مصطفى كمال اتاتورك

مصطفى كمال اتاتورك (تركى: Mustafa Kemal Atatürk) (19 مايو 1881 – 10 نوفمبر 1938) كان ظابط فى الجيش التركى و رجل دوله ثورى و مؤسس تركيا الحديثه و اول رئيس للجمهوريه التركيه, و مؤسس الجمهوريه التركيه. ولد فى تيسالونيكى فى اليونان و مات و عمره 57 سنه فى استانبول و اتجوز مرتين و اتشهر بلقب اتاتورك (Atatürk), ”جد الاتراك“.
مصطفى كمال اتعرف بإنه كان ظابط جيش قوى فى الحرب العالميه الاولى. بعد ما الامبراطوريه العثمانيه إتهزمت, مصطفى كمال الحركه الوطنيه التركيه, اللى اتعرفت بعد كده بـ حرب الاستقلال التوركيه. بعد مع عمل حكومه موقته فى انقره, غلب القوات المبعوته من الحلفاء. حملاته العسكريه الناجحه ادت لـ تحرير البلد و تأسيس جمهورية توركيا. اتاتورك فى وقت رياستهُ, إبتدا برنامج تعديل فى السياسه و الاقتصاد و الثقافه. هو كان عاشق لـ عصر التنوير, أتاتورك كان عايز يحوّل الامبراطوريه العثمانليه سابق لـ دوله ديموقراطيه و علمانيه و قوميه. المبادئ بتاعة تعديلات اتاتورك, اللى توركيا الحديثه اتأسست عليها, بتتسما المبادئ الكماليّه, على اسمه.
اتولد باسم "مصطفى"، اسمه التانى "كمال"، مودرس الرياضيات هوه اللى اداله لقبه التانى تقدير لجهوده الأكاديمية، فى بداية حياته شجعته امه على المرواح لمدرسة دينية بس هوه مرضاش عشان كان مللان، ده غير أنه راح مدرسة شمسى بتوجيه من ابوه، وكمان اهله كانو عايزينه يدرس التجارة بس هوه رفض ودخل امتحان مدرسة عسكرية للمرحلة الإعدادية فى سالونيكا سنة 1893. سنة 1896م دخل مدرسة عسكرية ثانوى فى المدينة العثمانية بيتولا/ماناستير (مقدونيا). وسنة 1899، دخل الكلية الحربية فى اسطانبول واتخرج سنة 1905.
بعد ما اتخرج, إتعيّن مُلازم فى دِمشق. إشترك فى مجتمع ثورى سرّى لـ ظبّاط تعديليين اسمه ”الوطن و الحريّه“ (Vatan ve Hürriyet). فى 1907, إترقّا لـ منصب نقيب (كاپتن) و إتعيّن فى ”بيتولا“ (Bitola/Manastır). إنضم لـ لجنة الاتحاد والتَرَقّى (İttihat ve Terakki Cemiyeti). على أى حال, فى السنين الأخرانيه بقى معروف لـ معارضته, و نقدهُ المتكرر للسياسات بتاعة قياده اللجنه. فى 1908, لعب دور فى مظاهرة الشباب التوركى اللى صادرت السُلطه من ”عبد الحميد التانى“. فى 1910, شارك فى مناوره فى فرنسا لـ جيش الپيكاردى (Picardie). فى 1911, إشتغل فى وزارة الحرب لـ فتره قصيره. بعدين فى 1911, إتنقل للاقليم العثمانى ”ترابلوسجارپ“ (Trablusgarp) (دلوقتى فى ليبيا) عشان يحارب فى الحرب الطاليانيّه-التوركيّه. بعدين رجع للعاصمه فى اكتوبر 1912 بعد بداية حروب البلقان. وقت الحرب البلقانيّه الأولانية, حارب ضد الجيش البلجارى فى جاليپولى و بولايير (Bolayır) على ساحل تراكيا. فى 1913, إتعيّن ظابط فى القوات المسلّحه لـ صوفيا, بلجاريا و فى 1914 إترقّا لـ رُتبة عَقيد.
فى 1914, الامبراطوريه العثمانيه دخلت مسرح اوروبا و الشرق الوسطانى فى الحرب العالميه الاولى جنب قوات المحور (Central Powers). مصطفى كمال كان عنده مهمّة الترتيب و الإشراف على التقسيمه ال19 اللى متعلّقه بـ الجيش الخامس, وقت معركة جاليپولى. مصطفى كمال بقى قائد بارِز لـ خط المواجهه بعد ما إتوقع بالظبط الحُلَفاء حيهجمو فين, و حافظ على مكانه لحد ما إتراجعو. بعد معركة جاليپولى, مصطفى كمال خدم فى اديرنه (Edirne) لحد 14 يناير 1916. بعدين إتعيّن لـ قيادة الفرع ال16 للجيش التانى بتاع الامبراطوريه العثمانيه و إتبعت لـ حملة القوقاز. قوة روسيا الهجوميه الضخمه وصلت لـ مدن مهمه فى أناضول. فى 7 اغسطس, مصطفى كمال جمّع قوّاتهُ و عمل هجوم مضاد. إتنين من التقسيمات بتاعته سيطرو على ”بيتليس“ (Bitlis) و ”موش“ (Muş), مش بس كده, كمان أحبَطو حسابات القياده الروسيه. فى 7 مارس 1917, مصطفى كمال إتعيّن من القياده بتاعة الفرع ال16 لـ كل القياده بتاعة الجيش التانى. الثوره الروسيه إبتدت و الجبهه القوقازيه بتاعة الجيوش التساريّه إتفككت. مصطفى كمال كان أصل ساب المنطقه و كان متكلّف بـ قيادة الجيش السابع فى ”حَملات سينا و فلسطين“. رجع بعدين لـ حَلَب فى 28 اغسطس 1918, و كمّل القياده. مصطفى كمال إتراجع ناحية الاُردن عشان يأسس خط دفاع أقوى, ضد القوّات البريطانيه اللى كسبت ضد قوّات القائد الألمانى ”ليمان فون ساندرس“ (Liman von Sanders) فى معركة ميجيدو (1918) مصطفى كمال كان متكلّف بـ قيادة مجموعات الرَعد (توركى: Yıldırım Orduları Grubu), بدل ”ليمان فون ساندرس“. منصب مصطفى كمال بقى خط الاساس لـ هُدنة مودروس.
الخدمة الأخرانيه لأتاتورك فى الجيش العثمانى, كانت تنظيم رجوع القوّات اللى إتسابو ورا جنوب الخط بتاعهُ. مصطفى كمال رجع للقسطنطينه المُحتلّه (إستانبول), العاصمه العثمانيه, فى 13 نوفمبر 1918. على طول خطوط تقسيم الامبراطوريه العثمانيه, القوات البريطانيه, و طاليانيّه, و فرنساويه, و اليونانيه إبتدو يحتلّو أناضول. إحتلال القسطنطينيه, مع إحتلال إزمير, كانو السبب فى تجميع الحركه التركيه الوطنيه و حرب الإستقلال التوركيه.
فى ربيع سنة 1920 أسس مصطفى كمال المجلس الوطنى العظيم اللى اتحول لحكومه موازيه لسلطة السلطان العثمانى ، و أصدر المجلس ده " القانون الأساسى " اللى اتزامن صدوره مع اعلان النصر وتحرير الأراضى التركيه، و أعلن فيه مصطفى كمال إلغاء السلطنة العثمانيه فى يوليه سنة 1923 ، و أعلن فى 29 اكتوبر من نفس السنه ولادة الجمهوريه التركيه ، و بقى رئيس تركيا لغاية ما اتوفى فى 10 نوفمبر 1938 .