كوڤيد-19

مرض فيروس كورونا 2019 (كوڤيد-19) هوه مرض معدى بيسببه ڤايروس كورونا 2019 اللى اختصار اسمه العلمى سارس-كوڤ-2. المرض اتحدد اول مرة سنه 2019 فى ووهان، عاصمة مقاطعة هوبيى فى وسط الصين، وانتشر من ساعتها على مستوى العالم، و سبب وباء كوڤيد-19. لسه تطعيمات بتتطور عشان تحمى من سارس-كوڤ-2.
ڤايروس كورونا بينتشر ف الاساس الاولانى بين الاشخاص بطريقة مشابهة للانفلونزا ، عن طريق رزاز الجهاز التنفسى من كحه او عطس. الفترة بين التعرض و ظهور الاعراض حوالى خمس ايام ، لكن ممكن تاخد من يومين لاربعتاشر يوم. الفيروس بيتنقل عن طريق الهوا. مخاطر انتقال مرض كوڤيد-19 عن طريق براز الشخص المصاب بالعدوى محدوده. اكتر اعضاء بتتاثر بكوڤيد-19 هما الرئتين و الجهاز الهضمى علشان بعد العدوا الفيروس بيمسك فى الخلايا عن طريق الانزيم ACE2 (ايس2)، و ده موجود كتير ف خلايا حويصلات الهوا من النوع التانى فى الرئتين. الفيروس بيستخدم بروتين سكرى على سطح الخلايا. الفيروس كمان بياثر على اعضاء الجهاز الهضمى علشان ACE2 موجود كتير فى خلايا بطانة المعده والاتناشر و المستقيم. الفيروس بيتلقى فى براز 17 ٪ من العيانين من يوم واحد لاتناشر 12 يوم بعدما يبطل وجودالفيروس فى العينات من الجهاز التنفسى. الشخص المصاب بيعدى شخصين او تلاتة غيره على الاقل على حسب التقديرات فى سبتمبر 2020.
وباء كوڤيد-19 انتشر فى العالم من ديسمبر 2019 و بيعتبر وباء عالمى و فيه مخاوف انه يقتل 100 مليون انسان. الوبا ابتدا ف نص ديسمبر 2019 ف مدينة ووهان فى مقاطعة هوبيى فى وسط الصين. معظم الحالات الاولانيه كان ليها صلة بسوق هوانان لبيع ماكولات البحر بالجمله. من ووهان فيروس سارس 2 انتشر فى الصين و بعد كده وصل بانكوك، و طوكيو، و سول، و بيچينج، و شانجهاى، و جوانجدونج، و هونج كونج، و ماكاو، و ايفرت، و فييتنام، و سينجابوره. اول انتشار للفيروس بره الصين كان فى فيتنام من اب لابنه. اول حالة موت مؤكده من الاصابة بالفيروس حصلت يوم 9 يناير 2020.
حسب البيانات من مركز الصين لمكافحة الامراض، معدلات الوفيات بتكون بين 0.2 و 0.4% بين سن عشر سنين و خمسين سنه. بترتفع النسب بعد السن ده. احتمالات الموت بسبب كوڤيد-19 حوالى 1.3% بين العيانين ف سن الخمسينات، احتمالات الموت 3.6% بين العيانين ف سن الستينات من العمر، و 8% فى السبعينات من العمر، و حوالى 14.8% بين بين العيانين اللى اكبر من تمانين سنه. احتمالات الموت بتزيد مع زيادة العمر . ده عشان كبار السن كتير بيكون عندهم امراض تانيه زى السرطان او ارتفاع ضغط الدم او مرض السكر. حسب الاحصائيات لحد 20 مارس 2020، معدل وفيات ف كل عدد من الحالات اللى اتشخصت كان 4.1٪ ؛ و بتتراوح النسبة من 0.2٪ل15٪ حسب العمر والجنس وجودة الرعاية الصحية والمشاكل الصحيه التانيه اللى عند العيانين.
منظمة الصحة العالمية نشرت بروتوكولات تحاليل للمرض. الكشف عن الفيروس ليه تحليل بيعتمد على پى سى ار (PCR) المعكوس ده استعملته الصين و دول تانيه. التحليل بيتعمل على عينات من الجهاز التنفسى بطرق مختلفة، منها مسحه من المناخير او الزور او عينة بلغم. النتايج بشكل سنه بتاخد من ساعات ليومين علشان تطلع. فيه تحاليل دم، بس لازم عينتين دم بينهم اسبوعين والنتايج مالهاش الا فايده فوريه لما يكون مطلوب عزل العيانين اللى يتاكد ان عندهم الڤايروس. العلما الصينيين قدرو يعزلو سلاله من ڤايروس كورونا و نشرو تسلسل الحمض النووى علشان المعامل فى كل العالم تطور تحاليل تفاعل البوليميراز المتسلسل (PCR) بشكل مستقل علشان الكشف عن الاصابة بالفيروس. لحد 4 ابريل 2020، كانت اختبارات الاجسام المضادة للڤايروس تحت التطوير، واستخدامها محدود. الاف دى ايه (الادارة الامريكية للطعام و الادويه) سرعو الموافقه على تحليل كشف على الفايروس ممكن يتعمل فى نقطة الرعاية السريرية يوم 21 مارس 2020 علشان يبتدى استعماله من اخر شهر مارس 2020. كمان وافقت على تحليل بتنَتجه شركة روش الامريكانيه. روش ابتدت تنتج ميات الالاف من الكيت بتاع التحليل علشان الكشف عن الفايروس
الايام دى فيه فيه اكتر من طوعم ممكن يحمى من كوڤيد-19 بنسبة عالية. آلاف العلما بيحاولوا ينتجوا تطعيم مضاد للسارس-كوڤ-2. منظمة الصحة العالمية نشرت على موقعها اسامى 41 مركب محتمل ممكن يكون المصل تحت التجربه للتطعيم . الاخبار من التجارب كانت احتمال ان مصل يكون متوفر بعد 12 او 18 شهر. فى نص ديسمبر سنه 2020 كان فيه 57 طوعم مرشح فى مرحلة بحث اكلينيكى. 40 منهم كانو فى مراحل تجارب المرحلة الاولانيه و التانيه. 17 منهم كانو فى مراحل تجارب المرحلة التانيه والتالته.
من النصايح عشان الوقايه:
مناعة القطيع ضد كوڤيد-19 لسه ماحصلتش. فيه ادلة على ان الاشخاص اللى بيخفوا من الفايروس ممكن يتعديوا تاني، وبتحليل عينات الRNA للفايروس فى اول عدوى وتانى عدوى وضح ان ليهم تركيب مختلف.
كوڤيد-19 ممكن يسبب كحه، والتهاب المناخير، وحمى، وفشل تنفسى، وصداع، و الم فى العضلات وضيق نفس واسهال ،والتهاب رئوى. يونيسيف عملت دليل عن رسايل و انشطه رئيسيه عشان الوقايه من مرض كوفيد-19 والسيطرة عليه فى المدارس. بعد تشريح جثث مصابين كورونا ف ايطاليا كان سبب ال موت ناتج عن ارتفاع لزوجه الدم مش فشل فى التنفس و بناء عليه ابتدو فى المراحل المتاخره للعيا يستخدمو ادوية سيوله لدم.
فيه ادويه تعمل عليها تجارب انها ممكن تساعد ف علاج فيروس سارس-كوڤ-2 زى توسيليزوماب و هيدروكسيكلوروكين لكن معظمهم ماطلعش ليهم فايده. ديكساميثازون ممكن يساعد فى العلاج و يقلل مدة القرجع فى الرعايه المركزه. فى نص ديسمبر 2020 كان فى 57 طوعم بيخوض تجارب سريرية، منهم 40 فى المرحلة الاولانىي-التانية من التاجارب، و 17 فى المرحلة التانية-التالتة. اظهر اكتر من طوعم كفاءة بنسبة اكتر من 95% فى منع عدوى COVID-19 العرضية. لحد دلوقتى اتصرح باستخدام 6 انواع من الطوعم وهما:
ڤايروس سارس-كوڤ-2 حصلت ليه كزا طفرة منها واحده باسم Cluster 5 حصلت فى الدنمارك فى حيوان المينك، وبيعتقد ان تم التغلب عليها بعد ما قامت الحكومة بحجر مشدد وحملة القتل الرحيم لحيوانات المينك. بيعتقد ان طفرة VOC-202012/01 ظهرت فى بريطانيا فى سبتمبر. وطفرة تحور 501.V2 ظهرت فى جنوب افريقيا.