davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Kewra

Kewra, keora or kewda (Hindi: केवड़ा, Bengali: কেওড়া, Urdu: کیوڑہ, Punjabi: کیوڑا (Shahmukhi) ਕੇਵੜਾ (Gurmukhi)) is an essential oil distilled from the male flower of the fragrant screwpine. The plant is native to Tropical Asia, Southeast Asia and Australasia, and the oil is used as a flavoring agent throughout much of these regions.
The flower is a vital ingredient in Kewra and is used in special-occasion dishes in South Asia, particularly those associated with Muslim communities. Kewra flowers have a sweet, perfumed odour with a pleasant quality similar to rose flowers, but kewra is more fruity. The aqueous distillate (kewra water, pandanus flower water) is quite diluted.. Kewra flowers and leaves are also essential in worship of Hindu goddess Manasa, who is worshipped by certain communities.
Approximately 95% of kewra flowers exported from India are collected from areas surrounding Berhampur city in Ganjam district. The coastal areas of Chhatrapur, Rangeilunda, Patrapur, and Chikiti are famous for their aromatic pandanus plantations. Arguably, flowers from coastal locales have an exquisite floral note that rival inland varieties with the most famous varieties being those endemic and cultivated in Gopalpur-on-Sea. Cultivation of kewra flower is a major source of income in Ganjam district and there are nearly 200 registered kewra distillation factories. Kewra is also used in traditional Indian perfumery, both as functional fragrance and in attar.
The chemical composition of the essential oils obtained by water distillation of the staminate inflorescences of Kewda (Pandanus odorifer. var. fasicularis). The major components of kewda oil were found to be 2-phenethyl methyl ether (65.6–75.4%), Terpinen-4-ol (11.7–19.5%), p-Cymene (1.0–3.1%) and Alpha Terpineol (1.2–2.9%)
Rakteswari

Rakteswari (also Rakteshwari), identified as an aspect of Adi Parashakti, also known as Durga Parameswari, is a principal and popular form of Hindu goddess worshipped mainly in Parshurama Kshetras. Rakteswari is the iṣṭa-devatā (tutelary deity) of Tulu Nadu.
Rakteswari is worshipped in the Hindu temples of India by adherents of Shaktism. Her temples, worship and festivals are particularly popular in Indian subcontinent during every Sankramana (or Sankranthi days/ Sun transit days of every month in Hindu calendar). Coconut flowers, Vermilion and whole coconuts are the significant offerings for her worship.
The beeja-mantra of Rakteswari, Om Kleem Ram Rakteswaryai namaha, is recited on Sikharagra (on top of a mountain), near a flowing river, any dense forest, Kadamba trees, garden, etc. under the guidance of a competent guru as any shakta (Shakta Upanishads) tradition requires.
Deity Rakteswari is often misunderstood as a spirit/demon. Dakshinachara sects are dismissive of Rakteswari as a goddess who demands blood sacrifice. She is a fierce deity worshipped in her calm posture in dakshinachara ("right-hand path") with kumkum (Vermilion) and whole coconut as bali (offerings).
In traditional Hindu astrology, Moon, Mars are the chief significators of blood in human body. When Mars is afflicted in any horoscope and it occupies an even sign, then goddess Rakteswari has to be propitiated to get rid of any blood related disorders. As per some local beliefs, contagious diseases like Smallpox and menstrual bleeding disorders (Mars represents private parts of body too) can be cured by worshipping Rakteswari
The vamamarga worship ("left-hand path") of Rakteswari is not ruled out in folklore genre. The Folk performances mandate music, folk dance, recital and other elaborate vesha (costumes ) as outlined in Dravidian Tulu Oral folk literature, Cow ghee lamp and Kumkum (Vermilion) are offered to appease Rakteswari in typical household worship, like any other female deity.
The regions of Konkan, coastal Karnataka and Kerala, considered as Parashurama Kshetra, have numerous temples dedicated to Rakteswari. Worship of Rakteswari by Brahmins and many other various Hindus in mulasthana is famous in South Canara.
Rakteshwari, in dakshinachara ("right-hand path") tradition, is depicted as srichakravasini (peaceful and soothing deity as a resident of the tip of Sri Chakra) and worshipped as Durga Parameswari by Durga sukta and Śrī Sūkta.
Sword, one of the divine weapons of Adi Parashakti, which represents elimination of Discrimination according to Devi Mahatyam, is a symbolic form of goddess Rakteswari. The tip of Sri Chakra is an iconic form of the supreme goddess, Durga Parameswari.
NR Group

NR Group is an Indian business group which comprises six companies in various businesses such as essential oils, fragrances, incense, and electronics. It is based in Mysore, and was established in 1948 by N. Ranga Rao as Mysore Products and General Trading Company, which later became N. Ranga Rao & Sons.
Ranga Rao & Sons, started in 1948, is a manufacturer of incense and fragrances. It has a portfolio of over 500 fragrances, all of which are created and blended in-house. Cycle is the main incense brand.
N. Ranga Rao & Sons Exports is the exports division of the NR Group of companies, handling all the outsourcing of their products to over 50 countries. NESSO – Natural & Essential Oils Pvt. Ltd., is a manufacturer and marketer of essential oils and floral extracts. Established in 1979, the manufacturing facility is CGM compliant and has a Kosher Certification. The company has its extraction facility near Mysore strategically located where best quality Tuberose flower is cultivated. Rangsons Marketing Services Pvt Ltd. is the marketing section of NR Group. Established in 1983, the company markets Cycle Pure Agarbathies and develops the Fragrance Domain products of NR Group. Ripple Fragrances Pvt. Ltd., established in 2005, is a manufacturer and marketer of personal and air care lifestyle products of signature brands IRIS and Lia.
Established in 1948, and essential oils. Cycle brand incense is exported to over 65 countries.
Initially a family enterprise, the group's companies now have independent corporate setups, and are currently managed by the third generation of the family, overseeing operations as CEOs.
The incense division, N. Ranga Rao & Sons Pvt. Ltd., has a number of brands including Cycle, Flute, Manmohak, and Clove. The exports division exports incense and related products to more than 50 countries in Asia, Africa, Europe, Latin America, the Middle East, Far East and North America. It is headed by Arjun Ranga. The Cycle brand, Cycle Pure Agarbathies, was established in 1948, initially distributing only to domestic market. The fragrances are blended in house
Cycle Agarbathies is the flagship brand under NR Group, based in India, and a manufacturer of incense and prayer materials.
As of 2016, Cycle held a 15% share in the incense industry in India, estimated to be worth Rs. 1500 crore overall. The brand advertises through sponsorship deals of various cricket tournaments in India and elsewhere, including the Indian Premier League and Caribbean Premier League. Currently the brand ambassador are Amitabh Bachchan, Ramesh Aravind, Saurav Ganguly.
Ripple Fragrances Pvt. Ltd. is the spatial fragrance division of the NR Group, manufacturing Functional & Aircare Lifestyle Products. Established in 2005. It is headed by Kiran Ranga.
Rangsons Marketing Services Pvt Ltd., established in 1993, is the marketing arm of NR Group.
NR Foundation is the Corporate Social Responsibility arm.
Natural & Essential Oils Pvt. Ltd (NESSO), established in 1979, is the division that manufactures essential oils and floral extracts.
Notre-Dame des Vents

Notre-Dame des Vents (French for 'Our Lady of the Winds') is a Roman Catholic church located in Port-aux-Français, the capital settlement of the Kerguelen Islands, Territory of the French Southern and Antarctic Lands in the south Indian Ocean.
The chapel was built during the 1950s and is made out of concrete. Small rectangular stained glass adorn the base of the ceiling. Its proportions are based on the Golden Ratio. A few celebrations are held through the year.
A statue of the Virgin and Child is located between the chapel and the Golfe du Morbihan (Kerguelen). It is the southernmost French Catholic place of worship.
49°21′9″S 70°12′55″E﻿ / ﻿49.35250°S 70.21528°E﻿ / -49.35250; 70.21528
Nagalakshmi

Nagalakshmi (Sanskrit: नागलक्ष्मी, romanized: nāgalakṣmī) is a serpent goddess and the wife of Shesha, a nagaraja (king of the serpents) and one of the two mounts of Vishnu featured in Hindu mythology. She is considered to be the personification of the divine ocean called the Kshira Sagara.
Nagalakshmi's legend is mainly found in the Garga Samhita. In this, the Kshira Sagara is personified as her. In Chapter 3 of the Balabhadra Khanda of the Garga Samhita, it is mentioned that she incarnated on earth along with her husband.
The Kshira Sagara is the fifth from the centre of the seven oceans. It surrounds the continent known as Krauncha. According to Hindu scriptures, the devas and asuras worked together for a millennium to churn this ocean in order to acquire amrita, the elixir of immortal life. It is described as the place where the deity Vishnu reclines over his serpent-mount Shesha, accompanied by his consort, Lakshmi.
In the Treta Yuga, she incarnated as Urmila, the wife of Lakshmana. She was born as the daughter of King Janaka of Mithila and Queen Sunayana. She played a prominent role in the Hindu epic Ramayana. When Shesha's avatar Lakshmana went to exile with Rama (Vishnu's avatar), Urmila slept continuously for fourteen years so that her husband could serve his brother without requiring sleep, an episode known as Urmila Nidra.
In the Dvapara Yuga, she was born as Revati, the wife of Balarama and the daughter of King Kakudmi of Kushasthali. However, in traditions where Balarama is identified with Vishnu, Revati is regarded to be a form of Lakshmi.
In the Garga Samhita, the sage Pradipika recounts the attributes of Nagalakshmi:
The Ananthankavu Nagalakshmi Temple, located in Thiruvananthapuram, Kerala, is known for its environmental sensitivity and association with snakes. It stands as the sole sacred grove (surppakavu) housing ancient 1000-year-old idols of Nagalakshmi and Nagaraja Ananthan.
In the snake worship traditions of Tai folk religion and animism in Thailand, she is known as Usa Ananwati (พระนางอุษาอนันตวดี) and is regarded as the spouse of Shesha. She is regularly honored in local worship ceremonies.
Among the Nagini in Thai snake worship, she is the second most revered figure, following Lady Sri Pathumma Nagini (ย่าศรีปทุมมา), the wife of Shri Sutho Naga (ปู่ศรีสุทโธ) of Kham Chanod Forest in Ban Dung district, Udon Thani province, Isan, Thailand. Kham Chanod is considered the spiritual center of snake worship in Thai folk beliefs.
Numerous shrines across Thailand are dedicated to her as a guardian deity, with one of the most notable being Wat Tham Dao Khao Kaeo (วัดถ้ำดาวเขาแก้ว) in Lam Phaya Klang subdistrict, Muak Lek district, Saraburi province., Wat Laem Maklue (วัดแหลมมะเกลือ) , Sam Ngaam Subdistrict , Don Tum District , Nakhon Pathom Province., Wat Thum Wang Pha Phaya Nakaraj (วัดถ้ำวังผาพญานาคราช), Huai Phai Subdistrict , Khong Chiam District, Ubon Ratchathani Province. , Wat Phang Muang (วัดพังม่วง) , Si Prachan Subdistrict , Si Prachan District , Suphan Buri. , Wat Pa Phu Chan Hom (วัดป่าภูจันทร์หอม) , Ban Non Muang Wan , Kham Lo Subdistrict , Chai Wan District , Udon Thani Province.
Mnyama Ngozi-miiba

Wanyama ngozi-miiba (kutoka Kiholanzi stekelhuidigen) ni wanyama wa bahari ambao wana ngozi yenye miiba na ulinganifu wa pembetano ingawa wahenga wao walikuwa na uwenzipacha. Hata lava wao wana uwenzipacha lakini hukuza pande tano wakiwa wazima. Mifano ya wanyama ngozi-miiba ni viti vya pweza, changa-maji, shashile, chani na kojojo.
Mwili wa wanyama ngozi-miiba una pande tano na umefunikika kwa ngozi yenye fuwele za kalsiti (kabonati ya kalisi) ziitwazo ossicles (vifupa). Kwa hivyo wanyama hawa wana aina ya kiunzi cha nje. Vifupa vya kiunzi hicho vimeunganika kabisa, kama kwa shashile na jamaa, au vimeunga kwa viungo, kama kwa viti vya pweza, changa-maji na kojojo. Katika matukio mengi vifupa hivyo vina michomozo kwa umbo la miiba, sugu au chembe (asili ya jina la faila hii).
Vineli vidogo vichomoza kupitia nyeleo za kiunzi. Kwa wanyama ngozi-miiba wengi hivi vinaweza kutumika kwa kusogea. Kwa wengine, kama mileli-bahari, hutumika kwa kukamata mawindo tu. Miguu hii ya neli (tube feet) inaweza kujishikiza chini au kwenye mawindo kwa njia ya mfyonzo.
Shakira

Shakira Isabel Mebarak Ripoll (au Shakira tu; alizaliwa Barranquilla, Colombia, 2 Februari 1977), ni mwimbaji, mtunzi, mwanamuziki na mtayarishaji wa rekodi za muziki kutoka nchini Kolombia.
Shakira ni msemaji wa Kihispania, na anaongea kwa ufasaha Kiingereza na Kireno, na kidogo pia Kiitalia, Kifaransa na Kiarabu.
Shakira ameshinda tuzo hii mara tano.
Shakira ameshinda tuzo hii mara tano.
Shakira ameshinda tuzo hii mara moja.
Shakira ameshinda tuzo hii mara saba.
Shakira ameshinda tuzo hii mara ishirini na moja.
Shakira ameteuliwa mara mbili.
Shakira amepokea tuzo moja, na kuteuliwa mara nane.
Shakira ameteuliwa mara mbili.
Shakira ameshinda tuzo hii mara tatu.
The Harvard Foundation, Harvard’s center for intercultural arts and sciences initiatives, honors the world’s most acclaimed artists, scientists, and leaders each year. Shakira has been named the artist of the year in 2011. “Her contributions to music and distinguished history of creativity have been applauded by people throughout the world, and she is greatly admired worldwide for her humanitarian efforts through her Barefoot Foundation.” said S. Allen Counter, director of the Harvard Foundation.
Shakira ameshinda tuzo mbili.
Shakira ameteuliwa mara moja.
Shakira ameteuliwa mara 16.
Shakira ameshinda mara 25.
Shakira ameshinda mara 12.
Shakira ameshinda tuzo 39.
Shakira ameshinda tuzo 12.
Latin Grammy Special Awards
Shakira ameshinda mara mbili.
Shakira ameteuliwa mara tatu.
Shakira ameshinda tuzo mbili.
Shakira ameteuliwa mara moja.
Shakira ameshinda tuzo nne.
Shakira ameteuliwa mara mbili.
Shakira ameteuliwa mara tatu.
Shakira ameteuliwa mara moja.
Shakira ameshinda tuzo saba.
Shakira ameshinda tuzo hii mara mbili.
Shakira ameshinda tuzo hii mara moja.
Shakira ameshinda mara kumi.
Shakira ameshinda tuzo 15.
Shakira ameteuliwa mara tatu.
Shakira ameshinda tuzo ishirini na nne.
Shakira ameshinda tuzo tano.
SHakira ameshinda tuzo tisa.
Shakira ameshinda tuzo hii mara moja.
Shakira ameshinda tuzo hii mara mbili.
Shakira ameshinda tuzo hii mara moja.
Shakira ameteuliwa mara moja.
Shakira ameshinda tuzo hii mara saba.
Shakira ameteuliwa mara moja.
Stripe (pattern)

A stripe is a line or band that differs in color or tone from an adjacent area. Stripes are a group of such lines in a repeating pattern of similar regions.
The early history of stripes in fashion is unclear. However, in medieval Europe, a stigma existed against wearing striped clothing. During the 13th century, Carmelites monks are thought to have worn brown and white stripes. For more than 25 years, the monks resisted orders from eleven successive popes to give up their cloaks, only succumbing to Pope Boniface VIII's ban of striped clothing from all religious orders.
The stigma of wearing stripes persisted as late as the 18th century, being associated with Europe's “outcast” population, such as prostitutes, clowns, hangmen, heretics, and lepers. Beginning in the 19th century, Europe began to embrace the Neo-classical style.
In the United States during this time, the stripe's stigma was well entrenched. This led to prisoners wearing a Prison uniform of black and white stripes for both humiliation and to discourage escape attempts. This practice continued until the early 20th century, when striped uniforms were slowly phased out by the United States.
Stripes entered mainstream western fashion in the roaring twenties, particularly in men's clothing like the pinstripe Suit. Stripes frequently appeared as part of school uniforms as well, first at public schools, then at universities. Fashion designer Coco Chanel incorporated stripes in her designs, having been inspired by the Marinière worn by French seamen.
As a pattern (more than one stripe together), stripes are commonly seen in nature, food, emblems, clothing, and elsewhere.
Two-toned stripes inherently draw one's attention, and as such are used to signal hazards. They are used in road signs, barricade tape, and thresholds.
In nature, as with the zebra, stripes may have developed through natural selection to produce motion dazzle.
Stripes may give appeal to certain sweets like the candy cane.
For hundreds of years, stripes have been used in clothing. Striped clothing has frequently had negative symbolism in Western cultures. Historian Michel Pastoureau explores the cultural history of these design decisions in the book, The Devil's Cloth.
International Textile, Garment and Leather Workers' Federation

The International Textile, Garment and Leather Workers' Federation (ITGLWF) was a global union federation. In 2005 it had 217 member organizations in 110 countries, representing a combined membership of over 10 million workers.
The ITGLWF was founded in 1970 as a result of the merger of the International Textile and Garment Workers' Federation and the International Shoe and Leather Workers' Federation. These organizations were preceded by much older ones: the International Glove Workers' Union was founded in 1892, the International Secretariat of Shoemakers in 1893, and the International Secretariat of Leather Workers in 1896. The International Federation of Textile Workers' Associations originated in 1894 and the International Tailors' Secretariat in 1896.
The organization held a congress every four years, consisting of delegates from the member organisations. The congress established the broad lines of the ITGLWF's policies and actions.
The organisation's headquarters was located in Brussels, Belgium. There were four regional organisations within the ITGLWF: FITTVCC/ORI, the Americas' regional organisation, based in Venezuela; ITGLWF/ERO, the European regional organisation, based in Belgium; TWARO, the Asian regional organisation, based in Japan; and ARCC, the African Regional Consultative Council, based in South Africa.
The ITGLWF worked closely with the International Trade Union Confederation and the other global union federations.
In 2007, the International Federation Textile-Clothing, a former affiliate of the World Confederation of Labour, merged into the ITGLWF. In June 2012 affiliates of ITGLWF joined the new global federation IndustriALL Global Union.
In 1979, the following unions were affiliated to the federation:
United Kenya Club

The United Kenya Club is a social and residential club in central Nairobi, Kenya. Founded in 1946, the club was intended as a center for intellectual discussion among Kenyans supporting a nonracial Kenyan society and future. The club provides accommodations, food, and maintains a continued intellectual and political role in Kenya.
The United Kenya Club was formed in 1946, intended as a center of mixed-race social gatherings in Nairobi, and an institution where African visitors to the city could find accommodation. In his memoir, Kenyan industrialist Madatally Manji wrote that the club was founded by twelve members with diverse racial backgrounds, and that the club's first president was the liberal governor of Kenya, sir Philip Euen Mitchell. The club was founded with the intention of including support for socialization and accommodation in reciprocity with other, similar clubs in east Africa. Initially founded at the site of a small structure on Whitehouse Road (now Haile Selassi Avenue) in Nairobi, the club later acquired a permanent structure on State House Road next to the University of Nairobi, where it remains.
In the early 1950s, the United Kenya Club was frequented by Kenyans who believed that future Kenyan society should be multiracial. In the 1940s and 1950s most east African and Kenyan establishments effectively separated racial groups, or, like the Nairobi Rotary Club, had highly conservative views on racial integration. In many cases, different races in Kenya might meet in public places but would not mingle. By contrast the United Kenya Club allowed Africans, Europeans and Asians to socialize together in public.
Many early members of the United Kenya Club would later, after Kenyan independence, go on to become prominent business people and government officials. The club included membership by prominent figures including Legislative Councilman Kirpal Singh Sagoo and jurist Anver Jeevanjee, and featured weekly lunch lectures on aspects of Kenyan life, including a report by labor leader Tom Mboya, a presentation by photographer John Karmali, and a talk by writer Josiah Mwangi Kariuki.
Kikoi

A kikoi is a traditional rectangle of woven cloth originating from Africa. Considered a part of Swahili culture, the kikoi is mostly worn by the coastal men but now also includes the Maasai people of Kenya. as well as men from Tanzania and Zanzibar. It is most commonly viewed a type of sarong.
The kikoi is made of cotton and patterns are woven rather than dyed into the fabric. As with all sarongs, it is a single piece of cloth which is wrapped around the waist, and rolled over outwards a couple of times. Outside of their intended use as a sarong, they can be used as a sling to hold a baby, towel, or a head wrap.
The kikoi emerged from cultural exchange between East Africans and their trading partners from nations like Somalia centuries ago. The garment remains a popular souvenir for tourists visiting Kenya.
Kidskin

Kidskin or kid leather is a type of soft, thin leather that is traditionally used for gloves (hence the phrase 'kid gloves,' used since at least 1888 as a metaphor for careful handling). It is widely used for other fashion purposes such as footwear and clothing. Kidskin is traditionally made from goatskin – more specifically, the skin of young goats (or 'kids'), although equivalent leathers such as lambskin and chickenskin (actually a form of calfskin) give the same effect.
Kid leather is, and has been used for a number of purposes other than gloves and footwear. Early flexible hair rollers were sometimes made from kidskin, giving a very tight curl.
While vellum is often made using calfskin, kidskin can also be used and in some cases, was preferred. David Laurent de Lara, describing himself as illuminating artist to Queen Victoria, favoured Italian kid vellum for his work.
A form of early medieval parchment, called carta lustra, acting as tracing paper was made using kidskin.
Kid was particularly widely used in doll-making during the nineteenth and early twentieth century as a popular material for both French and German doll bodies, particularly fashion dolls.
Kid-leather is often used in the construction of musical instruments such as the bag of the tsampouna, a form of Greek bagpipes. It was also an option for drumheads such as those on tambourines, and specifically, on the Bulgarian daire.
The Dalén light, used in lighthouses, uses a paraffin-wax saturated kidskin diaphragm in its construction.
In 1916 it was noted that there were over sixty types of goatskin, distinguished by the tanning and finishing processes used. Some of these types are:
Мах

Хүн төрөлхтөн анх бий болохдоо л аливаа амьтны махыг идэж ирсэн. Гэхдээ газар зүйн байршил, уур амьсгал, улс үндэстэний ёс заншлаасаа шалтгаалан төрөл бүрийн амьтны махыг идэж иржээ. Амьтан бүрийн мах янз бүрийн найрлага, шим тэжээлтэй байдаг. Махыг дотор нь ангийн, малын, гэрийн тэжээмэл амьтны, далайн амьтны гэх мэтээр ангилдаг. Малын махыг монголчууд тураг мах, дотор мах гэж ангилдаг. Дотор маханд таван цул эрхтэн, гэдэс дотрын мах орох бөгөөд ясан дээр тулгуурласан булчинлаг махыг тураг мах хэмээн нэрлэдэг. Далайн орныхон голдуу загас, хавчны махыг хэрэглэдэг байхад эрс тэс уур амьсгалтай, дөрвөн улирал хосолсон, нүүдэлчний соёл иргэншилтэй монголчууд өөх тос, уураг ихтэй ан амьтан, малын махыг янз бүрээр боловсруулан хэрэглэж иржээ. Монголчуудын хүнсэндээ хэрэглэдэг мах нь ихэвчлэн төмөр, ус, шороо, уургийн бүтэцтэй бөгөөд төрөл бүрийн амин дэмээр баялаг. Монголчууд зун, намрын улиралд халуун учир махны хэрэгцээгээ багасгаж, цагаан идээг ихэвчлэн хэрэглэж ямаа, тэмээний борц голдуу иддэг. Харин өвөл, хавар хүйтэн сэрүүн учир илчлэг, өөх тос ихтэй хонь, үхэр, адууны махыг хэрэглэдэг. Адууны мах нь халуун чанартай учир янз бүрийн ханиад томуу зэрэг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, анагаах чадалтай. Хонины мах хүч тамир оруулж, дархлааг сайжруулдаг учир амаржиж төрсөн хүнд хонины махаар шөл хийж өгдөг. Монголчуудын махыг боловсруулан хэрэглэж ирсэн нэг чухал арга бол ямаа, тэмээ, үхрийн махыг борцолж (хатааж) удаан хугацаагаар иддэг, Энэ нь бас халуун дулааны улиралд амт чанараа алдаж муудахгүй, нүүдэллэн явахад ачаа тээшинд хөнгөн авсаар аргыг олсон хэрэг. Харин адууны махыг борцолдоггүй. Казакууд каз хийж иддэг.Монголчуудын гэр зөвлөмжид мах 17% ийг эзэлдэг.
АНУ-ын Хөдөө аж ахуйн яамны мэдээлснээр 2018 онд Хятадад үхрийн махны нийт хэрэглээ 8.5 сая тоннд тооцогдож, АНУ-ын зах зээлээс гуравдугаарт ордог
Мэхээр (хурган)

Хурган мэхээр — (Латин: Polygonum viviparum, Persicaria vivipara), Альпын мэхээр (Alpine Bistort) гэдэг нэрээр олонд танигдсан нэг наст ургамал. Манай орноос гадна уулархаг нутгууд болох Альп, Карпат, Пиреней, Кавказ болон Төвөдөд тархан ургадаг.
5-15 см өндөр ургадаг бүдүүн үндэстэй. Үндсэн навч нь урт зуйван хэлбэртэй, урт иштэй. Цэцэг нь цагаан эсвэл сарнайн ягаан өнгөтэй, дээд хэсэг нь түрүү хэлбэртэй бол доод хэсэг нь булцуулаг. Цэцэг нь ховор тохиолдолд амьдрах чадвартай үр өгдөг. Навчны угт байрлах булцуу нь хөгжин шинэ ургамал болон ургадаг. Ингэхдээ дийлэнх тохиолдолд, булцуунаас эхний навч булцууг эх ургамлаас салаагүй байх үед ургаж хөгждөг. Булцуу нь цардуулаар баялаг ба шувуу болон өвсөн тэжээлт амьтдын дуртай хоол нь байдаг.
Дэлхийн янз бүрийн улс орнуудад 20 төрлийн мэхээрийг хүнсэнд ашиглаж ирсэн. Сибирь ба Азийн үндэстнүүд хурган мэхээрийг өргөн хэрэглэж ирсэн. Монгол туургатан аймгууд хурган мэхээрийг түүн угааж, цэвэрлэж, хатаагаад, модон ууранд нүдэж мэхээрийн гурил гарган авч хэрэглэдэг байсан ба булцууг сүүнд чанах зэргээр хэрэглэж ирсэн. Зарим ястнууд цагаан идээтэй холин янз бүрийн хүнсний бүтээгдэхүүнүүдийг хийдэг. Жишээ нь, Хотгойдуудын мэхээртэй хольсон тос маш амттай.
Зарим үед оготны хураасан ордыг ухаж мэхээр хураадаг. Ийм тохиолдолд, амьтны өвөл хэрэглэх хүнсийг авч байгаа тул оронд өөр орлох зүйлийг хийж үлдээдэг. Энэ нь Монголчуудын байгальтай харьцах соёлын нэг жишээ.
Монгол улсын стандарт. Мэхээрийн үндэс. MNS2125:1974
Хулан

Хулан (Equus hemionus) Адууныхан (Equidae) овгийн Equus төрөлд хамаарах том хөхтөн. Сири, Иран, Пакистан, Энэтхэг, Израил, Төвөд, Монголын элсэн цөл, говиор нутагладаг.
Бусад бэлчээрийн амьтны нэгэн адил авлуулуулах, амьдрах орчин алдагдсан зэргийн улмаас тархац нь ихээхэн хумигдсан бөгөөд зургаан дэд зүйлээс нэг нь устсан, хоёр нь устах аюултай байна. Түвдийн киангийг (E. kiang) урьд нь хулангийн E. hemionus kiang хэмээх дэд зүйл гэж үздэг байсан боловч сүүлийн үеийн судалгаагаар энэ тусдаа зүйл болох нь тогтоогдож байна.
Хулан биеэр илжигнээс арай том, 500 орчим кг жинтэй, 2.1 метр урт, адуутай илүү төстэй. Адууг бодвол богино хөлтэй, өнгө нь улирлаа даган өөрчлөгддөг. Зун нь улаавтар хүрэн, өвөл нь шаравтар хүрэн болдог. Нурууны дунд хүртлээ хар судалтай. Ер сургах боломжгүй. Эртний Шүмэрт МЭӨ 2600 оны үед тэргэнд хөллөж байсан, МЭӨ 2000 оны үед байлдааны хөнгөн тэрэгт ашиглаж байсан гэх баримт байдаг. Гэхдээ эдгээр нь гэрийн илжиг байсан байх гэж өдгөө үздэг. (Clutton-Brock, 1992)
Ойн цаа буга

Баг. Туруутан - Artiodactyla
Овог. Бугынхан - Сervidae
Статус: Нэн ховор зүйл. ДБХХ-ны Улаан дансны ангиллын шалгуураар олон улсын хэмжээнд “анхааралд өртөхөөргүй”, бүс нутгийн хэмжээнд “эмзэг” хэмээн үнэлэгдсэн.
Таних шинж: Биеийн урт 220 см, сэрвээний өндөр 140 см, жин 300 кг хүрнэ. Бие гонзгойвтор. Хөл харьцангуй богино. Хүзүү урт. Чих жижгэвтэр, үзүүр мохоодуу. Этэр, манжиг арагш дээш чиглээд үзүүр нь урагш эргэн дугуйрсан олон салаа, хавтгайдуу эвэртэй. Манжигийн эвэр этэрийнхээс арай бага, цөөн салаатай. Зун хүрэн буурал, бүдэг эрээлж бүхий жигд бор, өвөл бараавтар эрээлж бүхий цайвар саарал зүстэй.
Тархац, байршил нутаг: Дэлхийн тархацын хамгийн өмнөд зах болох Хөвсгөл нуур орчмын өндөр уулсын зоо, тагийн бүслүүрийн д.т. 2300-3000 м өндөрт алаг цоог тархацтай. Монголд: Улаан тайгын нурууны Жамс, баруун зүүн Жодог, Бяранга, Тэнгис, Шарга голын эх, Хөвсгөл нуурын Хэвэн, Залуу үүрийн сарьдаг, Хэвэн, Залуу үүр голын эх 1600-аад ам. км нутагт тархана. Зун ойн бүсээс дээш сарьдаг, тагийн хаг, хөвд, сөөг бүхий царамд, өвөл, хавар уулын ойн дээд бүслүүрт бэлчинэ. Буган цаа 10 сарын эхнээс Саяны өндөр уулсын ар бэлээс өвөр лүү нүүдэллэн ирж, дараа оны шар усны үер болохоос урьтаж буцан нүүдэллэдэг. Нутгийн сүрэг болон сүргээсээ тасарч хоцорсон цөөн сүрэг Монголын талд тогтмол байнга байршдаг.
Амьдралын онцлог: Өвөл хаг, хөвд, мод, бутны мөчир, нахиа, найлзуураар идээшлэнэ. Зун элдэв ногоо, хаг хөвд, бутны навч, найлзуур, мөөг иднэ. Зун өглөө орой, өвөл голдуу өдөр бэлчээрлэнэ. Сүрэг янз бүрийн насны манжиг, этэр, төлөөс бүрдэнэ. Ороо нийлэг X сард болж, этэр 15 хүртэл манжиг хурааж хээлтүүлнэ. Манжиг V, VI сард хугаш төрүүлж, намар орой болтол хөхүүлнэ. Этрийн эвэр орооны дараа XII, I сард, хээлтэй манжгийнх төллөсний дараа VI сард, сувай манжгийнх II сард унаад, VIII сарын сүүлчээр ургаж дуусна.
Тоо толгой, хомсдох шалтгаан: Сүүлийн гучаад жилд цаа бугын тархац нутгийн хэмжээ ойролцоогоор бараг тал хувь багасч, тоо эрс цөөрөв. Жамс, Жолог хавьд нэн ховордлоо. Энд 1994 оны зун 2, 3, 5 толгой бүхий 3 сүрэг үзжээ. 1996 оны байдлаар, Монголд 200-400 толгой цаа бугатай байсан. Хөвсгөл нуурын баруун хэсэгт (Бяран, Тэнгис, Жүгнэг, Шарга, Хороо орчимд) 80-100 орчим, зүүн хэсэгт (Нарийн ханхын эх, Хэвэн, Өлгий гол, Залуу үүрийн эх орчим) 60-80 орчим нийт 140-200 орчим буган цаа улсын хил орчмын нутгаар байршиж байна. Хууль бусаар агнах, чононд их хөнөөгдсөнөөс устах аюулд ороод байна.
Хамгаалсан байдал: Монголд 1953 оноос цаа буга агнахыг хуулиар хориглон, амьтны тухай хуулиар нэн ховор амьтнаар оруулж Монгол улсын улаан номонд хоёр удаагийн хэвлэлд “нэн ховор” зэрэглэлээр тус тус бүртгэсэн. Тархац нутгийн ихэнх хэсэг нь Хорьдол-Сарьдагийн дархан цаазат газар, Улаан тайга болон Хөвсгөл нуурын байгалийн цогцолборт газарт хамрагдаад байна.
Хамгаалах арга хэмжээ: Тархац, байршил, тоо толгой, үржил хорогдлын шалтгааныг судалж, хамгаалах шинжлэх ухааны үндэслэл боловсруулах, цаа буга цөөрсөн газрын чонын тоо толгойг зохицуулах, зориудаар өсгөн үржүүлэх, хил дамнасан тусгай хамгаалалтай газар байгуулж, хамгаалалтын менежментийг сайжруулах, хууль бус агналтыг таслан зогсоож, удмын санг хадгалах.
Персийн булан

Персийн булан (Перс хэл: خلیج فارس) нь Иран, Ирак, Кувейт, Саудын Араб, Бахрейн, Катар, Арабын Нэгдсэн Эмират Улс, Оман зэрэг орнуудаар хүрээлэгдсэн, Энэтхэгийн далайн нэгэн булан юм.
240 мянган км.кв. талбайг эзлэн орших бөгөөд дундаж гүн нь 50м орчим. Ормузын хоолойгоор Оманы булан (Арабын тэнгис)-тай холбогдоно. 20-р зууны эхэн үе хүртэл сувд олборлолт ихээр явагддаг байжээ. 20-р зууны эхний хагаст тус бүс нутагт газрын тосны баялаг ордууд олдож, сүүлийн хагасаас олборлож эхэлсэн бөгөөд тус буланд олон тооны газрын тосны цооног бий. Газрын тосны чухал орд газруудтай, мөн түүнийг тээвэрлэхэд чухал үүрэгтэй усан зам болохынхоо хувьд олон улсын улс төр, эдийн засгийн стратегийн бодлогын хүрээнд зөрчилдөөний талбар болох нь элбэг. Газрын тосны ордуудын улмаас үүдсэн дайн ч гарч байв.
Персийн буланд Иран-Иракийн хилийн дагуу урсах Шатт-ал-Араб мөрөн (Тигр мөрөн, Евфрат мөрнүүд нийлж үүсгэдэг мөрөн) л цутгана.
1960-аад оноос Арабын орнууд тус буланг Арабын булан хэмээн нэрлэх ёстой гэх болсон.
Сүүлийн жилүүдэд АНУ-ын Үндэсний Газар Зүйн Нийгэмлэгээс хэвлүүлдэг дэлхийн газрын зурагт Персийн булан, Арабын булан хэмээх хоёр нэрийг зэрэгцүүлэн хэвлэх болсон бөгөөд энэ нь Иран улсын хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарч буй.
Иран улс нь тус булангийн албан ёсны нэр бол Персийн булан гэдгийг илтгэх зорилгоор нийслэл Тегеран ба Комын хооронд тавьсан хурдны замын 30км орчим хэсгийг Персийн булангийн хурдны зам хэмээн нэрлэсэн байна.
Шарк (булан)

Шарк булан (Англи: Shark Bay, Western Australia, орчуулбал Аварга загас булан - аварга загас ихтэй учраас ийн нэрийджээ) нь Баруун Австралийн Гаскойн мужид орших бөгөөд Пертээс умар зүгт 800 км орчим алслагдсан Австралийн эх газрын хамгийн баруун захын булан юм. 1616 онд Дирк Хартог уг буланг нээсэн бөгөөд 1699 онд Вильям Дампьер Аварга загас булан хэмээн нэрийджээ.
Уг бүс нутагт буюу эрэг орчмын 1500 км зурваст 1000 орчим байнгын оршин суугч амьдардаг. Аварга загас булан нь 10000 км² усан гадаргатай бөгөөд дундаж гүн нь 10 м гэж тэмдэглэдэг. Эрэг орчимд гүехэн усаар тусгаарлагдсан олон тооны арал, хойгууд бий болсон байдаг. Эргийн нийт урт нь 1500 км үргэлжилнэ. Уг булан нь уур амьсгалын 3 үндсэн муж, ботаникийн хоёр үндсэн мужийн уулзвар болдогоороо нэн гайхамшигтайд тооцогддог тул 1991 онд ЮНЕСКО дэлхийн өвд бүртгэн авчээ. Энд 10000 гаруй толгой далайн үнээ нутагладаг ба олон зүйл далайн гахай амьдардаг. Австралийн хөхтөн амьтдын дотроос устах аюулд ойрхон байгаа 26 зүйл амьтны уугуул нутаг болохоос гадна 230 гаруй зүйл шувуу, 150 гаруй зүйл хэвлээр явагч тэмдэглэгджээ. Маш олон зүйлийн загас, үет хөлтөн, нялцгай биетнүүдийн үржлийн гол нутаг нь Аварга загас булан юм. 323 зүйлийн загас тэмдэглэгдсний дотор аварга загас, дэвүүр загасны олон төрлүүд амьдардаг.
Булан (газар зүй)

Далай тэнгисийн эх газар руу түрж орсон хэсгийг булан гэнэ.
Булан гэдэг нь далай, нуур эсвэл өөр томоохон усан сантай шууд холбогддог эрэг орчмын хэсэг юм. Энэ нь Сускеханна голын бэлчир болох Чесапик булан гэх мэт голын ам буюу адаг байж болдог ба булангууд нь бие биедээ үүрлэж болно; Жишээлбэл, Жеймс Бэй бол Канадын зүүн хойд хэсэгт орших Хадсон Бэйгийн нэг хэсэг юм. Бенгалын булан, Хадсон булан зэрэг зарим том булан нь янз бүрийн далайн геологитой байдаг.
Мөн түүнчлэн булангийн эргэн тойрон дахь газар нь ихэвчлэн салхины хүчийг бууруулж, долгионыг хаадаг. Булан нь бусад эргийн шугамтай адил олон янзын эргийн шинж чанартай байж болно. Зарим тохиолдолд булангийн наран шарлагын газрууд нь ихэвчлэн өргөн, тэгш урд дэнж бүхий эгц дээд эргээр байдаг. Булан нь загас агнуур гэх мэт далайн нөөцөд хялбар нэвтрэх боломжийг олгодог тул хүн төрөлхтний суурьшлын түүхэнд чухал ач холбогдолтой байв. Хожим нь тэд далайн худалдааг хөгжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн тул аюулгүй бэхэлгээ нь тэднийг боомт болгон сонгоход түлхэц болсон. Энэ мэтчилэн булан нь бидний өдөр тутмын хэрэглээнд олон өөр байдлаар хэрэглэгддэг байна.
Булан үүсэх олон өөр шалтгаан байдаг ба түүнээс хамгийн түгээмэл нь тектоник хавтангаас үүдсэн байдаг. Пангей тив задран салах үед олон томоохон булангууд үүссэн гэдэг. Тэдгээрийн жишээ нь Мексикийн булан билээ.
Мексикийн булан

Мексикийн булан (Англи: Gulf of Mexico, Испани: Golfo de México) нь Хойд Америкийн зүүн өмнөд хэсэг ба Мексикийн зүүн хойд хэсгийн хооронд орших булан юм. Атлантын далай, Карибын тэнгисийн нэг хэсэгт тооцогддог.
Тус булан нь зүүн, хойд, баруун хойд хэсгээрээ АНУ (Флорида, Алабама, Миссиссиппи, Луизиана, Техас муж улсууд)-тай, баруун өмнөд, өмнөд хэсгээрээ Мексик (Тамаулипас муж, Веракруз муж, Табаско муж, Кампече муж, Юкатан муж, Кинтана-Роо мужууд)-тэй хиллэнэ. Мөн зүүн өмнөд хэсэгт нь Куба улс оршино.
Флоридагийн хоолойгоор Атлантын далайтай, Юкатаны хоолойгоор Карибын тэнгистэй холбогддог.
Хамгийн гүн хэсэг нь Сигсбигийн хонхор бөгөөд 4,384м гүн болно.
2010 онд Мексикийн буланд Бритиш Петролиум компани 11 сая баррел газрын тос асгаж далайн буланг маш ихээр бохирдуулжээ. АНУ-ын засгийн газраас болон байгаль хамгааллын албадаас, нутгийн хохирсон иргэдээс нийт 43 тэрбум ам.дол-ын торгуулийг Бритиш Петролиумаар төлүүлжээ. 2014 оны 9 сард хамгийн ихээр бохирдож хэлмэгдсэн Шинэ Орлеан мужийн шүүхээс нэмж БП компанид 17 тэрбум ам.дол-ын торгуулийг тавьлаа. Мөн бусад хохирогсодын 9 тэрбум долларын 3 тусдаа заргийг шүүхээр хэлэцэж байна.
Солонгосын булан

Солонгосын булан, Солонгосын өрнөд булан — Шар тэнгисийн булан юм.
Өмнөд талаар нь Шар тэнгисийн үндсэн бие, баруун талаар нь Ляодун хойг, Хятад улсын Ляонин муж, зүүн талаар нь Солонгосын хойг, Умард Солонгос улсын Умард Пёнъань, Өмнөд Пёнъань, Өмнөд Хуанхэ аймгийн нутаг дэвсгэр байна.
Солонгосын буланг Бохайн тэнгисээс Ляодун зааглана. Ляодунгийн өмнөд үзүүрт Далянь боомт хот оршдог.
Хятад-Умард Солонгосын хилээр урсах Ялу гол Хятадын Даньдун, Солонгосын Шинийжү хот орчмоор Солонгосын буланд цутгадаг. Солонгосын эргээс мөн Тэдун, Чунчонь гол буланд цутгах ба гол боомт нь Нампу байна.
Булангийн өргөн хамгийн их хэсэгтээ 100 км байна.
Хоёрдугаар сар

Хоёрдугаар сар (товчоор 2-р сар буюу 2 сар) нь Григорийн тооллын жилийн хоёр дахь сар юм.
Сар нь сарны дэлхийг тойрох үеэс үүдэлтэй буюу сарны тооллоос гаралтай юм. Энэ ч утгаараа сар хугацааны "сар" нь дэлхийн дагуул "сар"тай адилхан хэлэгддэг юм. Хэдийгээр сарны тооллоос гаралтай ч одоо аргын болон билгийн аль ч тоололд хэрэгдэгдэж байна.
2 сар нь Юлийн ба Григорийн тооллын жилийн хоёр дах сар юм. Хоёрдугаар сард 28-29 хоног байдаг. 29 хоногтой 2 сартай жилийг урт жил харин 28 хоногтой жилийг нь богино жил гэж нэрлэдэг. 2 сар нь Дэлхийн бөмбөрцөгийн хойт хагаст өвлийн улирлын адаг сар болдог бол өмнөд хагаст зуны адаг сартай давхцаж байдаг бөгөөд хойт хагасын 8 сартай адил цаг уурын нөхцөлтэй байдаг.
Нэгдүгээр сар

Нэгдүгээр сар (товчоор 1-р сар буюу 1 сар) нь Григорийн тооллын жилийн эхний сар юм.
Сар нь сарны дэлхийг тойрох үеээс үүдэлтэй буюу сарны тооллоос гаралтай юм. Энэ ч утгаараа сар хугацааны "сар" нь дэлхийн дагуул "сар"тай адилхан хэлэгддэг юм. Хэдийгээр сарны тооллоос гаралтай ч одоо аргын болон билгийн аль ч тоололд хэрэгдэгдэж байна.
1 сар нь Григорийн тооллын жилийн эхний сар юм. Нэгдүгээр сард 31 хоног байдаг. 1 сар нь жилд байдаг 31 хоногтой урт 7 саруудын нэг юм. 1 сарын 1 нь Шинэ жилийн эхлэл болдог онцлогтой. 1 сар нь Дэлхийн бөмбөрцөгийн хойт хагаст өвлийн улирлын дунд сар болдог бөгөөд хамгийн хүйтэн үе болдог бол өмнөд хагаст хамгийн халуун зуны сартай давхцаж байдаг.
Сар (тоолол)

Сар гэдэг нь цагалбарт хэрэглэгддэг цаг хугацааны нэгж юм. Анхлан Месопотамид хэрэглэгдэж эхэлжээ.
Сар нь сарны дэлхийг тойрох үеэс үүдэлтэй буюу сарны тооллоос гаралтай юм. Энэ ч утгаараа сар хугацааны "сар" нь дэлхийн дагуул "сар"-тай адил хэлж бас бичдэг юм. Хэдийгээр сарны тооллоос гаралтай ч одоо аргын болон билгийн аль ч тоололд хэрэглэж байна.
Нэг сард 28-аас 31 хүртэлхи хоног байдаг. Нэг жилд 12 сар байна.
Өвөл

Өвөл - дэлхийн сэрүүн бүст орчих жилийн 4 улирлын хамгийн хүйтэн улирал. Намрын дараа өвөл ирж, өвлийн дараа хавар болно. Тогтвортой хүйтэн (Цельсийн 0 хэмээс доош), цас хоёр бол өвлийн үндсэн шинж юм.
Жилийн 12 сарын хамгийн хүйтэн гурван сарыг аргын тооллын дагуу дэлхийн бөмбөрцгийн умард хагаст 11 12 1 -р, өмнөд хагаст 6, 7, 8-р сарыг гэж өвөлд хамааруулдаг. Умард хагаст 1-р сард, өмнөд хагаст 7-р сард өвлийн хамгийн хүйтэн сар болно. Өргөрөгийн байрлалаас хамаарч газар бүрт өдөр, шөнө харилцан адилгүй хугацаанд үргэлжилдэг. Умард хагаст 12 сарын 22, өмнөд хагаст 6 сарын 22-нд хамгийн богино өдөр, хамгийн урт шөнөтэй хоног буюу өвлийн туйл тохионо.
Зарим амьтад өвөл ичдэг. Мөн олон оронд шинэ жилийн баяраа өвөл тэмдэглэдэг.
Балтын тэнгис

Балтын тэнгис (англи. Baltic Sea, польш. Morze Bałtyckie, герман. Ostsee, швед. Östersjön, дани. Østersøen, фин. Itämeri, эстон. Läänemeri, латви. Baltijas jūra, литов. Baltijos jūra) нь өргөргийн 53°N - 66°N, уртрагийн 20°E - 26°E хооронд буюу Хойд Европд байрлах тэннгис юм. Уг тэнгис нь Скандинавын хойг, Европи, Данийн арлуудаар хүрээлэгдэнэ. Балтын тэнгис нь Цагаан тэнгистэй Цагаан тэнгисийн сувгаар, Хойд тэнгистэй Киелийн сувгаар тус тус холбогдоно.
Балтын тэнгис нь харьцангуй бага давсжилттай (brackish), эх газар дундын тэнгис юм. Уг тэнгисийн сав газар нь мөстлөгөөр үүссэн байна. Балтын тэнгисд цутагдаг томоохон гол мөрнүүд: — Нева, Нарва, Баруун Даугава, Неман, Преголя, Висла, Одер болон Вента юм.
Балтын тэнгис нь 1600км өргөн, дунджаар 193 км өргөн, 55 метр дундаж гүнтэй болно. Хамгийн гүн нь 459 метр хүрнэ. Гадаргуугийн талбай нь 419,000 км², эзэлхүүн нь 21,500 км куб. Эргийн урт нь 8000 км орчим [1].
Балтын тэнгисийн гадаргуугийн 45% нь ихэнхи өвөл хөлдөнө. 11-р сараас эхлэн хойд эрэг орчим нь хөлдөж эхлэх ба 3, 4-р сард мөсний хэмжээ хамгийн их болно. Зузаан нь хойд хэсгээрээ 70 см хүрэх боловч урагшлах тусмаа багасана.
Харьцангуй дулаан өвөл зөвхөн Дани, Шведийн эрэг орчим хөлдөх ба ховор тохиолдолд, жишээлбэл 1942 онд тэнгис бүтэн, 1987 онд 96% нь хөлдсөн болно.
Балтын тэнгисийн усны давсжилт нь далайн усныхаас бага давсжилттай (далайн усны давсжилт дунджаар 3.5% буюу 35 ppt - parts per thousand) байдаг нь эх газраас ихээхэн хэмжээний цэнгэг гол ус цутгадагтай холбоотой юм. Жилд эх газраас, Балтын тэнгисийн усны эзэлхүүний хорины нэгтэй тэнцэх хэмжээний буюу 500 км куб ус цутгана. Тэнгисийн төв хэсэгт усны давсжилт 6 - 8 ppt, харин гүн рүүгээ давсжилт нь нэмэгдэж, 40-70 м гүнд 10-15 ppt болно.
Өндөр давсжилттай ус нь тэнгисийн ёроолд хуримтлагддаг учир Балтын тэнгисийн ёроолын 100,000 км² орчим талбай (нийт талбайн дөрөвний нэг) нь өндөр давсжилттай, хүчилтөрөгчийн агуулга багатай, амьдралгүй байна. Уг бүсэд ихэвчлэн анэробик бактер үржих ба хүхэрт устөрөгч үүснэ.
Тэнгисийн бусад хэсэгт давсжилт багатай тул, Атлантын далайгаас арай өөр төрлийн экосистемтэй, өөрөөр хэлбэл цэнгэг усныхтай илүү төстэй амьтан, ургамал тархсан байдаг.
Балтын тэнгистэй хил залгаа орнууд:
Матьё Вальбуэна

Матьё Вальбуэна (Франц: Mathieu Valbuena, франц дуудлагаар [matjø valbwena]; 1984 оны есдүгээр сарын 28-нд Брюж хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Москвагийн «Динамо» болон Францын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Бланшфорт 9 жил, Бордод 2 жил бэлтгэгдсэн Вальбуэна 2004 онд Либурн (III түвшний лигт харъяалагдаж байв) багт 2 жил амжилттай тогложээ. Либурн түвшин ахисан жил Вальбуэна Марсельд ирсэн. 2006 оны арваннэгдүгээр сарын 19-нд Валансьентай тулсан дээд лигийн тоглолтонд эхний гараагаа хийсэн бол 2007 оны тавдугаар сарын 19-нд Сент-Этьений хаалганд анхны бөмбөгөө оруулав. Гэвч тухайн үед Вальбуэна төдийлөн танигдаж чадаагүй байлаа. 2007-2008 онд Аваргуудын лиг болон Европын цомын тэмцээнд оролцож, лигт тэр дундаа Канын эсрэг дубльдэж амжив. Вальбуэнад 2009 оны өвөл москвагийн Спартак, зун питерийн Зенит багууд санал ирүүлж, хариуд нь Марсель татгалзсан юм. Харин 2014 оны наймдугаар сарын 2-нд «Динамо Москва» багт 6 сая фунтээр шилжсэн.
2010 оны тавдугаар сарын 26-нд Францын шигшээ Коста-Рикатай тоглоход Вальбуэна ялалтын бөмбөгийг оруулж (2:1) сорилгод тэнцсэн билээ.
2014 оны ДАШТ-ий хэсэгт Швейцарийг ялахад (5:2) гоолдсон.
Ангилал:Загвар:Хөтлөгч мөр Нидерландын
Далайд гарцгүй улс

Өдгөө далайд гарцгүй, зөвхөн газраар хиллэдэг 44 улс байна.
Эдгээрээс 16 нь Африк, 14 нь Европ, 12 нь Ази, 2 нь Өмнөд Америк тивийнх аж. Мөн далайд гарцгүй улстай хиллэдэг өөрөө бас далайд гарцгүй Лихтенштайн, Узбекистан гэх 2 улс бий. Түүнчлэн эргэн тойрон ганц улсаар хүрээлэгдсэн Ватикан, Сан-Марино, Лесото гэх 3 улс, хоёр улсаар хүрээлэгдсэн Андорра, Балба, Бутан, Молдав, Монгол, Лихтенштайн, Эсватини гэх 7 улс байгаа юм.
85 сая хүн амтай (2009 онд) Этиоп хамгийн их хүн амтай далайд гарцгүй улс болно. Мөн Уганда (32,4 сая), Балба (29,3 сая), Узбекистан (28,6 млн) улсууд 20 саяаас илүү хүнтэй юм.
Далайд гарцгүй орнуудаас Казахстан (2 724 900 км²) хамгийн том нутаг дэвсгэртэй бол Монгол (1 566 500 км²), Чад (1 284 000 км²), Нижер (1 276 000 км²), Мали (1 240 000 км²), Этиоп (1 104 300 км²), Боливи (1 098 581 км²) улсууд сая км²-аас том нутаг дэвсгэртэй.
Засгийн газар хоорондын "Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын Олон улсын судалгааны төв" байгууллага Улаанбаатарт ажилладаг.
“Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын Олон улсын судалгааны төвийг байгуулах олон талт хэлэлцээр”-т нэгдсэн улсуудын төлөөллөөс бүрдэж, жилд нэг удаа хуралддаг.
Газар зүйн хувьд далайд гарцгүй улс ашиггүй гэгдэж ирсэн. Учир нь далайд гарцгүй улсын хувьд загас агнуур зэрэг далайн баялгийг ашигладаг салбарууд хөгжих үндэсгүй гэдгээс гадна гадаад худалдаанд чухал байр суурь эзэлдэг далайн тээвэр эрхлэн явуулах боломжгүй болно. Хүн төрөлхтөн далайн эрэг орчмын газар нутгуудад төвлөрч амьдрах хандлагатай байдаг тул далайд гарцгүй улсууд хүн ам цөөн байх нь олон. Иймээс улс орнууд далайд гарцтай болохын төлөө өөр хоорондоо тэмцэлдэж иржээ.
Далайн хуулийн тухай НҮБ-ийн конвенц ёсоор далайд гарцгүй улсууд бусад улсын нутаг дэвсгэрээр дамжин өнгөрөх татвар төлөлгүйгээр далайд гарах эрхтэй байдаг. Мөн НҮБ нь хөгжиж буй далайд гарцгүй орнуудад үзүүлэх тусламжийн хөтөлбөр хэрэгжүүлдэг.
Дараах орнуудын далайд гарах гарц нь мөчидхөн байдаг.
Ха Лон булан

Ха Лон булан (үгчилбэл: шунгаx лууны булан; Вьетнам хэл: Vịnh Hạ Long) нь Вьетнамын Куан Нинь мужид оршдог бөгөөд ЮНЕСКО-ын дэлхийн өвүүдийн нэг юм. Уг буланд олон янзын хэлбэр дүрс хэмжээтэй мянга гаруй шохойн чулуун аварга цохионууд байдаг. Ха Лон нь зүүн хойд Вьетнамын булан бөгөөд зүүн, зүүн өмнөд талаараа Тонкины булан, умард талаараа Хятад улс, баруун болон баруун өмнөд талаараа Кат Ба арлаар хүрээлэгдсэн байдаг. 500 сая жилийн өмнө энэ хэлбэрээ олсон Ха Лон булангийн эргийн нийт урт нь 120 км, ойролцоогоор 1553 км² усан гадаргатай, 1969 жижиг аралтай. Уг бүсийн 434 км² талбай, 775 жижиг арлыг оруулан дэлхийн өвд бүртгэжээ.
Булангийн арлуудын хувьд хоёр улиралтай. Халуун бөгөөд чийглэг зун, хуурай бөгөөд хүйтэн өвөл. Уг буланд 16000 мянган жилийн өмнөөс хүн амьдарч ирсэн ул мөр үлддэг. Ха Лон буланд Вьетнамчууд харийн дайснуудын эсрэг олон тооны тулалдаануудыг хийж байв. Бак Дан голын ойролцоох гурван жижиг арал дээр хориглосон Вьетнамчууд эх газраас довтолсон Хятдын их цэргийн гурван удаагийн халдлагыг бут цохиж байв. 1288 онд Вьетнамын алдарт жанжин Тран Хун Даогийн удирдсан Вьетнамын хуягласан завьнууд Бак Дан голын адагт Монголын Дубхай ханы флотыг бүрэн живүүлж байв. Вьетнамын дайны үед уг буланд АНУ-ын армийн тавьсан олон тооны минүүд өнөөдөр ч завьнуудад аюул тарьсаар байна.
Олон жилийн өмнө Вьетнамчууд Хятадын халдан түрэмгийлэгчидтэй тулалдаж байх үед бурхад луугийн гэр бүлийг эх орноо хамгаалахад нь туслуулахаар илгээжээ. Луугийн гэр бүлийнхэн эрдэнэсийн чулуу, хас болон хувирч, уг буланд эрдэнэсийн чулуун ханан хэрэм болжээ. Вьетнам улс энэ цагаас хойш эх орондоо амар тайван амьдрах болсон гэдэг. Домогт луунуудын бууж ирсэн буланг Ха Лон гэж нэрлэх болжээ.