davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా

పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 2022 ఏప్రిల్ 4న పూర్వపు విజయనగరం జిల్లా, శ్రీకాకుళం జిల్లాల భాగాలతో ఏర్పరచారు. అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాతోపాటు, ఇది కూడా గిరిజన ప్రాంతాల జిల్లా. జిల్లా కేంద్రంపార్వతీపురం. ఈ జిల్లాలో రెండో తిరుపతిగా పేరుగాంచిన వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం, శంబరి పోలమాంబ ఆలయం, ఆసియాలో మొదటి రబ్బర్ డ్యాం ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్రాలు.
ఉమ్మడి విజయనగరం జిల్లాలోని పార్వతీపురం శాసనసభా నియోజకవర్గం పూర్తిగా, సాలూరు శాసనసభా నియోజకవర్గం పాక్షికంగా, శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని పాలకొండ నియోజకవర్గాన్ని కలపగా కొత్త జిల్లాగా 2022లో కొత్తగా ఆవిర్బంచింది.
జిల్లా విస్తీర్ణం 3,659 చ.కి.మీ. జిల్లాకు తూర్పున శ్రీకాకుళం జిల్లా, దక్షిణాన విజయనగరం జిల్లా, నైరుతి సరిహద్దులో విశాఖపట్నం జిల్లా, వాయవ్యంలో ఒడిశా రాష్ట్రం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. జిల్లాలో కొండ ప్రాంతం ఎక్కువ. దట్టమైన చెట్లతో కూడిన అడవులతో కప్పబడి ఉంటుంది.
జిల్లాలో నాగావళి, సువర్ణముఖి, వేగావతి, గోముఖి నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి.
జిల్లాలో వాతావరణం అధిక తేమతో ఉంటుంది. వేసవి కాలం మార్చి నుండి జూన్ మధ్య వరకు ఉంటుంది. దీని తర్వాత నైరుతి రుతుపవనాల కాలం అక్టోబరు 2వ వారం వరకు కొనసాగుతుంది. డిసెంబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు సాధారణంగా మంచి వాతావరణం ఉంటుంది. కొండ ప్రాంతాల్లో అధిక వర్షపాతం కలుగుతుంది. అందుచేత అవి మైదానాల కంటే చల్లగా ఉంటాయి. గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత మేలో కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత డిసెంబరులో నమోదవుతుంది.
జిల్లా జనాభా 9,25,340. జిల్లాలో ప్రధానంగా షెడ్యూల్ తెగలు, గిరిజన జనాభా ఉన్నారు.
జిల్లా పరిధిలో పార్వతీపురం, పాలకొండ రెవెన్యూ డివిజన్లు, 15 మండలాలు ఉన్నాయి. 3 పట్టణాలు, 993 గ్రామాలున్నాయి.
పాలకొండ డివిజనులో 7, పార్వతీపురం డివిజనులో 8 మండలాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో అరకు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం, 4 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి.
పార్వతీపురం నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశాల్లోని ప్రధాన పట్టణాలకు రోడ్డు మార్గాలు ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి 516E జిల్లాగుండా పోతుంది. జాతీయ రహదారి 26 పార్వతీపురం మన్యం జిల్లాలోని సాలూరు పట్టణాన్ని, విజయనగరం జిల్లాలోని విజయనగరం, గజపతినగరం, రామభద్రపురం ల తోను, ఒడిశా, ఛత్తీస్ గఢ్ రాష్ట్రాల తోనూ అనుసంధానిస్తుంది.
జిల్లాలో 305 గ్రామాలకే బస్సు సౌకర్యం ఉంది. ఈ గ్రామాలు ప్రధానంగా మైదానం ప్రాంతంలోవున్నాయి. గిరిజన ప్రాంతాలకు సరియైన రహదారి సౌకర్యాలు ఏర్పడలేదు.
జార్సుగూడ-విజయనగరం రైలు మార్గం జిల్లాలో పార్వతీపురం ద్వారా పోతుంది. జిల్లాకు సమీప విమానాశ్రయం జిల్లా కేంద్రం నుండి 150 కిలోమీటర్ల దూరంలో విశాఖపట్నంలో ఉంది.
డాక్ఠరు. వైఎస్ఆర్ హార్టికల్చరల్ యూనివర్సిటీ, కాలేజ్ ఆఫ్ హార్టికల్చర్ పార్వతీపురంలో ఉంది. కురుపాంలో గిరిజన ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఏర్పాటుకు పనులు జరుగుతున్నాయి.
జిల్లాలో 68.4% కార్మికులు వ్యవసాయంపై ఆధారపడి ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 82% మంది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. వారి జీవనోపాధి కోసం వ్యవసాయంపై ఆధారపడతారు. వరి పంటను ప్రధానంగా ఖరీఫ్ సీజనులో సాగు చేస్తారు. జిల్లాలో ప్రధానంగా వరి, రాగి, చెరుకు, పప్పు ధాన్యాలు, వేరుశనగ పంటలను పండిస్తారు. జిల్లాలోని మొత్తం అటవీ ప్రాంతం 1,11,978 హెక్టార్లలో ఉంది. జిల్లాలో కాఫీ, కలప, వెదురు, బీడీ తోటలు ఉన్నాయి.
వ్యవసాయం, అటవీ ఉత్పత్తుల ఆధారిత పరిశ్రమలకు అవకాశాలున్నాయి.
పుణ్యగిరి ఆలయం (శృంగవరపుకోట)

పుణ్యగిరి దేవాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విజయనగరం జిల్లాలని శృంగవరపుకోటకు పశ్చిమ దిశను ఎత్తయిన కొండలలో (తూర్పు కనుమలు) ఉంది. ఈ గ్రామం విజయనగరానికి 35 కి.మీ. దూరంలో, శృంగవరపుకోటకు 4 కి.మీ. దూరంలో ఈ ఆలయం ఉంది.
ఉత్తరాంధ్రలో పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఉమాకోటిలింగేశ్వరస్వామి ఆలయం ఒకటి.దక్షిణ కాశీగా పేరుగాంచిన ఈ దేవాలయం విజయనగరం జిల్లా శృంగవరపుకోట సమీపంలో ఉంది. పూర్వం ఈ ప్రదేశంలో లో ఋషులు తపస్సు చేసి పరమేశ్వరుని సాక్షాత్కారం పొందారు. అనంతరం ఇక్కడ శివుడు లింగరూపంలో ఆవిర్భవించాడని పూర్వీకుల కథనం. ఈ దేవాలయానికి మహాభారత కాలానికి సంబంధం ఉందని తెలుస్తుంది. అలనాటి పాండవుల ఆవాసమే ఈ పుణ్యగిరి క్షేత్రం. మహాభారత కాలంలో పాండవులు జూదమాడి కౌరవుల చేతిలో ఓడిపోయి 13 ఏళ్ళు అరణ్యవాసం, ఒక ఏడు అజ్ఞాతవాసం చేశారు. పాండవులు అరణ్యవాసం ముగించుకొని అజ్ఞాతవాసం ఈ ప్రాంతంలోనే చేశారని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. ఇక్కడ విరాట్‌రాజు కొలువు ఉండేదని, ఆ కొలువులోనే పాండవులు అజ్ఞాతవాసం గడిపారని పౌరాణిక గాథల వల్ల తెలుస్తుంది. ఆ సమయంలో పాండవులు ప్రతి రోజూ ఇక్కడ జలధారలలో స్నానమాచరించి, పరమేశ్వరుని ఆరాధించేవారని భక్తుల విశ్వాసం. ప్రస్తుతం ఈ దేవాలయం సకల సౌకర్యాలతో భక్తులకు కనువిందు చేస్తోంది. కోటి లింగాల రేవులో ఉన్న శివలింగాల మీద పైనుంచీ నీటి బిందువులు పడుతూ ఉంటాయి. కొండపైకి చేరుకున్న తరువాత పుట్టధార వస్తుంది. ఈ ధార నుంచి వచ్చే నీరు గర్భగుడిలో శివలింగాల్ని తాకుతూ వస్తుంది. ఇక్కడ తలస్నానం చేస్తే పాపాలు పోతాయని భక్తుల నమ్మకం.మహా శివరాత్రి రోజున జలధారల కింద స్నానాలు చేసి పరమేశ్వరుని దర్శించుకొని జాగరణ చేసినట్టయితే సర్వపాపాలు తొలగిపోవడమేగాకుండా కైలాస ప్రాప్తి లభిస్తుందన్నది భక్తుల నమ్మకం.
ప్రతి సంవత్సరం మహాశివరాత్రి రోజు మూడు రోజుల పాటు ఉత్సవాలకు ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాలతో పాటు ఒడిశా,ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రాల నుంచి భక్తులు ఎక్కువగా పాల్గొంటారు. ఎక్కువగా శివరాత్రి రోజు, ఆ మరుసటి రోజు భక్తులు శ్రీఉమాకోటి లింగేశ్వర స్వామిని దర్శించుకుంటారు.దాదాపుగా ఈ మూడు రోజుల్లో లక్ష మందికి పైగా భక్తులు వస్తారని అంచనా.
ఈ దేవాలయానికి రవాణా సౌకర్యం ఉంది. విశాఖపట్నం, విజయనగరం జిల్లాల నుంచి శృంగవరపుకోట వరకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది.అక్కడ నుంచి ఆటోలో వెళ్ళవచ్చు.శివరాత్రి ఉత్సవాలకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థవారు ప్రత్యేక బస్సు సౌకర్యాన్ని కూడా కల్పిస్తున్నారు.
మజ్జిగౌరమ్మ ఆలయం

మజ్జిగౌరమ్మ ఆలయం లేదా మజ్జి గౌరాని ఆలయం ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని రాయగడ లో వెలసియున్న ప్రసిద్ధ ఆలయం.
పదిహేనో శతాబ్దంలో నందపూర్ మహరాజ్ రాజా విశ్వనాథ్‌దేవ్ రాయగడలో ఓ కోట నిర్మించుకున్నాడు. ఆయనకు 108 మంది రాణులు ఉండేవారు. రాజావారు తన కోట మధ్య గదిలో అమ్మవారిని ప్రతిష్ఠించి పూజించడం వల్ల 'మజ్జిగరియాణి'(మధ్య గదిలో వెలసిన తల్లి)గా పేరొచ్చింది. తెలుగు ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండడంవల్ల మజ్జిగరియాణి కాస్తా మజ్జిగౌరమ్మగా మారిపోయింది.
కళింగ చారిత్రక కథనం ప్రకారం... 1538 లో గోల్కొండ పాలకుడు ఇబ్రహీం కుతుబ్‌షా సేనాధిపతి రుతుఫ్‌ఖాన్ రాయగడపై దండెత్తి విశ్వనాథ్ దేవ్‌ని హతమారుస్తాడు. ఆయన మృతితో 108 మంది రాణులూ అగ్నిలో దూకి ఆత్మార్పణ చేసుకుంటారు. ఆ ప్రదేశం ప్రస్తుత మందిరం పక్కనే ఉంది. దీన్నే 'సతికుండం' అంటారు. రాజు మరణం తరువాత అమ్మవారి ఆలనా పాలనా చూసేవారే కరవయ్యారు. కోట కూడా కూలిపోయింది. దీంతో ఆలయ వైభవం మరుగునపడిపోయింది. 1930లో బ్రిటిష్‌వారు విజయనగరం నుంచి రాయ్‌పూర్ వరకూ రైల్వేలైను వేయడం ప్రారంభించారు. అందులో భాగంగానే, రాయగడ మజ్జిగౌరి గుడి వద్ద జంఝావతి నదిపై వంతెన నిర్మాణానికి పూనుకున్నారు. నిర్మాణం సగంలో ఉండగానే... మొత్తం కూలిపోయింది. అమ్మవారు ఆంగ్లేయ గుత్తేదారు కలలో కనిపించి, 'నాకు ఆలయం నిర్మిస్తేనే... వంతెన నిలబడుతుంది' అని సెలవిచ్చింది. ఆ ప్రకారం, జంఝావతి సమీపంలో ఆలయం నిర్మించారు.
ఏటా చైత్రమాసం ఏకాదశి నుంచి పౌర్ణమి వరకూ అయిదు రోజుల పాటూ చైత్రోత్సవం (చైత్ర పండుగ) జరుగుతుంది. శక్తిహోమం ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. చివరి రోజున పూర్ణాహుతి అనంతరం చేపట్టే కార్యక్రమాలకు విశేష ఆదరణ ఉంటుంది. తొలుత జరిగేది 'అగ్నిమల్లెలు' కార్యక్రమం. కణకణలాడే నిప్పుల పైనుంచి ఆలయ పూజారి నడుచుకుంటూ వెళతాడు. అనంతరం పిల్లల నుంచి వృద్ధులదాకా...వయోభేదం లేకుండా అగ్నిమల్లెల మీద నడవడం ఆనవాయితీ. ఆ తరువాత 'ముళ్ల ఊయల' సంబరం! ఊయల మీదున్న మొనతేలిన మేకులపై కూర్చుని భక్తుల్ని ఆశ్చర్యచకితుల్ని చేస్తాడు పూజారి. ఆ అయిదు రోజులూ సుమారు లక్ష మంది భక్తులు అమ్మవారిని దర్శించుకుంటారు, అదో పెద్ద జాతరలా ఉంటుంది
ఆలయ సింహ ద్వారం దాటగానే నిగనిగలాడే ఇత్తడి గుర్రం ఉంటుంది. అయిదు క్వింటాళ్ల ఇత్తడితో చేసిన ఈ గుర్రం రంకెలేసేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. అమ్మవారు రాత్రి వేళల్లో ఆ లోహాశ్వంపై సంచరించి, పట్టణ ప్రజలను కాపాడతారని విశ్వాసం. ఆలయ ప్రాంగణంలోని చెట్టుకు భక్తులు ఎర్రని వస్త్రాల్నీ, గాజుల్నీ ముడుపులు కడతారు. దీన్ని 'ముడుపుల చెట్టు' అంటారు. ఎంతో కాలంగా నెరవేరని కోర్కెలు కూడా ముడుపు కట్టగానే నెరవేరిపోతాయని విశ్వాసం. 'అమ్మా.. నా కోరిక తీరితే మరలా నీ దర్శనానికి వస్తాను' అని మొక్కుకుంటే చాలు, తానే రంగంలో దిగి కార్యాన్ని సఫలం చేస్తుందని భక్తులు పారవశ్యంగా చెబుతారు. సాధారణంగా ఏ ఆలయానికైనా వెళ్లాలంటే పూలు, పండ్లు, పత్రి సిద్ధం చేసుకుంటాం. ఇక్కడ మాత్రం ఓ వింత ఆచారం ఉంది. రాయగడ జిల్లా ... ఆదివాసీ ప్రజలు అధికంగా నివసించే ప్రాంతం. ఇదీ ఆ ప్రభావమే కావచ్చు. ఆలయం బయట ఉన్న రాయజానీ మందిరం వద్ద భక్తులు రాళ్ళపూజ చేస్తారు. అమ్మవారిని దర్శించుకుని వచ్చాక, విధిగా రాయజానీ మందిరంలో ఒక రాయి వేస్తారు. ఏటా విజయదశమి తరువాత, ఇలా పోగైన రాళ్లను సమీపంలోని లోయలో పడేస్తారు.
ఒడిశా ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి ఒడిశా ప్రభుత్వానికి అధిపతి. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, గవర్నరు రాష్ట్ర డి జ్యూర్ అధిపతి, అయితే వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారం ముఖ్యమంత్రిపై ఉంటుంది. ఒడిశా శాసనసభకు జరిగిన ఎన్నికల తరువాత, గవర్నరు సాధారణంగా సంబందిత సంవత్సర ఎన్నికలలో అత్యధిక స్థానాలు పొందిన పార్టీని (లేదా సంకీర్ణాన్ని) ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానిస్తారు. శాసనసభకు సమష్టిగా బాధ్యత వహించే మంత్రుల మండలి ముఖ్యమంత్రిని గవర్నరు నియమిస్తాడు. ముఖ్యమంత్రికి శాసనసభ విశ్వాసం ఉన్నందున, ముఖ్యమంత్రి పదవీకాలం ఐదేళ్లు, ఎటువంటి కాల పరిమితులకు లోబడి ఉండదు.
1936 ఏప్రిల్ 1న ఒరిస్సా ప్రావిన్స్ ఏర్పడింది. ఇది మహారాజా కృష్ణ చంద్ర గజపతి నారాయణ్ డియో ప్రధానమంత్రిగా ఏర్పడిన మొదటి ప్రాంతీయ ప్రభుత్వం. అతను 1937 జూలై వరకు పాలించాడు. ఆ తర్వాత అఖిల భారత కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడు బిశ్వనాథ్ దాస్ మరో రెండు సంవత్సరాలు ప్రధానమంత్రి బాధ్యతలు చేపట్టారు. 1946లో హరేక్రుష్ణ మహతాబ్‌కు అప్పగించడానికి ముందు మహారాజా కృష్ణ చంద్ర గజపతి మళ్లీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు. భారతదేశం కొత్త ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో స్వాతంత్ర్యం పొందిన తర్వాత ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాల ప్రధాన మంత్రి లేదా ప్రీమియర్ హోదా రద్దు చేయబడింది.దాని స్థానంలో ముఖ్యమంత్రి పదవిని సృష్టించారు. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత మొదటి ఎన్నికల వరకు, హరేక్రుష్ణ మహతాబ్ ఒడిషా ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగారు. దానిని నబక్రుష్ణ చౌదరి చేపట్టారు. 1946 నుండి ఒడిశా ముఖ్యమంత్రుల జాబితా ఇక్కడ ఉంది. 1946 నుండి ప్రస్తుతం అధికారంలో ఉన్న ముఖ్యమంత్రి కాకుండా ఒడిశాకు 2024 నాటికి 14 మంది ముఖ్యమంత్రులు పనిచేసారు. 2000 నుండి 2024 వరకు పనిచేసిన బిజూ జనతా దళ్‌కు చెందిన నవీన్ పట్నాయక్ ఒడిశా చరిత్రలో అత్యధిక కాలం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు.
2024 జూన్ 12 నుండి ఒడిశా ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన మోహన్ చరణ్ మాఝీ అధికారంలో ఉన్నారు.
1950 నుండి ప్రస్తుతం అధికారంలో ఉన్న ముఖ్యమంత్రికాకుండా14 మంది ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేసారు,
ఒడిశా 17వ శాసనసభ

ఒడిశా శాసనసభకు, 2024 ఒడిశా శాసనసభ ఎన్నికలు 2024 జూన్ 1న జరిగిన తరువాత ఒడిశా పదిహేడవ శాసనసభ ఏర్పడింది. 16వ శాసనసభకు కాలపరిమితి గడువు 2024 జూన్ 5తో ముగిసింది.
ప్రస్తుత ఒడిశా పదిహేడవ శాసనసభ.
ఒడిశా హస్తకళా ప్రదర్శనశాల

ఒడిశా హస్తకళా ప్రదర్శనశాల ఒడిశా రాష్ట్ర రాజధాని ఐన భువనేశ్వర్ లో ఉన్న ఒక ప్రదర్శనశాల (మ్యూజియం). దీనిని ఒడిశా క్రాఫ్ట్స్ మ్యూజియం ఇంకా కళాభూమి అని కూడా అంటారు. ఆర్కిటెక్ట్స్ స్టూడియో రూపొందించింది. ఇది పూర్తిగా చేతిపనులకు అంకితం చేయబడింది. దీనిని ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ 2018 మార్చి 22న ప్రారంభించారు. ఈ మ్యూజియం 12.68 ఎకరాల ప్రాంగణంలో విస్తరించి ఉంది. దీంట్లో తొమ్మిది గ్యాలరీలు, ఆరు బయట (ఓపెన్ ఎయిర్ యాంఫిథియేటర్) రంగస్థలం, వర్క్ షాప్, జ్ఞాపికల దుకాణం ఉన్నాయి.
ఈ ప్రదర్శనశాల ఒడియా కళాకారుల హస్తకళను వారి ఉత్కంఠభరితమైన కళాఖండాలను పరిరక్షించి ప్రదర్శించడం ద్వారా గౌరవిస్తుంది. ఈ ప్రదర్శనశాల 2 విభాగాలుగా విభజించబడింది, అవి - ప్రదర్శన ప్రాంతం ప్రత్యక్ష విభాగం. ప్రదర్శన ప్రాంతంలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న హస్తకళలు, చేనేత గురించిన గ్యాలరీలు నిర్వహిస్తున్నారు, అయితే ప్రత్యక్ష విభాగంలో ఓపెన్ ఎయిర్ థియేటర్తో పాటు ప్రత్యేక వర్క్ షాప్ ప్రాంతాలు ఉంటాయి.
కళా భూమిని లాటరైట్ రాయి వంటి స్థానిక ముడి పదార్థాలను ఉపయోగించి నిర్మించారు, వీటిని ఇప్పటికీ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న కొన్ని పురాతన స్మారక కట్టడాలలో చూడవచ్చు. కళా భూమిలో 10 గ్యాలరీలు ఉన్నాయి, వాటిలో 9 ప్రజలకు తెరిచి ఉన్నాయి. రెండు బ్లాకులు ఉన్నాయి. హస్తకళల విభాగంలో టెర్రకోట, సాంప్రదాయ పెయింటింగ్స్, రాతి, కలప చెక్కడాలు, సహజ పదార్థాల కళల ప్రదర్శనశాలలు ఉన్నాయి, మరోవైపు చేనేత విభాగం పూర్వ-నేత పద్ధతులు, గిరిజన కళలు, శ్రీ జగన్నాథ్ సంస్కృతి తెలియచేసే హస్తకళలు, చేనేత ప్రదర్శనశాలలు ప్రత్యేకమైన పురాతన ముడి పదార్థాలు, పరికరాలతో పాటు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వివిధ రకాల చేనేత వస్త్రాలను ప్రదర్శిస్తాయి.
తెరవడానికి సమయం 10:00 వారంలోని అన్ని రోజులు ఉదయం నుండి సాయంత్రం 5:30 వరకు ఉంటుంది.ఇది స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, దీపావళి/కాళీ పూజ మొదలైన ఎంపిక చేసిన జాతీయ సెలవుల్లో మూసివేస్తారు.
Odisha State Film Awards

The Odisha State Film Awards have been conferred by the Department of Culture of the Government of Odisha, India.
The awards were initiated in 1968. The awards are decided by independent juries formed by the Department of Culture. The jury usually consists of eminent personalities from the film fraternity, academic, journalist and public servants.
'The Mohan Sunder Dev Goswami Award (earlier known as Jayadev Award)' is a special award given to a film personality for outstanding contribution to the growth and development of Odia cinema.
Paralakhemundi Estate

Parlakhemundi Estate was a Zamindari estate in the Orissa Province, India during the British era. Before the creation of the Orissa province, it was under the Madras Presidency.The state was ruled as an independent kingdom till 1769.The royal family belong to the Krishnatreya gotra Odia Kshatriya and traced their lineage to Eastern Ganga Dynasty. It was a zamindari estate lying in the southwestern portion of Ganjam district, covering an area of 615 square miles. It was bounded in the south by the district of Vizagpatnam and on the west by the Jeypore Estate and the tribal agencies of the Eastern Ghats.
The zamindars were a branch of the Eastern Ganga Dynasty that survived as the rulers of the Paralakhemundi estate, currently part of the Gajapati district, Odisha.
The Khemundi kingdom was established by a branch of the Eastern Gangas before the reign of the Suryavamsa Gajapatis, who had ruled the Kalinga region with the dynasty chiefs calling themselves as Chandravamshis. This is traced to the foundation of the Khemundi kingdom by Narashingha Deba, a son of the Eastern Ganga monarch Bhanudeva II during the early 14th century. His descendants would inherit the Khemundi territory while the main Imperial Eastern Ganga line would end after being overthrown by the Suryavamshi Gajapati Empire. During the 16th cen, the Raja of Parlakhemundi, Subarnalinga Bhanu Deba granted parts of the Khimedi areas to his son Ananga Kesari Ramachandra Deba, whose son Chodanga Deba in turn divided the zamindari among his sons, splitting into two branches- Pedda Khimedi (Badakhemundi) and Chinna Khimedi (Sanakhemundi) in 1608. Two scions of the Bodokhemundi family were also instrumental in the foundation of the princely state of Hindol in 1554.
Parlakhemundi came under British influence in 1768. The Paralakhemundi zamindari state has played much of an important role in assembling the Odia speaking parts, propagating modern education system, building state infrastructures etc. A a large part of the estate now lies in Andhra Pradesh, even though the Gangas were based in Odisha.
The last king of Paralakhemundi, Maharaja Krushna Chandra Gajapati, played a key role in the Odisha state movement and is regarded as one of the architects of an independent united Odisha State and also went on to become the first Prime Minister of Orissa Province formed in 1936. The present-day Gajapati district of Odisha which was earlier a part of the historic Ganjam district was named after him.
The rulers of this line include:
Rulers of the Paralakhemundi state following the establishment of the Bodokhemundi and Sanakhemundi branches:
Outline of Odisha

The following outline is provided as an overview of and topical guide to Odisha:
Odisha – one of the 29 states of India, located in the eastern coast. Odisha has 485 kilometres (301 mi) of coastline along the Bay of Bengal on its east, from Balasore to Malkangiri. It is the 9th largest state by area, and the 11th largest by population. Odia (formerly known as Oriya) is the official and most widely spoken language, spoken by 33.2 million according to the 2001 Census.
loc -is in0
Geography of Odisha
Municipalities of Odisha
Demographics of Odisha
Politics of Odisha
Government of Odisha
Odisha Legislative Assembly
History of Odisha
Culture of Odisha
Religion in Odisha
Sports in Odisha
Symbols of Odisha
Economy of Odisha
Education in Odisha
Health in Odisha
Wikimedia Atlas of Odisha
Biranchinarayan Temple, Buguda

The Biranchi Narayan Sun Temple, also known as the Abode of Viranchinarayana or the Wooden Konark, is a Hindu Temple located in the town of Buguda in Ganjam, Odisha. It is the second Surya temple constructed in Odisha, after the famous Konark Sun Temple. Visit YouTube:- @dasswaviman
The temple was renovated by King Srikara Bhanjadeva in 1790. The presiding deity at the temple is Biranchi Narayan or Surya in the combination of Hindu trinity , whose image was recovered from ruins at Maltigad. The imagery also features a chariot driven by seven horses with one wheel on its left side, with Aruṇa as the chariot's driver.
The roof of the temple is constructed on a total of 46 pillars and contains intricate wood designs. Unlike the Konark temple, which faces east, the Birachi Narayan Sun Temple faces west. Consequently, while at Konark sun rays of the rising sun shine on the installed Surya, at the Biranchi Narayan Temple the rays of the setting sun fall on Surya's feet.
The Biranchi Narayan Sun Temple, renovated in 1790 by King Srikara Bhanjadeva, houses the presiding deity Biranchi Narayan (Surya) in a unique representation of the Hindu trinity. The temple's roof, supported by 46 pillars adorned with intricate wood designs, showcases distinctive imagery, including a chariot with seven horses and Aruṇa as the charioteer. In contrast to the east-facing Konark temple, the Biranchi Narayan Temple faces west, allowing the setting sun's rays to illuminate Surya's feet.
As per the desire of the king, the main God icon of the temple is made in wood. According to a legend, the stone image of the Surya is constructed off the main wooden image of Lord Surya.
19°48′32″N 84°47′39″E﻿ / ﻿19.808820°N 84.794202°E﻿ / 19.808820; 84.794202
Chamundeshwari Temple

The Chamundeshwari Temple is a Hindu temple located on the top of Chamundi Hills about 13 km from the palace city of Mysuru in the state of Karnataka in India. The temple was named after Chamundeshwari or, the fierce form of Shakti, a tutelary deity held in reverence for centuries by the Maharaja of Mysuru.
Chamundeshwari is called by the people of Karnataka as Nada Devi (ನಾಡ ದೇವಿ), which means state Goddess. It is situated at the elevation of around 3300 ft from the mean sea level. It is believed that Goddess Durga slayed the demon king Mahishasura on the top of this hill which was ruled by him. The place was later known as Mahishooru (Place of Mahisha). The British changed it to Mysore and later Kannadized into Mysuru.
The Chamundeshwari Temple is considered as a Shakta pitha and one among the 18 Shakta pithas. It is known as Krouncha Pitha as the region was known in Puranic times as Krouncha Puri. It is said that the hair of Sati fell here.
The original shrine is thought to have been built in the 12th century by the rulers of the Hoysala Dynasty while its tower was probably built by the Rulers of the Vijayanagara Empire in the 17th century. In 1659, a staircase of one thousand steps was built leading up to the 3000-foot summit of the hill. The sanctum houses the image of Chamundeswari sported with 'Ashtabhuja' or eight hands. At the temple are several images of Nandi (the bull mount of Shiva). There is a huge granite Nandi on the 700th step on the hill in front of a small Shiva temple a short distance away. The image was installed by Mysore Maharaja Dooda Devaraja Wodeyar during 1664. The Chamundi hills also houses Sri Mahabaleswara temple and also Sri Narayanaswamy temple.
The temple is famous for the celebrations of festivals like Ashada Shukravara (ಆಶಾಡಾ ಶುಕ್ರವಾರ), Navaratri and Ammanavara Vardhanthi (ಅಮ್ಮನವರ ವರ್ಧಂತಿ). In the month of Ashadha, Fridays are considered particularly auspicious. Lakhs of devotees throng the temple during this occasion. Another festival celebrated during this month is Chamundi Jayanti. This day is celebrated on the anniversary of the consecration of the Utsava Moorti of the goddess by the Maharaja of Mysore. On this occasion, the goddess's idol is taken around the temple in a golden palanquin.
The most important festival that is celebrated here is Navaratri. Mysuru Dasara is celebrated as the state festival of Karnataka, called Nada habba (ನಾಡಾ ಹಬ್ಬಾ) in Kannada. During Navaratri, the idol is decorated in 9 different ways to depict the nine different aspects of the goddess known as Navadurgas. On the 7th day of Navaratri that is dedicated to the goddess Kalaratri, valuable jewels donated by Maharajas are brought from the District Treasury of Mysuru and are given to the temple to decorate the idol.
Another temple is situated at the foothill which is in Utthanahalli called as Jwalamalini Sri Tripura Sundari Temple. This goddess is considered the sister of Chamundeshwari who helped her at the battlefield to slay the demon Raktabīja.
Bajreshwari Mata Temple, Kangra

Shree Bajreshwari Mata Temple also known as Kangra Devi Mandir is a Hindu temple, one of the 51 Shakta pithas dedicated to the goddess Vajreshvari, a form of Goddess Durga located in the town Kangra in the Northern Indian state of Himachal Pradesh. The temple complex has several smaller temples dedicated to other Hindu deities. There is also a temple of Bhairava here. The temple is particularly famous for its Navratri festival, which is celebrated twice a year.
The Vajreshwari temple is located in the town of Kangra, Kangra district, Himachal Pradesh, India and is 3 km away from both the railway stations of Kangra Mandir and Kangra of Kangra City. Kangra Airport is just 9 kilometers from the temple. The Kangra Fort is situated nearby. Its location on a mountain near Shri Chamunda Devi Mandir is 16 km from Nagarkot (Kangra).
A legend says that after Goddess Sati sacrificed herself in the honor of Lord Shiva in her father's Yagya. Shiva took her body on his shoulder and started Tandav. In order to stop him from destroying the world Lord Vishnu divided the body of Sati into 51 parts with his Chakra. The left breast of Sati fell at this spot, thus making it a Shakta pitha. Jnanarnava Tantra mentioned this Shakta pitha as "Bhrigupuri Shakta pitha". According to Brihad Nila Tantra, the goddess of this Shakta pitha is "Vrajeshwari". This place was called as Guptapura.
The original temple is said to have been built by the Pandavas at the time of Mahabharatha. Legend says that one day Pandavas saw Goddess Durga in their dream in which she told them that she is situated in the Nagarkot village and if they want themselves to be secure they should make a temple for her in that area otherwise they will be destroyed. That same night they made a magnificent temple for her in the Nagarkot village. In 1905 the temple was destroyed by a powerful earthquake and was subsequently rebuilt by the government.
The main gate entrance has a Nagarkhana or drum house and is built similar to the Bassein fort entrance. The temple is also surrounded by a stone wall like a fort.
Inside the main area Goddess Vajreshvari is present in the form of Pindi. The temple also have a small temple of Bhairav. In front of the main temple an idol of Dhayanu Bhagat is also present. He had offered his head to the Goddess at the time of Akbar. The present structure has three tombs in it, which is unique in itself.
Makar Sankranti, which comes in second week of January, is also celebrated in the temple. Legend says that after killing Mahishasura in the battle, Devi had got some injuries. To heal those injuries Goddess had applied butter on her body, in Nagarkot. Thus to mark this day, the Pindi of Goddess is covered with butter and the festival is celebrated for a week in the temple.
The temple is taken care of by the government of India.
Bangunan

Bangunan adolah batuak struktur nan dibuek nan tadiri dari dindiang dan atok nan badirian sacaro parmanen di suatu tampek. Bangunan dapek disabuik juo dangan rumah atau pabirik, iyolah sagalo sarana, prasarana atau infrastruktur dalam kabudayaan atau kahidupan manusia dalam mambangun paradabannyo. Bangunan punyo baragam bantuak, ukuran, dan fungsi, saroto alah mangalami panyasuaian sapanjang sijarah nan basobok dek babarapo faktor, ajak bahan bangunan, kondisi cuaca, harogo, kondisi tanah, dan alasan estetika.
Bangunan baguno dek kahidupan manusia, tarutamo sabagai tampek balinduang dari cuaco, kaâmanan, tampek tingga, privasi, tampek manyimpan barang, dan tampek bakarojo. Suatu bangunan indak dapek lapeh dari kahidupan manusia khususnyo sabagai sarano mangagiah raso aman, dan nyaman.
Contoh bangunan nan paliang soriang awak caliak iyolah titian basaroto konstruksi, dan rancangannyo, jalan, saroto sarana telekomunikasi. Sacaro umum, paradaban suatu bangsa dapek dicaliak dari teknik-teknik bangunan maupun sarano, dan prasarano nan dibuek maupun ditingga dek warisan manusia pado parjalanan sijarahnyo.
Bilo bangunan takaik jo kamajuan paradaban manusia, mako pado parjalanannyo, manusia parolu ilmu atau teknik nan bakaiktan jo bangunan, dan manunjang dalam mambuek suatu bangunan. Adopun ilmu pangatahuan nan bakaiktan jo bangunan iyolah arsitektur dan teknik sipil. Bahkan panggunoan trigonometri pado matematika bakaiktan juo jo bangunan nan didugo digunoan pado maso Masia kuno untuak mambangun Piramida.
Sojak ditamukannyo lukisan-lukisan di dalam dindiang guo, sojak itulah manusia manjadikan bangunan sabagai objek kanvas dalam mangekspresikan suatu kaindahan. Dalam babarapo taun tarakhia, faktor kaindahan manjadi poin pantiang juo dalam pandirian suatu bangunan.
Kato mambangun iyolah kato bando dan kato karajo: struktur tu badiri surang dan tindakan mambueknyo. Sabagai kato bando, bangunan iyolah 'struktur nan punyo atok dan dindiang dan badiri kurang labiah sacaro parmanen di satu tampek'. Pado pangartian nan paliang loweh pagar atau tembok iyolah sabuah bangunan.
Surau Gadang Syekh Burhanuddin

Surau Gadang Syekh Burhanuddin adolah tampaik mangaji dari Almarhum Syekh Burhanuddin. Surau ko balokasi di Nagari Ulakan, Kecamatan Ulakan, Kabupaten Padang Pariaman, Sumatera Barat. Hinggo kini tampaik ko masih digunokan untuak tampaik mangaji. Atok bangunan ko babantuak gonjong yang manggunokan seng. Atok ko alah diganti sabanyak tigo kali, tarakhir kalinyo diganti pado tahun 1970. Salain itu, atok aslinyo tabuek dari ijuak dan langik-langiknyo dari batuang. Jumlah tonggak sadolahnyo ado sabanyak 44 buah dan indak ado tonggak soko guru. Jendelanyo bajumlah 16 buah, sadangkan pintunyo bajumlah 1 buah yang talatak di sabalah timur.
Lantai bangunan surau ko tabuek dari kayu yang alah diganti babarapo kali. Untuak dindiangnyo yang asli tabuek dari batuang yang alah diganti tigo kali jo kayu. Janjang asli tabuek dari kayu dan alah babarapo kali diganti, tarakhir kalinyo diganti jo beton, dan hinggo kini masih rancak. Sadangkan bagian bangunan yang alun diganti samo sakali adolah tiangnyo.
Bahan bangunan

Bahan bangunan adolah satiok bahan nan paguno untuak tujuan konstruksi. Banyak bahan alami, saroman tanah liek, pasia, kayu, jo batu. Ado juo rantiang jo daun nan alah dipagunoan juo untuak mambuek bangunan jo struktur lainnyo saroman titian. Salain dari bahan alami, produk buatan banyak dipagunoan, saroman baja ringan, beton, jo tulang baja. Industri untuak mambuek bahan bangunan babuek di banyak nagara dan panggunoan bahan-bahan tasabuik biasonyo dibagi ka dalam bidang tatontu, saroman patukangan, perpipaan, insulasi, jo pakarajoan atok. Acuan iko bahubuangan jo tampek tingga manusia jo struktur tamasuak rumah.
Rumah Malayu

Rumah Malayu (dalam ijoan lain rumah Melayu; Jawi: رومه ملايو) adolah tampek kadiaman masyarakaik Malayu nan alah tabina sabalun pangaruah asiang atau modern. Rumah Malayu ko dipakai dek masyarakaik etnik Malayu di Semenanjung Malaya, Singapura, Sumatra, jo Kalimantan.
Bantuak arsitektur Malayu cukuik baragam, tapi disasuaian jo kondisi alam sarato filosofi iduik masyarakaik Malayu. Bangunan tradisional Malayu ko paralu parawatan nan cukuik, babeda jo bangunan modern. Lambek laun, kaahlian mambangun rumah Malayu ko lah mulai ilang di Malaysia, tapi lai masih tajago di Indonesia dek adonyo Taman Mini Indonesia Indah, Jakarta sabagai sarana palastarian jo dokumentasi bangunan-bangunan tradisional salah satunyo rumah Malayu.
Material Rumah Malayu mamakai bahan-bahan alam sarupo kayu jo bambu, dan dibangun tanpa mamakai logam. Untuak manyambuang kayu-kayu tu, dibueklah lubang antaro kayu-kayu nan ka diubuangan atau dibuek pasak di antaro kaduonyo. Walau kini pakau alah ditamukan, tapi pamakaiannyo minimal pado Rumah Malayu. Kauntungan indak mamakai paku sabagai panyambuangnyo adolah fleksibilitas bangunan sarato mudah untuak bangunan kok ka dibongka atau dipindahan tampek tagaknyo beko.
Siriah gadang

Siriah gadang adolah ragam hias atau motif ukiran tradisional Minangkabau. Motif iko mangambaan bantuak daun siriah nan gadang.
Ukiran tradisional Minangkabau maambiak gambaran kahidupan atau bantuak nan ado di alam. Cikal bakalnyo dapek ditelusuri dari tinggalan maso megalitik barupo menhir di Maek, Kabupaten Lima Puluh Kota. Guratan garih luruih, langkuang, jo geometris marupoan bantuak dasar nan umum basobok.
Motif siriah gadang punyo pola dasa barupo sulur atau guratan garis malungkuang.
Siriah gadang marujuak pado daun siriah nan gadang. Siriah marupoan tanaman nan tumbuah marambat atau basanda pado batang pohon lain. Tanaman iko dapek basobok di wilayah Sumatra jo lekat dalam kehidupan sehari-hari masyarakat.
Motif siriah gadang tardiri ateh duo garih malangkuang ka dalam nan saling bahadokan pado sumbu vertikal. Motif iko marupoan bagian dekorasi pado bangunan tradisional Minangkabau, takah rumah gadang, balai adat, jo surau. Motif iko maisi bidang gadang pado dindiang lua, dikombinasian jo motif-motif takah kaluak paku, pucuak rabuang, kuciang lalok, lapiah jarami, jo jalo-jalo.
Bangunan tradisional Minangkabau nan punyo ukiran motif siriah gadang di antaronyo yakni Istano Silinduang Bulan di Kabupaten Tanah Datar.
Makna motif siriah gadang dikaikan jo filosofi sirih dalam kahidupan masyarakaik Minangkabau. Siriah dianggap sabagai lambang karamahtamahan. Sijarawan William Marsden mancatat, urang Sumatra selalu mambaok parsediaan siriah langkok jo selalu maidangannyo pado tamu. Bagi tamu nan maambiak siriah jo mangunyahnyo, maka hal itu dipandang sabagai panghargaan ka tuan rumah.
Di Minangkabau, tradisi maidangan siriah jo mengunyah siriah ado di babagai acara adat, bahkan manjadi salah satu syaraik palangkok. Siriah diidangan sawaktu mamulai acara atau mambukak pembicaraan. Idangan siriah dilatakan dalam wadah kuningan banamo carano basamo kapur, buah pinang, jo gambia.
Rumah Limas

Rumah Limas adolah rumah tradisional di Sumatera Selatan utamonyo dek urang Palembang. Sasuai jo namonyo, atok rumah ko babantuak limas. Sadoalah bagian bangunannyo tabuek dari kayu. Kayu nan jadi pilihan di antaronyo kayu bulian jo kayu trembesi. Rumah ko dibangun tanpa mamakai paku. Kaunikan lain dari bangunan ko adolah lantai jo ruangnyo dibuek batingkek-tingkek nan disabuik kekijing. Kekijing ko dibuek sasuai jo fungsi tiok tingkek.
Rumah Bolon

Rumah Bolon (bahaso Batak: Jabu Bolon) adolah rumah adat urang Batak di Sumatera Utara, Indonesia. Rumah Bolon ko marupokan rumah nan bajinih pangguang nan tabuek dari kayu jo ditopang dek tunggak-tunggak kayu gadang. Atoknyo bajinih atok palano kudo jo ujuang pangkanyo marunciang nan indak samo panjang. Rumah ko dapek diuni duo inggo anam kaluarga.
Rumah Bolon ko mampunyoi banyak ukiran pado dindiang-dindiangnyo. Ukiran ko disabuik jo istilah gorga. Gorga pado rumah nan asali atau lah tagak sajak saisuak biasonyo dironoi jo rono sirah, itam, jo putiah. Satiok gorga nan mahiasi dindiang Bolon mampunyoi mukasuik-mukasuiknyo surang. Samakin banyak gorga pado Rumah Bolon, biasonyo manunjuakkan status sosialnyo nan kayo di tangah panduduak. Pado maso daulu, rajo-rajo nan biaso barumah jo ukiran banyak.
Manuruik carito, Rumah Bolon mulonyo diuni rajo-rajo Batak nan 13. Kini Rumah Bolon masih dapek ditamukan di sakaliliang Danau Toba. Namun di lua daerah tu indak banyak urang nan mambangun Rumah Bolon. Bahan pambuek rumahnyo pun kini lah sarik didapek sainggo pambangunan Rumah Bolon cukuik maha. Hanyo urang nan mampu sajo nan dapek mambangunnyo kini.
Rumah adat Batak ado baragam jinihnyo. Rumah Bolon marupokan panyabutan untuak rumah adat Batak Toba jo Simalungun. Pado urang Mandailing jo Angkola biaso disabuik jo Bagas Godang. Pado urang Karo dinamokan Siwaluh Jabu. Satiok rumah mampunyoi ciri khasnyo masing-masing. Sayangnyo, rumah adat Batak kini jumlahnyo indak pulo banyak sainggo babarapo jinih sulik ditamukan.
Kayu

Kayu adolah bagian batang atau cabang serta rantiang tumbuhan nan mangareh karano mangalami lignifikasi (pengayuan).
Kayu digunokan untuak babagai kaperluan, mulai dari mamasak, mambuek parabot (meja, kursi), bahan bangunan (pintu, jendela, rangka atok), bahan karateh, dan banyak lai. Kayu juo dapek dimanfaaikan sebagai hiasan-hiasan rumah tangga dan sebagainya.
Panyebab tabantuaknyo kayu adolah akibek akumulasi selulosa dan lignin pado dindiang sel babagai jaringan di batang.
Ilmu kayu (wood science) mampelajari babagai aspek mangenai klasifikasi kayu serta sifek-sifek kimia, fisika, dan mekanika kayu dalam babagai kondisi pananganan.
Babarapo jenis kayu dipiliah karano basifek kedap aia, isolator, dan mudah dibantuak.
Tumbuhan bakayu muncua di alam dipakirakan patamo kali pado 395 hinggo 400 juta tahun yang lalu. Manusia alah menggunokan kayu untuak babagai kabutuhan sajak ribuan tahun, tautamo untuak bahan baka dan bahan konstruksi untuak mambuek rumah dan sanjato serta sabagai bahan baku industri (misal pangamehan dan karateh). Kayu bisa dijadikan rujuakan sijarah mangenai kondisi iklim dan cuaca pada maso pohon tasabuik tumbuah malalui variasi jarak antar cincin patumbuhan.
Batang pohon nan dipotong malintang akan mampalihekan bagian-bagian kayu, yang acok babeda warna. Bagian tadalam adolah empulur yang lunak, lalu ka bagian lua adolah kayu teras, kayu gubal, dan tarakhir adolah pepagan (kulik kayu). Bagian pacabangan akan mampaliekan pola khusus, yang biaso disabuik sabagai "mato kayu".
Cincin patumbuhan atau juo disabuik lingkaran tumbuah adolah gambar pola-pola konsentrik pado panampang malintang kayu. Tabantuaknyo cincin patumbuhan kayu iko adolah karano tajadinyo pabedaan musim nan dialami dek pohon tasabuik. Pado ciek tahun pohon akan mangalami periode jo patumbuhan capek dan periode jo patumbuhan nan lambek, dan itu mampangaruhi patumbuhan diameter batang pohon. Diameter nan batumbuah capek, lalu malambek, akan mambantuak cincin ciek tahun, dan sataruihnyo.
Bagian paliang tangah dari cincin patumbuhan kayu marupakan tahap hiduik mulo dari sabuah pohon nan masih mangalami patumbuhan relatif labiah capek, sahinggo massa jenisnyo labiah randah dibandingkan jo bagian kayu dari cincin patumbuhan nan dakek jo kulik paliang luanyo.
Mata kayu atau knot adolah bagian dari kayu nan marupakan dasa dari pacabangan atau kuncup yang dorman. Mato kayu mamiliki pangaruh terhadap kayu, dan acokbana bapangaruh negatif. Mata kayu mangurangi kakuatan kayu sahinggo akan banilai randah ketiko digunokan sabagai struktur bangunan atau kapaluan lain di mano kakuatan manjadi patimbangan. Namun untuak tujuan seni, keberadaan mato kayu dapek maningkekkan nilai.
Pupuik Tanduak

Pupuik Tanduak adolah sabuah alat musik tradisonal nan dimainan dengan caro diambuih, nan barasa dari Sumatera Barat. Alat musik ko dibuek dari tanduak kabau jo bambu. Pupuik tanduak tabuek dari bambu ketek, ado pulo nan tabuek dari batang padi. Bagian bawah di sambuang jo tanduak kabau babantuak malangkuang. Bagian ujuang nan runciang dibuang saketek hinggo balubang ujuang pangkanyo. Bagian pangka agak gadang jo diagiah hiasan motif tumpal jo itiak pulang patang. Pado ujung pangka diikek jo tali rotan nan dijalin. Pupuik manggunoan batang padi jo tanduak kabau nan bafungsi sabagai corong sahinggo bunyinyo dapek diatua, caronyo ditutuik jo dibukak bagian tanduak nan babantuak corong. Biasonyo alat musik ko dimainan basamo talempong jo gandang wakatu acara gotong-royong, tali bandar, sarato panen.
Adu kabau

Adu kabau adolah sabuah pamainan maadu kabau nan kini hanyo dapek diliek di Kecamatan Sepuluh Koto, Kabupaten Tanah Datar, Sumatera Barat. Pamainan iko hanyo diadokan dek urang gadang nan bataranak kabau. Adu kabau iko diadoan di lapangan laweh sarupo lapangan bola. Adu kabau iko adolah hiburan bagi masyarakaik walau sabagian urang manilai adu kabau iko cukuik indak baparasaan.
Pamainan adu kabau hanyo untuak kabau jantan, kabau batino indak buliah ikuik sato. Kabau nan digunoan adolah kabau untuak ka sawah. Indak ado kelas untuak kabau iko, makasuiknyo, kabau nan gadang badannyo samo nan biaso sajo pun diadu di pamainan ko. Wakatu kabau sadang diadu, panonton biasonyo mailikan saruang di lihianyo sabagai tando inyo ikuik taruahan.
Minangkaba marupokan suku gadang di wilayah Sumatra Barat nan kayo akan warisan sijarah jo budayo. Minangkabau diambiak dari kato minang nan barari kamanangan sadangkan kabau nan barati kabau. Dapek disimpuakan jo kato lain Minangkabau bararti "Kabau nan Manang". Panamoan iko bahubuangan arek jo sijarah tabantuaknyo Minangkabau nan diawali kamanangan dalam sabuah partandiangan adu kabau untuak maakhiri paparangan malawan kerajaan gadang dari Pulau Jawa.
Suku Minangkabau memang mampunyoi katarkaitan nan sangaik arek jo hewan taranak bakaki ampek yang disabuik kabau. Itu antaro lain talihaik pado babagai identitas budayo Minang, sarupo atok rumah tradisional (Rumah Bogonjong). Rumah adaik nan acok disabuik Rumah Gadang itu babantuk sarupo tanduak kabau. Baitu pulo pado pakaian padusinyo (Baju Tanduak Kabau).
Alah baratuih-ratuih tahun lamonyo kabau manjadi sabuah binatang favorit di Provinsi Sumbar. Badan kabau nan gadang jo kekar dianggap bisa manolong babagai macam karajo manusia. Sarupo karajo lamo nan dikarajokan jo bantuan tanago kabau adolah manggiliang tabu. Jo alaik sadarhana, kabau dikabek di sabuah batuang nan tahubuang jo alaik parameh tabu tradisional. Salamo lapan jam bakarajo, kabau taruih-manaruih baputa mangaliliangi alaik parameh. Uniknyo, supayo sikabau indak paniang kapalonyo, matonyo ditutuik jo duo buah tampuruang nan dilapisi kain. Aia tabu hasil ramehaan kabau itulah nan kamudian manjadi cikal bakal pambuatan gulo merah tradisional. Masyarakaik Minang picayo gulo merah hasil karajo kareh kabau labiah lamak dari alaik modern.
Dari sisi sijarah, kabau bagi suku gadang di Sumbar alah maantaan kejayaan di maso silam. Dahulu kala karano bantuan kabau-lah masyarakaik di Sumbar manang parang malawan suku Jawa. Akhianyo sampai kini manamokan dirinyo sabagai suku Minangkabau.Jadi parang indak juo jadi kami usuakan untuak adu kabau sajo. Dek pihak panyarang dicarilah kabau nan paliang gadang di daerahnyo latakkan di tangah parak. Urang awak hanyo anak kabau nan sadang manyusu. Karano kabau nan sudah duo hari indak minum susu, balari mangaja susu amaknyo. Jadi paruik kabau gadang tu cabiak karano kabau tadi lari manyarodok kabau gadang.
Lagenda Minangkabau

Lagenda Minangkabau mancaritoan asa mulo namo "Minangkabau". Namo ko barasa dari duo kato, iyolah minang (kamanangan) jo kabau.
Lagenda mancaritoan pasalisiahan tanah antaro urang awak jo palimo dari nagari subarang nan ka manjajah. Palimo jo pasukannyo marupoan pasukan dari karajaan Majopaik. Untuak mailakan parang, pamimpin urang awak, mamutuihkan untuak maadu kabau sampai mati. Palimo jo pasukannyo tu pun satuju dan maambiak kabau nan paliang gadang jo bagak. Sadang urang awak manyiapkan bayi kabau nan lapa batanduak ketek nan diasah manjadi satajam pisau. Mancaliak kabau gadang manyubrang di ladang, bayi kabau mangaja untuak manyusu dari kabau tu. Kabau gadang tu mancaliak biaso sajo ka bayi kabau nan balari kaarahnyo. Kironyo, katiko bayi kabau tu mandorongan kapalonyo (untuak manyusu), tanduaknyo manyucuak paruik kabau tu inggo mambunuah kabau gadang itu. Urang awak pun mamanangan adu kabau itu dan manamoan suku bangsonyo sabagai "Minangkabau" untuak manandoi kajadian pantiang tu.
Nilai moral nan didapek dari carito ko adolah pagunoan aka jo basiasaik untuak mailakan parang dan kagaduahan. Hal itu marayoan santiang jo manangnyo urang Minangkabau.
Kabau adolah hewan pantiang di kabudayaan Minangkabau. Inyo dapek digunoan untuak mambajak sawah dan dapek maasiakan susu jo dagiang. Pantiangnyo kabau dalam simbol budayo dapek juo dijumpoi di suku Toraja.
Kabau, tarutamo tanduaknyo, adolah simbol pantiang di budayo Minangkabau. Atok rumah tradisional Minangkabau, Rumah Gadang, malangkuang ka ateh dari tangah inggo marunciang di ujuangnyo bak cando tanduak kabau. Tutuik kapalo padusi Minangkabau pun, nan disabuik tingkuluak, dilipek dan dibantuak sarupo tanduak kabau.
Namo Minangkabau partamo kali disabuik jo Minanga Tamwan, pado abaik ka tujuah tatulih dalam Batu basurek Kedukan Bukik. Pado batu basurek tu mancaritokan pajalanan ziarah Sri Jayanasa dari Minanga Tamwan dikawal jo 20.000 tantara manuju Matajap dan manakluakan babarapo daerah di selatan Sumatera.
Bubungan Tinggi

Atap Bubungan Tinggi adolah bumbuangan atok rumah Banjar nan marupoan atok pelana jo suduik 45° nan relatif curam jo posisi nan malintang. Atok pelana jo posisi malintang iko acok disabuik jo atok model Rumah Kampuang atau Rumah Lipek Kajang (Rumah Kajang Pedati).
Aka cino

Aka cino adolah salah satu motif ukiran tradisional Minangkabau. Kato "aka" bararti aka tumbuahan nan marambek, dapek juo diartian sarupo aka pikia. Samantaro kato "cino" barasa dari namo nagari nan ado di Asia Timur nan panduduaknyo suko marantau, gigiah nan juo suko bakarajo kareh. Karano hiduik di rantau musitilah manggunoan aka pikia untuak bajuang dalam hiduik, baiak sabagai pakarajo ataupun panggaleh. Motif aka cino iko malambangkan basonyo iduik itu indak data-data sajo, paralu gigiah jo karajo kareh.
Motif aka cino tamasuak motif ukiran paisi papan ukuran ketek di rumah gadang, sarupo di dindiang ari antaro papan sakapiang, bandua jo bagian ateh pintu. Motif iko acok juo ditamui di paralatan saari-ari sarupo labu cakiak.
Variasi motif iko antara lain aka cino sagagang, aka cino duo gagang, dan aka bapilin.
Museum Huta Bolon Simanindo

Huta Bolon Museum of Simanindo is a museum on in the village of Simanindo on Samosir Island in Samosir Regency, North Sumatra, Indonesia. The museum is housed in the former home of Rajah Simalungun, a Batak king who had 14 wives. The roof was decorated with 10 buffalo horns representing the 10 generations of the dynasty. The museum's collection includes brass cooking utensils, weapons, crockery from the Dutch and Chinese, sculptures, and Batak carvings. Dance performances are given daily and audience participation encouraged.
Pisau raut

Pisau raut (pisau meaning 'knife'; raut meaning 'trim' or 'pare') is a whittling knife that is commonly used to prepare the rattan and other fine carving found throughout the Malay Archipelago. It is well known as an accompanying knife placed in the same sheath with the mandau, a traditional weapon of the Dayak people.
Pisau raut is found throughout the Borneo where it is known by various names of different Dayak tribal languages such as munbat in the Iban language, langgei or langgei puai in the Ngaju language, jabang among the Dayaks of Baranjan, and haut nyu in the Mandalam Kayan language.
The scabbard used for the pisau raut is made of palm leaf and attached to the back of the scabbard for the mandau.
Pisau raut consists of a small blade and a wooden handle. The blade is about 10 centimetres (3.9 in) long and is slightly curved. The blade is attached to a wooden hilt that is about three times longer than the blade itself. The blade is attached to the hilt by gluing the blade onto the wooden hilt using a kind of dammar resin taken from the damar tree and then bound with rattan cords. In other version, the blade is convex on one side and concave on the other, which is similar to the design of the Dayak mandau, a much larger blade.
The hilt of the pisau raut is much longer than the blade, reaching 30 centimetres (12 in) to 40 centimetres (16 in) long. It is also slightly curved, following the same curve as the blade. This wooden handle is often decorated with finely carved inlaid bands made of the horn of a water buffalo or a stag. At the end of the handle is a knob which is also made of a horn of a stag, or sometimes of light-colored bone or ivory, giving it a contrast with the normally dark-colored hilt. The knob is intricately decorated with figurative representations of mythical creatures typical of Dayak art, e.g. a stylised aso dragon head above a crouching figure.
Pisau raut is used by holding the blade between thumb and index finger. Pisau raut styles that has a long hilt is held tight between the ribs and lower arms, or under the armpit. The pisau raut is used with the strength of the body while at the same time used to work on fine details. Other variety of pisau raut found in Sumatra has shorter hilt but with a reversed edged, similar to a mushroom knife. The blade of the pisau raut is usually as sharp as a shaving knife, favored by country folks for numerous fine bamboo and rattan craft works.
The pisau raut is used for harvesting and processing rattan as well as a tool to carve wood. For the Batak people, the pisau raut is also used for carving ornamentals and even Aksara. Although the pisau raut is placed in the same sheath as the weapon mandau, pisau raut was not a weapon and is mostly used as a crafting tool.
Cotchford Farm

Cotchford Farm is a farmhouse building to the southwest of the village of Hartfield, East Sussex, in the High Weald Area of Outstanding Natural Beauty, in southern England. Its owners have included author A. A. Milne, who wrote all of his Winnie-the-Pooh books at the house, often inspired by the local landscape, and musician Brian Jones, who drowned in the swimming pool at the house in 3 July 1969. It is listed Grade II on the National Heritage List for England.
The building stands on Cotchford Lane, a private lane off the B2026 between Hartfield and Duddleswell. It is located close to the Ashdown Forest, and roughly equidistant from East Grinstead about 10 miles (16 km) to the west on the A22, Royal Tunbridge Wells to the east on the A26, and Uckfield to the south.
The building is a timber-framed farmhouse, with "L" plan, possibly dating to the 17th century or perhaps the mid-16th century. It was probably originally built with wattle and daub infilled walls and a thatched roof, but was later refaced with red brick on the ground floor, and the roof rehung with tiles. The main block has three storeys oriented approximately north–south, with a two-storey wing to the south, and the kitchen in a single storey addition off the north end of the main block. Inside, the house has a split-level drawing room with inglenook fireplace, and views in four directions but mainly over the garden to the east and south, and also an oak-panelled dining room. Upstairs are six bedrooms, four on the first floor and two on the second floor.
The building was bought as a country home by the author A. A. Milne in 1925. Milne died at Cotchford Farm in 1956. There are statues of Milne's son, Christopher Robin, and his character Owl in the garden, and also a sundial with a gnomon in the shape of a quill and a base carved with images of Pooh characters, including Piglet, Tigger and Roo, the initials "AAM", the words "This warm and sunny spot belongs to Pooh, And here he wonders what it's time to do". A stream runs through trees along the southern boundary of the garden, with Poohsticks Bridge approximately 0.5 miles (0.80 km) upstream to the west.
After being owned by an American couple, the Taylors, who installed an outdoor swimming pool, the house was bought by Rolling Stones band member Brian Jones. He drowned in the swimming pool in July 1969, aged 27. The house retains some of the fittings he installed, including coloured lighting and glazing. It was bought by Alistair Johns in 1970 and became a Grade II listed building in 1982.
The house was put on sale by Johns's wife, Harriet Johns, for £2m in April 2012, including its 9.5 acres (3.8 ha) plot with the heated outdoor swimming pool and fishpond. It failed to sell, and was put up for sale again in 2016, and was sold for £1.8m in June 2017.
51°05′25″N 0°06′25″E﻿ / ﻿51.09025°N 0.10707°E﻿ / 51.09025; 0.10707
The Horn (Mount Buffalo)

The Horn is the most prominent peak on the Mount Buffalo plateau in Victoria, Australia. The Horn has an elevation of 1,723 metres (5,653 ft) AHD.
Found on the west side of the Victorian Alps (part of the Australian Alps and the Great Dividing Range), the top of the mountain has granite boulders and rock formations.
A walking track leads to the top of The Horn.
Aboriginal people made summer ascents to Mount Buffalo to gather and feast on the protein-rich Bogong Moth that cluster in rock crevices, and also to meet and hold ceremonies. The Mount Buffalo plateau was named in 1824 by the explorers, Hume and Hovell, because of its supposed resemblance to a buffalo.