davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Napo River

The Napo River (Spanish: Río Napo) is a tributary to the Amazon River that rises in Ecuador on the flanks of the east Andean volcanoes of Antisana, Sincholagua and Cotopaxi.
The total length is 1,075 km (668 mi). The river drains an area of ca 103,000 km. The mean annual discharge at Mazán 6,800 m/s (240,000 cu ft/s).
Before it reaches the plains it receives a great number of small streams from impenetrable, saturated and much broken mountainous districts, where the dense and varied vegetation seems to fight for every piece of ground. From the north it is joined by the Coca River, having its sources in the gorges of Cayambe volcano on the equator, and also a powerful river, the Aguarico having its headwaters between Cayambe and the Colombia frontier. From the west, it receives a secondary tributary, the Curaray, from the Andean slopes, between Cotopaxi and the Tungurahua volcano. From its Coca branch to the mouth of the Curaray the Napo is full of snags and shelving sandbanks and throws out numerous canoes among jungle-tangled islands, which in the wet season are flooded, giving the river an immense width. From the Coca to the Amazon it runs through a forested plain where not a hill is visible from the river - its uniformly level banks being only interrupted by swamps and lagoons. From the Amazon the Napo is navigable for river craft up to its Curaray branch, a distance of about 216 mi (348 km), and perhaps a bit further; thence, by painful canoe navigation, its upper waters may be ascended as far as Santa Rosa, the usual point of embarkation for any venturesome traveller who descends from the Quito tableland. The Coca river may be penetrated as far up as its middle course, where it is jammed between two mountain walls, in a deep canyon, along which it dashes over high falls and numerous reefs. This is the stream made famous by the expedition of the Spanish conquistador Gonzalo Pizarro.
Hydrometric stations on the Napo River:
Napo River at Bellavista average (Q), dominante (Qd) discharge (m/s) and sediment load (S – million ton/year). Period from 1991/09–2009/08:
Napo River at Bellavista average, minimum and maximum discharge (m/s). Period from 2009/09 to 2023/08:
Minimum 498.6 m/s (2016/02); Maximum: 15,820 m/s (2015/07);
Napo River at Bellavista average, maximum, minimum and multiannual average (normal) discharge (m/s) and anomaly (%):
List of the major tributaries of the Napo River (from the mouth upwards):
Period: 1971–2000
Napo (trade union)

Napo (formerly the National Association of Probation Officers) is the trade union and professional association that represents probation staff including probation officers and other operational and administrative staff and Children and Family Court Advisory and Support Service staff in England.
Napo was formed on 22 May 1912. It was a member of the Standing Conference of Organisations of Social Workers from 1962, but decided not to join the new British Association of Social Workers in 1970. In 2001, it opted to change its title to "Napo–the trade union and professional association for family court and probation staff". It holds an annual general meeting which is open to all members of the union.
It retains a campaigning remit on both criminal justice and family court matters and is recognised as an influential and respectable source of information by both the media and politicians of all parties.
General Secretary Ian Lawrence was reappointed unopposed to commence a third 5 year term of office from July 2023. He is among the few senior British/Asian trade union leaders to emerge from the community for some time and currently serves on the TUC General Council as the member representing black workers from unions with less than 200,000 members.
Ian has made a substantial number of contributions in the media on the situation pertaining to the state of the probation service in England and Wales following the part privatisation of services in 2014. He has also contributed to a number of keynote seminars examining issues within the wider UK criminal justice system and has also provided oral evidence to the Parliamentary Justice Select Committee inquiry into the impact of the Transforming Rehabilitation programme. On 13 June 2020 Napo celebrated a major victory following the announcement by the Lord Chancellor that probation services would return to public ownership and control in June 2021. This news followed a long and sometimes attritional campaign which commanded widespread support from many politicians and groups who had also predicted major problems following the ill-fated reforms that were implemented by the then Secretary of State for Justice Chris Grayling.
Napo is an independent trade union but has good relations with the Labour Party front bench and a number of cross-party MP's and Peers in terms of assisting the development of its future policies on the probation and prison service and family justice issues. It is also a founding member of the Justice Unions Parliamentary Group.
The Probation Journal, established in 1929, is published by SAGE Publications in association with Napo.
Mouladurioù Hor Yezh

Mouladurioù Hor Yezh a zo un ti-embann brezhonek e Kemper. Daoust d'e anv eo distag a-grenn diouzh ar gelaouenn Hor Yezh hag embannadurioù homañ.
Krouet e voe e 1980 gant Per Denez a oa c'hoazh d'an ampoent rener ar gelaouenn Hor Yezh a oa bet krouet e 1954, met distag e oa diouzh ar gelaouenn, ha bremañ eo distag a-grenn an daou di-embann. Darn eus al labour pleustrek a zo bet graet gant Yann ha Tereza Desbordes a voe o chom asamblez e Lesneven hag e Kemper emañ staliet an ti-embann ez-ofisiel.
An darn vrasañ eus ar 150 bennak a levrioù embannet a zo levrioù lennegezh: romantoù, danevelloù, barzhonegoù (e-barzh ar gelaouenn Skrid deuet da vezañ un dastumadeg diabarzh e-pad ur pennad ha deuet da vezañ un ti-embann distag bremañ a-gevret gant Barn), un nebeud buhezskridoù, 1 levr da zeskiñ brezhoneg ha geriadurioù yezh.
E mareoù kent an ti-embann e veze liesskrivet al levrioù war ur mekanik-skrivañ elektronik. Tamm-ha-tamm eo bet gwellaet neuz al levrioù a-drugarez d'ar yalc'hadoù publik.
Ur pouez bras en deus obererezh Mouladurioù Hor Yezh p'o deus embannet hag adembannet koulz lennegezh vrezhonek Gwalarn hag an hini a zo bet embannet goude ar bloavezhioù 1960. Klasket o deus embann troidigezhioù diwar al lennegezh e yezhoù estren, (barzhoniezh gresianek modern ha lennegezh sinaek).
Anna ar Beg a ra war-dro ar gwerzhañ levrioù.
Françoise Morvan

Françoise Morvan zo ur skrivagnerez c’hallek ganet e Rostrenenn e 1958. Kuitaet e oa bet Breizh gant he zud hag ober a reas he studi e Colombes, hag er Sorbonne, en ur heuliañ kentelioù brezhoneg. Skolveuriekaet e voe war al lizhiri d’he 22 vloaz. Goude-se e reas un doktorelezh war al lennegezh c’hallek diwar-benn Armand Robin, ur barzh a orin eus Rostrenenn, ha diwezhatoc’h un dezenn doktorelezh war François-Marie Luzel.
Anavezet eo he skridoù graet e-barzh c’hwec’h tachenn dreist-holl :
Ul labour a-bouez he deus graet oc'h embann pe adembann oberennoù Luzel. Diaes eo bezañ a-du ganti en he barnadennoù avat. Skrivet eo bet ganti mennozhioù diwar-benn labour Luzel er vuhezskrid savet ganti hag el levr Contes Bretons.
Al levr, kinniget evel ur buhezskrid, a zo ivez ur flemmskrid a-enep d'an emsav dre vras, kaoz ennañ eus "Barzhaz Breizh", eus an dizemglev etre Kervarker ha Fañch an Uhel, eus an emsav sevenadurel hag an emsav politikel e Breizh, eus emzalc'h an emsav e-pad ar brezel, eus krouidigezh ar peurunvan, eus Per Denez dreist-holl hag e-leizh a dud all, eus Skol-Uhel ar Vro, eus Diwan, eus Ofis ar Brezhoneg, eus an arc'hant roet d'an embann brezhoneg, eus ar Gwenn-ha-Du, hag un toullad traoù all c'hoazh.
E 2010, Françoise Morvan he doa embannet Miliciens contre maquisards : enquête sur un épisode de la Résistance en Centre-Bretagne hag a zispleg hag a zegas preder war skrapadeg an 11 a viz Gouhere 1944 e parrouz Sant-Nikolaz-ar-Pelem hag he zrowardroioù diwar testenni Guillaume Le Bris embannet a-raok gant an titl Échos d'outre-tombe. Al levr a zo bet rannet etre teir lodenn : un dezrevell eus destenni Guillaume Le Bris a-ziwar daou stumm, un enklask en dielloù ha dokumantoù. Rebechet eo bet dezhi ober kemmesk etre dezrevell poblek fedoù istorel hag al labour istorour neptu .
Kenlabouret he deus ivez
En e levr Le Monde comme si e ro he savboent diwar-benn ar simbol, ha difenn komz brezhoneg er skol:
Abaoe 2006 da vihanañ eo krog da vrezeliñ a-enep ar garta, da lavarout eo abaoe an diviz e Sened Bro-C'hall d'ar 24 a viz Du 2006 , aozet gant L'Observatoire du Communautarisme hag ar "Grand Orient de France", e-lec'h m'he devoa distaget ur brezegenn a-enep ar Garta Europat-se, hag a-enep difennerien ar yezhoù evel Diwan: [[3]]
Adrien Oudin

Adrien Oudin, ganet e Brest e 1858 ha marvet e Pariz e 1898, a zo ur gwiraour, ur skrivagner hag un alpaer. Savet en deus studiadennoù diwar-benn ar c'hontadennoù brezhonek.
Ober a reas studioù evit tapout an aotreegezh war ar gwir ha mont a reas da implijad ar c'hCrédit foncier. E-touez ar c'hentañ alpaerien e voe ken e savas ul levr diwar-benn menezioù Tirol. Dedennet e voe gant ar c'hontadennoù brezhonek ha skrivañ a reas div destenn, un hir a gentskrid diwar ar sujed, e-lec'h ma tiskouezas ur varn a-feson.
Ad hominem

Ad hominem zo ur bomm-lavar latin a dalv war-du an den.
Kavet e vez dreist-holl evel anv-gwan, pa vez komzet eus argumentum ad hominem, pe tagadennoù ad hominem, da lavarout eo taolioù a zo mennet da ziskar un den.
Un arguzenn ad hominem (arguzenn falset eta) a vez frammet evel-hen:
Implijet e vez diwar-benn komzoù tud zo, en ur gaozeadenn, a respont d'un arguzenner o klask diskar an den e-lec'h diskar e arguzenn. Evit se e klaskont treiñ ar gaoz war-zu personelezh an arguzenner, e-lec'h enebiñ ouzh e arguzennoù gant arguzennoù kontrol.
Peuliesañ e weler aze tech an dud ha n'o deus arguzenn ebet en ur gaozeadenn, pe a sant eo gwan o arguzennoù, ha ne fell ket dezho anavezout kement-se dirak an holl. Neuze e kavont gwelloc'h klask diheñchañ ar gaoz, ha skeiñ war un den, o tamall dezhañ traoù a bep seurt, gwir pe diwir, o soñjal e vo diskaret arguzennoù o eneber ma vez diskaret e vrud gante.
Menno Simons

Menno Simons, Minne Simens e frizeg, (1496–31 a viz Genver 1561) a oa ul levier relijiel advadezour a Vro-Friz. Diazezet e voe al luskad mennonat gant e ziskibled.
Ganet oa bet Menno Simons e 1496 e Witmarsum e Bro-Friz. Dleout a rae e gerent bezañ labourerien-douar. Skoliataet e vefe bet en ur manati tost eus e di. Desket oa un tamm war Tadoù an Iliz ha gouzout a ouie gresianeg ha latin. Beleget e voe e 1524 en Utrecht. Anvet e voe da gure Pingjum e Friz.
Seblantout a ra bezañ bet levezonet gant mennozhioù an adreizherien gentañ a-zivout ar sakramantoù hag e lenn eus an Testamant Nevez war dro 1526. Adalek ar mare-se e krogas da diskouez douetañs a-zivout kelennadurezh an treuzsolwezadur. Daoust dezhañ chom en Iliz katolik e ouzer en em wele e-unan evel ur prezegenner avielour etre 1526 ha 1531. Anvet e voe person Witmarsum e 1531.
Pa grogas diskibled Melkior Hoffman (Melkioridi) da vadeziñ tud deuet war-dro 1530-1531 e voe prederiet Menno ha ne gavas diazez biblek ebet da vadeziant ar vugale. Daoust ma ne yeas ket davet ar velkioridi c'hoazh e c'heller merzout en e skridoù kentañ (An Dasorc'hidigezh Speredel, 1534) e tostae e vennozhioù ouzh o re.
E miz Ebrel 1535 kantadoù a advadezourien awenet gant ar c'heleier deuet eus kêr Münster a oa d'ar mare-se e dalc'h advadezourien zo, a gemeras manati Oldeklooster e Friz. Goude ur seziz berr e voent pe lazhet pe toull-bac'het. En em santout a reas Menno kiriek eus ar gwallreuz ha skrivañ a reas ur flemmskrid enep levierien Emsavadeg Münster anvet Torfed disakr Jan van Leyden. Daoust dehañ asantiñ ez eo ret en emzifenn e degouezhioù zo, e oa ur peoc'hgarour gredus. Sevel a reas enep raktres re Vünster da staliañ rouantelezh Doue dre ar c'hleze. Kemeret e voe Münster daou viz war lerc'h. Ne voe ket embannet ar flemmskrid eta.
E miz Genver 1536 e kuitaas Menno e gargoù en Iliz katolik evit leviañ an advadezourien war un hent nann-feuls. Badezet e voe d'ar mare-se moarvat.
Ur bloaz goude e voe urzhiet "henañ"gant al levier melkiorad Obbe Philips. Adalek ar c'houlz-se e voe klask warnañ bepred. Bevañ a reas e-pad ur mare e Groningen, e Köln, hag e-pad trizek bloavezh diwezhañ e vuhez er Schleswig-Holstein.
Mont a reas da Anaon e miz Genver 1561.
Nasaeg

Ur yezh digenvez eo an nasaeg (Nasa yuwe, d.l.e. yezh an Nasaed, e yezh ar vro; paez pe lengua paez e spagnoleg). Komzet e vez e Kolombia, e reter Popayán (e departamantoù Cauca ha Huila), gant war-dro 80 000 a dud diwar ur boblañs veuriadel a 122 638 (2000). Treuzkaset e vez c'hoazh d'ar vugale met d'an holl ne vez ket ha darn eus ar gumuniezh a gomz spagnoleg hepken. Implijet eo un tammig er relijion hag er c'henwerzh war ar pemdez. E spagnoleg emañ ar skolioù. Kelennet e vez en un nebeud skolioù prevez en derez kentañ.
An eil yezh indian komzet ar muiañ e Kolombia eo an nasaeg, goude ar wayuu hag a-raok ar gwambiaeg, ar yezh amezek.
Skrivet eo bet an nasaeg da gentañ gant ur sistem skrivañ tost d'ar spagnoleg. Ur geriadur spagnoleg-nasaeg zo bet savet gant an aotrou person Eugenio Castillo i Orosco e 1755 e-pad marevezh an trevadennerezh spagnol. Embannet eo bet an dornskrid anezhañ e 1867.
Adalek ar bloavezhioù 1970 e krogas avielourien brotestant an I.L.V. deuet eus ar Stadoù-Unanet da embann levrigoù e nasaeg. Embann a rejont ivez ur geriadur hag ur yezhadur. Staliet mat eo an I.L.V. e Kolombia. Dont a ra ar visionerien da vevañ e-touez ar c'humuniezhioù indian, deskiñ a reont o yezhoù, embann a reont studiadennoù ha levrioù evit ar vugale. Klask a reont gounit an Indianed d'o feiz, treiñ a reont ar Bibl en o yezh ha kalz a skridoù relijiel all. Alies e tiazezont o doare-skrivañ war doare-skrivañ ar spagnoleg, war zigarez eo boas an Indianed outañ kentoc'h eget klask un doare-skrivañ azas da bep yezh.
Abaoe ar bloavezhioù 1980 eo krog an Nasaed da blediñ gant o yezh int o-unan gant skoazell yezhoniourien golombian eus skol-veur an Andoù. Perzh eo an ICAN hag ar CCELA el labour diazezañ un doare-skrivañ skoueriekaet evit an nasaeg. Gallout a reer lavaret ez eus bremañ peadra gant an Nasaed evit skrivañ o yezh gant ur skritur a zere mat d'o yezh.
Yezhoniourien zo o deus klasket tostaat an nasaeg ouzh div yezh all aet da get hag anavezet fall : ar panzaleo hag an andaquí. Asambles e furmjent ar familh nasaek. Kement-se n'eo ket bet kadarnaet. Ul liamm a oa bet kinniget gant ar yezhoù barbakoek ivez met dilezet eo bet an hent-mañ da vat bremañ. Ur yezh digenvez e chom an nasaeg neuze.
Peder vogalenn sklaer ha peder friet (i, e, a, u) zo e nasaeg. Ouzhpenn e tiforc'her evit pep hini anezho ar vogalennoù berr diouzh ar re hir. Kement-se a gas da 16 an niver a rannoù vogalennek a c'haller enebiñ o fonologiezh :
38 fonem kensonennek zo e nasaeg. Heverk eo ar yezh-mañ dre ar stank m'eo enni ar c'hensonennoù staonekaet, c'hwezhadennet hag c'hwezhstaonekaet.
Roll al levrioù e brezhoneg troet diwar yezhoù all

Skort eo an niver a levrioù troet e brezhoneg diwar yezhoù all, pan e geñverier ouzh an troidigezhioù graet e broioù all evel Euskadi pe Kembre. Anat eo e kresko o niver gant an amzer.Setu amañ ur roll anezho, renket hervez ar yezhoù orin, da gentañ, ha hervez urzh al lizherenneg goude . Kement-se ne dalv ket da lavarout int bet troet holl diwar ar yezhoù-se. Lod zo bet troet diwar troidigezhioù gallek pe saoznek.
Sellit roll an oberennoù brezhonek troet e yezhoù all ivez.
Al levrioù devosion eo ar re goshañ troet e brezhoneg.
Kalzig danevelloù a veze troet diwar ar saozneg d'ur poent. Nebeud a levrioù zo bet savet gante.
N'int ket troidigezhioù klok na rik eus an oberenn.
Divrevelezh

Un tuadur reizhel o tennañ d'ar revelezh denel eo an divrevelezh.
Treuztres brezhonek un termen krouet gant bevoniourion war-dro ar bloaz 1809, e talvaz ar ger divreizhel da zeskrivañ plant dezhe organoù genel gourel ha benel war un dro.
Implijet e vez kentoc'h an termen divrevelezh evit ober dave d'an tuadur revel denel dre ma tenn d'un tuadur ha n'o devezh ket tud divrevel div reizh (sellit ouzh etrereizhadezh).
Lâret e vez ez eo divrevel unan bennak pa gar paotred ha merc'hed. Etre an dud divrevel, lod a gar ingal paotred ha merc'hed ha lod all a gar kentoc'h an eil re pe ar re all.
Termenoù all zo bet krouet e saozneg evit ober dave da duadurioù revel a denn d'an divrevelezh. Termenoù teknikel int peurliesañ implijet gant strolladoù tud resis ha ne vezont ket anaouet gant an dud all dre vras. Dispeleget e vez ster ar termenoù-mañ da heul gant bep ur kinnig evit o zreiñ e brezhoneg:
Anv-kadarn

Un anv-kadarn a zo anezhañ ur ger a vez implijet evit ober dave d'un den, d'ul lec'h, d'un degouezh, d'un dra pe perzh un dra. E-lec'h un anv-kadarn e c'heller implijout ur raganv (d.s. eñ, piv).
Hervez struktur ar yezh, e c'hell chench stumm orin un anv-kadarn hervez perzhioù yezhadurel resis, da skouer:
Ur rummenn yezhadurel eo an anvioù-kadarn hag a c'hell bezañ isrannet e meur a zoare, da skouer:
An anvioù eo a dalvez da renerien ha da renadennoù en ur frazenn, met en o lec'h e c'haller lakaat raganvioù .
Doueed an Olimpos

Hervez mojennoù Hellaz kozh e vije bet daouzek doue olimpat (pe Daouzek Doue an Olimpos) o chom en ur vro veneziek ha dreist-diraez. Hervez lod e oa ar vro-se hini ar Menez Olimpos, menez uhelañ Bro-C'hres. Hervez ar c'hontadennoù hag ar barzhonegoù e seblante an doueed veur bevañ evel ur familh, ha chabouz etrezo alies. Ha koulskoude o doa galloudoù bras-tre, galloud da ren nerzhioù bras an Douar hag an Neñv, galloud da cheñch an traoù hag an darvoudoù, galloud an hud ivez.
Hervez an hengoun ne oa nemet daouzek doue olimpat, c'hwec'h doue, ha c'hwec'h doueez. Meur a gemm zo bet el listenn-se hag en niver avat, hervez ar marevezhioù.
Doueez ar garantez, ar c'hoant-paotr hag ar c'hoant-plac'h ha hini ar gened e oa. Gouez da Hesiodos e oa ganet diwar sper Ouranos taolet er mor : alies e vez diskouezet o sevel e-maez eus an dour. Kiprenez eo hec'h annez. Alies e vez he mab Eros ganti. Dimezet eo da Hefaistos, met re e kar ar garantez evit bout feal, ha karet he deus Ares, Adonis, ha meur a hini all.
Breur eo da Zeus ha da Hades. Doue ar mor hag ar c'horventennoù eo. Gantañ eo bet krouet ar c'hezeg, ha desket en deus d'an dud mont war varc'h. Bec'h zo bet etre Atena hag eñ da c'houzout piv anezho a vije doue-mestr war gêr Aten. Aet ar maout gant an doueez peogwir he devoa kinniget d'an dud ur barr olivez, arouez ar peoc'h. E arouez-eñ eo an tridant.
Zeus, mab da gKronos ha da Rea eo mestr an doueed, an tan-taran hag an aigis eo binvioù e c'halloud, aozet evitañ gant ar Gikloped. Ur merc'hetaer touet eo, hag ur ribitailh bugale en deus e pep tu. An erer eo e arouez.
Divarvel e oa an doueed olimpat. Met hervez tud Hellaz kozh ne oa ket ur perzh peurbadel peogwir e oa ret dezho evañ ul likor ispisial, difennet d'ar vevien all, an ambrozi. Un doare all a veze : bezañ soubet e dour ar stêr Styks, stêr an Ifern, met ne voe ket ken efedus-se gant Ac'hilleüs. Evañ a raent ivez an nektar, lipousañ evaj a c'hellje bezañ. A-hend-all, pa ne ouient ket petra ober, e tiskennent war an douar da sevel o fri, da sikour den pe zen, d'ober troioù kamm da re all, ha da verc'heta pe da baotreta. Evel-se eo e voe ganet tud hanter zoueed, evel Herakles.
John Doe

John Doe evit ar baotred, ha Jane Doe evit ar merc'hed, eo an anv roet, dre ziouer, e SUA, d'an dud pa n'anavezer ket o anv. Kement-se a lavarer eus tud kollet o anaouedegezh pe o eñvor ganto, pe eus korfoù-marv dianav pa vezont degemeret en un ospital. John Roe ha Jane Roe a vez implijet ivez en hevelep degouezhioù. Gant an anvioù-se ivez e vez graet evit komz eus un den hag a c'hellfe bezañ n'eus forzh piv er straed, evel Yann Beanv e brezhoneg.
Meneget eo an anv John Doe adalek 1768 e lezennoù Breizh-Veur, al « Lezenn voutin » (Common law). Enno e veze graet John Doe eus ar c'hlemmer dianv pe na fell ket dezhañ dikuliañ e anv, pa vez graet Richard Roe eus an tamallad pa vez dianav e anv ivez.
En SUA hag e Kanada dreist-holl e reer gant an anvioù-se hiziv an deiz ; gant Joe Bloggs pe John Smith e reer er Rouantelezh-Unanet, en Aostralia hag e Zeland-Nevez – er vro ziwezhañ-mañ e c'hall talvezout evit "un den kozh", pe evit "n'eus forzh piv" evel an anv rumm Everyman ("pep gwaz").
Fañch

Fañch zo unan eus berranvioù an anv-badez brezhonek Frañsez, pe brezhonekadur an anv-badez gallek François.
Gallout a rafe dont koulskoude eus an anv gallek Fanchon, a oa dreist-holl un anv-plac'h, met ivez un anv-paotr: Fanchon Brioché a oa diskouezer mergodennoù e Pariz er XVII kantved.
Gallout a ra ivez bezañ goureladur an anv-plac'h gallek Fanchette.
An Afer Fañch loc'het e 2017 gant prokulored ar Republik c'hall a nac'he degemer an anv-badez Fañch ouzh meur a vugel e Breizh.
हरियाणा गाय

हरियाना गाय हा एक भारतीय गोवंश असून उत्तर भारतात, विशेष करून हरियाणा, उत्तर प्रदेश आणि राजस्थान मध्ये मोठ्या प्रमाणात आढळतो. यांची दूध देण्याची क्षमता १०-१५ लिटर प्रतिदिन असून शेतीकामासाठी बैल पण उपयुक्त आहे.
ब्राह्मण गाय

ब्राह्मण गाय हा एक अमेरिकन पशु-गोवंश असून याची निर्मिती विविध भारतीय गोवंशापासून झालेली आहे.
या गाईच्या निर्मितीसाठी अंदाजे २६६ विविध वळू आणि २२ गाईंचा वापर करण्यात आला. यात गीर, ओंगल, कृष्णातिरी, कांकरेज, हरियाना आदी भारतीय वंश वापरण्यात आले. तसेच भारतीय गाईपासून निर्मित ब्राझील मधील गुझेरात आणि नेल्लूर नावाचे संकरित वंश सुद्धा वापरल्या गेले. परिणाम स्वरूप एक अत्यंत काटक, विविध प्रतिकूल परिस्थितीत टिकणारी, जाड त्वचा असलेली उंचपुरी प्रजाती निर्माण झाली. या प्रजातीचा मुख्य उपयोग मांसाहारासाठी करण्यात येतो.
तसेच ही गाय अमेरिकेतून अर्जेटीना, ब्राझील, ओमान सहित अनेक देशात निर्यात केली जाते. ब्राह्मण गायिपासून नंतर बीफ मास्टर, सांता गरडरीयस, ब्रँगस, ब्रैँफोर्ड सहित अनेक नवीन परदेशी गोवंश निर्माण केल्या गेले..
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
लाल सिंधी गाय

लाल सिंधी ही गाय मूळची पाकिस्तानातील सिंध प्रांतातील असून, भारत, पाकिस्तान, बांगलादेश आणि श्रीलंका येथे आढळते.
लाल सिंधी गायी सर्व झेबू डेरी जातींमध्ये सर्वात लोकप्रिय गाय आहेत. या जातीची उत्पत्ती पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतात झाली आहे; पाकिस्तान, भारत, बांगलादेश, श्रीलंका आणि इतर देशांमध्ये मोठ्या प्रमाणात दुधाचे उत्पादन घेतले जाते. उष्णता, टिक प्रतिकार, रोग प्रतिकार, उच्च तापमानात प्रजनन इत्यादी सहन करण्याच्या क्षमतेमुळे लाल सिंधी गायी शतकानुशतके वापरली जातात.
बऱ्याच उष्णकटिबंधीय देशांमध्ये दूध आणि गोमांस या दुहेरी हेतूने ह्याचा उपयोग केला जात आहे. लाल सिंधीसारखे साहिवाल गायीपेक्षा थोडेसे लहान आहे आणि थोडेसे दूध देते. याचा परिणाम म्हणून, भारत आणि पाकिस्तानमधील काही व्यावसायिक दुग्धशाळांमध्ये याची लोकप्रियता गमावली आहे. लाल सिंधी गाईचा रंग गडद लालसर तपकिरी ते पिवळसर लाल रंगाचा असतो परंतु सामान्यत: तो गडद लाल असतो. ते सिंध, थारपारकर किंवा सफेद सिंधीच्या इतर दुग्ध प्रजातींपेक्षा भिन्न आहेत. रंग आणि देखावा या दोन्ही रंगात लाल सिंधी अधिकच गोलाकार असून अधिक दुग्धशाळेचे स्वरूप असून लहान वक्र शिंगे सामान्यतः उंच आहेत. आकारात झेबूच्या जातींचे अधिक वैशिष्ट्यपूर्ण आणि लांब, लायरी-आकाराचे शिंगे असतात. बैल सामान्यतः गायींपेक्षा जास्त गडद असतात.
कांकरेज गाय

कांकरेज गाय हा एक भारतीय गोवंश असून गुजरात मधील कच्छचे रण आणि राजस्थान मध्ये मोठ्या प्रमाणात आढळतो. ही गाय तलवड, वाघियार, वागड आदित्यादी विविध नावाने ओळखली जाते. कांकरेज नावाने ही पाकिस्तानात पण प्रसिद्ध आहे. यांची दूध देण्याची क्षमता उत्तम असून शेतीकामासाठी बैल पण उपयुक्त आहे.
परदेशी देशांमध्ये, कांकरेज मांस उत्पादनासाठी आणि दूध व्यवसायासाठी म्हणून दुहेरी हेतू असलेली एक जाती आहे. ही गाय शरीराने मोठी आहे आणि लांब शिंगे आहेत. बैलांच्या डोक्यावर गडद रंगाचे रंग असतात आणि टेकड्या असतात; बाकीचे शरीर हलके असते. उष्णकटिबंधीय आणि अर्ध-उष्णकटिबंधीय प्रदेशात चांगल्या उष्णता सहनशीलतेचा आणि रोगाचा प्रतिकार असणारी मुख्य जाती कांकरेज जनावरे आहेत. हे प्रामुख्याने शेतीची कामे व दुधासाठी पाळले जाते. परंतु हिंदू धर्मात गाय पवित्र आहे म्हणून ती कत्तलीसाठी विकली जात नाही.
भारतीय गाय

बोस इंडिकस म्हणजे भारतीय उपमहाद्वीपातील पशु-गोवंश. याला वशिंडधारक असे म्हणतात. भारत, चीन, पश्चिम-दक्षिण आशिया, दक्षिण आफ्रिकेचा प्रांत इत्यादी भागात हा पशुगोवंश आढळतो. याचे उत्पत्ती स्थान भारत असून तेथून पुढे खुष्कीच्या मार्गाने आशियाखंडात पसरून आफ्रिकेपर्यंत विस्तार झाला.
यांची विशेषता म्हणजे, यांचा खांदा उंच असतो, ज्याला वशिंड असे म्हणतात. गळ्याखाली पोळी असते, ज्याला गळ पोळे/गळ कंबल असे म्हणतात. मध्यम, टोकदार आणि बहुतेक लटकते कान असतात. वशिंडापासून मागे पाठ थोडी उतरून आडवी सपाट असते. कमरेजवळ थोडी उंची वाढून पुढे हाडापासून परत उतार असतो. ही प्रजाती उष्ण, शुष्क आणि बदलत्या हवामानास अनुकूल असते. यांची युरोपियन गाईंपेक्षा दूध देण्याची क्षमता थोडी कमी असते.
भारतात गाय ही प्रामुख्याने दूध, दही, ताक, लोणी इत्यादी दुग्धजन्य पदार्थांसाठी, गोमूत्र तसेच शेतीसाठी उपयुक्त पशुवंश पैदाशीसाठी पाळली जाते. भारतीय भाषांमध्ये गाईला गो, गौ, गऊ, गोमाता, धेनू इत्यादी नावे आहेत.
चांगली रोगप्रतिकारक शक्ती आणि प्रतिकूल हवामानात जगण्याची क्षमता यामुळे गीर, साहिवाल, थारपारकर, ओंगल इत्यादी पशुगोवंश पाश्चिमात्य देशात नेऊन संकर आणि सरळ निवड पद्धतीने नवीन उत्तम गोवंश निर्माण करण्यात आला. उदाहरणार्थ.. ब्राह्मण गाय, स्वित्झर्लंडमधील दिवसाला ५० लिटर दूध देणारी शुद्ध गीर गाय.
उपयुक्ततेच्या आधारावर भारतीय गोवंश तीन वर्गात विभागला जातो.
सध्या अस्तित्वात असलेल्या भारतीय गायींच्या जाती पुढीलप्रमाणे आहे.
महाराष्ट्रातील गाईंची जातीनिहाय गणना
गाय, म्हैस, शेळी आणि मेंढी यांच्या दुधातील पोषक द्रव्ये.
गुझेरात गाय

गुझेरा किंवा गुझेरात हा ब्राझील देशातील एक संकरित गोवंश असून, हिचा मूळ गोवंश गुजरातमधील कांकरेज गाय आहे. त्यामुळे या गोवंशाला कांकरेज किंवा अझुलेगो असेसुद्धा म्हणतात. इ.स. १८७० मध्ये भारतीय 'कांकरेज' आणि ब्राझीलमधील 'क्रिउलो' यांच्या संकरातून हा नवीन गोवंश निर्माण झाला. अमेरिकेतील ब्राह्मण गाईच्या निर्मितीत या गोवंशाचा प्रामुख्याने वापर करण्यात आला.
गुझेरात गोवंशात भारतीय कांकरेजचा आकार, रंग आणि गुणधर्मसुद्धा मोठ्या प्रमाणावर आल्यामुळे हा प्रतिकूल परिस्थितीतसुद्धा सहज टिकतो. याची रोगप्रतिकारक शक्ती उत्तम असून कातडे जाड असल्यामुळे रक्तशोषक किडींचा प्रादुर्भाव सुद्धा कमी दिसून येतो. या व इतर गुणधर्मामुळे गुझेरात गोवंश ब्राझील मध्ये चांगलाच पसरला. इ.स. २०१० मध्ये गुझेरातची संख्या ९२,००० पर्यंत पोहोचली. ही ब्राझीलमधील एकूण पशुधनाच्या ३% आहे.
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
निमारी गाय

निमारी किंवा निमाडी (इंग्रजी:Nimari) हा शुद्ध भारतीय गोवंश असून हा मुख्यतः मध्यप्रदेशच्या नर्मदेच्या खोऱ्यात आणि महाराष्ट्रातील जळगाव जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आढळतो.. हा गोवंश गीर आणि खिल्लारी या दोन भारतीय गोवंशाच्या संकरातून निर्माण केल्या गेलेला आहे.
मध्यम ते उंच बांधा हे याचे मुख्य वैशिष्ट्य असून, याचा रंग लाल/तपकिरी असतो. शरीरावर पांढऱ्या रंगाचे डाग असतात. काही ठिकाणी गडद रंग पण दिसून येतो. शरीर बांधा आकर्षक, लांब व उंच असून डोके सुद्धा मोठे लांब असते. गळ्यातील पोळी सुद्धा मोठी व आखीव वळणदार असते. कान जाड, मध्यम ते मोठे व टोकदार असतात. शिंग सहसा आखूड ते मध्यम असतात. पाय लांब काटक असून पायाची खुरं मजबूत असतात. यामुळे हे प्रतिकूल परिस्थितीत सुद्धा चांगले काम करू शकतात. डोळे व नाक काळेभोर, शेपटी मध्यम आकाराची असते.
हा मध्यम ते उंच बांध्याचा आणि मजबूत शरीरयष्टीचा गोवंश आहे. याचा तापट स्वभाव असल्याने शेतीकामासाठी आणि वेगाने धावण्यासाठी हा अत्यंत उपयुक्त गोवंश ठरतो. गाय कमी दूध देणारी असून अपवादानेच दुधाचे प्रमाण जास्त दिसून येते.
नारी गाय

नारी गाय किंवा सिरोही गाय हा एक शुद्ध भारतीय गोवंश असून याचे उगमस्थान गुजरात राज्यातील बनासकांठा व साबरकांठा आहे. नारी हे नाव नार या शब्दावरून पडले आहे ज्याचा अर्थ डोंगर आहे. प्रजनन मार्गामध्ये गुजरातमधील बनासकांठा आणि साबरकांठा जिल्ह्यांचा समावेश होतो; राजस्थानातील पाली आणि सिरोही जिल्हे. बहुसंख्य नारी गुरांची लोकसंख्या आरवली वनपरिक्षेत्राच्या आसपास आढळते. हे प्रदेश किंचित डोंगराळ आणि लहरी क्षेत्र आहेत. अरवलीच्या पायथ्याशी असलेल्या भागात हे प्राणी उष्ण हवामानाशी जुळवून घेतात. प्राण्यांचा रंग पांढऱ्या किंवा राखाडी पांढऱ्या रंगापासून बहुतेक प्राण्यांमध्ये बदलतो आणि बैल पांढरे, राखाडी पांढरे किंवा काळे असतात. प्राणी मध्यम आकाराचे असतात. शिंगे आवर्तने वळलेली असतात आणि बहिर्मुख/अग्रेषित असतात; बैलांची शिंगे मुख्यतः पूर्वाभिमुख (५९%) असतात, तर गायींची शिंगे मुख्यतः बाहेरच्या दिशेने असतात, साधारणपणे रुंद पसरलेली, लांब, आणि तळाशी जाड आणि टिपांवर टोकदार. बहुतेक प्रकरणांमध्ये कपाळ रुंद आणि किंचित अवतल असते. जनावरे मध्यम ते मध्यम दुधाचे उत्पादन देतात. उत्तम शारीरिक ताकदीमुळे हा गोवंश शेतीकामासाठी चांगला म्हणून ओळखला जातो. मैदानी आणि डोंगराळ जंगलात दोन्ही ठिकाणी या जातीचे बैल चांगली कामगिरी करतात. नारी गाईचे सरासरी दुग्ध उत्पादन १७४७ किलो आहे (१११८ ते २२२ किलो पर्यंत बदल आढळतो) आणि सरासरी दुधाचे फॅट ४.६४ % (३.१ ते ८.३ % पर्यंत) आहे.
'राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)' निकषानुसार हा दुहेरी हेतूचा गोवंश म्हणून ओळखला जातो.
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
थुथो गाय

थुथो गाय हा एक शुद्ध भारतीय गोवंश असून, याचे मूळ उगमस्थान नागालँड राज्यातील आहे. या गोवंशाला “आमेशी”, “शेपी”, “चोकरू” आणि “त्सेसो” असेही म्हणतात. नागालँडमधील सर्व जिल्ह्यांमध्ये थुथो गुरे उपलब्ध आहेत. ही जात प्रामुख्याने मांस, शेतीची मशागत आणि शेतीसाठीच्या खतासाठी वापरली जाते. प्राणी डोंगराळ प्रदेशात चांगले जुळवून घेतात आणि पावसाळ्यातही ते डोंगर उतारावर चरण्यास सक्षम असतात.
प्राण्यांची देखभाल कळपात, व्यापक व्यवस्थापन प्रणालीमध्ये केली जाते आणि सामान्यत: फक्त चरायला ठेवली जाते. गायी फारसे दूध देत नाहीत (अर्धा ते दीड लिटर प्रतिदिन).
'राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)' निकषानुसार हा मशागतीचा गोवंश म्हणून ओळखला जातो.
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
लखीमी गाय

लखमी गाय हा एक शुद्ध भारतीय गोवंश असून हा मुख्यतः आसाम राज्यात विपुल प्रमाणात आढळतो. आसाम मध्ये लखीमी गुरांची एकूण संख्या ७९ ते ८० लाख आहे. प्राणी उपोष्णकटिबंधीय हवामान परिस्थितीशी जुळवून घेतात. या जातीचे बैल विशेष करून भातशेतीसाठी, चिखलाच्या शेतातील काम, बैलगाडी, वजन ओढणे यामुळे मशागतीसाठीचा उत्तम गोवंश म्हणून ओळखला जातो. याशिवाय लखीमी गायींच्या दुधात फॅट भरपूर प्रमाणात असते यामुळे दुधाला जास्त किंमत मिळते. या दोन्ही कारणाने हा गोवंश दुहेरी हेतूचा म्हणून ओळखला जातो.
'राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)' निकषानुसार हा दुहेरी हेतूचा गोवंश म्हणून ओळखला जातो.
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
बद्री गाय

बद्री गाय ही उत्तराखंडची दुहेरी हेतू असलेली जात आहे जिला "पहाडी" असेही म्हणतात; कारण ते प्रामुख्याने उत्तराखंडच्या डोंगराळ भागात आढळतात. उत्तराखंडमधील नैनिताल, अल्मोरा, बागेश्वर, पिथौरागढ, चंपावत, पौरी गढवाल, टिहरी गढवाल, रुद्रप्रयाग, उत्तरकाशी आणि चमोली जिल्ह्यांचा या प्रजनन क्षेत्रात समावेश होतो. प्राणी डोंगराळ प्रदेश आणि हवामानाच्या परिस्थितीशी उत्तम प्रकारे जुळवून घेतात आणि चालताना त्यांची चाल संतुलित असते. सामान्य रंग काळा, तपकिरी किंवा राखाडी असतो, परंतु स्त्रियांमध्ये क्वचितच पांढरा रंग दिसतो. शिंगे वक्र-वर आणि आतील बाजूस असतात. बद्री हा लहान आकाराचा, सक्रिय आणि खात्रीने पाय असलेला प्राणी आहे. ठळक पोल असलेले सरळ कपाळ, मध्यम ते मोठ्या कुबड्या. कासे लहान आणि शरीराशी गुंफलेले. बद्रीचे संगोपन प्रामुख्याने बैलांची शक्ती, दूध आणि खत यासाठी केले जाते. प्राण्यांची अर्ध-गहन व्यवस्थापन प्रणालीमध्ये देखभाल केली जाते आणि त्यांना सकाळी आणि रात्री स्टॉल खायला दिले जाते, आणि दुपारपासून संध्याकाळपर्यंत चरत असे. बद्री गाईचे प्रति दुग्धपान सरासरी दूध उत्पादन 632 किलो (547 ते 657 किलो पर्यंत) असते ज्यामध्ये सरासरी दुधाची चरबी 4% असते (3.6 ते 4.4% पर्यंत)
'राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)' निकषानुसार हा दुहेरी हेतूचा गोवंश म्हणून ओळखला जातो.
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
सेवालाल महाराज

क्रांतिसिंह सेवालाल महाराज (१५ फेब्रुवारी १७३९ - ४ जानेवारी १७७३ ) हे भारतीय समाजसुधारक होते. शूरवीर लढवय्या 'गोरराजवंशी बंजारा' समाजातील प्रख्यात सतगुरू होते. क्रांतिसिंह सेवालाल महाराज यांचा जन्म १५ फेब्रुवारी १७३९ रोजी आंध्र प्रदेशातील अनंतपूर जिल्ह्यातील गुट्टी तालुक्यातील गोलाल डोडी गावात झाला. आता ते गाव सेवागड या नावाने ओळखले जाते.
सेवालाल महाराज हे एक भारतीय सामाजिक-धार्मिक क्षेत्रातील एक सुधारक होते. संत हाथीराम बाबा, बाबा लखीशाह बंजारा, संत रूपसिंह महाराज, क्रांतिकारी संत गोविंद गुरू बंजारा यासह हा शुरवीर गोरराजवंशी बंजारा समुदाय संत सेवालाल महाराजांना आपले आध्यात्मिक गुरू म्हणून मानतात. ते जगदंबेचे परम शिष्य होते. आयुष्यभर ब्रह्मचारी राहिले. रामावत क्षत्रिय कुळातील भीमासिंह नाईक यांचे ते चिरंजीव होते.
संत सेवालाल महाराज यांच्या आईचे नाव धरमणी होते. ती जयराम वडतीया (सुवर्णा कप्पा, कर्नाटक) यांची राजकन्या होती. भीमा नायक यांच्या लग्नानंतर त्यांना जवळजवळ १२ वर्षे मूलबाळ नव्हते, पुढे जगदंबा मातेची पूजा व कृपेमुळे धर्मनी व भीमा नाईक यांना सेवालाल महाराज यांचा जन्म झाला अशी बंजारा समाजात एक श्रद्धा आहे.
सेवालाल महाराज यांचे श्रीक्षेत्र रुईगड येथे निधन झाले. आणि महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील पोहरागड येथे त्यांची समाधी आजही जगदंबेच्या मंदिराशेजारी आहे. आध्यात्मिक आणि समाजप्रबोधनातून समाजाला दिशा देण्याचे कार्य केले. सेवालाल महाराज यांची भविष्यवाणी आजही काळाच्या कसोटीवर तंतोतंत खरी ठरली आहे. बंजारा समाजातील महायोद्धा राजा लखीशाह बंजारा, गोर राजाभोज, क्रांतिकारी संत गोविंद गुरू बंजारा ,बाबा मख्खनशाह बंजारा, शूरवीर बल्लुराय बंजारा, वीरांगना मल्लिका बंजारन , गोरा -बादल , आला उदल , नायक मनिसिंह पवार , राजागोपीचंद गोर , वीरांगना दूर्गावती बंजारन , वीर दुर्गादास राठोड , जयमल फत्ता सिंह या शुर पराक्रमीच्या इतिहासाच्या शौर्यगाथा आजही बंजारा साहित्य बरोबरच शिख इतिहासात सुद्धा दिसून येते. माता जगदंबा बंजारा देवी , व्यंकटेश्वर बालाजी , संत हाथीराम बाबा महाराज , संत रूपसिंह महाराज यासह संत सेवालाल महाराज आणि संत सामकी माता यांना समाजात विशेष आस्थेचे स्थान आहे.
धैर्य मानवतेच्या शिस्त, चिंतनशील आणि एक बुद्धीप्रामाण्यवादी संत होते. अंधकारात सापडलेल्या भक्तांना त्यातून मार्ग काढण्यासाठी सदोदित मार्गदाता म्हणून आजीवन भूमिका केली.
क्रांतिसिंह सेवालाल महाराज यांनी आपल्या गौर बंजारा भाषेत दिलेला उपदेश.
संत सेवालाल महाराज हे थोर मानवतावादी संत होते. मानवी कल्याणासाठी त्यांनी सर्वदूर मानवता , पर्यावरण रक्षण,गोरक्षाचा संदेश दिला. महाराष्ट्र व‌ तेलंगाना राज्यात संत सेवालाल महाराज यांची जयंती शासन स्तरावर साजरी केली जाते. धर्माच्या रक्षणासाठी त्यांनी निजामाविरूद्ध‌ लढा सुद्धा उभारला होता. समाजातील अनिष्ठ रूढी व शोषणाविरुद्ध त्यांनी आपल्या वाणीतून‌ प्रहार चढवून सामाजिक सुधारणासाठी आग्रही भूमिका घेतली.
पवन रामा राठोड 9075282864
संत सेवालाल महाराज यांचा महापरिनिर्वाण अथवा समाधी वर्ष यामध्ये एकवाक्यता आढळत नाही. यामध्ये ४ जानेवारी १७७३ हा एक काल तर ४ डिसेंबर १८०६ हा दुसरा काल दिलेला आहे.
होल्स्टीन फ्रिजियन गाय

होल्स्टीन फ्रिजियन गाय हा एक युरोपियन गोवंश असून संकरित पशुधनासाठी हा मोठ्या प्रमाणात वापरल्या जातो. नेदरलँड्स आणि जर्मनी प्रजननकर्त्यांनी उत्कृष्ट गोवंश निर्माण करण्याच्या उद्दिष्टाने ही जात विकसित केली आहे.
होल्स्टेन-फ्रीजियन ही जगातील सर्वात व्यापक गुरांची जात आहे; हा गोवंश १५० पेक्षा जास्त देशांमध्ये आढळतो. जगाच्या वाढीसह, उत्तर अमेरिका आणि दक्षिण अमेरिकेत दुधाची मागणी वाढली आणि त्या प्रदेशातील दुग्ध उत्पादकांनी प्रथम नेदरलँड्समधून विविध पशुधन आयात केले. तथापि, सुमारे ८,८०० फ्रिजियन (ब्लॅक पाईड जर्मन गायी) आयात केल्यानंतर, तत्कालीन उद्भवलेल्या रोगाच्या समस्येमुळे युरोपने दुग्धजन्य प्राण्यांची निर्यात करणे बंद केले.
आज ही जात युरोपच्या उत्तरेला दुधासाठी आणि युरोपच्या दक्षिणेला मांसासाठी वापरली जाते. १९४५ नंतर, राष्ट्रीय पायाभूत सुविधांच्या विकासामुळे युरोपियन पशुपालन आणि दुग्धजन्य पदार्थ विशिष्ट प्रदेशांपुरते मर्यादित झाले. या बदलामुळे काही प्राणी दुग्धोत्पादनासाठी आणि इतरांना गोमांस उत्पादनासाठी नियुक्त करण्याची गरज निर्माण झाली. पूर्वी, दुहेरी हेतू असलेल्या प्राण्यांपासून दूध आणि गोमांस तयार केले जात होते. आज युरोप मध्ये, ८०% पेक्षा जास्त दुग्ध उत्पादन बोर्डो आणि व्हेनिस दरम्यानच्या रेषेच्या उत्तरेला होते. तर युरोपमधील एकूण गोधनाच्या ६०% पेक्षा जास्त गुरे तेथे आढळतात. आजच्या युरोपियन जाती, डच फ्रिशियनचे राष्ट्रीय डेरिव्हेटिव्ह, युनायटेड स्टेट्समधील प्रजननकर्त्यांनी विकसित केलेल्या प्राण्यांपेक्षा खूप वेगळे प्राणी बनले आहेत, जे फक्त दुग्ध उत्पादनासाठी होल्स्टेन्सचा वापर करतात.
परिणामी, प्रजननकर्त्यांनी युनायटेड स्टेट्समधून विशेष डेरी होल्स्टेन्स आयात केले आहेत जेणेकरून त्यांना युरोपियन काळ्या-गोऱ्यांसह संकरित करावे. आज, "होलस्टीन" हा शब्द उत्तर किंवा दक्षिण अमेरिकन स्टॉक आणि युरोपमध्ये, विशेषतः उत्तर युरोपमध्ये त्या स्टॉकच्या वापराचे वर्णन करण्यासाठी वापरला जातो. "फ्रीजियन"चा वापर पारंपारिक युरोपियन वंशाच्या प्राण्यांचे वर्णन करण्यासाठी केला जातो ज्यांचे प्रजनन डेरी आणि गोमांस दोन्हीसाठी केले जाते. दोघांमधील क्रॉसचे वर्णन "होलस्टीन-फ्रीजियन" असे केले जाते.
होल्स्टेन्समध्ये विशिष्ट खुणा असतात, सामान्यतः काळा आणि पांढरा किंवा लाल आणि पांढरा रंग, सामान्यत: पाईबाल्ड नमुने प्रदर्शित करतात. क्वचित प्रसंगी, काहींना पांढऱ्यासह काळा आणि लाल असे दोन्ही रंग असतात. लाल घटक या अद्वितीय रंगास कारणीभूत ठरतो. 'निळा' हा देखील एक ज्ञात रंग आहे. हा रंग पांढऱ्या केसांमध्‍ये काळे केस मिसळून तयार होतो, ज्यामुळे गायीला निळसर रंग येतो. या रंगाला काही शेत मंडळांमध्ये 'ब्लू रोन' असेही म्हणतात. ते त्यांच्या उच्च दुग्ध उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहेत, सरासरी २२,५३० पाउंड (१०,२२० किलो) प्रति वर्ष दूध. या दुधापैकी 858 पाउंड (३.७%) बटरफॅट आणि ७१९ पाउंड (३.१%) प्रथिने आहेत.
निरोगी वासराचे वजन जन्माच्या वेळी ४० ते ५० किलो किंवा त्याहून अधिक असते. प्रौढ होल्स्टेन गायीचे वजन साधारणपणे ६८०–७७० किलो (१५००–१७०० पाउंड) असते आणि खांद्यावर १४५–१६५ सेमी (५८–६५ इंच) उंच असते. ११ ते १४ महिने वयाच्या होल्स्टीन heifers प्रजनन केले पाहिजे, जेव्हा त्यांचे वजन ३१७ - ३४० किलो (700-750 lb) किंवा प्रौढ वजनाच्या ५५% असते. साधारणपणे, २१ ते २४ महिने वयाच्या आणि प्रौढ शरीराच्या वजनाच्या 80% दरम्यान होल्स्टीन हेफर्स पहिल्यांदा वासरासाठी प्रजननकर्त्यांनी योजना आखली आहे. गर्भावस्था काळात नऊ आणि दीड महिने आहे.
कृष्णा गाय

कृष्णा गाय हा शुद्ध भारतीय गोवंश असून हा महाराष्ट्रातील सांगली, सातारा आणि सोलापूर तसेच कर्नाटकातील बेळगाव, बिजापूर आणि रायचूर जिल्ह्यांत प्रामुख्याने आढळतो. याची निर्मिती अंदाजे इ. स. १८८०नंतर झाल्याचे मानले जाते. कृष्णाखोऱ्यातील चिकट आणि चिवट जमिनीच्या मशागतीसाठी तत्कालीन मराठा राजांनी गीर, कांकरेज आणि ओंगल या भारतीय गोवंशाच्या देशी संकर आणि निवड पद्धतीने या गोवंशाच्या निर्मितीला प्रोत्साहन दिले. हा गोवंश अमेरिकेतील ब्राह्मण गायीच्या निर्मितीसाठी वापरण्यात आलेल्या भारतीय गोवंशापैकी एक आहे.
सामान्यत: ही प्रजाती राखाडी रंगाची असते. प्रौढ गायी या जास्त पांढऱ्या रंगाच्या असतात. या गायीची सरासरी उंची १२२ सें.मी., लांबी १३२ सें.मी., घेर १६८ सें.मी. असतो. सरासरी वजन ३२५ किलो असते. शिंगे वळणदार असतात. कपाळावर ठळक दिसणारा उंचवटा असतो.
शेतीशी संबंधित विविध कामांसाठी या गायीचा वापर केला जातो.
Goshala

Gaushalas or Goshalas (Hindi: गौशाला, romanized: gauśālā) are protective shelters for stray cows in India. Government grants and donations are the primary source of income of the cow shelters in India. Since 2014, when BJP government came into power in India, India has spent ₹5.8 billion (US$68 million) on cow shelters in two years between 2014 and 2016.
Goshala, a Sanskrit word ("Go" means cow and "Shala" means a shelter place: Go + Shala = shelter for cows), means the abode or sanctuary for cows, calves and oxen.
The first Gaurakshini sabha (cow protection society) was established in Punjab in 1882. The movement spread rapidly all over North India and to Bengal, Bombay, Madras presidencies and other central provinces. The organization rescued wandering cows and reclaimed them to groom them in places called gaushalas. Charitable networks developed all through North India to collect rice from individuals, pool the contributions, and re-sell them to fund the gaushalas. Signatures, up to 350,000 in some places, were collected to demand a ban on cow sacrifice. Between 1880 and 1893, hundreds of gaushalas were opened. Pathmeda godham is the largest Gaushala in India with over 85000 cows being sheltered in the small town of Pathmeda in southern Rajasthan.
Since the BJP government came into power in India in 2014, India has spent ₹5.8 billion (US$68 million) on cow shelters in between the years 2014 and 2016.
To prevent unproductive cows being sent to the abattoir, the government started the Rashtriya Gokul Mission in mid-2014, a national program that involves constructing havens for retired cows. Proceeds from the animals' bodily waste are intended to pay for their upkeep. In May 2016, the Indian national government held an inaugural national conference on goshalas. The Niti Ayog is working on developing a roadmap for Gaushala economy to develop commercial use of cow urine and cow dung for various purposes.
Donations are the only source of income for the Goshala. Some goshalas offer yoga and music lessons for additional income.
Pagliata

Pagliata (or, in Romanesco dialect, pajata) is a traditional Roman dish primarily using the intestine of a young calf (tripe). As it has only eaten milk, the resulting dish is similar to cheese in a sausage casing.
It is usually plaited for serving.
It is of traditional use in Roman cuisine. Pajata is the term for the small intestine and its contents of an unweaned calf, i.e., fed only on its mother's milk. The intestines are cleaned and skinned, but the chyme is left inside. The intestine is cut into pieces 20–25 cm long, which are bound together with white thread, forming rings. When cooked, the combination of heat and the enzyme rennet in the intestines coagulates the chyme and creates a sort of thick, creamy, cheese-like sauce. These rings can be served simply seasoned and grilled (pajata arrosto) or in the traditional Roman dish in which pajata is stewed in a typical tomato sauce and served with rigatoni.
Pagliata is also consumed in Umbria, especially in the area of Terni, Spoleto, Foligno and the Valnerina, and in the Marche, in particular in the area of Ancona, Camerino, Fabriano and Macerata, where it is cooked on the grill and is traditionally known as the name spuntature.
The classic preparation includes pagliata accompanied by rigatoni in rigatoni con la pajata (Romanesco dialect; standard Italian: rigatoni con la pagliata, pronounced [riɡaˈtoːni kon la paʎˈʎaːta]).
The intestine upon removal is quickly tied at both ends to trap the milk within it. Calf is still feeding only on mothers milk at the time it is butchered.
Calf (leg)

The calf (pl.: calves; Latin: sura) is the back portion of the lower leg in human anatomy. The muscles within the calf correspond to the posterior compartment of the leg. The two largest muscles within this compartment are known together as the calf muscle and attach to the heel via the Achilles tendon. Several other, smaller muscles attach to the knee, the ankle, and via long tendons to the toes.
From Middle English calf, kalf, from Old Norse kalfi, possibly derived from the same Germanic root as English calf ("young cow"). Cognate with Icelandic kálfi ("calf of the leg"). Calf and calf of the leg are documented in use in Middle English circa AD 1350 and AD 1425 respectively.
Historically, the absence of calf, meaning a lower leg without a prominent calf muscle, was regarded by some authors as a sign of inferiority: it is well known that monkeys have no calves, and still less do they exist among the lower orders of mammals.
The calf is composed of the muscles of the posterior compartment of the leg: The gastrocnemius and soleus (composing the triceps surae muscle) and the tibialis posterior. The sural nerve provides innervation.
Medical conditions that result in calf swelling among other symptoms include deep vein thrombosis compartment syndrome, Achilles tendon rupture, and varicose veins.
Idiopathic leg cramps are common and typically affect the calf muscles at night. Edema also is common and in many cases idiopathic. In a small study of factory workers in good health, wearing compression garments helped to reduce edema and the pain associated with edema. A small study of runners found that wearing knee-high compression stockings while running significantly improved performance.
The circumference of the calf has been used to estimate selected health risks. In Spain, a study of 22,000 persons 65 or older found that a smaller calf circumference was associated with a higher risk of undernutrition. In France, a study of 6265 persons 65 or older found an inverse correlation between calf circumference and carotid plaques.
Calf augmentation and restoration is available, using a range of prosthesis devices and surgical techniques.
The calves can be isolated by performing movements involving plantarflexion (pointing the toes down). The two major categories of calf exercises are those that maintain an extended knee, and those that maintain a flexed knee.
The first category includes movements such as standing calf raises, donkey calf raises and stair calves. The second category includes movements that maintain a bent knee, such as seated calf raises. Movements with a straight knee will target the gastrocnemius muscle more, and movements with a bent-knee will target the soleus muscle more. However, both variations will target both muscles to a large degree.
It is important to train the calves relatively close to failure, which is 0-4 repetitions away from technical failure. They recover quickly, often requiring rest times of as little as 10 seconds and often no more than 60 seconds. Ensuring a 1-2 second pause at the top and bottom of the movement will put more emphasis on the muscle, and less emphasis on the achilles tendon.
List of countries by forest area

This is a list of countries and territories of the world according to the total area covered by forests, based on data published by the Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). In 2010, the world had 3.92 billion hectares (ha) of tree cover, extending over 30% of its land area.
In 2020, the world had a total forest area of 4.06 billion ha, which was 31 percent of the total land area. This area is equivalent to 0.52 ha per person – although forests are not distributed equally among the world's people or geographically. The tropical domain has the largest proportion of the world's forests (45 percent), followed by the boreal, temperate and subtropical domains. More than half (54 percent) of the world's forests is in only five countries – the Russian Federation (20.1%), Brazil (12.2%), Canada (8.6%), the United States of America (7.6%) and China (5.4%).
Many of the world's forests are being damaged and degraded or are disappearing altogether. Their capacity to provide tangible goods, such as fiber, food, and medicines, as well as essential ecological services, including habitat for biodiversity, carbon storage, and moderation of freshwater flows, is under greater threat than ever before.According to World Resource Institute in Washington, between 2000 and 2020 the world lost 101 million hectares (Mha) of tree cover, mostly tropical and subtropical forests (92%). The FAO is compiling a new global assessment due to be published in 2025.
All areas are given in units of 1000 hectares. Source: Food and Agriculture Organization
Data are for the year 2022 and are from the Food and Agriculture Organization of the United Nations.
This article incorporates text from "Global Forest Resources Assessment 2020 Key findings" (PDF). FAO. 2020. Licensed under CC BY-SA 3.0. See c:File:Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings.pdf. VRTS ticket # 2020073010003087.
This article incorporates text from a free content work. Licensed under CC BY-SA 3.0 IGO (license statement/permission). Text taken from The State of the World's Forests 2020. Forests, biodiversity and people – In brief​, FAO & UNEP, FAO & UNEP.
Forest Area Township, Lake of the Woods County, Minnesota

Forest Area Township is a township in Lake of the Woods County, Minnesota, United States. The population has been uninhabited as of the 2020 census, which is down from five at the 2010 census.
According to the United States Census Bureau, the township has a total area of 503.7 square miles (1,305 km), of which 502.8 square miles (1,302 km) is land and 0.9 square miles (2.3 km) (0.18%) is water.
As of the census of 2000, there were 7 people, 5 households, and 1 family residing in the township. The population density was 0.0/mi (0.0/km). There were 37 housing units at an average density of 0.1/mi (0.0/km). The racial makeup of the township was 100.00% White.
There were 5 households, out of which 20.0% had children under the age of 18 living with them, 20.0% were married couples living together, and 80.0% were non-families. 80.0% of all households were made up of individuals. The average household size was 1.40 and the average family size was 3.00.
In the township the population was spread out, with 14.3% under the age of 18, 14.3% from 18 to 24, 28.6% from 25 to 44, and 42.9% from 45 to 64. The median age was 42 years. For every 100 females, there were 250.0 males. For every 100 females age 18 and over, there were 200.0 males.
The median income for a household in the township was $36,250, and the median income for a family was $0. Males had a median income of $36,250 versus $0 for females. The per capita income for the township was $35,000. None of the population was below the poverty line.
48°32′02″N 95°02′35″W﻿ / ﻿48.5337830°N 95.0430150°W﻿ / 48.5337830; -95.0430150