davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
भारतीय गैण्डा

भारतीय गैण्डा, जिसे एक सींग वाला गैण्डा भी कहते हैं, विश्व का चौथा सबसे बड़ा जलचर जीव है। आज यह जीव अपने आवासीय क्षेत्र के घट जाने से संकटग्रस्त हो गया है। यह पूर्वोत्तर भारत के असम और नेपाल की तराई के कुछ संरक्षित इलाकों में पाया जाता है जहाँ इसकी संख्या हिमालय की तलहटी में नदियों वाले वन्यक्षेत्रों तक सीमित है।
इतिहास में भारतीय गैण्डा भारतीय उपमहाद्वीप के सम्पूर्ण उत्तरी इलाके में पाया जाता था जिसे सिंधु-गंगा-ब्रह्मपुत्र का मैदान कहते हैं। यह सिन्धु, गंगा तथा ब्रह्मपुत्र नदियों के मैदानी क्षेत्रों में, पाकिस्तान से लेकर भारतीय-बर्मा सरहद तक पाया जाता था और इसके आवासीय क्षेत्र में नेपाल, आज का बांग्लादेश और भूटान भी शामिल थे। ऐसा माना जाता है कि यह बर्मा, दक्षिणी चीन तथा इंडोचाइना में भी विचरण करता हो लेकिन यह सिद्ध नहीं हो पाया है। यह जाति सन् १६०० तक उत्तर-पश्चिमी भारत और पाकिस्तान में आसानी से देखी जा सकती थी, लेकिन इसके तुरन्त बाद इस इलाके से विलुप्त हो गई। अपने अन्य आवासीय क्षेत्रों में भी यह सन् १६०० से १९०० तक तेज़ी से घटे और बीसवीं सदी की शुरुआत में यह विलुप्तता की कगार में खड़ा था।
एक अनुमान के मुताबिक आज जंगली हालात में केवल ३००० से कुछ अधिक भारतीय गैण्डे बचे हैं जिसमें से लगभग २००० तो केवल भारत के असम में ही पाये जाते हैं।
एक सींग वाला गेंडा सबसे अधिक भारत में काजीरंगा नेशनल पार्क मानस नेशनल पार्क में मिलता है इसकी सींग जो होती है वह केरोटिन की बनी होती है जिसका उपयोग औषधि के रूप में पैरालाइज के इलाज में किया जाता है। और शायद यही कारण है की यह तेजी से शिकार हो रहे हैं और विलुप्ति के कागार पर आ पहुंचे हैं पश्चिम बंगाल के जल्दापरा अभ्यारण में गेंडो की मुख्यतः शरणार्थी नस्ल मिलती है। गैंडा हाथी प्रोजेक्टर 1987 से प्रारंभ हुआ था
एक सींग वाला रहिनो इंडिया के मानस और काजीरंगा नेशनल पार्क में और नेपाल के तराई क्षेत्र में पाया जाता है। इसे रेड डाटा बुक में vu की श्रेणी में रखा गया है
काज़ीरंगा राष्ट्रीय उद्यान

निर्देशांक: 26°40′00″N 93°21′00″E﻿ / ﻿26.66667°N 93.35000°E﻿ / 26.66667; 93.35000 काज़ीरंगा राष्ट्रीय उद्यान भारत के असम राज्य का एक राष्ट्रीय उद्यान है। यह उद्यान एक सींग का गैंडा (भारतीय गेंडा) के लिए विशेष रूप से प्रसिद्ध है।
काजीरंगा राष्ट्रीय उद्यान की स्थापना
मानस राष्ट्रीय उद्यान

मानस राष्ट्रीय उद्यान या मानस वन्यजीव अभयारण्य, असम, भारत में स्थित एक राष्ट्रीय उद्यान हैं। यह अभयारण्य यूनेस्को द्वारा घोषित एक प्राकृतिक विश्व धरोहर स्थल, बाघ के आरक्षित परियोजना, हाथियों के आरक्षित क्षेत्र एक आरक्षित जीवमंडल हैं। हिमालय की तलहटी में स्थित यह अभयारण्य भूटान के रॉयल मानस नेशनल पार्क के निकट है। यह पार्क अपने दुर्लभ और लुप्तप्राय स्थानिक वन्यजीव के लिए जाना जाता है जैसे असम छत वाले कछुए, हेपीड खरगोश, गोल्डन लंगुर और पैगी हॉग। मानस जंगली भैंसों की आबादी के लिए प्रसिद्ध है। यहाँ एक सींग का गैंडा (भारतीय गेंडा) और बारहसिंघा के लिए विशेष रूप से पाये जाते है। यह भूटान की तराई में बोडो क्षेत्रीय परिषद की देखरेख में ९५० वर्ग किलोमीटर से भी बड़े इलाके में फैला हुआ है, जिसके अंतर्गत १९७३ में प्रोजेक्ट टाइगर के तहत स्थापित ८४०.०४ वर्ग किलोमीटर का इलाका मानस व्याघ्र संरक्षित क्षेत्र भी आता है।
इसे १९८५ में विश्व धरोहर स्थल का दर्जा दिया गया था लेकिन अस्सी के दशक के अंत और नब्बे के दशक के शुरू में बोडो विद्रोही गतिविधियों के कारण इस उद्यान को १९९२ में विश्व धरोहर स्थल सूची से हटा लिया गया था। जून २०११ से यह पुनः यूनेस्को की विश्व धरोहर में शामिल कर लिया गया है।
इस पार्क का नाम मानस नदी पर रखा गया है, जिसे सर्पों की देवी मनसा के नाम पर रखा गया है। मानस नदी ब्रह्मपुत्र नदी की एक प्रमुख सहायक नदी है, जो इस राष्ट्रीय उद्यान के मुख्य केंद्र से होकर गुजरती है।
1 अक्टूबर 1928 को 360 किमी2 क्षेत्र के साथ मानस नेशनल पार्क को अभयारण्य घोषित किया गया था। मानस बायो रिज़र्व की स्थाफ्ना 1973 में बनाया गया था। अभयारण्य की घोषणा से पहले यह एक आरक्षित वन था जिसे मानस आर.एफ. और उत्तर कामरूप आर.एफ. के नाम से जाना जाता था इसका प्रयोग कूच बिहार का शाही परिवार और गौरीपुर के राजा शिकार के लिए आरक्षित रूप में करते थे। 1951 और 1955 में क्षेत्र को बढ़ाकर 391 किमी2 कर दिया गया। यह यूनेस्को द्वारा दिसंबर 1985 में एक विश्व धरोहर स्थल घोषित किया गया था।
राष्ट्रीय उद्यान के मुख्य भाग में अग्रगंज एक जंगलो से घिरा हुआ गांव है। इस गांव के अलावा 56 से अधिक गांव पार्क को चारों ओर से घेरे हुए हैं।
इस पार्क को तीन श्रेणियों में विभाजित किया गया है। इसकी पश्चिमी सीमा पनबारी, केंद्रीय सीमा बारपेटा रोड के पास बंसबाड़ी में और पाथस्ला के निकट भूईयापुर में पूर्वी सीमा स्थित हैं। ये श्रेणियां आपस में अच्छी तरह से जुड़ी नहीं हैं।
भौतिक भूगोल: मानस पूर्वी हिमालय की तलहटी में स्थित है और घने जंगलों से आच्छादित है। मानस नदी पार्क के पश्चिम छोर से बहती है और यह इस अभयारण्य की मुख्य नदी है। यह ब्रह्मपुत्र नदी की सबसे बड़ी सहायक नदी है और बाद में दो अलग-अलग नदियों, बेकी और भौलादुबा में बिभक्त हो जाती है। मानस नदी भारत और भूटान को विभाजित करने वाली एक अंतरराष्ट्रीय सीमा के रूप में भी कार्य करती है।
मानस में दो प्रमुख जैव वातावरण मौजूद हैं:
वनस्पति: मानस के मानसून के जंगलों में ब्रह्मपुत्र घाटी के अर्ध-सदाबहार जंगल के जैव क्षेत्र में पड़ते हैं। यह दुनिया के सबसे अमीर जैव विविधता वाले क्षेत्रों में से एक है।
इस अभयारण्य में स्तनधारीयों की 55 प्रजातियां, पक्षियों की 380 प्रजातियां, सरीसृपों की 50 और उभयचर की 3 प्रजातियां पाई जाती हैं। इन वन्यजीवों में 21 स्तनधारी भारत के शेड्यूल एक (i) स्तनपायी हैं और इनमें से 31 खतरे में बताई जाती हैं।
अभयारण्य के अन्य प्राणियों में भारतीय हाथी, भारतीय गैंडे, गौरा, एशियाई जल भैंस, बारासिंगा, भारतीय बाघ, भारतीय तेंदुओं, एशियाई स्वर्ण बिल्ली, ढोल, टोपी वाले लंगूर, स्वर्ण लंगूर, सांभर हिरण और चीतल इत्यादि हैं।
कारकदान

कर्काडन (अरबी كركدن karkadann या karkaddan कारगदान से, फ़ारसी : كرگدن) एक पौराणिक प्राणी है जिसके बारे में कहा जाता है कि वह भारत और फारस के घास के मैदानों में रहता था।
कारगदान शब्द का अर्थ फ़ारसी और अरबी में गैंडा भी होता है।
कर्कदान के चित्रण उत्तर भारतीय कला में भी पाए जाते हैं। यूनिकॉर्न की तरह, इसे कुंवारियों द्वारा वश में किया जा सकता है और अन्य जानवरों के प्रति उग्र रूप से कार्य करता है। मूल रूप से भारतीय गैंडे (शब्द के अर्थों में से एक) पर आधारित और पहली बार 10वीं/11वीं शताब्दी में वर्णित, यह बाद के लेखकों के कार्यों में एक पौराणिक जानवर "एक छायादार गैंडे के पूर्वज" के साथ विकसित हुआ अजीब से संपन्न गुण, जैसे औषधीय गुणों से संपन्न सींग ।
मिकिर पहाड़ियाँ

निर्देशांक: 26°10′N 93°30′E﻿ / ﻿26.167°N 93.500°E﻿ / 26.167; 93.500
मिकिर पहाड़ियाँ (अंग्रेज़ी: Mikir Hills) असम के काजीरंगा राष्ट्रीय उद्यान के दक्षिण में स्थित पहाड़ियों का एक समूह बनाती हैं। ये कार्बी आंगलोंग पठार का हिस्सा है। इनमें से सबसे ऊँची चोटी डंबुचको (Dambuchko) है।
वांसदा राष्ट्रीय उद्यान

वांसदा राष्ट्रीय उद्यान (Vansda National Park) भारत के गुजरात राज्य के नवसारी ज़िले में स्थित एक राष्ट्रीय उद्यान है जो सन् १९७९ में स्थापित किया गया था। राष्ट्रीय उद्यान स्थापित होने से पहले यह क्षेत्र वांसदा के महाराजा का निजि इलाका था। इसी कारण से इस उद्यान का नाम भी वांसदा राष्ट्रीय उद्यान पड़ा।
यह उद्यान दक्षिणी गुजरात में नवसारी ज़िले की पूर्वी सीमा में स्थित है। यह दक्षिण में वलसाड ज़िले के जंगलों और पूर्व में डांग के जंगलों दोनों के साथ एक निरंतर वन क्षेत्र का निर्माण करता है।
उद्यान राष्ट्रीय राजमार्ग-८ के पास स्थित है और लगभग २४ वर्ग कि॰मी॰ फैला हुआ है। हालांकि यह उद्यान छोटा है, लेकिन यह बहुत घना है और कुछ इलाकों में तो पूरे दिन धूप ज़मीन नहीं छू पाती है। यहाँ जीव और वनस्पति में काफ़ी विविधता देखी जा सकती है। यहां का भू-भाग कुछ हिस्सों में समतल है और कुछ में ऊबड़-खाबड़। यहाँ का पानी अंबिका नदी के ज़रिये नवसारी के निकट समुद्र में जाता है। उद्यान दक्षिण-पश्चिम में राजस्व विभाग द्वारा विकसित क्षेत्र से सटा है और पूर्वोत्तर में अंबिका के साथ। पार्क के चारों ओर का क्षेत्र पश्चिमी घाट, जिसे सह्यादरी भी कहते हैं, की उत्तरी और पश्चिमी सीमा है।
यहाँ २,००० मि.मी. औसतन सालाना वर्षा होती है, जिसकी वजह से इस उद्यान में काफ़ी हरियाली है। यहाँ के कुछ भाग तो इतने घने हैं कि वहाँ पर दिन में भी अंधेरा रहता है। उद्यान का अधिकांश क्षेत्र नमी वाला पर्णपाती वन है लेकिन कुछ इलाकों में सूखे पर्णपाती वृक्ष भी हैं। इस उद्यान में वनस्पति की ४५० प्रजातियाँ हैं जिसमें से ४४३ फूल देने वाली प्रजातियाँ हैं। जीवों की यहाँ कई प्रजातियाँ हैं जिनमें प्रमुख हैं तेंदुआ, लकड़बग्घा, चीतल, चौसिंगा, काकड़ इत्यादि।
2017 दक्षिण एशिया बाढ़

2017 में अत्यधिक मानसून की बारिश के कारण दक्षिण एशियाई देशों भारत, नेपाल, बांग्लादेश और पाकिस्तान में 4.1 करोड़ लोग विस्थापित हुए। कई हेक्टेयर कृषि भूमि बर्बाद हो गई। अकेले भारत में 600 लोगों की और कुल 1,200 लोगों की मौत हो गई।
मानसूनी वर्षा दक्षिण एशिया में हर वर्ष जून से सितम्बर के बीच आती है। यह इलाके के कई किसानों के लिये सिंचाई का मुख्य स्रोत है और इन देशों में अच्छी वर्षा बहुत महत्वपूर्ण है। लेकिन 2017 का मानसून अनियमित रहा और कई जगह भारी वर्षा के कारण नदियाँ उफान पर आ गई। इन इलाकों में अभी तक 1,200 लोगों की मौत हो चुकी है और कई हेक्टेयर कृषि भूमि बर्बाद हो चुकी है। यूनिसेफ के अनुसार 4.1 करोड़ लोग अपने क्षेत्र से विस्थापित हो गए जिसमें से अकेले 3.21 करोड़ भारत से है।
1 सितम्बर को आईएफ़आरसी और आरसीएस ने इसे चार सदियों का सबसे खतरनाक बाढ़ कहा है। जिसने बांग्लादेश के एक तिहाई भाग को अपने चपेट में ले लिया है। इस बाढ़ से उत्तरी, उत्तर-पूर्वी इलाका सबसे अधिक प्रभावित हुआ है। चक्रवात जिस समय सबसे ज्यादा ताकतवर था, उस दौरान कई सप्ताह में लगातार गिरने वाला पानी कुछ ही घंटों में गिर गया। इसके बाद आगे भी बारिश के जारी रहने और बाढ़ आने की संभावना है। इन प्रभावित जगहों में देश की राजधानी, ढाका भी शामिल है। यूनिसेफ के अनुसार इसके कारण लगभग साठ लाख लोग प्रभावित हुए हैं। इसके 85 लाख तक बढ़ने की संभावना है। इसके कारण लगभग सात लाख घर तबाह हो गए।
इस बाढ़ के कारण लगभग 140 लोगों की मौत हो गई और पचास हजार लोगों को अपने जगहों से हटाया गया है।
भारत के उत्तरी राज्य उत्तर प्रदेश और बिहार में भारी वर्षा के कारण भूस्खलन से 50 से अधिक लोग मारे गए। बिहार में बाढ़ से 400 से अधिक लोग मारे गए। गुजरात राज्य में 25,000 से ज्यादा लोग बेघर हुए और 70 लोगों की मौत हो गई। उत्तर-पूर्वी राज्य असम में बाढ़ से 10 लाख से ज्यादा लोग बेघर हुए और 61 लोगों की मौत हो गई। काज़ीरंगा राष्ट्रीय उद्यान भी बाढ़ से प्रभावित रहा और कई जीव मारे गए। 104 जानवरों सहित लुप्तप्राय एक सींग वाले गैंडे के कई शावक मारे गए और कई जीवों ने पहाड़ी कार्बी आंगलोंग जिले की ओर रुख किया। पश्चिम बंगाल राज्य में 39 लोगों की मौत हो गई और 27 लाख लोग बाढ़ से प्रभावित हुए।
अगस्त 2017 में मुम्बई में भी भारी बारिश के कारण बाढ़ जैसे हालात हो गए। 2005 मुंबई बाढ़ के बाद पहली बार इतनी बारिश शहर में हुई। भिंडी बाजार में सौ साल पुरानी इमारत ढह गई जिससे 10 लोगों की मीत हो गई।
नेपाल में 24 अगस्त तक बाढ़ से 143 लोगों की मौत हो गई। इसके कारण 17 लाख लोग प्रभावित हुए और 4 लाख, 61 हजार लोगों को मजबूरी में अपने घर से दूर जाना पड़ा। इस बाढ़ से लगभग 34 हजार घर बह गए और एक हजार घर तबाह हो गए।
31 अगस्त को पाकिस्तान के कराची शहर में मानसूनी बारिश के कारण 130 मिलीमीटर तक वर्षा हुई थी, इस कारण शहर में बाढ़ आ गया। इस बाढ़ ने 23 लोगों की जान ले ली, जिसमें सात बच्चे थे। इन लोगों के मरने का सबसे बड़ा कारण बिजली लगना था, बाकियों की मौत इमारत के टुकड़े गिरने से या पानी में डूबने से हुई। सिन्ध के कश्मोरे और जम्शोरों जिले में दो और लोगों की मौत हुई।
बाढ़ आने से लगभग सप्ताह भर पहले 21 और 22 अगस्त को कराची में लगभग 41 मिलीमीटर की बारिश हुई थी। बचाव कार्य में लगे लोगों के अनुसार वहाँ बारिश से जुड़ी घटनाओं की वजह से 19 लोगों की मौत हो गई, जिसमें मौत के कारणों में बिजली लगना, पेड़ का उखड़ना, बोर्ड गिरना आदि शामिल है।
नामबोर वन्य अभयारण्य

नामबोर वन्य अभयारण्य (Nambor Wildlife Sanctuary) भारत के असम राज्य के कार्बी आंगलोंग ज़िले में स्थित एक 37 वर्ग किमी बड़ा एक वन्य अभयारण्य है। इसमें कई गरम पानी के चश्में और जलप्रपात हैं। इसमें ऑर्किड की 51 दुर्लभ जातियाँ मिलती हैं।
यह अभयारण्य गोलाघाट से लगभग 25 किमी और काज़ीरंगा वन्य अभयारण्य से 65 किमी दूर है।
रोबिन बनर्जी

रोबिन बनर्जी (१२ अगस्त,१९०८-६ अगस्त,२००३) असम के गोलघाट के एक प्रसिद्ध वन्यजीव विशेषज्ञ, पर्यावरणविद्, चित्रकार, फोटोग्राफर और दस्तावेजी फिल्म निर्माता थे।
रोबिन बनर्जी का जन्म १२ अगस्त, १९०८ में पश्चिम बंगाल के बहरामपुर में हुआ और अपनी प्राथमिक शिक्षा शांतिनेकतन से प्राप्त की। उन्होंने कोलकाता के प्रतिष्ठित कलकत्ता मेडिकल कॉलेज में और बाद में लिवरपूल (१९३४) से और १९३६ में एडिनबर्ग से चिकित्सा की शिक्षा ली। १९३७ में बनर्जी ने लिवरपूल में रॉयल नेवी में शामिल होकर विश्वयुद्ध में कार्यवाही की। युद्ध के बाद बनर्जी ने भारत वापस आने का निश्चय किया। १९५२ में चबुआ टिया एस्टेट, असम में बतौर मुख्य मेडिकल अधिकारी शामिल हुए, और उसके बाद वह धनसिरी मेडिकल एसोसिएशन, बोकाखाट को मुख्य चिकित्सा अधिकारी के रूप में स्थानांतरित हो गए। काजीरंगा पार्क में अपनी एक यात्रा के दौरान उन्होंने फैसला लिया की वह वहीं काजीरंगा के पास गोलाघाट में रहेंगे। बॅनर्जी एक स्नातक बने रहे, और फिल्म निर्माण कार्य के अलावा वह एक पर्यावरणविद् के रूप में सक्रिय रूप से कार्य करते रहे। स्थानीय समुदाय के लोगों के बीच में "चाचा रोबिन" नाम से मशहूर बनर्जी ने स्थानीय स्कूल व स्वास्थ्य शिविर की स्थापना के लिए भूमि-दान के कार्य भी किये। वह विशेष रूप से काजीरंगा राष्ट्रीय उद्यान के विषय में सक्रिय थे और वह गैर सरकारी संगठन काजीरंगा वन्यजीव सोसायटी के संस्थापक थे, जो सक्रिय रूप से पार्क के हितों की सुरक्षा करता है।
१९९७ में उन्हें "पदमश्री" से, १९९१ में असम कृषि विश्वविद्यालय से एक मानद डॉक्ट्रेट ऑफ़ साइंस, और डिब्रुगढ विश्वविद्यालय से एक मानद डॉक्टरेट की उपाधि से सम्मानित किया गया। उनके जीवन और अनुभवों के आधार पर एक किताब "जुजिया जोपुनर मानुह" असमिया में लिखी गयी हैं।
गोलाघाट में मिशन रोड स्तिथ बनर्जी का घर वन्यजीव प्रेमियों के लिए एक पर्यटन स्थल है और २००९ में उसे एक प्राक्रतिक इतिहास संग्रहालय बना दिया गया जिसमें बडी संख्या में तस्वीरें और चित्र थे।
रोबिन बनर्जी ने ३२ वृत्तचित्र बनाई, जिनमें से कुछ निम्नलिखित हैं-
Pobitora Wildlife Sanctuary

Pobitora Wildlife Sanctuary (/ˈpoʊbətɒrə/) is a wildlife sanctuary on the southern bank of the Brahmaputra in Morigaon district in Assam, India. It was declared in 1987 and covers 38.85 km (15.00 sq mi), providing grassland and wetland habitat for the Indian rhinoceros. It holds one of the largest Indian rhinoceros population in Assam.
Pobitora Wildlife Sanctuary's grassland vegetation consists of at least 15 grass species including Cynodon dactylon, whip grass (Hemarthria compressa), vetiver (Chrysopogon zizanioides), ravennagrass (Saccharum ravennae), Phragmites karka, southern cutgrass (Leersia hexandra) and signalgrass (Brachiaria pseudointerrupta). The grasslands provide habitat and food resource for the Indian rhinoceros, hosting Assam's second largest population. Other mammals occurring in the sanctuary are golden jackal, wild boar and feral water buffalo. Barking deer, Indian leopard and rhesus macaque live foremost in the hilly parts. It is an Important Bird Area and home for more than 2000 migratory birds and various reptiles.
Bhindawas Wildlife Sanctuary

Bhindawas Wildlife Sanctuary Ramsar site is located in Jhajjar district, which is about 15 km from Jhajjar in Haryana. On 3 June 2009, it is also declared as bird sanctuary by the Indian Government.
This is an important part of ecological corridor along the route of Sahibi River which traverses from Aravalli hills in Rajasthan to Yamuna via Masani barrage, Matanhail forest, Chhuchhakwas-Godhari, Khaparwas Wildlife Sanctuary, Bhindawas Wildlife Sanctuary, Outfall Drain Number 6 (canalised portion in Haryana of Sahibii river), Outfall Drain Number 8 (canalised portion in Haryana of Dohan river which is a tributary of Sahibi river), Sarbashirpur, Sultanpur National Park, Basai Wetland and The Lost Lake of Gurugram. It lies 5 km northwest of Bhindawas Bird Sanctuary and 46 km northwest of Sultanpur National Park via road.
This 411.55 hectares sanctuary is located 15 km from Jhajjar on the Jhajjar-Kasani road and 105 km from Delhi. Bhindawas Wildlife Sanctuary is only 1.5 km from Khaparwas Wildlife Sanctuary and it is located here map. Niwada, Bhindawas, Chandol, Chadhwana, Bilochpura, Reduwas and Kasni are the adjacent village.
Forests Department, Haryana of Government of Haryana officially notified this 411.55 hectares area as Wildlife Sanctuary on 5 July 1985.
Rain water, JLN Feeder canal and its escape channel are main source of water in the bird sanctuary.
Kaliabor Lok Sabha constituency

Kaliabor was one of the 14 Lok Sabha constituencies in Assam state in north-eastern India. After the delimitation, the constituency's the name was changed to Kaziranga. And area also changed.
Kaliabor Lok Sabha constituency was composed of the following assembly segments:
^ by poll
26°32′N 93°05′E﻿ / ﻿26.53°N 93.09°E﻿ / 26.53; 93.09
Taco

Taco er en tradisjonell meksikansk matrett som består av en rullet og foldet mais-tortilla fylt med krydret kjøtt og diverse grønnsaker, og retten kan også lages vegetarisk.
Ifølge Real Academia Española betyr ordet taco en plugg (rullet papir brukt for å tette et hull).
En taco er normalt servert på en flat tortilla (maislefse) som har blitt varmet opp på en såkalt comalovn; siden tortillaen fremdeles er myk, kan den foldes eller rulles for å gjøre det lettere å spise den. En annen tradisjonell variant er taco dorado (fritert taco), hvor en fylt tortilla blir rullet sammen og fritert til den er sprø.
Taco har blitt en populær matrett utenfor Mexico. En av de mest kjente variantene er i skjell, noe som ikke er vanlig i Mexico.
Taco-varer som enchiladas, kryddersaus og skjell var å se i Norge fra rundt 1965, og var opprinnelig importert av kjøpmannen Allert Middelthon, i håp om å tilfredsstille amerikanere som besøkte Stavanger for å lete etter olje i Nordsjøen. Den «norske» tacoen er hovedsakelig basert på tex-mex-tacoen som ble introdusert her, og fortsetter å være mest populær, selv om mer autentiske oppskrifter og matvarer er introdusert siden.
Ifølge Haugen-gruppen, som distribuerer Old El Paso i Norge, er Norge er landet som spiser mest meksikansk mat per innbygger etter Mexico. Opplysningskontoret for frukt og grønt hevdet i 2021 at over halvparten av alle nordmenn spiser taco minst en gang i måneden. Ifølge Ipsos i 2018 spiste 12,6% av nordmenn taco hver fredag, en aktivitet som er omtalt som «fredagstaco». Begrepet «fredagstaco» blir også brukt i markedsføring av dagligvarekjeder.
I Sverige avser tacos oftest tex-mex-retten bestående av tacoskjell som varmes lett og fylles med tacokrydret (blant annet spiskummin, paprikapulver og hvitløk) kjøttfarse og diverse tilbehør. Tilbehøret varierer, men noen vanlige er revet ost, guacamole, tomat, paprika, mais, salat, agurk, gul løk eller rødløk, hvitløk, ananas, kryddig tomatsaus (tacosaus/tomatsalsa), rømme/crème fraîche, kokte bønner og jalapeño. Disse serveres ofte i separate skåler eller på et større fat, slik at bordsgjestene selv kan fylle sine tacoskjell med ingredienser efter egen smak.
Tacos og texmex ble introdusert i Sverige på 1980-tallet, men interessen var i begynnelsen svak og utbudet i butikkene svært begrenset. På 1990-tallet hentet produsentene inspirasjon fra blant annet Kalifornia med tilbehør og smaker som var ukjente for mange svensker, slik som jalapeño og guacamole. Produktgruppen i butikkene ble mer omfattende i begunnelsen av 2000-tallet og försäljningen av disse produkter økte noen år med opp til 40 prosent. Under 2000-talet förknippas tacos ofta med fredagsmys i Sverige. Det antas bero mye på hard markedsføring, stort utbud i butikker og at det er en matrett som går å variere. I begynnelsen av 2010-tallet var dog fortsatt interessen for visse varianter, slik som fisketacos, lav. Tacos var den vanligste helgeretten i Sverige 2020–2022 ifølge undersøkelsen Matrapporten som årlig sammanstiller statistikk om svenskenes matvaner.
Pizza Grandiosa

Pizza Grandiosa, ofte bare kalt Grandiosa eller «Grandis», er en dypfryst pizza lansert 11. februar 1980 av ferdigmatprodusenten Nora Industrier. I dag (2020) produseres den av Stabburet på Stranda. Kjøttet på Grandiosaen blir laget på Stabburets anlegg i Lillestrøm. Osten blir levert av Tine Meierier.
I perioden 1980 til 2011 ble det solgt ca. 370 millioner Grandiosa-pizzaer. Pizza Grandiosa har en frossenpizzamarkedsandel i Norge på rundt 50 prosent som er rundt 28 millioner Grandiosa-pizzaer årlig.
I Sverige selges Grandiosa av Procordia Food. Pizza Grandiosa tilhører hva ernæringsfysiologer kaller ultraprosessert mat.
Den nøyaktige oppskriften er hemmelig, men den består i all hovedsak av hvetemel, jarlsbergost (21,4 %), vann, «pizzakjøtt» og soyaprotein. Det såkalte pizzakjøttet er en farse som inneholder bl.a 40 % storfekjøtt, vann, soyaprotein, krydder og konserveringsmiddel. Etter 1997 ble det i en periode brukt gelatin som bindemiddel i farsen.
Pizza Grandiosa ble lansert i 1980. I 1993 begynte salget å ta av. I 1994 passerte produksjonen 100 000 pizzaer per dag.
I 2005 var Grandiosa Norges mest solgte frossenpizza.
11. oktober 2006 ble det arrangert norgesmesterskap i Grandiosa-spising under UKA i Ås. Konkurransen gikk ut på å spise en hel Pizza Grandiosa raskest mulig. Det ble gjennomført delfinaler i Bergen, Tromsø, Trondheim, Sogndal, Stavanger, Oslo og Ås, før finalen ble holdt under UKA på Ås. Hovedpremien var en fryser ferdig lastet med Grandiosa, og vinnerne ble Claus Liland i herreklassen med tiden 1:37.4 og Silje Kristine Kristiansen i dameklassen på tiden 2:58.7. 15. oktober 2008 ble det på ny arrangert norgesmesterskap i Grandiosa-spising under UKA i Ås.
I 2006 ble Grandiosa Lørdagspizza lansert sammen med sangen «Respekt for Grandiosa». Sangen lå øverst på VG-lista i åtte uker og ble lastet ned som ringetone til mobil over 700 000 ganger. Den har også blitt lastet ned én million ganger over internett, 200 000 lastet den ned fra utenlandske ip-adresser. Året etter kom sangen «Full pakke».
4. september 2008 ble utviklingen av Pizza Grandiosa belønnet med Dagligvareprisen. Prisen ble tildelt Leif Frode Onarheim, Ivar Moss og Arnold Harang. Onarheim var konsernsjef i Nora Industrier, mens Moss var fabrikksjef på konsernets fabrikk på Stranda. Harang utviklet markedsføringen og distribusjonen av Grandiosa.
Ruth Romskaug, sjefskokk på Noras prøvekjøkken i Brumunddal, var den som faktisk utviklet pizzaen. Hun jobbet et par år med å finne den perfekte smaken. Hun røpet aldri oppskriften til utenforstående, men pizzaen ble bevisst krydret mildt for å falle i smak hos de fleste.
Blant de som har markedsført Grandiosa er Jenny Skavlan og Tix.
Grandiosa selges i Finland og Sverige, hvor Orkla har markedsførings- og distribusjonsapparat i frossenpizzasegmentet. I Finland selges disse variantene av den originale Grandiosa-pizzaen: Grandiosa Original, Grandiosa Original 2 pk., Grandiosa Hawaii, Grandiosa Kjøttdeig og Løk og Grandiosa Pepperoni.
Personlig bilskilt

Et personlig bilskilt (også kalt for personlig kjennemerke) er et ukonvensjonelt og selvvalgt bilskilt, der eieren av bilen eller motorkjøretøyet selv kan bestemme tegnkombinasjonen på bilskiltet innenfor fastsatte begrensninger. Tegnkombinasjonen skildrer ofte et tall, ord, setning eller forkortelse. I enkelte land, byer og områder er det også mulig å bestemme designet, detaljene, fargene og størrelsen på bilskiltet. Hovedregelen er at bilskiltet ikke på noen som helst måte skal krenke varemerker, støte, såre, forstyrre, forvirre eller være til ulempe for noen.
Fra 15. juni 2017 ble det tillatt for eiere av motorkjøretøy i Norge å endre til et valgfritt personlig bilskilt. Det er Statens vegvesen som utsteder (gir ut) og administrerer personlige bilskilt i Norge. Søknader til alle personlige bilskilt fungerer ved at den som først får sendt inn søknaden om et bilskilt, får det. Kravet til det personlige bilskiltet er at det består av to til syv tegn. Tegnkombinasjonen er begrenset til store bokstaver, tall og mellomrom. Bilskiltet kan ikke inneholde noe støtende, og kjennemerket kan ikke være reservert av noen andre.
Da Statens vegvesen åpnet for registrering av personlige bilskilt gikk nettsidene ned på grunn av stor pågang. Etter to uker hadde 11 000 søkt om personlige bilskilt, men bare 1000 hadde blitt innvilget. Ventetiden var på tre måneder.
Det er bileieren som er ansvarlig for at tegnkombinasjonen er i orden. Søkere av personlige bilskilt må ha fylt 18 år og må være eneste eier av bilen. Etter at betaling er fullført og søknaden er godkjent, får man enerett på bilskiltet i ti år. Dersom man ønsker enerett på bilskiltet etter dette, må man søke på nytt tre måneder (senest en måned) før ti år er gått. Etter at ti år er gått og eieren ikke har sendt inn ny søknad, blir det personlige bilskiltet tilgjengelig for andre.
Øyvind Fjeldheim

Øyvind Fjeldheim (født 1969) er en norsk programskaper, journalist og tidligere programleder i TV 2.
Øyvind Fjeldheim kommer fra Haugesund og er utdannet lærer med media som spesialfag.
Han begynte i TV 2 i 2004 som researcher og reporter for aktualitets- og debattprogrammet Tabloid. Før det arbeidet han i seks år som reporter og programleder i TV Haugaland. Han har vært programleder for TV 2-programmer som Fredag, Sissel 20 år som artist, Avspark Lørdag, Pokerfjes, Eventyrlige Nordmenn, Sporløs og Sommertid.
Fjeldheim startet i 2015 produksjonsselskapet West Avenue Creative sammen med Reinert (Ray Kay) Olsen.
Skolebrød

Skolebrød eller skolebolle er et bakverk av gjærdeig som er formet som en rund, flat hvetebolle, har en grop i midten som er fylt med et «øye» av gul egge- eller vaniljekrem, og blir pyntet med melisglasur og kokosstrø etter steiking. Skolebrød er et typisk norsk bakverk. Det så dagens lys i 1950-årene.
I 1970-årene dukket det opp kontrovers rundt bakverkets navn. Da diskusjonen om barn og unge spiste for mye sukker og slikkerier dukket opp, var det flere som tok til orde for at det å kalle en kaloririk bolle for «brød» kunne bidra til at det ble noe folk spiste til hverdags. Skolebolle ble derfor et nyord det tiåret.
Bakverket har også mange forskjellige geografiske navnevarianter. I Arendal, Lillesand og Grimstad kaller man skolebrød for «porke» eller «purke». I Kristiansand har bakverket fått navnet «tolvøres». Dette kom antageligvis av at prisen opprinnelig var 12 øre. Det er også en del nordmenn som kaller det «pai», «eggemelisbolle» eller «olabolle».
Nordmenn er også delt i spørsmålet om hvordan man skal spise et skolebrød. Ifølge en spørreundersøkelse utført av Opplysningskontoret for brød og korn i 2021, spiser 50 % av nordmenn skolebrødet på tvers som en vanlig bolle. 47 % spiser seg rundt og sparer det gule til slutt.
Opplysningskontoret for brød og korn tok i 2017 initiativ til å innføre en egen «Skolebrødets dag». Denne dagen er lagt til siste fredagen før skolens sommerferie.
Groß Kreutz

Groß Kreutz er en kommune i landkretsen Potsdam-Mittelmark i delstaten Brandenburg i Tyskland. Stedet ligger omtrent 20 km vest for Potsdam, halvveis til Brandenburg an der Havel, langs Bundesstrasse B1. Kommunen hadde i 2017 et innbyggertall på 8275.
I Norge er stedet kjent for at høyesterettsadvokat Johan Bernhard Hjort og rektor ved Universitetet i Oslo Didrik Arup Seip med familier ble internert her under andre verdenskrig. Stedet de fikk til rådighet tilhørte Hjorts fetter Bodo von Marwitz som overlot dette til familien i 1942 da den ble sivilinternert i Tyskland. Etter et kort opphold for Hjort på Grini, ble han sendt til fengsel i Berlin. Hjorts tyske slektninger forsøkte å overtale Himmler til å løslate Hjort. Himmler gikk med på et kompromiss at Hjort kunne bo på fetterens gods i landsbyen, mot at hele familien kom fra Norge og satt i en slags husarrest i Groß Kreutz. På den måten kom Heger til Tyskland i 1942.
Didrik Arup Seip flyttet etter å ha vært fange i Sachsenhausen med sin kone ut til Gross Kreutz i 1943. Stud. med. Bjørn Heger, også han tidligere fange i Sachsenhausen, sluttet seg senere til.
Plassert mot sin vilje midt i fiendens rike, men med en viss bevegelsesfrihet, lyktes det miljøet i Gross Kreutz å bygge opp et kartotek over nordmenn som satt i tyske tukthus og konsentrasjonsleire.
Sentralt i arbeidet sto Wanda Hjort, men Gross Kreutz-gruppen fikk også hjelp i arbeidet fra sjømannsprestene i Hamburg, den svenske legasjonen og det internasjonale Røde Kors i Berlin og fra Peter Anker ved Røde Kors i Genève. Dokumentasjonen som ble samlet, var av avgjørende betydning da de norske og danske fangene skulle finnes og transporteres ut av leirene før Tysklands sammenbrudd våren 1945.
List of ended Netflix original programming

These shows are worldwide or regional Netflix Originals and have either completed their runs or Netflix stopped producing episodes. A show is also assumed to have ended if there has been no confirmed news of renewal at least one year after the show's last episode was released.
These shows are originals, because Netflix commissioned or acquired them and had their premier on the service, but they are not available worldwide.
These shows may not be available worldwide due to the distributing deal with the co-production partner networks.
Salsa Tequila

"Salsa Tequila" is a novelty song by Norwegian comedian Anders Nilsen in Spanish. He doesn't speak Spanish, as he admits in the song by saying "No hablo español" (I do not speak Spanish). To make the song catchy, he uses accordion and saxophone mixes, noting that their usage had become prevalent in many recent hits. The song is written and produced by Nilsen, and was released in 2014 on Sony Music. It was a huge commercial success in Norway and the Netherlands and has charted in Belgium. The lyric music video is directed by Galvan Mehidi.
Nilsen collected various habitual greetings and words and phrases in Spanish (e.g., muy bueno, sí, hola, dale, Santa María, sombrero, muchas gracias, mi amigo, corazón, desperado, arriba, uno, dos, tres, cuatro, porque, machete, cuanto cuesta, señorita, fútbol), some popular Spanish destinations (Madrid, Mallorca etc.), various traditional Hispanic foods and drinks (as in title salsa and tequila, but also burrito, taco, nachos, mojito, Old El Paso, TexMex, guacamole, jalapeño, enchilada, bacalao, cortado, chorizo, cerveza), some Spanish, Portuguese and Hispanic celebrities (Eva Mendes, Shakira, Adelén, Salma Hayek, Ricky Martin, Antonio Banderas, Las Ketchup, Carlos Santana, Selena Gomez, Ronaldo) and a few Spanish language international hits ("Macarena", "Livin' la Vida Loca", "La Bamba", "Bailando", "Chihuahua", "Gasolina").
The song is a parody of club songs (former 'summer hits'), with the message that a song could become a hit even if the lyrics do not make any sense.
Old El Paso

Old El Paso is a brand of Tex-Mex-style foods from American food producer General Mills. These include dinner kits, tacos and tortillas, taco seasoning, sauces, condiments, rice, and refried beans.
Old El Paso products are marketed across the globe. The brand is owned by General Mills. Pillsbury acquired it in 1995, when its then-parent company Grand Metropolitan bought Pet, Inc., which had itself taken over the brand in 1968 from the Mountain Pass Canning Company.
The name is a reference to the city of El Paso, Texas, and the historical "Old" period when Texas was a part of Mexico.
In 1917, the Mountain Pass Canning Company in New Mexico was bought from a local in El Paso, Texas. The Old El Paso company originally started by selling canned tomatoes and pinto beans. By 1938, Old El Paso was registered as a trade mark.
Old El Paso relocated to many locations around the United States, before finally settling in Texas in 1958. In 1969, Old El Paso became the first national brand to offer a full line of Mexican meals in supermarkets and the first to advertise Mexican cuisine in the United States.
In the 1970s, American supermarkets created a Mexican food section in their stores for the first time, due to the influence of Old El Paso and other Mexican food products. Also in the '70s, Old El Paso introduced a taco dinner globally, where many international markets were unfamiliar with Mexican cuisine.
In 2010, Old El Paso released products under the “Smart Fiesta” line, also known as “Healthy Fiesta” in some regions. This line features healthier alternatives for their traditional dinner kits. The Smart Fiesta dinner kits include hard and soft taco shells and tortillas made with whole grain, and fajita and taco seasoning with reduced sodium.
In 2013, Old El Paso introduced their new frozen entrees line, only available in the United States. The product line features frozen ready-made burritos, quesadillas, enchiladas, and fajitas. The entrees are available in chicken, ground beef, or steak. There are no vegan or vegetarian options currently.
In 2019, Old El Paso introduced a new shredded cheese line in partnership with Crystal Farms Dairy Company.
Today, Old El Paso is sold in the United States, Canada, Denmark, the United Kingdom, Germany, Australia, Ireland, France, Italy, Spain, Portugal, Switzerland, Sweden, Norway, and Finland, among other countries.
Grandiosa

Pizza Grandiosa (colloquially also referred to simply as Grandiosa or Grandis) is the most popular brand of frozen pizza in Norway.
Production of the original Grandiosa started on 11 February 1980, then produced by Nora (now Stabburet) in Stranda in Sunnmøre. Grandiosa was one of the first frozen pizzas produced in Norway. The pizza became vastly popular and is still the most sold pizza brand in Norway, in defiance of increasing competition from other local and international brands. In 2002 Stabburet responded to increased competition in the frozen food segment by reviving the brand with creative marketing and several new versions of Grandiosa. The pizza is also exported to the neighbouring countries Sweden, Finland, Denmark, Poland, Iceland, and Faroe Islands, with the topping selection in Sweden and Finland differing substantially from the ones in Norway.
The pizza is subject to a lot of humorous debate, and is unquestionably a piece of modern culture, loathed and loved by Norwegians. It has been called the "modern national dish" by some, others claim it is "a piece of cardboard", "laziness in a box" and even "refrigerated evil".
In 2005 Grandiosa got its own unofficial book, Grandiosaland. The book contains stories about a man who had a broken jaw and had to put his Grandiosa in a blender to eat it, and many other stories about Grandiosa, and favourite Norwegian pastimes such as hyttetur (trips to cabins typically located close to the sea/fjords or up in the mountains), russetid (the close to lawless celebration of the high school graduation) and dugnad (the collective activity of helping one another with mutual tasks through unpaid and voluntary work of importance to the community).
Stabburet has used creative marketing to promote Grandiosa. Examples are their very successful SMS-vote marketing campaign for selecting new addition to the pizza in 2004.
Another example is their hit mobile ring tone "Respekt for Grandiosa" (Respect for Grandiosa) which was downloaded 300,000 times within 1.5 months. The song went No. 1 in Norway, topping the charts for 8 weeks, beginning in March 2006.
A total of 260 million pizzas have been sold. Twenty-four million units of Grandiosa are produced each year for the 5.4 million citizens of Norway.
In addition to the original Grandiosa, there exist different varieties.
62°18′46″N 6°56′44″E﻿ / ﻿62.31278°N 6.94559°E﻿ / 62.31278; 6.94559
Taco trucks on every corner

The phrase "taco trucks on every corner" was used by American activist Marco Gutierrez, the co-founder of Latinos for Trump, on September 1, 2016 which received widespread attention during that year's presidential election. During an interview with MSNBC, Gutierrez referred to emigration from Mexico, stating that "My culture is a very dominant culture, and it's imposing and it's causing problems. If you don't do something about it, you're going to have taco trucks on every corner."
His remarks subsequently met with both sarcasm and criticism, many mocking the statement on social media and sending #TacosOnEveryCorner to the top of Twitter's list of trending topics. Others expressed concern over his remarks, stating that he was using "coded language that politicians and pundits use to get away with explicitly racist messages — from crime to immigration and terrorism." Taco trucks were used as voter registration-information booths in Houston, Texas, and a nationwide Guac the Vote campaign was launched. NPR wrote that taco trucks "now straddle the worlds of political symbol and internet meme".
The phrase originated with Hispanic American activist Marco Gutierrez, a co-founder of the group Latinos for Trump, during an interview with MSNBC host Joy Reid on September 1, 2016 regarding the 2016 Donald Trump presidential campaign. The phrase was used within the context of a warning about the "dominance" of Mexican culture, underscoring Gutierrez's stance that emigration from Mexico should be more closely regulated. In an interview with Deutsche Welle on September 8, 2016, Gutierrez explained, "If you don't regulate the immigration, if you don't structure our communities, we are going to do whatever we want. We are going to take over. That is what I'm trying to say and I think what is happening with my culture is that its imposing [itself] on the American culture – and both cultures are reacting."
In a survey of 1,898 American adults conducted on September 3, 2016, market research firm YouGov reported that 58% would be happy "if there was a taco truck on your corner".
In an opinion poll of 744 likely voters conducted in Florida from September 4 to 6, 2016, polling firm Public Policy Polling reported that "tacos and taco trucks are pretty popular among voters who have opinions on them." The firm reported tacos had a +36% net favorability, and taco trucks had a +30% net favorability, with a "pretty significant party divide on the 'issue' of taco trucks".
Amor y Tacos

Amor y Tacos is a Mexican restaurant in Cerritos, California. Founded in 2013, it has been awarded a Bib Gourmand. The Cerritos-native Hip hop DJ crew Beat Junkies plays at the restaurant every Friday night.
Thomas Ortega opened Amor y Tacos in October 2013, but it officially debuted on November 4, 2013. The restaurant was a new pursuit by Ortega, who had previously opened other restaurants throughout Southern California, such as Ortega 120 in Redondo Beach. He had also worked with noted chefs Michael Cimarusti and Wolfgang Puck in the past.
DJ Yella and Lil Eazy-E performed at the restaurant in 2014.
Amor y Tacos serves Mexican, specifically Alta Californian, cuisine. The food is inspired by the head chef's, Thomas Ortega's, Chicano upbringing. Brussels sprouts, Yellowfin tuna tostadas, ceviche, calamari, esquites, chicharrón, mole tots, guacamole, broccolini, taquitos, tortilla soup, sopa de fideo, caesar salad, tacos, and nachos are served as starters. Burritos and quesadillas can be made al pastor or with carne asada, short ribs, carnitas, tinga, shrimp, vegetables, and bean and cheese. The main courses include American Angus strip steak, quesabirria, carnitas in salsa verde, taquitos, pork belly, burgers, chilaquiles, shrimp, pizza, mole, salmon, grilled cheese, and spaghetti. Churros and bread pudding are offered for dessert.
Танктай хөшөө

Танктай хөшөө нь Хувьсгалт Монгол танкийн бригадынханд зориулагдан бүтээгдсэн хөшөө юм. Хөшөөг 1968 оны 5 сарын 9-нд Улаанбаатарт нээжээ.
Монголын ард түмний хандивын хөрөнгөөр “Хувьсгалт Монгол” танкийн цувааг байгуулж 1943 онд Зөвлөлтийн армид бэлэглэж байсан түүхтэй бөгөөд энэхүү танк нь Берлин хүртэл аялан гарамгай гавъяа байгуулж БНМАУ, ЗХУ-ын есөн одонгоор шагнагджээ.
Хөшөөг байгуулахдаа налуу өндөрлөг төмөр бетон суурин дээр танкийг баруун зүг харуулан байрлуулж, суурийн зүүн хананд түүний явсан замыг сийлж, баруун хананд нь гавъяаны одонгуудыг нь товойлгон хийсэн байна. Хөшөөний энгэр талын алтан соёмбын доор "Монголын ард түмний хөрөнгөөр байгуулагдсан Хувьсгалт Монгол танкын бригад Хитлерийн Германы эсрэг дайнд оролцсон юм" гэж бичжээ.
Буган чулуун хөшөө

Буган чулуу нь Хүрэл зэвсгийн үед бичиг үсэггүй байх үед босгосон чулуун хөшөө бөгөөд ихэнх нь Монголд, бусад нь Төв Азийн баруун хэсгээр байдаг. Өндөр нь 1.5-7.5 м байх ба голчлон зүүн зүгт хандсан нь нарыг шүтэх үзэлтэй холбоотой. Дээр нь тамгатай төстэй тэмдгүүд бий. Гонзгой чулууг засч ихэнхдээ сүрлэг бугыг уран гоёмсгоор, загварчлан дүрсэлдэг учраас "буган хөшөө" хэмээн нэрлэдэг.
2023 оны 9-р сард ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн хорооны 45-р ээлжит чуулган болж Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дэх Буган чулуун хөшөөг дэлхийн өвд бүртгэхээр шийдвэрлэсэн болно.
Хөшөөн дээрх буга зэрэг амьтныг илүү гоёмсог, өвөрмөц маягаар дүрсэлснээрээ бусад төрлөөсөө ялгардаг ба бугыг нисэж буйгаар дүрсэлдэг юм.
Дундуураа 2 зураастай, мөн дугариг хүрээнүүдийг сийлсэн байдаг.
Саян-Алтайн загвартай буган чулуун хөшөөн дээрх амьтдын хөл нугараагүй шулуун байдаг, бугын дүрсийг өөрчлөлгүйгээр бодитоор дүрсэлдэг зэрэг олон шинжээрээ Баруун Евразийн буган чулуутай төстэй. Бар, гахай, буга, шувуу, мэлхий зэрэг амьтныг дүрсэлсэн байдаг
Одоогоос 3000 жилийн өмнө киммерийчүүд анх босгосон, эсвэл 1500 орчим буган чулууны ихэнх нь буюу 1341 нь Монголд байдаг тул Монголд үүссэн гэсэн 2 хувилбар байдаг.
Мөн буган чулуу дөрвөлжин булштай биш хиргисүүрийн соёлд хамаарагдах ба буган чулуу босгох заншил баруун зүгээс Монголд нэвтэрсэн гэсэн өөр нэг онол бий. Буган чулууг гол төлөв дөрвөлжин булшны баруун урд буланд босгосон байдаг. Монгол нутгийн төв, баруун хойд, зүүн өмнөд хэсэгт өргөн тархсан байдаг.
Монгол орны буган чулуун хөшөөний олонх нь Архангай, Булган, Хөвсгөл, Баянхонгор, Завхан аймгуудын нутагт тохиолддог. Монгол улсын нутгаас бугын дүрс сийлсэн чулуун хөшөө 550 гаруй олджээ. Энэ хөшөө нь баатар дайчин эрэгтэйчүүдэд зориулсан дурсгал бөгөөд түүнийг өвч бүрэн зэвсэгтэй нь дүрсэлсэн байдаг. Зарим хөшөөний дээд хэсэгт нар сар байдаг. Ер нь нар сар гал гурван дүрс нь нүүдэлчдээс суурьшмал Нанхиад зэрэгт дэлгэрсэн гэж түүх сударт байдаг бөгөөд Төв Азийн унаган гаралтай дүрслэл зүйл юм.
Зайсан толгой

Зайсан толгой нь Улаанбаатар хотын өмнө талд орших толгой юм. Улаанбаатар хотын төв хэсгийг тольдон харах боломжтой, Улаанбаатарынхны чөлөөт цагаа өнгөрөөх болон жуулчдын очих дуртай газруудын нэг.
Зайсан толгойн оройд Зөвлөлтийн дайчдын дурсгалын цогцолбор бий. Халхын голын байлдаанд эрэлхэгээр байлдаж амиа алдсан Зөвлөлтийн цэргүүдийн дурсгал болгож барьсан уг цогцолборыг 1969 онд архитектор А.Хишигтээр ахлуулсан уран барилгачид барьж эхэлсэн бөгөөд 1971 он буюу Ардын хувьсгалын 50 жилийн ойгоор нээлтээ хийсэн. Цогцолборын доод ханан дээр “Энд Зөвлөлтийн дайчдын дурсгалыг тэнгэрт нартай хамт мөнхлөв, газарт галтай цуг дархлав” гэсэн үгийг сийлжээ. Орой өөд 612 гаруй гишгүүр бүхий 300 метр урт шатаар өгсөж Зөвлөлтийн цэрэг эрийн хөшөө бүхий дугуй ханаар хүрээлэгдсэн талбайд хүрнэ. Талбайн төв дунд 3 метрийн голчтой мөнхийн гал буюу тулга байдаг бөгөөд амь үрэгдсэн дайчдын гэгээн дурсгалыг үүрд дурсан санахыг бэлгэдсэн байдаг. Дугуй хананы тойрог урт нь 60 метр бөгөөд төмөр бетоноор цутгаж хийжээ. Хананы гадна талаар Монгол Зөвлөлтийн гавъяаны одонгуудыг товойлгон сийлж Монгол үндэсний хээ угалзаар чимсэн байдаг бол хананы дотор талд шилэн шигтгэмэлийн аргаар урласан хоёр орны ард түмний найрамдалт харилцааг он дарааллаар илэрхийлсэн зураглал бий.
Зөвлөлтийн дайчдын хөшөөний цогцолборын нэг хэсэгт Берлин хүрсэн танкийн хөшөө багтана. Монголын ард түмний хандивын хөрөнгөөр “Хувьсгалт Монгол” танкийн цувааг байгуулж 1943 онд Зөвлөлтийн армид бэлэглэж байсан түүхтэй бөгөөд энэхүү танк нь Берлин хүртэл аялан гарамгай гавъяа байгуулж БНМАУ, ЗХУ-ын есөн одонгоор шагнагджээ. Хөшөөг байгуулахдаа налуу өндөрлөг төмөр бетон суурин дээр танкийг баруун зүг харуулан байрлуулж, суурийн зүүн хананд түүний явсан замыг сийлж, баруун хананд нь гавъяаны одонгуудыг нь товойлгон хийсэн байна. 2003 онд хотын төв болон Зайсангийн хоорондох замын уулзвараас нүүлгэж зайсанд аваачсан байна.
Хар дархадын шавийн ардууд хязгаар нутгаас хүрээнд ирээд Богд эзнийхээ морин зүгт орших энэ толгойн аманд буудаг байжээ. Мөргөлчид өвөр Зайсанд бууж, дээдэс нь мөргөл тахилга хийж өнгөрдөг байсан учир тэр үеэс буюу 1978 оноос "Зайсан толгой" хэмээн нэрлэх болсон байна. Зайсан гэдэг нь Богдын их шавийн отгийн даргыг нэрлэдэг. Мөн энэ үеэс Манжийн Монгол сайд Юндэндоржийн санаачилгаар Туул голын боргиог ариулан тахиж "Ариун болтугай" гэсэн төвөд үгийг чулуугаар өрж тавьсан түүхтэй.
Гэвч Ардын хувьсгалын 15 жилийн ойг тохиолдуулан "Соёмбо" үсэг болгон, хажуу дахь тоог жил бүр өөрчлөх болжээ.
Монголын философийн холбоо

Монголд философийн сургалт, судалгаа зохион байгуулалттай хөгжиж, мэргэжилтэн бэлтгэх болсноос хойш төр засгийн зүгээс анхаарал хандуулж олон нийтийн байгууллага байгуулж байжээ. МАХН-ын Төв хорооны нарийн бичгийн дарга нарын зөвлөгөөний 1973 оны 10-р дугаар сарын 3-ны өдрийн “Монголын Философич, Социологичдын Холбоо байгуулах тухай” 322 тоот тогтоол гарсан байна. 1973 онд Болгарын Варнад зохион байгуулагдсан Дэлхийн философийн XV Их хуралд манай төлөөлөгчид оролцсон. 1978 оны 8-p сарын 26-аас 9-р сарын 2-нд болсон Дэлхийн философийн XVI Их хурлын захиргааны зөвлөлийн хуралдаанаар Монголын Философич, Социологичдын Холбоог Философийн Олон Улсын Нийгэмлэгүүдийн Холбоо буюу FISP -д гишүүнээр элсүүлжээ.
1948 онд Олон улсын философийн институтийн удирдлага Р.Байэрийн санаачилгаар Философийн Олон Улсын Нийгэмлэгүүдийн Холбоо (FISP) Амстердамд байгуулагдсан. Тус холбоо нь 130-аад орны 1200 орчим их сургуулийн философийн тэнхим, факультетийн багш, судлаачид 13000 гаруй гишүүдийг хамарсан үндэсний 105 холбоо, Олон улсын 38 холбоо, 2 Олон улсын байгууллагыг эгнээндээ нэгтгэжээ.
2008 оноос Философийн сургалт, судалгааны үр дүнг түгээн дэлгэрүүлэх, сурталчлах зорилгоор Монголын Философийн Холбоо Төрийн бус байгууллагыг (Mongolian Philosophical Association) байгуулж, ШУА-ийн ФСЭХ-ийн захирал, профессор Г.Чулуунбаатарыг Ерөнхийлөгчөөр сонгосон. 2010 оны 11-р сарын 22-ны өдөр Монголын Философийн Холбоо нь Олон Улсын Философийн Нийгэмлэгүүдийн Холбооны (FISP) гишүүнээр элссэн.
2009 оны 8-р сарын 26-нд “Зүүн Азийн иргэншил ба буддизм” сэдэвт Олон Улсын эрдэм шинжилгээний бага хурал зохион байгуулж, Монгол, ОХУ, БНХАУ, БНСУ, Канад зэрэг орны 24 судлаач илтгэл хэлэлцүүлсэн. Илтгэлийн эмтхэтгэл “Зүүн Азийн иргэншил ба буддизм” нэрээр хэвлэгдэж нийтийн хүртээл болсон. 2018 онд Дэлхийн философийн XXIV их хуралд Монгол Улсаас 10 судлаач оролцжээ.
Удирдах зөвлөлː МФХ- ны Удирдах зөвлөл 11 гишүүнтэй.
Webː http://mongolianphilosophy.org/
Facebookː Mongolian Philosophical Association
Найдангийн Эрдэнэпэл

Н.Эрдэнэпэл (1887-1965) нь Монголын Гандантэгчэнлин хийдийн хамба ламаар 1944-1960 онд ажиллаж байсан.
Тэрээр хуучин Далай Чойнхор вангийн хошуу, одоогийн Завхан аймгийн Их-Уул сумын нутаг 5 дугаар баг, Идэрийн гол хэмээх газар 1887 онд төржээ. Халх. Бага наснаасаа Тариатын хүрээнд шавилж байгаад 19 настай Гандан хүрээнд ирж Сангай аймагт суун, Дашчоймбэл дацанд цанид, чойрын гүн ухааны номонд суралцсан. Их хүрээнд шавилан сууж байхдаа Сангайн аймгийн гэсгүй байсан.
1925-1929 он хүртэл Гандан хүрээнд шашны захиргааны тэргүүлэгчээр сонгогдон ажиллаж байсан. Мөн Богдын ордонд төвөд үсгийн бичээч, 1927 онд Судар бичгийн хүрээлэнгийн нэрээр Зөвлөлт улсын Москва хотноо болсон шашны хуралд төлөөлөгчөөр оролцсон.
1928-1929 онд Судар бичгийн хүрээлэнгийн номын ази зүгийн хэлний ном хадгалагч, 1929-1932 онд Шашны захиргааны тэргүүлэгчийн албыг хашиж байв. Найдангийн Эрдэнэпэл нь цанид, чойрын гүн ухааныг судалсаар 1933 онд Дашчойнбэл дацанд гавжийн дамжаа барьжээ. 1936-1937 онд Лам нарын сэтгүүлийн эрхлэгч. 1938-1941 онд гэрээр хувийн ажилтай байсан.
1944 онд Шинжлэх ухааны хүрээлэнгийн харьяа Түүхийн музейн тайлбарлагчаар ажиллаж байжээ.
Н.Эрдэнэпэл, Т.Гомбодорж, Г.Бат-Очир, Р.Гарамсэд, М.Галаарид, Л.Лувсан, О.Дагважанцан нарын лам байсан хүмүүсийн хүсэлтээр Улсын бага хурлын 1944 оны 34 дүгээр тогтоол гарч, Улаанбаатарт Мөргөлийн дуганыг нээсэн.
Арван зургаадугаар жарны хөх бичин жил 1944 оны 5 сарын 10-нд Гандан хийдийг дахин сэргээхэд хурж Гандантэгчэнлин хийдийн хамба ламаар 1960 он хүртэл тасралтгүй ажилласан. Олон Улсын Монголч эрдэмтний анхдугаар Их хуралд зориулан Эртний Энэтхэгийн уран зохиолын гайхамшигт дурсгал “Үүлэн элч”-ийг төвөд хэлнээс орчуулсныг академич Б.Ринчен 1963 онд эрхлэн хэвлүүлж нийтийн хүртээл болгожээ. 1956 онд шашин номын үйл хэрэгт оруулсан хувь нэмэрийг үнэлж Гандан хийдээс Чин бишрэлт цол олгосон.
Тэрээр 1965 онд Улаанбаатар хотноо таалал болжээ.
Бүтээл:
Шагдарын Уянга

Шагдарын Уянга (1966 онд Төв аймгийн Зуун мод хотод төрсөн-2001 онд нас барсан)- Монголын яруу найрагч. Яруу найргийн "Болор цом" наадамд удаа дараа шагналт байранд орсон.
Ш.Уянга дунд сургуулиа төгсөөд ЗХУ-ын Москвагийн Сансарын геодез зураг зүйн дээд сургууль, МУИС-ийн физикийн ангийг төгсжээ.
Тэр их дээд сургуульд багшлахын хамт яруу найраг туурвиж, орчуулга хийдэг байжээ. Тэрээр 16 наснаасаа шүлэг бичин, 18 насандаа оросын алдарт яруу найрагч Михаил Лермонтов, Сергей Есенин нарын шүлгийг орос хэлнээс орчуулж байсан юм.
Тэр бас "Чойном хаана байна" телевизийн кинонд яруу найрагч Р.Чойномын дүрийг бүтээжээ. Түүнийг нас барсны дараа эгч дүүс нь яруу найраг, орчуулгын бүтээлийг нь эмхэтгэж "Гандан уулын цэцэг" номыг 2002 онд хэвлүүлсэн байна. Мөн 2016 онд "Гандан уулын цэцэг" номын хоёр дахь боть хэвлэгдэн гарсан.
Ш.Уянга анхны чөлөөлт хэвлэлүүд болох "Капитал", "Комментари" , "Монгол тамга" зэрэг олон сонин санаачлан хэвлэж, "Бодлын солбицол", "Улаанбаатар" зэрэг төвийн сонинд хариуцлагтай нарийн бичгийн дарга, редактор, Монгол Улсын Соёлын яаманд мэргэжилтнээр ажиллаж байсан.