davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Capim dourado

O capim dourado é uma espécie de sempre-viva da família Eriocaulaceae (Syngonanthus nitens Ruhland), ocorre em campos úmidos próximos a veredas em diversas regiões do Cerrado (por exemplo, nos estados de Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Minas Gerais, Goiás, Tocantins, Bahia). Na região do Jalapão, localizado no estado do Tocantins, com a palha do qual se faz artesanatos, tais como: pulseiras, brincos, chaveiros, bolsas, cintos, vasos, peças de decoração entre outros.
Sua característica principal é a cor que lembra a do ouro. A principal localidade, onde começou o desenvolvimento da produção artesanal, é Mumbuca em Tocantins, um vilarejo localizado no município de Mateiros. Atualmente esses artesanatos são produzido em outras localidades da região do Jalapão.
O artesanato de capim dourado chegou ao Jalapão em meados de 1920 pelas mãos de índios Xerente. A arte foi aprendida por moradores da comunidade quilombola da Mumbuca e, desde então, é passada de geração em geração nas comunidades jalapoeiras.
Os pequenos maços de hastes do capim dourado eram costurados com uma fibra fina e resistente obtida de folhas novas da palmeira buriti (Mauritia flexuosa). Essas duas espécies ocorrem naturalmente no Cerrado do Brasil Central e são muito abundantes no Jalapão.
O Capim Dourado só pode ser colhido entre 20 de Setembro e 20 de Novembro para que não entre em extinção. Existem regulamentações no estado do Tocantins que proíbem a saída do material "in natura" da região, somente em peças já produzidas pela comunidade local, visando assim a sustentabilidade ambiental, social e econômica do local.
Posteriormente, o artesanato Capim Dourado foi mostrado pela primeira vez a um grande público em 1993 na primeira FECOARTE (Feira de Folclore, Comidas Típicas e Artesanato do Estado do Tocantins) em Palmas Tocantins.
Incentivados pela primeira-dama do município, Eleusa Miranda Costa, os Artesãos apresentaram um trabalho que despertou o reconhecimento do publico em geral e das autoridades presentes, classificando o artesanato de mateiros em primeiro lugar pela originalidade das peças em capim dourado.
Atualmente, as peças já produzidas em capim dourado podem ser encontradas em diversas partes do Brasil, como em vários países.
De acordo com a lei federal nº 15.050, de 20 de dezembro de 2024, fica conferido o título de Capital Nacional do Capim Dourado ao Município de Mateiros, no Estado do Tocantins.
Cipotânea

Cipotânea é um município brasileiro do estado de Minas Gerais. De acordo com o censo realizado pelo Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) em 2022, sua população naquele ano era de 5 581 habitantes.
O município vive da agropecuária e é conhecido pela produção artesanal em palha de milho. Suas principais atrações são as festas do milho (Julho) e o jubileu de São Caetano (Agosto), que são comemoradas todos os anos. O povoamento, com o nome de São Caetano do Xopotó, foi fundado por bandeirantes portugueses em 1711. O município de Cipotânea é banhado pelo Rio Xopotó e seus afluentes Rio Espera e Rio Brejaúba. Cipotânea limita-se com os municípios de Alto Rio Doce, Rio Espera, Brás Pires e Senhora de Oliveira.
Cipotânea possui uma belíssima igreja matriz, consagrada ao padroeiro São Caetano, santo italiano, fundador da Ordem dos Teatinos. Desde os anos de 1970, a paróquia de São Caetano tem como vigário o Padre Rogério Venâncio de Rezende. O Prefeito Municipal, eleito para o quadríênio 2021-2024 é o Sr. Roberto Henriques de Oliveira.
Conforme a classificação geográfica mais moderna (2017) do IBGE, Cipotânea é um município da Região Geográfica Imediata de Barbacena, na Região Geográfica Intermediária de Barbacena.
Segundo dados do Censo 2010, a população do município é de 6.547 hab, sendo 3.014 hab. na zona urbana (46%) e 3.533 hab. na zona rural (54%).
Muzuá

O muzuá é uma arte de pesca/armadilha oval de pesca artesanal com talas do bambu taboca, colocada em locais fundos próximo a margem do rio na região amazônida.
A armadilha apresenta uma forma oval, com comprimento de um metro, uma isca em seu interior, uma abertura nas extremidades laterais por onde penetram os peixes. Esse petrecho é colocada em local relativamente fundo próxima a margem do rio, presa ao fundo por estacas fincadas.
O uso do muzuá na pesca artesanal está entrando em desuso, por motivos similares aos ocorridos com a pescaria de linha de mão: estoque pesqueiro reduzidos, poços de pesca remexidos e, peixes ariscos. Situações que levaram os pescadores buscarem técnicas com produtividade maior e com resultado mais rápido (não necessita de longas esperas).
A pesca artesanal é uma atividade com função socioeconômica, ocupação de mão-de-obra, geração de renda e, oferta de alimentos para a população, praticado por diversos de petrechos e, com mão-de-obra familiar.
Segundo Cristiane Silva Nogueira: "O pescador artesanal é aquele que utiliza instrumentos e técnicas adequadas às condições ambientais, tais como: linha-de-mão, espinhel, malhadeira e outras artes de pesca. Realizam esta atividade o ano todo com seus familiares e companheiros com a finalidade de suprir suas necessidades básicas alimentares e geração de renda".
Os petrechos/equipamentos usados na pesca artesanal podem ser classificados em:
Outros petrechos de pesca: guizo; poitamento; timbó; cavalinho; pari; fisga; garateia; arpão; puçá; caniço; rabiola; socó; moponga; paneirão.
Dia dos Povos Indígenas

O Dia dos Povos Indígenas, celebrado no Brasil em 19 de abril, foi criado pelo presidente Getúlio Vargas através do Decreto-Lei n.° 5 540, de 1943, então com o título de "Dia do Índio".
A data de 19 de abril foi proposta em 1940 pelas lideranças indígenas do continente americano que participaram do Congresso Indigenista Interamericano, realizado no México. Eles haviam boicotado os dias iniciais do evento, temendo que suas reivindicações não fossem ouvidas pelos "não indígenas". Durante este congresso, foi criado o Instituto Indigenista Interamericano, também sediado no México, que tem como função zelar pelos direitos dos indígenas na América. O Brasil não aderiu imediatamente ao instituto, mas, com a intervenção do Marechal Rondon, apresentou sua adesão e instituiu o Dia do Índio no dia 19 de abril, cumprindo a proposta do Congresso de 1940.
A data pode ser considerada um motivo de reflexão sobre os valores culturais dos povos autóctones e a importância da preservação e respeito a esses valores.
O título "Dia do Índio", instituído em 1943 pelo Decreto-Lei n.° 5 540, foi alterado para Dia dos Povos Indígenas pela promulgação da Lei n° 14 402 em 8 de julho de 2022. O Projeto-Lei n.° 5 466/2019 havia sido aprovado pelo Senado em 4 de maio e depois vetado na íntegra pelo presidente da República Jair Bolsonaro, justificando que a Constituição "utiliza a expressão 'Dos Índios' no capítulo dedicado aos povos originários".
Em 5 de julho, em sessão conjunta do Congresso Nacional, os parlamentares derrubaram o veto. O PL n.° 5 466 justificava a alteração do nome da celebração com o objetivo de "explicitar a diversidade das culturas dos povos originários". Com a promulgação da Lei n.° 14 402, foi revogado o Decreto-Lei n.° 5 540 de 1943.
Povos indígenas da Bahia

As populações indígenas localizados na Bahia pertencem, em grande maioria, ao tronco linguístico macro-jê, dentre elas estão os grupos indígenas pataxós, pataxós-hã-hã-hãe, quiriris e os extintos camacãs. Grande parte dos índios vem perdendo o hábito do idioma materno, passando a falar a língua portuguesa. As tribos e aldeias indígenas estão bastante distribuídas pela Bahia em áreas/terras e reservas indígenas.
De acordo com o Censo de 2022 do IBGE, 229.103 pessoas se autodeclararam indígenas no estado, sendo esta a segunda maior população indígena do país. O município de Salvador é o quarto município brasileiro com a maior população indígena, 27.740 pessoas.
De acordo com censo de 2010 há na Bahiaː
Há também a presença dos tupinambás (tamoios, tupinambás-de-belmonte, de-crateús e de-olivença), paiaiás (payayá), xucurus-caririss, geréns, trucás (truká ou tur-ká), aticuns-umãs (aticum ou atikim-umã), etc. O território baiano foi habitado ainda pelos sapuiás, camacãs, entre outros.
No sul da Bahia está localizada a Aldeia da Pedra Branca, à qual pertencia o índio Galdino, que foi queimado vivo por jovens de classe média-alta num ponto de ônibus de Brasília, em 1997.
Os municípios com maior população indígena no Censo de 2022 foramː
Os municípios com maior proporção de indígenas em relação à população total no Censo de 2022 foramː
A maior parte dos indígenas baianos perdeu o hábito do idioma materno, passando a falar a língua portuguesa. No Censo de 2010, foi registrado o seguinte número de falantes de línguas indígenasː
São Terras Indígenas regularizadas no estado da Bahiaː
São Reservas Indígenasː
Encontram-se na fase delimitada as Terras Indígenasː Tumbalalá (etnia tumbalalá), Tupinambá de Belmonte (etnia tupinambá), Tupinambá de Olivença (etnia tupinambá) e Comexatibá (etnia pataxó).
A maioria dos indígenas na Bahia, no entanto, vive fora das terras oficialmente delimitadas: 92,49%. Foram mapeadas 134 localidades indígenas em 39 municípios, de um total de 417 cidades.
Em 2022, a Bahia foi o segundo estado com mais casos de violência contra povos e comunidades tradicionais. Seis cidades registraram mais da metade dos eventos: Porto Seguro, Salvador, Banzaê, Pau Brasil, Ilhéus e Itaju do Colônia, com 52,2% dos casos.
No extremo-sul baiano, a resistência do povo pataxó contra as ocupações de suas terras tem provocado retaliação por parte dos fazendeiros e empresários, que contratam pistoleiros e milícias privadas para atacar os indígenas.
Sahti

Sahti is a Finnish type of farmhouse ale made from malted and unmalted grains including barley and rye. Traditionally the beer is flavored with juniper in addition to, or instead of, hops; the mash is filtered through juniper twigs into a trough-shaped tun, called a kuurna in Finnish. Sahti is top-fermented and many have a banana flavor due to isoamyl acetate from the use of baking yeast, although ale yeast may also be used in fermenting.
The end product is a cloudy beer with phenolic flavors and a distinct taste similar to banana, balanced by the bitterness from the juniper branches. The carbonation level tends to be very low. Sahti was traditionally brewed as a farmhouse ale, but commercial versions are now available. Commercial sahti is usually 8% ABV. Sahti has to be stored cold until consumption and is therefore not available in all stores.
Within Finland, sahti has differing characteristics depending on which part of the country it is from. It is often known as Tavastian beer from Häme (well-known sahti areas, such as Sysmä, Joutsa, Kuhmoinen and Lammi, are in Häme) but it is also made in Finland Proper and some parts of Central Finland. Every year the Finnish sahti brewing championship is held on the first weekend in August.
Traditionally, the most common sahti brewing process is using a long step infusion mash that may last up to six hours, after which the wort is lautered through the kuurna. Unlike most beers, traditional sahti wort goes straight from the lauter tun to the fermenter without boiling.
However, this is only one of several brewing processes that have traditionally been used. Sahti has also been brewed as a stone beer, with infusion mashing, with variants of decoction mashing, by boiling the mash in the kettle, and so on. Some regions of Finland have called their farmhouse ale taari, and in these areas different brewing processes appear to have been used, such as fermenting in the mash, and baking the wet malts in bread-like shapes before lautering.
A farmhouse ale that in some cases is similar is brewed on the Swedish island of Gotland (known as Gotlandsdricka). An even closer relative in terms of flavour is a farmhouse ale known as koduõlu (lit. "home beer"), brewed on the Estonian islands in the Baltic.
In Estonia one commercial beer is sometimes described as "Estonian sahti", despite actually being an Estonian koduõlu:
Finnish sahti has protected status in Europe, so that in order to be described as sahti a beer must be brewed following something close to the traditional process and ingredients. Modern craft beer versions of sahti can be somewhat removed from the original style, because brewers may use more hops, might not use juniper twigs, could introduce more carbonation, boil the wort, and may not use Finnish baking yeast.
In many countries sahti has been the subject of recent interest by homebrewers and microbreweries who have brewed many takes on the style. It is not clear if any of them actually resemble the original Finnish sahti beers in any way, so in the EU most of these beers could not be marketed as sahti.
Other versions:
Indigenous Philippine art

Indigenous Philippine art is art made by the indigenous peoples of the Philippines. It includes works in raw materials such as extract from trees, fruits, and vegetables. Some of the art treasure of the Philippines is found in rock in caves, trees and woods.
In one cave, there are different carvings created by former resident tribes. They are the oldest known cave art carvings in the Philippines, dating to approximately 1000 B.C. Originally, there were 127 engravings of human and animal figures in stick form.
Floating markets of Vietnam

Floating markets of Vietnam, or chợ nổi in Vietnamese, are areas of commerce based within the country's many river systems. Vietnam's extensive network of floating markets is economically and culturally significant to the country.
With two deltas from both the northern Red River and the southern Mekong River, floating markets were an important aspect of greater aquaculture-based society consisting of floating communities that inhabited the riversides of Vietnam. Archaeologists have found evidence that extensive trading networks likely existed in Vietnam's river deltas from as far back as 4,500 years ago. As far back as the 7th century, the southern riverways of the Mekong Delta were seen as prime migratory opportunities for those farther north. Many of the communities consisted of cultural groups now associated with modern-day ethnic groups, such as Kinh, Chams, and Khmer. The intersections of major riverways become major points of commerce and led to the proliferation of on-ground and floating markets. Although economic growth and emerging technology over the 19th century provided alternative commercial avenues, floating markets remained a central meeting place into the 21st century as road infrastructure gradually developed in the Delta regions. There have been increased efforts to preserve the traditional appearances of some floating markets as a form of both eco-tourism and cultural tourism.
Due to Vietnam's frequent interaction with cultures and technologies from afar, a variety of vessels could be seen in Vietnam's floating markets. In current times, both modern boats, as well as traditional boats, are found, with wooden plank-keel boats being one of the more commonly used.
Cái Bè floating market operates within the Tien River and between three provinces Tien Giang Province, Vinh Long Province, and Ben Tre Province. Ngã Bảy floating market (also known as Phụng Hiệp) is based in Hậu Giang Province and sits at the intersection of seven water ways,
Cái Răng floating market sits near the city center of Can Tho, it is a favorite among tour groups due to the colorful paint of the boats as well as its reputation as a 'must-visit food hub'.
Long Xuyên floating market is near Long Xuyen's city center and is known for its peek into the Mekong's rustic way of life, with floating houses dotting the riverside and products catered towards residents.
Русский бунт

«Ру́сский бунт» — исторический фильм, снятый по мотивам сочинений А. С. Пушкина «Капитанская дочка» и «История Пугачёва».
Молодой офицер Гринёв попадает на службу в отдалённую Белогорскую крепость на границе киргизско-кайсацких степей. Там он знакомится с дочерью коменданта крепости — Машей, а также с честолюбивым и самовлюблённым офицером Швабриным. Видя в Гринёве соперника в любовных попытках завоевать Машу, Швабрин провоцирует дуэль. В это время разгорается Пугачёвское восстание. Белогорская крепость взята, а родители Маши убиты. Швабрин соглашается перейти на службу к Пугачёву, чтобы сохранить себе жизнь. Гринёв отказывается, но Пугачёв милует его и отпускает, так как тот ранее одарил его видным тулупом, помогшим ему разыграть роль беглого царя. Впоследствии Гринёв повторно едет в Белогорскую крепость, чтобы освободить Машу. После взятия крепости царскими войсками арестованный Швабрин из мести доносит на Гринёва, и тому грозит гражданская казнь. Но отчаянное ходатайство Маши перед императрицей Екатериной II спасает Гринёву его честное имя.
Для съёмки фильма на Красной горе возле посёлка Саракташ Оренбургской области сотрудниками и студентами Оренбургского аграрного университета под руководством художников-постановщиков фильма были выстроены деревянные декорации, изображающие Белогорскую крепость — избы, мельница, церковь, крепостная стена — которые сохранились до сих пор и используются в качестве музея под открытым небом.
Русский крест (фильм)

«Русский крест» — российский фильм 2023 года режиссёра Эдуарда Боякова по одноимённой поэме Николая Мельникова.
Россия 1990-х годов. Иван Росток — конченый пьяница из захудалой деревеньки. Он не видит ради чего и кого жить дальше — жена умерла, дочери вышли замуж. Иван видит пророческий сон, после чего у него отпадает желание прикасаться к бутылке. Он отправляется к старцу Федосею — за советом, как жить дальше. Старец говорит, что всяк должен нести свой крест. Иван понимает это почти буквально, сооружает из дубовых досок здоровенный крест и с ним отправляется по окрестным сёлам, собирая деньги на реставрацию храма в родной деревне.
Фильм снимался в Тверской области в селе Бабье, где расположен разрушенный храм святителя Николая, который и восстанавливает по сюжету главный герой Иван. Хотя в конце фильма храм предстает красивым, белоснежным, но это графика, в реальности он по-прежнему такой же как и в начале фильма. Он приписан к епархии, числится как храм, но в нем не служат. На официальном сайте фильма был начат сбор средств на восстановление храма.
Премьера фильма состоялась 16 апреля 2023 года в Пасхальное воскресенье в кинотеатре «Октябрь».
В кинопрокате фильм посмотрели 70 972 зрителей, кассовые сборы в России и СНГ составили $ 214 363.
4 ноября 2023 года был показан на телеканале «Культура», а в Рождественские праздники 6 и 7 января 2024 года на каналах «Спас» и «Россия-1».
Русский крест

Русский крест (русский православный крест) — 6-конечный крест с наклонённой нижней перекладиной.
На Московском соборе 1654 года московский патриарх Никон добился постановления о замене 8-конечного русского православного креста на 6-конечный русский православный крест, что в сочетании с другими постановлениями вызвало раскол Русской церкви. В XIX веке русский православный крест располагался на гербе Херсонской губернии (Российская империя), где обозначался как «Русский крест». В то же время на гербе Оренбургской губернии этот крест обозначен как «греко-российский». В Русской православной церкви наклоненность нижней перекладины русского православного креста рассматривают в качестве перекладины весов, один конец которой поднят в связи с покаянием одного разбойника, распятого рядом с Иисусом Христом. Другой распятый рядом разбойник, который хулил Иисуса, обозначается концом нижней перекладины, наклоненным вниз.
Vade retro, Satana

Vade retro, Satana (с лат. — «Иди прочь, Сатана») — латинское крылатое выражение, а также название католической молитвы.
Может использоваться как отказ от соблазна, несогласие с внушениями другого человека.
Выражение дважды встречается в латинском переводе Библии Вульгате. Слова из Евангелия от Матфея. В первый раз Иисус отгоняет от себя Дьявола-искусителя во время сорокадневного поста в пустыне, а во второй произносит их апостолу Петру, когда тот пытается его убедить не идти на верную смерть и соответственно отказаться от своего долга.
Латинский текст:
Церковно-славянский перевод:
(пер. о. Назар Заторский)
Перевод на русский:
Формула Vade retro, Satana использовалась средневековыми католическими монахами для экзорцизма. Впервые встречается в рукописи 1415 года, найденной в бенедиктинском аббатстве Меттен в Баварии; происхождение формулы традиционно связано с бенедиктинцами.
Эта же формула была позже найдена в австрийской рукописи 1340–1350 годов. В рукописи изображён Сатана, предлагающий чашу святому, который обороняется от него длинным посохом с крестообразным верхом. Ниже посоха — одна строка текста, а под ней шесть строк стиха, начиная с «Vade retro Sathana».
Формула получила одобрение Папы Римского Бенедикта XIV и стала частью римско-католического ритуала в 1742 году.
В современной католической традиции формула (иногда сокращённая до vade retro) используется для отражения любого потенциального зла или неудачи. Инициалы этой формулы (VRSNSMV SMQLIVB или VRS: NSMV: SMQL: IVB) часто выгравированы вокруг распятий или католических медалей святого Бенедикта.
Cathedral of the Nativity of the Most Holy Mother of God and the Holy Royal Martyrs

The Cathedral of the Nativity of the Most Holy Mother of God and the Holy Royal Martyrs is a Russian Orthodox Church Outside Russia cathedral on Harvard Road in Chiswick, West London. The cathedral is dedicated to the Nativity of the Theotokos and of the Holy Royal Martyrs (the last Romanovs), who were murdered in July 1918 by Russian Bolsheviks.
The Cathedral was opened in 1999, with a lesser consecration taking place in 2003, and a full consecration taking place in 2005.
In early 1920, the Russian Orthodox Church Outside Russia was established, leasing St Philip's Church, Buckingham Palace Road from the Church of England for its worship from 1920 to that building's demolition in 1956. In 1928, Bishop Nicholas Karpoff became the first Orthodox Bishop of London since the 11th century Norman invasion.
In 1959, the Russian Orthodox Church In Exile Cathedral was opened on Emperor’s Gate, London; it shut down in 1989. 11 years after the closure of the Cathedral on Emperor's Lane, the Cathedral of the Nativity of the Most Holy Mother of God and the Holy Royal Martyrs was opened. It was fully consecrated in 2005.
Divine Liturgy is mainly held in the Russian Orthodox Church Outside Russia's liturgical language, Church Slavonic, aside from on the third Sunday of the month, whereupon it is in English. The Sunday Sermon is preached in Russian and English.
Cathedral of the Nativity of Christ, Riga

The Nativity of Christ Cathedral (Latvian: Kristus Piedzimšanas pareizticīgo katedrāle, Russian: Христорождественский кафедральный собор), Riga, Latvia was built to a design by Nikolai Chagin and Robert Pflug in a Neo-Byzantine style between 1876 and 1883, with decorations made by the firm of August Volz, during the period when the country was part of the Russian Empire. It is the largest Orthodox cathedral in the Baltic provinces built with the blessing of the Russian Tsar Alexander II on the initiative of local governor-general Pyotr Bagration and bishop Veniamin Karelin. The Nativity of Christ Cathedral is renowned for its icons, some of which were painted by Vasili Vereshchagin. During the First World War German troops occupied Riga and turned its largest Russian Orthodox cathedral into a Lutheran church. In independent Latvia, the Nativity of Christ Cathedral once again became an Orthodox cathedral in 1921. Archbishop Jānis Pommers, a native Latvian, played a key part in the defence of the cathedral, including defence from the Latvian government which was extremely unfriendly to Orthodox Church in the first years of an independent Latvia. In the early 1960s, Soviet authorities closed down the cathedral and converted its building into a planetarium. The cathedral has been restored since Latvia regained independence from the Soviet Union in 1991.
In 2002, new bells cast in the Russian ZIL factory were brought. In 2010, the bell tower and the dome were gilded, at a cost of 550,000 euros.
List of Russian Orthodox churches

This is a list of Russian Orthodox churches that are individually notable. This includes churches of the semi-autonomous Russian Orthodox Church Outside Russia and churches in Russia and elsewhere not within ROCOR's system.
In the United States there are numerous notable Russian Orthodox churches, including many that were listed on the U.S. National Register of Historic Places in 1980 as part of one study. In Alaska, the Russian America community includes more than 20,000 members of the Russian Orthodox church. Many of the notable churches are current churches within List of Orthodox parishes in Alaska.
Churches include:
(ordered by city or village)
True Russian Orthodox Church

The Penza Recluses (Russian: Пензенские затворники, True Russian Orthodox Church, TROC; Russian: Настоящая русская православная церковь) were an Independent Russian doomsday cult founded by Pyotr Kuznetsov which borrowed some ideas from Eastern Orthodoxy. The self-given name of the group was "Heavenly Jerusalem" (Russian: Горний Иерусалим). The group broke away from the Russian Orthodox Church, considering it "insufficiently" orthodox. Its members were not allowed to eat processed food, watch television nor handle money. They rejected bar codes, social security and other national identification numbers, and passports as they are said to feature satanic imagery and other symbols, such as the "Eye of Providence" and "the number of the Beast".
In November 2007, between 29 and 35 members of the group holed themselves up in a cave in Russia's Penza region, near the village of Nikolskoye, threatening mass suicide by explosion if authorities or community members tried to intervene. Kuznetsov had told them to hide themselves away, to pray and await the end of the world, which he predicted would take place in May 2008. Kuznetsov, himself, was not with the group, as he had been placed under police arrest. Nonetheless, policemen, religious leaders, and various media outlets all camped outside of the cave for nearly six months, in the depths of winter, anxiously waiting to see if any members of the group would eventually give up and leave.
On March 28, 2008, seven women who had been in the cave were treated by emergency workers, regional officials said. Three days later, another 14 members emerged from the cave, after melting snow caused part of the cave’s interior to collapse.
On April 3, 2008, Kuznetsov was taken to a hospital where "Officials said that he may have attempted suicide after realising his prediction had been wrong." In subsequent years, he was in a psychiatric ward, with a diagnosis of paranoia. In 2016, the court again extended the duration of his treatment, per the request of the chief of the regional psychiatric clinic.
On May 16, 2008, the last nine members of the cult emerged from the cave due to toxic fumes produced by decaying corpses; two fellow cult members had died during their stay in the cave. On May 21, after removing the bodies of the deceased, the cave was blown-up. Officially, this was done out of safety concerns, and its potential hazards to the local population and curious visitors. Several cult members would relocate to a deaf village in Belarus.
After their stay in the cave, most of the sect members left Nikolskoye, except for the family of Vitaly Nedogon, with his wife and three children. As of 2012, the Nedogons continued to live without electricity and passports; they still wait and pray to God that the end time's arrival will be imminent.
Монголын банкны жагсаалт

Монголын банкны жагсаалт хуудаст Монгол Улсад ажиллладаг банкнуудыг жагсаан бичнэ.
12 арилжааны банк байгаа бөгөөд ХХБ, Хаан банк, Голомт банк, Төрийн банк, Хас банкнууд нь банкны зах зээлд нөлөө бүхий Топ-5 банк гэж нэрлэгддэг.
Гаваагийн Батхүү

Гаваагийн Батхүү (* 1960 оны 5 сарын 19-нд Өвөрхангай аймгийн Хужирт суманд; † 2019 оны 5 сарын 17-нд) нь Монголын улс төрч, Улсын Их Хурлын гишүүн, АПУ компанийн захирал байсан.
Элст

Элст (хал. Элст; Oirad: ᡄᠯᡄᠰᡉᡐᡉ ᡋᠠᠯᡎᠠᠰᡅᠨ / ᠡᠯᠡᠰᠦᠲᠦ ᡋᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠢᠨ), өөрөөр бас Элстэй (Орос: Элиста гэдгээс улбаалан) хэмээн дууддаг нь — Оросын Холбооны Улсын бүрэлдэхүүн дэх Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын нийслэл хот. 2010 оны тооллогоор бол 103,728 оршин суугчтай байна.
Оросын хамжлагат тариачин Степан Прокопьевич Кийков 1862 оны хавар нэгэн Халимагийн зөвлөсөнөөр байшин барьснаар суурь тавигджээ. 1865 он гэхэд Элст 15 байшин баригдсан байв. Үүнээс 1865 онд Элст хотыг үүсгэн байгуулагдсан гэж үздэг. 1930 оноос "Элст" хотын зэргийг олов. 1942 оны 8 сард Элст хот Германчуудад эзлэгджээ. 1944-1957 оны хооронд Элст хотыг "Степной" гэж нэрлэн Ставрополь мужийн нэгэн хэсэг гэж үздэг байсан үе бий.
Өнөөдөр Элст хот Халимагийн улс төр, эдийн засаг, соёлын төв. Эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай. 1940 оны 8 сарын 7-нд энэ хотод 42.9 хэмийн халуун болж байжээ. Харин 1935 оны 1 сарын 8-нд 34 хэмийн хүйтэн болсон байна. 2010 оны байдлаар Элст хот 10 бичил хороолол, баруун хойд, өмнөд, дүүрэгт хуваагддаг.
Элст хотод "Жангар" хүүхдийн театр, Хошин шог, драмын театр, Б.Басанговын нэрэмжит Халимагийн улсын их театр, А.М.Амарсанаагийн нэрэмжит номын сан, Н.Очирын нэрэмжит хүүхдийн номын сан, А.С.Пушкины нэрэмжит хотын номын сан, Н.Н.Пальмовын нэрэмжит орон нутаг судлалын музей, Халимагийн дүрслэх урлагийн музей, Буддизмын түүхийн музей, Соёлын ордон, Улсын концертын танхим, “Родина” соёлын төв, “Октябрь” кино театр ажилладаг. Хотын төвд В.И. Ленины нэрэмжит талбайд “Пагода на 7 дней” усан оргилуур, шатрын талбай бий. Элст хотын өндөр довцог дээр Халимагийн нийслэлийг чөлөөлсөн танкийн бригадад зориулсан хөшөө, “Дружба” паркад “Бортха” рашааны булаг бий. Будда бурханы хөшөө, Жангар туулийн хөшөө, Халимагийн цөллөгийн дурсгалын цогцолбор «Исход и Возвращение», Сити Чесс шатрын ордон зэрэг жуулчдын анхаарал татдаг газрууд бий. Элст хотын хамгийн эртний барилга нь 1907 онд баригдсан Улаан сургууль юм. Элст хотод дөрвөн том талбай, нэг өргөн чөлөө, нэг цэцэрлэгт гудамж бий. Элст хотын ихэнх гудамж нь орос нэртэй. Гэвч Халимаг, Монгол нэртэй гудамж цөөнгүй. Жишээ нь, Сүхбаатарын гудамж, Халх голын гудамж, Алтан булаг гудамж, Рашааны гудамж, Бамба цэцэг гудамж, Баруун гар гудамж, Зүүн гар гудамж, Жангарын гудамж, Хаврын дун гудамжийг нэрлэж болно.
1988 онд Элст хотод ДОХ-ын халдвар нэгэн зэрэг олон хүнд тархсан явдал бүртгэгджээ. Тухайн үед ариутгаагүй зүү тариурыг хэрэглэсний уршгаар нэгэн зэрэг 40 гаруй хүн ДОХ-ын вирусын халдвар авсан байна. 1988 оноос хойш 2011 оныг хүртэлх хугацаанд Халимагт нийтдээ ДОХ-ын вирусын халдвар авсан 300 гаруй тохиолдол бүртгэгдсэнээс 90 орчим нь нас баржээ.
Элст хотод том оврын автобус нийтийн тээврийн үйлчилгээнд явдаггүй, зөвхөн микро автобус үйлчилдэг. 2012 оны байдлаар хотын нийтийн тээвэрт 10 гаруй тогтмол чиглэлээр микро автобус үйлчилж байна. Тасалбарын үнэ 10 рубль. Үйлчилгээнд троллейбус, автобус, микробус, такси, дуобус зэрэг үйлчилдэг.
Жадамбын Бат-Эрдэнэ

Жадамбын Бат-Эрдэнэ (1965 онд Булган аймгийн Хутаг-Өндөр суманд төрсөн) - Монгол Улсын улс төрч, Зам тээврийн хөгжлийн сайд, УИХ-ын гишүүн.
1983 онд Нийслэлийн 75 дугаар дунд сургууль дүүргэсэн.
1983-1984 онд Хөнгөн үйлдвэрийн техник мэргэжлийн сургууль төгссөн.
1984-1989 онд ОХУ, Эрхүү хотын Политехникийн дээд сургууль төгссөн.
1998 онд Монгол улсын их сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.
1990-1992 онд ОХУ-ын Өмнөд Сахалинск хотын "Рыпкооп" улсын үйлдвэрийн газар, менежер,
1994-2000 онд “Ашид-Эрдэнэ” ХХК-ийн захирал,
2000-2004 онд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Авто тээврийн газрын дарга,
2007-2012 онд Зам, тээвэр, аялал жуулчлалын яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга,
2008-2012 онд "Монголын төмөр зам" ТӨХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга,
2011-2012 онд МИАТ ХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга,
2013-2016 онд Булган аймгийн Монгол ардын намын хорооны дарга,
2016 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр Булган аймгаас сонгогдсон,
2017-2018 онд Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Зам, тээврийн хөгжлийн сайд,
2019 оноос Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн хөгжлийн дэд хорооны дарга,
2020 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн.
2024 оны 2-р сард УИХ-ын "Ногоон автобус"-ны хэргийг шалгах түр хорооны даргаар томилогдсон.
Журмак ХХК

“Журмак” ХХК нь 2006 онд байгуулагдсан, Монголын тээвэр зуучлалын компани юм. Улс хоорондын тээвэр зуучлалын “А” зэрэглэлтэй, Монгол Улсын “Гаалийн итгэмжлэгдсэн тээвэрлэгч” тус компани нь авто тээвэр, төмөр замын тээвэр, агаарын тээвэр, далайн тээвэр, экспорт, импорт, гаалийн бүрдүүлэлт, транзит тээврийн үйлчилгээ үзүүлдэг.
Эрчис мөрөн

Эрчис мөрөн (Орос: Иртыш; Казах: Ertis / Ертiс; Татар кирилл: Иртеш, латин: İrteş ; Chinese: É'ěrqísī hé / 额尔齐斯河) нь Сибириэр урсдаг, Обь мөрний хамгийн том цутгал гол юм. Эрчис мөрөнд цутгадаг голуудаас хамгийн том нь Тобол гол болно. Обь-Эрчис нь Азидаа томоохонд орох ай савыг бүрдүүлдэг бөгөөд баруун Сибирь, Алтайн нурууны ихэнх хэсгийг хамардаг. Монголын нууц товчооны 198-р зүйлд "Найманы Хүчүлүг хан улсаа алдаад цөөн хүнтэй дутааж яваа мэргидийн Тогтоатай уулзаж, Эрчис мөрний Бүхдэрмэ гэдэг газар хамтран цэргээ засаж байжээ" гэж дурьдагдсан байдаг. Улмаар "Эрчлэх, эрчлэн урсах" гэсэн үгнээс Эрчис голын нэр үүсчээ.
Монгол, Хятадын хилээс эх авч Зайсан нуурт цутгадаг Эрчис голын хэсгийг Хар Эрчис гэдэг.
Хятадын Шинжааны нутагт, Монгол Алтайн нуруунаас эх авах Хар Эрчис баруун хойш урсан, Зайсан нуурыг өнгөрөөд баруун Сибирьт Ханты-Мансийскийн орчмоор Обь мөрөнд цутгахаасаа өмнө Ишим гол, Тобол голуудыг өөртөө нэгтгэн, нийт 4248 км замыг туулдаг.
Ачаа болон зорчигч тээврийн хөлөг онгоцнууд мөрний ус хөлдөөгүй байх 4-р сараас 10-р сард мөрнөөр сүлжилддэг. Оросын төрийн өмчит Эрчис Мөрний Тээвэр компанийн төв оффис байрлах Омск хот нь Баруун Сибирь дэх хамгийн том боомт юм. Казахстан-Хятадын хилийн орчимд байх Усть-Каменогорск, Бахтарминск дэх усан цахилгаан станцууд Эрчис мөрний усаар тэжээгддэг. Усть-Каменогорскийн усан цахилгаан станцын даланг гатлах хөлөг онгоцнууд дэлхийн хамгийн гүнзгий 42 метрийн гүнтэй локоор нэвтэрдэг.
1960, 70-аад онд "ашиггүйгээр" Хойд мөсөн далай руу урсан одож буй гол мөрдийн усыг "үр дүнтэй" ашиглахын тулд Дундад Ази руу урсгах төсөл Зөвлөлт Холбоот Улсад хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд үүнд Эрчис мөрний усыг Казахстан, Узбекистан руу урсгах төлөвлөгөө багтаж байлаа. Тэрхүү аварга төсөл хэрэгжээгүй ч Эрчис-Карагандын суваг (Орос: Канал Иртыш — Караганда) 1962 - 1974 онд татагдаж, Казахын хуурай тал хээрийг усаар тэтгэн, тус орны аж үйлдвэрийн төвүүдийн нэг Карагандад хүрэх болсон.
2000-аад онд Хятадын засгийн газар Хар Эрчис - Карамайг холбосон суваг татахаар ярьж эхэлсэн бөгөөд Казахстан, Оросын зүгээс эсэргүүцэлтэй тулгарч буй.
Эрчис мөрний сав газраар Монгол, Түрэг үндэстнүүд эрт дээр үеэс нутаглаж иржээ. 13-р зуунд Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүнд байсан тус нутагт 15-16-р зуунд Татарын Сибирийн ханлиг оршин тогтнож байлаа. Гэвч 1580-аад онд оросууд Сибирийн ханлигийг мөхөөжээ. 17-р зуунд Ойрадуудын байгуулсан Зүүнгарын хаант улс Оросын өмнөд хөрш болж, Эрчис мөрний дээд биеийг захирч байв. Тэр үед Сибирьт Оросын хотууд олноор байгуулагдаж эхэлсэн бөгөөд 1716 онд Омск, 1718 онд Семипалатинск, 1720 онд Усть-Каменогорск, 1752 онд Петропавловск хотууд бий болжээ.
Манж Чин улс 1750-иад онд Зүүнгарын хаант улсыг эзлэн авч, улмаар Орос-Чингийн хил 19-р зуун гэхэд тогтсон юм.
Прагийн метро

Прагийн метро (чех. Metro v Praze буюу Pražské metro) —Чех улсын цорын ганц метро бөгөөд Праг хотын тээврийн гол хэрэгслийн нэг бөгөөд жилийн зорчигч урсгалаараа Европт долоо дахь том метро юм.
Тус метро нь өдөрт 1 сая орчим хүн тээвэрлэдэг байна. Праг хотын нийтийн тээврийн удирдах байгууллага (чех. Dopravní podnik hl. m. Prahy) метрог удирддаг байна. Хотын нийтийн тээвэр болох метро, трамбай, автобус, гол гатлах завь зэргээр зорчих нэгдсэн нэг тийз байдаг байна. Энэ тийзээр "S" хэмээх шугамын галт тэрэгт (хот орчмын төмөр замын тээвэр) мөн хотын бүсэд ашиглах бломжтой ажээ.
Прагийн метро нь шугаман галт тэрэгний системээр ажилладаг. Одоо Прагийн метро гурван шугамаас бүрддэг байна: "А" - ногоон, "B" - шар, "C" - улаан. Эдгээр шугам нь хотын төвд огтолцож чигэлэлээ солих өртөөнүүдтэй ажээ.
Метроны эхний хэсэг 1974 оны 5-р сарын 9-ний өглөөний 09:19 цагт Прага хотыг Улаан арми чөлөөлсний 29 жилийн ойгоор нээлтээ хийсэн. Нээлтийн үйл ажиллагааг улс төрийн томоохон арга хэмжээ хэмээн танилцуулсан бөгөөд үүнд Чехословакийн Коммунист намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Густав Гусак тэргүүтэй төрийн дээд албан тушаалтнууд оролцов.
Анхны нээлтээс хойш жилийн дараа "С" шугамын галт тэрэгний тоо гурваас дөрвөн вагон болж нэмэгдсэн.
Нью-Йоркийн метро

Нью-Йоркийн метро (англи. New York City Subway) — АНУ-ын Нью-Йорк хотын нийтийн тээвэр. Дэлхийд хамгийн олон өртөөтэй бөгөөд жилд хүн тээвэрлэлтээр 7 дугаарт ордог нийтийн тээврийн метроны систем.
Анх Нью-Йорк хотод 1863 оны 10-р сарын 9-нд газар дээрх метроны ил шугам нээгдсэн байна.
Метронд ашиглаж буй замын нийт урт нь 1370 км (үүнээс 1070 км нь зорчигч тээврийн зориулалттай). Өртөөнүүдийн албан ёсны тоо нь 472 (эсвэл солих цэг бүрийг нэг станц гэж тооцвол 424) байна.
Тбилисийн метро

Тбилисийн метро (гүрж. თბილისის მეტროპოლიტენი) Гүрж улсын нийслэл Тбилиси хотын нийтийн тээвэр юм. 2017 оны байдлаар 2 шугам, 23 өртөөтэй метро юм. 1966 оны 1-р сарын 11-нд нээгдсэн.
Тбилисийн метроны үйл ажиллагааг хотын автобусны паркийн хамт хотын "Тбилиси тээврийн компани" удирддаг байна.
Тбилиси хотын хүн ам 1,120 сая хүн амтай. Жилд 140 орчим сая зорчигч тээвэрлэдэг байна.
Метро 06:00-24:00 цагийн хооронд ажилдаг байна.
Тбилисийн метро барих ажил 1952 онд эхэлсэн. Гүржийн Коммунист Намын Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга асан Василий Мжаванадзегийн санаачилга, нөлөөгөөр хүн ам цөөхөн ч хотын метроны санааг хэрэгжүүлэх боломжтой болсон. 600 мянган хүн амтай тул Тбилиси сая гаруй хүнтэй хотын статуст хүрээгүй байсан. Барилга барих инженер-геологийн таатай нөхцөл, голын гольдролын дагуу хотын байршилтай байсан. Төслийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд Куры гол ихээхэн хувь нэмэр оруулсан. Архитекторуудын үзэж байснаар Тбилисийн метроны буудлуудын гоёл чимэглэл Москвагийн метроноос дутахгүй байх ёстой гэж үзэж байсан. Санхүүжилтийн асуудлаас болж хойшлоод 1966 онд анх барьж дуусгаад ашиглалтанд оруулсан байна.
Осло

Осло сонсох (нор.: [ˈʊʂlʊ], [ˈʊʃlʊ] эсвэл [ˈʊslʊ]) — Скандинавын хойгийн Норвегийн Хант Улсын нийслэл бөгөөд хамгийн том хот юм. 1624 оноос өмнө викингуудын нийслэл Викия (Vichia), 1624-1877 онуудад Христиания (норв. Christiania), 1877-1925 онд Кристиания (норв. Kristiania) гэдэг байжээ.
19-р зуунаас эхлэн хотыг Баруун (Vestkanten) ба Зүүн хэсэгт (Ostkanten) хувааж эхэлсэн байна. Баруун хэсэгт Осло хотын хамгийн ойрын зах болох Берум хүртэлх уудам газар байшинд амьдардаг Норвеги үндсэн угсаатнууд болон барууны орнуудаас цагаачилж ирсэн оршин суугчид амьдардаг байна. Амьжиргааны түвшинг тус улсын хамгийн өндөрт тооцдог бөгөөд дундаж орлого нь улсын дунджаас бараг хоёр дахин их байна. Баруун хэсгийн хүн ам нь 2009 оны байдлаар 196 мянга байжээ.
Зүүн хэсэгт 360,000 орчим хүн амьдардаг бөгөөд үүний 65-80% нь эхний болон хоёр дахь үеийн цагаачид эзэлдэг байна. Хотын зүүн хэсэгт 1985-1995 онд Хойд болон Зүүн Африк, түүнчлэн Төв Азиас цагаачилж ирсэн оршин суугчид блок хэлбэрийн олон давхар барилгуудад амьдардаг ажээ.
2021 оны нэгдүгээр сарын 1-ний байдлаар Осло хотод 697,010 хүн амьдарч байна.
Осло хотын нийтийн тээвэр: трамвай шугам, метро (T-bane), хотын галт тэрэг, шугамын автобус зэрэг юм. Мөн хотын тээвэрт хотод харьяалагддаг арлууд хоорондын усан тээвэр байдаг. Тус хотод нийтийн эзэмшлийн хот доторх дугуй түрээслэх сүлжээ бий. 105 буудалтай Европ болон дэлхийн хагас сая хүн амтай хотод хамгийн томд тооцогддог метро байдаг байна.
Осло хот 3 нисэх буудалтай ажээ.
Осло бол тус улсын хамгийн чухал боловсрол, шинжлэх ухааны төв юм. Тус улсын нийт дээд боловсролтой хүмүүсийн тал орчим хувь нь Ослод амьдардаг бөгөөд энэ нь боловсролын түвшингээр Европт гуравдугаарт ордог байна.
Нийслэлд 73 мянга гаруй оюутан суралцдаг ажээ. Осло хот дахь томоохон дээд сургуулиуд:
Осло хотод өвлийн спортын томоохон тэмцээнүүдийг удаа дараа зохион байгуулж ирсэн. 1952 онд Өвлийн Олимпын наадам энд болсон. Наадмын гол талбай нь Бислетт цэнгэлдэх хүрээлэн байв.
21-р зууны эхээр хуучин цэнгэлдэхийн оронд ижил нэртэй шинэ цэнгэлдэх хүрээлэн баригдаж, хөлбөмбөг, регбигийн тэмцээн, хөнгөн атлетикийн тэмцээн зохион байгуулдаг.
Осло хотын Холменколлен дүүрэгт цанын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг 1930, 1966, 1982, 2011 онуудад зохион байгуулж байжээ. Осло нь биатлоны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг таван удаа (1986, 1990, 1999, 2002, 2016) зохион байгуулсан. 1999 онд хоккейн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн мөн тус хотод болсон.
Belkommunmash

OJSC "Holding Management Company "Belkommunmash" (Belarusian: ААТ "Кіруючая кампанія холдынгу «Белкамунмаш», Belkamunmash), is a Belarusian manufacturer of electric public transport vehicles. The enterprise was based on a tram and trolleybus repair facility which was opened in 1973. Today it is the leading industrial enterprise in Belarus in the field of manufacture and major overhaul of rolling stock for electric transportation in cities. Trolleybuses manufactured by Belkommunmash are operated in 7 cities in Belarus and over 40 cities in Russia, Ukraine, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Latvia, Mongolia, Moldova, Argentina, Bulgaria, Bosnia and Herzegovina and Serbia.
In June 2022, EU and Switzerland imposed sanctions on Belkommunmash.
Karosa ŠM 11

The Karosa ŠM 11 is an urban bus produced by the Czechoslovakian bus manufacturer Karosa between 1965 and 1981. It was succeeded by the Karosa B 731 in 1981.
The Karosa ŠM 11 is completely different from its predecessor, Škoda 706 RTO, which had its engine in the front and two doors. ŠM 11 is a model of Karosa Š series. It was derived from Karosa ŠL 11 intercity bus, and also unified with long-distance coach Karosa ŠD 11. Its body is semi-self-supporting with frame and engine with automatic gearbox in the middle, right between the wheels. Only its rear axle is propulsed. Front axle is independent, rear axle is solid. All axles are mounted on air suspension. On the right side are three folding doors (the first is narrower than the other doors). Leatherette seats are used for the seats inside the ŠM 11. Driver's cab is not separated from the rest of the vehicle. In the rear, there is room for a pram or wheelchair.
Production of the ŠM 11 started in 1965 and continued until 1981.
Although ŠM 11 are not operated in public transport anymore, many of them are still being operated as historical vehicles. The last Karosa ŠM 11 in Prague was retired in 1987, and the last ŠM 11 in Czech Republic was retired in 1994 in Opava. About 9,900 Karosa ŠM 11 buses were made during its production. Some buses were also exported to Albania, Bulgaria, Hungary, Mongolia, Poland, Vietnam and Romania.
Czech Republic:
Slovakia:
Баянзүрх

Баянзүрх (монгол бичгээр байанжирүхэ) нь Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн нэг юм. 28 хороонд хуваагддаг.
Баянзүрх нь нийслэлийн хамгийн том дүүрэг бөгөөд хотын зүүн өмнөд хэсэгт оршдог. 1965 онд байгуулагдсан. Тус дүүрэгт улсын 23 цэцэрлэг, 19 дунд сургууль байдаг.
Хүн ам нь 2008 оны байдлаар 221,565 бөгөөд 1,244.1 км² газар нутагтай.
Монгол Улсын нийслэл хөгжлийнхөө явцад 28 удаа нүүдэл сэлгэж 1778 онд Богд хан уулын ард, тунгалаг Туулын хөвөөнд шилжин суурьшсан бөгөөд 1786 онд одоогийн Монгол бөхийн өргөө байрлаж буй суурин дээр цэцэн хан аймгийн суурин жасаа анх байгуулагдсан нь Улаанбаатар хотын анхны тулгын чулуу тавигдаж гал голомтоо асаасан түүхтэй.
Баянзүрх дүүрэг нь 1965 оны 4 дүгээр сард БНМАУ-ын Ардын их хурлын тэргүүлэгчдийн 79-р зарлигаар Улаанбаатар хотын зүүн хэсэгт 65 мянган га нутаг дэвсгэрт Найрамдалын район нэртэй байгуулагдаж, 1992 онд УИХ-ын 18 дугаар тогтоолоор Баянзүрх дүүрэг гэгдэх болжээ.
Оросоогийн Цацрал

Оросоогийн Цацрал нь Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн цолтой, ном зүйч хүн юм.
1942 онд Улаанбаатарт төрсөн.
1951-1961 онуудад Нийслэлийн I, II арван жилийн бүрэн дунд сургуульд суралцаж төгссөн.
1961-1965 онуудад ЗХУ-ын Москвагийн Соёлын Дээд Сургуулийн номын сангийн факультетыг төгсөн Номын сан судлал-Ном зүйч мэргэжил эзэмшсэн.
ШУАкадемийн нэр дээр суралцахаар ЗХУ улс руу явсан тул төгсөж ирээд, ШУА-ийн харьяа Улсын нийтийн номын санд ажиллах болсон байна.
1966 оноос ахлах ном зүйч,
1968-1980 онуудад Үйлчлэх ба ном ажиллах, Арга ухаан-ном зүйн хэлтсийн эрхлэгчээр тус тус ажилласан.
1980-1986 онуудад Улаанбаатар хотын төв номын санд захирал,
1994-1997 онуудад ахлах ном зүйч,
1986-1987 онд Соёлын дунд сургуульд мэргэжлийн ахлах багш,
1987-1990 онуудад ТИС-ийн номын сангийн эрхлэгч,
1990-1994 онуудад Москва дахь ЭСЯ-нд МАХН-ын хорооны улс төрийн ажилтан,
1994-2016 онуудад Урлах Эрдмийн дизайны сургуулийн номын сангийн эрхлэгчээр 75 нас хүртлээ улсад тавь гаруй, номын сангийн салбарт 45 жил ажилласан.
В.В.Хурлат, Д.Данзан, Д.Бүрэндалай нарын хамтаар Владимир Ильич Лениний зохиолууд: Агуулгын тайлбартай бүртгэл(1967), Библиография работ по Монголии(1967) зэрэг ном зүйн бүртгэлүүдийг тус тус эмхэтгэн, салбарын тухай 20 шахам өгүүлэл, орчуулгын материалыг төвийн сонин хэвлэлд нийтлүүлсэн байна.
1980 онд байгуулагдсан Улаанбаатар хотын нийтийн төв номын сангийн үйл ажиллагааг эхлүүлэх, тогтвортой, тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулахад удирдлага, зохион байгуулалтаар хангаж ажилласан.
Тэрээр номын сан, номын санчдад зориулсан "Номын өргөө" хэмээх дууны үгийг бичиж, аяыг нь Х.Сэргэлэнгээр зохиолгожээ. 2012 онд уг дууг залуу дуучин Ж.Бямбадэлгэр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар тэмдэглэсэн "Номын баяр"-ын үеэр шинэчлэн дуулжээ.
Түүний бүтээл туурвил, амьдралын замналыг салбарын мэргэжилтнүүдэд сурталчилах, таниулах зорилгоор Улаанбаатар хотын нийтийн төв номын сангаас “Ажил мэргэжлийн уралдаан”-ыг 2016 онд зохион явуулжээ.
2019 онд Монголын номын сангуудын консорциумаас "Манлайлагчдын замналаас суралцахуй" сэдэвт уулзалтыг зохион байгуулж, уг уулзалтын хүндэт зочноор уригдан мэргэжил нэгтнүүддээ амьдралын замнал, туршлагаасаа хуваалцжээ.
Ардын хувьсгалын 100, орчин цагийн номын сан үүсэн байгуулагдсаны 100 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн цол, тэмдгээр шагнуулжээ.
Монголын Үндэсний бөхийн холбоо

Монголын Үндэсний бөхийн Холбоо (МҮБХ) нь 1990 оны 4-р сарын 14-ний өдөр улсын заан Рэгжийбуугийн Давааням, Дансрангийн Мягмар, Монгол Их Сургуулийн тэнхимийн эрхлэгч Рэгжийбуугийн Нямдорж, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, яруу найрагч Довдонгийн Данзан, Соёлын яамны орлогч сайд Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, гүн ухааны дэд эрдэмтэн Пүрэвийн Даваасамбуу нарын санаачилгаар анх байгуулагдан, Улсын бүртгэлийн газарт бүртгэгдсэн байна.
МҮБХ нь 21 аймаг, 330 суманд салбар холбоо, нэгжтэй одоо барилдаж байгаа сумын начнаас дархан аварга цолтой 4600 бөх мөн залуу болон ахмад нийт 26,200 орчим бөхийг нэгтгэсэн Монголын Үндэсний Олимпын Хороо, Монголын Үндэсний Спортын Хорооны гишүүн холбоо юм.
МҮБХ нь суурийн голчоороо 54 метр, нийт 3 давхар 6892,9 мкв талбайтай Монгол Бөхийн Өргөөний хууль ёсны өмчлөгч байгууллага юм.
МҮБХ нь Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн 6-р хороо, 13-р хороолол /13373/, Энхтайвны өргөн чөлөө 65, Монгол Бөхийн Өргөө албан ёсны хаягт үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
МҮБХ-ны Удирдах зөвлөл буюу Тэргүүлэгчид нь тэргүүн болон аймаг бүрийн төлөөлөл мөн хотын статустай нийслэлийн Багануур, Налайх дүүргүүд, жаяг дэгийн багийн төлөөлөл оролцсон нийт 25 гишүүнтэй байна. Удирдах зөвлөлийн хурал олонхын ирцийг бүрдүүлэн хуралдаж, МҮБХ-ны дотоод үйл ажиллагаа болон салбар холбоо нэгжүүд, дэвжээд, бөхчүүд, дасгалжуулагчид, жаяг дэгийн багийн гишүүдийн ёс зүйн асуудал, МҮБХ-ны төсөв санхүүг хэлэлцэн батлах эрх үүрэгтэй.
МҮБХ-ны тэргүүн, улсын заан Цэрэндашдоржийн Магалжав
Тэргүүлэгчид: