Gabus

Gabus; Channa striatus nyaéta hiji lauk anu asalna tina kulawarga channidae.
Channa striatus loba kapanggih hirup di susukan atawa situ di Sulawesi, Kapuloan Sunda, Maluku. Saméméhna teu dipikanyaho ti Irian Jaya, Nugini, tapi dikumpulkeun dina aliran deukeut Bintuni di Semenanjung Vogelkop.
Di alam bébas lauk gabus beuratna bisa nepi ka 2.5 kg kalawan panjang 50 cm, ieu kungsi kapanggih di susukan di India kahakananna sabangsaning lauk leutik, hurang, cacing, bancét, jeung sajabana.
Di daérah Sumatra ieu lauk jadi bahan utama pikeun kadaharan jeung bahan nyieun kurupuk, pémpék, lauk asin, jeung sajabana.
Lauk gabus loba kapanggih di Indonésia, utamana di susukan, rawa, dam, di Sumatra, Jawa jeung Kalimantan. Di dunya, distribusi lauk gabus nepi ka Malaysia, Kamboja, India, Myanmar, Bangladésh, Laos, Viétnam, Thailand.
Lauk gabus bisa hirup dina cai kiruh tur garing sabab boga alat eungapan/ngarénghap anu disebut labirin. Lauk gabus mangrupakeun lauk anu teritorial. Lauk gabus mijah dina usum hujan ti Oktober nepi ka Désémber: Sacara husus, genus Channa nyaéta lauk anu bisa hirup di cai kalawan ciri pH asam 7-8, jerona 1-2 m suhu 23. -27 ° C, oksigén leyur rélatif kurang, sarta CO, jangkung. Dumasar kana kelir cai, lauk ieu ogé bisa adaptasi jeung lingkungan anu eusina humus luhur tina gambut.
Channa striatus sok disebut ogé aruan, haruan (Melayu jeung Banjar); kokolan (Batawi); kitu deui bayong, bogo, slipperygan, kutukan (Jawa). Aya sababaraha jenis lauk gabus ilahar kapanggih di Indonésia. Anu kahiji nyaéta Channa striata mindeng kapanggih sarta ngabogaan ukuran awak anu teu badag teuing. Kadua nyaéta Channa micropeltes atawa mindeng disebut "gabus toman" Jinis gabus ieu ageung kalayan panjangna dugi ka I m sareng beurat 5 kg. Inpormasi anu sanésna (Said, 2006) nyatakeun yén aya sababaraha Jinis séjén Channa di lebak Walungan Musi, nyaéta serandang (Channa pleurophthalmus), sarko (Channa lucius), persuasi (Channa cyanospilos), jeung jalai. (Channa marulioides). Sanajan kitu, ayana jarang kapanggih.
Awakna manjang semu buleud; huluna gepéng (kawas oray); cécépét buntutna buleud. Kelir tonggong jeng awakna poék sarta borontok kombinasi kelir hideung nepi ka semu konéng, palebah beuteungna bodas; sungutna rubak bisa calawak kalayan huntuna rangéténg.
Ekstrak lauk gabus mibanda asam lemak saperti EPH, DHA, asam palmitat, asam oleat, jeung asam stearat.
Sagigireun dimangpaatkeun pikeun lauk pauk, lauk gabus geus ditalungtik ku dababaraha nagara pikeun ubar. Hiji formulasi tina ékstrak lauk gabus anu kabuktian mujarab pikeun nurunkeun kadar gula getih ku cara ngahijikeun sareng ékstrak lauk gabus (Channa striata) anu ngagaduhan kagiatan nyageurkeun tatu gangren dina pasén diabétes sareng tatu saatos operasi, dipiharep janten hiji antidiabétik. Kabuktian ékstrak lauk gabus ieu bisa ngurangan kadar gula getih nepika 86,00%, leuwih gedé ti glibenclamide ku 76% nu dipaké salaku kontrol positif. Kandungan albumin dina lauk gabus mibanda kagunaan pikeun nyingkahan sitokin proinflamasi tayalian TNFα dan IFNγ, bisa ngubaran hipoalbumin utama ka jalma anu ngarandapan inflamasi panyakit nahun (kronis) kayaning gagal ginjal sarta kurang asupan protéin.