Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia

Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia (Tulisan Jawi: جابتن بومبا دان ڤڽلامت مليسيا) merupakan satu agensi bomba dan penyelamat di Malaysia. Perkataan "bomba" dalam Bahasa Melayu dipinjam daripada perkataan Portugis "bombeiros".
Perkhidmatan bomba di Malaysia bermula pada tahun 1883 melalui penubuhan Skuad Bomba dan Penyelamat Negeri Selangor yang diketuai oleh H.F.Bellamy dan 15 anggota. Pada tahun 1946 sebaik sahaja tamat Perang Dunia Kedua, Perkhidmatan Bomba Malayan Union (MUS) ditubuhkan dengan Flight Lt. W.J Gerumandi sebagai Pengarah Perkhidmatan Bomba Malayan Union. MUS berpengkalan di Kuala Lumpur.
Perkhidmatan Bomba Malaysia disatukan sebagai sebuah jabatan diperingkat persekutuan dan penyatuan Bomba dan Penyelamat di Negeri-negeri Persekutuan pada 1hb Januari 1976. Penyatuan ini meletakkan Perkhidmatan Bomba Malaysia dibawah Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia. Ini diikuti oleh perkhidmatan Bomba Pulau Pinang, Kuala Lumpur dan Melaka pada 1hb Januari 1977. Pada 15hb Mei 1981, perkhidmatan Bomba Sabah dan Sarawak telah disatukan. Justeru, mulai pada saat itu, organisasi ini dikenali secara rasmi sebagai Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia (JPBM)
Pada 8hb Januari 1997, Jemaah Menteri telah bersetuju perubahan nama Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia kepada Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia dimana pada 21hb Febuari 1997, YAB Perdana Menteri Malaysia Dato' Seri Dr. (sekarang Tun) Mahathir Mohamad dengan rasminya telah mengumumkan dan melancarkan pertukaran nama, logo dan bendera Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia di Genting Highlands. Mulai pada detik itu, jabatan ini dinamakan semula dan dikenali sebagai Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia.
Bendera JBPM dibahagikan kepada 2 bahagian; segitiga merah dengan puncak jabatan dan jalur kuning-biru di segi tiga yang lain.
Merah melambangkan keberanian tinggi di kalangan pemadam kebakaran dalam garis tugas semasa operasi kebakaran dan penyelamatan untuk negara.
15 garis kuning dan biru bermakna terdapat 15 api dan jabatan menyelamat negeri.
Jalur kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada pelanggan dan pihak berkepentingan dalam arah perkhidmatan bertaraf dunia dan juga mencerminkan kesetiaan kepada Raja dan negara.
Jalur biru melambangkan air yang digunakan sebagai medium untuk memadamkan kebakaran dan menekankan kebersihan alam sekitar semasa menjalankan operasi kecemasan
Bulan sabit dan bintang bermakna bahawa nilai-nilai Islam dan nilai-nilai moral diserap ke dalam budaya jabatan.
Helmet dan kapak silang bermaksud keselamatan kepada kakitangan jabatan yang menyediakan perkhidmatan profesional.
Tiga bijirin bunga berlapis berlapis disusun sembilan dalam dua lingkaran yang melambangkan sembilan Monarki Negara, keupayaan jabatan untuk melaksanakan Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 dan juga kemakmuran bangsa.
Halangan cengkerang merupakan jabatan yang menjalankan kerja penyelamatan.
Warna merah melambangkan keberanian yang tinggi, manakala kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada masyarakat.
Seksyen 5 (1) & (2) Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 (Akta 341) menetapkan bahawa tugas-tugas Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia adalah seperti berikut:
JBPM boleh selain daripada tugasnya di bawah subseksyen (1), melaksanakan apa-apa tugas lain yang diamanahkan kepadanya oleh undang-undang atau yang dipegang oleh menteri untuk dilaksanakan.
Terdapat lima kampus Akademi Bomba dan Penyelamat Malaysia (ABPM) (English: Fire and Rescue Academy of Malaysia; FRAM) yang merangkumi:
ABPM menawarkan kursus di peringkat sijil dan diploma dalam bidang kebombaan dan penyelamatan.
ABPM mempunyai Unit Pancaragam dan ditempatkan di ABPM Wilayah Tengah.
Pada 4 Mei 2014, Kerajaan Malaysia telah menubuhkan semula Perkhidmatan Bomba Bantuan (English: Auxiliary Fire Service) sempena sambutan Hari Bomba Antarabangsa di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur. Penubuhan semula itu dirasmikan oleh Timbalan Perdana Menteri ketika itu, Tan Sri Muhyidin Yassin. Dari segi sejarah, Perkhidmatan Bomba Bantuan pertama kali ditubuhkan pada tahun 1940. Kemudian, selepas Perang Dunia II, mereka diserap ke dalam perkhidmatan bomba biasa.
Terdapat beberapa perbezaan antara Bomba Bantuan dan Bomba Sukarela. Anggota Bomba Bantuan (English: Auxiliary Fire Officer; PBB) dilatih secara rasmi di ABPM, manakala Anggota Bomba Sukarela menerima latihan mereka di balai bomba negeri dan daerah. Anggota Bomba Bantuan dikawal oleh Akta Perkhidmatan Bomba 1988 dan menerima elaun daripada kerajaan. Anggota Bomba Sukarela tidak menerima elaun daripada kerajaan tetapi merupakan sukarelawan rakyat yang berkhidmat sebagai sebahagian daripada Pasukan Bomba Sukarela yang berpangkalan di Balai Bomba Sukarela yang dibayar oleh komuniti setempat mereka. Mereka dilindungi melalui insurans yang dibayar oleh Kerajaan Malaysia. Sebelum ini didaftarkan dan ditadbir oleh Pendaftar Pertubuhan, Anggota Bomba Sukarela kini akan didaftarkan dan ditadbir terus oleh Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia selepas Parlimen meluluskan Akta Perkhidmatan Bomba (Pindaan) 2018.
Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela (English: Volunteer Fire and Rescue Force) menjejaki sejarah mereka kembali ke 1883. Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela moden telah ditubuhkan pada tahun 1987 dan dilindungi di bawah Seksyen 62 (1) (CA) Akta Perkhidmatan Bomba 1988. Setiap Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela mempunyai balai bomba, trak bomba, dan peralatan sendiri, yang biasanya ditaja oleh industri tempatan.
Peranan utama Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela adalah untuk melaksanakan operasi memadam kebakaran dalam komuniti mereka. Sekiranya berlaku kecemasan kebakaran dalam komuniti mereka, sukarelawan adalah yang pertama di sana untuk mengawal jika tidak memadamkan kebakaran. Peranan kedua mereka adalah menjadi penghubung antara JBPM dan komuniti setempat mereka. Di samping itu, mereka diberi kepercayaan oleh JBPM untuk menyebarkan kesedaran berkaitan keselamatan kebakaran.
Selepas gempa bumi Sabah yang berlaku pada 5 Jun 2015 menjejaskan Ranau dan Gunung Kinabalu, satu pasukan khusus Mencari dan Menyelamat Gunung (English: Mountain Search and Rescue; MOSAR) telah dibentuk daripada Jurupandu Gunung Kinabalu Taman Sabah pada 23 Jun 2015. Dalam satu majlis di Balai Bomba Ranau, 20 Jurupandu Gunung Kinabalu telah dilantik sebagai Anggota Bomba Bantuan dan dilantik sebagai ahli pengasas MOSAR. Majlis itu dirasmikan oleh Menteri Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan ketika itu, Datuk Abdul Rahman Dahlan.
MOSAR mengambil tempat di kalangan unit penyelamat pakar Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, termasuk Pasukan Operasi Taktikal dan Menyelamat Khas Malaysia (English: Special Tactical Operation and Rescue Team of Malaysia; STORM) dan Pasukan Pelbagai Kemahiran (English: Multi Skill Team; MUST).
JBPM mula menggunakan 'Very Dark orn Flower Blue' untuk pakaian seragam rasmi mereka sejak tahun 1997. Sebelum ini, kakitangan JBPM memakai seragam kerja warna Khaki.
Seragam jaket bulu biru dipakai oleh semua jajaran JBPM semasa tugas rasmi manakala versi seragam berwarna biru dipakai semasa perbarisan kehormatan.
Pakaian ini digunakan untuk menjalankan tugas khas, operasi menyelamat dan operasi lain yang tidak melibatkan kebakaran. Pakaian ini juga boleh dipakai apabila melakukan kerja harian di balai bomba atau urusan rasmi di mana penggunaannya adalah seperti yang diarahkan.
Kakitangan JBPM dan Pasukan Bomba Bantuan dianugerahkan dengan beret merah dengan lapisan hitam di belakang lambang itu setelah mereka menamatkan latihan kebakaran dan penyelamatan asas mereka di FRAM.
Untuk Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela, ia berbeza bergantung kepada keadaan. Di Kedah, para sukarelawan memakai beret merah dengan lapisan merah di belakang simbol JBPM di Pulau Pinang, mereka memakai beret merah yang sama dengan pasukan biasa tetapi tanpa lapisan hitam. Kadet Bomba memakai beret biru laut biru sebaliknya.
Pakaian kalis api ini dipakai semasa operasi bomba dan latihan yang melibatkan api. Pakaian ini juga boleh dipakai semasa perarakan rasmi jika diarahkan.
Terdapat beberapa warna pakaian operasi Bomba. Oren dipakai oleh anggota bomba biasa, kuning dipakai oleh anggota bomba sukarela dan hitam dipakai oleh Pegawai JBPM (pangkat dari Penolong Penguasa Bomba ( PPgB ) kepada Ketua Pesuruhjaya Bomba ( KPjB )).
Sumber: Senarai pangkat
Senarai bintang dan pingat kebesaran bomba :