Hudson River School

Hudson River School ("Skol an Hudson") a reer eus ul luskad livouriezh a voe e Stadoù-Unanet Amerika adalek ar bloavezhioù 1820 betek ar bloavezhioù 1870, ennañ livourien gweledvaoù levezonet gant ar Romantelezh.
An izili gentañ a veze awenet gant traoñienn ar stêr Hudson, koulz ha gant ar Menezioù Adirondacks e biz stad New York, ar Menezioù Catskill e gevred an hevelep stad, hag ar White Mountains e New Hampshire.
An eil remziad livourien a livas e New England, e proviñsoù-mor Kanada (New Brunswick, Nova Scotia ha Prince Edward Island), e kornôg SUA hag e Suamerika.
Evit doare ez eo bet savet an anv Hudson River School e 1879 gant an arzvarnour Clarence Cook (1828-1900) pe gant ar gweledvaour H. D. Martin (1836-1897), da lavaret eo goude mare al luskad, pa oa troet an dastumerien war-du al luskad gall École de Barbizon a oa ivez war e dremenvan goude marv e ziazezer pennañ, Camille Corot (1796-1875).
Ne oa ket an Hudson River School ul luskad gwirion avat, ur c'hiz e oa kentoc'h, pa ne veze ket darempredoù etre an holl arzourien hag arzourezed : kalzik anezho ne anavezent ket ar re all, disheñvel e oa o orin hag o red-micher.
Stadoù-Unanet Amerika eo awen bennañ an Hudson River School, dre deir dodenn : dizoleiñ, ergerzhout ha trevadenniñ. Diskouezet e vez dre ar munud maezioù ma vez peoc'h etre an dud hag an natur, en un doare gwirheñvel hogen dreistkaeraet a-wezhioù — da skouer : labour-douar peoc'hus en un dremmva zizoñv, d'ar mare ma vezed o tistruj an natur e traoñienn an Hudson.
Kement-se holl a oa levezonet gant livourien europat evel ar Gall Claude Lorrain (~1600-1682), hag ar Saozon J. M. W. Turner (1775-1851) ha John Constable (1776-1837) e-touez re all.
Meur a ezel eus an Hudson River School a oa ivez izili eus an Düsseldorfer Malerschule, Skol livouriezh Düsseldorf, m'o devoa desket gant ar mestr hessenat Paul Weber (1823-1916).
Kenemglev zo evit lakaat Thomas Cole (1801-1848) da ziazezer al luskad. Er bloaz 1825 e savas gant an Hudson kent kerzhet betek ar Menezioù Catskill ma voe an den kentañ o lakaat ar gweledva war al lien. Buan e voe heuliet gant e geneil A. B. Durand (1796-1886) ha livourien all, en o zouez ar familh Hart genidik eus Bro-Skos : William (1823-1894), e vreur James McDougal (1828-1901) hag e c'hoar Julie (1836-1913).
Ur perzh boutin d'an dud-se e oa o c'harantez evit ar vro, an natur hag ar berc'hentiezh ; techet e vezent ivez da zisfiziout diouzh diorroadur armerzhel ha kalvezoniel SUA.
Goude marv Th. Cole d'an oad a 47 vloaz e 1848 e voe kaset al luskad gant A.B. Durand, a voe kadoriad an National Academy of Design e New York, J. F. Kensett (1816-1872), S. R. Gifford (1823-1880) ha F. E. Church (1826-1900). Gant an tri arzour diwezhañ-se e voe diazezet ar Metropolitan Museum of Art ("MET") e New York.
Etre 1855 ha 1875 e voe livet an darn vuiañ eus oberennoù an eil remziad. Luminism a voe graet eus labour kalzik anezho, en arbenn d'an doare ma livent ar gouloù war ar gweledvaoù hag an askedoù anezhañ war an dour.
Koulz F. E. Church hag Albert Bierstadt (1830-1902) a oa levezonet gant Skol Düsseldorf ; brudet-bras e oant dre o zaolennoù a ziskoueze an natur en Amerika evel ma ne oa bet gwelet biskoazh : ec'hon, dizoñv hag hollgaer. D'ar mare-se e voe trevadennet tiriadoù ar C'hornôg, etre ar Mississippi hag ar Meurvor Habask ; d'ar mare-se ivez e voe krouet ar Parkoù Broadel kentañ diwar atiz ar Skosad John Muir (1838-1914) hag ar parkoù kentañ e kêrioù SUA.
Meur a livourez a voe lakaet da izili an Hudson River School : Harriet C. C. Peale (1799-1869, a livas ar Menezioù Catskill ; Eliza Pratt Greatorex (1819-1897), a voe an eil maouez dilennet en National Academy of Design ; Julie Hart Beers, a live e New York hag e New Jersey ; Susie M. Barstow (1836-1923), un alpaerez hag a livas ar Menezioù Catskill hag ar White Mountains.
Peuzankouaet e voe an Hudson River School e dibenn an XIX kantved. War-c'horre e teuas en-dro goude ar Brezel-bed kentañ, moarvat en abeg d'ur santad broadelour. War ziskar ec'h eas he brud betek ar bloavezhioù 1960, a-raok ma vefe lakaet oberennoù war ziskouez e meur a virdi stadunanat gouestlet d'al luskad.