Burns Supper

Burns Supper ("Koan Burns") a reer e saozneg eus ul lid pouezus-bras e Bro-Skos a vez dalc'het bep bloaz en enor da vuhez hag oberennoù ar barzh skosat Robert Burns (1759-1796). Burns Nicht ("Nozvezh Burns") a reer anezhañ e skoteg ; Burns Night, Robert Burns Day, Rabbie Burns Day a lavarer ivez e saozneg. Dalc'het e vez peurliesañ e-tro ar 25 a viz Genver, an deiz ma voe ganet ar barzh, met da forzh peseurt deiziad er bloaz e c'hellont bezañ aozet er bed a-bezh.
Diouzh an hengoun skosat e vez kaset al lid a-fed sonerezh ha pred, hag oberennoù Robert Burns a vez dibunet a-hed an noz.
D'ar Yaou 21 a viz Gouere 1796 e varvas Robert Burns ; pemp bloaz rik goude e varv, d'ar Meurzh 21 a viz Gouere 1801 e voe aozet ar Burns Nicht kentañ e Burns Cottage, ti genidik ar barzh en Allmhaig ("Alloway" e saozneg), gant mignoned dezhañ. Eno e vez dalc'het bep bloaz abaoe. En hevelep bloavezh e voe krouet e Grianaig ar Burns Club kentañ, hag a zo oberiant c'hoazh. Gant e izili e voe aozet kentañ Burns Supper ar c'hlub d'ar Gwener 29 a viz Genver 1802, pa grede dezho lidañ ganedigezh o haroz ; e 1803 avat e kavjont e parrez Inbhir Àir e voe ganet d'ar Yaou 25 a viz Genver 1759 : tro-dro d'an deiziad-se neuze e vije dalc'het al lid hiviziken – lod tud a enor ar barzh meur tro-dro da zevezh e c'hanedigezh, lod all er gra da hini e varv, met kement a dizh a vez gant an holl bepred.
War an ton bras pe en un doare siouloc'h e vez kaset pep koan ; bepred koulskoude e vez saouret un haggis hengounel a lakaer da ziskenn gant bannac'hoù whisky skosat eus an dibab kent displegañ forzh oberennoù digant barzh broadel Bro-Skos ; gant ur soner pìob mhór e vez kaset al lid, pa vez unan, ha lakaet an dud da zañsal mar fell dezho. Burns Suppers furmel, evel aozet gant Burns Clubs pe Saint Andrew's Societies, a vez dalc'het hervez ul lidadur hag a zo heuliet er bed a-bezh.
Tonioù skosat sonet gant ur biniaouer peurwisket er c'hiz skosat a zegemer an dud, betek ma vo prest an taolioù evit ar gouvidi da azezañ outo. Pa ne vez biniaouer ebet e skigner sonerezh hengounel Bro-Skos er sal.
Pa vez staliet an dud e vezont degemeret gant pennaozer ar Burns Supper, a ginnig pep kouviad ha kouviadez d'ar re all kent dibunañ roll ar festoù.
Gouse-se e vez kemennet ar pred dre ur c'hras anvet Burns' Grace at Kirkcudbright, pe Selkirk Grace ivez, hag a zo bet lakaet war anv ar barzh petra bennak ma ne gaver roud ebet anezhi en e oberennoù :
War-lerc'h ar bedenn e vez servijet ur soubenn skosat : Scotch broth (kig dañvad, heiz, karotez, irvin, pour], kaol, perisilh), cock-a-leekie (kig yar, kig-sall, pour, prunev ha geotennoù) pe c'hoazh Cullen skink (hadok, ognon, laezh, amanenn, dienn, patatez flastret, muskadez ha perisilh).
Da heul an digor-pred e sav pep den diouzh taol da zegemer an haggis hag a zo degaset gant ar c'heginer pe ar geginerez ; ambrouget e vez ar meuz betek an daol gant son ar pìob mhór. Unan eus kanaouennoù Robert Burns a vez sonet : Scots Wha Hae pe A Man's a Man for A' That alies, a-wechoù ur meskaj tonioù a anver Rabbie Burns' Medley pe The Star o' Rabbie Burns. Pa vez azezet an dud dirak an haggis, kaser(ez) al lid a zibun ar varzhoneg Address To A Haggis (1791) :
Goude ar varzhoneg e vez servijet ur bannac'h whisky ha savet yec'hedoù d'an haggis. Neuze ez azez ar bodad ouzh taol evit saouriñ ar meuz, a vez kinniget gant ur yodenn avaloù-douar (tatties) hag irvin (neeps). Keuz skosat (caboc, crowdie, dunlop, orkney, stewart) a vez servijet kent an dibenn-pred, a c'hall bezañ gwestell evel crannachan (flamboez, malzennoù kerc'h, dienn, whisky) pe tipsy laird (flamboez, alamandez, whisky, laezh, dienn, vioù). Scotch whisky eo an died nemetañ a vez penn-da-benn d'ar pred, ha dour (skosat) mar bez ret.
Gant ar bannac'h kafe e vez prezegennoù a-zivout ar barzh ha yec'hedoù. Kaser(ez) a lid a gas da soñj ar gouvidi lod eus darvoudoù buhez Robert Burns ha displegadennoù a-zivout an oberenn-mañ-oberenn. Barzhonegoù a vez displeget pe ganet. Goude-se e vez savet yec'hedoù da Goun Zivarvel ar Barzh Meur.
War-lerc'h ar yec'hedoù e tistag ur gwaz ur brezegenn diwar-benn ar merc'hed, Address to the Lassies. E deroù hengoun ar Burns Suppers e veze trugarekaet ar merc'hed o devoa fardet koan ; hiziv an deiz e vez komzet diwar-benn ar merc'hed en un doare hollek, fentus alies hogen doujus bepred. Holl wazed ar bodad a ev ur bannac'h whisky gant yec'hedoù d'ar merc'hed.
Goude ar prezegennoù e vez kanet oberennoù ha dibunet barzhonegoù Robert Burns, gant kouvidi pe gant arbennigourien a beder a-ratozh d'al lid. A-wechoù e vez oberennoù bet skrivet gant barzhed skoseger a zo bet levezonet gant Robert Burns ; barzhed nann-skosat a c'hall bezañ pedet da zibunañ pe ganañ oberennoù eus o broad, gant spered Robert Burns bepred. Diouzh c'hoant (ha stad) ar berzhidi eo padelezh Burns Nicht.
E dibenn ar Burns Supper e vez ur brezegenn drugarekaat. Goude-se e sav an dud diouzh taol, e joentront o daouarn hag e kanont Auld Lang Syne (1788) da glozañ al lid.