Reims

Reims (/[unsupported input]ˈriːmz/; utawi Rheims; French: [ʁɛ̃s]), inggih punika salah satunggaling kitha ing Prancis ingkang mlebet wewengkon administratif Champagne-Ardenne. Saking Kitha Paris tebihipun watawis 130 km utawi 80 mil sisih lèr wétan.
Reims kalebet kitha kagunan lan sajarah ing Prancis ingkang sampun dipunakeni minangka Situs warisan donya UNESCO. Kajawi punika Reims ugi misuwur minangka kitha sampanye lan tèkstil. Sampanye lan tèkstil punika dados satunggaling kakiyatan ékonomi Reims.
Reims dipunsebat dados salah satunggalipun kitha wigati lan gadhah pangaribawa ingkang ageng tumrap sajarah Prancis. Bab punika dipunsebabaken amargi Reims asring kanggé pahargyan (upacara) ingkang wigati ing salebetipun sajarah monarki Prancis. Sampun langkung saking sedasa abad dangunipun Reims dipundadosaken kanggé jumenengan raja-raja Prancis. Kacathet wiwit saking Louis ingkang Saléh ing taun 816 M ngantos dumugi Charles X taun 1825 M dipunjumenengaken ing kitha punika. Awit saking punika Reims misuwur minangka Kitha Jumenengan utawi Kitha Raja.
Miturut sajarah, Kitha Reims dipunjumenengaken déning Rémus, lan kalebet kitha ageng ing wekdal Kakaisaran Romawi. Sadèrèngipun gadhah nama Reims, kitha punika dipunsebat Kitha Remi. Déning Suku Celtik ingkang gesang ing Kitha Reims, kitha punika dipunsebat Kitha Remes. Wonten ugi pamanggih bilih tembung Reims asalipun saking tembung Rèmes. Bilih wekdal samanten kutha krajanipun Rèmes ing Kitha Durocorter, ingkang éwah dados Durocortorum ing mangsa Romawi. Tembung Durocortorum asalipun saking tembung duroingkang tegesipun bètèng ingkang wujud paredèn.
Watawis taun 80 SM, kitha Reims dipunyasa Oppidum Rémus sasampunipun penaklukan Romawi. Kitha punika ugi dipunyasa déning 260 Kabiskopan Reims. Sadangunipun invasi ageng, wonten 407 biskop Reims dipun-pejahi déning Nicaise Vandal.
Taun 459 M Reims dados punjering wewengkon Austrasia, ingkang mlebet ing wewengkon punika kados nagara Prancis, Jerman, Bèlgi, lan Walanda. Taun 816 wonten jumenengan raja kapisanan Reims inggih punika Raja Louis ingkang Saleh. Upacara ingkang dipunwontenaken ngantos gangsal jam punika dipuntindakaken ing Katedral Notre-Dame. Sasampunipun pahargyan jumenengan purna, dipunlajengaken jamuan ing Pura Tau lan ziarah dhateng pasaréyanipun biskop Remi, ing Basilika. Jumenengan raja ing Reims ingkang paling ageng punika nalika jumenenganipun Charles VII nalika tanggal 17 Juli 1429. Wonten 33 gunggungipun raja Prancis ingkang jumenengan ing Kutha Reims, lan ingkang paling pungkasan punika [Charles X ing taun 1825.
Wonten abad parotengah, Reims dados wewengkon ing Prancis ingkang makmur amargi prodhuksi tèkstil lan sampanye. Raja Louis XIV marentahaken supados nambahi wiyaripun kebon anggur.
Révolusi Indhustri ingkang ngrembaka ing Éropa ugi mengaruhi éwahipun tatanan Reims. Kathah wewangunan dipunyasa nggantosaken wewangunan sadèrèngipun. Maneka pepanggihan internasional ugi dipunwontenaken ing Kutha Reims ing kawitaning abad 20. Salajengipun wonten Perang Donya I, nalika tanggal 4 September 1914, prajurit Jerman nyerang dhateng Reims. Jerman ngupadi nguwaosi Reims kanthi cara ngepung lan ngebom ngantos tigang setengah taun. Pangepungan dipunpungkasi kanthi risakipun 80 persèn kitha lan sédanipun 5.000 kurban perang.
Tanggal 7 Mèi 1945 sasampunipun Perang Donya II, utusan saking Jerman napakasmani wangsulipun wewengkon Reims dhateng Prancis.
Reims dumunung ing Prancis Wétan, salèr-kilèn saking Merne lan kilènipun wewengkon Champagne-Ardenne. Kitha punika ugi dumunung ing wewatesan antawisipun Prancis lan Jerman. Kutha punika tebihipun 130 km saking Paris, 157 km saking Métz, 168 km saking Lille, 282 km saking Strasbourg. Ing tingkat régional, Reims dumunung 25 km sisih lèr Kutha Troyes. Reims mapan ing 49,258 drajat lintang lèr lan 4,031 drajat lintang wétan. Kitha ingkang paling caket kaliyan Kitha Reims inggih punika: Tinqueux ingkang tebihipun 3,01 km, Saint-Brice-Courcelles tebihipun 3,29 km, Bétheny tebihipun 3,68 km, Cormontreuil tebihipun 4,18 km, Champigny tebihipun 4,25 km, Bezannes tebihipun 5,02 km, Cernay-lès-Reims tebihipun 5,32 km, lan Thillois tebihipun 5,60 km.
Reims dumunung ing sapinggiring cekungan sédhimèn ingkang jero. Ing sisih kidul wonten Pagunungan Montagne ing Reims, ingkang dados sumbering Anggur ingkang saé piyambak kanggé ndamel sampanye, ing sisih lèr-kidul wonten Pagunungan St Thierry lan ing wétan wonten Gunung Berru.
Iklim ing Reims punika teles kanthi iklim sagara. Hawa ing kitha punika asrep ing mangsa jawah salju lan garing manawi mangsa bentèr (panas). Tingkat curah jawah saben taunipun kinten-kinten 604 mm/taun. Nalika wekdal mangsa bentèr ing Éropa taun 2003, rekor témperaturipun 21,3 ° C ing tanggal 13 Agustus, lan maksimum témperatur punika 39,3 °C nalika 12 Agustus. Digit ingkang kapisan ing tanggal 20 Agustus 2009 kanthi suhu 21,9 °C. Ngengingi cathetan jawah, dipunasilaken data 69,2 Milimèter ing tanggal 4 Juli 2006. Cathetan suhu ing wulan Juni kacathet 36,7 °C, ingkang dumados tanggal 28 Juni 2011.
Wonten ing Kitha Reims ugi wonten stasiun cuaca (watawis 11 km saking Katedral Reims), dumunung ing sisih wétan-kidul lapangan udara Prunay, Reims. Stasiun Reims-Courcy (watasis 8 km saking Katedral), dumunung ing sisih lèr Reims caket kaliyan landhesan pacu saking pangkalan udara.
Tabel ing ngandhap nedahaken cacahing kang ndunungi Kitha Reims taun 1968-2007.
Jinis-jinis transportasi ingkang dipun-ginakaken ing Reims inggih punika:
Reims punika kitha ingkang dipunyasa ing sapinggiring Prancis, dumunung ing Île-de-France, caket kaliyan nagara Bèlgi, Luksemburg lan Jerman. Transportasi kapisan ing Reims dipundamel taun 1872, dipundamel kalih lajur margi, saking arah lèr-kidul lan wétan-kilèn. Awit suksésipun damel margi punika saged nuwuhaken pambikaan margi-margi sanèsipun ing Kitha Reims. Nanging, awit taun 1881 lan saterasipun, margi kalih lajur kalawau dipunwiyaraken malih dados sekawan lajur. Panambahan punika dipun-ginakaken kanggé margi transportasi trèm turangga.
Ing kawitanipun abad angka 20, ing Reims dipundamel ril kanggé trèm listrik. Nalika Perang Donya Kapisan, margi trèm punika risak, lan jaringan transportasi kalawau dipunyasa malih ing taun 1920-an. Bis pisanan wonten ing Kitha Reims nalika taun 1932, ingkang salajengipun saged ngirangi pangginaan trèm. Trèm ingkang pungkasan dipun-ginakaken taun 1939. Wekdal taun 1952, perusahaan transportasi éwah status dados Reims Perkotaan. Jaringan transportasi dados ageng malih ing taun 1975 ing sadaya kitha ing dhistrik Reims; Bétheny Bezannes Cormontreuil, Saint-Brice-Courcelles lan Reims. Reims ugi wiwit ngginakaken bis lan modérnisasi jaringan. Sasampunipun prakawis pangginaan trèm kapisan taun 1980 boten kasil, taun 2011 transportasi trèm dipunaktifaken malih ing Reims. Panjang rute-nipun 11,2 km lan dipunjangkepi kanthi 23 stasiun.
Wonten tigang stasiun ingkang wonten ing Kitha Reims. Stasiun sepur ingkang utami punika stasiun paling sepuh. Stasiun sepur kapisan dipunyasa taun 1877. Sapunika dipunlayani TER Champagne-Ardenne lan TER Picardie. Kitha tujuan sepur kados kitha: Amiens, Cambrai, Chalons-en-Champagne, Charleville-Mézières, Château-Thierry, Dijon, Epernay, La Ferte-Milon, Métz lan Sédan. Sepur TGV ugi mandheg ing stasiun TGV Champagne-Ardenne ingkang mapan ing Kitha Bezannes. Stasiun Reims dumunung sacaketing griya sakit Reims. Stasiun ingkang kaping tiga stasiun D'Esperey Franchet, dipunbikak ing wulan Oktober 2009, béaya damel stasiun D'Esperey Franchet punika ngantos 3,2 yuta euro.
Tanggal 30 Oktober 1908 Henri Farman, saking Biplan Voisin, ndamel rintisan trasnportasi udara (dirgantara) saking kitha satunggal dhateng kitha sanèsipun, nyambungaken antawisipun kamp militér Reims Chalons-en-Champagne. Ing abad angka 20 dipunyasa papan anggegana sipil kapisan ing Reims. Papan anggegana punika dipuntutup tanggal 30 Juni 2006. Reims taksih gadhah satunggal papan anggegana, inggih punika Papan Anggegana Prunay ingkang manggén ing sisih wétan-kidul Kitha Reims.
Kitha Reims gadhah rencana ngembangaken prakawis pambangunan kanthi nglibataken tigang perusahaan arsitèktur (Christian Devillers, Bruno Fortier lan Philippe Panerai). Pambangunan kutha Reims dipunrembag ing Dhéwan Pangembangan Laladan Reims kanthi pambiyantu tigang perusahaan arsitèktur kasebat ing manéka warni prakawis (perencanaan kutha, ékonomi, griya, pendhidhikan, lan transportasi). Parencanaan pembangunan Reims taun 2020 dipunrencanakaken badhé nambah wiyaripun margi lan papan-papan sanèsipun kados taman, kebon, lan gréja.
Ngéngingi cacahipun griya ing Kitha Reims taun 2007 wonten 95.408, kapérang saking 88.421 griya utami, 957 griya cadhangan, lan 6.030 griya kothong.
Reims gadhah manéka warni musiyum. Musiyum paling sepuh punika Musiyum Kagunan Beaux ing Reims ingkang dipundamel taun 1794. Wangunan sanèsipun kados Gréja Saint-Denis dipunyasa taun 1908. Biara punika taksih njagi manéka karya kagunan abad angka 15 ngantos abad angka 20. Wonten ugi Musiyum Kagunan ing Champagne-Ardenne ingkang nyimpen koléksi 600 karya kagunan lukisan, fotografi, gambar vidéo, lan sanès-sanèsipun. Musiyum Vergeur satunggalipun musiyum sepuh ing Reims. Musiyum Vergeur gadhah koléksi awit abad angka 20, 50 koléksi lukisan karya Albert Durer, karya saking Asia abad angka 19 ingkang dipunkempalaken Hugues Krafft.
Musiyum Saint-Remi Reims, satunggalipun musiyum ingkang nyimpen koléksi sajarah lan arkéologi saking Reims. Musiyum Saint-Remi ing Reims mapan caket kaliyan Katedral Reims. Ing musiyum Saint-Remi dipunsimpen koléksi tilaranipun Charles X.
Ing taun 1991 Kitha Reims dipunpilih minangka kitha warisan donya déning UNESCO. Bilih wangunan ing Reims ingkang mlebet warisan donya inggih punika:
Kitha Reims awit taun 1994 gadhah wangunan mligi dipun-ginakaken kanggé giyaran musik. Wangunan punika ugi dipun-ginakaken kanggé sinau babagan musik, jogèd, lan téater. Paling boten wonten 100 konsér ing saben taunipun. Reims gadhah kalih wangunan auditorium kanthi 400 kursi ugi dipunjangkepi kanthi piranti akustik lan studiyo dansa.
Ing Kitha Reims ugi wonten panggénan gedhong centre national de création musicale utawi gedhong musik nasional ingkang wiyaripun 500 m2. Piranti musik ing wangunan punika kalebet salah satunggalipun piranti musik ingkang saé piyambak ing Prancis lan Éropa. Tanggal 25 Fèbruari 2005 ing Kutha Reims dipunyasa La Cartonnerie kanthi wiyar 4.000 m2. Wangunan punika dipun-ginakaken kanggé giyaran musik kontemporér. Ing La Cartonnerie saben taunipun dipungiyaraken manéka konsér ngantos 80 konsér musik (rock, hip-hop, éléktro, lan sanèsipun).
Ing Kitha Reims wonten wangunan pabukon ingkang cacahipun wonten pitu lan mapan sacaketipun Katedral Reims. Salah satunggalipun, Perpustakaan Jean-Falala ingkang dipunbikak 14 Mèi 2003 gadhah wiyar 6500m² lan dipunbikak kanggé bebrayan umum. Reims ugi gadhah Perpustakaan Carnegie, kalebet pabukon Kitha Reims ingkang dipunyasa kanggé panaliten. Dipunwangun taun 1921 lan dipunresmékaken tanggal 10 Juni 1928 déning Présidhén Gaston Doumergue.
Wangunan Opera House utawi Gedhung Opera Reims ingkang dipunyasa déning arsitèk Reims Alphonse Gosset lan dipunresmékaken ing taun 1873. Sasampunipun risak ing wulan Septémber 1914 amargi Perang Donya I, wangunan punika dipunyasa malih taun 1931 kanthi dipunpandhégani arsitèk Mesh Sollier. Gedhung Opera punika ngandhut kagunan wangunan gaya Art Deco kas saking Italia.
Wonten wangunan punjering/pusat budaya Reims, inggih punika Gedhung Punjering Budaya Saint-Exupéry. Gedhung awujud aula punika dipundamel kanggé partisipasi ing pangembangan budaya Reims.
Reims gadhah prodhuk pinunjul saking wewengkon Ardenne. Saking Ardenne dipunasilaken sampanye ingkang sampun misuwur lan kalebet sumbering ékonomi Reims. Sanajan ing Reims namung wonten sakedhik kebon anggur, namung 50 hèktar kémawon. Sampanye punika dipunékspor ing saben taunipun 80 yuta botol. Déné perusahaan ingkang ngasilaken Sampanye ing Reims inggih punika:Henri Abele, Boizel-Canon-Lanson-Bruno Paillard, Charles De Cazanove, GH Martel, GH Mumm, Henriot, Krug, Louis Roederer, Piper-Heidsieck, Charles Heidsieck, Ruinart, Taittinger-Irroy, Veuve Clicquot, lan Vranken-Pommery. Ing Kitha Reims dipunyasa gedhong utawi lembaga mligi kanggé maméran prodhuk-prodhuk sampanye. Déné jinisipun sampanye ingkang dipunasilaken punika sampanye warni abrit, pethak, lan warni sekar mawar. Sampanye punika dipunékspor ing saben taunipun 80 yuta botol.
Dhaharan kas (kulinér) sanèsipun punika sajinis roti ingkang nama biskuit Abrit-Eném saking Reims. Roti punika dipundamel kapisanan ing taun 1691 déning tukang damel roti ing Reims. Biskuit Abrit-Eném saking Reims dipundamel kanthi campuran vanili. Sampun dados adat ing Reims dhaharan roti/biskuit punika dipundhahar kanthi cara dipuncemplungaken ing sampanye. Roti tradisi Reims kathahipun dipunwedalaken ing Griya Fossier ingkang mrodhuksi 50%. Dhaharan kas Reims punika sampun dados tradisi awit abad parotengah. Sanèsipun Biskuit Abrit-Eném ugi wonten Roti jaé. Prodhuksi roti jaé ing Reims sampun wonten awit abad angka 16. Ing wekdal samanten roti dipunwedalaken piyambak-piyambak. Roti Jaé misuwur ing taun 1783 ngangos gadhah jejuluk "roti paling kinurmatan". Roti jaé dipundamel saking adhonan glepung gandum, madu, kayu legi, lan jaé.
Reims gadhah kitha kembar, kados kutha:
Reims gadhah tokoh utawi tiyang-tiyang misuwur, kados kaserat ing ngandhap punika: