Kabupatén Aceh Besar

Koordinat: 5°22′N 95°30′E
Kabupatén Acéh Besar (Citakan:Lang-ace) nyaéta salah sahiji Kabupatén di Propinsi Acéh, Indonésia. dina akhir taun 2023, jumlah pangeusi Acéh Besar lobana 435.298 jiwa.
Kabupatén ieu mangrupa Kabupatén pangkulonna di Indonésia. Saméméh dimekarkeun dina akhir taun 1970-an, puseur dayeuh Kabupatén Acéh Besar asalna aya di Kota Banda Acéh. Sabada Kota Banda Acéh pisah ngajadi kotamadya mandiri, puseurna Kabupatén dipindahkeun ka Jantho di Pigunungan Seulawah. Kabupatén Acéh Besar ogé mangrupakeun tempat gumelarna pahlawan nasional Cut Nyak Dhien anu asalna ti Lampadang.
Nalika Acéh masih kénéh jadi hiji karajaan, anu dimaksud Acéh atawa Karajaan Acéh tayalian wewengkon anu kiwari kasohor ngaranna Kabupatén Acéh Besar ditambah jeung sababaraha daérah anu geus ngajadi bagéan ti Kabupatén Pidie. Salian éta, kaasup ogé Pulo Wéh (kiwari geus ngajadi pamaréntah kota Sabang), sawaréh wilayah pamaréntah kota Banda Acéh, sarta sababaraha wewengkon ti Kabupatén Acéh Barat. Acéh Besar dina istilah Basa Acéh disebut Acéh Rayeuk. Disebut Aceh Rayeuk alatan ieu Acéh anu sabenerna jadi puseur Kerajaan Acéh sagigireun éta nya didieu kota karjaaan anu ngaranna Bandar Acéh atawa Bandar Acéh Darussalam. Pikeun ngaran Acéh Rayeuk aya ogé anu nyebutna Acéh Lhee Sagoe (Aceh Tiga Sagi).
Saméméhna dipedalkeun Undang-Undang Darurat Nomor 7 Taun 1956, Kabupatén Acéh Besar mangrupakeun wewengkon anu diwangun ku tilu kawadanan, tayalian Kawadanan Seulimum, Kawadanan Lhoknga jeung Kawadanan Sabang. Antukna sabada ngaliwatan waktu anu panjang tur hetén dina usaha. Kabupatén Acéh besar disahkeun ngajadi daérah otonom ngaliwatan Undang-Undang Nomor 7 Taun 1956 kalawan puseur dayeuhna mangsa harita di Banda Acéh jeung oge mangrupakeun wilayah hukum Kotamadya Banda Aceh.
Ku ayana pamenta jeung kamekaran daérah anu beuki ngaronjat tur nempo pikahareupeunna, Kota Banda Acéh salaku puseur dayeuh dianggap geus teu éfisién, dina mangsa kiwari anapon pikahareupeunna. Usaha mindahkeun puseur dayeuh ieu ti Kota Banda Acéh mimiti dikeureuyeuh ti taun 1969, tempat anu munggaran dipilih Kecamatan Indrapuri anu jarakna kurang leuwih 25 km ti Kota Banda Acéh. Usaha mindahkeun dayeuh ieu tacan lumangsung sakumaha anu direncanakeun.
Kadieunakeun dina tanu 1976 kadua kalina mitembeyan mindahkeun deui puseur dayeuh kalawan pindah tempatna kanu séjén nyaéta di Kecamatan Seulimeum perenahna di kemukiman Janthoi anu jarakna kurang leuwih 52 km ti Kota Banda Aceh.
Usaha ieu antukna ngabuahkeun hasil dimimitian ku kaluarna Paraturan Pamaréntah Republik Indonésia Nomor 35 Taun 1976 ngeunaan Pamindahan puseur dayeuh Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar ti wilayah Kotamadya Daérah Tingkat II Banda Aceh ka kemukiman Janthoi di Kacamatan Seulimeum, Wilayah Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar, dumasar kana hasil panalungtikan anu dilakukeun ku tim Departemén Dalam Negeri Républik Indonésia tut Pamaréntah Daérah anu gawé bareng jeung konsultan PT Markam Jaya anu di tempo tina sagala rupa aspék bisa disimpulkeun yén anu dianggap minuhan sarat salaku puseur dayeuh téh taya lian Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar tayalian Kemukiman Janthoi kalayan dibéré ngaran Kota Jantho.
Sabada ditetepkeun Kota Jantho salaku puseur dayeuh Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar anu anyar, kukituna ngeureuyeuh mimiti mindahkeun puseur dayeuh, kalawan pindah sakabeh aktivitas kanto sacara resmi ti Banda Acéh ka Kota Jantho dina tanggal 29 Agustus 1983, kalayan diresmikeun ku Bapak Menteri Dalam Negeri Républik Indonésia mangsa éta, tayalian Bapak Soepardjo Rustam dina kaping 3 Méi 1984.
Di dayeuh Jantho ngan aya kompleks perumahan sarta kantor-kantor pamaréntahan, teu aya losmén anapon hotél. Kota Jantho dihubungkeun ku labi-labi kalawan jarakna 60 km ti Banda Acéh, 28 km nuju ka Saree, sarta 12 km nuju ka jalan utama Banda Acéh–Médan. Kira-kira 12 km ti dayeuh Jantho ini aya curug.
Wewengkon darat Acéh Besar watesna langsung jeung Kota Banda Acéh di sisi kalér, Kabupatén Acéh Jaya di beulah kulon kidul, sarta Kabupatén Pidie di beulah kidul jeung tenggara. Acéh Besar ogé mibanda wewengkon pulo-pulo tayalian Kacamatan Pulo Acéh. Kabupatén Acéh Besar bagéan kepuloan di sisi kulon, wétan jeung kalér diwatesan ku Samudra Hindia, Selat Malaka, jeung Teluk Benggala, anu misahkeun jeung Pulo Wéh, tempat di mana ayana Kota Sabang. Pulo-pulo utamana tayalian Pulau Breueh sarta Pulau Nasi.
Sacara geografis sabagéan gedé wilayah Kabupatén Acéh Besar perenahna di hulu aliran Susukan Krueng Acéh. Mangsa éta kaayaan tutupan lahan tayalian 62,5% (menurut data citra landsat tahun 2007). Bandar Udara Intérnasional Sultan Iskandar Muda anu mangrupakeun bandara internasional jeung ngajadi salah sahiji panto asup ka Propinsi Acéh. Pulo Benggala anu mangrupakeun pulo pang kulonna dina wewengkon Républik Indonésia mangrupakeun bagéan ti Kabupatén Acéh Besar.
Kabupatén Acéh Besar mibanda hiji kadaharan anu has, tayalian Bolu manis ala Acéh anu museur di kacamatan Peukan Bada. Bolu ieu kasohor alatan mibanda rasana anu has, ngan waé hésé rék mekar alatan ku kaayaan anu can sapinuhna tingtrim. Sagigireun ti éta aya ogé gulé embé (kari) sarta ayam tangkap anu kasohor nikmat hiji deui Sie rebuh (daging Kulub) jeung asam keu eung (asem lada).
Citakan:Kabupaten Aceh Besar Citakan:Aceh
[[Kategori:Kota di Indonésia