya ta digaringake karo rokok, biasane nganggo kayu oak . Pimentón de Murcia ora di garang, secara tradhisional ditandur ing dhaerah kang kena srengenge utawa ing kiln.
Paprika digunakake minangka bahan ing akeh piring ing donya iki. Utamané dipigunakaké kanggo rempah-rempah masakan lan menehi werna, duduh, lan sup, kaya ta goulash, lan ing sawetara sosis, dicampur karo daging lan uga karo rempah-rempah liyane. Ing Amerika Serikat, paprika asring disiram mentah ing panganan minangka hiasan, nanging rasa luwih apik diasilake kanthi ngolah minyak. Masakan nasional Honggari kang ngandhut paprika ya iku kalebu gulai (goulash), godhogan daging, lan paprikash (resep : resep Hungaria sing nggabungake daging utawa pithik, duduh kaldu, paprika, lan krim hiyam). Ing masakan Maroko, paprika ( tahmira ) biasane ditambahi kanthi tambahan woh zaitun cilik sing diasilake .
Werna abang saka bubuk paprika, warna oranye utawa werna kuning asalé saka campuran karotenoid . warna Kuning-oranye saka werna paprika ditemokake utamane saka α-karoten lan β-karoten ( provitamin A senyawa), zeaxanthin, lutein lan β-cryptoxanthin, déné werna abang diudhunake saka capsanthin karo capsorubin .
IAna ng ukuran sing ukurane kurang luwih saben sak sendok teh (2 gram), paprika nyedhiyakake 6 kalori lan sugih ing kandhutan vitamin A (21% saka Nilai Saben, DV), moderat ing vitamin B6 (14% DV) lan vitamin E (10% ), uga ora nyedhiyakake gizi liyane ing gizi wigati.