Sel (biologi)

Sel (Jawi: ‏سيل‎‎) ialah unit yang berstruktur dan berfungsi dalam semua organisma hidup. Sel merupakan unit terkecil dalam satu organisma yang diklasifikasikan sebagai hidup, dan sering dipanggil blok binaan hidup. Beberapa organisma, seperti kebanyakan bakteria, adalah unisel (terdiri daripada satu sel). Organisma-organisma lain seperti manusia adalah berbilang sel (multisel) (manusia dianggarkan mempunyai 100 trilion atau 10 sel; saiz sel biasa adalah 10 µm; sel massa biasa adalah 1 nanogram.) Sel terbesar yang pernah dijumpai adalah sel telur burung unta yang tidak disenyawakan.
Pada 1835 sebelum teori sel akhir telah dibangunkan, Jan Evangelista Purkyně memerhatikan "butiran" kecil ketika melihat di tisu tumbuhan terus di bawah mikroskop. Teori sel, mula-mula dibangunkan pada 1839 oleh Matthias Jakob Schleiden dan Theodor Schwann, menyatakan semua organisma itu adalah digubah dari satu atau lebih sel, yang semua sel datang atau wujud dari sel-sel wujud sebelumnya,fungsi-fungsi utama satu organisma berlaku dalam sel, dan semua sel itu mengandungi maklumat mustahak turun-temurun untuk mengatur fungsi-fungsi sel dan untuk menghantar maklumat ke generasi berikutnya.
Perkataan "cell" (sel) datang dari bahasa Latin "cellula" bermaksud sebuah bilik kecil. Nama deskriptif untuk hidup paling kecil struktur biologi telah dipilih oleh Robert Hooke dalam sebuah buku ditulisnya pada tahun 1665, ia datang daripada pemerhatian sehiris kepingan gabus nipis di bawah suatu mikroskop ringkas, Hooke melihat dalamnya menyerupai bilik-bilik kecil dalam biara didiami rahib-rahib yang hidup mengasingkan diri.
Sel merupakan unit asas semua hidupan hidup. Secara amnya setiap sel terdiri daripada :-
Sel tumbuhan dan sel haiwan mempunyai beberapa perbezaan seperti berikut:
Oleh kerana saiz sel amat kecil, kehadirannya hanya diketahui dan dapat dikesan setelah manusia dapat mencipta mikroskop cahaya. Disebabkan itu pengetahuan mengenai sel amat berkait rapat dengan kemajuan penciptaan mikroskop cahaya. Pengembangan pengetahuan berkenaan sel adalah hasil kajian sel (sitologi) menggunakan mikroskop cahaya. Urutan sejarah penemuan sel dan kajian mengenainya dimulakan seperti berikut:
Sama ada sel prokariot atau sel eukariot, kesemua sel menunjukkan ciri asas seperti berikut:
Dalam sel prokariot (dari bahasa Yunani, pro, 'sebelum' dan karyon, 'nukleus'), tiada membran yang memisahkan DNA dari seluruh sel, dan kawasan di mana DNA tertumpu pada sitoplasma dipanggil nukleoid.Kebanyakan prokariot adalah organisma uniselular dengan sel-sel kecil (diameter 0.7–2.0 μm dan kira-kira 1 μm dalam isipadu) dan secara amnya terdiri daripada sarung sel, membran sel, sitoplasma, nukleoid, dan beberapa struktur lain.
Sel prokariotik mempunyai tiga kawasan:
Tumbuhan, haiwan, kulat, acuan lendir, protozoa, dan alga semuanya eukariotik. Sel-sel ini adalah kira-kira lima belas kali lebih lebar daripada prokariot biasa dan boleh menjadi seribu kali lebih besar dalam isipadu. Ciri membezakan utama eukariota berbanding prokariot ialah pembahagian: kehadiran organel (petak) terikat membran di mana aktiviti tertentu berlaku.
Semua sel, sama ada prokariotik atau eukariotik, mempunyai membran yang menyelubungi sel, mengawal apa yang bergerak masuk dan keluar (selektif telap), dan mengekalkan potensi elektrik sel. Di dalam membran, sitoplasma mengambil sebahagian besar isipadu sel. Kecuali sel darah merah, yang tidak mempunyai nukleus sel dan kebanyakan organel untuk menampung ruang maksimum untuk hemoglobin, semua sel mempunyai DNA, bahan keturunan gen, dan RNA, yang mengandungi maklumat yang diperlukan untuk membina pelbagai protein seperti enzim, jentera utama sel. . Terdapat juga jenis biomolekul lain dalam sel. Artikel ini menyenaraikan komponen selular utama ini, kemudian menerangkan secara ringkas fungsinya.