Ado Ekiti

Ado Ekiti bụ isi obodo nke Ekiti Steeti, Naịjirịa. Ọ bụ isi ụlọ ọrụ nke Ekiti Mpaghara Senatorial nke etiti, Naijiria.
Ado Ekiti bụ obodo oge ochie, nke Ewi Awamaro nwa Biritikolu tọrọ ntọala. Awamaro (onye na-enweghị obi iru ala) hapụrụ Ile-Ife na nna ya Ewi Apa Biritikolu na nwanne nna ya Oranmiyan gaa Ita Orogun na Benin n'otu n'otu mgbe ya na Oloba nọrọ obere oge na Oba-Ile, na Akure nke oge a.
Ma Oranmiyan Oba nke Benin na Biritikolu bu ụzọ biri n'ọhịa Benin tupu esemokwu dị n'etiti ndị ha emee ka ha kewaa ma Biritikolu choro ebe obibi ọhụrụ n'ebe ọdịda anyanwụ na Utamodi Oke Papa. Ewi Biritikolu na otu n'ime ụmụ ya chịrị n'ebe ahụ. Ọ bụ Ewi Awamaro kwagara Ilesun Ado-Ekiti ugbu a,bmgbe ọ nọrọ obere oge na Udoani Ido Ani na Agbado n'oge ogologo njem ahụ. Mgbe Ewi Awamaro hapụrụ Agbado, ụfọdụ ndị okenye nọgidere na-ezu ike ma nye obodo ahụ aha Agba Ado Ogige Ndị Ochie - Agbado-Ekiti dị ka a maara obodo ahụ taa.
Ọnụọgụ nke afọ 2006 bụ puku narị atọ na asatọ, narị isii na iri abụọ. Ndị Ado Ekiti bụ ndị agbụrụ Ekiti nke ala Yoruba.
Oge mmiri ozuzo na Ado-Ekiti bụ mmiri, mmegbu, na igwe ojii, ebe oge ọkọchị na-ekpo ọkụ, na igwe gbazee. Nkezi okpomọkụ kwa afọ dị site na iri isii ruo iri iteghete , na-adabaghị n'okpuru iri isii na anọ ma ọ bụ na-arị elu karịa iri iteghete na ise.
Oge kachasị ukwuu n'afọ iji gaa Ado-Ekiti maka ihe omume ihu igwe na-ekpo ọkụ, dịka akara osimiri maọbu ọdọ mmiri si dị, bụ site na mbido ọnwa Nọvemba ruo ngwụcha ọnwa Febụwarị.
Site na ọnwa Jenụwarị ruo ọnwa Eprel, Ado-Ekiti na-enwe oge okpomọkụ, ebe Machị bụ ọnwa kachasị ọkụ. Ọgọstụ nwere nkezi kachasị ala na nke kachasị elu nke oge oyi, nke na-aga site na June ruo Ọktoba.
Ọnụ ọgụgụ igwe ojii na-adịgasị iche site n'oge ruo n'oge na Ado-Ekiti, oge kachasị mma na-adịru ọnwa abụọ mara ụma iteghete na igwe ojii kachasị elu.
oge nke gafere ọnwa iteghete mara otu.Ọ bụ ezie na pacenti iri ise nke mbara igwe doro anya, doro anya, ma ọ bụ kpuchie ihu igwe na ọnwa Disemba, Eprel nwere igwe ojii kachasị.
Enwere ike ịhụ mgbanwe dị egwu n'oge mmiri ozuzo kwa ọnwa na Ado-Ekiti, na oge mmiri ozuzo nke ọnwa iteghete mara abụọ site na ọnwa Febụwarị iri na atọ ruo Nọvemba iri na asatọ nwere nkezi mmiri ozuzo dịkarịa ọkara ala sentimita. Na nkezi nke ụma abụọ sentimita, Disemba na-enweta mmiri ozuzo kacha nta, ebe Septemba na-enweta nke kachasị.
Obodo Ado Ekiti nwere Mahadum nke Steeti - Mahadum Ado Ekiti ugbu a bụ Mahadum Ekiti Steeti Ado-Ekiti, Mahadum onwe onye - Afe Babalola Mahadum Adō-Ekiti, Polytechnic - Federal Polytechnic, Ado-Ekiti, Mahadum Federal Oye, (FUOYE), Oye-Ekiti, Polytechnic Crown polytechnic, Odo, Ado-ekiti Isan Ekiti nwere Polytechnic nke Steeti, Mahadums ọzọ a na-Ekiti Steeti Polytechnic Ekiti nwere Mahadums, Isanite nke Ekiti Steeti PolyTechnic nke a na Mahadum ọzọ.
Gọvanọ Ekiti Steeti, Biodun Oyebanji, na-echegbu ndị bi na ya maka ịgbatị okporo ụzọ mmiri na-aga n'ihu na iwepụ mmiri na obodo ha nke bụ akụkụ nke mgbalị iji zere idei mmiri nke emeela ka mmiri dị kilomita iri na anọ n'akụkụ dị iche iche nke Ado Ekiti, isi obodo steeti.
Gọvanọ nke Dr Akintunde Akinyugha nọchitere anya, onye kwuru okwu na Ado Ekiti, mgbe ọ na-eme emume 'Ụbọchị Gburugburu Ebe Obibi Ụwa nke afọ 2023, kwusiri ike na ọ dị mkpa ịkwalite ndị bi na ya iji kụnye omume nke ịdị ọcha onwe onye na ịdị ọcha nke gburugburu ebe obibi.
Na Ado Ekiti, e nwere ụlọ ọrụ mgbasa ozi dị ka Ikikere mgbasa ozi nke Naijiria Ado Ekiti (BSES), Radio Ekiti 91.5 fm, FRCN Progress Fm, Fresh Fm, Midas Radio, Abuad Radio, Voice Fm, Ayoba Fm, People's Fm, New cruise Fm. Ụlọ ọrụ azụmahịa dị iche iche na-arụ ọrụ na Ado Ekiti. Obodo a bụ ebe azụmahịa maka ọrụ ugbo ebe a na-akụ yam, cassava, ọka, na ụtaba. A na-akụkwa ogho maka ịkpa ákwà.
Onye Ewi ma ọ bụ onye na-achị Ado Ekiti ugbu a bụ Rufus Aladesanmi nke Atọ, onye nọchiri Samuel Adeyemi George-Adelabu nke Mbụ na 1990.