Нийгмийн хөдөлгөөн

Нийгмийн хөдөлгөөн гэдэг нь нийгмийн болон улс төрийн тодорхой зорилгод хүрэхийн тулд олон тооны хүмүүсийн сул зохион байгуулалттай хүчин чармайлт юм. Энэ нь нийгмийн өөрчлөлтийг хийх эсвэл эсэргүүцэх эсвэл буцаах зорилготой байж болно. Энэ нь бүлгийн үйл ажиллагааны нэг төрөл бөгөөд хувь хүн, байгууллага эсвэл хоёуланг нь хамарч болно. Нийгмийн хөдөлгөөнийг "дарамтлагдсан хүн амд үр дүнтэй сорилтуудыг даван туулах, илүү хүчирхэг, давуу талтай элитүүдийг эсэргүүцэх боломжийг олгодог зохион байгуулалтын бүтэц, стратеги" гэж тодорхойлсон. Эдгээр нь улс үндэстний доод талаас нийгмийн өөрчлөлтийн аргыг төлөөлдөг. Нөгөөтэйгүүр, зарим нийгмийн хөдөлгөөнүүд нийгмийг илүү тэгшитгэхийг зорьдоггүй, харин одоо байгаа эрх мэдлийн харилцааг хадгалах эсвэл нэмэгдүүлэх зорилготой юм. Тухайлбал, эрдэмтэд фашизмыг нийгмийн хөдөлгөөн гэж тодорхойлсон байдаг.
Улс төрийн шинжлэх ухаан, социологи нь нийгмийн хөдөлгөөний талаар олон төрлийн онол, эмпирик судалгааг боловсруулсан. Жишээлбэл, улс төрийн шинжлэх ухааны зарим судалгаа нь ард түмний хөдөлгөөн ба шинэ улс төрийн намуудын хоорондын хамаарлыг онцолж, нийгмийн хөдөлгөөний чиг үүрэг, улс төрд үзүүлэх нөлөөллийн талаар ярилцдаг. Социологичид хамрах хүрээ, өөрчлөлтийн төрөл, ажлын арга барил, хүрээ, цаг хугацаа гэх мэт зүйлийг судлахдаа нийгмийн хөдөлгөөний хэд хэдэн төрлийг ялгадаг.
Барууны орчин үеийн нийгмийн хөдөлгөөнүүд нь боловсрол (уран зохиолын өргөн тархалт) болон 19-р зууны нийгэмд үйлдвэржилт, хотжилтын улмаас хөдөлмөрийн хөдөлгөөн нэмэгдсэнээр боломжтой болсон гэж зарим судлаачид үздэг. Орчин үеийн барууны соёлд дэлгэрсэн үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөө, боловсрол, харьцангуй эдийн засгийн бие даасан байдал нь орчин үеийн нийгмийн янз бүрийн хөдөлгөөнүүдийн урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй тоо, цар хүрээг үүсгэдэг гэж заримдаа маргаж байна. Сүүлийн зуун жилийн нийгмийн хөдөлгөөнүүдийн ихэнх нь Кени дэх Мау Мау шиг өрнөдийн колоничлолыг эсэргүүцэхийн тулд өссөн. Нийгмийн хөдөлгөөнүүд ардчилсан улс төрийн тогтолцоотой нягт холбоотой байсан бөгөөд одоо ч байсаар байна. Үндэстнүүдийг ардчилалтай болгоход үе үе нийгмийн хөдөлгөөнүүд оролцож байсан ч ардчиллын дараа илүү хөгжсөн байдаг. Өнгөрсөн 200 жилийн хугацаанд тэд эсэргүүцлийн түгээмэл, дэлхий нийтийн илэрхийлэл болсон.
Орчин үеийн хөдөлгөөнүүд дэлхий даяар хүмүүсийг дайчлахын тулд технологи, интернетийг ихэвчлэн ашигладаг. Харилцааны чиг хандлагад дасан зохицох нь амжилттай хөдөлгөөнүүдийн нийтлэг сэдэв юм. АНУ болон Канадын нийгмийн хөдөлгөөнүүдтэй холбоотой өмгөөллийн байгууллагууд иргэдийн оролцоо, хамтын үйл ажиллагааг дэмжихийн тулд олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслийг хэрхэн ашиглаж байгааг судалж эхэлжээ.
Тодорхойлолт
Марио Диани бараг бүх тодорхойлолтууд гурван шалгуурыг хуваалцдаг гэж үздэг: "хамтын хамтын өвөрмөц байдлын үндсэн дээр улс төр, соёлын зөрчилдөөнд оролцож буй олон хувь хүн, бүлгүүд ба/эсвэл байгууллагуудын албан бус харилцааны сүлжээ".
Социологич Чарльз Тилли нийгмийн хөдөлгөөнийг жирийн хүмүүс бусдын эсрэг хамтын нэхэмжлэл гаргадаг цуврал маргаантай тоглолт, үзүүлбэр, кампанит ажил гэж тодорхойлдог. Тиллигийн хувьд нийгмийн хөдөлгөөнүүд нь жирийн иргэдийг төрийн улс төрд оролцуулах гол хэрэгсэл юм. Тэрээр нийгмийн хөдөлгөөнд гурван үндсэн элемент байдаг гэж үздэг.
2. Репертуар (мөргөлдөөний репертуар): улс төрийн үйл ажиллагааны дараах хэлбэрүүдийн хослолыг ашиглах: тусгай зориулалтын холбоо, эвсэл байгуулах, олон нийтийн хурал, ёслолын жагсаал, сэрэмжлүүлэг, цуглаан, жагсаал, өргөдөл гаргах, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэлд мэдэгдэл хийх, болон товхимол; болон.
3.WUNC үзүүлбэрүүд: оролцогчдын өөрсдийн болон эсвэл сонгогдсон тойргийнхоо зохистой байдал, эв нэгдэл, тоо хэмжээ, амлалтаа олон нийтэд харуулсан нэгдсэн төлөөлөл.
Сидней Тарроу нийгмийн хөдөлгөөнийг "элитүүд, эсэргүүцэгчид болон эрх баригчидтай тогтвортой харилцахад нийтлэг зорилготой, эв санааны нэгдэл бүхий хүмүүсийн хамтын сорилт [элитүүд, эрх баригчид, бусад бүлэг эсвэл соёлын кодууд]" гэж тодорхойлсон. Тэрээр нийгмийн хөдөлгөөнүүдийг улс төрийн намууд болон өмгөөллийн бүлгүүдээс онцгойлон ялгадаг.
Социологичид Жон МакКарти, Майер Залд нар нийгмийн хөдөлгөөнийг "нийгмийн бүтцийн зарим элементүүдийг өөрчлөх ба/эсвэл нийгмийн шагналын хуваарилалтыг илэрхийлдэг хүн амын үзэл бодол, итгэл үнэмшлийн багц" гэж тодорхойлсон.
Пол ван Ситерс, Пол Жеймс нарын хэлснээр, нийгмийн хөдөлгөөнийг тодорхойлох нь "хамтдаа нэгдэх" цөөн хэдэн нөхцөлийг шаарддаг:
(1.) зарим төрлийн хамтын өвөрмөц байдлыг бий болгох; (2.) хамтын нормативын чиг баримжааг хөгжүүлэх; (3.) статус квогийн өөрчлөлтийн талаарх санаа зовнилоо хуваалцах, (4.) өөрчлөлтийн талаарх энэхүү санаа зовнилыг шийдвэрлэхийн тулд цаг хугацааны явцад дор хаяж субъектив байдлаар холбогдсон практик үйл ажиллагааны мөчүүд тохиолдох. Тиймээс бид нийгмийн хөдөлгөөнийг бусадтай нэгдмэл зорилгын үүднээс холбоотой гэдгээ хамгийн багадаа ухамсарласан хүмүүсийн хоорондын улс төрийн нэгдэл гэж тодорхойлдог бөгөөд энэ зорилгынхоо төлөө нийгмийн өөрчлөлтийг хэрэгжүүлэхийн тулд урт хугацааны туршид нэгддэг. .
Түүх
Эхлэл
Уильям Хогартын Вилксийн хошин сийлбэр. Уилкс "The North Briton" сэтгүүлийн хоёр хэвлэлийг барьж байна.
Нийгмийн хөдөлгөөний эхэн үеийн өсөлт нь 18-р зууны дунд үеэс Английн эдийн засаг, улс төрийн өргөн хүрээний өөрчлөлтүүд, тухайлбал улс төрийн төлөөлөл, зах зээлийн капиталжуулалт, пролетаричлал зэрэгтэй холбоотой байв.
Анхны олон нийтийн нийгмийн хөдөлгөөн нь маргаантай улс төрийн зүтгэлтэн Жон Вилксийг тойрон өрнөсөн. Уилкс "The North Briton" сонины редакторын хувиар лорд Бьютегийн шинэ засаг захиргаа болон 1763 оны Парисын гэрээний төгсгөлд шинэ засгийн газар хүлээн зөвшөөрсөн энх тайвны нөхцлүүд рүү хүчтэй дайрчээ. Долоон жилийн дайны тухай. Бусдыг гүтгэсэн хэргээр буруутгагдаж, Уилксийг ерөнхий захирамж гаргасны дараа баривчилж, Вилкс үүнийг хууль бус гэж буруушаасан - лорд Ерөнхий шүүгч эцэст нь Вилксийн талд шийдвэр гаргасан. Үүний үр дүнд Уилкс дунд ангиудын дунд өсөн нэмэгдэж буй тусгаар тогтнолын төлөөх хөдөлгөөний удирдагч болсон - хүмүүс гудамжинд "Уилкс ба Эрх чөлөө" гэж хашгирч эхлэв.
Хожим нь гүтгэлэг, садар самууны хэргээр цөллөгт гарсны дараа Вилкс түүний ихэнх дэмжлэгийг авч байсан Миддлсекс дэх парламентын суудалд суув. 1768 оны 5-р сарын 10-нд Вилксийг Хааны вандан шоронд хоригдох үед олон нийтийн дэмжлэг үзүүлэх хөдөлгөөн өрнөж, гудамжинд "Эрх чөлөөгүй, хаан байхгүй" гэсэн уриан дор томоохон жагсаал цуглаан хийсэн.
Парламентад суух эрхээ хасуулсан Уилкс 1769 онд Лондонгийн Альдерман болсон бөгөөд Эрхийн Билл дэмжигчдийн нийгэмлэг хэмээх идэвхтнүүдийн бүлэг түүний бодлогыг эрчимтэй сурталчилж эхэлжээ. Энэ бол олон нийтийн цуглаан, жагсаал цуглаан, урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй өргөн цар хүрээтэй товхимол тараах, олон нийтийн өргөх жагсаал зэрэгт оролцсон анхны тогтвортой нийгмийн хөдөлгөөн байв. Гэсэн хэдий ч хөдөлгөөн нь ил бослого болж хил хязгаарыг давахаас болгоомжилж байв; засаглалын алдааг засч залруулахыг одоо байгаа хууль эрх зүйн баримт бичгүүдэд уриалж, зөвшилцөл, үндсэн хуулийн зохицуулалтад хүрэхийн тулд парламентаас гадуурх ухуулах хэлбэр гэж үзжээ. Лондонгийн гудамжинд энэ нийгмийн хөдөлгөөний хүч, нөлөө эрх баригчдыг хөдөлгөөний шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүйд хүргэв. Вилксийг парламентад буцааж, ерөнхий захирамжийг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж зарлаж, хэвлэлийн эрх чөлөөг парламентын хэлэлцүүлгийг сурвалжлах хүртэл өргөжүүлсэн.
Католик шашны эсрэг эсэргүүцлийн томоохон хөдөлгөөнийг 1778 оны Папистуудын тухай хууль өдөөж, Англи дахь Ромын католик шашинтнуудад тохиолдож байсан хэд хэдэн шийтгэл, хөгжлийн бэрхшээлийг арилгаж, 1779 онд Протестант нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч болсон лорд Жорж Гордоныг тойрон үүссэн. .Холбоо нь Роуланд Хилл, Эразмус Миддлтон, Жон Риппон зэрэг Калвинист шашны тэргүүлэх зүтгэлтнүүдийн дэмжлэгийг авч байсан. Гордон бол маш сайн суртал ухуулагч байсан бөгөөд тэрээр папизм болон үнэмлэхүй хаант засаглал руу буцах айдастай танхайрагчдыг өдөөж байв. Нөхцөл байдал хурдацтай доройтож, 1780 онд Протестант нийгэмлэгийн хурлын дараа түүний гишүүд Засгийн газраас татгалзсан уг хуулийг хүчингүй болгохыг шаардсан өргөдөл гаргахаар Нийтийн танхимд жагсчээ. Удалгүй Лондон даяар томоохон үймээн самуун дэгдэж, элчин сайдын яамдууд болон католик шашны өмчит бизнесүүд уурласан танхайрсан хүмүүсийн дайралтад өртөв.
Өсөлт ба тархалт
1815 оноос хойш Их Британи Наполеоны дайнд ялалт байгуулсны дараа нийгмийн хөдөлгөөн, тусгай ашиг сонирхлын холбоодын ашиглалтын төлөвшил нэмэгдэж буй нийгмийн үймээн самуунтай үе рүү оров. Чартизм бол дэлхийн өсөн нэмэгдэж буй ажилчин ангийн анхны олон нийтийн хөдөлгөөн байв. Энэ нь 1838-1848 оны хооронд улс төрийн шинэчлэлийн кампанит ажил явуулж, 1838 оны Ардын дүрмийг тунхаг болгон дэвшүүлсэн бөгөөд энэ нь бүх нийтийн сонгуулийн эрх, нууц санал хураалтыг хэрэгжүүлэхийг уриалж байв. "Нийгмийн хөдөлгөөн" гэсэн нэр томъёог 1848 онд Германы социологич Лоренц фон Штайн "Францын 3-р хувьсгалаас хойшхи социалист ба коммунист хөдөлгөөн" (1848) номондоо "нийгмийн хөдөлгөөн" гэсэн нэр томъёог эрдэмтдийн хэлэлцүүлэгт нэвтрүүлсэн бөгөөд энэ нь үнэндээ үүнийг дүрсэлсэн байдаг. Нийгмийн эрхийн төлөө тэмцэж буй улс төрийн хөдөлгөөнүүдийн арга хэлбэрийг халамжийн эрх гэж ойлгодог.
19-р зууны сүүл үеийн хөдөлмөрийн хөдөлгөөн ба социалист хөдөлгөөн нь коммунист ба социал демократ нам, байгууллагуудыг бий болгоход хүргэсэн нийгмийн хөдөлгөөнүүдийн прототип гэж үздэг. Эдгээр хандлага нь ядуу буурай орнуудад шинэчлэлийн шахалт үргэлжилсээр байх үед ажиглагдаж байсан, тухайлбал Орост 1905, 1917 оны хувьсгалын үр дүнд дэлхийн нэгдүгээр дайны төгсгөлд хаадын дэглэм нуран унасан.
1945 онд Их Британи дэлхийн 2-р дайнд ялалт байгуулсны дараа эрс шинэчлэл, өөрчлөлтийн үе рүү оров. Дайны дараах үед феминизм, ижил хүйстнүүдийн эрхийг хамгаалах хөдөлгөөн, энх тайвны хөдөлгөөн, иргэний эрхийн хөдөлгөөн, цөмийн эсрэг хөдөлгөөн, байгаль орчны хөдөлгөөнүүд гарч ирсэн бөгөөд үүнийг ихэвчлэн шинэ нийгмийн хөдөлгөөн гэж нэрлэдэг. Тэд бусад зүйлсээс гадна шинэ зүүний нөлөөнд автсан ногоон нам, байгууллагуудыг байгуулахад хүргэсэн. Зарим нь 1990-ээд оны сүүлээр даяаршлын эсрэг шинэ дэлхийн нийгмийн хөдөлгөөн бий болсон гэж үздэг. Даяаршлын хурдацтай хурдацтай нийгмийн хөдөлгөөний зарим судлаачид нийгмийн шинэ хэлбэрийн хөдөлгөөн үүсэх боломж нуугдмал байна гэж үздэг - тэд дэлхийн иргэдийн хөдөлгөөн гэж нэрлэгддэг зүйлийг тодорхойлохын тулд өнгөрсөн үеийн үндэсний хөдөлгөөнтэй адилтгаж байна.
Гол үйл явц
Нийгмийн хөдөлгөөний түүхийн ард хэд хэдэн гол үйл явц байдаг. Хотжилт нь ижил төстэй зорилготой хүмүүс бие биенээ олж, цугларч, зохион байгуулах боломжтой томоохон суурин газруудыг бий болгосон. Энэ нь олон тооны хүмүүсийн хоорондын нийгмийн харилцааг хөнгөвчлөхөд тусалдаг бөгөөд эдгээр анхны нийгмийн хөдөлгөөнүүд хот суурин газарт анх гарч ирсэн. Үүний нэгэн адил, ижил бүс нутагт олон тооны ажилчдыг цуглуулсан үйлдвэржилтийн үйл явц нь нийгмийн анхны хөдөлгөөнүүдийн ихэнх нь ажилчдын ангид чухал ач холбогдолтой эдийн засгийн сайн сайхан байдал зэрэг асуудлыг хөндсөн шалтгааныг тайлбарлаж байна. Олон нийтийн боловсролын үйл явц нь олон хүнийг нэгтгэсэн их дээд сургуулиудад бусад олон нийгмийн хөдөлгөөнүүд бий болсон. Харилцаа холбооны технологи хөгжихийн хэрээр 18-р зууны кофены газруудад хэвлэгдсэн товхимол, сонин хэвлэл, интернет хүртэл нийгмийн хөдөлгөөнийг бий болгох, үйл ажиллагаа явуулахад хялбар болсон. Эцэст нь ардчилал, үг хэлэх эрх чөлөө гэх мэт улс төрийн эрхүүдийг түгээн дэлгэрүүлэх нь нийгмийн хөдөлгөөнүүдийг бий болгох, үйл ажиллагааг илүү хялбар болгосон.
Олон нийтийн дайчилгаа
Шинээр гарч ирж буй нийгмийн хөдөлгөөнүүд нь хангалттай тооны хүмүүсийг дайчлах чадваргүйн улмаас зорилгодоо хүрч чаддаггүй. "Хувьсгалын төлөвлөгөө" номын зохиогч, OTPOR!-ын хэвлэлийн төлөөлөгч Сржа Попович хэлэхдээ, хөдөлгөөнүүд хүмүүсийн санаа зовдог асуудлуудыг шийдэж чадвал амжилтанд хүрдэг. "Хүмүүс аль хэдийн санаа тавьдаг зүйлээсээ илүү санаа тавьдаг гэж хүлээх нь бодитой бус бөгөөд тэднийг ийм болгох гэсэн аливаа оролдлого бүтэлгүйтэх нь гарцаагүй." Идэвхитнүүд дэндүү олонтаа тулгамдсан асуудлаа шийдвэрлэхийн тулд хүмүүсийг итгүүлэх гэсэн алдаа гаргадаг. Томоохон өөрчлөлтөд чиглэсэн дайчилгааны стратеги нь олон хүний ​​санааг зовоож буй жижиг асуудлаас эхэлдэг.
Уйтгартай үг хэллэг, ердийн лоозон даллах жагсаал дээр тулгуурлавал нийгмийн хөдөлгөөн өсөх магадлал багатай гэж Попович мөн үзэж байна. Тэрээр хүмүүсийн нэгдэхийг хүсдэг хөдөлгөөнүүдийг бий болгохын төлөө тэмцдэг. OTPOR! Дарангуйлагч Слободан Милошевичийг тохуурхах хөгжилтэй, инээдтэй, график аргуудыг зохион бүтээсэн учраас амжилтанд хүрсэн. Энэ нь хип уриа лоозон, рок хөгжим, гудамжны театрт өөрийгөө таниулж, хувьсгалч болоход хялбар, бүр гайхалтай болгосноор фатализм, идэвхгүй байдлыг үйлдэл болгон хувиргасан. Тина Розенберг Клубт нэгдээрэй, Үе тэнгийн дарамт хэрхэн дэлхийг өөрчилж чадах вэ гэдэг номдоо бусдыг нэгдэхийг урамшуулдаг урам зоригтой тоглогчдын цөм байх үед хөдөлгөөн хэрхэн хөгждөгийг харуулсан.
Төрөл
Социологичид нийгмийн хөдөлгөөний хэд хэдэн төрлийг ялгадаг.
Хамрах хүрээ:
шинэчлэлийн хөдөлгөөн - зарим хэм хэмжээ, хуулийг өөрчлөхийг дэмжсэн хөдөлгөөн. Ийм хөдөлгөөний жишээнд ажилчдын эрхийг нэмэгдүүлэх зорилготой үйлдвэрчний эвлэл, экологийн багц хуулийг сурталчлах ногоон хөдөлгөөн, цаазаар авах ял эсвэл үр хөндөлтийн эрхийг дэмжих хөдөлгөөн багтана. Зарим шинэчлэлийн хөдөлгөөнүүд садар самууныг буруушаах, зарим шашныг дэлгэрүүлэх зэрэг зан заншил, ёс суртахууны хэм хэмжээг өөрчлөх зорилготой байж болно.
радикал хөдөлгөөн - үнэ цэнийн тогтолцоог үндсэн байдлаар өөрчлөхөд зориулагдсан хөдөлгөөн. Жишээ нь, иргэний эрхийг хамгаалах хөдөлгөөн нь арьсны өнгө үл хамааран бүх америкчуудад хуулийн дагуу иргэний бүрэн эрх, тэгш байдлыг хангахыг шаардсан; Сталинист улс төр, эдийн засгийн тогтолцоог ардчилал болгон өөрчлөхийг шаардсан Польшийн эв санааны нэгдэл (Solidarność) хөдөлгөөн; эсвэл Өмнөд Африкийн овоохойн оршин суугчдын хөдөлгөөн Абахлали баазМжондоло бөгөөд энэ нь овоохойн оршин суугчдыг хотын амьдралд бүрэн оруулахыг шаарддаг.
Өөрчлөлтийн төрөл:
инновацийн хөдөлгөөн - тодорхой хэм хэмжээ, үнэт зүйл гэх мэтийг нэвтрүүлэх эсвэл өөрчлөхийг хүссэн хөдөлгөөнүүд. Технологийн өвөрмөц байдлыг хангах, аюулгүй байдлыг хангахын тулд зориудаар үйл ажиллагаа явуулахыг дэмжсэн сингуляризм хөдөлгөөн нь инновацийн хөдөлгөөний жишээ юм.
консерватив хөдөлгөөн - одоо байгаа хэм хэмжээ, үнэт зүйл гэх мэтийг хадгалахыг хүссэн хөдөлгөөнүүд. Жишээлбэл, технологийн эсрэг 19-р зууны Люддийн хөдөлгөөн эсвэл генийн өөрчлөлттэй хүнсний тархалтыг эсэргүүцсэн орчин үеийн хөдөлгөөн нь тэмцэх зорилготой байсан тул консерватив хөдөлгөөн гэж үзэж болно. тодорхой технологийн өөрчлөлтүүд.
Зорилтууд:
бүлэгт чиглэсэн хөдөлгөөнүүд - бүлэг эсвэл нийгэмд ерөнхийдөө нөлөөлөх, жишээлбэл, улс төрийн тогтолцоог өөрчлөхийг дэмжихэд чиглэсэн хөдөлгөөнүүд. Эдгээр бүлгүүдийн зарим нь улс төрийн нам болж хувирч эсвэл нэгдэж байгаа ч ихэнх нь шинэчлэлийн намын улс төрийн тогтолцооноос гадуур үлддэг.
хувь хүнд чиглэсэн хөдөлгөөнүүд - хувь хүмүүст нөлөөлөхөд чиглэсэн. Ихэнх шашны хөдөлгөөнүүд энэ ангилалд багтах болно.
Ажлын аргууд:
энх тайвны хөдөлгөөнүүд - хүчирхийлэлгүй эсэргүүцлийн кампанит ажлын нэг хэсэг болгон хүчирхийлэлгүй эсэргүүцлийн арга хэрэгслийг ашигладаг янз бүрийн хөдөлгөөнийг иргэний эсэргүүцэл гэж нэрлэдэг. Америкийн иргэний эрхийн хөдөлгөөн, Польшийн эв санааны нэгдлийн хөдөлгөөн эсвэл Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний хүчирхийлэлгүй, иргэний дуулгаваргүй байдалд чиглэсэн жигүүр энэ ангилалд багтах болно.
хүчирхийллийн хөдөлгөөн - хүчирхийлэлд автдаг янз бүрийн хөдөлгөөн; Тэд ихэвчлэн зэвсэглэсэн байдаг бөгөөд онцгой тохиолдолд хагас цэрэгжүүлсэн эсвэл террорист байгууллагын хэлбэрийг авч болно. Жишээ нь: Rote Armee Fraktion, Аль-Каида.
Хуучин ба шинэ:
хуучин хөдөлгөөнүүд - өөрчлөлтийн хөдөлгөөнүүд олон зууны турш оршин тогтнож ирсэн. 18-19-р зууны сүүлчээс үүссэн хамгийн эртний хүлээн зөвшөөрөгдсөн хөдөлгөөнүүдийн ихэнх нь ажилчин анги, тариачид, цагаан арьстнууд, язгууртнууд, протестантууд, эрэгтэйчүүд гэх мэт нийгмийн тодорхой бүлгүүдийн төлөө тэмцэж байв. Тэд ихэвчлэн амьжиргааны түвшинг дээшлүүлэх, жишээлбэл, ажилчин ангийн улс төрийн бие даасан байдал гэх мэт материаллаг зорилгод төвлөрдөг байв.
шинэ хөдөлгөөнүүд - 20-р зууны хоёрдугаар хагасаас эхлэн давамгайлсан хөдөлгөөнүүд. Америкийн иргэний эрхийн хөдөлгөөн, феминизмын хоёр дахь давалгаа, ижил хүйстнүүдийн эрхийн хөдөлгөөн, байгаль орчныг хамгаалах болон байгаль хамгаалах хүчин чармайлт, олон нийтийн хяналтыг эсэргүүцэх гэх мэтчилэн онцлох жишээнүүд багтана. Эдгээр нь ихэвчлэн ангиасаа давсан боловч ангиас ангид биш асуудлуудыг тойрон төвлөрдөг.
Хүрээ:
даяаршлын хөдөлгөөнүүд - дэлхийн (үндэстэн дамнасан) зорилго, зорилго бүхий нийгмийн хөдөлгөөнүүд. Нэгдүгээр (Маркс, Бакунин хоёрын уулзсан газар), хоёр, гурав, дөрөв дэх интернациональ, Дэлхийн нийгмийн форум, Ард түмний глобал үйл ажиллагаа, анархист хөдөлгөөн зэрэг хөдөлгөөнүүд нийгмийг дэлхийн түвшинд өөрчлөхийг эрмэлздэг.
орон нутгийн хөдөлгөөнүүд - ихэнх нийгмийн хөдөлгөөнүүд орон нутгийн цар хүрээтэй байдаг. Эдгээр нь тодорхой байгалийн бүс нутгийг хамгаалах, тодорхой хурдны замын хураамжийг бууруулах талаар лоббидох, эсвэл нураах гэж байгаа барилгыг сэргээн засварлах, нийгмийн төв болгох гэх мэт орон нутгийн болон бүс нутгийн зорилтуудад чиглэгддэг.
Дэмжигчдийг тодорхойлох
Хөдөлгөөнийг судлахад бэрхшээлтэй зүйл бол ихэнх хүмүүсийн хувьд хөдөлгөөний дотоод хүмүүс ч, гадны хүмүүс ч тогтмол шошго, бүр дүрсэлсэн хэллэг хэрэглэдэггүй явдал юм. Ганц удирдагч байхгүй бол, эсвэл гишүүнчлэлийн гэрээний албан ёсны тогтолцоо байхгүй бол идэвхтнүүд ихэвчлэн ижил эсвэл ижил төстэй санааг иш татсан, ижил төстэй зорилгыг тунхаглаж, ижил төстэй хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхийг эрдэмтэд шаарддаг олон янзын шошго, тайлбарласан хэллэгийг ашигладаг. үйлдэл хийх, ижил төстэй аргуудыг ашиглах. Хэн нь гишүүн, хэн нь гишүүн биш, эсвэл холбоот бүлэг болохыг танихын тулд хийх арга зам нь маш их ялгаатай байж болно[ишлэл шаардлагатай]:
Дотоод хүмүүс: Үйл ажиллагаа, дэмжлэг нь сул байгаа хүмүүсийг дэмжигч гэж үзэн дэмжлэгийн түвшинг хэтрүүлдэг, харин гадныхан дэмжигч гэж үзэж болох хүмүүсийг шалтгаанаа гутаан доромжилж, эсвэл бүр дайсан гэж үздэг тул үгүйсгэдэг.
Динамик
Нийгмийн хөдөлгөөнүүд нь амьдралын мөчлөгтэй байдаг: тэд бий болдог, өсч хөгждөг, амжилтанд хүрдэг эсвэл бүтэлгүйтдэг, эцэст нь тэд уусч, оршин тогтнохоо больдог.
Тэд нийгмийн хөдөлгөөнд ээлтэй цаг хугацаа, газар илүү хөгжих магадлал өндөр байдаг: иймээс тэдний 19-р зууны хувь хүний ​​эрх, үг хэлэх эрх чөлөө, иргэний дуулгаваргүй байдал зэрэг үзэл санааны тархалттай илэрхий симбиоз байдаг. Нийгмийн хөдөлгөөнүүд либерал ба авторитар нийгэмд тохиолддог боловч өөр өөр хэлбэрээр явагддаг. Эдгээр шинэ хөдөлгөөнүүд нь нийгмийн зан заншил, ёс зүй, үнэт зүйлийг өөрчлөх хүсэл эрмэлзэлээс үүдэлтэй бөгөөд тодорхой нийгэмлэгүүдийг дарангуйлдаг. Нийгмийн хөдөлгөөнийг бий болгоход социологич Нейл Смелсерийн хэлснээр тухайн нийгэм дэх үйл явдлуудын гинжин урвалыг эхлүүлж, нийгмийн хөдөлгөөнийг бий болгох тодорхой хувь хүний ​​үйл явдал хэрэгтэй. Энэ үйл явдлын үндэс нь олон нийтийн дунд нийтлэг дургүйцлийн үр дагавар байх ёстой. Тиймээс гарч ирэх нь нийгмийн хөдөлгөөнд хүрэх эхний алхам юм. Энэхүү дургүйцэл нь жирийн хүмүүсийг хооронд нь холбох гинжин хэлхээ болж ажиллах болно, учир нь тэд ижил туршлага, дарангуйллын мэдрэмжийг хуваалцдаг. "Энэ үе шатанд нийгмийн хөдөлгөөнүүд маш анхан шатны шинжтэй байдаг ба ямар ч зохион байгуулалт байдаггүй. Үүний оронд энэ үе шатыг өргөн тархсан дургүйцэл гэж үзэж болно (Macionis, 2001; Hopper, 1950)." Нийгэмд ямар нэгэн зохион байгуулалттай эсэргүүцэл үзүүлэхээс өмнө гарч ирэх явдал юм. Жонатан Кристиансений нийгмийн хөдөлгөөний дөрвөн үе шатын тухай эссэ нь үе шат бүр нь бүхэл бүтэн хөдөлгөөнд хэрхэн нөлөөлдөг тухай түүхэн социологийн талаар илүү дэлгэрэнгүй авч үздэг. Иргэний Эрхийн Хөдөлгөөний эхний үе шатууд нь хөдөлгөөнийг дараагийн шат руу түлхэхэд ашигладаг эсэргүүцлийн жагсаалын жишээ юм. "Браун эсрэг Боловсролын зөвлөлийн шийдвэрийн дараа (1954) Улсын сургуулиудад тусгаарлахыг хориглосон Дээд шүүхийн шийдвэр, мөн Алабама мужийн Монтгомери хотод Роза Паркс хотын автобусанд тусгаарлах хуулийг дагаж мөрдөхөөс татгалзсан хэргээр баривчлагдсаны дараа л байсан. автобусны суудлаа цагаан арьст хүнд өгснөөр Америкийн иргэний эрхийн хөдөлгөөн дараагийн шат буюу нэгдэл рүү шилжих болно." Хар арьст эмэгтэй Роза Паркс автобусны зөвхөн цагаан арьстнууд зорчих хэсэгт явж байсан (хэдийгээр тэр ганцаараа эсвэл аяндаа үйлдэл хийдэггүй байсан - ихэвчлэн идэвхтнүүдийн удирдагчид хөдөлгөөнийг өдөөх зорилготой интервенцүүдийн хөшигний ард суурийг тавьдаг байсан) нөлөөлөл. нэгдэж, учир нь одоо нийтлэг бэрхшээл, дарангуйллын эх үүсвэрийг тогтоон барьж, байгууллага, олон нийтийн анхаарлын төвд байгаа дүр төрхийг тогтоох боломжийг олгож байна. Зүүн Европын коммунист дэглэмийг түлхэн унагасан Польшийн эв санааны нэгдэл хөдөлгөөн үйлдвэрчний эвлэлийн идэвхтэн Анна Валентиновичийг ажлаасаа халагдсаны дараа хөгжсөн юм. Өмнөд Африкийн овоохойн оршин суугчдын “Абахлали бааз Мжондоло” хөдөлгөөн нь орон сууц барихаар амласан жижиг газрыг барилгачинд гэнэт зарсны хариуд замын түгжрэлээс гарчээ. Ийм үйл явдлыг галт уулын загвар гэж бас тодорхойлдог - олон тооны хүмүүс ижил үнэ цэнийг хуваалцаж, нийгмийн тодорхой өөрчлөлтийг хүсдэг бусад хүмүүс байгааг ойлгосны дараа нийгмийн хөдөлгөөн үүсдэг.
Гурав дахь шат буюу хүнд сурталжилт нь хөдөлгөөнүүд илүү зохион байгуулалттай болж, илүү системтэй загварт төвлөрөх ёстой үе юм. Барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэх зохион байгуулалт, тогтолцоо нь илүү албан ёсны байх ёстой бөгөөд хүмүүс тодорхой үүрэг, хариуцлага хүлээх ёстой. "Энэ үе шатанд тэдний улс төрийн хүч өмнөх үе шатуудаас илүү их байна, учир нь тэд улс төрийн элитүүдэд илүү тогтмол нэвтрэх боломжтой болно." Энэ үе шатанд нэг байгууллага илүү их статус, албан ёсны эвслийг олж авахын тулд нөгөөг нь авч болно. Энэхүү “эзээ авах” нь байгууллагуудын хувьд эерэг эсвэл сөрөг алхам байж болно. NAACP-д үүрэг гүйцэтгэсэн идэвхтэн Элла Бейкер оюутны хөдөлгөөний оюутнуудад өөрсдийн байгууллага байгуулахыг санал болгов. Үүнийг SNCC буюу оюутны хүчирхийлэлгүй зохицуулах хороо (1960-аад он) гэж нэрлэдэг. Оюутнууд аль хэдийн үйл ажиллагаа явуулж байсан SCLC-тэй нэгдэж болох байсан ч энэ нь хуучин үзэл сурталд автсан тул хүнд сурталтай шийдвэр байсангүй. Нэн тэргүүний эрх мэдлийг сорьсон шинэ, дэвшилтэт санаанууд нь нийгмийн өөрчлөлтөд нэн чухал юм.
Нийгмийн хөдөлгөөн буурч байна гэдэг нь бүтэлгүйтсэн гэсэн үг биш. Хөдөлгөөн буурахаас өмнө хэд хэдэн арга зам байдаг. Хөдөлгөөний амжилт нь нийгэм болон/эсвэл засгийн газарт байнгын өөрчлөлтөд хүргэж, эсэргүүцлийн хэрэгцээг алддаг. Бүтэлгүйтэл нь нийтлэг анхаарлаа төвлөрүүлж, зорилгодоо хүрэхийн тулд ажиллах чадваргүйн үр дагавар юм. "Байгууллагын болон стратегийн бүтэлгүйтлээс болж нийгмийн хөдөлгөөн бүтэлгүйтэх нь олон байгууллагын хувьд нийтлэг байдаг." Ийм зам нь байгууллагыг аажмаар задалж, хөдөлгөөний үе шатнаас гарахад хүргэдэг. Хүмүүс эсвэл бүлгүүд нэгдэж, нийгмийн хөдөлгөөнөөс холдох үед хамтын сонголт үүсдэг.
Онолууд
Үндсэн өгүүлэл: Нийгмийн хөдөлгөөний онол
Социологичид нийгмийн хөдөлгөөнтэй холбоотой хэд хэдэн онолыг боловсруулсан [Кендалл, 2005]. Илүү сайн мэддэг аргуудын заримыг доор тайлбарлав. Он цагийн дарааллаар тэд дараахь зүйлийг агуулна.
-Марксист онол (1880-аад он)
-хамтын зан үйл/хамтын үйл ажиллагааны онолууд (1950-иад он)
-харьцангуй хомсдолын онол (1960-аад он)
-Нэмүү өртгийн онол (1960-аад он)
-нөөцийг дайчлах (1970-аад он)
-улс төрийн үйл явцын онол (1980-аад он)
-хүрээний онол (1980-аад он) (нийгмийн бүтээн байгуулалтын онолтой нягт холбоотой)
-Нийгмийн хөдөлгөөний шинэ онол (1980-аад он)
Хязгаарлалтын онол
Хязгаарлалтын онол нь нийгмийн хөдөлгөөнүүд нь ямар нэгэн сайн зүйл (үүд) эсвэл нөөц (үүд) гачигдаж буй мэт санагддаг хүмүүсийн дунд үндэс суурьтай байдаг гэж үздэг. Энэ аргын дагуу аливаа сайн сайхан, үйлчилгээ, тав тух дутмаг байгаа хүмүүс нөхцөл байдлаа сайжруулах (эсвэл хамгаалах) нийгмийн хөдөлгөөнийг зохион байгуулах магадлал өндөр байдаг.
Энэ онолд хоёр чухал асуудал бий. Нэгдүгээрт, ихэнх хүмүүс нэг түвшинд эсвэл өөр түвшинд дутагдаж байгаагаа бараг үргэлж мэдэрдэг тул нийгмийн хөдөлгөөнийг бүрдүүлдэг бүлгүүд бусад хүмүүс ч гэсэн гачигдалтай байхад яагаад ийм байдгийг онол тайлбарлахад хэцүү байдаг. Хоёрдугаарт, энэ онолын цаад учир шалтгаан нь дугуй хэлбэртэй байдаг - ихэнхдээ хомсдолын цорын ганц нотолгоо бол нийгмийн хөдөлгөөн юм. Хэрэв шалтгаан нь хомсдол гэж мэдэгдэж байгаа боловч үүний цорын ганц нотолгоо нь хөдөлгөөн юм бол шалтгаан нь дугуй хэлбэртэй байна.
Массын нийгмийн онол
Масс нийгмийн онол нь нийгмийн хөдөлгөөнүүд нь томоохон нийгэмд үл тоомсорлодог, эсвэл нийгмээс тусгаарлагдсан хүмүүсээс бүрддэг гэж үздэг. Энэхүү онолын дагуу нийгмийн хөдөлгөөнүүд нь хөдөлгөөний гишүүдэд байхгүй байсан эрх мэдэл, харьяалагдах мэдрэмжийг өгдөг.
Энэ онолын хувьд маш бага дэмжлэг олдсон. Ахо (1990) Айдахогийн христийн эх оронч үзлийг судлахдаа уг хөдөлгөөний гишүүд нийгмээс тусгаарлагдсан байх магадлал өндөр байгааг олж хараагүй. Уг нь энэ хөдөлгөөнд нэгдэх гол зүйл бол хөдөлгөөний гишүүн найз нөхөд, хамтрагчтай байсан.
Бүтцийн суналтын онол
Нийгмийн хурцадмал байдлын онол нь "орлогын хомсдол, чанартай боловсрол дутмаг зэрэг нийгмийн хүчин зүйлээс үүдэлтэй дарамт нь хүмүүсийг гэмт хэрэг үйлдэхэд хүргэдэг гэсэн санаа" юм.
1.бүтцийн таатай байдал - хүмүүс нийгэмдээ асуудалтай гэдэгт итгэдэг
2. бүтцийн ачаалал - хүмүүс хомсдолд ордог
3.шийдлийн өсөлт, тархалт - хүмүүсийн тулгараад байгаа асуудлын шийдлийг санал болгож, түгээдэг
4.өдөөгч хүчин зүйлүүд - сэтгэл дундуур байх нь түүнийг нийгмийн хөдөлгөөн болгон хувиргахын тулд ихэвчлэн катализатор (ихэвчлэн тодорхой үйл явдал) шаарддаг.
5.нийгмийн хяналтгүй байдал - өөрчлөх гэж буй байгууллага нь өөрчлөлтөд бага зэрэг нээлттэй байх ёстой; хэрэв нийгмийн хөдөлгөөнийг хурдан бөгөөд хүчтэй дарвал хэзээ ч бүтэхгүй
6.дайчлах - энэ бол хөдөлгөөний бодит зохион байгуулалт, идэвхтэй бүрэлдэхүүн хэсэг юм; хүмүүс хийх ёстой зүйлээ хийдэг
Энэхүү онол нь зарим талаараа хомсдолын онол, түүнд тулгуурладаг, мөн нийгмийн хөдөлгөөний идэвхжлийн үндсэн сэдэл болох нийгмийн/бүтцийн дарамтыг агуулсан тул дугуй үндэслэлтэй байдаг. Гэсэн хэдий ч нийгмийн хөдөлгөөний идэвхжил нь хомсдолын онолын нэгэн адил дарамт эсвэл хомсдол байсан гэдгийг илтгэх цорын ганц шинж тэмдэг болдог.
Нөөцийг дайчлах онол
Нөөцийг дайчлах онол нь нийгмийн хөдөлгөөний хөгжил, амжилтад нөөц бололцоог чухалчилдаг. Мэдлэг, мөнгө, хэвлэл мэдээлэл, хөдөлмөр, эв нэгдэл, хууль ёсны байдал, эрх мэдлийн элитүүдийн дотоод болон гадаад дэмжлэгийг энд нөөц гэж ойлгодог. Гомдолтой хүмүүс арга хэмжээ авахын тулд хангалттай нөөцийг дайчлах чадвартай байх үед нийгмийн хөдөлгөөнүүд хөгждөг гэж онол үздэг. Нөөцийг онцолсон нь яагаад зарим сэтгэл хангалуун бус/хачирхалтай хүмүүс зохион байгуулалтад орж, бусад нь зохион байгуулж чаддаггүйг тайлбарладаг.
Олон нийтийн эсэргүүцлийг өдөөхөд онцгой түвшний хомсдол, гомдол, нийгмийн хурцадмал байдлын үүргийг онцолсон нийгмийн хөдөлгөөний талаарх хамтын зан үйлийн хэтийн төлөвөөс ялгаатай нь "Нөөцийг дайчлах" үзэл баримтлал нь "ямар ч нийгэмд өвс ногоо нийлүүлэхэд хангалттай дургүйцэл үргэлж байдаг" гэж үздэг. Хөдөлгөөн нь үр дүнтэй зохион байгуулагдаж, зарим нэг элит бүлгийн эрх мэдэл, нөөц бололцоотой бол хөдөлгөөнийг дэмжих үндэс суурь" Хөдөлгөөн үүсэх нь нийгмийн хөдөлгөөний бизнес эрхлэгчид, хөдөлгөөний байгууллагуудын нөөц баялгийг нэгтгэхээс шалтгаална. улс төрийн дарамт шахалтад дургүйцсэн. Гишүүдийг сүлжээгээр дамжуулан элсүүлдэг; амлалт нь хамтын өвөрмөц байдлыг бий болгох, хүмүүс хоорондын харилцаагаар дамжин хадгалагддаг. [ишлэл шаардлагатай]
Нөөцийг дайчлах онол нь нийгмийн хөдөлгөөний үйл ажиллагааг "бусад арга хэрэгслээр явуулж буй улс төр" гэж үздэг: нийгэм, улс төрийг өөрчлөхийн тулд энгийн хүмүүсийн оновчтой, стратегийн хүчин чармайлт. Нөөцийн хэлбэр нь хөдөлгөөний үйл ажиллагааг бүрдүүлдэг (жишээлбэл, телевизэд нэвтрэх боломжтой болно. ТВ хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг өргөнөөр ашиглах). Хөдөлгөөн нь тэдний дайчлах хүчин чармайлтад нөлөөлдөг болзошгүй боломжийн бүтцэд хөгждөг; Хөдөлгөөн бүрийн боломжийн бүтцэд үзүүлэх хариу үйлдэл нь хөдөлгөөний зохион байгуулалт, нөөцөөс хамаарна [ишлэл шаардлагатай]
Энэ онолыг шүүмжлэгчид нөөц, ялангуяа санхүүгийн эх үүсвэрт хэт их анхаарал хандуулдаг гэж үздэг. Зарим хөдөлгөөнүүд нь мөнгөний урсгалгүйгээр үр дүнтэй байдаг бөгөөд хөдөлгөөний гишүүдээс цаг хугацаа, хөдөлмөрийн хувьд илүү хамааралтай байдаг (жишээлбэл, АНУ дахь иргэний эрхийн хөдөлгөөн).
Улс төрийн үйл явцын онол
Улс төрийн үйл явцын онол нь олон талаараа нөөцийг дайчлахтай төстэй боловч нийгмийн хөдөлгөөний хөгжилд чухал ач холбогдолтой нийгмийн бүтцийн өөр бүрэлдэхүүн хэсэг болох улс төрийн боломжуудыг онцлох хандлагатай байдаг. Улс төрийн үйл явцын онол нь хөдөлгөөн үүсэхэд гурван чухал бүрэлдэхүүн хэсэг байдаг: босогчдын ухамсар, зохион байгуулалтын хүч, улс төрийн боломжууд.
Босогчдын ухамсар нь гачигдал, гомдлын талаархи санааг илэрхийлдэг. Нийгмийн тодорхой гишүүд өөрсдөдөө зүй бусаар харьцаж байгаа юм шиг эсвэл ямар нэгэн байдлаар тогтолцоо нь шударга бус байна гэсэн санаа юм. Босогчдын ухамсар нь хөдөлгөөний гишүүд (эсвэл хөдөлгөөний боломжит гишүүд) мэдэрдэг шударга бус байдлын хамтын мэдрэмж бөгөөд хөдөлгөөнийг зохион байгуулах сэдэл болдог.
Байгууллагын хүч чадал нь нөөцийг дайчлах онолтой уялдаж, нийгмийн хөдөлгөөнийг зохион байгуулахын тулд хүчирхэг манлайлал, хангалттай нөөцтэй байх ёстой гэж үздэг.
Улс төрийн боломж гэдэг нь одоо байгаа улс төрийн тогтолцооны сорилтыг хүлээж авах эсвэл эмзэг байдлыг хэлнэ. Энэ эмзэг байдал нь дараахь зүйлсийн аль нэгний (эсвэл тэдгээрийн хослол) үр дүн байж болно.
улс төрийн олон ургальч үзлийн өсөлт
хэлмэгдүүлэлтийн үр нөлөө буурах
элитүүдийн эв нэгдэлгүй байдал; тэргүүлэгч фракцууд дотооддоо хуваагдсан
улс төрийн үйл явцад институцийн оролцоог өргөжүүлэх
элитүүдийн зохион байгуулалттай сөрөг хүчний дэмжлэг
Улс төрийн үйл явцын онолын нэг давуу тал нь нийгмийн хөдөлгөөнүүдийн цаг хугацаа буюу үүсэх асуудлыг хөнддөгт оршино. Зарим бүлэглэлүүд босогчдын ухамсар, дайчлах нөөцтэй байж болох ч улс төрийн боломжууд хаагдсан учраас амжилтад хүрэхгүй. Тэгвэл эдгээр гурван бүрэлдэхүүн хэсэг нь бүгд чухал гэдгийг онол баталж байна.
Улс төрийн үйл явцын онол ба нөөцийг дайчлах онолыг шүүмжлэгчид хөдөлгөөний соёлыг аль ч онолд огтхон ч авч хэлэлцдэггүй гэдгийг онцолдог. Энэ нь соёлын онолчдод соёлын ач холбогдлыг тайлбарлах боломжийг олгосон юм.
Улс төрийн үйл явцын онолын нэг дэвшил бол хөдөлгөөний оролцогчдод тулгарч буй улс төрийн нөхцөл байдал нь хөдөлгөөнүүдийн стратегийн сонголттой огтлолцож буй арга замыг тодорхойлсон улс төрийн зуучлалын загвар юм. Энэхүү загварын нэмэлт давуу тал нь нийгмийн хөдөлгөөний үр дүнг зөвхөн амжилт, бүтэлгүйтлээр нь төдийгүй үр дагавар (санаатай эсвэл санамсаргүй, эерэг эсвэл сөрөг аль аль нь) болон хамтын ашиг тусын үүднээс авч үзэх боломжтой юм.
Хүрээний хэтийн төлөв
Нийгэм, хүмүүнлэгийн шинжлэх ухаан дахь соёлын эргэлтийг илүү өргөн хүрээнд тусгаж, нийгмийн хөдөлгөөний онол, судалгааны сүүлийн үеийн хэлбэрүүд нь нөөцийг дайчлах, улс төрийн үйл явцын онолуудад ажиглагдаж буй бүтцийн гол асуудлуудыг нэмж, нийгмийн хөдөлгөөний үйл явцын соёл, сэтгэл зүйн талыг онцлон тэмдэглэж байна. дэлхийн талаарх тайлбар, итгэл үнэмшил, үзэл суртал, үнэт зүйлс болон бусад утгыг хамтдаа хуваалцсан. Ингэхдээ энэхүү ерөнхий соёлын арга барил нь мөн чөлөөт унаачдын асуудлыг шийдвэрлэхийг оролддог. Соёлын зарим хэмжигдэхүүнийг онцгой амжилттай авч үзсэн нь нийгмийн хөдөлгөөний хэтийн төлөвийг тодорхойлоход илэрдэг.
Нөөцийг дайчлах онол болон улс төрийн үйл явцын онол аль аль нь дайчлахын тулд жишээлбэл, шударга бус гэж үздэг нийгмийн нөхцөл байдлын талаар тодорхой нийтлэг ойлголтууд байх ёстой гэсэн санааг агуулж эсвэл ядаж хүлээн зөвшөөрдөг боловч эдгээр хандлагын хүрээнд энэ нь тодорхой асуудалгүй байдаг. Хүрээний хэтийн төлөв нь нийгмийн хөдөлгөөнүүд хувь хүмүүсийг амжилттай дайчлахын тулд шударга бус тогтолцоог бий болгох ёстой гэх мэтээр хөдөлгөөний бүтээн байгуулалт, оршин тогтнолыг ойлгох оролдлогын тэргүүн эгнээнд ийм нийтлэг ойлголтыг авчирсан. Шударга бус байдлын хүрээ гэдэг нь асуудал хэр чухал болохыг, мөн хөдөлгөөн түүнийг арилгахын тулд юу хийж болохыг харуулсан санаа, бэлгэдлийн цуглуулга юм.
Зургийн жаазтай адил асуудлын хүрээ нь дэлхийн зарим хэсгийг тэмдэглэдэг. Энэ нь барилгын хүрээ шиг юмсыг холбодог. Энэ нь олон тооны тэмдэгт, зураг, аргументуудын уялдаа холбоог хангаж, тэдгээрийг үндсэн зохион байгуулалтын санаагаар холбосон бөгөөд энэ нь юу чухал болохыг - ямар үр дагавар, үнэ цэнийг хөндөж байгааг харуулж байна. Бид хүрээг шууд хардаггүй, харин түүний оршихуйг шинж чанар, хэллэгээр нь дүгнэдэг. Хүрээ бүр нь ярих, сэтгэх тодорхой арга барилд давуу талыг өгдөг бол бусдыг зургаас хол байлгадаг.
Шударга бус хүрээний чухал шинж чанарууд нь:
Баримтууд нь хүрээн дотор орсноор утгаа олж авдаг бөгөөд энэ нь тэдгээрийг хамааралтай, ач холбогдолтой эсвэл хамааралгүй, өчүүхэн болгодог.
Хүмүүс толгойдоо олон хүрээтэй байдаг.
Амжилттай сэргээн засварлах нь бидний дайснуудын ертөнцийг үзэх үзэлд нэвтрэх чадварыг агуулдаг.
Бүх фреймүүд нь ёс суртахууны зарчмуудыг далд эсвэл илт уриалгыг агуулдаг.
Шударга бус байдлын хүрээг онцлон тэмдэглэхдээ соёлын онол нь мөн чөлөөт унаачдын асуудлыг авч үздэг. Чөлөөт дугуйчдын асуудал гэдэг нь хүмүүс оролцоогүйгээр тэтгэмж авч чадвал хувийн нөөц бололцоогоо (жишээ нь, цаг хугацаа, мөнгө гэх мэт) зарцуулах нийгмийн хөдөлгөөнд оролцох хүсэл эрмэлзэл байхгүй гэсэн санааг хэлдэг. Өөрөөр хэлбэл, Х хүн Y хөдөлгөөн ойр орчмынхоо орчныг сайжруулахын төлөө ажиллаж байгааг мэдэж байвал хөдөлгөөнд нэгдэх үү, эс оролцох гэсэн сонголт түүнд тавигддаг. Хэрэв тэр хөдөлгөөн түүнгүйгээр амжилтанд хүрнэ гэдэгт итгэдэг бол тэр хөдөлгөөнд оролцохоос зайлсхийж, нөөцөө хэмнэж, үр шимийг нь хүртэх боломжтой - энэ бол чөлөөт аялал юм. Нийгмийн хөдөлгөөний онолын хувьд чухал асуудал бол хүмүүс хөдөлгөөн нь тэдний хувь нэмэргүйгээр амжилтанд хүрнэ гэдэгт итгэдэг бол яагаад хөдөлгөөнд нэгдэхийг тайлбарлах явдал байв. Соёлын онол нь нийгмийн сүлжээнүүд нь холбоо барих чухал хэрэгсэл болохын зэрэгцээ шударга бус байдлын хүрээ нь хүмүүсийг хөдөлгөөнд хувь нэмрээ оруулах сэдлийг бий болгоно гэж үздэг.
Хүрээний үйл явц нь гурван тусдаа бүрэлдэхүүн хэсгийг агуулдаг:
Оношлогооны хүрээ: Хөдөлгөөний байгууллага нь ямар асуудал байгаа, юуг шүүмжилж байгааг тодорхойлдог
Урьдчилан таамаглах хүрээ: Хөдөлгөөний байгууллага нь асуудлыг шийдэх ямар шийдэл болохыг тодорхойлдог
Урам зоригийн хүрээ: хөдөлгөөний байгууллага нь хүмүүсийг асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд арга хэмжээ авахыг санал болгож, урамшуулах замаар "зэвсэгт уриалга" гаргадаг.
Олон нийтийн сүлжээ
Арав гаруй жил[хэзээ?] нийгмийн хөдөлгөөний бүлгүүд байгууллагын зорилгоо биелүүлэхийн тулд интернетийг ашиглаж байна. Интернет нь нийгмийн хөдөлгөөнтэй холбоотой харилцааны хурд, хүртээмж, үр нөлөөг нэмэгдүүлэх, дайчлах хүчин чармайлтыг нэмэгдүүлэхэд тусалдаг гэж үздэг бөгөөд үүний үр дүнд интернет нь дэлхийн нийгмийн хөдөлгөөнд эерэг нөлөө үзүүлсэн гэж үздэг. ерөнхий. Buettner & Buettner-ийн системчилсэн ном зохиолын тойм нь өргөн хүрээний нийгмийн хөдөлгөөнүүдийн үеэр Твиттерийн үүрэг рольд дүн шинжилгээ хийсэн (2007 WikiLeaks, 2009 Молдав, 2009 Австри оюутнуудын эсэргүүцэл, 2009 Израиль-Газ, 2009 Ираны ногоон хувьсгал, 2009 Торонто G20, Venezuela10101010 Герман Штутгарт21, 2011 Египет, 2011 Англи, 2011 АНУ-ыг эзлэх хөдөлгөөн, 2011 Испани Индигнадос, 2011 Грек Aganaktismenoi хөдөлгөөн, 2011 Итали, 2011 Висконсин дахь хөдөлмөрийн эсэргүүцэл, 2012 Израиль Хамас, Турк V013).
Сүүлийн үед нийгмийн сүлжээ, нийгмийн хөдөлгөөнийг бий болгох, дайчлахад үзүүлэх нөлөөллийн талаар олон хэлэлцүүлэг өрнөж байна. Жишээлбэл, кофены үдэшлэг бий болсон нь анх нийгмийн сүлжээ болох Facebook сайт дээр гарч ирэв.