Ékosida

Ékosida (Yunani: oikos - paranti cicing, jeung Latin: cadere - maéhan) nyaéta karuksakan sumber daya jeung ékosistem anu dipikabutuh dina kahirupan manusa ngalangkungan éksploitasi lingkungan jeung sumber daya alam sacara masif. Independent Expert Panel (IEP) ngahartikeun ékosida minangka "tindakan anu ngalanggar hukum atawa tindakan sembarangan anu dilakukeun kalayan sadar yén aya kamungkinan gedé terjadina karuksakan lingkungan anu parah, nyebar, atawa jangka panjang akibat tina tindakan éta".
Sipat tina ékosida nyaéta ngaruksak lingkungan jeung maéhan manusa sacara babarengan, utamana di wewengkon anu ngalaman kamiskinan. Ékosida bisa nyababkeun karuksakan lingkungan anu ngabalukarkeun rupa-rupa masalah sosial, budaya, sarta kaséhatan manusa di sabudeureun lingkungan éta. Masarakat anu kakeunaan pangaruh ékosida bisa ngalaman krisis ékonomi alatan kaleungitan sumber daya ékonomi jeung pakasaban. Ékosida ogé bisa nyababkeun panyakit anu maéhan dina awak manusa, ngarobah budaya, jeung ngirangan keeratan interaksi sosial antara warga.
Istilah ékosida munggaran diperkenalkan ku saurang ahli biologi jeung ahli botani ti Amérika Serikat anu ngaranna Arthur W. Galston. Ékosida ieu diangkat dina acara Konférénsi Pertanggungjawaban Perang anu diayakeun di Washington. Dina harti ieu, ékosida dihartikeun minangka hiji jebakan kapitalisme global akibat kagagalan pangwangunan anu tuluy micu tindakan ékosida. Dina awalna, ékosida dipikaharti minangka bentuk kabrutalan tentara Amérika Serikat anu ngalakukeun serangan ka Barisan Nasional pikeun Pembébasan Viétnam Kidul salila Perang Viétnam. Dina leuweung-leuweung anu dipaké pikeun nyumput, tentara Amérika Serikat nyebarkeun 19.000 ton zat kimia bahaya. Zat kimia ieu nyababkeun gén manusa, flora, jeung fauna di sabudeureunana robah sarta maot. Sanggeus istilah ieu diperkenalkan, ékosida janten istilah anu populér di kalangan aktivis lingkungan. Para aktivis ngagunakeun istilah ieu pikeun ngagambarkeun panghancuran lingkungan sacara masif.
Tindakan ékosida bisa dilakukeun ku loba pihak, utamana ku masarakat jeung politikus. Ékosida henteu kajadian sacara alami sabab tindakan pikeun ngancurkeun sumber daya alam teu mungkin lumangsung tanpa struktur atawa cara anu sistematis.
Jenis ékosida anu paling ilahar nyaéta alih fungsi leuweung sacara teu dikendali. Alih fungsi ieu biasana ditujukeun pikeun kagiatan panambangan, pariwisata, jeung perkebunan. Sajaba ti éta, aya ogé jenis ékosida séjén saperti karuksakan habitat sato, nguras populasi lauk, karuksakan laut, sarta pangolahan cai bersih jeung pangelolaan runtah anu goréng.
Salah sahiji bentuk ékosida nyaéta deforestasi anu lumangsung di Indonésia. Indonésia mangrupa salah sahiji nagara kalayan tingkat deforestasi anu panggancangna di dunya. Dina taun 2020, kira-kira 49,1% lahan di Indonésia masih katutup ku leuweung, jumlah ieu jauh ngirangan dibandingkeun taun 1950, anu waktu éta 87% luas lahan masih katutup leuweung.
Saprak taun 1970-an, tindakan deforestasi di Indonésia terus ningkat alatan produksi kayu gelondongan, perluasan lahan perkebunan, sarta pertanian Dina mangsa kiwari, deforestasi loba disababkeun ku industri minyak kelapa sawit,[16] anu parantos loba dikritik alatan pangaruh négatipna kana lingkungan jeung panggusuran warga lokal atawa komunitas adat.
Situasi ieu ngajadikeun Indonésia salaku salah sahiji panghasil émisi gas rumah kaca panggedéna di dunya anu asalna ti leuweung. Sajaba ngaruksak lingkungan jeung ngaganggu kestabilan warga lokal, tindakan deforestasi ogé janten ancaman serius pikeun kelangsungan hirup spésiés asli jeung éndemik di daérah anu kapangaruhan. International Union for Conservation of Nature (IUCN) ngidentifikasi 140 spésiés mamalia di Indonésia salaku spésiés anu terancam punah, sareng 15 spésiés diantarana digolongkeun kritis, sapertos jalak bali, orangutan sumatra, jeung badak jawa.