భారతీయ జానపద నృత్యాల జాబితా

భారతీయ జానపద నృత్యాలు, సాధారణంగా కొన్ని సాధారణ దశలను కలిగి ఉంటాయి, కొత్త సీజన్, వివాహాలు, పండుగలు, ఇతర సామాజిక సందర్భాలను జరుపుకోవడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రదర్శించబడతాయి. కొన్ని భారతీయ జానపద నృత్యాలలో, పురుషులు, మహిళలు వేరుగా ప్రదర్శిస్తారు, ఇతరులు కలిసి నృత్యం చేస్తారు. చాలా సందర్భాలలో, నృత్యకారులు సంగీతకారులతో కలిసి పాడతారు. చాలా జానపద నృత్యాలు క్లిష్టమైన రూపకల్పన దుస్తులను కలిగి ఉంటాయి. అనేక నిర్మాణాత్మక, పురాతన జానపద, గిరిజన నృత్యాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇంకా చాలా నృత్యాలు అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.
సూత్రధారి (సుశ్రృధారి) యక్షగానం అత్యంత ముఖ్యమైన నటుడు, బహుళ పాత్రలను పోషిస్తాడు. యక్షగానం హరికథగా పరిణామం చెందింది, వాటిని పర్యాయపదాలుగా పరిగణిస్తారు. వారి నృత్యాలు ఒక వ్యక్తి పాల్కురికి సోమనాథ, శ్రీనాథ, ఇతరుల నుండి సారాంశాల నుండి వాయించే నృత్యాలను పోలి ఉంటాయి. హరికథలో సంవాదం, పద్యం, దరువు ఉంటాయి. ఇది సాధారణంగా "భక్తులారా! భక్తులారా, ఈ హరికథా వినండి, ఆనందించండి!" "హరికథా కళాక్షేపంలో పాల్గొన్న వారిని హరికథా దాసు, హరికథా భాగవతర్ అని పిలుస్తారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, మొదటి హరికథా కళాకారుడు రాష్ట్రంలోని ఉత్తర జిల్లాలకు చెందిన గోకులపతి కూర్మనాథకవి అని నమ్ముతారు, ఆయన మృత్యుంజయ విలాసంను రచించి, ప్రాచుర్యం పొందాడు.
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ జానపద నృత్యాలు
రౌత్ నాచ అనేది సాధారణంగా యాదవులు చేసే సాంప్రదాయ జానపద నృత్యం, ఇది కృష్ణుడి వారసులుగా భావించే కులం, ఇది ఆరాధన యొక్క వ్యక్తీకరణ. దేవ్ ఉధిని ఏకాదశి (కొంత విశ్రాంతి తర్వాత దేవతల మేల్కొలుపు) కోసం ప్రదర్శించబడుతుంది, ఇది కృష్ణుడి రాస్లీలను పోలి ఉంటుంది. పాండవానీ, పంథీ, సువా నృత్యాలు కూడా జానపద నృత్యాలు.
నాటి అనేది హిమాచల్ ప్రదేశ్ సిర్మౌర్, కులు, సిమ్లా జిల్లాల సాంప్రదాయ నృత్యం. ఈ నృత్యం గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ "ఒకే వేదికపై నాటి నృత్య పాఠానికి అత్యధిక సంఖ్యలో హాజరైన, పాల్గొన్న ప్రజలు" గా జాబితా చేయబడింది.
హర్యానా నృత్యాలుః
జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రాంతం సహజ, సాంస్కృతిక సౌందర్యంతో ఆశీర్వదించబడింది. కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన జమ్మూ కాశ్మీర్లో వివిధ సందర్భాల్లో ప్రదర్శించబడే అనేక జానపద నృత్యాలు ఉన్నాయి.
జమ్మూ ప్రాంతంలో ప్రదర్శించబడే ప్రధాన జానపద నృత్యాలు-కుడ్ నృత్యం, చజ్జా నృత్యం, క్రో నృత్యం, డోగ్రీ భాంగ్రా మొదలైనవి.
దమ్హాల్ అనేది వట్టల్ తెగకు చెందిన పురుషులు ప్రదర్శించే ఒక ఉత్సవ నృత్యం. నృత్యకారులు పొడవైన, రంగురంగుల దుస్తులు, పూసలు, గుండ్లతో నిండి ఉన్న పొడవైన శంఖాకార టోపీలను ధరిస్తారు. వారు ఒక పతాకాన్ని పట్టుకుని ఊరేగింపులో పాల్గొంటారు. పతాకాన్ని ఖననం చేసి, పురుషులు నృత్యం చేస్తారు, ఒక వృత్తాన్ని ఏర్పరుచుకుంటారు, దానితో పాటు పాడతారు, ఒక డ్రమ్ చేస్తారు.
మహారాష్ట్ర, దక్షిణ మధ్యప్రదేశ్లలో, దీనిని తొమ్మిది గజాల పొడవైన చీరలు ధరించిన మహిళలు ప్రదర్శిస్తారు. పాటలు వేగంగా పాడబడతాయి.
చాంగ్ లో (సువా లువా అని కూడా పిలుస్తారు, దీనిని నాగాలాండ్ చెందిన చాంగ్ నాగా ప్రదర్శించారు, మొదట యుద్ధంలో విజయాన్ని జరుపుకోవడానికి. ఇది ప్రస్తుతం పంట కోతకు ముందు మూడు రోజుల పండుగ అయిన పొంగెల్మ్ వంటి సామాజిక వేడుకలలో ఒక భాగం. దుస్తులలో సాంప్రదాయ నాగా యోధులు, స్త్రీల అలంకరణలు ఉంటాయి. .
డోలా పండుగ సందర్భంగా సాంప్రదాయకంగా యువ గోపాల్ పురుషులు ప్రదర్శించే లౌడీ ఖేలా ప్రజాదరణ తగ్గుతోంది.
బాఘ నాచ అనే పులి నృత్యం పండుగల సమయంలో ప్రదర్శించబడుతుంది. మగ నృత్యకారులు తమ చర్మాన్ని పులిలా పసుపు, నలుపు చారలతో చిత్రిస్తారు, తోకను జతచేస్తారు.
మొదట సైనికులను ప్రోత్సహించడానికి యుద్ధాల సమయంలో ప్రదర్శించిన ఘుమ్రా నృత్యం, డ్రమ్ తో కలిసి ఉంటుంది, ఇది కలహండి జిల్లా ప్రాచుర్యం పొందింది.
భాద్రపద మాసంలో కర్మ పండుగ సందర్భంగా సంబల్పురి కర్మ నృత్యం ప్రదర్శించబడుతుంది.
ఉత్తర, పశ్చిమ ఒడిశాలో పండుగలు, పంటకోత కాలంలో ఝుమార్ ప్రదర్శించబడుతుంది.
పురుషులు ప్రదర్శించిన కీసాబాది, రాధ, కృష్ణుడి కథ ఆధారంగా రూపొందించబడింది, సంబల్పురి పాడారు.
పుదుచ్చేరి ప్రసిద్ధి చెందిన గరడి నృత్యాన్ని పండుగలలో ప్రదర్శిస్తారు. రాముడు (రామాయణ ఇతిహాసం యొక్క హీరో) రావణుడిని ఓడించినప్పుడు, వానర్లు (కోతులు) అతని విజయాన్ని జరుపుకోవడానికి నృత్యం చేసినప్పుడు దీని మూలం పురాణాల యొక్క ఉత్పత్తి. గరది సాధారణంగా ఐదు నుండి ఎనిమిది గంటల పాటు ప్రదర్శించబడుతుంది. నృత్యకారులు వానర్ ముసుగులు ధరిస్తారు, కర్రలు తీసుకువెళతారు, పది చిమింగ్ అంజలి (ఇనుప ఉంగరాలు) ధరిస్తారు, వారు పాడుతున్నప్పుడు, పాడటం, రెండు పెద్ద రామడోలు డ్రమ్స్ తో కలిసి ఉంటారు.
భాంగ్రా పంజాబ్ యొక్క అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన నృత్యాలలో ఒకటి,, ఇది ఆసియా సంస్కృతిలో భాగంగా మారింది. మొదట పంటను జరుపుకునే సిక్కు రైతులతో సంబంధం కలిగి ఉండి, ధోల్ తో కలిసి, భాంగ్రా ఇప్పుడు ఏ వేడుకలోనైనా వివిధ రకాల వాయిద్యాలతో నృత్యం చేయబడుతుంది-అనేక ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి.
రంగురంగుల దుస్తులలో మహిళలు నృత్యం చేసే గిద్దా, రింగ్ డ్యాన్స్ నుండి ఉద్భవించింది, ద్విపదలను పాడటం (పంజాబీ బోలియాన్ అని పిలుస్తారు) కలిగి ఉంటుంది. మాల్వా పురుషులు మాల్వాయ్ గిద్ద నృత్యం చేస్తారు.
కిక్లి రంగురంగుల దుస్తులు ధరించిన ఇద్దరు బాలికలు ప్రదర్శిస్తారు, వారు చేతులు కలిపి ఒక వృత్తంలో ఒకరినొకరు తిప్పుకుంటారు (జానపద పాటలతో పాటు వారి స్థానాలను సమతుల్యం చేసుకుంటారు).
ఘూమర్ అనేది రాజస్థాన్, హర్యానా మహిళల సాంప్రదాయ నృత్యం. దీనిని పురుషులు, మహిళలు పాడుతూ, ఊగుతున్న స్కర్టులు ధరించిన మహిళల సమూహాలు ప్రదర్శిస్తాయి. ఈ నృత్యానికి దాని పేరును ఘూమ్నా నుండి వచ్చింది, ఇది రంగురంగుల, ప్రవహించే ఘాఘరా (పొడవైన రాజస్థానీ స్కర్ట్) ను ప్రదర్శిస్తుంది. ఘూమర్ డ్యాన్స్ '
కాల్బెలియా నృత్యాన్ని నల్లటి, తిరుగుతున్న స్కర్టులు ధరించిన మహిళలు (పాముల వలె) మగ పాము మంత్రగత్తెలు బీస్, ఇతర వాయిద్యాలను వాయిస్తారు. 2010లో యునెస్కో యొక్క మానవత్వం యొక్క కనిపించని సాంస్కృతిక వారసత్వపు ప్రతినిధి జాబితాలో కాల్బెలియా జానపద పాటలు, నృత్యాలు చేర్చబడ్డాయి.
కచ్చి ఘోడా నృత్యం ప్రధానంగా ఈశాన్య రాజస్థాన్ శేఖావతి ప్రాంతంలో ప్రదర్శించబడుతుంది. దుస్తులు ధరించిన గుర్రం, బందిపోట్ల నృత్యకారులు నకిలీ పోరాటాలు చేస్తుండగా, ఒక గాయకుడు స్థానిక బందిపోట్లు కథలను వివరిస్తాడు. దీనిని వివాహాలు, ఇతర సామాజిక సందర్భాలలో ప్రదర్శిస్తారు.
సుయిసిని అనేది మధ్యయుగ భారతదేశం నుండి ఉద్భవించిన రాజస్థాన్ కు చెందిన నృత్యం, ఇటీవలి కాలంలో ఇది దాదాపుగా కనుమరుగైంది.
నేపాల్, డార్జిలింగ్, అస్సాం, భూటాన్, మయన్మార్ కూడా ప్రాచుర్యం పొందిన మరుణి, నౌమతి బజాను వాయించే సంగీతకారులతో కలిసి ఉంటుంది.ఘంటూ నృత్యం, చు ఫౌత్, సిక్మారి, డెన్జోంగ్నెన్హా, ఖుఖురి నాచ్, చట్క్కీనాచ్ వంటి అనేక ఇతర నృత్యాలు ఉన్నాయి.
పరాయ్ అట్టం అనేది పరాయ్ డ్రమ్ తో కలిసి చేసే తమిళ నృత్యం.
తమిళనాడు పురాతన జానపద నృత్యాలలో ఒకటైన కుమ్మిలో సంగీత వాయిద్యాల కంటే చప్పట్లు కొడతారు. మహిళలు ఒక వృత్తం ఏర్పాటు చేసి, ఒకరు పాడుతూ నృత్యం చేస్తారు, ఇతర నృత్యకారులు మలుపులు తీసుకుంటారు. అనేక రకాలు ఉన్నాయి. పండుగలు, ఇతర ప్రత్యేక సందర్భాలలో కుమ్మికి నృత్యం చేస్తారు.
హిందూ వర్ష దేవత అయిన మరియమ్మన్ స్తుతిస్తూ కరకట్టం నృత్యం చేస్తారు. నృత్యకారులు తమ తలలపై నీటి కుండలను సమతుల్యం చేస్తారు. కారకట్టం రెండు రకాలు. నృత్యకారుల తలలపై అలంకరించిన కుండలతో ఆట కరగం నృత్యం చేయబడుతుంది, ఆనందం, ఆనందాన్ని సూచిస్తుంది-మరియమ్మన్ను స్తుతిస్తూ ఆలయాల్లో శక్తి కరగం నృత్యాలు చేస్తారు. డ్రమ్స్, గానం, పైప్ వాయిద్యాలు నృత్యకారులతో పాటు ఉంటాయి.
మయిలాట్టం లేదా నెమలి నృత్యాన్ని గ్రామ పండుగలలో నెమళ్లలాగా దుస్తులు ధరించిన బాలికలు ప్రదర్శిస్తారు. ఇలాంటి నృత్యాలు కాలాయి అట్టం (బుల్ డ్యాన్స్) కరాడి అట్టం (బేర్ డ్యాన్స్), ఆలీ అట్టం (డెమన్ డ్యాన్స్), ఇవి గ్రామ సమావేశాల సమయంలో గ్రామాల్లో ప్రదర్శించబడతాయి. వేదల ఆట్టం రాక్షసుడి ముసుగులో నృత్యం చేయబడుతుంది.
పాములను రక్షకులుగా భావిస్తారు. పాము చర్మం లాగా రూపొందించిన దుస్తులు ధరించిన బాలికలు పాము నృత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. నృత్యకారులు పాము లాగా కదులుతారు, తల, చేతులు పైకెత్తి, చేతులు కలిపి, పాము తలను పోలి వేగంగా కొరుకుట కదలికలు చేస్తారు.
ఓయిలాట్టం (అందం యొక్క నృత్యం) సాంప్రదాయకంగా పురుషులు ప్రదర్శించినప్పటికీ, మహిళలు కూడా నృత్యం చేయడం ప్రారంభించారు. చీలమండ గంటలు ధరించిన పాల్గొనేవారు వరుసలో నృత్యం చేస్తారు, నృత్యకారులు చేరగానే వరుస పొడవుగా ఉంటుంది. దక్షిణ జిల్లాలు, కొంగునాడు ప్రాంతంలో ఓయిలాట్టం బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది,, ఈ నృత్యంలో వివిధ శైలులు ఉన్నాయి.
పులియాట్టం అనేది ఒక పులి నృత్యం, దీనిలో యువకులు తమ శరీరాలను చిత్రించుకొని, తమను తాము పులులుగా ధరించుకొని, డ్రమ్స్కు నృత్యం చేస్తారు. నృత్యకారులు కొన్నిసార్లు మేకను పట్టుకున్నట్లు నటిస్తారు. ఆలయ పండుగల సమయంలో పులియాట్టం అనే ప్రసిద్ధ నృత్యం ప్రదర్శించబడుతుంది.
పోయికల్ ఆటమ్ ను ఫాల్స్-లెగ్ డ్యాన్స్ అని పిలుస్తారు. నృత్యకారులు నడుము వద్ద ఒక నకిలీ గుర్రానికి జతచేయబడతారు, నర్తకుడి రెండు కాళ్లు, వారి శరీర ఆధారం గుర్రంపై ప్రయాణించే వ్యక్తిని పోలి ఉంటాయి. ఈ నృత్యం ప్రముఖ జానపద కథలను వివరిస్తుంది. .
ప్రతి గ్రామంలో పండుగలు, ఉత్సవాల సమయంలో బొమ్మలట్టాలు (పప్పెట్ ప్రదర్శనలు) జరుగుతాయి. అనేక రకాల తోలుబొమ్మలు (వస్త్రం, కలప, తోలు వంటివి), అవి తీగలు లేదా తీగలతో తారుమారు చేయబడతాయి. తోలుబొమ్మలు తెర వెనుక నిలబడి, తోలుబొమ్మల ముందు ఉంటాయి-కథలు పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, జానపద కథల నుండి వచ్చాయి.
తెరు కూతు సాధారణంగా పంగుని, ఆది నెలల్లో గ్రామ పండుగల సమయంలో పురుషులు ఒక కూడలి వద్ద ప్రదర్శిస్తారు. ఈ ప్రదర్శనలో కథ చెప్పడం, సంభాషణలు, పాటలు, నృత్యం ఉంటాయి. దీని కథలు పురాణాలు, రామాయణం, మహాభారతం వంటి ఇతిహాసాలు, స్థానిక జానపద కథల నుండి తీసుకోబడ్డాయి. నాటకం సాయంత్రం ఆలస్యంగా ప్రారంభమై, అనేక గంటల పాటు కొనసాగుతుంది. తెరు కూతు ఉత్తర తమిళనాడులో ప్రసిద్ధి చెందింది.
పెరిని శివతాండవం లేదా పెరిని తాండవం అనేది ఇటీవల పునరుద్ధరించబడిన ఒక పురాతన నృత్య రూపం.
హోజాగిరి త్రిపుర త్రిపురి రియాంగ్ (బ్రూ వంశం) నృత్యం చేస్తుంది. నలుగురు నుండి ఎనిమిది మంది మహిళలు విన్యాసాత్మకంగా నృత్యం చేస్తారు, పురుషులు చాలా వరకు సంగీతాన్ని అందిస్తారు-మహిళలు బృందగానంలో పాడతారు. నృత్యకారులు కొన్నిసార్లు మట్టి మట్టి మీద నృత్యం చేస్తూ, లేదా వారి తలలపై ఒక సీసాని దాని మీద వెలిగించిన దీపంతో సమతుల్యం చేస్తూ, మలుపు తిప్పి తిరుగుతారు.
సంగ్రాయింగ్ నృత్యం అనేది త్రిపుర మొగ్ సమాజం యొక్క నృత్యం. చాలా మంది అబ్బాయిలు, అమ్మాయిలు కలిసి నృత్యం చేస్తారు, కలిసి సంతకం చేస్తారు.
ఉత్తర భారతదేశం (ప్రధానంగా ఉత్తర ప్రదేశ్) నృత్యం చేసిన రాస్లీలా కృష్ణుడి జీవితం ఆధారంగా రూపొందించబడింది. వ్యక్తులు, సమూహాలు పాడటం, శ్లోకాలు, వాయిద్యాలతో కలిసి నృత్యం చేస్తారు. ప్రేక్షకులు చప్పట్లు కొడతారు, పాడతారు,, ప్రతి ప్రదర్శన యొక్క పొడవు మారుతూ ఉంటుంది.