davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
పళముదిర్చోళై

పళముదిర్చోళై (Palamuthircolai) తమిళనాడులో గల మదురై మీనాక్షి అమ్మవారి దేవాలయానికి 19 కిలోమీటర్ల దూరంలో కలదు . ఆరు సుబ్రహ్మణ్య క్షేత్రములలో (ఆరు పడై వీడు) ఈ క్షేత్రం మూడవదిగ చెబుతారు. సుబ్రహ్మణ్య స్వామి క్షేత్రం కొండపైన ఉంటుంది. కొండ క్రింద ప్రఖ్యాత వైష్ణవ క్షేత్రమైన “అళగర్ కోయిల్ ఉంది. ఈ అళగర్ కోయిల్ శ్రీ వైష్ణవ సాంప్రదాయంలో దివ్యదేశములు అని పిలువబడే 108 పవిత్ర క్షేత్రములలో ఒకటి. కొండ క్రింద నుండి పైన సుబ్రహ్మణ్యుని ఆలయం వరకు సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరం ఉంటుంది. పై వరకు కార్లతో వెళ్ళవచ్చు. ఆలయం వాళ్ళు బస్సు సౌకర్యం ఏర్పాటు చేశారు; ఉచితం కాదు .
ఈ క్షేత్రములో సుబ్రహ్మణ్య స్వామి వారు చిన్నతనంలో ఆడుకొనే వారని చెప్తారు. ఇక్కడే వల్లీ మాత కూడా ఉండేదని చెప్తారు. సుబ్రహ్మణ్య స్వామి వారి యొక్క మహా భక్తులలో ఒకరైన అవ్వయ్యార్ ని సుబ్రహ్మణ్యుడు పరీక్షించిన స్థలం ఈ క్షేత్రం. తమిళనాట అవ్వయ్యార్ అని ఒక తల్లి ఉండేది. ఒకనాడు ఆమె చాలా దూరం ప్రయాణించి అలసి పోయింది. బాగా ఎండగా ఉండడం వలన, నీడ కోసం ఒక పళ్ళ చెట్టు క్రిందకి వచ్చింది. ఆమె అప్పటికే చాలా ఆకలి, దప్పికలతో ఉంది. ఆ చెట్టు మీద ఒక చిన్న పిల్లవాడు అవ్వయ్యార్ ని చూసి పళ్ళు కావాలా అని అడుగుతాడు. ఆమె కావాలి అనగానే, ఆ పిల్ల వాడు “నీకు వేయించిన పళ్ళు కావాలా, లేక వేయించకుండా కావాలా?” అని అడుగుతాడు. ఇతనెవరో మరీ తెలియని వాడిలా ఉన్నాడు, పళ్ళు వేయించినవి కావాలా అంటాడేమిటి అనుకొని, పిల్లాడితో మాట్లాడే ఓపిక లేక, వేయించిన పళ్ళు ఇమ్మంటుంది అవ్వయ్యార్. వెంటనే ఆ పిల్లవాడు చెట్టును బలంగా కుదిపితే కొన్ని పళ్ళు క్రింద మట్టిలో పడతాయి. అవి తీసి ఆమె మట్టి దులపడం కోసం నోటితో ఊదుతూ ఉంటే అవి నిజంగా వేడిగా, వేయించినట్లు భావం కలుగుతుంది ఆమెకు. అప్పుడు వాటిని ఊదుకుంటూ (మట్టి తొలగడానికి) పళ్ళను తింటుంది. ఈ లీల చేసినది మామూలు పిల్లవాడు కాదు, ఎవరో మహాత్ముడు నాకు పాఠం చెప్పడానికే ఈ లీల చేశాడు అని అనుకుని పైకి చూడగానే, ఆ పిల్లవాడు మాయమై సుబ్రహ్మణ్యుడు ప్రత్యక్షం అవుతారు. ఆమె జ్ఞాన భిక్ష పెట్టమని స్వామిని ప్రార్థిస్తుంది.
ఈ క్షేత్రము మదురైకి దగ్గరగా ఉండడం వల్ల, వసతి ఏర్పాటు మధురైలోనే చూసుకోవచ్చు. మధురైలో ఎన్నో హోటళ్ళు ఉన్నాయి.
ప్రతి రోజూ స్వామి వారి శక్తి ఆయుధానికి అభిషేకం జరుగుతుంది. దీనికి కొంచెం ధరలో టికెట్టు ఉంటుంది, మనం కూడా పాలు, తేనె మొదలైన వస్తువులు తీసుకువెడితే, వాటితో కూడా స్వామి వారి శక్తి ఆయుధానికి అభిషేకం చేస్తారు.
తెలంగాణ కోటలు

తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రాదాయాలు, వైభవం, నాగరికత మొదలైన వాటి గురించి చెప్పే వాటిలో తెలంగాణ కోటలు ప్రముఖమైనవి.ఈ కోటలలో అప్పటి రాజులు వేయించిన శాసనాలు, నాణాలతోపాటు వారు రాజ్యపరిపాలన సాగించిన తీరుతెన్నులు, శత్రుదుర్భేద్యంగా నిర్మించిన రాతి గోడలు అబ్బురపరిచే వాటి నిర్మాణశైలి మొదలైన ఎన్నో ఈ కోటల ద్వారా తెలుస్తాయి. అంతేకాకుండా ఏయే రాజవంశీయులు తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారో వారి ఆచార వ్యవహారాలు, వారు వాడిన వస్తువులు, దుస్తులు, ఆయా రాజుల కళాపోషణ, నాటి శిల్పకళా వైభవం, అద్భుతమైన రాతికట్టడాలు మొదలైనవి గత చరిత్రకు సాక్షీభూతంగా ఈ కోటలలో నెలకొని ఉన్నాయి. అయితే ఇప్పుడు చాలా వరకు కోటలు శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి. కొన్ని కోటలు పర్యాటక కేంద్రాలుగా మారి నేటికీ ప్రజలకు ఆహ్లాదాన్ని కల్గిస్తున్నాయి.
సా.శ. 1510 సంవత్సరము నాటి ప్రతాపరుద్ర గజపతి వెలిచెర్ల శాసనములో అతడు తెలంగాణా దుర్గములను గెల్చినట్లు తెలియజేసారు. ‘‘ సభాపతి దక్షిణ భూమినాలాన్ విజిత్యది శ్రాణన పారిజాతః అనన్య సాధారణ సాహస శ్రీర్జగ్రాహ పశ్చాత్యెలుంగాణ దుర్గాన్ః శ్రీకృష్ణ దేవరాయల తిరుపతి శాసనములో నతని దిగ్విజయములలో ‘‘ మరింన్ని కళింగ దేశ దిగ్విజర్థమై బెజవాడకు విచ్చేసి కొండపల్లి దుర్గంబు సాధించి ఆ దుర్గం మీదనున్న ప్రహారరాజు శిరశ్చంద్రమహా పాత్రుండు బోడజినమప పాత్రుండు .... మొదలయిన వారినించి జీవగ్రాహంగాను పట్టుకుని వారికి అభయదానం ఇచ్చి ‘అనంతగిరి, ఉండ్రగొండ, ఉర్లకొండ, అరువపల్లి, జల్లిపల్లి, కందికొండ, కప్పలువాయి, నల్లగొండ, కంభంమెట్టు, కనకగిరి, శంకరగిరి మొదలయిన తెలుంగాణ్య దుర్గాలు ఏకథాటిని కైకొని సింహాద్రి పొట్నూరికి విచ్చేసి... అని వుంటుంది అందులో వివరించిన తెలుంగాణ భూమినే తిలింగా, తెలింగ, తెలింగాణాయని వారి చరిత్రలలో రాసారు.
మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలో పూర్వపు సంస్థానాధీశులు నిర్మించిన అనేక కోటలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా గద్వాల, ఆత్మకూరు, కొల్లాపూర్ సంస్థానాధీశులు పలుప్రాంతాలలో కోటలను నిర్మించారు. వీటిలో ఎక్కువగా గిరిదుర్గాలు కాగా అంకాళమ్మ కోట వనదుర్గము. గద్వాల కోట పూర్తిగా మట్టితో నిర్మించబడగా, కోయిలకొండ, చంద్రగఢ్ లాంటి కోటలు పెద్దపెద్ద బండరాళ్ళతో నిర్మించారు. మట్టికోటలు కాలక్రమంలో శిథిలావస్థకు చేరగా, రాతితో నిర్మించిన కోటలు ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరలేవు. గద్వాల కోట లాంటివి పర్యాటకుల సందర్శన క్షేత్రాలుగా విరాజిల్లడమే కాకుండా సినిమాల షూటింగులు కూడా జరిగాయి.
రాచర్ల కోట: యల్లారెడ్డిపేట్ మండలంలోని బొప్పాపురం గ్రామ సమీపంలో ఉన్న కోట.
చిక్కీ

చిక్కీ అనగా వేరుసెనగ పప్పు, బెల్లంతో తయారుచేయబడిన ఒక తినుబండారము.
ఉత్తర భారతదేశంలో ముఖ్యంగా బీహార్, ఉత్తర ప్రదేశ్ లలో దీనిని "లాయియా పట్టీ" అంటారు. భారతదేశంలోని సింధు ప్రాంతంలో దీనిని లాయీ అనీ, ఇతర రాష్ట్రాలలో దీనిని గాజక్ లేదా మారోండా అని పిలుస్తారు. బంగ్లాదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్ లతో పాటు బెంగాలీ భాష మాట్లాడే ప్రాంతాలలో దీనిని "గుర్ బాదం" అని పిలుస్తారు. దక్షిణ భారతదేశంలోని తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లలో దీనిని పల్లీ పట్టీ అని పిలుస్తారు. కేరళలో దీనిని కప్పలాండి ముతై అని పిలుస్తారు. ఇదే విధమైన పదార్థం బ్రెజిల్ లో కూడా ప్రాచుర్యం పొందింది.
1. వేయించిన వేరుశనగ పప్పులు. 2. బెల్లం.
బెల్లాన్ని పాకం చేసుకొని అందులో వేయించిన వేరుశనక పప్పులను కలిపి అచ్చులలో పోసి పూర్తిగా ఆరక ముందే దాన్ని మనకు కావలసిన ఆకారంలో కోసుకోవాలి. ఆరిన తర్వాత అవి ముక్కలుగా విడిపోతాయి. ఇవి తినడానికి చాల రుచిగా వుంటాయి. ఇది మంచి భలవర్థక పదార్థం. ప్రస్తుతం ఈ చిక్కీ తయారి పెద్ద పరిశ్రమగా మారింది. గతంలో ఇళ్లలో అప్పటి కప్పుడు పిల్లల కొరకు తయారు చేసి ఇచ్చే ఈ తినుబండారము ఇప్పుడు బారీఎత్తున పరిశ్రమలో తయారయి అంగళ్లలో అమ్ముతున్నారు.
भारतीय भाषा संस्थान

केन्द्रीय भारतीय भाषा संस्थान (सीआईआईएल), मैसूर, जो मानव संसाधन विकास मंत्रालय का एक अधीनस्थ कार्यालय है, की स्थापना भारत सरकार की भाषा नीति का विकास और उसे कार्यान्वित करने के लिए और भाषा विश्‍लेषण, भाषा शिक्षा शास्त्र, भाषा प्रौद्योगिकी और समाज में भाषा-प्रयोग के क्षेत्रों में अनुसंधान के द्वारा भारतीय भाषाओं के विकास को समन्वित करने के लिए की गई थी।
सीआईआईएल, मैसूर के उद्देश्यों को निम्नलिखित चार श्रेणियों की योजनाओं के अतंर्गत कार्यान्वित किया जाता हैं-
इस योजना का उद्देश्य अनुसंधान, मानव संसाधनों के विकास और जनजातीय/लघु/अल्पसंख्यक भाषाओं सहित आधुनिक भारतीय भाषाओं में, में सामग्री का उत्पादन करके भारतीय भाषाओं का विकास करना है।
इस योजना का उद्देश्य सरकार के त्रिभाषा सूत्र का कार्यान्वयन और शिक्षण सामग्री तैयार करना है। राज्य सरकारों और संघ राज्य क्षेत्रों द्वारा प्रतिनियुक्त माध्यमिक स्कूल शिक्षकों को उनकी मातृभाषा से इतर भाषाओं में प्रशिक्षित किया जाता है। सात क्षेत्रीय भाषा केन्द्र शिक्षक-प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित करते हैं।
प्रशिक्षण के अलावा, इस संबंध में शिक्षण सामग्री तैयार करने के लिए अनेक कार्यशालाएं और सेमिनार भी आयोजित किए जाते हैं। इनके अलावा, पूर्व-शिक्षक प्रशिक्षणार्थियों के लिए राष्ट्रीय एकीकरण शिविर और पुनश्‍चर्या पाठयक्रम भी आयोजित किए जाते हैं।
भारतीय भाषाओं में, जनजातीय भाषाओं सहित (हिन्दी, उर्दू, सिंधी, संस्कृत और अंग्रेजी को छोडकर) प्रकाशनों के लिए अलग-अलग व्यक्तियों और स्वैछिक संगठनों को वित्तीय सहायता प्रदान की जाती है।
केन्द्रीय मंत्रिमंडल ने 30/1/08 को हुई बैठक में चैन्नई में केन्द्रीय प्राचीन भाषा संस्थान गठित करने के लिए मानव संसाधन विकास मंत्रालय के प्रस्ताव को अनुमोदित कर दिया।
केन्द्रीय प्राचीन तमिल संस्थान, चैन्नई में गठित एक स्वायत संस्था होगी जिसके लिए तमिल सरकार नें संस्था के लिए नि:शुल्क 17 एकड भूमि आवंटित की है। केन्द्र सरकार, संस्थान का 100% निधियन करेगी। इसके लिए 149 स्टाफ की परिकल्पना की गई है जिसमें 79 शिक्षण और 70 गैर शिक्षण स्टाफ होगा।
तमिलनाडु के मुख्यमंत्री को शासी परिषद के पदेन अध्यक्ष के रूप में निर्दिष्ट किया गया है, इस संस्थान के 12 विभाग होंगे।
प्राचीन तमिल भाषा विकास के लिए विद्यमान केन्द्रीय योजना को केन्द्रीय प्राचीन तमिल संस्थान में सम्मिलित किया जाएगा।
केन्द्रीय प्राचीन तमिल संस्थान के संगम ज्ञापन को तमिलनाडु राज्य सरकार को भेजा गया है और सरकार को संस्थान को रजिस्ट्रार ऑफ सोसायटीज, चैन्नई के साथ पंजीकृत करने के लिए अनुरोध किया गया है।
संस्थान के पाँच क्षेत्रीय केंद्र 15 भारतीय भाषाओं में प्रशिक्षण प्रदान कर रहे हैं। इसके दो अतिरिक्त केंद्र भी हैं जो विशेष रूप से उर्दू शिक्षण एवं अनुसंधान को समर्पित हैं। प्रत्येक केंद्र में एक प्रधान, संबंधित शिक्षक वर्ग एवं सहायक प्रशासकीय व तकनीकी कर्मचारी हैं।
बंगाली भाषा

बंगाली (বাংলা), बांग्लादेश और भारत के पश्चिम बंगाल और उत्तर-पूर्वी भारत के त्रिपुरा तथा असम राज्यों के कुछ प्रान्तों में बोली जानेवाली एक प्रमुख भाषा है। भाषाई परिवार की दृष्टि से यह हिन्द यूरोपीय भाषा परिवार का सदस्य है। इस परिवार की अन्य प्रमुख भाषाओं में हिन्दी, नेपाली, पंजाबी, गुजराती, असमिया, ओड़िया, मैथिली इत्यादी भाषाएँ हैं। बंगाली बोलने वालों की सँख्या लगभग २३ करोड़ है और यह विश्व की छठी सबसे बड़ी भाषा है। इसके बोलने वाले बांग्लादेश और भारत के अलावा विश्व के बहुत से अन्य देशों में भी फैले हैं।
भारत की अन्य प्रादेशिक भाषाओं की तरह बंगाली भाषा का भी उत्पत्तिकाल सन् १,००० ई. के आस पास माना जा सकता है। अपभ्रंश से या मगध की भाषा से पृथक् रूप ग्रहण करने के बाद से ही उसमें गीतों और पदों की रचना होने लगी थी। जैसे-जैसे वह जनता के भावों और विचारों को अभिव्यक्त करने का साधन बनती गई, उसमें विविध रचनाओं, काव्यग्रंथों तथा दर्शन, धर्म आदि विषय कृतियों का समावेश होता गया, यहाँ तक कि आज भारतीय भाषाओं में उसे यथेष्ट ऊँचा स्थान प्राप्त हो गया है।
बंगाली लिपि नागरी लिपि से कुछ कुछ भिन्न है किन्तु दोनों में बहुत अधिक साम्य भी है। हिंदी की तरह उसमें भी १४ स्वर तथा ३३ व्यंजन हैं। बंगाली में "व" का उच्चारण प्राय: "ब" की तरह (कभी कभी "उ" की तरह या "भ" की तरह) किया जाता है और आत्मा, लक्ष्मी, महाशय आदि शब्द आत्ताँ, लक्खी, मोशाय जैसे उच्चरित होते हैं।
बंगाली साहित्य अत्यन्त समृद्ध है। बांग्ला साहित्य के विस्तृत विवेचन के लिये बंगाली साहित्य देखें।
सरस्वती लिपि

सिंधु घाटी सभ्यता से सम्बन्धित छोटे-छोटे संकेतों के समूह को सिन्धु लिपि (Indus script) कहते हैं। इसे सैंधवी लिपि और हड़प्पा लिपि भी कहते हैं। यह लिपि सिन्धु सभ्यता के समय (२६वीं शताब्दी ईसापूर्व से २०वीं शताब्दी ईसापूर्व तक) परिपक्व रूप धारण कर चुकी थी। इसको अभी तक समझा नहीं जा पाया है (यद्यपि बहुत से दावे किये जाते रहे हैं।) उससे सम्बन्धित भाषा अज्ञात है इसलिये इस लिपि को समझने में विशेष कठिनाई आ रही है। हड़प्पा लिपि (सिन्धु लिपि) का सर्वाधिक पुराना नमूना १८५३ ई. में मिला था
भारत में लेखन ३३०० ईपू का है। सबसे पहले की लिपि सिन्धु लिपि (इंडस स्क्रिप्ट) थी, उसके पश्चात ब्राह्मी लिपि आई।
नेपाली भाषा

नेपाली भाषा, नेपालभाषा से अलग है। यद्यपि दोनों ही नेपाल में बोली जाने वाली भाषाएँ हैं।
नेपाली, नेपाल की राष्ट्रभाषा है और भारतीय संविधान की ८वीं अनुसूची में सम्मिलित भाषाओं में से एक है। यह भाषा नेपाल के लगभग ४५% लोगों की मातृभाषा भी है। नेपाली भाषा नेपाल के अतिरिक्त भारत के सिक्किम, पश्चिम बंगाल, उत्तर-पूर्वी राज्यों (आसाम, मणिपुर, अरुणाचल प्रदेश, मेघालय) तथा उत्तराखण्ड के अनेक भारतीय लोगों की मातृभाषा है। भूटान, तिब्बत और म्यानमार के भी अनेक लोग यह भाषा बोलते हैं।
नेपाली भाषा साहित्य के आदिकवि भानुभक्त आचार्य है। इस भाषा के महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा है। इस भाषा के प्रमुख लेखक है :-
नेपाली में ११ वटा ध्वनिकीय विशिष्ट स्वर और ३० व्यञ्जन हैं। नेपाली में दश डिफ़्थॉंग/संध्यक्षर भी मौजूद हैं।
नेपाली भाषा भारतीय संविधान की आठवीं अनुसूची में सम्मिलित भाषाओं में से एक है। भारत के कई राज्यों में नेपाली भाषा-भाषी निवास करते हैं, जैसे पश्चिम बंगाल, असम, सिक्किम, उत्तर प्रदेश और उत्तराखण्ड, आदि। भारतीय सेना में भी बहुत से नेपाली-भाषी सेवारत हैं।
भारत की सन २०११ की जनगणना के अनुसार भारत में कुल २९ लाख २६ हजार १६८ नेपाली-भाषी थे।
तमिल लिपि

तमिऴ लिपि एक लिपि है जिसमें तमिऴ भाषा लिखी जाती है। इसके अलावा सौराष्ट्र, बडगा, इरुळा और पनिया आदि अल्पसङ्ख्यक भाषाएँ भी तमिऴ लिपि में लिखी जाती हैं। यह लिपि भारत और श्रीलंका में तमिऴ भाषा को लिखने में प्रयोग की जाती है। यह ग्रन्थ लिपि और ब्राह्मी के दक्षिणी रूप से विकसित हुई। यह शब्दावली भाषा है ना की वर्णमाला वाली। इसे बाएँ से दाएँ लिखा जाता है। हम जानते हैं कि लिपियाँ मानव की ही देन है। उन्हें ईश्वर या देवता ने नहीं बनाया। प्राचीन काल में किसी पुरातन और कुछ जटिल वस्तु को रहस्यमय बनाए रखने के लिए उस पर ईश्वर या किसी देवता की मुहर लगा दी जाती थी; किन्तु आज हम जानते हैं कि लेखन–कला किसी ‘ऊपर वाले’ की देन नहीं है, बल्कि वह मानव की ही बौद्धिक कृति है।
कुछ पुरालेखको के अनुसार सभी भारतीय लिपि ब्राह्मी लिपि से विकसित हुई है। भारत में लिपि के तीन मुख्य परिवार हैं:⟨१⟩ देवनागरी: उत्तरी एवम् पश्चिमी भारत जैसे हिन्दी, संस्कृत, पञ्जाबी, गुजराती, मराठी, डोगरी आदि भाषाओं का आधार है।⟨२⟩ ग्रन्थ: तमिऴ एवम् मलयाळम जैसे द्रविड़ भाषाओं का उपखण्ड है, लेकिन यह अन्य दो के रूप में महत्वपूर्ण नहीं है।⟨३⟩ कदम्ब: तेलुगु और कन्नड़ का आधार है।
विसर्ग: அஃ (अः)
निम्नलिखित अक्षर ग्रन्थ लिपि से उधार और संस्कृत मूल के शब्दों के लिए ही इस्तेमाल किया जाता है:
तमिल का यूनिकोड U+0B80 से U+0BFF तक है।
Nāgarī script

The Nāgarī script is the ancestor of Devanagari, Nandinagari and other variants, and was first used to write Prakrit and Sanskrit. The term is sometimes used as a synonym for Devanagari script. It came in vogue during the first millennium CE.
The Nāgarī script has roots in the ancient Brahmi script family. The Nāgarī script was in regular use by 7th century CE, and had fully evolved into Devanagari and Nandinagari scripts by about the end of first millennium of the common era.
Nagari is a vṛddhi derivation from नगर (nagara), which means city.
The Nāgarī script appeared in ancient India as a central-eastern variant of the Gupta script (whereas Śāradā was the western variety and Siddham was the far eastern variety). In turn it branched off into several scripts, such as Devanagari and Nandinagari.
The 7th century Tibetan king Songtsen Gampo ordered that all foreign books be transcribed into the Tibetan language, and sent his ambassador Tonmi Sambota to India to acquire alphabetic and writing methods, who returned with a Sanskrit Nāgarī script from Kashmir corresponding to twenty-four (24) Tibetan sounds and innovating new symbols for six (6) local sounds.
The museum in Mrauk-u (Mrohaung) in the Rakhine state of Myanmar held in 1972 two examples of Nāgarī script. Archaeologist Aung Thaw describes these inscriptions, associated with the Chandra, or Candra, dynasty that first hailed from the ancient Indian city of Vesáli:
Sharada script

The Śāradā, Sarada or Sharada script is an abugida writing system of the Brahmic family of scripts. The script was widespread between the 8th and 12th centuries in the northwestern parts of Indian Subcontinent (in Kashmir and neighbouring areas), for writing Sanskrit and Kashmiri. Although originally a signature Brahminical script created in the valley, it was more widespread throughout northwestern Indian subcontinent, and later became restricted to Kashmir, and is now rarely used, except by the Kashmiri Pandit community for religious purposes.
It is a native script of Kashmir and is named after the goddess Śāradā or Saraswati, the goddess of learning and the main Hindu deity of the Sharada Peeth temple.
Sharda script is named after the Hindu goddess Śāradā, also known as Saraswati, the goddess of learning and the main Hindu deity of the Sharada Peeth temple.
Although originally a script restricted to only Brahmins, Sharda was later spread throughout the larger Hindu population in Northwestern Indian subcontinent, as Hinduism became the dominant religion in the region again.
The Bakhshali manuscript uses an early stage of the Sharada script. The Sharada script was used in Afghanistan as well as in the Himachal region in India. In Afghanistan, the Kabul Ganesh has a 6th to 8th century Proto-Sharada inscription mentioning the, Turk Shahis, king Khingala of Oddiyana. At the historic temple of Mirkula Devi (also Mrikula Devi) in Lahaul, [Himachal Pradesh], the goddess Mahishamardini has a Sharada inscription of 1569 CE.
From the 10th century onwards, regional differences started to appear between the Sharada script used in Punjab, the Hill States (partly Himachal Pradesh) and Kashmir. Sharada proper was eventually restricted to very limited ceremonial use in Kashmir, as it grew increasingly unsuitable for writing the Kashmiri language. With the last known inscription dating to 1204 C.E., the early 13th century marks a milestone in the development of Sharada. The regional variety in Punjab continued to evolve from this stage through the 14th century; during this period it starts to appear in forms closely resembling Gurmukhī and other Landa scripts. By the 15th century, Sharada had evolved so considerably that epigraphists denote the script at this point by a special name, Devāśeṣa.
Sharada script uses its own signs for the positional decimal numeral system.
Śāradā script was added to the Unicode Standard in January, 2012 with the release of version 6.1.
The Unicode block for Śāradā script, called Sharada, is U+11180–U+111DF:
Kashmiri transliteration

Kashmiri Transliteration refers to the conversion of the Kashmiri language between different scripts that is used to write the language in the Kashmir region of the Indo subcontinent. The official script to write Kashmiri is extended-Perso-Arabic script in both Jammu-Kashmir and Azad-Kashmir cutting across religious boundaries. Some sections of the Kashmiri Hindu community use an extended-Devanagari script to write the language (previously written using Sharada script). Transliteration is hence essential to cross this script-barrier imposed by religious affiliations and convert texts to cater all the Kashmiri people.
Since both Arabic and Indic scripts of Kashmiri are almost phonetic and preserve all vowels, it is feasible to design approximate rule-based systems that can transliterate between both the writing systems although the former is an impure abjad and the latter is an abugida. Note that one cannot directly use the Hindi-Urdu transliteration systems since there have been various reforms on top of those scripts to accommodate Kashmiri phonology over Hindustani phonology.
In addition to Kashmiri, there have been attempts to provide Indo-Pakistani transliteration systems for digraphic languages like Punjabi (written in Gurmukhi in East Punjab and Shahmukhi in West Punjab), Sindhi (written in extended Perso-Arabic in Sindh and in Devanagari by Sindhis in partitioned India) and Saraiki (written in an extended-Shahmukhi script in Saraikistan and unofficially in Sindhi-Devanagari script in India).
Gujarati numerals

Gujarati numerals is the numeral system of the Gujarati script of South Asia, which is a derivative of Devanagari numerals. It is the official numeral system of Gujarat, India. It is also officially recognized in India and as a minor script in Pakistan.
The following table shows Gujarati digits and the Gujarati word for each of them in various scripts.
Digits are combined to represent numbers larger than 9 as per the standard positional decimal rules.
1 to 100 Gujarati Numbers and Words from English
Gaudi script

The Gaudi script (Gāuṛi lipi), also known as the Proto-Bengali script or the Proto-Oriya script is an abugida in the Brahmic family of scripts. Gaudi script gradually developed into the Bengali-Assamese (Eastern Nagari), Odia, and Tirhuta script.
The Gaudi script is named after the Gauda Kingdom (Gāuṛ Rājya) of Gauḍa (region) in ancient Bengal by the German scholar Georg Bühler. Medieval Gauḍa (region) is currently known as Bengal (region). Despite this name, the script was also used in Assam, Bihar, Odisha, Jharkhand, neighbouring parts of Nepal and Rakhine in Myanmar. The script is called by different names in different regions such as Proto-Assamese, Proto-Bengali, Proto-Maithili, Proto-Oriya. Which is why Sureshchandra Bhattacharyya suggests neutral names such as the abbreviated Proto-BAM, Proto-BAMO.
The Gaudi script appeared in ancient Eastern India as a northeastern derivative of the Siddham, derived from Gupta. According to the scholar Bühler, the Gaudi (or Proto-Bengali) script is characterized by its cursive letters and hooks or hollow triangles at the top of the verticals. In the 11th century, famous Persian scholar Al-Biruni wrote about the script. He mentioned amongst Indian alphabets, Gaudi is used in the purva desa (Eastern County).
The modern eastern scripts (Bengali-Assamese, Odia, and Maithili) became clearly differentiated around the 14th and 15th centuries from Gaudi. While the scripts in Bengal, Assam and Mithila remained similar to each other, the Odia script developed a curved top in the 13th-14th century and became increasingly different.
Kamarupi script

Kamarupi script (Kamrupi script, ancient Assamese script) was the script used in ancient Kamarupa from as early as 5th century to 13th century, from which the modern Assamese script eventually evolved. In the development of the Assamese script, this phase was followed by the medieval and then by the modern Assamese scripts.
Though the script development was in general agreement with the development in Bengal and Bihar, it had local peculiarities. The angular and calligraphic style of writing prevalent to its west is not found in this development.
The Kamarupi script originated from Gupta script, which in turn developed from Brahmi script. It developed on its own in Kamarupa, till the Nidhanpur copper-plate issued by Bhaskarvarman from his military camp at Karnasubarna, which took on Kutila characteristics. Sometimes, Kamarupi script origins are traced to Kutila script, which is not widely accepted.
The Kamarupa inscriptions were engraved during this development period, and they display the development of this script in this period. The scripts of the 5th-century Umachal and Nagajari-Khanikargaon rock inscriptions are nearly identical to the eastern variety of the Gupta script, which over the centuries evolved into the proto-Assamese script of the 12th-century Kanai-Boroxiboa inscriptions.
S. N. Sarma has observed that the Assamese script pertaining to the period from the 6th century to the twelfth century can be termed as the ancient Kamrupi script. The Kamrupi script took the form of the old Assamese script in the latter period.
In late medieval period, three variations came to be used, Gargaya used around Gargaon, Bamonia, used by Brahmins in preparation of Sanskrit texts and Kaitheli used by the Kayasthas and called Lakhri in Kamrup.
Phir Bhi Dil Hai Hindustani (TV series)

Phir Bhi Dil Hai Hindustani (Translation: Yet The Heart Is Indian) is an Indian television patriotic sitcom that premiered on DD National on 10 October 2003 and ran for two seasons from 2003 to 2006. Phir Bhi Dil Hai Hindustani was created by Nirja Guleri. The series was written and directed by Shrey Guleri.
Phir Bhi Dil Hai Hindustani chronicles the family of Bharat Bhushan, a perfect patriot. Bharat’s (Translation: India's) family includes his three sons – Om, Jai, Jagdish, his three daughters-in-law – Ganga, Jamuna, Saraswati and his four grandchildren – Ram, Shyam, Munna and Munni, all of whom live in a house named Bharat Niwas (Translation: India House) and personify the multi – cultural diversity of India.
Phir Bhi Dil Hai Hindustani featured an ensemble cast including Upasana Singh, Bhavana Balsavar, Sudhir Pandey, Tushar Dalvi and Aashish Kaul. Notable stars outside the main cast include Jay Bhanushali, Sumeet Raghavan, Swapnil Joshi, Arjun (Firoz Khan), Naveen Bawa, Vishal Singh, Muskaan Mihani, Lilliput, Krutika Desai and the veteran Kamini Kaushal.
Bharat Niwas (Translation: India House) is a home that is the epitome of the ethos and culture of India. Bharat Bhushan, the patriarch of the family, is the perfect patriot who believes more in what you can do for your country rather than what the country can do for you. His family, consisting of his three sons (Om, Jai and Jagdish), three daughters-in-law (Ganga, Jamuna and Saraswati) and four grandchildren (Ram, Shyam, Munna and Munni), personifies the multi-cultural diversity of India with divergent views on issues relating to the society and the nation. Here lies the eternal conflict in Bharat Niwas – the embodiment of India!
The narrative stands the test of time as the issues are universally relevant and will continue to resonate with viewers for all time to come. Episodes are packed with super-sized laughs, heart-warming moments, drama, romance, action and most importantly, the sublime feeling of pride in being an Indian! The show imparts food-for-thought and inspires the viewer to become a catalyst for change, nationwide.
The First Season was named as Phir Bhi Dil Hai Hindustani.
The Second Season was named as Dil Hai Phir Bhi Hindustani.
Ministry of Minority Affairs

The Ministry of Minority Affairs is the ministry in the Government of India which was carved out of the Ministry of Social Justice and Empowerment and created on 29 January 2006. It is the apex body for the central government's regulatory and developmental programmes for the minority religious communities and minority linguistic communities in India, which include Muslims, Sikhs, Christians, Buddhists, Zoroastrians (Parsis) and Jains notified as minority religious communities in The Gazette of India under Section 2(c) of the National Commission for Minorities Act, 1992.
The current minister is Kiren Rijiju who has been in office since 10 June 2024, and the Minister of State is George Kurian (since June 2024).
The ministry is also involved with the linguistic minorities and of the office of the Commissioner for Linguistic Minorities, representation of the Anglo-Indian community, protection and preservation of non-Muslim shrines in Pakistan and Muslim shrines in India in terms of the Pant-Mirza Agreement of 1955, in consultation with the Ministry of External Affairs. The Minister in charge is also Chairperson of the Central Wakf Council, India, which manages the running of the State Wakf Boards. Ministry of Minority Affairs provides Moma scholarship to minority community students of India every year. Moma Scholarship is a scholarship scheme of the Ministry of Minority Affairs initiated with the aim of supporting minority communities student who is not financially strong and wants to pursue higher studies in India. Minority communities in India includes Muslims, Sikhs, Christians, Buddhists, Parsis and Jains. The scholarship is awarded to the students by India Government through State Government/UTs. The scholarship is awarded for the undergraduate and postgraduate courses.
Linguistic Minorities, according to Indian Constitution should have a Special Officer appointed.
Constitutional Article: 350B.
It is to be decided based on states as the states have been formed on linguistic basis.
The Minister of Minority Affairs is the head of the Ministry of Minority Affairs and one of the cabinet ministers of the Government of India.
Regional language

A regional language is a language spoken in a region of a sovereign state, whether it be a small area, a federated state or province or some wider area.
Internationally, for the purposes of the European Charter for Regional or Minority Languages, "regional or minority languages" means languages that are:
Recognition of regional or minority languages must not be confused with recognition as an official language.
In some cases, a regional language may be closely related to the state's main language or official language. For example:
In other cases, a regional language may be very different from the state's main language or official language. For example:
An official language of a country may also be spoken as a regional language in a region of a neighbouring country. For example:
Naseeruddin Shah filmography

Naseeruddin Shah (born 20 July 1950) is an Indian actor and director. He has acted in over 100 films and directed the 2006 Bollywood film, Yun Hota Toh Kya Hota, starring Irrfan Khan and Konkana Sen Sharma.
He began his acting career playing Vishwan in the 1975 Hindi film, Nishant. Since then, he has done several movies in English and some regional languages of India while he mainly appeared in Hindi films.
He launched his autobiography in the year 2014, titled And then one day: A Memoir.
Official scripts of India

There are several official scripts of India, which are either used officially by the Union government or by the state governments. The official languages of the Indian Union are Hindi and English, whereas the Devanagari script is used to write Hindi and the Latin script is used for English. Alongside, the Eighth Schedule to the Constitution of India lists languages that are officially recognised by the Indian government. However, the state legislatures are free to adopt by law any languages as official ones.
The Constitution of India says:
Being the official script for Hindi, Devanagari is officially used in the Union Government of India as well as several Indian states where Hindi is an official language, Bihar, Chhattisgarh, Haryana, Himachal Pradesh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Mizoram, Rajasthan, Uttar Pradesh and Uttarakhand, and the Indian union territories of Delhi, Andaman and Nicobar Islands and Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu. Gujarat and West Bengal also officially use Devanagari, as these two states recognise Hindi as an additional official language.
The Devanagari script (देवनागरी, romanized: Devanāgarī) is the officially mandated script of the Bodo language in Assam, the Konkani language in Goa, and Sanskrit in Himachal Pradesh.
The Gurmukhi script (Punjabi: ਗੁਰਮੁਖੀ) is the official script for the Punjabi language in Punjab, and Delhi.
The Meitei script (Meitei: ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ, romanized: Meitei mayek) is the officially mandated script for the Meitei language of Manipur, replacing the Bengali script, albeit with some allowance for parallel use.
The Tamil script (Tamil: தமிழ் அரிச்சுவடி, romanized: Tamiḻ ariccuvaṭi) is the official script for the Tamil language in Tamil Nadu and Union Territory Puducherry. Although there is no explicit legal provision defining the Tamil script as the official script, it is implicitly recognised as such since it is used in the formulation of laws and official documents.
Сайханы хөтөл

Сэлэнгэ аймгийн төвөөс 10 хүрэхгүй км-ийн зайтай, Монгол-Оросын хил орчимд байгалийн үзэсгэлэн бүрдсэн Сайханы хөтөл хэмээх сайхан газар бий. Өмнө нь Тэмээн хүзүүтийн хөтөл хэмээн нэрийддэг байсан эл газрыг жанжин Д.Сүхбаатар “Үнэхээр сайхан хөтөл юм аа” хэмээн уулга алдсанаас хойш Сайханы хөтөл хэмээн нэрийдэх болсон гэх.
Сайханы хөтөлийн байгалийн үзэсгэлэнгийн нэг нь Орхон, Сэлэнгийн бэлчир. Орхон, Сэлэнгэ мөрөн энд нийлж, цааш урссаар Байгал нуурт цутгадаг. Энд мөн Сайн эрс цуглаж байсан хэмээх агуй ч бий.
Д.Сүхбаатар жанжныг Хиагт руу явах үед нь гэнэт хүчтэй аадар бороо орж, тэрбээр эл агуйд хоргодон буу зэвсгээ хамгаалж, амь аврагдсан хууч яриатай уг хөтөлийг хилийн цэргүүд сайхан тохижуулжээ. Тэд хосын модны дэргэд сандал тавьж, Сайн эрсийн хээрийн гэрт чулуугаар ширээ, сандал, тулга хийсэн байна. Түүнчлэн алсыг тольдох тавцанг хадан дээр засаж, ширээ сандал байрлуулжээ. Сэлэнгэ аймаг бол Чингис хааны хайртай Хулан хатны төрсөн нутаг тул Чингис хаан Хулан хатанд зориулсан дурсгалын хөшөө бүтээж, мөн буугаа үүрэн элдвийг хуучлан суух партизаны хөшөөг ч босгосон байна.
Балдандоржийн Сумъяабаатар

Марал овогт Балдандоржийн Сумъяабаатар (* 1937 оны 2 сарын 16-нд Сүхбаатар аймгийн Хонгор сумын "Хөрзөнт" нь солонгос хэлний мэргэжилтэн, хэл зүйн ухааны доктор, профессор, Б. Ринчен багшийн “тамгатай шавь" Ким Ир Сэний нэрэмжит БНАСАУ-ын Их Сургуулийг төгссөн.
Проф. Б. Сумъяабаатар Монголын Солонгос судлалыг үндэслэж, дэлхийн Монгол судлалын нэгэн салбар болгож хөгжүүлсэн эрдэмтэн.
ШУА, Хэл зохиолын хүрээлэн, Dankook Их сургууль (kor.), Stockholm Их сургуульд (swed.) тус тус эрдэм шинжилгээ судалгаа хийж байсан. 2009 оноос хойш "Олон улсын Улаанбаатарын их сургуульд" ажиллаж байна.
Төрийн удирдагчид Ж. Самбуу, Ю. Цэдэнбал, П. Очирбат, Н. Багабанди, Н. Энхбаяр, Ким Ир Сэн нарт хэлмэрчилж байсан орчуулагч.
Чингисийн ач хүү Хубилай, Чингис Өвөөгийнхөө мэлмий гийсний 120жилийн ойг тохиолдуулан, монгол бичгээрээ Монголын анхны Нэвтэрхий толийг зохиолгож хэв сийлж 1282 онд тархаасан гэж хэлэх үгүйсгэшгүй бат үндэс эндээс соёолон гарч ирж байна гэж монголч эрдэмтэн Б. Сумъяабаатар "Хөх Монгол Усын" cударын 12р дэвтэрээс олж батлав.
Mонгол солонгос хэл, соёлын харилцан холбоо, ёс заншлыг зэргэцүүлэн судалж, монгол солонгосын өвөг дээдэс эрт цагт одоогийн Буйр нуур, Халхын гол хавьд нутаг савлан байжээ гэж үзсэн. Солонгосын түүхч, археологичид тэр мөрөөр газар дээр нь ирж олон жил судалгаа, малтлага хийж, батлагаажуулсан болно:
Дэлхийн авианы үсгийг дүрс үсгээс гаралтай гэж нийтээр үзэж байгааг дахин хянаж, авианы үсгийг анх зохиохдоо дүрс үсгийг биш, тухайн авиаг хэлэх тэрхэн үеийн өгүүлэх эрхтний байдлыг дууриасан байна гэсэн шинэ санал дэвшүүлж батлcaн.
Ганц сэдэвт ном , хамтын бүтээл 25, эрдэм шинжилгээний ба хялбарчилсан 130 гаруй өгүүлэл нийтлүүлсэн. Түүний 1990 онд хэвлүүлсэн "Монголын Нууц Товчоо. Үсгийн галиг", 1997 онд хэвлүүлсэн "Монголын Нууц Товчоо. Хэлбэр судлал" гэдэг 3.144 хуудастай бүтээл нь орчин үеийн Монголын хамгийн том нэгэн боть ном болсон. Дотоод гадаадын эрдэм шинжилгээний 30-аад их, бага хуралд оролцож илтгэл тавьж хэлэлцүүлсэн. Түүний бүтээлийг дотоод гадаадын 260 гаруй эрдэмтэн мэргэд эш татаж, үнэлж цэгнэж, шүүн тунгааж, дэлгэрүүлэн сурталчилж, номын өрлөг үг, манлай үг хайралсан байна.
Хөдөө арал

Хэнтий аймгийн нутагт Хэрлэнбаян улаан уулнаас урагш, Хэрлэн тооно уулнаас баруун тийш Хэрлэнгийн тохойд далайн төвшнөөс дээш 1300 метр өндөрт орших 30 гаруй километр урт, 20 гаруй километр өргөн тал байдгийг Хөдөө арал гэж нэрлэдэг. Хөдөө арал бол Их хуралдай хуралдаж Өгөөдэй, Мөнх, Есөнтөмөр хааныг хаан ширээнд өргөмжилж байсан түүхт газар юм. Хөдөө нуур, Тосон нуур, Замагт нуур, Цагаан нуур зэрэг хэд хэдэн нуур байдаг. Хэрлэнбаян улаан уулын өвөрт Хэрлэн рүү шургаж орсон Дөрвөлжин, Сүүл, Их улаан толгой, Бага улаан толгой, Олон овоо, Тахилгат гацаа хэмээх долоон жижигхэн толгой байдаг бөгөөд энэ долоон толгойг нутгийн ардууд долоод гэж нэрлэдэг байна. Долоодыг судлаачид "Монголын нууц товчоо"-нд гардаг "Долоон болдог" гэж үздэг. Энд "Монголын нууц товчоо"-г бичиж дуусгасан учраас түүний 750 жилийн ойгоор 1990 онд дөрвөн метр гаруй өндөр Чингис хааны номын гэрэлт хөшөөг босгосон байна. Энэхүү хөшөөний нүүрэн талд Чингис хааныг босоо байдалтай дүрсэлсэн байдаг бөгөөд баруун хажуу талд нь "Монголын нууц товчоо"-ны төгсгөл үгийг сийлсэн байдаг байна.
The Golden Eagle

The Golden Eagle or The Maltese Eagle is a solid gold statue of an eagle, which is thought to be the largest solid gold and diamond encrusted statue created. An appraisal by GLS GEMLAB Ltd, Abbotsford, BC puts the replacement value at $4,110,450. The current market value is put at $6 million.
The Golden Eagle was originally created as the theme for the book The World's Greatest Treasure Hunt: Quest for the Golden Eagle, a work by Ron Shore to help raise $25 million to fund research for the prevention, early detection and cure for breast cancer. Ron Shore commissioned Canadian sculptor Kevin Peters to help create the Golden Eagle. It took more than 4000 hours to complete.
The statue was for sale, with a price tag of $5 million. $1 million from the sale will be given to the breast cancer charity of the buyer's choice, $1 million will be given to the winner of The World's Greatest Treasure Hunt, while the remaining sum is to be used to promote The World's Greatest Treasure Hunt to raise additional funds for breast cancer research.
Participants in The World's Greatest Treasure Hunt win "The Grand Prize", $1,000,000 in cash by solving clues hidden in the book, The World's Greatest Treasure Hunt: Quest for the Golden Eagle, written by Ron Shore.
The Golden Eagle contains 18 pounds of solid gold. The head is made of 18 carat white gold and encrusted with 763 diamonds; and the eyes are made of two 1.1 carat matching pear shaped diamonds. The Eagle stands watch over the Atocha Star emerald, a 12.72 carat emerald valued at $3.18 million in 2013. The tail feathers are 14 kt white gold; the body, rock and base are 14 kt yellow gold, and the very bottom pedestal is 10 kt yellow gold.
The statue is approximately 26 by 10 cm (10 by 4 in) in dimension.
According to Science World British Columbia, the Golden Eagle was designed to be "a treasure that invoked the Old World craftsmanship of the Fabergé egg". The Vancouver is Awesome recognized that the design is "with a hint of Damien Hirst’s skull".
On May 30, 2016 Ron Shore, who was in possession of the statue, was mugged as he walked to his car after a concert. The perpetrator reportedly fled with Mr. Shore's backpack which contained the statue inside.
On December 1, 2020 an article in the Vancouver Sun newspaper reports Lloyd’s of London Insurance has denied his claim for the theft of the bird.
Cronologia istoriei evolutive a vieții

Această cronologie a istoriei evolutive a vieții reprezintă actala teorie științifică care descrie principalele evenimente ale dezvoltării vieții pe planeta Pământ. În biologie, evoluția este orice schimbare care apare pe parcursul mai multor generații succesive în caracteristicile ereditare ale populațiilor biologice. Procesele evolutive dau naștere diversității la toate nivelurile de organizare biologică, de la regn la specii. Asemănările dintre toate organismele actuale indică prezența unui strămoș comun din care au evoluat toate speciile cunoscute, vii și dispărute. Se estimează că au dispărut mai mult de 99% din toate speciile care au trăit vreodată pe Pământ, care se ridică la peste cinci miliarde de specii. Estimările privind numărul de specii actuale de pe Pământ variază de la 10 milioane la 14 milioane, dintre care aproximativ 1,2 milioane au fost documentate și peste 86% nu au fost încă descrise. Cu toate acestea, un raport științific din mai 2016 estimează că 1 trilion de specii sunt în prezent pe Pământ, fiind descrise doar 0,001%.
Deși datele prezentate în acest articol sunt estimări bazate pe dovezi științifice, au existat controverse între opiniile mai tradiționale ale biodiversității crescute odată cu trecerea timpului și opinia că modelul de bază pe Pământ a fost unul de anihilare și diversificarea și că, în anumite timpuri trecute, cum ar fi Explozia cambriană, a existat o mare diversitate.
În această cronologie, Ma înseamnă „milioane de ani în urmă” și ka înseamnă „mii de ani în urmă”.
4000 milioane de ani și mai devreme.
4000 Ma – 2500 Ma
2500 Ma – 542 Ma. Conține erele Paleoproterozoic, Mesoproterozoic și Neoproterozoic.
542 Ma – prezent
Eonul Fanerozoic, literalmente „perioada de viață vizibilă“, marchează apariția în registrul fosil a urmelor abundente de organisme decorticate. Este împărțit în trei ere: Paleozoic, Mezozoic și Cenozoic, care sunt divizate prin majore extincții în masă.
542 milioane de ani – 251.0 milioane de ani și conține perioadele: Cambrian, Ordovician, Silurian, Devonian, Carbonifer și Permian.
De la 251,4 milioane de ani la 66 milioane de ani și conține perioadele: Triasic, Jurasic și Cretacic.
66 Ma – prezent
Patrimoniul mondial UNESCO din Polonia

Patrimoniul mondial UNESCO din Polonia numără treisprezece locuri din această țară. Primele obiecte au fost incluse în Lista Patrimoniului Mondial în 1978. Două dintre aceste site-uri sunt se află și pe teritoriul țărilor vecine. Polonia are de asemenea două obiecte care sunt incluse în Lista Tentativă.
3 Elements of the patrimonial
Locuri din Patrimoniul Mondial UNESCO

Organizația Națiunilor Unite pentru Educație, Știință și Cultură (UNESCO) a propus un plan de protejare a bunurilor culturale și naturale din lume, prin Convenția privind Protecția Patrimoniului Mondial Cultural și Natural, aprobată în 1972.
În februarie 2024 erau 1199 de bunuri și locuri din 168 de țări pe listă.
Mai jos se prezintă lista de bunuri și locuri (clasificate alfabetic după țări) care aparțin Patrimoniului Mondial (sau Patrimoniului Comun al Umanității). În stânga: anul preluării bunului / locului pe Lista UNESCO.
1966 Ushguli
Lista patrimoniului mondial în pericol

Lista siturilor patrimoniului mondial în pericol este întocmită de Organizația Națiunilor Unite pentru Educație, Știință și Cultură, și colectează siturile patrimoniului mondial cărora sunt necesare acțiuni de protecție mai ample. Această listă este menită să sensibilizeze internațional cu privire la amenințările la adresa patrimoniului cultural și să încurajeze măsurile adecvate de conservare. Aceste situri sunt în prezent sub amenințare sau pot fi considerate potențial expuse riscului de pericole viitoare.
În cazul siturilor naturale, pericolele cunoscute includ declinul major al populației unei specii vulnerabile sau pe cale de dispariție, deteriorarea frumuseții naturale sau valoarea științifică a unor ecosisteme din cauza activităților umane, cum ar fi poluarea aerului și a apei, mineritul, agricultura și construcția de mari lucrări publice precum baraje și căi de comunicații.
Pericolele pentru siturile naturale și culturale pot include conflicte armate, dezvoltare umană necontrolată, întreținerea insuficientă a siturilor în sine sau modificări ale proprietarilor sau reglementărilor privind protecția bunurilor culturale din diferite țări.
În ceea ce privește siturile culturale, evenimentele și schimbările geologice și climatice sau, mai general, mediul în care sunt inserate, se încadrează în pericole.
Înainte ca un sit să poată fi plasat pe lista siturilor patrimoniului mondial în pericol, condițiile sale sunt evaluate cu atenție și o ipoteză a unui program de măsuri de conservare este dezvoltată în colaborare cu guvernul local. Decizia finală de includere pe listă este luată de Comitetul Patrimoniului Mondial UNESCO; organizația poate aloca fonduri pentru a ajuta la remedierea cauzelor riscului. Starea de conservare a sitului este analizată anual și Comitetul poate decide să solicite măsuri de protecție suplimentare, să șteargă situl de pe lista patrimoniului în pericol sau să șteargă de tot situl din patrimoniu mondial.
* Situri din mai multe țări
Ion Cârja

Ion Cârja (scris câteodată Cârjă sau Cârje; n. 25 martie 1922, Whitman, Comitatul Logan, Virginia de Vest, Virginia de Vest, SUA – d. 8 mai 1977, New York City, New York, SUA) a fost un prozator și deținut politic român.
Părinții săi (Iov și Judifca) emigraseră în America din Transilvania prin 1910, dar familia se întoarce în România în februarie 1927 și se stabilește în comuna Mihai Viteazu din județul Turda, pe lângă Cluj. În timpul liceului înființează „Gazeta de Turda” și publică prima sa carte întitulată „Cremene în apa vremii”.
Din 1942 studiază dreptul și literele la Universitatea din Cluj (și un an de zile chiar și medicina). Își ia doctoratul în drept în 1948.
Este ales secretar general al Asociației scriitorilor din Ardeal.
Pentru participarea sa la rezistența anticomunistă din Munții Apuseni (membru al Ligii Apusene a Moților), cât și pentru publicistica sa, începând din 1949, va sta 10 ani de zile în închisori (Cluj, Gherla, Aiud, Canalul Dunărea-Marea Neagră) fiind eliberat în 1964 cu ocazia amnistiei generale. Fratele său mai mare, Nicolae Cârja, a fost și el exilat nouă ani în Siberia.
Având dublă cetățenie, i se permite, după multe încercări, să se reîntoarcă în Statele Unite ale Americii în mai 1965. Se stabilește la New York, unde lucrează la departamentul serviciului social al primăriei. Studiază la Fordham University pentru a-și ridica competența în domeniul în care lucrează. Totodată, Columbia University îi recunoaște doctoratul în drept obținut în România.
În 1970 ia inițiativa de a forma Consiliul Național Român al cărui organ se va numi Acțiunea Românească (care începe să apară în 1971). Este ales secretar general al acestui consiliu.
Vivint Arena

Vivint Arena (stilizat ca vivint arena), fostă EnergySolutions Arena sau Delta Center, este o arenă sportivă situată în Salt Lake City, Utah, Statele Unite. Arena servește ca sediu pentru Utah Jazz, din cadrul National Basketball Association (NBA), și a găzduit și alte echipe sportive profesioniste, cum ar fi Utah Blaze, din Arena Football League, și Utah Starzz, din cadrul Women's National Basketball Association (WNBA). Are o capacitate de 18.306 locuri pentru baschet, 56 de apartamente de lux și 668 de locuri în loje.
Inaugurată în 1991, arena a fost cunoscută sub numele de Delta Center, în baza unui contract de drepturi de denumire încheiat cu Delta Air Lines, care are un centru la Aeroportul Internațional Salt Lake City. EnergySolutions, cu sediul în Salt Lake City, a cumpărat drepturile de denumire în noiembrie 2006, după ce Delta a decis să nu reînnoiască contractul de 15 ani din cauza declarării falimentului cu un an înainte. Din 2006 până în 2015, a fost cunoscută sub numele de EnergySolutions Arena. La 26 octombrie 2015, arena a fost redenumită ca parte a unui contract de drepturi de denumire pe 10 ani cu furnizorul de sisteme de securitate pentru locuințe Vivint, cu sediul în Provo. În august 2020, arena a renunțat la titlul "Smart Home" pentru a deveni Vivint Arena.
Arena a găzduit, de asemenea, competițiile de patinaj artistic și patinaj viteză pe pistă scurtă de la Jocurile Olimpice de iarnă din 2002, când s-a numit Salt Lake Ice Center.
Tatami

Tatami (畳, Tatami) este o saltea folosită ca pardoseală în camerele tradiționale japoneze. Numele vine de la verbul tatamu (畳む, „a împături” sau „a pune unul peste altul”), lucru pe care unii istorici îl consideră o dovadă că saltelele tatami din antichitate erau subțiri și puteau fi împăturite când nu erau folosite sau erau folosite una peste alta.
O saltea tatami este compusă din trei părți: materialul pentru suprafață (tatami-omote), interiorul saltelei (tatami-doko) și marginile (tatami-beri). Materialul pentru suprafață este țesut dintr-un fel de papură (Juncus effusus), pe care japonezii o foloseau deja acum 2000 de ani pentru țesutul îmbrăcăminții.
Interiorul saltelei este de ca. 5,5-6 cm, și este confecționat în mod tradițional din paie de orez. Marginea este confecționată din bumbac, in sau mătase.
În Japonia, mărimea camerelor în casele stil japonez se măsoară după numărul saltelelor tatami. Depinzând de felul în care sunt așezate în încăpere, tatami identice ca manufactură reflectă lumina diferit, unele părând mai închise, iar altele mai deschise la culoare.
Mărimea unei saltele tatami diferă de la regiune la regiune. În regiunea Kyoto, mărimea este de obicei de 0,955 m x 1,91 m. Se numesc tatami kyōma. Tatami din regiunea Nagoya măsoară de obicei 0,91 m x 1,82 m și se numesc tatami ainoma. Mărimea în regiunea Tokio eeste de obicei 0,88 m x 1,76 m. Se numesc tatami edoma sau kantōma. Grosimea este de 5,5 cm pentru o saltea kyōma, și 6,0 cm pentru o saltea kantōma. O mărime de o jumătate de saltea tatami se numește hanjō, iar o saltea de 3/4, folosită în camerele pentru ceremonia ceaiului, (chashitsu), se numește daimedatami.
Informatii privind istoria si intretinerea Tatami pe site-ul moeco.ro
Wenceslaus Sarmiento

Wenceslaus Sarmiento, cunoscut și sub semnătura W.A. Sarmiento (n. 22 septembrie 1922, Trujillo, Peru – d. 24 noiembrie 2013, Santa Monica, California, SUA), a fost un arhitect modernist american de origine peruviană.
Înainte de mutarea sa în Statele Unite, Sarmiento a studiat în mai multe locuri din America de Sud, fiind și discipol al arhitectului brazilian Oscar Niemeyer pentru o perioadă de circa un an și jumătate. În Uniune a fost designer principal al companiei Bank Building Corporation of America între 1951 și 1961, după care a creat propria sa firmă de arhitectură Sarmiento Associates office, având sediul în Saint Louis, statul Missouri. S-a retras din activitatea arhitecturală publică în 1980.
Sarmiento locuiește în Santa Monica, statul California, fiind activ în domeniul conservării și restaurării propriilor sale clădiri și proiecte, dar și în conservarea altor clădiri.
Sarmiento este autorul a sute de proiecte de re-designare a clădirilor băncilor din Statele Unite, în perioada de după cel de-al doilea război mondial, care a coincis și cu operioadă de modernizare a centrelor financiare (așa numitele downtown-uri) ale orașelor americane, dar și cu o anume migrare a centrelor bancare, organizate sub forma de zgârie nori, în zonele devenite sub-urbane ale marilor orașe.
Opera sa de dimensiuni mai mari, așa cum sunt centre comerciale, apare ca o rafinare a cunoscutului stil internațional, având anumite influențe din opera lui Oscar Niemeyer, poate cel mai ușor de recunoscut în proiectul său de anvergură , realizat în 1968, Phoenix Financial Center, situat pe Central Avenue, în Phoenix, statul Arizona. Clădirile mai mici din acest ansamblu par a avea un aer jucăuș, încadrându-se în ceea ce este cunoscut ca stilul arhitectural Googie.