Ogige Ọhịa Akure

Oke ọhịa Akure bụ ebe echedoro na ndịda ọdịda anyanwụ Nigeria na-ekpuchi 66knLua error in package.lua at line 80: module 'Module:Convert/data' not found..
N'ime iri afọ ndị na-adịbeghị anya, e nweela nnukwu mgbukpọ ọhịa n'ógbè a, nke nwere nnukwu mmetụta na gburugburu ebe obibi. Ogige Akure Forest bụ ebe a na-edebe ọhịa maka nchekwa ma ọ bụ iji ya eme ihe na Ile Oluji / Okeigbo, Ondo State, Nigeria, na Latitude nke 7° 17′ 39′′ N na Longitude nke 5° 2′ 3′′ E.
Akure Forest Reserve dị na Ondo State, Nigeria, mpaghara dị na Akure South Local Government Area.Ọ na-ada n'ime longitudes 5o9′ na 5o11′ n'ebe ọwụwa anyanwụ nke Greenwich Meridian na latitudes 7o16′ na 7o18′ n'akụkụ ugwu nke equator. E guzobere ya dị ka ebe nchekwa na 1936. Ọ na-ekpuchi ala nke ihe dị ka 69.93km2. Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọ dị na Ondo Steeti dị na ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria ma nwee ókèala na Osun Steeti dị n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ. Ogige ọhịa Akure na LGAs ise, na Ondo Steeti ya bụ: Ile Oluji, Oke-Igbo, Ifedore, Akure South, Idanre na Ondo East.
Akure nwere ihu igwe na-ekpo ọkụ nke nwere oke okpomọkụ kwa ụbọchị nke 27 °C - 38 °C n'otu n'otu, n'oge mmiri na 23 °C - 39 °C n"otu n'oge ọkọchị. Otú ọ dị, dị ka Adejoba et al. si kwuo, nkezi okpomọkụ kwa ụbọchị dị n'etiti 21 °C na 29 °C maka ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ dum. Oge mmiri ozuzo n'ógbè a na-ewe ihe dị ka ọnwa 9.6 na mmiri ozuzo kwa ọnwa nke ihe dị ka 0.5inches, na 9.0 inches na Septemba dị ka ọnwa mmiri ozuzo kachasị. Nkezi mmiri ozuzo a na-eme kwa afọ dịgasị iche site na 2000mm na ndịda ruo 1500mm na ugwu. Mmiri ozuzo kwa afọ na ndịda ọdịda anyanwụ sitere na 80-85% (NiMET, 2016). Oge mmiri ozuzo na-amalite n'ọnwa Eprel ma na-agwụ n'ọnwarị, na ndekọ mmiri ozuzo kachasị njọ na-eme na Julaị na Ọgọstụ, ebe oge ọkọchị na-adị site na Nọvemba ruo Machị (Akinseye).
Akụkụ ndịda nke ala ahụ dị ala, na-agbagọ agbagọ, ma nwee ịdị elu nke 216 ruo 504 mita, ebe akụkụ ugwu nwere ugwu ugwu ndị dị n'etiti. Gneiss na nkume crystalline mejupụtara ala n'okpuru. Ọ nwere pH dị n'agbata 6.7 na 7.3 ma bụrụ ájá na ihe mejupụtara ya.
Ogige ọhịa Akure bụ ebe obibi nke ụdị osisi na anụmanụ dị iche iche. O nwere nnukwu ụdị dị iche iche, ọgaranya, na ọtụtụ ụdị osisi, na narị itoolu na iri ise na isii (956) osisi pụrụ iche gụrụ n'ozuzu; O nwere ụdị osisi 42 dị iche iche. Ezinụlọ ndị kachasị ewu ewu bụ Sterculiaceae, Apocynaceae, na Baraginaceae, na-egosi ọtụtụ ụdị osisi na mpaghara ahụ (Amonum et al., 2019). Nnukwu ọhịa ahụ bụkwa ebe obibi nke ụfọdụ anụmanụ, gụnyere enwe mona, enwe na-acha ọcha, enwe nwere imi na-acha ọbara ọbara na mangabey na-acha uhie uhie. Ogige ọhịa Akure bụkwa ebe obibi nke ọnụ ọgụgụ dị iche iche nke ụdị ụmụ ahụhụ nwere ihe dị ka ụmụ ahụhụ 13,578 nke e kesara n'etiti ezinụlọ 30 sitere na usoro 15. N'ime usoro okike nke oké ọhịa, a na-ekewa ụdị ụmụ ahụhụ dị iche iche n'ụdị atọ dị iche iche. N'ime ala ala ala, a hụrụ ngụkọta nke ụmụ ahụhụ 5,182, na-anọchite anya ezinụlọ 46 dị iche iche ma na-agbasa usoro 8. N'ime agroforest koko, e dere ụmụ ahụhụ 5,884, gụnyere ezinụlọ 50 na iwu 10. Oké ọhịa a na-egbutu egbutu, n'aka nke ọzọ, nwere ụmụ ahụhụ 2,490, na-agbasa usoro 10 na ezinụlọ 56. N'ụzọ dị ịrịba ama, ezinụlọ na usoro kachasị ukwuu bụ Lepidoptera, nke nwere mmadụ 4,000, na Orthoptera, nke addaan mmadụ 1,260 . Ụmụ ahụhụ ndị a na-arụ ọrụ dị ka ndị na-emebi akwụkwọ n'ime usoro okike.
Ọtụtụ nnyocha egosila nnukwu ọrụ mmadụ na-aga n'ihu gburugburu ebe nchekwa ọhịa Akure. Ọrụ ndị a sitere na ọrụ ugbo ruo n'ịkụ osisi, ime obodo, wdg nke na-emetụta ebe nchekwa ahụ n'ụzọ na-adịghị mma. Ịkụ osisi emetụtala ọnụ ọgụgụ ụmụ ahụhụ n'oké ọhịa ahụ n'ụzọ dị ịrịba ama ka ọ na-ahapụ ala na-enweghị ihe ọ bụla ma kpọọ nkụ na-ewepụ ha na gburugburu ebe obibi ha. Ihe kachasị njọ, bụ na e nwere obere ma ọ bụ enweghị mmata maka obodo ndị dị n'ime obodo banyere nchekwa nke ọhịa. Dịka ọmụmaatụ, ndị ọkà mmụta a chọpụtara na obodo ndị bi n'ime ime obodo na-ebi gburugburu ọhịa na-adabere n'oké ọhịa maka ndụ ha. N'ihi nke a, ọ kpatara oke mgbukpọ ọhịa. Karịsịa, mmadụ ole na ole nọ n'ime ime obodo maara banyere mmemme ahụ na-ebelata ikuku si na mgbukpọ ọhịa na mmebi ọhịa. Ndị ọkà mmụta ndị ọzọ na-amụ banyere akụkụ dị iche iche na oke nke mgbukpọ ọhịa na ogige ọhịa a gụnyere; Adetula onye mere atụmatụ na e kpochapụrụ 11.73% (8.2 km2) nke ebe ahụ maka ọrụ ugbo koko na ihe ọkụkụ nri ndị ọzọ; Fuwape et al. dere Gmelina arborea kpuchiri (721.40 m3) na Nauclea diderrichii spp. (265.18 m3), n'otu n'otu; Oke rụrụ ọrụ na ezinụlọ Sterculiaceae gụnyere ụdị ndị a gụrụ maka 53% nke ngụkọta osisi na Akure ọhịa. Nnyocha Owusu (2018), na-enyefe na mwepụ nke ahịhịa n'obodo ahụ na-ebuli nsogbu obibi n'ihe gbasara ọrụ gburugburu ebe obibi, ịrị elu okpomọkụ, na ogo ikuku. N'ihi ya, ọ dụrụ ndị na-eme iwu ọdụ ka ha dozie nsogbu atọ dị mkpa nke ike, nkwado, na ibi. N'akụkụ ndịda nke ihe osise ahụ. Ọ bụ ndị Aponmu na ndị Owena na-asụ Yoruba nwe ọhịa ahụ, ọ bụ ezie na obere obodo gbara ya gburugburu. Ndị a gụnyere Elemo Igbara Oke Camp, Ipogun, Kajola" id="mwXg" rel="mw:WikiLink" title="Kajola">Kajola" id="mwXA" rel="mw:WikiLink" title="Kajola">Kajola/Aponmu, Kajola, Ago Petesi, Akika Camp, Owena Town, Ibutitan/Ilaro Camp, na Kajola/ Aponmu.
Mkpa akụ na ụba na mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke Akure Forest Reserve n'ihe gbasara ngwaahịa ọhịa ndị na-abụghị osisi, njem nleta na ntụrụndụ, yana ọdịbendị na okpukpe ya:
2. Njem na mmega ahụ:
3. Mkpa ọdịbendị na nke na-abụghị nke ụwa:
Ogige Ọhịa Akure, dị ka ọtụtụ ebe okike n'ụwa niile, na-eche ọnọdụ dị iche iche na-achọ ihe egwu na-eme ka iguzosi ike n'ezi ihe ya na uru ọ na-enye obodo dị iche iche. Ogige ahụ bụ ebe obibi nke ụdị dịgasị iche iche nke osisi na anụmanụ, gụnyere ọtụtụ ụdị dị n'ihe ize ndụ. Otú ọ dị, ebe nchekwa ahụ na-eche ọtụtụ ihe ịma aka na egwu ihu, gụnyere mmeri na mgbukpọ ọhịa, ịchụ nta na igbu osisi n'ụzọ iwu na-akwadoghị, na mmetụta nke mgbanwe ihu igwe.
Mkpa nke ichebe ebe nchekwa:
N'ikpeazụ, ọdịnihu nke Akure Forest Reserve dị na usoro nchịkwa na-adịgide adịgide nke na-eme ka nchekwa na mkpa nke obodo ndị agbata obi. Ichebe ebe nchekwa ahụ dị oke mkpa maka ijigide ụdị dị iche iche, inye ọrụ ikuku dị mkpa, ịkwanyere ihe nketa ọdịbendị ùgwù, ịkwado akụ na ụba mpaghara, na ibelata mmetụta azụmahịa ihu igwe. Nke a na-eme ka o doo anya na ọhịa ahụ na-aga n'ihu na-eto eto ma na-abara ọgbọ dị ugbu a na ndị na-abịa n'ọdịnihu uru.
Templeeti:Protected areas of Nigeria