davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Manager (association football)

In association football, the manager is the person who has overall responsibility for the running of a football team. They have wide-ranging responsibilities, including selecting the team, choosing the tactics, recruiting and transferring players, negotiating player contracts, and speaking to the media. In professional football, a manager is usually appointed by and answerable to the club's board of directors, but at an amateur level the manager may have total responsibility for the running of a club.
The manager's responsibilities in a professional football club usually include (but are not limited to) the following:
Some of the above responsibilities may be shared with a director of football or sporting director, and are at times delegated to an assistant manager or club coach.
Additionally, depending on the club, some minor responsibilities include:
These responsibilities are more common among managers of small clubs.
The title of manager is almost exclusively used in British football. In other European countries and the rest of the world in which professional football is played, the person responsible for the direction of a team is awarded the position of coach or "trainer" is known as head coach. For instance, despite the general equivalence in responsibilities, Gareth Southgate was always referred to as the manager of England, and Julian Nagelsmann is described as the head coach of Germany; however, Thomas Tuchel is officially labelled at the Head Coach of England. Germany also has a team manager role that is subordinate to the head coach and is currently held by Rudi Völler.
The responsibilities of a European football manager or head coach tend to be divided up in North American professional sports, where the teams usually have a separate general manager and head coach (known as a field manager in baseball), although occasionally a person may fill both these roles. While the first team coach in football is usually an assistant to the manager who actually holds the real power, the North American–style general manager and head coach have clearly distinct areas of responsibilities. For example, a typical European football manager has the final say on in-game decisions (including player line-ups), and off-the-field and roster management decisions (including contract negotiations). In North American sports, those duties would be handled separately by the head coach and general manager, respectively.
List of current Premier League and English Football League managers

There are 92 association football teams in the top four divisions of English football, all of which have a manager (sometimes given the title of head coach) unless the position is currently vacant or a caretaker manager is in place. The Premier League and the English Football League (EFL) are the only fully professional football leagues in England. The Premier League is the top tier, and consists of 20 clubs at the top of the English football league system, while the remaining 72 clubs are split into three 24 team divisions of the EFL: the Championship, League One and League Two.
A 2020 study by broadcaster Sky Sports showed the average reign for departing managers in the 2019–20 season was an all-time low of 423 days. Simon Weaver is currently the longest-serving manager in the top four divisions, having managed Harrogate Town since May 2009, though eleven of those years were outside the EFL. Following Jürgen Klopp's exit from Liverpool in May 2024, Pep Guardiola of Manchester City is the longest-serving current manager in the Premier League and the second-longest serving in the top four divisions after Weaver.
This list includes every manager currently managing a club in the Premier League and the EFL in order of the date that they took up the role. Some managers may have had more than one spell in charge at their current club: in such cases it is the start date of the current tenure that is applied.
Football Manager 2024

Football Manager 2024 is a football management simulation video game and the twenty-first instalment in the Football Manager series developed by Sports Interactive and published by Sega. It was released on 7 December 2023. Football Manager 2024 Mobile was launched as a Netflix Games exclusive.
Football Manager 2024 was significant for two debuts in the Football Manager series. It was the first title in studio history to be released in Japan, and also included the fully-licensed J1, J2, and J3 Leagues from Japan. For the first time in the Football Manager series, players can transfer their save files over from the previous game. Players can transfer their save files from Football Manager 2023 and continue playing them in Football Manager 2024. This feature would also continue in future games, allowing Football Manager 2024 save files to be played in future renditions of the series. Those using this feature would be unable to unlock Achievements.
In February 2024, Football Manager 2024 officially became the most-played edition in the game's history, hitting the milestone of seven million players inside 100 days. On 7 March 2024, Football Manager 2024 was named Best UK PC game at the 2024 Ukie Video Game Awards. On the same day, it was shortlisted for Best British Game at the 2024 BAFTA Games Awards. In May 2024, Football Manager 2024 Mobile was shortlisted for Best Mobile Game at the Develop:Star Awards.
In March 2025, when announcing an extension to Football Manager 2024's availability, Sports Interactive revealed that FM24 had been played by more than 17 million people.
A planned sequel, Football Manager 25, using the Unity game engine, was originally scheduled for release in November 2024, before being postponed to March 2025. The game was cancelled in February 2025, with the studio citing quality issues as the main contributing factor. They are expected to release a new title later in 2025.
Premios Nacionales del Deporte

Premios Nacionales del Deporte (National Sports Awards) are annual sporting awards given to best Spanish athletes. They are awarded by Consejo Superior de Deportes (CSD) and sponsored by the Spanish royal family.
The awards were established in 1982 and are always presented for best achievements in the preceding calendar year. The two most prestigious awards are Premio Reina Sofía for Best Spanish Sportswoman and Premio Don Felipe de Borbón for Best Spanish Sportsman.
List of Major League Soccer head coaches

The following is a list of Major League Soccer head coaches — including lists of current head coaches and head coaches with most wins. Major League Soccer is a Division 1 professional soccer league, with 30 teams — 27 in the United States and 3 in Canada.
The following table shows the MLS head coaches that have won the Coach of the Year, MLS Cup, or Supporters' Shield at least twice.
The list of coaches includes everyone who has coached a club while they were in the MLS, whether in a permanent or temporary role. Interim coaches are listed only when they managed the team for at least one match in that period.
Coaches highlighted in yellow and in italics are currently head coach of the listed MLS club.
Brendan Sullivan (soccer)

Brendan Sullivan is an American soccer coach and former player.
After attending St. Joseph's Preparatory School, Sullivan played college soccer for the Penn Quakers at the University of Pennsylvania.
Sullivan began his career with the Philadelphia Freedom, and played professionally for five seasons in the A-League, for the Boston Bulldogs, the Long Island Rough Riders, the Connecticut Wolves, the Ocean City Nor'easters, and the Carolina Dynamo.
In August 2000 he joined the coaching staff at Villanova University, working alongside his father Larry and brother Bryan. In 2009 he was assistant coach at St. Joseph's Preparatory School, before becoming the head coach of Germantown Academy in 2016.
Sullivan is married (to Heike, the daughter of Klaus Krippendorff), with four sons, including soccer players Quinn Sullivan and Cavan Sullivan. Sullivan is the son of soccer coach Larry Sullivan, and the cousin of Chris Albright.
United Soccer Coaches

The United Soccer Coaches (formerly known as the National Soccer Coaches Association of America (NSCAA)) is an organization of American soccer coaches founded in 1941. It is the largest soccer coaches organization in the world, with more than 30,000 members. It offers training courses for both beginning and experienced coaches and a wide range of award programs. Rare among sports organizations, it serves its sport for both men/boys and women/girls. Geoff VanDuesen is the current Chief Executive Officer. The NSCAA was rebranded as United Soccer Coaches on August 2, 2017.
The annual United Soccer Coaches Convention, known as "The World's Largest Annual Gathering of Soccer Coaches" is held in mid-January. The five-day event attracts more than 12,000 attendees for live field demonstration and lecture sessions, networking socials, coaching diploma training classes, and a large soccer-only trade show, with more than 300 companies displaying soccer equipment, technology and services.
As the group announced its new name in Chicago on August 2, 2017, it also listed the sites for the annual convention through 2032:
Philadelphia– 2018, 2023, 2026, 2030
Chicago– 2019, 2025, 2031
Baltimore– 2020, 2028, 2032
Anaheim– 2021, 2024, 2029
Kansas City– 2022, 2027
On August 26, 2020, the association announced that the 2021 United Soccer Coaches Convention would take place online, in a digital format. The 2021 Convention was originally scheduled to be held in Anaheim, California, but the organization decided to cancel the in-person event due to the COVID-19 pandemic.
United Soccer Coaches operates a wide variety of awards programs. These include:
United Soccer Coaches also publishes weekly rankings for intercollegiate and high school soccer during the fall seasons and less frequently during the winter and spring high school seasons.
Estadio Municipal Guillermo Amor

Estadio Municipal de Guillermo Amor is a stadium in Benidorm, Alicante, Valencian Community, Spain. Its former name was Estadio Municipal de Foietes or simply Foietes, but its name was changed in 2010 because of Guillermo Amor, one of the most famous sportsman who had born in the town. The sports venue has a capacity of 5,383, the majority of which is on one very large bank of terracing on one side of the field. The more commonly used main stand runs down the opposite side of the pitch and hosts the club facilities. The seating area is found here, concentrated at the half-way line of the field.
The main use is as the home ground for the local football teams Benidorm CF and CF Benidorm.
It has been known to host large concerts. 38°32′51″N 0°08′16″W﻿ / ﻿38.5474102°N 0.1379085°W﻿ / 38.5474102; -0.1379085
தமிழ்நாடு அரசின் அமைப்புகள்

தமிழ் நாடு அரசு அமைப்புகள், நிறுவனங்கள் மற்றும் இணையங்களின் பட்டியல்
இப்பட்டியல் தமிழ் நாடு அரசு கட்டுப்பாட்டில் இயங்கும் சிலவற்றை உள்ளடக்கியதாகும்:
திமுக ஆட்சியில் கொண்டு வரப்பட்ட வாரியங்கள். (தொகுப்பு: அடையாளம் பதிப்புக்குழு)
1. தமிழ்நாடு விவசாயத் தொழிலாளர் நலவாரியம்,
2. தமிழ்நாடு கட்டுமானத் தொழிலாளர் நல வாரியம்,
3. தமிழ்நாடு உடலுழைப்புத் தொழிலாளர் நல வாரியம்,
4. தமிழ்நாடு ஆட்டோ ரிக்சா மற்றும் வாடகை ஊர்தி ஒட்டுனர் நல வாரியம்,
5. தமிழ்நாடு சலவைத் தொழிலாளர் நல வாரியம்.
6. தமிழ்நாடு முடிதிருத்துவோர் நல வாரியம்.
7. தமிழ்நாடு தையல் தொழிலாளர் நல வாரியம்,
8. தமிழ்நாடு கைவினைத் தொழிலாளர் நல வாரியம்,
9. தமிழ்நாடு பனைமரத் தொழிலாளர் நல வாரியம்,
10. தமிழ்நாடுகைத்தறி மற்றும் கைத்தறி பட்டு நெய்யும் தொழிலாளர் நல வாரியம்,
11. தமிழ்நாடு காலணி தோல் பொருட்கள் ‘தொழிலாளர் நல வாரியம்
12. தமிழ்நாடு ஓவியர் நல வாரியம்,
13. தமிழ்நாடு பொற்கொல்லர் நல வாரியம்,
14. தமிழ்நாடு மண்பாண்டத் தொழிலாளர் நல வாரியம்,
15. தமிழ்நாடு வீட்டுப் பணியாளர் நல வாரியம்,
16. தமிழ்நாடு விசைத்தறி நெசவாளர் நல வாரியம்,
17. தமிழ்நாடு பாதையோர வணிகர்கள் மற்றும் கடைகள் மற்றும் நிறுவனங்களில் பணிபுரியும் தொழிலாளர்கள் நல வாரியம்,
18. சமையல் கலைஞர்கள் நல வாரியம்,
19. தமிழ்நாடு கேபிள்டிவி தொழிலாளர்கள் நல வாரியம்.
20. தமிழ்நாடு நாட்டுப்புறக் கலைஞர்கள் நல வாரியம்,
21. தமிழ்நாடு சீர்மரபினர் நலவாரியம்,
22. தமிழ்நாடு நரிக்குறவர் நல வாரியம்,
23. தமிழ்நாடு கிராமக் கோவில் பூசாரிகள் நல வாரியம்,
24.தமிழ்நாடு மாற்றுத்திறனாளிகள் நல வாரியம்,
25. தமிழ்நாடு அரவாணிகள்(திருநங்கையர்) நல வாரியம்,
26. தமிழ்நாடு பழங்குடியினர் நல வாரியம்,
27. தமிழ்நாடு தூய்மைப்பணிபுரிவோர் நல வாரியம்,
28. தமிழ்நாடு மீனவர் நல வாரியம்,
29. தமிழ்நாடு உலமா மற்றும் பணியாளர் நல வாரியம்
30. தமிழ்நாடு புதிரை வண்ணார் நல வாரியம்,
31. தமிழ்நாடு திரைப்படத் துறையினர் நல வாரியம்,
32. தமிழ்நாடு ஆடு வளர்ப்போர் நல வாரியம்,
33.தமிழ்நாடு கதர் நூல் நூற்போர் மற்றும் நெசவாளர் நல வாரியம்,
34. தமிழ்நாடு பாரம்பரிய மருத்துவர் நல வாரியம்,
35. தமிழ்நாடு பதிப்பாளர்கள், புத்தக விற்பனையாளர்கள் மற்றும் பணியாளர் நல வாரியம்,
36. தமிழ்நாடு ஆவண எழுத்தர் நல வாரியம்.
கீழ் கண்டவை தமிழ் நாடு அரசின் செயல்படாத அமைப்புகள்
இளையான்குடி

இளையாங்குடி (ஆங்கிலம்:Ilayangudi), இந்தியாவின் தமிழ்நாடு மாநிலத்தில் அமைந்துள்ள சிவகங்கை மாவட்டம், இளையான்குடி வட்டத்தில் இருக்கும் ஒரு முதல்நிலை பேரூராட்சி ஆகும்.
மாவட்ட தலைநகரமான சிவகங்கையிலிருந்து வட மேற்கே 37 கிலோமீட்டரிலும், மானாமதுரையிலிருந்து 21 கிலோமீட்டர் தென் கிழக்கேயும் அமைந்துள்ளது. அருகில் இருக்கும் விமான தளம் 70 கிலோமீட்டர் தொலைவில் உள்ள மதுரையில் அமைந்துள்ளது. அருகில் இருக்கும் ரயில் நிலையம் 14 கிலோமீட்டர் தொலைவில் உள்ள பரமக்குடியில் அமைந்துள்ளது.
2011-ஆம் ஆண்டு மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, இப்பேரூராட்சி 5,947 வீடுகளும், 24,774 மக்கள்தொகையும் கொண்டது. இது 21.64 சகிமீ பரப்பும், 18 வார்டுகளும், 144 தெருக்களும் கொண்ட இப்பேரூராட்சியானது மானாமதுரை (சட்டமன்றத் தொகுதி)க்கும், சிவகங்கை மக்களவைத் தொகுதிக்கும் உட்பட்டது.
இப்பேரூராட்சி 63 நாயன்மார்களில் ஒருவரான மாறநாயனார் வாழ்ந்த ஊராகும். இப்பேரூராட்சியில் 2.50 ஏக்கர் பரப்பளவில் வளம் மீட்பு பூங்கா அமைத்து இயற்கை உரம் தயாரிக்கப்பட்டு வருகின்றது. முஸ்லிம்கள் அதிகம் வசிக்கும் இளையான்குடிக்கு 6 மற்றும் 7-ஆம் நூற்றாண்டில் அரபு வர்த்தகர்களின் மூலம் இஸ்லாம் அறிமுகமாகியுள்ளது. இளையான்குடி நகரம் முந்தைய மதுரை மாவட்டத்தில் ஒரு பகுதியாக இருந்தது.
இளையான்குடி, 63 நாயன்மார்களில் ஒருவரான இளையான்குடி மாறநாயனார் அவதரித்து முக்தி அடைந்த தலம். இங்கு இளையான்குடி ராஜேந்திர சோழீஸ்வரர் கோயில் எனும் சிவன் கோயில் அமைந்துள்ளது.
இளையான்குடி முஸ்லிம்கள் நான்கு முக்கிய ஜமாஅத்களாக பிரிந்துள்ளனர். அவை 1. நெசவுக்காரர்கள் (நேசவுபட்டடை) - ஜவுளி தொழில் புரிந்தவர்கள் 2. எருதுக்காரர்கள் (மேலபட்டடை) - போக்குவரத்து புரிந்தவர்கள் 3. கொடிக்கால்காரர்கள் (சாலை ஹனபி பட்டடை) - வெற்றிலை விவசாயம் செய்தவர்கள் 4. சோனவர்கள் (சாலை ஷாபி பட்டடை) - சாலை நேசவுப்பட்டடையினர் என்றும் அழைக்கப்பட்டனர்
இஸ்லாமிய பாரம்பரிய உணவு வகைகள் இங்கு பிரபலம். அதிக அளவில் கடைகள், செங்கல் சூளைகள், கணினி மையங்கள், மிதிவண்டி கடைகள், கட்டுமான பொருள் கடைகள், ஒலி-ஒளி நிலையங்கள், விளையாட்டு மைதானங்கள், அச்சகங்கள் என இளையான்குடி அமைந்துள்ளது. முஸ்லிம்கள் பெரும்பான்மையாக வசிப்பதால் அதிக அளவில் வழிபாட்டு தளமான மசூதிகள் அமைந்துள்ளன.
தமிழ்நாட்டில் விளையாட்டுக்கள்

தமிழ்நாடு மக்கள் பல பாரம்பரியமிக்க விளையாட்டுக்கள், வேறு மாநில மற்றும் நாடுகளை சார்ந்த விளையாட்டுக்கள் தமிழ்நாட்டில் விளையாடப்படுகிறது.
கபடி என்பது தமிழ்நாட்டின் மாநில விளையாட்டு ஆகும். "கபாடி" (kabadi) என்ற வார்த்தை "கை-பிடி" என்ற தமிழ் வார்த்தையிலிருந்து உருவானது. இது சடு-குடு என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.
சேவல் சண்டை அல்லது சேவல் போர் (சேவல் சண்டை) தமிழ்நாட்டில் பிரபலமான கிராமப்புற விளையாட்டு. மூன்று அல்லது நான்கு அங்குல கத்திகள் சேவல்களின் கால்களில் இணைக்கப்பட்டுள்ளன. மேலும் மூன்று அல்லது நான்கு சுற்றுகள் இல்லை என்று சண்டை தடைசெய்யப்பட்ட பின்னர் வெற்றியாளர் தீர்மானிக்கப்படுகிறார். இந்த விளையாட்டு சமீபத்திய காலங்களில் பெரிய சூதாட்டத்தை உள்ளடக்கியது. தமிழ்நாட்டில் சேவல் சண்டை என்பது பண்டைய இலக்கியங்களில் மனு நீதி சாஸ்திரம், கட்டு சேவல் சாஸ்திரம் மற்றும் பிற சங்க இலக்கியங்களில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. இது தமிழ் நாட்டின் போர்வீரர்களுக்கு பிடித்த பொழுது போக்கு என்று குறிப்பிடப்படுகிறது, மேலும் 64 சிறந்த கலைகளில் ஒன்றாக இது ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகிறது.
ஏறுதழுவல் மஞ்சு விரட்டு அல்லது சல்லிக்கட்டு (ஜல்லிக்கட்டு) என்பது தமிழர்களின் மரபுவழி விளையாட்டுகளில் ஒன்றாகும். ஏறு என்பது காளை மாட்டைக் குறிக்கும். மாட்டை ஓடவிட்டு அதை மனிதர்கள் அடக்குவது, அல்லது கொம்பைப் பிடித்து வீழ்த்துவதான விளையாட்டு. குறிப்பாக தைப்பொங்கல் பண்டிகையின் போது விளையாடப்படும்.
ரேக்ளா என்பது ஒரு விளையாட்டு, இது காளை வண்டி பந்தயத்தின் ஒரு வடிவம் ஆகும்.
தமிழ்நாட்டில் துடுப்பாட்டம் மிகவும் பிரபலமான விளையாட்டுகளில் ஒன்று ஆகும். இது தமிழ்நாடு முழுவதும் திறந்தவெளிகளில் பலர் விளையாடிவருகின்றனர். தமிழ்நாடு துடுப்பாட்ட அணி இரண்டு முறை ரஞ்சிக் கோப்பை வென்று 9 முறை இரண்டாம் இடம் பிடித்தது. இந்தியன் பிரீமியர் லீக்கில் மிகவும் வெற்றிகரமான அணியாக சென்னை சூப்பர் கிங்ஸ் அணி ஆகும். தமிழ்நாட்டைச் சேர்ந்த குறிப்பிடத்தக்க பன்னாட்டு துடுப்பாட்ட வீரர்களில் சீனிவாசராகவன் வெங்கடராகவன்,கிருஷ்ணமாச்சாரி ஸ்ரீகாந்த், லட்சுமண் சிவராமகிருட்டிணன், ரொபின் சிங், முரளி விஜய், ரவிச்சந்திரன் அசுவின், தினேஷ் கார்த்திக், சடகோபன் ரமேஷ், விஜய் சங்கர், வாசிங்டன் சுந்தர், முரளி கார்த்திக், சுப்ரமணியம் பத்ரிநாத் மற்றும் லட்சுமிபதி பாலாஜி ஆகியோர் உள்ளனர்.
பள்ளிகள் மற்றும் கல்லூரிகளில் விளையாடும் பிரபலமான விளையாட்டுகளில் ஒன்று வளைதடிப் பந்தாட்டம் (Hockey). சென்னையில் மேயர் ராதாகிருஷ்ணன் அரங்கம் வளைதடிப் பந்தாட்ட அரங்கமாகும. இது சென்னை வளைதடி சங்கத்தின் அனைத்து பிரிவு போட்டிகள், வளைதடிப் பந்தாட்ட உலகத் தொடர்கள் மற்றும் சென்னை சிறுத்தைகள் அணிகளின் அரங்கமாக உள்ளது. குறிப்பிடத்தக்க சர்வதேச வீரர்களில் வாசுதேவன் பாஸ்கரன், கிருஷ்ணமூர்த்தி பெருமாள், எம்.ஜே.கோபாலன், தன்ராஜ் பிள்ளே, ஆடம் சின்க்ளேர் மற்றும் முகமது ரியாஸ் ஆகியோர் அடங்குவர்.
சென்னை ஓப்பன் என்பது ஏடிபி பன்னாட்டு போட்டி 250 தொடர் போட்டியாகும், இதற்கு முன்பு ஆண்டுதோறும் சனவரி மாதம் சென்னையில் உள்ள டென்னிஸ் அரங்கத்தில் 2017 வரை நடைபெற்றது. தற்போது புனேவில் நடைபெற்று வருகிறது. ரமேஷ் கிருஷ்ணன், இராமநாதன் கிருஷ்ணன், விஜய் அமிர்தராஜ், மகேஷ் பூபதி, ராம்குமார் ராமநாதன், பிரஜ்னேச் குன்னேச்வரன், மற்றும் நிருபமா வைத்தியநாதன் ஆகியோர் குறிப்பிடத்தக்க வீரர்கள் ஆவார்.
மயிலாடுதுறை மாவட்டம்

மயிலாடுதுறை மாவட்டம் (Mayiladuthurai district) என்பது தமிழ்நாட்டின் 38 மாவட்டங்களில் ஒன்றாகும். நாகப்பட்டினம் மாவட்டத்தின் மயிலாடுதுறை வருவாய் கோட்டத்தில் இருந்த 4 வருவாய் வட்டங்களைக் கொண்டு தமிழ்நாட்டின் 38-ஆவது மாவட்டமாக மயிலாடுதுறை உருவாக்கப்படும் என்று 24 மார்ச் 2020 அன்று, அன்றைய தமிழக முதல்வர் எடப்பாடி க. பழனிசாமி சட்டமன்றத்தில் அறிவித்தார்.
இதன் மாவட்ட நிர்வாகத் தலைமையிடமாக மயிலாடுதுறை உள்ளது. புதிய மயிலாடுதுறை மாவட்டம் அமைப்பதற்கான அரசாணையை தமிழ்நாடு அரசு ஏப்ரல் 7, 2020 அன்று வெளியிட்டது.
இம்மாவட்டத்தின் எல்லைகளை வரையறை செய்ய 12 சூலை 2020 அன்று சிறப்பு அதிகாரியாக ஆர். லலிதா, இ. ஆ. ப. மற்றும் மாவட்ட காவல்துறை கண்காணிப்பாளராக என். ஸ்ரீநாதா இ.கா.ப. நியமிக்கப்பட்டனர்.
மயிலாடுதுறை மாவட்டம் முந்தைய தஞ்சாவூர் மாவட்டத்தில் ஒரு பகுதியாக இருந்தது. பிறகு நாகப்பட்டினம் மாவட்டத்தில் ஒரு வட்டத்தைப் பிரித்து, மயிலாடுதுறையைத் தலைமையிடமாகக் கொண்டு புதிதாகத் தோற்றுவிக்கப்பட்ட மயிலாடுதுறை மாவட்டத்தை, தமிழக முதல்வர் எடப்பாடி க. பழனிசாமி காணொலிக் காட்சி மூலமாக 28 டிசம்பர் 2020 அன்று சென்னையிலிருந்து தொடங்கி வைத்தார். இப்புதிய மாவட்டமானது, மயிலாடுதுறை மற்றும் சீர்காழி என இரண்டு வருவாய் கோட்டங்கள், மயிலாடுதுறை, சீர்காழி, குத்தாலம் மற்றும் தரங்கம்பாடி என நான்கு வருவாய் வட்டங்கள், 15 குறு வட்டங்கள் மற்றும் 287 வருவாய் கிராமங்களைக் கொண்டிருக்கும்.
இம்மாவட்டம் 2 வருவாய்க் கோட்டங்களையும், 4 வருவாய் வட்டங்களையும், 15 குறுவட்டங்களையும், 287 வருவாய் கிராமங்களையும் கொண்டுள்ளது.
மயிலாடுதுறை மாவட்டம் ஒரு நாடாளுமன்றத் தொகுதியும், மூன்று சட்டமன்றத் தொகுதிகளும் கொண்டது.
குறிப்பிட்டு சொல்லும்படியான தொழிலகங்கள் இவ்வூரில் இல்லையென்றாலும், மக்களின் முதன்மை தொழிலாக விவசாயம் மற்றும் மீன்பிடி தொழில் இருந்து வருகிறது. நகரின் முக்கிய சுற்றுபுற ஊர்களான குத்தாலம், மங்கைநல்லூர், வைத்தீஸ்வரன்கோயில், செம்பனார்கோயில் உள்ளிட்ட சிறுநகர மக்களும் அப்பகுதிகளைச் சுற்றியுள்ள கிராமப்புற மக்களும் வேளாண்மையையே முதல் தொழிலாக மேற்கொள்ளுகின்றனர். காவிரியில் நீர்வரத்து இல்லாத போதும் நிலத்தடிநீர் பாசனம் கைகொடுப்பதால் டெல்டா வட்டாரத்தில் உள்ள ஊர்களில் இன்றும் முப்போகம் விளையும் பகுதியாக இது திகழ்கிறது.ஆண்டு தோறும் சீர்காழி நலம் பாரம்பரிய விவசாய அறக்கட்டளை நடத்தும் மாவட்ட அளவிலான பாரம்பரிய நெல் திருவிழா மிகவும் பிரசித்தி பெற்றது
Hori Habba

Hori Habba, also known as Hatti Habba, Kobbari Hori Competition is a rural sport in which hundreds of trained and decorated draught cattle and bulls are made to run through huge crowds Catchers try to subdue the cattle and snatch away prizes such as copra, cash, gift items tied to them. The sports is practiced mainly in Shivamogga, Haveri and Uttara Kannada districts of the Indian state of Karnataka during the Deepavali festival.
Jallikattu is a similar sport practiced in the Indian State of Tamil Nadu.
Decorated cattle are repeatedly made to run one by one on the predefined track with adequate time interval between any two cattle. For the cattle to win, it shall not loose the copra garland tied around its neck. Cattle with the maximum number of winning runs is awarded. Similarly, catcher who snatches highest copra garlands is awarded.
To begin with, locals form an organising committee. The committee decides on the dates, forms rules and regulations and finalises the awards. Then the information is circulated to the public through handouts, social media (Facebook, WhatsApp) etc. A suitable stretch in and around the village is selected for the run. The stretch is secured on both sides using barricades, tractor trolleys etc. Adequate arrangements are made for the women and kids to sit, watch and cheer the bulls and participants. Adjacent trees, compound walls and terraces too cater as spectator galleries, though many prefers to stand!
Meanwhile, owners of the bulls prepare them well ahead of the season by feeding them with nutritious food. They pamper them, give regular bath to keep them cool. Bulls, no doubt, grow strong and healthy. Owners from nearby areas may even train and familiarise the bulls to the actual track by making it run regularly.
Bull surfing

Bull surfing is a harvest sport race that take place in the village of Anandapally, southern Kerala during the post harvest season. A pair of yoked bulls are sent charging down a football field-sized paddy field soaked in ankle deep water, while their handlers boarded on a wooden plank, hang onto the tail or onto a harness and slide through the mud. The fields are freshly ploughed as the bulls are raced by their handlers.
Bull surfing competitions are common in Kerala where local clubs or landlords offer trophies and cash prizes for races with different categories for speed and style. A pair of oxen is usually managed by a participating unit formed by a handler (the surfing member) and a team of people to assist him. Usually 30 to 50 of these units participate in the race that goes on from morning until dusk. Just like the professional jockeys, these participants are well trained and are experts in managing the oxen during the race. The oxen are specifically fed and trained just for the competition. They are also well groomed and horn polished, so they look their best before jumping in the mud. Most participants begin by holding onto the rope attached to the bulls, and move to hang onto the tail when their surfing begins. The races are performed by one team at a time and there will be several rounds to determine which team took the least time to complete one lap within the field. The villagers gather around these fields while keeping a safe distance and chanting and cheering in excitement.
සිංහල න-ණ ල-ළ බේදය

සිංහල බසේ සංකීර්ණ අවස්ථාවකි. රීති කීපයක් ඇතත් රීති වලට අනුගත නොවන අවස්ථාද ඇත.
න, ණ ලෙස නයනු ශබ්ද දෙකක් ඇති විට, මෙම දෙකෙහිම ශබ්දය පොදුවේ "න ශබ්දය" ලෙස හඳුන්වමු. අහවල් නයන්න යැයි විශේෂ කොට කියන විට "දන්තජ න" හෝ "මුර්ධජ න" (හෝ "මුර්ධජ ණ") ලෙස පවසමු. ල, ළ සම්බන්ධයෙන්ද එම සම්ප්‍රදාය සාමාන්‍යයෙන් යොදා ගන්නවා.
යම් නාමපදයක බහුවචනය ලිවීමට හෝ විශේෂණය ලිවීමට හල් කළ යුතු නම් දන්තජ න ලිවිය යුතුය.
තොරණ යන්නෙහි අගට තිබෙන්නේ මුර්ධජ ණ අකුරයි. ඊට හේතුව තොරණ් ලෙස තොරණ හි බහුවචනයක් සකස් කළ නොහැකි නිසාය. (එහෙත් බොහෝ අය "තොරණ්" යනුවෙන් එහි බහුවචනය ශබ්ද කරනු දැන් දැන් පෙනේ. (පැරණි) ව්‍යාකරණ රීතීන් අනුව නම්, වර්තමාන සිංහල බසෙහි උරුමක්කරුවන් කරන්නේ බරපතල වැරැද්දක් වුවත්, බසෙහි උරුමක්කරුවන්ට කාලයත් සමග බස අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කිරීමට අත්‍යන්ත ශුද්ධ වූ අයිතියක්ද ඇති බව සිහි තබා ගත යුතුය.)
මරණ යනුවෙන්ද වචනයක් තිබෙන අතර, එය මරනවා යන ක්‍රියාවෙන් සකස් කරගත් විශේෂණයක් නොව, නාමපදයකි.
මෙම රීතිය බොහෝවිට පාලි හා සංස්කෘත භාෂාවෙන් සිංහල බසට පැමිණි වචනවලටයි බලපාන්නේ. ඉංග්‍රිසි, පෘතුග්‍රිසි, ලන්දේසි ආදී භාෂාවෙන්ගෙන් පැමිණි වචනවලට මෙම රීතිය යෙදෙන්නේ නැති තරම්ය.
හල් නොකර බහු කරන පද
බහු වචනය නිසා
අතීතයේ සිට මෙම භේදය පැවතියත්, හොඳින් විචාරයට ලක් කළ විට, මෙම භේදය කිසිසේත් අනවශ්‍ය බව පෙනේ. පදරුත් වෙන් කිරීමට නයනු දෙකක් හෝ ලයනු දෙකක් තිබිය යුතු යැයි පැවසීමම අවිද්‍යාත්මකය. ඊට හේතුව මෙයයි. තන යන ශබ්දය ඇසෙන විට එකවර එහි ඇත්තේ තන යන්නද තණ යන්නද කල්පනා කරනු ඇත. තන යනුවෙන් එය ගතහොත් එහි තේරුම කාන්තා පයෝධරය වන අතර, තණ යනු තණකොලයි. එනම්, පදරුත් වෙන් කොට ගැටලුවක් විසඳූ සේයාවක් මෙහි ඇත. එහෙත් මෙම සේයාව මායාවකි. තන යන ශබ්දය ඇසෙන විට, ඉන් තෘෂ්ණාව යන තේරුමත් තිබේ. එවිට, ඇසිය යුත්තේ දැන් තෘෂ්ණාව යන තේරුම සඳහා තන ලෙසද, තණ ලෙසද ලිවිය යුත්තේ කියා. මේ දෙකෙන් කුමක් ලිව්වත් එය තවත් තේරුමක් සමග ගැටෙනු ඇත. එවිට, පදරුත් වෙන් කිරීමට තබා ගත් න-ණ ල-ළ භේදය අනවශ්‍ය බව පෙනෙනවා. තවද, කථන ව්‍යවහාරයේදී න-ණ ල-ළ භේදයක් කිසිසේත්ම නැත. එහෙත් කථනයෙහි එම භේදය ගැටලු ඇති කරන්නේද නැත.
http://tekcroach.blogspot.com/2015/07/blog-post_22.html
මන්ත්‍රී මාළිගය

යාපනය මන්ත්‍රී මාළිගය ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ දක්නට ලැබෙන පැරණි ඉදිකිරීම් අතුරින් එකකි. සිංහල වහරේදී මන්ත්‍රී මාළිගය හෝ රාජමන්ත්‍රී මාළිගය ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ඉදිකිරීම මන්ද්‍රිමනායි ලෙස දෙමළ භාෂාවෙන් ව්‍යවහාර කරනු ලබයි.
ව්‍යවහාරයේ යෙදෙන සංඥා නාම අනූව මෙම ගොඩනැගිල්ල බිසෝවරුන් සඳහා වූ වාසස්ථානයක් සේ විද්‍යාමාන වූවද, ඇතැම් පිරිස් විසින් මෙම ඉදිකිරීම සංගිලියන් රජවරුන්ගේ මාළිගය ලෙස විශ්වාස කරනු ලැබේ. ක්‍රි.ව. 13 සිට 17 වන කාල සීමාව තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ වාසය කල ආර්ය චක්‍රවර්තී රජවරු සිය මාළිගා ගොඩනගාගත් ස්ථාන පිළිබඳව පැහැදිලි සාධක දක්නට නොමැති වීමත්, මන්ත්‍රී මාළිගාව ආසන්නයේ පිහිටි සංගිලියන් තොරණ හා ඊට ඇතුලතින් වූ නටඹුන් සංගිලි රජ මාළිගාවක නටඹුන් විය හැකි බැව් සැළකෙන නිසාත්, එම මතය ගොඩනැගී ඇති බැව් පැවසෙයි. කෙසේ නමුදු මෙම ගොඩනැගිල්ල සංගිලි රාජ පරම්පරාවේ අවසන් ප්‍රභූවරයාට අයත් වන්නට ඇතැයි පොදු පිළිගැනීම වී තිබේ.
මෙම සම්පූර්ණ ගොඩනැගිල්ල මයෝසීන හුණුගල් වලින් නිර්මාණය කොට තිබෙන අතර බිත්ති හුණු බදාමයෙන් කපරාරු කොට තිබේ. ප්‍රධාන පිවිසුමෙහි හා ගොඩනැගිල්ල ඇතුලතෙහි දැකගත හැකි වෘත්තාකාර කුළුණු දකුණු ඉන්දියානු ආභාෂය පෙන්නුම් කරයි. ගොඩනැගිල්ලට ප්‍රවේශවන මාර්ගයේ වම්පස පිහිටි කාමරයට යාබදව පිටතින් පිහිටි කාමරය තුල හුණුගල් භාවිතයෙන් නිමවා ඇති හතරැස් වලක් දැකගත හැකිවන අතර එහි සිට ගොඩනැගිල්ල දෙසට අඩි 4ක පමණ කුඩා දොරටුවක් නිර්මාණය කොට තිබේ. බිංගෙය සේ හැඳින්වෙන එය අතීතයේදී ගොඩනැගිල්ලේ විසූ බිසෝවරු ස්නානය සඳහා යමුනාරි පොකුණ වෙතට ගමන් කිරීමට යොදා ගන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ නමුදු මෙය මාළිගයෙන් පිටවීම වෙනුවෙන් තැනූ රහස් උමං මාර්ගයක් ලෙසද මත පල වී තිබේ.
තොරණ

තොරණ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගතහැකි සංස්කෘතිකමය අගයකින් යුතු ඉදිකිරීමක් වේ.
විහාර මන්දිරවලට ප්‍රවේශ වන ස්‌ථානය සහ එහි ඇතුළු ගර්භය ඉදිකිරීම් අතර මකර තොරණ යන ඉදිකිරීම දැකගත හැකිවේ. ශාන්ති කර්ම අවස්ථාවන්හීදී දෙවොල් තොරණ නිර්මාණය කෙරේ. මීට අමතරව ප්‍රභූන් පිළිගැනීමේදී, විවාහ සහ අවමංගල්‍ය අවස්‌ථාවලදී ගොක්‌ අතු, තැඹිලි, පොල්වලු හෝ කෘතීම මාධ්‍ය ආශ්‍රයෙන් තැනූ තොරණ භාවිත වේ.
බොහෝ විට මකර තොරණ, විහාරස්ථානයකට අැතුල් වන ස්ථානයේ හා බුද්ධ ප්‍රථිමා වටා ඉදිකර තිබෙනු දැකගත හැකිවේ.
මකර තොරණ

මකර රුව සහිත මකර තොරණ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ කැටයම් කලාවේ වාස්තු ශිල්පීය කලා කෞශල්‍යය මොනවට විහිදා දක්වන සුවිශේෂී අංගයක් ලෙස සැළකේ. බොහෝ විට විහාරස්ථානයකට අැතුල් වන ස්ථානයේ හා බුද්ධ ප්‍රථිමා වහන්සේ නමක වටා මකර තොරණ ඉදිකර තිබෙනු දැකගත හැකිවේ.
දෙපසින් මකර රූප දෙකක් යෙදෙන සේ අලංකාර පේකඩ, මල්කම් හා ලියවැලින් සමන්විත වන සේ මකර තොරණ නිමවනු ලැබේ. ප්‍රවිෂ්ඨ ද්වාරවල නිමවෙන ආරුක්කුමය මකර තොරණ මගින් සෞභාග්‍යය, වාසනාව හා එතුලින් ගමන් කරන්නන්ගේ උපද්‍රව අාදිය නිවාරණය වන බව සංකේතවත් කරයි.
මහනුවර යුගයේදී මකර තොරණ විවිධ වෙනස්කම් වලට භාජනය විය. එසේම ප්‍රවිශ්ඨ ද්වාර හැරුණු විට මහනුවර යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා වලට පවා අනිවාර්ය අංගයක් ලෙසින් මකර තොරණ එක්කිරීම සිදුවිය. මෙම යුගයේදී මකර තොරණ මැටි බදාම වලින් පමණක් නොව ලී හා ශෛලමයෙන්ද නිර්මාණය කෙරුණි.
මහනුවර යුගයේ මකර තොරණ වල දෙපස මකරුන් දෙදෙනා කීර්ති මුඛ නම් වූ රෞද්‍ර මුහුණකින් (කිහිඹි මුහුණ) මුදුනදී එකිනෙක සම්බන්ධ වේ. මෙහිදී කීර්ති මුඛ ලෙස හඳුන්වන්නේ හින්දු දේව සංකල්පයේ ඊශ්වර දෙවි බව පැවසෙයි. නායක්කර් වංශික රජවරුන් විසින් ඇරඹුණු විහාරස්ථානවලට, ඊශ්වර දෙවිදුන්ගේ අාරක්ෂාව පතා මෙම කීර්ති මුඛ මුහුණ යොදා අැති බව විශ්වාස කෙරේ. නමුත් තවත් විශ්වාසයකට අනූව වරුණ දෙවියන්ගේ අාරක්ෂාව පතා මහනුවර යුගයේ මකර තොරණ කරවූ බව සඳහන් වේ. වරුණ දෙවිගේ (විෂ්ණු දෙවි) වාහනය මකරා වීමත්, මෙරට බුදු සසුන රැක බලා ගැනීම බුදුන් වහන්සේ විසින් උපුල්වන් දෙවියන්ට පවරනු ලැබුවේය යන විශ්වාසයත් ඊට හේතුවෙන්නට අැතැයි සැළකේ.
තොරණේ දෙපස මකරුන්ගේ හිස වටා විවිධ මෝස්තර දැකගත හැකි අතර මකරුන්ගේ මුඛයෙන් පිටතට පැන නගින ලියවැල් හා සත්ව රූප අාදිය කිහිඹි මුහුණේ මුඛය තුළට යන ආකාරයට නිමවා අැත. මකර තොරණේ දෙපස, පේකඩ, දොරටුපාල රූප හා සිංහ රූප අාදියෙන් සමන්විත වේ. ඇතැම් මකර තොරණවල කිහිඹි මුහුණ දෙපස හිරු සඳු රූපද, දේව රූපද නිර්මාණය කර ඇත. මකර තොරණේ මකරා බොහෝ විට අැතුල් පස ඉහළට සිය මුව අයාගෙන සිටින අයුරින් තිබූවත්, දෙපසට මුව අයා සිටින මකර තොරණද සමහර ස්ථානයන්හී දැකගත හැකිවේ.
රූපාවලිය නම් සංස්කෘත ග්‍රන්ථයට අනූව මකර තොරණේ වූ මකර රූපයේ අඟපසඟ තුළින් සත්ව කොට්ඨාස කිහිපයක අංග ලක්‍ෂණ නිරූපණය වේ. ඒ අනුව මකරාට ඇතකුගේ හොඬවැලක්, සිංහයකුගේ පාද, කිඹුලකුගේ දත්, වඳුරකුගේ ඇස්, ඌරකුගේ කණ්, මත්ස්‍යයකුගේ කඳක් හා ගුරුළෙකුගේ පියාපත්ද පවතී.
ගම්මඩු හා දෙවොල්මඩු ආදී යාගයන් වලදී තොරණ විස්තර ගායනා කිරීමට පළමුව, මකර තොරණ පිළිබඳ ශ්ලෝක සන්න ගායනා කරන බව පැවසෙයි.
අාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතාට අනුව මකර රූප ද්විත්වයෙන් හා කිඹිසි මුහුණෙන් කාලයත් ඉන් විනාශයත් අර්ථවත් කරයි. සත්ව රූ පේළිය, ලියවැල හා පද්මය මගින් සංසාර චක්‍රයත්, මකරාගේ අංගයන්ගෙන් රූප, ගන්ධ, ශබ්ද, රස, හා ස්පර්ශ යන පංච උපාදානස්කන්ධයනුත්, හිරු හා සඳුගෙන් දිවා රාත්‍රීයත්, දේව හා තාපස රූප මගින් පඨවි, ආපෝ, තේජෝ හා වායෝ යන සතර මහා භූතයනුත්, අර්ථවත් කෙරෙන බව පරණවිතානයන්ගේ අදහස වේ.
අානන්ද කුමාරස්වාමි මහතාගේ මතය අනූව මකරා යනු, ජලය සංඛේතවත් කරන්නක් වන අතර එමගින් එය ජීවයේ හරය සමග වූ සහසම්බන්ධතාවය නිරූපණය කරයි.
ජවාරි දේවාලය, ඛජුරාහෝ

ඉන්දියාවේ ඛජුරාහෝවේ ජවාරි දේවාලය යනු හින්දු දේවාලයක් වන අතර, එය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයේ කොටසකි. ක්‍රි.ව. 975 සහ 1100 පමණ කාලය අතරතුර මෙය නිර්මාණය වන්නට ඇත.
මෙම දේවාලය හින්දු දෙවියකු වන විෂ්ණු වෙනුවෙන් පුදකොට ඇත. දේවාලයේ පිහිටි ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව කැඩීගොස් ඇති අතර, එහි හිස දක්නට නොලැබේ. (රූපය බලන්න).
මෙම දේවාලය ඛජුරාහෝවේ නැගෙනහිර පෙදෙසේ පිහිටා ඇත. වාමන දේවාලයේ සිට මීටර 200ක් පමණ දකුණින් පිහිටි මෙය එම දේවාලයේ සිට මැනවින් දර්ශනය වේ.
මෙය මනා-සමානුපාතික ගෘහ නිර්මාණ ලක්ෂණවලින් යුතු ය. මෙහි ගර්භගෘහයක්, අන්තරාලයක්, මණ්ඩපයක් සහ ද්වාරමණ්ඩපයක් දක්නට ලැබෙන මුත්, ප්‍රදක්ෂිණාපථයක් දක්නට නැත. මෙහි අලංකාර මකර තොරණක් සහ ශිඛරයක් (මුදුනේ) පිහිටා ඇත. පිටත බිත්තිය කැටයම් තීරු තුනකින් සමන්විත ය. මෙම දේවාලය ඛජුරාහෝවේ චතුර්භූජ් දේවාලයට සමානත්වයක් පෙන්වයි.
දේවාලයේ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාවේ (විෂ්ණුගේ) හිස දක්නට නොමැති ඇති අතර, එයට හානි වී ඇත.
දේවාලයේ ප්‍රවේශ ද්වාරමණ්ඩපයේ අලංකාර මකර තොරණක් දැකගත හැක. (රූපය බලන්න)
ගර්භගෘහයේ ප්‍රවේශ ද්වාරය මුදුනේ නව-ග්‍රහයන් නිරූපිත කැටයම් දැකගත හැක. නව-ග්‍රහ ප්‍රතිමාවලට අමතරව බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු සහ ශිව යන හින්දු දෙවිවරුන්ගේ රූ ද දැකගත හැක.
දේවාලයේ පිටත බිත්තියේ ප්‍රතිමා තීරු දෙකක් දක්නට ලැබේ. (පින්තූරය බලන්න)
භර්හුත්

භර්හුත් හෙවත් භාරුත් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මධ්‍යම ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි සත්නා දිස්ත්‍රික්කය තුළ පිහිටි ගම්මානයකි. මෙය ප්‍රකට වූයේ එහි වූ බෞද්ධ ස්තූපයෙන් හමුවූ පුරාවස්තූන් නිසායි. භර්හුත් ස්තූපයේ වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ දානපතියා වූයේ ධනභූති රජුයි.
භර්හුත් ප්‍රතිමා ඉන්දීය බෞද්ධ කලාවේ පැරණිතම නිදසුන් අතුරින් එකකි. මේවා අශෝක යුගයේ කලාකෘතිවලින් (ක්‍රි.පූ. 260 අවට) පසුව, සහ සාංචි ස්තූප අංක 2 (ක්‍රි.පූ. 115 අවට ඇරඹි) හි ගරාදියෙහි දක්නට ලැබෙන මුල්කාලීන ශුංග යුගයේ කලාකෘතිවලට මඳ කාලයකට පසුව නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. සාංචි, අමරාවතී ස්තූපය වැනි ස්ථාන හා සැසඳීමේ දී මෙහි වූ පුරාවස්තූන් සාපේක්ෂව හොඳ තත්ත්වයකින් පවතියි. එසේම ප්‍රතිමා විශාල සංඛ්‍යාවක් ද හමුවේ. මෑතකාලීන විද්වතුන් විසින් භර්හුත් හි කැටයම් සහ ගරාදි වැට ක්‍රි.පූ. 125–100 කාලයට අයත් බවත්, සහ නිසැකවම එය සාංචි ස්තූප අංක 2ට පසුව නිර්මාණය වූ බවත් සඳහන් කරනු ලබන්නේ භර්හුත් හි ඇති වැඩිදියුණු වූ කැටයම් ලක්ෂණ නිසායි. මෙහි වූ තොරණ ගරාදි වැට නිර්මාණය කොට මඳ කලකට පසු නිර්මාණය කොට ඇති අතර එය ක්‍රි.පූ. 100–75 පමණ කාලයට අයත් යැයි සැළකේ. අජිත් කුමාර් නම් ඉතිහාසඥයා විසින් පවසන්නේ භර්හුත් ක්‍රි.ව. 1වන සියවසට අයත් බවයි. ඔහු පවසන්නේ භර්හුත් කැටයම් මථුරා කලාවේ කැටයම්, විශේෂයෙන් සෝදස පාලකගේ නම සහිත ප්‍රතිමා සමඟ කලා ලක්ෂණ අතින් සැසඳෙන බවයි. භර්හුත් හි පුරාවස්තූන්ගෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් කොල්කතාවේ ඉන්දියානු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
මුතියංගන චෛත්‍යය

නමුණුකුලත් නමදින ලොව එකම
෴ මුක්තක ධාතු ස්තූපය ෴
ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ සිය බුද්ධත්වයෙන් අටවන වෙසක් පොහොය දා පන්සියයක් රහතන් වහන්සේලා සමඟ කැළණියට වැඩම කළ අවස්ථාවේ ඉන්දික දිව්‍ය පුත්‍රයාගේ ආරාධනාවකට අනුව මුතියංගනයට වැඩම කළ සේක. වර්ථමාන මුතියංගණ සෑය පිහිටි භූමියේ නිරෝධ සමාපත්තියෙන් වැඩවුන් බුදුන් වහන්සේ තම දාඩිය බිඳු, මුතු බවට පත් කළ සේක.
දේවානම්පියතිස්ස රජ දවස දෙතිස් ඵල බෝධියක් රෝපණය කර, මුක්තක ධාතු ( මුතු බවට පත් කළ දා බිඳු ) හා කේශ ධාතු නිදන්පිත කරමින් බුදුන් වහන්සේ නිරෝධ සමාපත්තියෙන් වැඩවුන් පිංබිමේ මුතියංගනය චෛත්‍ය ඉදිකරන ලද බව බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ සමන්ත ප්‍රාසාදිකා අටුවාව හා ථූපවංශය යන මූලාශ්‍රයන් හී සඳහන් ය.
වෙස්සන්තර ජාතකය ඇතුළත් පැතිකඩ සිතුවමක් මුතියංගණ රජමහා විහාරයේ ඇති අතර ඉඩෝර කාලය පැමිණි විට එම සිතුවම පෙරහනයකින් නමුණුකුල කඳු මුදුනට ගෙන යාමෙන් වර්ෂාව ඇති වන බව ජනප්‍රවාදයේ එන විශ්වාසයකි. ඉපැරණි චෛත්‍ය, බෝධිඝරය හා විහාරගෙය යන විහාරාංග වලින් සමන්විත මුතියංගණ රජමහා විහාරයේ මකර තොරණ ඉතා විශේෂ නිර්මාණයකි. හිඳි බුද්ධ රූපයක් හා දෙපස මොණර රූප දෙකකින් යුත් එම සුවිශේෂී මකර තොරණ වෙනයම් ස්ථානයක දකින්නට නොලැබෙන බව නම් විශ්වාස ය. එමෙන්ම මුක්තක ධාතු නිදන්පිත ලොව එකම චෛත්‍ය වන්නේ ද මුතියංගණ සෑ රජුන් ය.
ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ සිටිම මහරහතුන් වැඩසිටි මුතියංගනය පිංබිම අවසන් වරට ප්‍රතිසංස්කරණය වී ඇත්තේ මහනුවර යුගයේදී ය. 1979 වසරේදී පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂක ස්ථානයක් ලෙස නම් කරන මුතියංගනය වෙසක් පෙරහැර කාලයට බොහෝ සේ සංචාරක ආකර්ශනය දිනාගනී.මුතියංගන විහාරය ඉතාමත් සුන්දර වටපිටාවක පිහිටා ඇත.
Pandal

A pandal is a fabricated structure, either temporary or permanent, that is used at many places such as either outside a building or in an open area such as along a public road or in front of a house in India and other neighbouring countries. This canopy or big tent is often used in a religious or other events that gathers people together, such as a wedding, fair, exhibition or festival.
In Hinduism, a pandal is a temporary structure set up to usually venerate the god and goddess such as Ganesha during Ganesh Chaturthi, Krishna during Krishna Janmasthami or the Goddess Durga during Durga Puja, known as puja pandal. Pandals are also used for nonreligious activities. For instance, these tents are put up during cultural programs.
In a ritual unique to Sri Lanka, Vesak thorana pandals are set up during the Vesak festival, with illuminated panels illustrated with episodes from the life of the Gautama Buddha and Jathaka Katha or stories based on Buddhist culture.
The fundamental concept of a Vesak Pandal is a creatively made, massive structure, decorated with a large number of lights and paintings mounted on a huge supporting structure. This supporting structure is traditionally built with Puwak Gasa (Areca nut trees). Creating the structure requires creativity, inventiveness and the high-level expertise of a number of artists and light-system electricians, not to mention funding and planning in advance. The goal is to create a very beautiful and colorful experience. Many different and dedicated groups of experts participating often pass down this work from generation to generation or master to student. With change of time, nowadays Pandols are constructed using Scaffolding, which doesn't require cutting down of "Puwak" Trees as a result.
The most significant part of this display uses simple techniques in an intelligent way to create lighting on the front of the pandal. Most of the time this is a 2D structure.
Pandals are also set up during Gammaduwa (village rebirth) festivals, honouring the goddess Pattini.
Pandal also refers to platforms from which people splash water during the new year celebrations of the Thingyan festival.
A pandal can also be a ceremonial gate, built to welcome visitors.
A city in the Nilgiris district of the state of Tamil Nadu is named Pandalur.
In Bangladesh, Pandals, traditionally known as Shamiana, are used in open field, outside mosques or Eidgahs for Eid prayer, mehfils for Religious and Cultural occasions such as Milad, Mezban and weddings. Each year the national eidgah's entrance gets decorated in a new theme.
Muthiyangana Raja Maha Vihara

Muthiyangana Raja Maha Vihara is an ancient Buddhist temple located in the middle of Badulla town in the Badulla District of Uva Province in Sri Lanka.
Buddhists believe that this site has been visited by Gautama Buddha, and it is regarded as one of the Solosmasthana, the 16 sacred places in the country. On the 8th year after attaining the Enlightenment, the Buddha made his 3rd visit to Kelaniya on the invitation by a king of Naga people named Maniakkitha. During this visit, a local chieftain named Indaka invited Buddha to visit his place in Badulla. At the end of sermons made by Buddha there, Indaka had wanted something to worship in memory of Buddha's visit. The Buddha is said to have given him a few of his hairs and a few drops of sweat that turned into pearls (mukthaka). Indaka had enshrined these sacred hair and pearls in a stupa, believed to be the stupa here. Indaka, the chieftain of then Deva people is now regarded as a deity, reigning the Namunukula mountain range and Muthiyangana Raja Maha Viharaya.
This site is not cited in well known historical chronicles such as Mahavamsa, Bodhi Vamsa or Dhātuvansa but mentioned in the Samantapasadika which is older than the former documentaries. It states, "The Lord Buddha visited this island thrice. Third time He arrived with 500 monks. Being entered into Nirodha Samapatti (attainment of ceasing of feeling and perception) He stayed here...", turning the site into most sacred religious one for the Buddhists. This is also regarded as one of 32 Buddhist religious sites wherein the saplings bred from Anuradhapura Jaya Sri Maha Bodhi have been planted.
King Devanampiya Tissa (307 - 266 BC) further developed the original stupa and turned the site into a temple complex. Thereafter King Jettha Tissa I (266 - 276 AD), King Dhatusena (459-477 AD), King Vijayabahu I (1055–1110 AD) and King Parakramabahu I (1153–1186 AD) have renovated the stupa.
The site consists of (a) Thorana (b) Makara thorana (c) Main image house (d) Center image house (e) Sath sathi viharaya (f) Statue of deity Indaka (g) Statue of Maithri Bodhisathva (h) Stupa and (i) Bo trees (Bodhi).
This thorana (pandol) is at the entrance to the temple. It has six levels and Makara (dragon) is visible on the second level.
This has been built at the entrance to the main image house.
There are two image houses – main and center. Ancient appearance of these two buildings has been vanished due to refurbishment in 1960's and 1970's.
The present stupa was constructed with the height of 65 feet (19.8 m) and diameter of 270 feet (82.3 m) on the ruins on ancient one in 1956.
There are four Bo trees (Bodhi) remaining in the temple. One is named after Maliyadeva Thera, a disciple believed to be the last one who had attained the state of Arhant in Sri Lanka. Another Bo tree is called Ananda bodiya as it had been brought from Jetavana monestey in Sravasti in India wherein a Bo tree with the same name still remains. Another Bo tree which remains in this site has been considered as it originated from Jaya Sri Maha Bodhi and planted by King Devanampiya Tissa.
An attractive procession (Perahera) will be held at site annually.
Lankatilaka Vihara

Lankatilaka Vihara (Sinhala: ලංකාතිලක විහාරය, romanized: laṁkātilaka vihāraya, Tamil: இலங்காதிலக விகாரை, romanized: Ilaṅkātilaka vikārai) is a Buddhist temple situated in Udunuwara of Kandy, Sri Lanka. It is located on Daulagala road approximately 4 km (2.5 mi) away from Pilimatalawa junction and a few kilometres from the buddhist temple, Gadaladeniya Vihara. It is considered the most magnificent architectural edifice created during the Gampola era.
The history of the temple goes back to the 14th century. According to historical reports this temple was built during the time of King Bhuvanekabahu IV, who reigned from 1341 to 1351 A.D. He entrusted the construction of this temple to his Chief Minister named Senalankadhikara, who successfully finished the works of this temple. The architecture of the temple was designed by a South Indian architect named Sathapati Rayar. According to Professor Senarath Paranavithana, Sathapati Rayar designed this temple using Tamil Pandya sculptors brought from Tamil Nadu in Hindu style. in the 13th century, Polonnaruwa era and also with other Dravidian and Indo Chinese architectural patterns.
The vihara buildings have been built on a natural rock called Panhalgala Rock. Among the buildings, the image house possesses characteristically outstanding architectural features, embellished with traditional Sinhalese sculptures. According to the facts recorded in the Lankatilake copper plaque, this image house was constructed as a four-storied mansion with a height of eighty feet, but today only 3 stories can be seen. The walls and the ceiling of the image house have been adorned with the Kandyan era paintings and sculptures.
Rock curved inscriptions found in the temple premises with both Sinhala and Tamil sections, proclaim about the initiators and the facilities gifted to this temple by the kings. According to historian K. Indrapala, the temple inhibits the longest Tamil inscription found in Sri Lanka, which suggests that the pre-colonial kingdoms used Tamil alongside Sinhala as official languages.
The image house of the Lankatilaka is enriched with six devales. The gods: Upulvan; Ganapathi; Saman; Vibhishana, Kataragama deviyo and Kumara Bandara are worshipped here. Kumara bandara is believed to be the deity, who protects the Lankatilaka vihara.
Michelle Dilhara filmography

Michelle Dilhara is a Sri Lankan actress, presenter and a philanthropist. She has appeared in over Fifteen teledramas. This is a list of roles performed by Michelle Dilhara.Currently she holds the record for the most likes on a Facebook post in Sri Lanka. She became popular as Podi Patharakari (Sinhala: පොඩි පත්තරකාරී) in Salsapuna Teledrama on Sirasa TV.
Hasiru Thorana

Hasiru Thorana (pronunciation transl. The leaf bunting) is a 1970 Indian Kannada language drama film directed by T. V. Singh Thakur and written by Sundaramma. It stars Rajkumar, Udaykumar and Bharathi Vishnuvardhan. The film was released under Sri Indira Movies banner and produced by Y. Anantharama Rao. The soundtrack composed by Upendra Kumar was well received upon release.
The music of the film was composed by Upendra Kumar and lyrics for the soundtrack written by R. N. Jayagopal and G. V. Iyer.
గాంధీ జయంతి

అక్టోబరు 2న భారతదేశంలో గాంధీ జయంతి సందర్భంగా జాతీయ శెలవును జరుపుకుంటారు. ఈ రోజు జాతిపిత మహాత్మా గాంధీ జన్మదినం. భారత దేశపు మూడు ప్రకటిత జాతీయ శెలవులలో ఇది ఒకటి. (తక్కిన రెండు - స్వాంతంత్ర్య దినోత్సవం, రిపబ్లిక్ డే)
2007 జూన్ 15 న ఐక్య రాజ్య సమితికి చెందిన సాధారణ సభ అక్టోబరు 2ను "ప్రపంచ అహింసా దినం" గా ప్రకటించింది.
భారత దేశంలో నాయకులు, విద్యార్థులు ఈ రోజున ప్రార్ధనలు, మహాత్మునికి నివాళులర్పించటం జరుగుతూ ఉంటుంది. గాంధీ సమాధిని ఉంచిన రాజ్ ఘాట్ (కొత్త ఢిల్లీ) లో ఈ వాతావరణం మరీ ఎక్కువ. వేడుకల్లో ప్రార్ధనా సమావేశాలు, వివిధ నగరాల్లో కళాశాలలు, ప్రభుత్వ సంస్థలు, సామాజిక, రాజకీయ సంస్థల స్మృత్యర్ధక సమావేశాలు ఎక్కువగా జరుగుతాయి. పాఠశాలల్లో శాంతి, అహింస, స్వాతంత్ర్య సాధనలో గాంధీ కృషి గురించి చిత్రలేఖనం, వ్యాసరచన పోటీలు పెట్టి బహుమతులు అందిస్తారు. గాంధీ జ్ఞాపకార్ధం అతను అమితంగా ఇష్ట పడిన రఘుపతి రాఘవ రాజారామ్ గీతాన్ని పాడుతారు. గాంధీని అనుసరించే వారు ఈ రోజున మాంసాహారం ముట్టుకోరు.
జాతిపిత మహాత్మాగాంధీ 150వ జయంతి సందర్భంగా 2018 అక్టోబరు 2న హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో సత్యపథం కార్యక్రమం నిర్వహించారు.
టీవీ నారాయణ

డా.టీవీ నారాయణ రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో విద్య, సామాజిక రంగాలల్లో సుపరితుడైన వ్వక్తి. తెలంగాణా స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొని జైలు శిక్ష అనుభవించారు. పాఠశాల అధ్యాపకుడుగా జీవితం ఆరంబించిన వీరు పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సభ్యుడి స్థాయికి ఎదిగారు.
టీవీ నారాయణగా ప్రసిద్ధి చెందిన తక్కెళ్ల వెంకట నారాయణ 1925, జూలై 26న వెంకయ్య, నర్సమ్మ దంపతులకు సికింద్రాబాదు సమీపంలోని బొల్లారంలో జన్మించారు. మాజీ మంత్రి టి.ఎన్.సదాలక్ష్మి వీరి భార్య. టీవీ నారాయణ సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గానికి చెందిన వారు.
ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం బొల్లారం రెసిడెంట్ స్కూల్లో జరిగింది. నిజాం కళాశాలలో బి.ఎ. గణిత శాస్త్రము చదివిన వీరు బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆంగ్లంలో ఎం.ఎ. పట్టా పొందారు. వీరు నిత్య విద్యార్థిగా వుంటూ తన 71 వ ఏట కర్ణాటక విశ్వవిద్యాలయం నుండి పి.హెచ్.డి పట్టాను పొందారు. వీరు అనేక సామజిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొని వెనుకబడిన వర్గాల అభివృద్ధికి బందు సేవా మండలి స్థాపించారు. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు చదివారు.
నారాయణ రాజకీయ కార్యకలాపాలు హిందూత్వకు దగ్గరగా ఉండడంతో రజాకార్లకు టార్గెట్‌గా మారారు. ఇదే సమయంలో స్వామి రామానంద తీర్థతో కలిసి పనిచేశారు. రజాకార్ల నుండి తప్పించుకోవడానికి అండర్‌గ్రౌండ్‌కు వెళ్ళారు.
1954లో హైదరాబాద్‌లో ఇన్‌స్పెక్టర్ ఆఫ్ స్కూల్స్‌గా పనిచేశారు. బోర్డ్‌ఆఫ్ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్ కార్యదర్శిగా ఉద్యోగం చేశారు. 1974లో సిటీ కాలేజ్ ప్రిన్సిపాల్‌గా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విద్యాశాఖలో డిప్యూటి డైరెక్టర్‌గా రిటైరై 1974-80 మధ్యకాలంలో పబ్లిక్‌సర్విస్‌ కమిషన్‌ సభ్యుడిగా పనిచేశారు.
ఉపాధ్యాయుడిగా ఖమ్మం, జనగామ, జోగిపేట, సూర్యాపేట, నిజామాబాద్‌ తదితర ప్రాంతాల్లో పనిజేశారు. మాజీ డిజిపి పేర్వారం రాములు, మాజీ మంత్రులు పొన్నాల లక్ష్మయ్య, సంతోష్‌రెడ్డి, ముకుందరెడ్డి తదితరులందరికి విద్యను బోధించారు.
నారాయణ 20 వరకూ పుస్తకాలు రచించారు. వాటిలో కొన్ని:
నల్గొండ మహాత్మా గాంధీ విశ్వవిద్యాలయం కార్య నిర్వాహక మండలి సభ్యుడిగా, ఆర్య ప్రతినిధి సభ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా, భాగ్యనగర్ ఖాది కమిటీ ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు.
టివి నారాయణ 2022, జనవరి 11న హైదరాబాదులోని కేర్ ఆస్ప‌త్రిలో మరణించాడు.
జాతీయ ఇ-పాలన ప్రణాళిక

భారత ప్రభుత్వ జాతీయ ఇ-పాలన ప్రణాళిక ప్రధానోద్దేశాలలో ముఖ్యమైనవి: సరైన పాలన, సంస్థాగత పద్ధతులను తయారుచేయడం, మౌలిక సదుపాయాలేర్పాటు, పాలసీల తయారీ, ఇంకా కేంద్రంలో, రాష్ట్రాలలో లక్ష్యాధార ప్రాజెక్టులను అమలుచేయడం, సమీకృత ప్రజాసేవలను, పాలనకై వ్యాపార వాతావరణాన్ని ఏర్పాటుచేయడం. దీని 27 లక్ష్యాధార ప్రణాళికలు, 8 విభాగాలకు 2006 మే 18 న ప్రభుత్వ అనుమతి లభించింది .
ఎన్.ఇ.జి.డి పౌరులకు, వివిధ వ్యాపారాలకు ప్రభుత్వ సేవలను మెరుగ్గా అందించాలనే లక్ష్యంతో ప్రారంభించిన జాతీయ ఇ-పరిపాలన ప్రణాళిక ఈ క్రింది సిధ్దాంతాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది: “సామాన్య మానవుడికి నివసించేచోటే ఉమ్మడి సేవా కేంద్రాలద్వారా అన్ని ప్రభుత్వసేవలూ అందించేటట్లుగా చూడాలి. ఆ సేవలు సామాన్య మానువుడి ప్రాథమిక అవసరాలు, అతను భరించగలిగే ఖర్చుతో తీరేలా సమర్ధవంతంగా, పారదర్శకంగా, విశ్వాసయోగ్యమైనవిగా, నమ్మకంగా అందించాలి.”
దీని ద్వారా ఇ-పాలన సేవలన్నీ పౌరులకు అందుతాయి. ఒక కంప్యూటర్, ప్రింటర్, స్కానర్, నిరంతరాయంగా విద్యుత్శక్తి ఉపకరణము, వైర్లెస్ సంపర్క వ్యవస్థ వుంటాయి. విద్యావినోద పరికరాలు, దూర ఆరోగ్య వ్యవస్థ ఉపకరణాలు, పెద్ద తెర వ్యవస్థ కూడా వుంటాయి. దీనిని ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు భాగస్వామ్య పద్ధతిలో నిర్వహిస్తారు. గ్రామీణ స్థాయి వ్యవస్థాపకుడు క్రింది స్థాయిలో, సేవా కేంద్ర ఏజెన్సీ మధ్యస్థాయిలో, పేర్కొనబడిన రాష్ట్ర ఏజెన్సీ పై స్థాయిలో వుంటాయి. వీటిని దేశంలోని సుమారు 600 000 గ్రామాల్లో ఏర్పాటు చేస్తారు. దీనికోసం నాలుగేళ్లలో 5742 కోట్లు ఖర్చవుతుంది. కేంద్రం 856 కోట్లు, రాష్ట్రాలు 793 కోట్లు ఖర్చు చేస్తాయి.
ఇది కేవలం వివిధ ప్రభుత్వశాఖలమధ్య సంపర్కానికి తయారు చేసిన కంప్యూటర్ నెట్వర్క్. దీని ద్వారా జిటుజి (G2G), జిటుసి (G2C) సేవలు అందుతాయి. దీనికోసం 3334 కోట్లు ఖర్చవుతాయి. (మార్చి 2005 అంచనాలు). రాష్ట్ర ముఖ్య పట్టణంతో, జిల్లా ముఖ్య పట్టణాలు, మండల కేంద్రాలు, కనీసం 2MBPS తో సంపర్కం చేస్తారు.
ప్రతి వ్యక్తి సమాచారం, రాష్ట్ర డాటా సెంటర్లులో వుంచబడుతుంది. 2010-2011 నాటికి ఇవి పని చేస్తాయి. ఐదేళ్లలో 1623 కోట్లు ఖర్చవుతుంది.
జూన్ 17

జూన్ 17, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 168వ రోజు (లీపు సంవత్సరములో 169వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 197 రోజులు మిగిలినవి.
జూన్ 16 - జూన్ 18 - మే 17 - జూలై 17 -- అన్ని తేదీలు