davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Gazette

A gazette is an official journal, a newspaper of record, or simply a newspaper.
In English and French speaking countries, newspaper publishers have applied the name Gazette since the 17th century; today, numerous weekly and daily newspapers bear the name The Gazette.
Gazette is a loanword from the French language, which is, in turn, a 16th-century permutation of the Italian gazzetta, which is the name of a particular Venetian coin. Gazzetta became an epithet for newspaper during the early and middle 16th century, when the first Venetian newspapers cost one gazzetta. (Compare with other vernacularisms from publishing lingo, such as the British penny dreadful and the American dime novel.) This loanword, with its various corruptions, persists in numerous modern languages (Slavic languages, Turkic languages).
In England, with the 1700 founding of The Oxford Gazette (which became the London Gazette), the word gazette came to indicate a public journal of the government; today, such a journal is sometimes called a government gazette. For some governments, publishing information in a gazette was or is a legal necessity by which official documents come into force and enter the public domain. Such is the case for documents published in Royal Thai Government Gazette (est. 1858), and in The Gazette of India (est. 1950).
The government of the United Kingdom requires government gazettes of its member countries. Publication of the Edinburgh Gazette, the official government newspaper in Scotland, began in 1699. The Dublin Gazette of Ireland followed in 1705, but ceased when the Irish Free State seceded from the United Kingdom in 1922; the Iris Oifigiúil (Irish: Official Gazette) replaced it. The Belfast Gazette of Northern Ireland published its first issue in 1921.
Chiefly in British English, the transitive verb to gazette means "to announce or publish in a gazette"; especially where gazette refers to a public journal or a newspaper of record. For example, "Lake Nakuru was gazetted as a bird sanctuary in 1960 and upgraded to National Park status in 1968." British Army personnel decorations, promotions, and officer commissions are gazetted in the London Gazette, the "Official Newspaper of Record for the United Kingdom". Gazettal (a noun) is the act of gazetting; for example, "the gazettal of the bird sanctuary".
Бөх

Бөх бол хүч, оюун ухааны бяраар өрсөлддөг эртний спортын нэг төрөл юм. Тодорхой дүрэм журмын дагуу төрөл бүрийн арга мэх, уран чадвараар эсрэг талаа унагаадаг хоёр хүний өрсөлдөөн. Дэлхийн улс бүр үндэсний онцлог бүхий бөхийн хэлбэр болон аргатай байдаг. Монгол бөх, Хятад бөх, Оросын самбо, Японы сүмо гэх мэт бүгд л өөр өөрийн гэсэн барилдах хэлбэр болон тэмцээний дүрэмтэй. Грек, Хятад, Япон болон Египет зэрэг улс орны эртний судар бичигт үүнтэй холбогдох материал байдаг. Бөх нь МЭӨ 708 онд эртний олимпод нэг төрөл болж байсан байна. Одоогоор олон улсын шинжтэй бөхийн тэмцээний хэлбэрт сонгомол болон чөлөөт гэсэн хоёр хэлбэр зонхилж байна. Тэмцээний үед биеийн жингээр ангилалд хуваагдаж өрсөлддөг. Сонгомол бөх 1896 оны орчин үеийн анхны олимпын хөтөлбөрт багтаж байсан бол чөлөөт бөх нь 1904 онд албан ёсоор олимпын төрөл болжээ.
Бөх анх олимпын төрөл болохдоо жин болон цагийн хязгаар байгаагүй. 1900 оны 2-р олимпод бөхийн төрөл багтаагүй ч түүнээс хойш бүх олимпын хөтөлбөрт багтсаар иржээ. 2004 оны Афины олимпод шинээр эмэгтэйчүүдийн төрөл нэмэгдэж орсон.
Бөхийн тэмцээний талбайн хүрээ нь 12 метрийн урттай дэвсгэр байх ба түүний зузаан нь ихэвчлэн 6 см орчим, дэвсгэрийн төвд 9 метрийн диаметртэй тойрогт тэмцээний бүс байдаг.
Тэмцээний нэг үе 2 минут үргэлжлэх бөгөөд 2 үед илүүрхсэн тамирчин ялалт авах ба бөхчүүд 9 метрийн диаметртэй улаан тойргийн дотор зогсоно. Өөр өөр арга мэхээр өрсөлдөгчөө унагаана (оноо авна), эсвэл өрсөлдөгчийнхөө хоёр мөрийг хэсэг хугацаанд хөдөлгөөнгүй газарт дарж ялахыг (цэвэр ялалт) эрмэлзэн барилддаг.
Тэмцээний үед тамирчин бүсэлхийнээс дээд хэсэг болох толгой, хүзүү, цээж, гарнаас мэх авч болдог. Эсрэг талаа унагааснаар оноо авна.
Чөлөөт бөхөд бүх биеийн хэсэг рүү довтолж болдог. Толгой, хүзүү, цээж, дээд доод мөч тэврэх, гуя ороох, хөлөөр дэгээдэх гэх мэт хөдөлгөөнөөр өрсөлдөгчөө унгаах эсвэл дарснаар оноо авна. Гэхдээ жүдо ч бай, чөлөөт бөх ч бай, аль аль нь нударгалах, өшиглөх, цохих гэх мэт үйлдлийг хориглодог. Хэрэв ийм үйлдэл гаргавал эхний удаад сануулж эсрэг талд нь оноо өгнө. Байдал үүнээс дордвол шууд ялагдана.
Чөлөөт бөх

Чөлөөт бөх (англи. freestyle wrestling, франц. lutte libre) — Бөхийн спортын нэг төрөл бөгөөд Олимпын төрөлд ордог тодорхой тогтоосон дүрэм журмын дагуу янз бүрийн мэх (тэвэрч шидэх, эргүүлэх, дэгээдэх гэх мэт) ашиглан өрсөлдөгч тус бүр нөгөөгөө далан дээр нь тавихыг зорьдог эсвэл 10 оноо авч ялдаг хоёр тамирчны хоорондын тэмцээн юм. Тэмцээн 3 минутаар 2 үе барилддаг, дундаа 30 секундийн завсарлага-амралттай. Сонгомол бөхийн барилдаанаас ялгаатай нь хөл мэх хийдэг онцлогтой.
Сонгомол бөх

Сонгомол бөх гэж бөх барилдааны нэг төрөл юм. Гадаад хэлнээ грек-ром барилдаан гэж хэлдэг. Энэ барилдааны бусад, ялангуяа чөлөөт бөхийн барилдаанаас ялгарах онцлог нь хөл мэх буюу хөл оролцсон барилдааныг хориглодог байна.
2013 оны улсын наадмын бөх барилдаан

2013 оны (Ардын хувьсгалын 92 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 512 бөх идэрийн жавхааг гайхуулан барилдсанаас Сэлэнгийн Гунаажавын Эрхэмбаяр арслан түрүүлж, Завханы Батнасангийн Гончигдамба начин үзүүрлэжээ.
Монголын тулгар төр үүссэний 2222, Их Монгол улсыг байгуулсны 807, Ардын Хувьсгалын 92, Ардчилсан хувьсгалын 22 жилийн ойн их баяр наадам өргөн дэлгэр сайхан боллоо. Өнөө жилийн улсын их баяр наадамд даян аварга нэг, аварга хоёр, арслан долоо, гарьд тав, заан 13, харцага 18, начин 47, аймгийн хурц арслан найм, аймаг, цэргийн арслан 76, аймаг цэргийн заан 16, аймгийн харцага хоёр, аймгийн начин 29, сумын цолтон 117, цолгүй бөх 93, цэргийн залуу бөх 78 барилдлаа. Хэд хэдэн аймгийн наадам 10,11-нд болсон учраас аймаг, сумын цолтнууд цөөн барилдсан бололтой.
Жаргалсайханы Чулуунбат

Жаргалсайханы Чулуунбат нь эрэгтэй чөлөөт бөх барилдааны 120 кг жингийн Азийн наадмын мөнгөн медаль (2010), ААШТ-ий хоёр мөнгө, гурван хүрэл медальт, Монгол улсын тамирчин, монгол бөх барилдааны улсын начин цолтон, 1984 оны 12 сарын 3-нд Монгол улс (БНМАУ)-ын Баянхонгор аймгийн Бууцагаан суманд төржээ. 1998 оноос бөх барилдах болсон.
Жаргалсайханы Чулуунбат Лондоны олимпод ороод, Сенегалын Малал Ндиайе (1-0, 2-0)-г оноогоор ялсан ч шөвгийн наймд ОХУ-ын олимп, дэлхийн аварга Билял Махов (6-0, 1-2, 0-1)-т оноогоор ялагдсан. Тус олимпод түрүү үзүүрт үлдсэн 2 бөх хожим сэргээшийн шинжилгээнд бүдэрч медалиа хураалгасан тул Чулуунбат огшиж 5-р байр эзэлсэнд тооцогджээ. Мөн 2016 оны зуны олимпын наадамд оролцож, тус олимпоос алт, хүрэл медаль тус тус хүртсэн Туркийн Таха Акгүл, Беларусийн Ибрахим Сайдау нарт ялагдаж тэмцээнээ дуусгав.
Чулуунбат дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд хоёр удаа 5-р байр (2011, 2015), нэг удаа 7-р байр (2014) эзэлжээ.
2020 оны улсын наадмын бөх барилдаан

2020 оны улсын наадмын бөх барилдаан нь Монгол түмний их цэнгэл Тулгар төрийн 2229 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 99 жилийн ой, Их Монгол улс байгуулагдсаны 814 жилийн ойн баяр наадам долдугаар сарын арван нэгнээс арван хоёрны өдрүүдэд Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутаг XIII зуун цогцолборын зүлэг ногоон дэвжээнээ зохион байгуулагдав.
Тулгар төрийн 2229 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 99 жилийн ой, Их Монгол улс байгуулагдсаны 814 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадамд улсын алдар цолтой дархан аварга, улсын аварга, улсын арслан, улсын гарьд, улсын заан, улсын харцага, улсын начин цолтнууд аймаг, цэргийн цолтой аймаг, цэргийн арслан, аймаг, цэргийн заан, аймаг цэргийн харцага, аймаг цэргийн начин цолтнууд мөн сумын цолтон болон залуу бөхчүүд оролцон барилдна.
Улсын баяр наадам, Ардын хувьсгалын ойн наадамд тэгш тооны бөхчүүд барилдуулах журамтай бөгөөд энэ нь даваа бүрт бөх сондгойруулахгүй зохицуулга юм. Ихэвчлэн таван зуун арван хоёр бөх барилдах бөгөөд Ардын хувьсгалын тэгш ойн жил мөн Их Монгол улс байгуулагдсаны ойн жилүүдэд мянга хорин дөрвөн бөх барилдуулж байна.
Улсын баяр наадмын түүхэнд 1955 онд хоёр зуун тавин зургаан бөх сугалаагаар барилдуулж байсан нь улсын наадамд барилдсан хамгийн цөөхөн бөхтэй жил юм.
Улсын баяр наадамд 512 бөх барилдахад ес даван түрүүлсэн бөхөд " Улсын арслан " цол, найм даван үзүүрлэсэн бөхөд " Улсын гарьд " цол, долоо даван шөвгөрсөн бөхчүүдэд " Улсын заан " цол, зургаа даван шөвгөрсөн бөхчүүдэд " Улсын харцага " цол, тав давж шөвгөрсөн бөхчүүдэд " Улсын начин " цолыг баяр наадмын комиссын шийдвэрийн тус тус олгоно.Харин " Улсын арслан " цолтой бөх дахин түрүүлвэл " Улсын аварга " цол, " Улсын аварга " цолтон түрүүлвэл " Даян аварга " цол, " Даян аварга " цолтон түрүүлвэл " Дархан аварга " цол хүртнэ.
Харин 1024 бөх барилдсан тохиолдолд " Улсын арслан " цолноос бага цолтой бөх ес давсан тохиолдолд Үзүүр, түрүүний барилдаан эхэлхээс өмнө " Улсын арслан " цолыг олгож улмаар арав давж түрүүлбэл " Улсын аварга " цолыг олгоно.
Улсын баяр наадмын тухайн даваа бүрт давж шөвгөрсөн улсын цолтой бөхчүүдэд чимэг олгох журмын дагуу баяр наадмын комиссын шийдвэрийн дагуу чимэгийг тус тус олгоно.
Тулгар төрийн 2229 жилийн ой, Их Монгол улсын 814 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 99 жилийн ой үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаан дархан аварга Г.Өсөхбаяр, улсын аварга Н.Батсуурь, Ч.Санжаадамба, Г.Эрхэмбаяр, С.Мөнхбат нараар магнайлуулсан улсын арслан цолтон долоо, улсын гарьд цолтон долоо, улсын заан цолтон ес, улсын харцага цолтон арван долоо, улсын өсөх идэр начин болон улсын начин цолтой дөчин найм тэргүүтэй нийт ерэн гурван улсын цолтонтой хүчит таван зуун арван хоёр бөх хүч чадал, уран мэхийг уралдуулан барилдлаа.
Долоогийн даваа
Гэлэгсэнгэ

Гэлэгсэнгэ нь одоогийн Дорнод аймгийн Сэргэлэн сумын нутгийн бөх. 1853 онд төрсөн.
Түүний өвөг эцэг Очир нь 1838 оны их даншигт 8 даван шөвгөрч заан цол хүртэж байсан бөх байжээ. Очир заан 2 хүүтэй. Том нь Омбой, бага нь Үйзэн юм. Омбой бол Богдын шавийн нэрийн өмнөөс барилдаж байсан бөх бөгөөд 1855 оны бага даншигт түрүүлж байсан заан цолтон юм. Үйзэн нь 1859 оны уул тайлгад 4 даван шөвгөрч начин болж байжээ. Омбой заан 2 хүүтэй. Том нь Гэлэгсэнгэ, бага нь Дугар юм.
Гэлэгсэнгэ хүү 1876 оноос эхлэн Богдын шавийн нэрийн өмнөөс барилдаж эхэлжээ. Тэрээр 1876 оны их даншигт түрүүлж арслан цол, 1884 оны их даншигт түрүүлж даян аварга цол, 1890 оны их даншигт түрүүлж дархан аварга цол хүртсэн байна.
Их даншигт 4 удаа, бага даншигт 1 удаа, уул тайлгад 6 удаа нийтдээ Монголд наадамд Гэлэгсэнгэ дархан аварга 11 түрүүлжээ. Түүний дархан аварга болсон түүх нь дүү Дугар аваргатай салшгүй холбоотой юм.
Очирын Пүрэв

Үндэсний бөхийн улсын өсөх идэр начин олон түмнээ " Морьт Пүрэв " хэмээн алдаршсан Очирын Пүрэв 1942 оны морин жилд Өвөр Монголын баруун Сөнөдийн хошууны " Улаан худаг " гэдэг газар төржээ.
1930-аад оны сүүлчээр Монгол оронд улс төр үймж, хил орчмын айл өрхийг нүүлгэн шилжүүлж эхлэхэд хил орчмын олон айл мал сүрэгтэйгээ Өвөр Монголд үлджээ. Бусад Монгол өрхийн адил Т.Очирынх үлдсэн учир урт холын замыг туулан тэмээн хөсгөөр нүүдэлж Өвөр Монголын баруун Сөнөдийн хошууны " Улаан худаг " гэдэг газарт нутаглаж байхад Очирын Пүрэв ийнхүү мэндэлжээ.
1945 онд улс оронд энх тайван байдал тогтворжсон үед Т.Очирынх Дорноговь аймгийн Иххэт суманд шилжин суурьшиж байгаад 1955 оны үест төрөлх Хүрмэн сумандаа ирж амьдарчээ. О.Пүрэвийн өвөг дээдэс Өмнөговь аймгийн Баяндалай, Хүрмэн сумдын зааг нутаг Байшинт, Нарангийн гол, Зурамтайн хэцээр нутагладаг байжээ.
О.Пүрэвийн эцэг Тогоочийн Очир нь 1902 онд төрсөн өндөр нуруутай, адуу малд эрэмгий, гартаа их бүлтэй, үг дуу цөөтэй хүн байсан бол эх Гүрзанын Думаахүү нь 1903 онд төрсөн хөнгөн шингэн хөдөлгөөнтэй хүн байжээ. Эх Г.Думаахүүгийн төрсөн эцэг нутаг хошууны алдартай бөх Ланган нь өөрийн садангийн бөх Зогдор Гүрзанадаа хүүхэдгүй учир охиноо өргүүлсэн учир Гүрзанын Думаахүү гэх болжээ.
О.Пүрэвийн бага нас ийнхүү нутаг дамжин нүүдэлж өнгөрсөн бөгөөд бага дунд сургуульд суралцан дүүргэж, эцэг эхийн хамтаар мал аж ахуйгаа эрхлэн, сум орон нутгийн ажилд оролцон эрийн цээнд хүрч цэргийн албанд морджээ.
1. Шөвгөрсөн амжилт
2. Дөрөв давсан амжилт
Ян Жон-му

Ян Жон-му (солонгосоор 양정모, дуудлага нь [янъ жонъ-муу], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Yang Jung-Mo, оросоор Ян Чжун Мо - үүнээс Монголд Ян Жун Мо гэх нь бий) — 1953 оны 1 сарын 22-нд улсынхаа Пүсань хотод төрсөн Өмнөд Солонгос улсын анхны олимпын аварга тамирчин. Тодруулбал 1976 оны олимпын чөлөөт бөх барилдааны 62 кг жинд Монголын Ойдов, Америкийн Дэвис нарыг оноогоор давж аваргалсан байдаг. Түүнээс гадна Ян Жон-му 1978 оны ДАШТ-аас мөнгө, 1975 оныхоос хүрэл медаль хүртэж байв.
Мөнхийн Пунцаг

Мөнхийн Пунцаг (1947 онд Өмнөговь аймгийн Сэврэй суманд төрж, 1997 онд нас барсан) - Монголын самбо бөхийн тамирчин, дасгалжуулагч. 1972 оны Европын нээлттэй аварга шалгаруулах тэмцээний хүрэл медальт, 1975 оны дэлхийн аварга, 1973, 1974 оны дэлхийн аваргын мөнгөн медальт тамирчин. 1975 онд Монгол улсын гавьяат тамирчин цол хүртсэн. Тэрбээр 52 кг хүртэлх хамгийн бага жинд өрсөлддөг байсан.
Дунд сургуулиа алтан медальтай төгсөөд ЗХУ-ын Свердловск хотын Уралын политехникийн дээд сургууль төгссөн. Дээд сургуулийн дипломын ажилдаа Дархан хотын Дулааны цахилгаан станцийг шинэчлэх төсөл бичсэнийг хэрэгжүүлж ДЦС-ын хүчин чадлыг хоёр дахин өсгөх боломжтой болсон юм. Спортын замналаа дуусгасны дараа Дарханы ДЦС-д ажиллаж, тус хотын самбо бөхийн дасгалжуулагч хийж байжээ. Түүний шавь нараас самбо болон жүдо бөхийн тамирчин Гандолгорын Батсүх самбо бөхийн дэлхийн аварга болжээ.
2018 оны 11-р сард түүний төрсөн сумын сургуулийг түүний нэрэмжит тэмцээн болсон юм. Мөн жил бүр түүний төрсөн суманд Гавьяат тамирчин М.Пунцаг, аймгийн хурц манлай арслан П.Бямбаа нарын нэрэмжит "Сэврэйн цом" бөхийн тэмцээн уламжлал болгон зохион байгуулагдаж байна.
Монгол бөхийн өргөө

Монгол бөхийн өргөө нь Улаанбаатар хот Баянзүрх дүүрэг 6-р хороонд байрладаг. Монголын үндэсний бөхийн холбооноос зохион байгуулдаг заал, танхимын барилдаануудыг явуулдаг, Монголын үндэсний хэв маягийг харуулсан ордон юм.
Анх 1998 оны 12 дугаар сарын 26-нд ашиглалтад оруулсан бөгөөд 2500 үзэгчийн суудалтай, 31 метр голч бүхий танхимтай бөгөөд энд чөлөөт, жүдо бөхийн хоёр дэвжээ засах боломжтой.
Тамирчид бэлтгэл сургууль хийх 50м талбай бүхий хоёр өрөө болон албан хэргийн 12 өрөө, зочид төлөөлөгчид, удирдлагуудыг хvлээн авах зочны тусгай хоёр өрөө, хоёр цайны газартай.
Тэмцээний үед шаардлагатай гэрэл цахилгаан, дуу авианы тоног төхөөрөмж орчин үеийн хэмжээнд бэлтгэгдсэн бөгөөд уралдаан тэмцээнийг сурвалжлах сэтгүүлчдийн тусгай өрөө тасалгаанууд бий.
Тамирчдын хувцас солих хоёр өрөө, түүн дотроо тус бүр найман шүршүүр бүхий усанд ордог өрөөтэй бөгөөд шаардлагатай үед саун ажиллах боломжтой. Агааржуулалтын тоног төхөөрөмжгүй учраас өвөлийн цагт хүмүүсийн хөлс үнэртээд эвгүй байдаг.
Олны хандиваар баригдсан өргөө, өдгөө Монголын үндэсний бөхийн холбоо эзмшиж байна.
2018 онд Үндэсний бөхийн холбооны гишүүд хоёр хуваагдан талцаж, маргалдагч талууд шүүхэд Бөхийн өргөөний ашиглалтын асуудлаар хандсаны улмаас шүүхийн шийдвэр гартал бөхийн өргөөг ашиглахыг хориглоод байв.
Хяргас сум

Хяргас нь Увс аймгийн сум юм. Хяргас сум Улаанбаатараас 1300 км, аймгийн төвөөсөө 160 км зайд оршдог.
Тус сумын нутагт Монгол улсад гүнээрээ гуравт ордог Хяргас нуур байдаг. Хэцүү хар хад, Хар Тэрэмсийн амралт зэрэг үзэсгэлэнт газруудтай. Сумын ахлах сургууль нь алдарт туульч М.Парчингийн нэрэмжит болно.
Энэ газар эртнээс олон овог аймаг их бага хугацаагаар нутаглаж ирсэн. Хяргас гэсэн үг Киргиз гэдгийн Монгол хувилбар гэж ойлгож болно. Гэхдээ Хяргас гэсэн үг нь Хиргүй ус гэсэн үгнээс үүдэлтэй гэж үзэх хүмүүс мөн байдаг. Баруун Монголын Ойрад угсааны Баядууд аж төрдөг. Тэдгээр нь Манж Чин улс Ойрадын Зүүнгарын хаант улсыг мөхөөх үед одоогийн Шинжааны Тэнгэр уулсын орчмоос Алтайгаар дамжин орж ирсэн. Манжийн хаан Увс-Хяргас нуурын хооронд нутаг зааж, Арван Баядын хошуу болгон суулгахдаа Дөрвөд Далай ханы харьяанд оруулжээ.
Тус сум нь Ардын хувьсгалын дараа 1922 онд албан ёсоор байгуулагдсан.
Тус сумаас төрөн гарсан алдартнууд:
Очирбатын Насанбурмаа

Очирбатын Насанбурмаа — Дэлхийн АШТ-ий нэг мөнгө, гурван хүрэл, Залуучуудын ДАШТ-ий мөнгө, хүрэл, Азийн наадмын мөнгө, Азийн АШТ-ий алт, хошой мөнгө, хүрэл медальт, Азийн Өсвөр, Залуучуудын 3 удаа аварга, Монгол Улсын 3 насны 15 удаагийн аварга, Монгол Улсын эмэгтэй чөлөөт бөхийн тамирчин.
Очирбатын Насанбурмаа 1989 оны 4 сарын 14 (1989-04-14)-нд БНМАУ-ын Улаанбаатар хотод Л.Очирбат, С.Цэрэндолгор нарын долоон хүүхдийн отгон нь болон төржээ. Эцэг нь Баянхонгорын Шинэжинст, эх нь Увсын Хяргас сумын уугуул хүмүүс юм. О.Насанбурмаа Улаанбаатарын 73 дугаар дунд сургуулиа дүүргээд ШУТИС-ийн МИС-ийг Тээврийн удирдлагын менежмент мэргэжлээр 2009 онд, ҮБТДС-ийг 2014 онд Чөлөөт Бөхийн Багш Дасгалжуулагч, Удирдлагын академийн Төрийн Захиргаа, Менежментийн ангийг 2018 онд тус тус төгссөн.
Магсаржаламын Баярмагнай

Магсаржаламын Баярмагнай (1978 оны 10 сарын 6-нд Монгол улсын Баянхонгор аймагт төрсөн) - Монгол улсын гавьяат жүжигчин, Монгол улсын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн эрэгтэй жүжигчин, дуучин, бүжигчин.
М.Баярмагнай 1996 онд Баянхонгор аймгийн I арван жилийн сургуулийг дүүргсэнсэн.
1996 онд СУИС-д элсэж ороод кино драмын ангид сурч 2000 онд төгсчээ. Сургуулиа төгсөөд УДЭТ-д жил гаруй ажиллаад хошин урлагт хөл тавьж «Эрхэм элч», «Өнгөт инээд» хамтлагт элссэн.
2007 онд нэг хамтлагт байсан Мөнхсайхан, П.Эрдэнэзаан хоёрын хамтаар «Маск» продакшныг байгуулан тусдаа гарч амжилттай явна.
Сүмо

Сүмо (япон. 相撲) - Японы үндэсний спортын төрөл бөгөөд Японоос гарал бүхий дугуй тойрог дотор хоёр бөх барилдаж хүчээ үздэг тулааны нэгэн урлаг юм. Мэргэжлийн сүмо нь японд "оозүмо" гэгддэг. Япон хэлэнд хоорондоо золгон барилддаг тулааны урлагийг "сүмо" гэх ба "Үдэ сүмо - Гар барилдаан", "Аши сүмо - Хөл барилдаан", "Юби сүмо - Хуруу барилдаан" гэж бий. Дэлхий дахинд сүмотой ижил төрлийн тулааны урлаг олон бий. Монгол бөх, Хятадын Шүайшао, Солонгосын Сырым, Окинава арлын Шима зэрэг юм.
Орчин үед сүмо бөх нь мэргэжлийн болон сонирхогчдын гэж хоёр хуваагддаг байна. Мэргэжлийн сүмо бөх нь зөвхөн Японд байдаг бусад орнуудад зөвхөн сонирхогчдын сүмо бөх байдаг байна.
Өнөө үеийн мэргэжлийн сүмо бөх нь спорт, тулааны урлаг, шоу, уламжлал болон бизнесийн үйл ажиллагааг нэгтгэдэг байна.
Мэргэжлийн сүмогийн түүхийн тухай О-зүмо эндээс уншина уу.
Сүмо бөхийн уламжлал эрт дээр үеэс эхтэй тул барилдаан бүрийг олон тооны зан үйлтэй байдаг ажээ.
Энгийн барилдаан нь дараах дараалалтайгаар явагддаг.
Сүмогийн дээд зиндаанд хамгийн анх 2002 онд ёкозүна Асашёорюү Долгорсүрэнгийн Дагвадорж түрүүлснээс 2024 он хүртэл 10 монгол бөх 100 түрүү авчээ. Тухайлбал,
Сүмо нь цагаач иргэдтэй хамт Бразилд очиж, улмаар Өмнөд Америкт дэлгэрсэн.
Бразилд сүмогийн анхны тэмцээн 1914 оны 8 сарын 31-нд Сан-Паулуд зохиогдож байжээ.
Токио хот дахь Рёогокү Кокүгикан бол Японы сүмогийн төв юм. Одоогийн сүмогийн ордон 1985 онд баригдсан ч Кокүгикан сүмогийн ордон нь 100 гаруй жилийн түүхтэй. Энэ нэрийг анх 1909 онд Рёгокү Экойн сүмийн газар талбайд барьсан сүмогийн дэвжээг ашиглаж байжээ. Эдогийн үед сүмогийн тэмцээнээс олсон орлогыг нийтийн хэрэгцээнд (сүм сүм барих, засварлах гэх мэт) зарцуулдаг байсан. Эхэндээ тэмцээнүүд Курамаэ-Хачиман, Фукагава Хачиман, Шиба-Жинмей сүмүүдэд зохион байгуулагддаг байсан бол 18-р зууны сүүлчээс Рёгоку-Экоин сүмийн нутаг дэвсгэрт зохион байгуулагдаж эхэлсэн. Анхны тэмцээн 1768 онд энд зохиогдсон бөгөөд 1833 оны 10-р сараас эхлэн Рёогокү-Экойн сүмогийн хавар, намрын тогтмол тэмцээн жил бүр хоёр удаа болдог байнгын газар болжээ. Экойн сүм дэх анхны Кокугикан байсан газарт дурсгалын чулуу босгосон (1935). Өнгөрсөн үеийн сүмочдын дурсгалд зориулан босгосон энэхүү дурсгалын цогцолбор нь Японы уламжлалт сүмо бөхийн урлагийг эзэмшихийг хүссэн залуу бөхчүүдийн залбирдаг газар болжээ.
Sumo World Championships
List of premature professional wrestling deaths

According to a 2014 study by Eastern Michigan University examining professional wrestlers who were active between 1985 and 2011, mortality rates for professional wrestlers are up to 2.9 times greater than the rate for men in the wider United States population. A 2014 report by John Moriarty of the University of Manchester and Benjamin Morris of FiveThirtyEight also found that the mortality rate for professional wrestlers was significantly higher than that of athletes in other sports. Experts suggest that a combination of the physical nature of the business, no off-season, and potentially high work load (with some wrestlers fighting more than 100 and even 200 matches per year), along with the drug culture in wrestling during the 1970s, 1980s, and early 1990s contributes to high mortality rates among wrestlers. Another study ascribes the higher death rate largely to higher rates of cardiovascular disease compared to the general population with morbidly obese wrestlers being especially at risk.
Many promotions employ performers as "independent contractors" and do not offer company-sponsored group health insurance coverage in most instances. This is said to have a causal connection to their longevity, morbidity, and mortality. WWE performers' status as independent contractors was spotlighted by John Oliver on an episode of his show Last Week Tonight with John Oliver in March 2019, with Oliver calling on WWE fans to protest at WrestleMania 35. WWE denied Oliver's critique.
The concept of the untimely deaths of professional wrestlers was a frequent topic of discussion on the Opie & Anthony show. After Scott Hall's death in 2022, Bret Hart and Kevin Nash talked about the premature death of several wrestlers, mentioning the mental and body damage as possible causes.
Mönkhtöriin Lkhagvagerel

Mönkhtöriin Lkhagvagerel (Mongolian: Мөнхтөрийн Лхагвагэрэл; born 4 January 1998) is a Mongolian wrestler. He won the silver medal in the men's 125 kg event at the 2022 World Wrestling Championships held in Belgrade, Serbia. His father Munkhtur was a wrestler in Mongolia. He competed in the 2020 Summer Olympics.
In 2022, he won the silver medal in his event at the Yasar Dogu Tournament held in Istanbul, Turkey. He won the gold medal in his event at the 2023 Asian Wrestling Championships held in Astana, Kazakhstan.
He competed at the 2024 Asian Wrestling Olympic Qualification Tournament in Bishkek, Kyrgyzstan and he earned a quota place for Mongolia for the 2024 Summer Olympics in Paris, France. He competed in the men's freestyle 125 kg event at the Olympics.
2005 Summer Universiade

The 2005 Summer Universiade, also known as the XXIII Summer Universiade, took place in İzmir, Turkey, in August.
The emblem is the letter "U", inspired by the bird's-eye view of the Gulf of İzmir. This shape has perfectly fit the letter "U" of Universiade, symbolizing its multi-cultural feature, while the smooth outline emphasizes the harmony and uniformity of the Universiade spirit.
Name: EFE
Efes are the leaders and heroes of societies that lived in Western Anatolia during the early 1900s. The village dandy Efe, guards and defends all the members of his society and also deals with much of their social work and events as if he is the father of all. For this reason, all the members of the society behave respectfully towards him with strong, emotional, family ties. The Efes were legends in these areas with their smart, fearless, alert dashing behaviors as brave and manly young fellows. They became the symbols of bravery, power and justice throughout the Aegean history.
Nowadays, the word "Efe" is the explanation of a virtuous, brave man who is the symbol of justice in every case. Therefore, we call successful athletes "Efe" stating their various qualifications in one brief word.
* Host nation (Turkey)
Balton Rwanda

Balton Rwanda yageze mu Rwanda mu mwaka 2007, ikaba ishami rya sosiyete y’Abongeleza yitwa Balton Group isanzwe ifite ubunararibonye mu gutanga serivise zitandukanye mu bice byose by’ubukungu cyane cyane mu bihugu bifite ubukungu bwihuta bwita cyane kubidukikije.
Ikigo Balton Rwanda gifite intego yo gukwirakwiza ingarani zagenewe gukumira umwanda ugaragara mu bwiherero abagore bashaka kujugunya impapuro z’isuku zizwi nka cotex (Sanitary pads) zishobora gukurura izindi ndwara mu gihe zidacunzwe neza. Ikibazo cyo kujugunya za cotex ziba zakoreshejwe ahabonetse hose gikunda kugaragara ahenshi mu bwiherero busange bwo mu Rwanda, bitewe n’uko nta habugenewe ho kujugunya iyo myanda ishobora guteza izindi ndwara.
Ikibazo cyo kujugunya za cotex ziba zakoreshejwe ahabonetse hose gikunda kugaragara ahenshi mu bwiherero busange bwo mu Rwanda, bitewe n’uko nta habugenewe ho kujugunya iyo myanda ishobora guteza izindi ndwara, Izi cotex ziba zirimo amaraso ku buryo ziramutse zitajugunywe neza zishobora gutera izindi ndwara zandurira mu maraso zirimo nka virus itera SIDA, Hepetite B na C ku muntu waba uzikozeho afite atikingiye cyangwa afite igisebe.
Mu gutwara iyo myanda ikigo Balton gikorana n’ikindi gisanzwe gitwara imyanda bigatwarwa mu mashashi yabugenewe afite ibara ritukura bikajyanwa gutwikwa. Balton Yatangaje ko ubu buryo bakorana isuku kandi ntibibe bigaragarira amaso y’abantu ku buryo byabahungabanya ku munuko cyangwa ngo byangirikire mu nzira.
Uruganda Trust

Uruganda rwa Trust ruherereye mu karere ka Bugesera ahitwa Kanzenze ku muhanda ujya Nyamata. Uruganda rwa Trust kugeza ubu rufite abakozi 300 bahoraho, ndetse n’abandi 200 barufasha kugeza ibicuruzwa hirya no hino mu gihugu bahembwa bitewe n’akazi bakoze.
Uru ruganda rwatangiye mu 2009 rukora ubucuruzi busanzwe, mu 2012 nibwo rwinjiye mu birebana no gukora ibikoresho bitandukanye by’isuku, aho rumaze kugira ubushobozi bwo gukora toni 72 z’isabune ku munsi na 9 z’impapuro zikoreshwa mu bwiherero.
Uruganda rwa Trust Kuri ubu rugeza ibyo rukora muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, rufite n’intego y’uko uyu mwaka uzarangira rwatangiye kubigeza muri Uganda.
Transfer bench

Intebe yo kwimura (izwi nk'intebe yo kwiyuhagiriraho) ni igikoresho cyogukoresha cyangwa mobility aid ni intebe ikoresha n'abamugaye bicaye kugirango binjire mu bwiherero . Uyikoresha ubusanzwe yicara ku ntebe, uyikoresha uruhande rw'igikuta, kandi igenda gahoro kuva hanze kugera imbere yigikuta. Intebe zikoreshwa n'abantu bafite ikibazo cyo kurenga urukuta cyangwa mu rwogero kubera uburwayi cyangwa ubumuga.
Ibi tandukanye bivuye ku ntebe yo kwimuka, kubera ko gusunika kurundi ruhande, uyikoresha ntabwo agomba kwimura ikibuno cye hejuru y'intebe. Uyikoresha yicaye gusa ku ntebe hanyuma anyerera kurundi ruhande, mubisanzwe kumurongo cyangwa ubwoko bumwe bwo kunyerera.
Intebe zo kwiyuhagira zigira uburebure butandukanye, hamwe n'uburyo bwo guhitamo intebe, intebe za swivel, n'intebe zaciwe. Bamwe baridegembya, mu gihe abandi bifatanya ku ruhandi ruhande. Hariho kandi moderi ihuza intebe yibiziga, hamwe na transfert yo kwimura muri tubi ihuza intebe.
Ilibagiza Immaculée

Ilibagiza Immaculée (wavutse 1972) ni umwanditsi w’umunyarwandakazi akaba azi n'okuvugira muruhame. Igitabo cye cya mbere, cyitwa Ibumoso Kubwira : Kuvumbura Imana Hagati y’itsembatsemba ry’u Rwanda , yacyanditse (2006), ni igitabo cyandika ku buzima bwe cyerekana uko yarokotse muri jenoside yo mu Rwanda . Yagaragaye kuri imwe muri gahunda za PBS ya Wayne Dyer, ndetse no ku ya 3 Ukuboza 2006, igice cy'iminota 60 (cyongeye gutambuka ku ya 1 Nyakanga 2007).
Ilibagiza Immaculée asangira ubunararibonye bwe muri jenoside yo mu Rwanda muri 1994. Yarokotse iminsi 91 yihishe hamwe n'abandi bagore barindwi mu bwiherero buto, butarenza metero 3 kuri metero 4 (ubuso bwa metero kare 12). Ubwiherero bwari bwihishe mu cyumba inyuma y’imyenda yo mu rugo rw’umupasitori . Mu gihe cya jenoside, benshi mu muryango wa Ilibagiza (nyina, se, na barumuna be bombi Damascene na Vianney) birishwe n'abasirikare . Usibye we, abandi barokotse mu muryango we ni murumuna we Aimable, wigaga hanze y'igihugu muri Senegali kandi akaba atazi jenoside. Ilibagiza avuga uko ukwemera kwe gatolika kwamuyoboye mu mibabaro ye kandi asobanura imbabazi n'impuhwe yagiriye abicanyi bo mu muryango we.
Muri 2006, inkuru ngufi imuvugaho, yitwa The Diary of Immaculée, yasohowe na kaminuza ya Academy Award yatowe hamwe na Peter LeDonne na Steve Kalafer.
Ilibagiza avuga ku isi yose kandi ni we wahawe igihembo cya Mahatma Gandhi muri 2007 n'Ubwiyunge n'amahoro. Mu mwaka wa 2012, ni we watanze disikuru yo ku ya 9 Kamena ya Robert E. na Bonnie Cone Hooper Ijambo rusange ry’inama y’intiti za gikirisitu muri kaminuza ya Lipscomb .
Muri 2013, Ilibagiza yabaye umunyamerika ufite ubwenegihugu. Yize ibijyanye n’amashanyarazi n’ubukanishi muri kaminuza nkuru y’u Rwanda kandi ahabwa impamyabumenyi y'ikirenga y'icyubahiro na kaminuza ya Notre Dame mu 2007 na kaminuza ya Mutagatifu Yohani mu 2008.
Japan Academy Film Prize for Outstanding Foreign Language Film

Every year since its inception, the Japanese Academy has awarded the Japan Academy Film Prize for Outstanding Foreign Language Film (Japanese: 日本アカデミー賞外国作品賞, romanized: Nihon akademī-shō gaikoku sakuhin-shō, lit. 'Japan Academy Award for Best Foreign Production'). The year that any given film is nominated is not based on the film's domestic release date but rather on the date it is released in Japan. As delays of over four months are not uncommon, many films are nominated in Japan the year following their release to the Japanese market (e.g., Million Dollar Baby won the American Academy Award for Best Picture for films made in 2004, but the Japanese award, based on its local release date, is for 2005). In fact, not one of the five films nominated for the 2007 Academy Award for Best Picture had been released in Japan by February 15, 2008, the date of the Japan Academy Prize Ceremony.
Although the 2007 recipient of this award, Letters from Iwo Jima, a film almost entirely in Japanese, would not seem to meet the qualification of a "Foreign Language Film", the actual Japanese title of the award, makes no mention of language. It would be more accurately translated as "Best Foreign Production".
Eastern Province, Rwanda

Eastern Province ( in Kinyarwanda: Intara y'Iburasirazuba; French: Province de l'Est; Dutch: Oostelijke Provincie) is the largest, the most populous and the least densely populated of Rwanda's five provinces. It was created in early January 2006 as part of a government decentralization program that re-organized the country's local government structures.
It has seven districts: Bugesera, Gatsibo, Kayonza, Ngoma, Kirehe, Nyagatare and Rwamagana. The capital city of the Eastern Province is Rwamagana.
The Eastern Province comprises the former provinces of Kibungo and Umutara, most of Kigali Rural, and part of Byumba.
The Akagera National Park is situated is this province.
It is not known when the territory of present day Rwanda was first inhabited, but it is thought that humans moved into the area following the last ice age either in the Neolithic period, around ten thousand years ago, or in the long humid period which followed, up to around 3000 BC. Archaeological excavations have revealed evidence of sparse settlement by hunter gatherers in the late Stone Age, followed by a larger population of early Iron Age settlers, who produced dimpled pottery and iron tools. By the 17th century it is thought that most of Rwanda was inhabited, with a fairly even spread of population across the hills of the country.
1°45′S 30°30′E﻿ / ﻿1.750°S 30.500°E﻿ / -1.750; 30.500
Gable roof

A gable roof is a roof consisting of two sections whose upper horizontal edges meet to form its ridge. The most common roof shape in cold or temperate climates, it is constructed of rafters, roof trusses or purlins. The pitch of a gable roof can vary greatly.
The gable roof is so common because of the simple design of the roof timbers and the rectangular shape of the roof sections. This avoids details which require a great deal of work or cost and which are prone to damage. If the pitch or the rafter lengths of the two roof sections are different, it is described as an 'asymmetrical gable roof'. A gable roof on a church tower (gable tower) is usually called a 'cheese wedge roof' (Käsbissendach) in Switzerland.
Its versatility means that the gable roof is used in many regions of the world. In regions with strong winds and heavy rain, gable roofs are built with a steep pitch in order to prevent the ingress of water. By comparison, in alpine regions, gable roofs have a shallower pitch which reduces wind exposure and supports snow better, reducing the risk of an uncontrolled avalanche and more easily retaining an insulating layer of snow.
Gable roofs are most common in cold climates. They are the traditional roof style of New England and the east coast of Canada. Nathaniel Hawthorne’s The House of Seven Gables and Lucy Maud Montgomery’s Anne of Green Gables, the authors of which are from these respective regions, both reference this roof style in their titles.
Gable roofs have several advantages. They are:
Disadvantages:
In German-speaking countries, the types of gable roof are referred to as:
Transformers: Armada

Mayroong dalawang grupo ng mekanikal na robot na ang isa ay Autobots ( mababait na robot ) at ang isa ay ang Decepticons ( Masamang Robot ). Pinagtataluhan nila ang planetang Cybertron, at mayroong mga maliliit na robot na kung tawagin ay mga minicon(s). Ang mga minicon(s) naman ay umalis sa kanilang planetang cybertron at tinulungan sila ng mga Autobots. Ngunit ito ay agad na hinadlangan ng mga decepticons. Pero Hindi sila Nagtagumpay. Ang sasakyan ng Minincon ay napapunta sa isang dimensiyon na tinatawag na Solar system. At Bumagasak ang kanilang sasakyang pangkalawakan sa Buwan ng Daigdig. Ang Mga minicon ay nag-talsikan sa ating planeta milyong-milyong taon na ang nakalipas. At nang nang si Carlos at Rad ( dalawang bata na pinasok ang kweba na walng alam na nasa isa silang sasakyang pangkalawakan ) ang Nakapagbukas ng Beacon signal ( na hindi nila sinasadya ) ay agad natanggap ito ng mga Autobots. Ngunit sa masamang palad ay natanggap rin iyon ng mga decepticons. At dito na nag-uumpisa ang kanilang laban para sa Paunahang makakuha ng mga Minicons.
Autobots: Optimus Prime, Hot Shot, Red Alert, Smokescreen, Jet Fire
Decepticons: Megatron, Starscream, Cyclonus, Devastator, Demolisher
Ito ay maaaring mapanood sa channel 5 national Philippine Tv network. Lunes-Biyernes ( 11:00-12:00 noon) at sabado-Linggo ( 12 noon-12:30p.m).
Patnugot ng dubbing: Jefferson Utanes
Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Sipilis

Ang sipilis (Ingles: syphilis) ay isang uri ng sakit na nakukuha sa pakikipagtalik. Isa itong masalimuot na karamdaman. Kumplikado ang sakit na ito dahil kinabibilangan ito ng tatlong yugto. Pagkaraan ng dalawang naunang mga yugto, nagkakaroon ng tinatawag na pamamahinga ng mga sintomas, bago sumapit ang ikatlong yugto ng sakit. May sari-sariling mga palantandaan o sintomas ang bawat yugto. Mayroon ding mga iba’t iba at kani-kaniyang kumplikasyon ang mga yugtong ito. Dinudulot ang sipilis ng bakteryang treponema paladyum (Ingles: treponema palladium).
Maaaring mabigyan ng lunas ang sakit na sipilis kapag naagapan sa tulong ng panggagamot.
Nalilipat ang sipilis sa ibang tao sa pamamagitan ng pakikipagtalik sa isang taong mayroon ng sakit na ito. Maaari ring makahawa ang taong may karamdaman dahil sa pagsasalin ng dugong kontaminado na ng bakterya, at maging sa paghihiraman lamang ng mga heringgilyang madudumi. Maaaring makuha ang sipilis mula sa ininumang lalagyan, tubo, tuwalya, at iba pa, na kagagamit pa lamang ng taong may sipilis.
Naisasalin ng ina sa sanggol ang sakit na sipilis habang nasa sinapupunan pa ang bata. Tinatawag itong konhenital na sipilis (Ingles: congenital syphilis), o "namanang sipilis."
Sa yugtong ito, lumilitaw ang mga palatandaan mga tatlo magpahanggang anim na linggo makaraang mahawa. Tumutubo ang mga kanker (Ingles: chancre) o malalaking uri ng makati at walang hapding mga singaw sa mga bahagi ng bibig, titi, at puki. Nawawala nang kusa ang mga singaw na ito subalit nagpapatuloy pa rin ang bakterya sa pagkalat papunta sa kasunod na yugto. Tumatagal ang unang yugto ng may isang buwan. Nananatiling nakakahawa ang sakit kahit na walang makitang mga palatandaan.
Pagkaraan ng naunang yugto, nagkakaroon ang taong may sakit ng mga pamamantal sa katawan na maihahambing sa "tigdas na matigas". Umaabot ang mga pantal hanggang sa mga palad at talampakan. Lumalabas din ang mga sugat sa bibig. Nakakaramdam ang may sakit na tao ng "pamamaga ng lalamunan, sakit sa ulo, pamamaga ng mga kulani, panghihina, lagnat, pananakit ng mga kalamnan, at patsi-patseng pagkakalbo."
Dumarating ang mahabang panahon ng pagkawala ng mga sintomas – ito ang tinatawag na pamamahinga ng mga palatandaan (Ingles: latency period) - ngunit nagpapatuloy pa rin ang bakterya sa pagdami at pagkalat patungo sa pangatlo at huling yugto ng sakit. Sa panahong ito malakas na makahawa ang sakit na sipilis.
Sa ikatlong yugto ng sakit na sipilis, may pagkakataong lumitaw ang lahat ng mga palataan na mararamdaman magmula sampu magpahanggang tatlumpong taon pagkaraan ng pamamahinga ng mga sintomas. Kasama sa mga palatandaan sa yugtong ito ang pagkakaroon ng mga malalalim na sugat sa iba’t ibang bahagi ng katwan at pagbagsak ng ilong. Kabilang naman sa mga kumplikasyon ang pagkawala ng paningin, pagkawala ng pandinig, pagkalumpo, at pagsusungki-sungki ng mga ngipin. Nagkakaroon din ng sakit sa mga kabutuhan, sakit sa puso, at karamdaman sa utak. Maaaring mamatay sa panahong ito ang taong may sakit kaya’t itinuturing ito bilang pinakamapanganib na yugto ng sipilis. May kahirapan na sa pagbibigay ng lunas kapag humantong na sa yugtong ito.
Kapulungan ng mga Katolikong Obispo ng Pilipinas

Ang Kapulungan ng mga Katolikong Obispo ng Pilipinas (Ingles: Catholic Bishops' Conference of the Philippines, dinadaglat bilang CBCP) ay ang opisyal na organisasyon ng mga obispong Katoliko sa Pilipinas.
Kadalasan inaakusahan ang CBCP ng pakikialam bilang isang organisasyon sa mga bagay-bagay ng estadong Filipino. Itinuturing din ito ng marami sa kanan pati man sa kaliwa bilang pahadlang sa pag-unlad at pagsulong ng bansa. May mga ilan, partikular na sa ekstremong kaliwa ngunit pati na rin sa akademya, na nagtuturing din dito bilang papet ng Vatikan at ang mga kilos nito bilang pakikialam sa mga panloob na bagay-bagay ng estado (interference in the internal affairs of another state), isang paglabag sa isa sa mga pangunahing prinsipyo ng batas internasyonal.
Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Arkidiyosesis ng Maynila

Ang Kalakhang Arkidiyosesis ng Maynila (Latin: Archidioecesis Manilensis) ay ang partikular na diyosesis ng Simbahang Katolika sa Pilipinas na sumasaklaw sa mga parokya sa mga lungsod ng Maynila, Makati, Pasay at San Juan sa Kalakhang Maynila. Tinuturing itong primasyal na sede ng Pilipinas at pinamumunuan ng Arsobispo ng Maynila. Noong 1949 naluklok si Rufino Kardinal Santos na kauna-unahang Pilipino bilang Arsobispo at Primado ng Pilipinas mula nang ito'y maitatag bilang supraganeong diyosesis ng Mexico noong 1579.
Sa kasaysayan ng Arkidiyosesis, 32 ordinaryo ang namuno dito, na ang mga sumusunod:.
]]
https://www.ucanews.com/directory/statistics/philippines-manila/431
https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2021-03/pope-frncis-appoints-new-archbishop-manila-philippines-advincula.html
Arkidiyosesis ng Lingayen–Dagupan

The Arkidiyosesis ng Lingayen–Dagupan (Latin: Archidioecesis Lingayensis-Dagupanensis) ng Simbahang Katoliko, ay ang arkidiyosesis na sumasaklaw sa gitnang bahagi ng lalawigang-sibil ng Pangasinan. Ito rin ang nagsisilbing Kalakhang Sede ng limang diyosesis sa lalawigan ng La Union, Nueva Ecija at Pangasinan.
Una itong itinatag bilang Diyosesis ng Lingayen noong Mayo 19, 1928, binago ang pangalan nito bilang Diyoesis ng Lingayen-Dagupan noong Pebrero 11, 1954. Ganap itong naging arkidiyosesis noong Pebrero 16, 1963.
Paglaum Sports Complex

Ang Paglaum Sports Complex ay isang lugar ng palakasan sa Lungsod ng Bacolod, Negros Occidental. katabi ng Negros Occidental High School. Ito ay itinatag sa panahon ng administrasyon ni Gobernador Alfredo Montelibano Jr. noong dekada 1970s na may kabuuang kapasidad na 30,000-35,000. Dito ring ginanap ang tatlong serye ng Palarong Pambansa noong 1971, 1974, 1979.
Ang gusali ay nasa ilalim ng pangangasiwa ng Kagawaran ng Edukasyon (DepEd) hanggang 2011. Ang DepEd at ang pamahalaang panlalawigan ng Negros Occidental ay lumagda sa isang kasunduan sa kompromiso kung saan sa DepEd ibinalik ang pangangasiwa ng complex sa pamahalaang panlalawigan.
Kamakailan, ang Paglaum Sports Complex ay nagsisilbing isang alternatibong venue sa Bacolod Public Plaza para sa pagdiriwang ng MassKara Festival.
Nag-host ang Paglaum Stadium ng iba't ibang mga kaganapan sa football, tulad ng 1991 Philippines International Cup at ang football event ng 2005 Timog-silangang Asian Games .
Noong 2012, ang dalawang ektarya na bahagi ng apat na ektarya na Paglaum Sports Complex ang nahati para sa pagtatayo ng pag-aari ng Kapitolyo ng Negros First CyberCentre (NFCC) bilang isang IT-BPO Outsourcing Hub. Ito ay pinasinayaan noong Abril 2015 sa mga ritwal na pinangunahan ni Pangulong Benigno S. Aquino III .
Ang istadyum ay naging hindi akma na mag-host ng mga paligsahan ng football dahil sa pagtayo ng mga gusaling pang-negosyo sa paligid ng lugar. Noong taong 2013, ang pamahalaang panlalawigan ay nagmumungkahi para sa isang pagsasaayos ng istadyum upang magsilbing kahaliling lugar sa Panaad Park and Stadium, partikular para sa kumpetisyon sa football.
Habang ang complex mismo ay pinamamahalaan ng DepEd, ang pag-iilaw ng istadyum ay pagmamay-ari ng Philippine Sports Commission .
Taon ng liturhiya

Ang taon ng liturhiya, na tinatawag ding taong liturhikal o kalendar, ay binubuo ng siklo ng mga panahon ng liturhiya sa mga Kristiyanong simbahan na nagtatakda kung kailan ipagdiriwang ang mga pista, kabilang dito ang mga pagdiriwang ng mga santo, at kung aling bahagi ng Kasulatan ang babasahin maging sa taunang siklo o siklo ng ilang taon.
Nakabase ang mga kalendaryong lithurhikal sa siklo ng Ritung Romano ng Simbahang Katolika, at sinusundan din ito sa maraming simbahang Protestante, katulad ng Luterano, Anglikano, at iba pang mga tradisyon. Sa pangkalahatan, ang mga panahon sa liturhikal na kanluraning Kristiyanismo ay Adbiyento, Pasko, Karaniwang Panahon (panahon pagkatapos ng Pagpapakita ng Panginoon), Kuwaresma, Pasko ng Muling Pagkabuhay, at Karaniwang Panahon (panahon pagkatapos ng Pentekostes). Hindi sinasama sa ilang tradisyong Protestante ang Karaniwang Panahon: pumapatak ang bawat araw sa denominadong panahon. Tinatanggihan ng mga ibang simbahang Protestante, kagaya ng minorya sa tradisyong Repormada, ang taong liturhikal sa dahilang hindi inutusan ang pamimitagan nito sa kasulatan.
Ang adbiyento (mula sa salitang Latin, adventus, na nangangahulugang "pagdating") ay ang unang panahon sa taong liturhikal. Nagsisimula ito apat na Linggo bago ang Pasko, ang Linggo na pumapatak sa o pinakamalapit sa Nobyembre 30, at nagwawakas sa Bisperas ng Pasko. Kinaugaliang ipagdiriwang bilang "pangilin", nakapokus ito sa paghahanda sa pagdating ni Kristo, hindi lang ang pagdating ng batang Kristo sa Pasko, kundi rin, sa mga unang linggo, sa huling pagdating ni Kristo ayon sa eskatolohiya, anupat ang Adbiyento ay "panahon para sa "madasalin at masayang paghihintay".
Kadalasang minamarkhan ang panahong ito ng Korona ng Adbiyento, isang korona ng dahon na may apat na kandila. Sapagkat ang pangunahing simbolismo ng korona ay pagmamarka ng paggalaw ng oras, nag-uugnay ang maraming simbahan ng tema sa bawat kandila, kadalasan 'pag-asa', 'pananampalataya', 'kagalakan', at 'pagmamahal'. Kabilang sa mga ibang tanyag na debosyon sa Adbiyento ang paggamit ng Kalendaryo ng Adbiyento o Punungkahoy ni Jesse upang bilangin ang araw bago mag-Pasko.
Kulay ng liturhiya: biyoleta o lila; bughaw sa ilang tradisyon, tulad ng Anglikano/Episkopalyano, Metodista, at Luterano.
San Nicolas

Si San Nicolas ng Mira (nakagisnang Marso 15, 270 – Disyembre 6, 343), kilala rin bilang Nicholas ng Bari, ay ang dating Obispo ng Myra. Siya ay patron na santo ng maraming mga pangkat, kabilang na ang mga magnanakaw at mamamatay-tao na inakusahan nang may kabulaanan.
Siya ay pinipintuho sa kapuwang mga Simbahang Katolika Romana at Silangang Ortodoksiya.
Ipinanganak si San Nicolas sa Griyegong kolonya ng Patara, sa Asya Menor. May pagkamayaman ang mga magulang niya. Sinasabing ipinamahagi niya ang kaniyang kayamanan sa mga mahihirap, at dokumentado ito. Kabilang naman sa hindi gaanong dokumentadong mga gawa niya ay ang pagliligtas ng mga bata mula sa pagkalunod. Nailigtas ni Nicolas ang mga batang babae mula sa bingit ng pagiging mga patutot (dahil walang pera ang kanilang mga ama para sa ubad). Tinulungan din niya mga mandaragat na binabagyo at iniligtas ang isang batang sapilitang kinuha.
Isang tanyag na tao si San Nicolas sa Simbahang Ortodokso ng Silangan. Kalimitang nakalaan sa kaniya ang ikatlong malaking imahen sa Iconostasis sa mga simbahang Ortodokso. Ang dalawa ay kadalasang nakalaan kina Hesus, at Maria kasama ang bata.
Ang lugar ng kaniyang pagpanaw, Myra, ay malapit sa sityo ng makabagong lungsod ng Antalya, Turkiya.
Noong ika-11 dantaon, idinala ang kaniyang mga labi sa Bari, Italya, upang mailigtas ang mga ito mula sa kamay ng mga mananalakay na mga Turkong Muslim.
Si San Nicolas ang tao sa likod ni Santa Claus. Siya ang pintakasi ng mga bata, marino, at merkader. Pinili siya ng Ligang Hanseatiko bilang kanilang santong patron. Higit sa 400 mga simbahan at libu-libong mga lugar sa buong mundo ay ipinangalan kay Nicolas ng Mira. Siya rin ang patron ng kapuwang Amsterdam, ang kabisera ng Olanda, at Mosku, kabisera ng Rusya.
Sa Pilipinas, ang mga lugar na ipinangalan sa kaniya ay mga bayan sa Batangas, sa Ilocos Norte, at sa Pangasinan, gayon din ang distrito ng San Nicolas.
Pagtatampok sa Krus na Banal

Ang Pagtatampok sa Krus na Banal (sa Griyego: Ὕψωσις τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, sa Latin: Exaltatio Sanctae Crucis) ay isang kapistahang Kristiyano patungkol sa krus na pinagpakuan ni Hesukristo. Ipinagdiriwang ang kapistahan nito tuwing ika-14 ng Setyembre, kung kailan sinasabing natagpuan ni Santa Elena ang krus ni Hesus noong taóng 326, at nang ito ay mabawi naman sa mga Persiano noong taóng 628.
Ayon sa tradisyon ng Simbahan, ang tunay na krus ni Hesus ay natagpuan ni Santa Elena, ina ng Emperador ng Roma na si Constantinong Dakila, noong taong 326 sa Jerusalem. Sa utos ni Santa Elena at Constatino, ipinatayo ang Basilika ng Santo Sepulkro (Banal na Libingan) sa lugar kung saan ito natagpuan. Noong Setyembre 14, makalipas ang sampung taon, ihinandog ang nasabing simbahan at dito inilagak ang bahagi ng krus.
Bethphage

Bethphage (Ancient Greek: Βηθφαγή, romanized: Bēthpagḗ; Imperial Aramaic: בֵּית פַּגִּי, romanized: Bêṯ Paggî, lit. 'house of unripe figs') or Bethsphage, is a Christian religious site on the Mount of Olives east of historical Jerusalem.
The Synoptic Gospels mention Jesus stopping in Bethphage before his triumphal entry into Jerusalem. There is an annual Catholic Palm Sunday procession into Jerusalem, as there is a Greek Orthodox one (the respective feasts seldom fall on the same day), both beginning in Bethphage.
Bethphage is mentioned in the New Testament as the place in ancient Israel to which Jesus sent his disciples to find a colt upon which he would ride into Jerusalem. The Synoptic Gospels mention it as being close to Bethany, where he was staying immediately prior to his triumphal entry into Jerusalem.
Unknown villagers living there, the owners of the colt according to Gospel of Luke 19:33, permitted Jesus' disciples to take the colt away for Jesus' triumphal entry into Jerusalem, which would have been four days before Passover.
Bethphage is about 2 kilometres (1.2 mi) from the modern village of al-Azariya.
Eusebius (Onom 58:13) located it on the Mount of Olives. It was likely on the road from Jerusalem to Jericho and the limit of a Sabbath-day's journey from Jerusalem, i.e., 2,000 cubits.
The Franciscan Church of Bethphage was built on the foundations of a 12th-century crusader chapel.
Just up the hill from the Catholic church is the Greek Orthodox Monastery of Palm-bearing Bethphage. The Greek Orthodox mark the feast day every year at the site.
31°46′38″N 35°15′03″E﻿ / ﻿31.7772°N 35.2508°E﻿ / 31.7772; 35.2508