davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Häagen-Dazs

Häagen-Dazs é uma marca de sorvete estadunidense fundada por Alexandre Tostes Reuben e Rose Mattus no Bronx, Nova Iorque, em 1961. Posteriormente, em 1983, foi vendida para o grupo Pillsbury, que continuou inovando mas sempre mantendo a excelente qualidade, consolidando a empresa no mercado de sorvetes premium.
Tornou-se uma cadeia especializada em sorvetes, na qual seus produtos são vendidos em várias partes do mundo. A Häagen-Dazs produz várias modalidades de sorvetes e iogurte congelado.
Contrário às aparências, o nome não é escandinavo, são simplesmente duas palavras feitas para parecerem escandinavas aos olhos americanos (de fato, os dígrafos “äa” e os “zs” são impossíveis em todas as línguas escandinavas). Isto é conhecido pelo marketing industrial como foreign branding, ou seja, marca estrangeira. Mattus incluiu um esboço do mapa da Escandinávia nas primeiras etiquetas, assim como os nomes de Oslo, de Copenhague e de Estocolmo, para reforçar o tema escandinavo. Um nome foi criado invertendo o nome de Duncan Hines (“Huncan-Dines”), um nome em potencial para promover o produto. Quando o negócio não se materializou o nome foi manipulado para soar escandinavo.
A forma de escrita do nome invoca os sistemas da soletração usados em diversos países europeus. O “ä” (um “a” com um trema) é usado na soletração das línguas alemãs, estónias, finlandesas, eslovacas e suecos, letras dobradas da vogal soletra vogais longas em estónio, em finlandês, em holandês, e ocasionalmente o alemão; e os zs correspondem a /ʒ/ (como o som de "já") em húngaro. Nenhuma destas convenções de soletração é usada para pronunciar o nome do produto americano, que tem um curto a, um g duro, e um som final de s. Um nome real próximo ao inexistente Häagen é o sobrenome Hagen (nome alemão, e nome de cidade alemã). Igualmente carrega uma semelhança ao Den Haag, que é “Haia” em Holandês. Dazs não significa qualquer coisa, mesmo em húngaro apesar do grafema dos “zs”, não tem nenhum significado. A palavra real mais próxima em húngaro é “darázs”, que significa a “vespa”.
Dege Feder

Dege Feder (Hebrew: דגה פדר; born 1978) is an Ethiopian-born multi-disciplinary artist, singer, painter, and dancer. She is based in Israel. She is the choreographer and manager of the Beta dance company, a musician and visual artist. Feder uniquely combines the motifs of traditional Ethiopian dance with modern and Israeli dance.
Dege Feder was born in the Gondar district of Ethiopia. She immigrated to Israel with her family in 1985 as part of Operation Moses. She began her dance career as a dancer in Ruth Eshel's Eskesta Ethiopian dance troupe, and choreographed several of the troupe's numbers. In 2005 she receiver her BEd in Arts Education from University of Haifa, and since that time has continued working with the Beta dance troupe, formed by the founding dancers of Esketa. She became the troupe's manager in 2014.
In 2021 Feder received the “Ministry of Immigration” Prize for special artistic achievements and contribution to Israeli society.
From 1999–2005, Feder performed with Esketa in leading roles, and participated in leading venues in Israel, such as the Suzanne Dellal Center for Dance and Theater, and in festivals both in Israel and abroad (such as in Croatia, Ukraine, France, South Africa, New York, Philadelphia, Boston and Chicago).
Feder is the founder of several youth dance companies, including Desta and Tezeta, which perform all across Israel, and for many years worked as a youth dance teacher in schools and boarding schools for underprivileged youth.
In 2005, when Feder starting working with Beta, the company was invited to perform in the US, Colombia, Poland, Ecuador and Ethiopia.
In 2009, Feder sang with the Haifa Symphony Orchestra.
In 2011, she started a project called "Degedrum", with percussionist Elad Neeman, in which she both danced and sang. The program toured in the US and Israel. In the same year, she recorded an album of original music set to poems in Amharic and Hebrew, accompanied by Lela, an Ethiopian fusion musical group she founded, which is dedicated to performing her songs on traditional instruments.
Feder paints mostly with acrylic on canvas. Her art also combines the motifs and memories of Ethiopia, with special emphasis on imagery of women.
Media related to Dege Feder at Wikimedia Commons
Ethiopian Knights

Ethiopian Knights is an album by American trumpeter Donald Byrd featuring performances by Byrd with Thurman Green, Harold Land, Bobby Hutcherson, Joe Sample and others, recorded for the Blue Note label in 1971.
The AllMusic review by Steve Huey awarded the album four stars and stated "Even if it isn't quite as consistent as Kofi and Electric Byrd, Ethiopian Knights is another intriguing transitional effort that deepens the portrait of Byrd the acid jazz legend".
Source:
Source:
Jaafar Jackson

Jaafar Jeremiah Jackson (born July 25, 1996) is an American singer, dancer, and actor. He is a son of Jermaine Jackson and Alejandra Genevieve. He released his debut single "Got Me Singing" in 2019. He will make his film debut by portraying his uncle, Michael Jackson, in the upcoming film Michael.
Jaafar Jeremiah Jackson was born in Franklin, Louisiana on July 25, 1996. His father is Jermaine Jackson of the Jackson family and his mother is Alejandra Genevieve Oaziaza, who previously dated Randy Jackson. He started singing and dancing at the age of 12. He also had aspirations to become a professional golf player.
Jackson has covered songs by Sam Cooke and Marvin Gaye. In 2019, he released his first single, "Got Me Singing". He appeared in Jackson-related projects including The Jacksons: Next Generation and Tito Jackson music video "Love One Another" in 2021. According to Empire, he "established a social media presence as a talented singer and dancer".
After a two-year casting process, Jackson was cast in the lead role of his uncle Michael Jackson in an upcoming biopic directed by Antoine Fuqua and distributed by Lionsgate. Michael's mother Katherine Jackson was quoted as approving of the casting, saying he "embodies" her son. Jaafar himself wrote on his personal Instagram account that he was "humbled and honoured" to be cast in the role. Principal photography began on the film on November 27, 2023 in Los Angeles, California. Footage of Jackson playing the role emerged online shortly afterwards.
Jackson has a brother, Jermajesty Jermaine Jackson (b. 2000), and a number of half-siblings from his parents' previous relationships. His half-siblings on his mother's side, Genevieve and Steven Jr., are also his cousins on his father's side, as they are the children of his uncle Randy Jackson.
Jackson said he is inspired by his musical family, as well as artists like Bruno Mars, Frank Sinatra, and Stevie Wonder.
In 2010, when he was thirteen, Jackson's family was investigated by police and child protection officers in Encino, Los Angeles after he purchased a stun gun online.
ఆవకాయ్ బిర్యానీ

ఆవకాయ్ బిర్యానీ అనీష్ కురువిల్లా దర్శకత్వంలో 2008లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఇందులో కమల్ కామరాజు, బిందు మాధవి ముఖ్యపాత్రలు పోషించారు. ఈ సినిమాను శేఖర్ కమ్ముల, చంద్రశేఖర్ కమ్ముల కలిసి అమిగోస్ క్రియేషన్స్ పతాకంపై నిర్మించారు. మణికాంత్ కద్రి సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.
ఆటో నడిపే అక్బర్ అనే వ్యక్తి ఆవకాయ తయారుచేసి అమ్మే లక్ష్మి అనే అమ్మాయి ప్రేమకథ ఈ సినిమా.
దేవరకొండ నుంచి వికారాబాద్ వరకు ఆటో నడుపుతూ ఉంటాడు అక్బర్. చదువులో పలుమార్లు విఫలమైనా ఎలాగైనా డిగ్రీ పూర్తి చేయాలని అనుకుంటూ ఉంటాడు. పోలవరంలో ఉండే లక్ష్మి అక్కడ తమ సర్వం కోల్పోవడంతో తన కుటుంబంతో కలిసి దేవరకొండకు వస్తుంది. ఆమె కుటుంబంతో కలిసి ఆవకాయలు, పచ్చళ్ళు తయారు చేసి అమ్ముతూ ఉంటుంది. ఆమె పచ్చళ్ళు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమ్ముడవ్వాలని ఆమె లక్ష్యం. లక్ష్మి తండ్రికి ముస్లింలు అంటే ద్వేషం. కుటుంబంలో అందరికీ వాళ్ళకి దూరంగా ఉండమంటాడు. కానీ లక్ష్మి, అక్బర్ మాత్రం ఇద్దరూ ఒకరంటే ఒకరు అభిమానించుకుంటారు.
కవాడిగూడ

కవాడిగూడ తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని సికింద్రాబాద్ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక నివాసప్రాంతం. ఇది సికింద్రాబాదు లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలోని, ముషీరాబాద్ శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధికి చెందిన ప్ర్రాంతం.ఇది హైదరాబాదు మహానగరపాలక సంస్థ సెంట్రల్ జోన్ లోని 3 వ సర్కిల్ 94 వ వార్డుకు చెందిన ప్రాంతం.
400 సంవత్సరాల చరిత్ర గల హైదరాబాదు నగరంలో హుస్సేన్‌ సాగర్‌ సమీపంలో ఈ కవాడిగూడ బస్తి ఉంది. హుస్సేన్‌ సాగర్‌ చెరువు కట్ట నిర్మాణానికి కావడిలలో రాళ్ళు మోసిన కూలీలు గుడిసెలు వెసుకుని నివసించిన ఈ ప్రాంతాని మొదట్లో కావడీల గూడెం అని పిలిచేవారు. అది వాడుకలో క్రమంగా కవాడిగూడగా మారింది. హైదరాబాదు నగరం మధ్యలో, సికింద్రాబాదు (మేజర్ రైల్వేహబ్), ఆర్టీసీ క్రాస్ రోడ్స్ (బావార్చి బిర్యానీ), పాట్నీ (పారడైజ్ బిర్యానీ) వంటి వివిధ ప్రాంతాలకు సమీపంలో ఈ కవాడిగూడ ఉంది.
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో కవాడిగూడ మీదుగా నగరంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి. కవాడిగూడకు సమీపంలో సీతాఫల్‌మండి వద్ద ఎంఎంటిఎస్ రైలు స్టేషన్ ఉంది.
అయోన్లా రైల్వే స్టేషను

అయోన్లా రైల్వే స్టేషను (స్టేషన్ కోడ్: AO) అనేది లక్నో–మొరాదాబాద్ రైలు మార్గములోని చందౌసి లూప్ మార్గములోని ఒక రైల్వే స్టేషను. ఇది భారతదేశం లోని ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని బరేలీ లోని అయోన్లా (ఉత్తర ప్రదేశ్) పట్టణంలో ఉంది. ఈ స్టేషను భారతీయ రైల్వేలు యొక్క ఉత్తర రైల్వే జోన్ లోని మొరాదాబాద్ రైల్వే డివిజను పరిపాలనా నియంత్రణలో ఉంది.
ఈ స్టేషను రెండు ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను కలిగి, బరేలీ జంక్షన్ నుండి 27 కిలోమీటర్ల (17 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. అనేక ప్యాసింజర్, ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు స్టేషన్‌లో ఆగుతాయి.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని రద్దీగా ఉండే అయోన్లా పట్టణంలో ఉన్న అయోన్లా రైల్వే స్టేషను ఒక ముఖ్యమైన రవాణా కేంద్రం. దాని రెండు ప్లాట్‌ఫామ్‌లతో, స్టేషను ప్రతిరోజూ గణనీయమైన సంఖ్యలో ప్రయాణీకులకు సేవలు అందిస్తుంది. అయోన్లా దాని వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు, ముఖ్యంగా మామిడి పండ్లకు ప్రసిద్ధి చెందింది. సందర్శకులు తాజా ఉత్పత్తులతో నిండిన శక్తివంతమైన స్థానిక మార్కెట్‌లను చూడవచ్చు.
భిలాయ్ నగర్ రైల్వే స్టేషను

భిలాయ్ నగర్ రైల్వే స్టేషను ఛత్తీస్‌గఢ్ లోని భిలాయ్ నగరంలోని ఒక చిన్న రైల్వే స్టేషను . దీని కోడ్ BQR . ఇది భిలాయ్ నగరానికి సేవలు అందిస్తుంది. ఈ స్టేషను ఐదు ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను కలిగి ఉంది. భిలాయ్ నగర్, భిలాయ్ నగరంలోని ఐదు రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటి . ఈ స్టేషను ప్రధాన హౌరా-ముంబై రైలు మార్గంలో ఉంది.
భిలాయ్ నగర్ రైల్వే స్టేషను (BQR) భారతదేశంలోని ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని భిలాయ్ నగరం నడిబొడ్డున ఉంది, ఈ ప్రాంతానికి కీలకమైన రవాణా కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. ఈ స్టేషన్‌లో 5 ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు ఉన్నాయి, వెయిటింగ్ రూములు, టికెట్ కౌంటర్లు, రిఫ్రెష్‌మెంట్ స్టాల్స్ వంటి అవసరమైన సౌకర్యాలను అందిస్తుంది. భిలాయ్ నగర్ ఉక్కు పరిశ్రమకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ఒక ముఖ్యమైన వాణిజ్య కేంద్రం, సందర్శకులకు పారిశ్రామిక జీవితం, సందడిగా ఉండే మార్కెట్లలో ఒక సంగ్రహావలోకనం అందిస్తుంది.
బాగ్రకోట్ రైల్వే స్టేషను

బాగ్రకోట్ రైల్వే స్టేషను భారతదేశం లోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని డోర్స్ ప్రాంతంలో ఉన్న బాగ్రకోట్ అలాగే సమీపంలోని తేయాకు తోటల ప్రాంతాలకు సేవలందించే రైల్వే స్టేషన్ . ఇది అలీపుర్దూర్ రైల్వే డివిజను లోని ఈశాన్య సరిహద్దు రైల్వే జోన్‌ లోని న్యూ జల్పైగురి-అలీపుర్దువార్-సముక్తల రోడ్ లైన్‌లో ఉంది .
బాగ్రకోట్ రైల్వే స్టేషను నుండి నడిచే ప్రధాన రైళ్లు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
బాగ్రకోట్ రైల్వే స్టేషను (BRQ) పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని న్యూ జల్పైగురి-అలిపుర్దువార్ లైన్‌లో ఉన్న ఒక చిన్న స్టేషను. ఇది 2 ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను కలిగి ఉంది. ఇది వెయిటింగ్ రూమ్‌లు, టికెట్ కౌంటర్లు వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను అందిస్తుంది. ఈ స్టేషను ఒక టీ ఎస్టేట్ సమీపంలో ఉంది. చుట్టుపక్కల గ్రామీణ ప్రాంతాల యొక్క ప్రశాంతమైన అందాన్ని సంగ్రహావలోకనం చేస్తుంది.
విఐపి రోడ్, విశాఖపట్నం

విఐపి రోడ్ భారతీయ నగరమైన విశాఖపట్నంలో ఒక ప్రధాన వాణిజ్య రోడ్. ఇది సిరిపురం నుండి రేసపువానిపాలెం వరకు ఉంటుంది. పాంటలూన్స్ ఫ్యాషన్ అండ్ రిటైల్, షాపర్స్ స్టాప్, ప్యారడైజ్ బిర్యానీ వంటి అనేక షాపింగ్ హబ్స్, రెస్టారెంట్లు విఐపి రోడ్డులో ఉన్నాయి.
బిందు మాధవి

బిందు మాధవి ఒక దక్షిణ భారతీయ సినీ నటి. ఎక్కువగా తమిళ, తెలుగు సినిమాల్లో నటించింది. ముందుగా తెలుగులో తన కెరీర్ ను ప్రారంభించి తరువాత తమిళ సినీ పరిశ్రమలో దృష్టి మళ్ళించింది. బిందు మాధవి 2022లో బిగ్‌బాస్‌ నాన్‌స్టాప్‌ షో మొదటి సీజన్‌లో విజేతగా నిలిచింది.
బిందు మాధవి చిత్తూరు జిల్లా, మదనపల్లె లో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి వ్యాపార పన్నుల విభాగంలో ఉప కమీషనరుగా పనిచేసేవాడు. ఉద్యోగ రీత్యా ఆయన తిరుపతి, నెల్లూరు, గుంటూరు, విజయవాడ, హైదరాబాదు లాంటి ప్రాంతాలకు మారి చివరకు చెన్నైలో స్థిరపడ్డాడు. ఆమె చదువు అక్కడే సాగింది. ఆమె 2005 లో వేలూర్ ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుంచి బయో టెక్నాలజీలో డిగ్రీ పూర్తి చేసింది.
ఆమె కళాశాలలో ఉన్నపుడే శరవణ స్టోర్స్ తరపున కొన్ని ప్రకటనలలో మోడల్ గా నటించింది. ఆమెకు సినిమాల్లో నటించాలని ఉండేది కానీ ఆమె తల్లిండ్రులు మొదట్లో అందుకు అంగీకరించలేదు. ఆమె తండ్రి ఏకంగా 8 నెలలపాటు మాట్లాడ్డం మానేశాడు. తల్లి కూడా అయిష్టంగానే ఉంది. చెన్నైలో ప్రముఖ ఫోటోగ్రాఫర్ అయిన వెంకట్ రాం ఆమెకు ఫోటో షూట్ జరిపి ఆల్బం తయారు చేసి ఇచ్చాడు. బిందు మాధవి ఇప్పటికీ అతనికి కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తూనే ఉంటుంది.
ఆమె అలాగే మోడలింగ్ కొనసాగిస్తూ టీవీలో ప్రకటనల్లో నటించసాగింది. టాటా గోల్డ్ వారి తనిష్క్ ప్రకటనలో ఆమెను గమనించిన శేఖర్ కమ్ముల తాను నిర్మాతగా వ్యవహరిస్తున్న ఆవకాయ్ బిర్యానీ సినిమాలో కథానాయికగా అవకాశం ఇచ్చాడు. అదే సమయంలో దర్శకుడు చేరన్ పొక్కిషమ్ అనే సినిమాలో ఓ సహాయ పాత్రను ఇచ్చాడు. 2009లో ఆమె నటించిన మరో చిత్రం దర్శకుడుపూరి జగన్నాధ్ నిర్మాతగా తన తమ్ముడు సాయిరాం శంకర్ హీరోగా వచ్చిన బంపర్ ఆఫర్ అనే సినిమా. 2010లో ఓం శాంతి అనే సినిమాలో నటించింది. అదే సంవత్సరం దిల్ రాజు నిర్మించిన రామ రామ కృష్ణ కృష్ణ సినిమాలో రాం సరసన నటించింది. తరువాత గౌతం మేనన్ శిష్యురాలైన అంజనా అలీ ఖాన్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన వప్పం అనే తమిళ సినిమాలో ఓ వేశ్య పాత్రలో నటించింది.
ఈ సినిమా తర్వాత ఆమెకు తమిళంలో ఎక్కువగా అవకాశాలు రావడంతో తన దృష్టి అక్కడనే కేంద్రీకరించింది. తమిళంలో ఆమె తరువాతి చిత్రం 2012లో విడుదలైన కళుగు. ఈ సినిమా బాక్సాఫీసు వద్ద మంచి విజయం సాధించింది.
Tarsier Tails

Tarsier Tails adalah serial televisi dokumenter alam Britania Raya tahun 2013 produksi BBC dan Channel 5. Serial ini dinarasikan oleh aktor dan presenter Bernard Cribbins dan difilmkan oleh juru kamera terkemuka dan presenter satwa liar Adrian Cale. Serial ini mengikuti kehidupan dua keluarga tarsius spektral di pantai utara Sulawesi, Indonesia, selama satu tahun. Kamera malam menangkap aktivitas hewan tarsius yang cerdik ini. Serial ini dirilis pada tanggal 9 Oktober 2013 di BBC dan Channel 5.
Film dokumenter yang mengikuti dua keluarga tarsius yang tinggal di pulau Sulawesi, Indonesia, memberikan wawasan tentang perilaku primata nokturnal kecil. Apollo dan pasangannya Athena, Jakub dan Kadie adalah Tarsius, salah satu kerabat terkecil manusia yang masih hidup.
Krabuku sangir

Krabuku sangihe atau krabuku sangihe, Tangkasi Sangir, Senggasi, Higo, Tenggahe adalah hewan endemik dari Pulau Sangihe. Krabuku ini memiliki ciri fisik dengan bulu berwarna cokelat kekuningan, panjang tubuh antara 11,5-12,5 cm, panjang ekor hampir dua kali panjang tubuh dengan ukuran sekitar 22,5-24 cm di mana ujung dari ekornya tersebut ditumbuhi rambut-rambut tipis. Hewan ini memiliki berat tubuh sekitar 110-120 gram. Uniknya, ukuran telinganya lebih besar dari kepalanya.
Hewan ini bisa bertahan hidup pada ketinggian yang bervariasi tergantung jenisnya, mulai dari dataran rendah sampai ketinggian 2.200 mdpl. Beberapa peneiliti juga menemukan Tarsius sangirensis di ketinggian berkisar antara 10-150 mdpl dan bahkan ada yang menemukannya di sekitar ketinggian sampai 1.220 mdpl atau sekitar 4.000 kaki. Umumnya Tarsius sangirensis mendiami hutan sekunder dan lahan perkebunan dari dataran rendah sampai ketinggian 1.300 mdpl.
Predator alami krabuku sangir adalah burung, ular, dan musang. Selain itu, yang menjadi ancaman eksistensi hewan ini adalah hilangnya habitat, fragmentasi habitat, dan Gunung api Awu juga dapat dianggap sebagai ancaman bagi populasi Tarsius sangirensis, karena merupakan gunung berapi yang aktif dan mematikan yang terletak di Pulau Sangihe Besar. Krabuku sangir sering juga diperdagangkan sebagai cendera mata bagi wisatawan yang berkunjung ke Kepulauan Sangihe. IUCN (The Internationl Union for Conservasion of Nature), Tarsius sangirensis termasuk ke dalam kategori genting yang adalah spesies yang berada dalam bahaya kepunahan dan tidak mungkin dapat lestari jika sumber-sumber penyebab kepunahannya tidak dihentikkan.
Pinguicula longifolia

Pinguicula longifolia adalah tumbuhan karnivora menahun di Pegunungan Pirenia Tengah, dan dapat ditemukan di kedua sisi pegunungan. Tumbuhan ini menangkap mangsanya dengan menggunakan daun termodifikasi yang tergeletak di tanah dan memiliki "kelenjar yang mengandung tetesan lendir lengket di atasnya." Kebutuhan untuk menangkap artropoda didorong oleh kurangnya nutrisi yang ada di dalam tanah. P. l. subsp. longifolia memperoleh nutrisi terutama dari serangga terbang, terutama diptera, yang mengisi kembali tumbuhan ini dengan nitrogen. P. l. subsp. longifolia tumbuh di daerah teduh yang basah dan pada dinding batu kapur yang vertikal. Tumbuhan ini telah ditemukan pada ketinggian antara 700 - 1900 meter. Di musim semi, kuncup musim dingin terbuka dan daun karnivora pertama muncul dengan sendirinya. Daun-daun yang tumbuh ini kemudian diikuti oleh bunganya di awal musim panas. Sepanjang musim panas, daun dapat tumbuh hingga berukuran 14 cm dan memiliki kelenjar di kedua sisi daun, yang merupakan karakteristik P. l. subsp. longifolia. Terdapat lebih banyak daun karnivora yang muncul sepanjang musim panas, dan ketika kondisinya menjadi tidak menguntungkan, sekitar musim gugur, selubung musim dingin yang terdiri dari sisik seperti daun diproduksi di tengah roset, yang disebut hibernakula. Daun berhenti berproduksi dan daun tua layu dan membusuk; P. l. subsp. longifolia sekarang siap untuk dormansi musim dingin. Harus ada pertumbuhan yang optimal selama musim panas. Kerena jika tidak, P. l. subsp. longifolia menghasilkan hibernakula yang lemah yang mudah membusuk.
Endemisitas spesies ini di Pegunungan Pirenia merupakan masalah karena perusakan habitat dapat menyebabkan berkurangnya ruang untuk berkembang biak. P. l. subsp. longifolia juga terancam oleh para penggemar tanaman karnivora yang mengumpulkan spesimen langka. Genus Pinguicula telah dikenal memiliki banyak kegunaan bagi manusia, karena menghasilkan bakterisida yang kuat. Khasiat yang bermanfaat ini telah dikenal oleh orang Eropa selama berabad-abad. Selain itu, daunnya telah digunakan untuk mengental susu kambing menjadi Filmjölk, produk susu fermentasi asal Swedia.
Lutung kokah

Jumlah subspesies lutung kokah ada 8. empat di antaranya tersebar di Sumatra. Lutung kokah biasanya hidup di hutan primer dataran rendah dan rawa. Luas habitatnya berkurang hingga 82% selama periode tahun 2000-2012 akibat penebangan hutan di Riau, Jambi, Kepulauan Bangka Belitung dan Sumatera Selatan. Lutung kokah sering ditemukan hidup bersama dengan lutung budeng dan berbagi wilayah jelajah dengan simpai.
Lutung kokah merupakan salah saru spesies primata dengan nama latin Presbytis femoralis. Di wilayah Riau, lutung kokah disebut sebagai kokah. Sedangkan di Sumatra bagian utara, lutung kokah disebut nokah.
Bagian punggung lutung kokah berwarna coklat tua hingga keabu-abuan. Sementara bagian dada dan perutnya berwarna coklat pucat atau putih. Warna putih juga menutupi bagian kaki dan sisi dalam dari lengan lutung kokah. Di bagian kepala lutung kokah terdapat jambul, tetapi tidak menonjol. Lutung kokah memiliki kepala yang berwarna hitam, keabu-abuan atau putih. Panjang tubuhnya antara 40–60 cm. Lutung kokah juga memiliki ekor yang panjangnya melebihi panjang tubuhnya. Panjang ekornya antara 60–80 cm. Berat tubuh lutung kokah antara 5,5–8 kg. Ketika anak lutung kokah baru dilahirkan, warna tubuhnya keputih-putihan.
Lutung kokah diketahui memiliki 8 subspesies. Perbedaan masing-masing subspesies adalah pada warna tubuhnya. Beberapa subspesies lutung kokah yaitu Presbytis femoralis chrysomelas, Presbytis femoralis cruciger, Presbytis femoralis percura, dan Presbytis femoralis batuana. Terdapat pula dua subspesies lain dari lutung kokah yaitu Presbytis femoralis femoralis dan Presbytis femoralis robinsoni.
Lutung kokah ditemukan di wilayah Semenanjung Malaya dan Indonesia. Habitat Presbytis femoralis chrysomelas ditemukan di sebelah barat dari Kalimantan. Presbytis femoralis cruciger habitatnya berada di sebelah barat laut dari Kalimantan. Habitat Presbytis femoralis percura ditemukan di Sumatra bagian timur khususnya di sekitar sungai Siak, Kompei dan Pulau Rupat. Presbytis femoralis batuana habitatnya berada di Kepulauan Batu khususnya di Pulau Pini, Pulau Tanahbela, dan Pulau Tanahmasa. Habitat Presbytis femoralis juga ditemukan di daratan Sumatra mulai dari bagian barat laut Danau Toba hingga ke Gunung Talamau.
Lutung kokah biasanya hidup di hutan primer dataran rendah dan rawa. Namun, lutung kokah lebih sering ditemukan di pedalaman hutan. Lutung kokah jarang berada di pinggiran perkebunan karet.
Habitat lutung kokah di Sumatra berkurang sekitar 82% selama 12 tahun (2000-2012). Penyebab utamanya adalah penebangan hutan untuk diubah menjadi lahan perkebunan kelapa sawit. Penebangan hutan ini utamanya terjadi di beberapa provinsi yaitu Riau, Jambi, Kepulauan Bangka Belitung dan Sumatera Selatan.
Lutung kokah sering ditemukan hidup bersama dengan lutung budeng di tepian sungai. Spesies Presbytis femoralis percura juga memiliki daerah jelajah yang sama dengan simpai khususnya di sekitar sungai Barumun, Riau.
Beruk

Beruk (bahasa Inggris: southern pigtail macaque, atau Sundaland/Sunda pigtail macaque) adalah suatu jenis makaka (Macaca sp.) yang tersebar di wilayah Thailand bagian selatan, Malaysia, dan Indonesia.
Epitet spesies ini yaitu nemestrina berasal dari bahasa Latin Nemestrinus yang merupakan nama dewa kebun. Spesies beruk singa (M. leonina), beruk mentawai (M. pagensis), dan beruk siberut (M. siberu) sebelumnya dianggap sebagai subspesies dari M. nemestrina namun kini telah dipisahkan sebagai spesiesnya sendiri-sendiri. Pada beberapa bahasa Melayik di Kalimantan selain bahasa Melayu dan Indonesia, beruk dikenal pula sebagai bəɣok dalam bahasa Keninjal, bəɣuk dalam bahasa Seberuang, dan kuntol dalam bahasa Mualang.
Beruk umumnya merupakan satwa terestrial namun mereka juga merupakan pemanjat pohon dengan baik. Beruk hidup dalam kelompok-kelompok besar yang akan berpisah menjadi kelompok-kelompok kecil saat siang hari untuk mencari makan. Beruk merupakan satwa omnivora dengan makanan utamanya adalah buah-buahan, biji-bijian, jamur, dan invertebrata. Sebuah penelitian di Malaysia menemukan bahwa beruk kemungkinan merupakan satwa satu-satunya yang dapat menyebarkan biji tanaman rotan spesies Daemonorops calicarpa dan Calamus castaneus.
Aaron Taylor-Johnson

Aaron Perry Taylor-Johnson (né Johnson; lahir 13 Juni 1990) adalah seorang aktor Inggris. Ia terkenal karena perannya sebagai karakter judul di dalam Kick-Ass (2010) dan itu sekuel 2013, dan karakter Marvel Cinematic Universe Pietro Maximoff di dalam Avengers: Age of Ultron (2015).
Taylor-Johnson mulai tampil sebagai seorang anak dan muncul di film termasuk Shanghai Knights (2003), The Illusionist (2006), dan Angus, Thongs and Perfect Snogging (2008). Dia memiliki penampilan terobosannya sebagai John Lennon dalam biopik Nowhere Boy (2009), diarahkan oleh Sam Taylor-Johnson, yang dinikahinya pada 2012. Dia mengikuti ini dengan peran dalam film thriller kriminal Savages (2012), drama periode Anna Karenina (2012), dan film monster Godzilla (2014).
Untuk penampilannya sebagai psikopat drifter di film thriller Nocturnal Animals (2016), Taylor-Johnson memenangkan Golden Globe Award for Best Supporting Actor dan dinominasikan untuk BAFTA Award for Best Actor in a Supporting Role. Dia telah muncul di film aksi Tenet (2020), Bullet Train (2022), dan The Fall Guy (2024), serta film horor Nosferatu (2024).
Andrea Riseborough

Andrea Louise Riseborough (lahir tanggal 20 November 1981) merupakan seorang aktris dan pemain teater Britania Raya. Ia berperan sebagai aktris dalam film Birdman, Oblivion, Venus, Nocturnal Animals dan Battle of the Sexes.
Lahir di Wallsend, Newcastle upon Tyne, ia merupakan putri dari Isabel Johnson, seorang sekretaris, dan George Riseborough, seorang dealer mobil. Ia dibesarkan di Whitley Bay. Dalam film The Long Walk to Finchley sebagai referensinya, ia mendeskripsikan orang tuanya sebagai "pekerja di tingkat Thatcherisme".
Di usia dini, ia tampil di People's Theatre, Newcastle upon Tyne, dalam drama Riding England Sidesaddle karya Christopher Goulding, bersama Celia Fiennes, dan merupakan anggota Young People's Theatre selama lima tahun. Ia menghabiskan hari-harinya di sekolah independen, Newcastle upon Tyne Church High School di Tankerville Terrace di Jesmond. Ia lulus dari Royal Academy of Dramatic Art pada tahun 2005 dan merupakan anggota dari National Youth Theatre.
Adik perempuannya, Laura Riseborough, merupakan seorang murid di Newcastle Church High School dan belajar akting di Royal Academy of Dramatic Art dan East Guing Act.
Sumber daya alam di Indonesia

Sumber daya alam di Indonesia tidak terbatas pada keanekaragaman hayati. Berbagai daerah di Indonesia juga dikenal sebagai penghasil berbagai jenis bahan tambang, seperti petroleum, timah, gas alam, nikel, tembaga, bauksit, timah, batu bara, emas, dan perak. Di samping itu, Indonesia juga memiliki tanah yang subur dan baik digunakan untuk berbagai jenis tanaman. Wilayah perairan yang mencapai 7,9 juta km juga menyediakan potensi alam yang sangat besar.
Indonesia merupakan negara dengan tingkat biodiversitas tertinggi kedua di dunia setelah Brasil. Fakta tersebut menunjukkan tingginya keanekaragaman sumber daya alam hayati yang dimiliki Indonesia dan hal ini, berdasarkan Protokol Nagoya, akan menjadi tulang punggung perkembangan ekonomi yang berkelanjutan. Protokol Nagoya sendiri merumuskan tentang pemberian akses dan pembagian keuntungan secara adil dan merata antara pihak pengelola dengan negara pemilik sumber daya alam hayati, serta memuat penjelasan mengenai mekanisme pemanfaatan kekayaan sumber daya alam tersebut. Kekayaan alam di Indonesia yang melimpah terbentuk oleh beberapa faktor, antara lain:
Tingginya tingkat biodiversitas Indonesia ditunjukkan dengan adanya 10% dari tanaman berbunga yang dikenal di dunia dapat ditemukan di Indonesia, 12% dari mamalia, 16% dari hewan reptil, 17% dari burung, 18% dari jenis terumbu karang, dan 25% dari hewan laut. Di bidang agrikultur, Indonesia juga terkenal atas kekayaan tanaman perkebunannya, seperti biji coklat, karet, kelapa sawit, cengkeh, dan bahkan kayu yang banyak diantaranya menempati urutan atas dari segi produksinya di dunia.
Indonesia dikenal sebagai negara agraris karena sebagian besar penduduk Indonesia mempunyai pencaharian di bidang pertanian atau bercocok tanam. Data statistik pada tahun 2001 menunjukkan bahwa 45% penduduk Indonesia bekerja di bidang agrikultur. Hal ini didasarkan pada kenyataan bahwa negara ini memiliki lahan seluas lebih dari 31 juta ha yang telah siap tanam, dimana sebagian besarnya dapat ditemukan di Pulau Jawa. Pertanian di Indonesia menghasilkan berbagai macam tumbuhan komoditas ekspor, antara lain padi, jagung, kedelai, sayur-sayuran, cabai, ubi, dan singkong.Di samping itu, Indonesia juga dikenal dengan hasil perkebunannya, antara lain karet (bahan baku ban), kelapa sawit (bahan baku minyak goreng), tembakau (bahan baku obat dan rokok), kapas (bahan baku tekstil), kopi (bahan minuman), dan tebu (bahan baku gula pasir).
Kaki seribu

Kaki seribu (Bahasa Inggris : Milipede), luing, luwing, atau keluwing (kelas Diplopoda, sebelumnya juga disebut Chilognatha) adalah artropoda yang memiliki dua pasang kaki per segmen (kecuali segmen pertama di belakang kepala, dan sedikit setelahnya yang hanya memiliki satu kaki). Kaki seribu adalah Ordo dari anggota hewan tak bertulang belakang yang termasuk dalam filum Arthropoda, kelas Myriapoda.
Tubuh hewan ini berbentuk silinder, jumlah segmennya sekitar 25-100 dan jumlah kakinya sebanyak ± 224 atau 112 pasang kaki (Muhlis, 2022), setiap segmennya hanya mempunyai sepasang kaki dan setiap abdomen mempunyai lima pasang kaki dan dua pasang spirakel. Hewan ini berkembang biak dengan bertelur.
Umumnya kaki seribu memakan sisa tumbuhan yang membusuk. Namun ada beberapa spesies yang tergolong karnivora. Mereka menelan bahan makanan yang ditemui, mengekstrak nutrisinya, lalu mengeluarkan kembali sisa-sisa yang tidak bisa dicerna. Cara makan ini tidak berlaku untuk beberapa spesies yang memiliki tipe mulut penghisap.
Balabo kerici

Balabo kerici (Hylomys Parvus) adalah balabo yang hanya dapat dijumpai di Gunung Kerinci, Sumatra, Indonesia. Oleh World Conservation Union ia dimasukkan dalam senarai spesies kritis terancam punah karena jangkauannya yang terbatas.
Balabo kerici pertama kali dijelaskan sebagai takson yang terpisah pada tahun 1916, tetapi ia tidak dianggap sebagai spesies yang valid sampai diperiksa lebih saksama pada tahun 1994. RUEDI, M., CHAPUISAT, M. & ISKANDAR, D. 1994. Taxonomic status of Hylomys parvus and Hylomys suillus (Insectivora: Erinaceidae): Biochemical and morphological analyses. Journal of Mammalogy 75: 965-978.
Hewan kecil yang hanya berukuran 4-5 inci ini memiliki bau busuk, terutama ketika ia merasa terancam. Lama hidup rata-ratanya adalah 2 tahun dan waktu kehamilan adalah 30-35 hari.
Templat:Erinaceomorpha
Soricomorpha

Soricomorpha (dari bahasa Yunani "bentuk celurut") adalah subordo dalam ordo Eulipotyphla. Takson ini sebelumnya digunakan sebagai ordo dalam kelas mamalia. Pada masa lalu, Soricomorpha membentuk kelompok penting dalam ordo Insectivora yang sudah tak digunakan. Namun, Insectivora terbukti polifili dan berbagai ordo baru dibentuk dari anggota-anggotanya, termasuk Afrosoricida, Macroscelidea, dan Erinaceomorpha. Insectivora pun dibiarkan kosong dan dibubarkan.
Selanjutnya, Soricomorpha sendiri terbukti parafili, karena Soricidae berbagi leluhur yang lebih terkini dengan Erinaceidae dibandingkan dengan Soricomorpha lainnya. Kombinasi Soricomorpha dan Erinaceidae, saat ini disebut sebagai ordo Eulipotyphla, telah terbukti bersifat monofili.
Erinaceidae

Erinaceidae adalah familia dalam ordo Eulipotyphla. Sampai baru-baru ini, familia ini dimasukkan untuk urutan Erinaceomorpha, yang telah disatukan dengan Soricomorpha yang parafiletik ke Eulipotyphla. Eulipotyphla telah terbukti monofiletik; Soricomorpha adalah parafiletik karena Soricidae berbagi nenek moyang yang sama yang lebih baru dengan Erinaceidae daripada dengan Aoricomorpha lainnya.
Erinaceidae berisi landak susu yang terkenal (upafamilia Erinaceinae) dari Eurasia dan Afrika dan gymnure atau moonrat (subfamili Galericinae) dari Asia Tenggara. Familia ini pernah dianggap bagian dari ordo Insectivora, tetapi ordo polifiletik itu sekarang dianggap sudah tidak berfungsi.
Makassar tarsier

The Makassar tarsier (Tarsius fuscus), also known locally as Balao Cengke, is a species of tarsier. Its range is in Indonesia in the southwestern peninsula of the island of Sulawesi, South Sulawesi, near Makassar. At one point the taxon was downgraded to a junior synonym of the spectral tarsier (T. tarsier). However, when that species' range was restricted to the population on a single island near Sulawesi, this nomen was resurrected to contain the remainder of that species.
The taxonomy of the tarsiers from Sulawesi has long been confused. T. fuscus was initially described by Fischer in 1804. The species was subsequently renamed twice inadvertently, as T. fuscomanus in 1812 by Geoffroy and as T. fischeri in 1846 by Burmeister. In 1953 William Charles Osman Hill concluded that the type locality of T. spectrum was actually Makassar, although it was stated to have come from Ambon. As a result, Hill concluded that T. fuscus was a junior synonym of T. spectrum. T. spectrum was later determined to be a junior synonym of T. tarsier. In 2010, Groves restricted T. tarsier to just those tarsiers on the island of Selayar, making the name T. fuscus valid once again for the tarsiers near Makassar.
The Makassar tarsier has generally reddish-brown fur. The hair at the end of the tail is black. It has shorter skull and shorter toothrows than most other tarsiers. It also has shorter hind feet than other tarsiers. The tail is shorter relative to body size than most tarsiers, representing 143% to 166% of the body length.
All Tarsius species are nocturnal and arboreal. Like all Tarsius, T. fuscus is exclusively carnivorous and insectivorous, generally capturing prey by leaping on it.
Insectivorous Plant Society

The Insectivorous Plant Society (食虫植物研究会, Shokuchūshokubutsu kenkyū-kai), often abbreviated as IPS, is an organization based in Chiyoda, Tokyo, Japan. Founded in November 1949, it is likely the oldest carnivorous plant society in the world. It celebrated its 50th anniversary in November 1999 at the Diamond Hotel in Tokyo. The society is named after Charles Darwin's 1875 book, Insectivorous Plants.
As of 2002, the society's chairman was Sadashi Komiya, professor emeritus of The Nippon Dental University. He was joined by the two vice chairmen, Momozo Tanaka and Yoshiyuki Sodekawa, as well as ten other committee members. At the time, total membership was around 530, the vast majority from Japan. The society already had around 300 members in the early 1970s. Five society meetings are held each year at The Nippon Dental University, usually in the months of January, April, June, October, and November.
The IPS is probably best known for its quarterly publication, The Journal of Insectivorous Plant Society, published since January 1950.
چار سفاردی کنائس

چار سفاردی کنائس (Four Sephardic Synagogues) قدیم یروشلم کے یہودی محلہ میں واقع ہیں۔ یہ چار کینساوں کا ایک مجموعہ ہے جو مختلف ادوار میں تعمیر کیے گئے، جنہیں سفاردی یہودیوں کی مذہبی ضروریات کو پورا کرنے کے لیے بنائے گئے تھے، جن میں ہر ایک مختلف رسومات کے لیے ہے۔
یوحنان بین زکائی کنیسہ (Yochanan ben Zakai Synagogue)
استنبولی کنیسہ (Istanbuli Synagogue)
نبی الیاہو کنیسہ (Eliahu Ha'navi Synagogue)
امتسائی کنیسہ (Emtsai Synagogue)
چار کونے

چار کونے (انگریزی: Four Corners) ریاستہائے متحدہ کا ایک علاقہ ہے جو کولوراڈو کے جنوب مغربی کونے، یوٹاہ کے جنوب مشرقی کونے، ایریزونا کے شمال مشرقی کونے اور نیو میکسیکو کے شمال مغربی کونے پر مشتمل ہے۔
چار مقدس شہر

چار مقدس شہر (عبرانی: ארבע ערי הקודש‎، یدِش: פיר רוס שטעט)‎ یہودی روایت کی ایک جامع اصطلاح ہے جس سے مراد چار شہر یروشلم، حبرون، صفد اور طبریہ ہیں۔ عثمانیوں کے فلسطین فتح کرنے کے بعد یہودیوں کے لیے یہی چار جائے پناہ تھے۔ مقدس شہر کا تصور سنہ 1640ء میں آیا، شہروں کے درمیان میں خالوکاہ (ضرورت مندوں کے لیے فنڈ) کے لیے چندہ جمع کرنے کی خاطر ایک تنظیم بنانے کے نتیجے میں طبریہ کو چار مقدس شہر کی فہرست میں سنہ 1740ء میں شامل کیا گیا۔
1906ء کی یہودی دائرۃ المعارف کے مطابق ”ارض مقدسہ کا تقدس خصوصاً تدفین کے لیے ان چار شہروں کی طرف منتقل ہو گیا ہے، یروشلم، حبرون، طبریہ اور صفد۔“
10ویں صدی قبل مسیح سے، جب کہ داؤد بادشاہ نے اس جگہ کو بیت ھا مقدش کے لیے منتخب کیا تب سے ہی یہ شہر صہیونیت کے نزدیک سب سے مقدس شہر ہے اور یہودیوں کی روحانی جگہ ہے۔
یہ شہر یہودی بزرگوں کی آخری آرامگاہ کی حیثیت سے معروف ہے جہاں ابراہیم، سارہ، اسحاق، ربقہ، یعقوب، لیاہ جیسی بزرگ شخصیات مدفون ہیں۔ یہیں معارت مکفیلہ بھی واقع ہے۔ حبرون یہودیوں کی دوسری سب سے زیادہ مقدس جگہ اور ان تین شہروں میں سے ایک ہے جہاں تورات کی شخصیات نے زمین خریدیں۔ ابراہیم نے حتیوں سے ایک کھیت اور ایک زمین خریدی (پیدائش 23: 16-18)۔ بادشاہ داؤد نے ایک گھر یروشلم میں بیوسی اروناہ سے خریدا (2 سموئیل 24:24) اور یعقوب نے سکم کی دیوار کے باہر اہلِ سکم سے زمین خریدی (پیدائش 33: 18-19)۔ تاریخی طور پر حبرون داؤد کا پہلا دار السلطنت ہے۔
سنہ 1942ء میں ہسپانیہ سے یہودیوں کا اخراج ہوا تو صفد میں ان کی آمد ہوئی۔ اس وقت سے یہ شہر ان کے لیے مقدس ہو گیا اور اسے قبالہ کے ماہرین کا مرکز سمجھا جانے لگا۔
یہ شہر یہودی تاریخ میں اس طرح اہم ہے کہ یہیں یروشلم تلمود لکھی گئی تھی۔ اور یہ مسوراتیوں کا گھر ہے۔ لیکن اس کو مقدس شہر کا درجہ ربیوں کی آمد پر ملا۔ جنھوں نے 18ویں اور 19ویں صدی میں اسے یہودی تعلیم کا مرکز بنایا۔ یہودی روایت کے مطابق طبریہ میں ہی رہائی کا آغاز ہوگا اور سنہیڈرن یہاں دوبارہ تعمیر ہوگا۔ مسیح طبریہ کے ایک تالاب سے ظاہر ہوں گے، شہر میں داخل ہوں گے اور صفد میں ایک بلند پہاڑی پر ان کے ارد گرد ہجوم جمع ہوگا۔
Cuisine of Toronto

The cuisine of Toronto reflects Toronto's size and multicultural diversity. Ethnic neighbourhoods throughout the city focus on specific cuisines, such as authentic Chinese and Vietnamese found in the city's Chinatowns, Korean in Koreatown, Greek on The Danforth, Italian cuisine in Little Italy and Corso Italia, Bangladeshi cuisine in southwest Scarborough and East York, and Indian/Pakistani in Little India. Other world cuisines available in the city include Portuguese, Hungarian, Japanese, and Caribbean. Toronto's large Jewish population has given rise to many Jewish restaurants and delis, with varying adherence to kosher rules.
Notable chefs from or based in Toronto:
Toronto has a long history of beer brewing. Eugene O'Keefe, founder of O'Keefe Brewing Company, grew up in Toronto, to which his family had emigrated from Ireland in 1832. O'Keefe was the first to produce lager beer in Canada along with the traditional ale and porter.
Notable breweries in the city include Amsterdam Brewing Company, Mill Street Brewery, and Steam Whistle Brewing.
Tri Martolod Yaouank

Tri Martolod Yaouank (pe Tri Martolod ent-berr) a zo ur ganaouenn hengounel vrezhonek martoloded eus ar Vro Vigoudenn hag arvor traoñ Kernev hag a zo deuet da vezañ brudet bras adal penn kentañ ar bloavezhioù 1970 pa oa bet kanet gant Alan Stivell.
Kontañ a ra istor martoloded eus ar Vro Vigoudenn o vont d'an Douar-Nevez, ha goude un istorig karantez. Er stummoù koshañ anavezet e veze kaoz eus "tri-ugent martolod".
Kanaouennoù all zo bet savet diwar an ton-se:
Tri Martolod a zo ivez anv ur bier eus Breizh.
Heniwerzhoneg

An heniwerzhoneg, anvet ivez henouezeleg (en heniwerzhoneg : goídelc ; Ogham: ᚌᚑᚔᚇᚓᚂᚉ ; en iwerzhoneg a vremañ : Sean-Ghaeilge, ; gouezeleg Bro-Skos : Seann-Ghàidhlig ; Manaveg : Shenn Yernish pe Shenn Ghaelg) eo ar stumm koshañ eus an iwerzhoneg a c'haller adsevel hiziv en un doare feal pe fealoc'h diwar ar mammennoù a c'haller da gaout. Implijet e oa etre ar IVe kantved hag an X kantved. War-dro 900 e oa tremenet ar yezh d'ar c'hrenniwerzhoneg dija. Lod eus an testennoù en heniwerzhoneg zo bet skrivet en X kantved, Daoust ma'z int moarvat eilennoù eus testennoù savet abretoc'h ha dianav dimp.
Kavout a reer roudoù kentañ an heniwerzhoneg e spisc'herioù skrivet e marz dornskridoù latin eus ar IV kantved kantved. Kavet ez eus bet ivez un nebeud roudoù, anvioù tud dreist-holl, skrivet e stumm kozh ar yezh-se (anvet heniwerzhoneg kentidik) war monumantoù maen. Skrivet eo an enskrivadurioù-se gant an ogham, ul lizherenneg keltiek hag a veze implijet en Iwerzhon hag e kornôg Breizh-Veur er IV kantved.
Daoust d'an iwerzhoneg da vezañ diaraoger ar yezhoù a vremañ evel an iwerzhoneg, ar gouezeleg hag ar Manaveg ez eo disheñvel dioute koulskoude. N'eo ket ken kemplezh ar yezhoù-mañ war an dachenn morfologek ha fonologek.
Levezonet e vez c'hoazh ar studiadennoù hiziv an deiz gant labourioù un dornad skiantourien, en o zouez Rudolf Thurneysen (1857-1940) hag Osborn Bergin (1873-1950). Hiziv c'hoazh e seller ouzh o oberennoù evel labourioù-dave evit an holl zo intereset gant an heniwerzhoneg.
Milan Munclinger

Milan Munclinger (3 July 1923, in Košice, Czechoslovakia – 30 March 1986, in Prague, Czechoslovakia) was a Czechoslovak flautist, conductor, composer and musical scientist.
Munclinger was the son of Josef Munclinger, an operatic bass and opera-stage manager at the National Theater Prague. His mother was an actress at the Slovak National Theatre in Bratislava.
After graduation at the Prague Conservatory in 1948, Munclinger studied conducting (he was a pupil of Václav Talich) and composition at Academy of Performing Arts in Prague. In 1952 he also graduated in musical science, aesthetic, philosophy and oriental studies at Charles University.
Since 1946 he devoted himself to Baroque music. For the first time ever he translated Arnold Dolmetsch's The Interpretation of the Music of the 17th and 18th Centuries Revealed by Contemporary Evidence and several other major HIP works into Czech.
He discovered and edited a large number of archive compositions (he collaborated e.g. with Supraphon Music Publishing, IMC, New York and Bärenreiter-Verlag). He also participated in Musica Antiqua Bohemica series – his František Benda and Franz Xaver Richter flute concerti recordings from 1955 to 1956 were awarded Grand Prix du Disque (Jean-Pierre Rampal - flute, Milan Munclinger – conductor, Prague Chamber Orchestra/Ars Rediviva, Supraphon SUA 190 37, in part reedited in 2002. - See External links: Benda, Stamitz, Rosetti Flute Concertos).
In 1951 he founded the ensemble Ars Rediviva whose performances and recordings played an important role in the revival of Baroque music in Czechoslovakia.
He also occupied himself by jazz improvisation and premiered compositions of modern composers (André Jolivet, Ilja Hurník), a number of new works were written for him. He conducted orchestras (e.g. Czech Philharmonic, Prague Radio Orchestra) as well as ensembles focused on early music (Ars Rediviva Orchestra, Prague Chamber Orchestra, Musici de Praga).
He was a co-founder of the Czechoslovak Musical Youth and of the Czech Society for Early Music. Since the 1970s he taught the performance and study of old music at the Conservatoire in Prague.
With his teacher and friend Jean-Pierre Rampal he collaborated from 1951 till his death in 1986. He was a juror at music performers' competitions (Concours de flûte Jean-Pierre Rampal, 1980 and 1983) and lecturer at performance courses in Bayreuth and Nice (Académie Internationale d'Été Jean-Pierre Rampal). He dedicated to Rampal e.g. his reconstructions of Bach's concerts BWV 1055, 1056 and 1059.
Rampal wrote about Munclinger in his book Musique, ma vie (English: "Music, My Love", Random House, 1989) and dedicated to him his 1986 recording for CBS of C. P. E. Bach flute concertos.
Suite for Flute and Jazz Piano Trio

Suite for Flute and Jazz Piano (aka Suite for Flute and Jazz Piano Trio) is a "crossover" composition by the jazz pianist and composer Claude Bolling. The composition, originally written in 1973, is a suite of seven movements, written for a classical flute, and a jazz piano trio (piano, string bass, and drums).
The suite was recorded in 1975 by Bolling, classical flautist Jean-Pierre Rampal, bassist Max Hédiguer, and drummer Marcel Sabiani, and originally released as an LP album by CBS Masterworks Records and Columbia Masterworks.
In the U.S., the album was nominated in 1975 for a Grammy Award for Best Chamber Music Performance. A video recording of Bolling and Rampal playing the Suite was recorded in 1976 at the Palace of Versailles in France, and was released on LaserVision video disc and on videotape. Eventually, under the title, Suite for Flute and Jazz Piano Trio, digital CD and DVD versions of the respective audio and video recordings were also released. In 1986, Bolling and Rampal released Bolling's later composition, Suite for Flute and Jazz Piano Trio No. 2.
LP side A:
LP side B:
all compositions by Claude Bolling
Claude Bolling

Claude Bolling (10 April 1930 – 29 December 2020) was a French jazz pianist, composer, arranger, and occasional actor.
He was born in Cannes, France, and studied at the Nice Conservatory, and then in Paris. A child prodigy, by the age of 14 he was playing jazz piano professionally, with Lionel Hampton, Roy Eldridge, and Kenny Clarke. Bolling's books on jazz technique show that he did not delve far beyond bebop into much avant-garde jazz. He was a major part of the traditional jazz revival in the late 1960s, and he became friends with Oscar Peterson.
He wrote music for over one hundred films, including a 1957 documentary about the Cannes Film Festival, and films such as The Hands of Orlac (1960), World in My Pocket (1961), Me and the Forty Year Old Man (1965), Atlantic Wall (1970), Borsalino (1970), To Catch a Spy (1971), Le Magnifique (1973), Enuff Is Enuff (J'ai mon voyage!), Borsalino & Co. (1974), Flic Story (1975), The Passengers (1977), Silver Bears (1978), California Suite (1978), Jigsaw (L'Homme en colère) (1979), The Awakening (1980), Willie & Phil (1980), Three Men to Kill (1980), The Bay Boy (1984), He Died with His Eyes Open (1985), Try This One for Size (1989) and Chance or Coincidence (1998).
Bolling was also noted for a series of "crossover" collaborations with classical musicians. His Suite for Flute and Jazz Piano Trio with Jean-Pierre Rampal, a mix of Baroque elegance with modern swing, has been a top seller for many years, and was followed up by other works in the same vein. It was particularly popular in the United States, at the top of the hit parade for two years after its release and on the Billboard top 40 for 530 weeks, roughly ten years.
Following his work with Rampal, Bolling went on to work with many other musicians, from different genres, including guitarist Alexandre Lagoya, violinist Pinchas Zukerman, trumpeter Maurice André, and cellist Yo-Yo Ma. He also worked with and performed tributes to many others, including Lionel Hampton, Duke Ellington, Stéphane Grappelli, Django Reinhardt, and Oscar Peterson.
Bolling was also notable as the composer of the Lucky Luke animated features Daisy Town (1971) and La Ballade des Dalton (1978).
Violin Concerto (Khachaturian)

Aram Khachaturian's Violin Concerto in D minor is a violin concerto in three movements composed in 1940. It was composed for David Oistrakh and was premiered on 16 November 1940 by Oistrakh.
In 1940, Khachaturian was enjoying tremendous professional success and personal joy. He worked on the concerto in the tranquility of a wood composer's retreat west of Moscow; he said of the composition that he "worked without effort ... Themes came to me in such abundance that I had a hard time putting them in order." Many sections of the concerto are reminiscent of the folk music of Khachaturian's native Armenia—while he never directly quotes a specific folk melody, "the exotic Oriental flavor of Armenian scales and melodies and the captivating rhythmic diversity of dances" are throughout the work. The work has been charactered by "an exhilarating rhythmic drive and vitality, and a penchant for intoxicating, highly flavored, languorous melody owing much to the inflections of his native Armenian folk music." Having won the Stalin prize in 1941, it has since become one of Khachaturian's famous pieces, in spite of considerable criticism.
Violin concerto in D minor (1940)
A movement in sonata form, the Allegro con fermezza opens with a melody that has been described as "energetic" a "rollicking dance-like theme," and this yields to a "more lyrical" secondary melody.
The Andante sostenuto has been described as "a rhapsodic slow movement that sweeps one into a brooding wintry landscape." Geoffrey Norris wrote, "The ease and spontaneity, pungency and flexibility of Khachaturian's melodic inventions are most clearly laid out in the Andante sostenuto of the central movement, cast in a free-flowing, quasi-improvisatory manner redolent of the art of Armenian folk music." The second movement is a free-flowing rondo.
The concluding Allegro vivace has been called "a whirlwind of motion and virtuosity." In this movement, "the folks element is specially pronounced in the dance-like vigor of the main melody and in the repetitive, insistent, wild virtuosity of the solo instrument."
When flautist Jean-Pierre Rampal approached Khachaturian to ask him to compose a concerto for flute and orchestra, Khachaturian suggested that the Violin Concerto would be adaptable for flute. With the composer's encouragement, Rampal completed the transcription in 1968, providing his own cadenza as a substitute for the original violin cadenza in the first movement. The orchestral accompaniment throughout the Concerto remains unchanged.