davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Kabudayan Jawa

Kabudayan Jawa ya iku kabudayané wong Jawa, salah sawijining golongan ètnis ing Indonésia, lan minangka pérangan saka kabudayan Indonésia. Kabudayan Jawa punjere ana ing wewengkon Provinsi Jawa Tengah, Ngayogyakarta lan Jawa Wétan ing Indonésia. Amarga akèhé migrasi wong Jawa kang manéka warna, kabudayan Jawa uga bisa ditemokaké ing wewengkon liya ing donya, kaya ta ing Suriname (kanthi 15% saka populasiné iku turunan wong Jawa), ing wewengkon kapuloan Indonésia kang luwih amba, Kap Melayu, Malaysia, Singapura, Walanda, lan nagara liya. Wong turunan Jawa kang migrasi gawa akèh kabudayan Jawa kang manéka warna jinisé, kaya ta musik gamelan, beksa tradhisional, lan wayang kulit .
Migrasiné wong Jawa menyang sisih kulon, gawé anané kabudayan Jawa pasisir kang beda saka kabudayan Sunda dharatan ing Jawa Kulon. Minangka golongan ètnis kang paling gedhé, kabudayan Jawa wis mrebawani pulitik Indonésia uga kabudayan Indonésia. Bab iki biyasa dikenal minangka prosès Javanisasi.
Kempul

Kempul iku salah sijiné perangkat gamelan Jawa sing ditabuh kanthi cara digantung kaya racaké perangkat gong. Kempul iki cacahé gumantung saka larasé (pelog lan slendro, nanging kadhang kala ora komplit. Saben laras sléndro lan pelog nduwéni 6 utawa 10 kempul.
Dhapuré kaya gong nanging ukuran luwih cilik, rainé rata lan pérangan tengah ana pêncuné, ukuran diameter umum kira-kira 45 cm.
Kempul ngeto'ake swara sing luwih dhuwur tinimbang gong, kempul sing ukurane luwih cilik swarane luwih dhuwur manèh.
<references>
Ladrang

Ladrang iku jinising gendhing Jawa sing nganggo kasusun saka 32 keteg (thuthukan).
Ladrang iku mèmper karo ketawang kajaba papat (ora loro) nongan minangka siji gongan. Uga mèmper karo lancaran, kajaba luwih rendhet separoné, lan kempyang dimainaké ing antarané saben beat saka lancaran.
Dhasar wangun gendhing iki wujud siklus kanthi urutan kaya mangkéné:
Cathetan: p minangka thuthukan kempyang, T ketuk, P kempul, N kenong, lan G thuthukan bebarengan saka gong ageng karo kenong. Aksara tandha nuduhaké wela, ya iku jedah ora nganggo kempul. Mula saka iku, gong dithuthuk sapisan, kenong nuthuk kaping papat, kempul kaping pindho, ketuk kaping pindho, lan kempyang kaping pindho. Kendhang lumrahé nganggo gaya kendhang kalih.
Akèh ladrang duwé rong pérangan, ya iku ompak lan ngelik, sing saben pérangan lumrahé dipungkasi siji gongan. Ladrang bisa dimainaké ing irama apa waé kajaba ing irama lancar.
Tuladhan pangetrapan kempyang, kethuk, kempul, kenong lan gong ing ladrang Pangkur slendro pathet 9.
Katrangan: p= kempyang, t= kethuk, P= kempul, N= kenong, G= gong. Angka nuduhaké tabuhan balungan (slenthem lan demung)
Srepeg

Ing musik utawa karawitan sajeroning gamelan Jawa, srepeg iku siji wangun gendhing nalika ngiringi pagelaran wayang.
Tata wanguné ya iku:
ing ngendi kaloro larikan dimainaké bebarengan, lan T nuduhaké thuthukankethuk, P thuthukan kempul, lan N thuthukan kenong. Kenong lan kempul tansah mainaké seleh.
Gongané nduwèni dawa sing béda-béda, miturut patheté. Suwuk bisa dipungkasi ing ngendi waé sajeroning siklus iki, miturut aba-aba saka kendhang utawa kepyak. Wangun mélodhis srepeg iku cetha, amarga dumadi saka seleh ganti gumanti karo not sacedhaké.
Irama srepeg iki racaké cepet lan dimainaké ing irama lancar.
Ayak-ayakan

Ayak-ayakan manawi wonten ngèlmu karawitan inggih punika gendhing ingkang wujudipun setengah beraturan kanthi titenan jumlah gong-gonganipun boten temtu, saha dawaning gong-gongan boten tumata, nanging sistem ungelipun ricikan kethuk, kenong, saha kempul tetep saha tumata, inggih kethuk wonten ing sabetan itungan kapisan saha kaping tiga saben gatra, kenong wonten sabetan kaping kalih saha sekawan wonten ing saben gatra, kempul wonten sabetan.
Kempul

A kempul is a type of hanging gong used in Indonesian gamelan. The kempul is a set of pitched, hanging, knobbed gongs, often made of bronze, wood, and cords. Ranging from 19 to 25.4 cm (7.5 to 10.0 in) in diameter, the kempul gong has a flat surface with a protruding knob at the center and is played by hitting the knob with the "soft end of a mallet." "The wooden mallet used has a ball shape head with heavy padding on a short wooden handle. The number of kempul gongs present in a gamelan ensemble varies but, "although there can be two to ten kempul on one separate rack, it is common to have five kempul hanging on the same rack as the Gong ageng and gong siyem" (two larger gongs).
"Generally, the instruments in a gamelan orchestra may fall into the following three functional categories:
"Instruments in the first category include large and medium hanging gongs (Gong ageng and gong suwukan), small hanging gongs (kempul), large standing gongs (kenong), and a pair of small standing gongs (kethuk-kempyang)." "The role of the kempul is to divide the nongans, which are the contents of each part between strikes of a kenong."
"In the middle of the gamelan, the 'skeletal' melody called the balungan is played on bronze metallophones. The balungan is puntuated by the larger gongs (gong and kempul) and horizontally-mounted gongs (kenong, kethuk, and kempyang) at the back of the gamelan." "The kempul, a middle voice gong, punctuates half way to the mid-points of the metric cycle, which is played by the kenong (the kettle gongs)." In all the central Javanese traditions, the pieces known as Ayak-ayakan, Srepegan, and Sampak are united by a single relationship between kempul and kenong: one kempul beat coinciding with every second kenong beat."
"There are two racks of gongs in a gamelan orchestra because of the two gamelan scales or laras." "These two tuning systems are called slendro and pelog, thus the full gamelan is actually a double set. Usually the slendro set faces the front and the pelog set the side." The two sets are never played simultaneously. "The slendro tuning consists of five notes per octave and the five intervals consist of small and medium steps. The pelog has seven pitches per octave"
"In the older ensembles of east Java, one usually finds only one kempul, tuned to a pitch 6 or pitch 5, and one Gong ageng, with no siyem or gong suwukan. Following the augmentation of ensembles in central Java over the last century, however, the east Javanese have added one or two siyem and three or four kempul for each tuning system in many ensembles."
Gamelan Gadhon

A gamelan gadhon is an ensemble consisting of the 'soft' instruments of the Javanese gamelan. This can include rebab, gendér, gendér panerus, voice, slenthem, suling, siter, gong, kempul, kenong, and kendhang.
The rebab, a two-stringed fiddle, is the melodic leader of the ensemble. The rebab player signals changes between sections of a piece, and to a new piece.
The gendér is a tube-resonated metallophone with fourteen keys suspended by string above metal tubes. The gendér plays improvisatory patterns called cengkok which link one seleh note to the next. Each pattern can be played in many ways and the musician chooses how to play each one at the time, according to the style of the piece, the pathet, the irama, and other musical considerations.
The slenthem is a low-pitched tube-resonated metallophone played with a large padded mallet held in one hand, with the other hand is used for damping the ringing key as a new key is sounded. The melodic framework of a piece, sometimes called the balungan, is played on the slenthem.
The kendhang, two-headed drums played with the hands, control the tempo of the music and signal changes in irama. Different drums are used according to the style of the music; some lively and others more restrained. The kendhang player usually begins and ends on the ketipung and kendhang ageng, switching to more elaborate patterns on the medium-sized ciblon drum.
The gongs — kempul (small hanging gongs) and kenong (large horizontal gongs) — act as structural markers and punctuate the form, depending on the type of piece being played. The gong ageng (large gong) marks the end of each of the largest melodic phrases; these are called gongan, and a piece can have one or several of these.
Several other instruments can also be included: the gambang (xylophone), suling (end-blown bamboo flute), and siter (plucked stringed instrument). Vocal parts called gerong (for male singers) or sindhen (for female singers) can be added in certain sections of pieces, as can alok, vocal cries that accent certain parts of the form or melody.
Kenong

The Kenong is a musical instrument of Indonesia used in the gamelan. It is a kind of gong and is placed on its side. It has the same length and width. Thus, it is similar to the bonang, kempyang, and ketuk, which are also cradled gongs. Kenongs are generally much larger than the aforementioned instruments. However, the kenong has a considerably higher pitch. Its sound stands out because of its unique timbre. The kenong sticks are taller than that of the bonang. The kenong is sometimes played by the same player as the kempyang and ketuk.
Most of the instruments in the gamelan 'family'. are originally from Java, Indonesia but spread to Southeast Asia.
The kenong usually has a specific part in the colotomic structure of the gamelan, marking off parts of a structure smaller than a gongan (the space between each strike of the gong). The interval of each part between strikes of a kenong is called a nongan. In a fast, short structure these can only last a second or so; in a longer gendhing, particularly in a slow irama, they can last several minutes. There are usually two or four nongans in a gongan.
Kenongs are usually in sets of one for each note, although sometimes other notes can be substituted for any missing notes. A full gamelan would include sets for slendro and pelog. The boxes (rancak) for the kenong are usually for one or two; these are then put in a line or curve surrounding the player. There are generally more of them than there are kempuls, as all gamelan structures require kenong but not necessarily kempul.
Безалкохолна напитка

Безалкохолна напитка е наименованието на негазирана или газирана напитка, не съдържаща алкохол.
Водата е основата на повечето от напитките, консумирани от човека. Като самостоятелна напитка се използва чистата питейна вода, която може да бъде от природни източници или обработена: изворна, чешмяна, трапезна или минерална вода. В Германия е разпространена селтерска вода.
Напитки на основата на мляко, предимно краве, овче, козе, биволско, конско и камилско:
Соковете са течности от плодове и зеленчуци или напитки с тяхното добавяне. Известни са като натурални сокове, фрешове, нектари и компоти. Неферментиралият гроздов сок е известен в България с името шира̀. В Русия също се срещат често:
Традиционно топли се консумират следните напитки:
Първообразът на безалкохолната газирана напитка е създаден през 1770 г. от английския химик Джоузеф Пристли (Joseph Priestley), който насища дестилирана вода с въглероден двуокис. Друг англичанин – Джон Мервин Нуут, подобрява техниката на своя предшественик, изобретявайки машина за газиране и я предлага за комерсиална употреба в аптеките.
Изработването на безалкохолната газирана напитка се състои в газиране на водата и смесване с други субстанции и се извършва в няколко етапа:
Мента (напитка)

Ментата е алкохолна напитка от рода на ликьорите, разпространено в България.
Обикновено алкохолното съдържание е около 25%. Това е традиционно питие в България – сред най-популярните и обичани алкохолни питиета. Днес в търговските мрежи се продава „бяла“ (безцветна) и традиционната зелена напитка (чийто цвят може да е естествен резултат от накисването на сухи листа от мента в алкохол от зърнени култури за няколко седмици или от добавяне на оцветители).
Първоначално е произвеждана от естествени продукти, сред които листата на корсиканската мента, а приготвянето на напитката е включвало филтриране на течността и добавяне на захар на финала.
Мастика

Мастиката е високоалкохолна анасонова спиртна напитка. Консумира се силно охладена. Съгласно българската нормативна база мастиката е „спиртна напитка с минимално алкохолно съдържание 47 об. %, която е получена чрез ароматизиране на етилов алкохол от земеделски произход с анетол, изолиран чрез ректификация на етерични масла от звездовиден анасон (Illicium verum), зелен анасон (Pimpinella anissum), резене (Foeniculum vulgare) или от друго растение, което съдържа същия основен ароматен компонент в количество не по-малко от 2,5 g/l, захар не по-малко от 40 g/l, с добавяне или без добавяне на дъвково масло и/или ароматен дестилат и има специфични органолептични характеристики.“
При добавяне на вода към мастиката цветът ѝ се променя в матовобял, защото разтворимостта на анетола намалява. По същата причина при силно охлаждане анетолът кристализира. Популярен е коктейлът от мастика и мента, познат като „облак“ (към това съчетание е възможно да се добави и течна сметана).
Други напитки с вкус на анасон (анетол) са гръцкото „узо“, френските „перно“, „рикар“, „пастис“, испанското „анисадо“, италианската „самбука“, турската „йени ракъ“ (съответстваща по-скоро на българската анасонлийка).
Много хора мислят, че напитките с анасон са на практика еднакви. Истината е, че те са много подобни, но съществуват минимални технологични различия в малки примеси, които създават минимални разлики между различните видове питиета.
Въпреки приликите си, мастиката не трябва да се бърка с традиционната за България анасонова ракия (анасонлийка), която е класически дестилат на ракия (вид ракия, каквито са различните плодови ракии като сливова, крушева, гюлова (от трендафил)), но включващи анасон.
Мътеница (напитка)

Мътеницата (или мàтеница, бутаница, някъде се среща и наименованието мътàн) е млечна напитка, подобна на айряна, традиционна в България.
Получава се при процеса на домашно извличане на масло от полу-ферментирало мляко, започнало леко да се пресича. Приготвя се най-вече от краве мляко, но има и козя, овча или биволска мътеница. За разлика от айряна, мътеницата има малко по-гъста консистенция и наличие на по-голям процент масленост.
Съхранява се на хладно място. Прясната мътеница има леко сладък вкус. След като престои ден-два обаче, вече започналият процес на ферментация продължава и мътеницата добива леко кисело-резлив вкус.
В миналото консумирането е било широко разпространено, особено в летните месеци. В наше време напитката е изместена от айряна поради индустриализирането и увеличаването на дела на градското население.
В западните страни мътеницата се извлича от прясно мляко и по-често от концентрирано мляко, чрез биене. Тази операция дестабилизира млечната емулсия, агломерирайки маслените глобули на млякото, които формират маслото от което остава течност, съставена от серума на млякото и остатъци от мембраните на мастните глобули (сферички). Мътеницата запазва концентрация на комплексни липиди от 1600 мгр/литър.
Мътеницата може да се произведе от маслено олио. В такъв случай тя има по-висока концентрация на липиди.
Както и млякото, мътеницата може да се трансформира на суха смес, която съдържа 4 до 12 % мазнини, от които една трета са фосфолипиди и други полярни мазнини. На сухо и хладно място тази смес може да се съхрани до 6 месеца.
В някои райони, мътеницата се прави, след като се смесят кисело и прясно мляко, до получаването на сладко-кисела смес с гъстота на боза.
В Родопите мътеницата се нарича бърканица и се прави по следния начин: Издоява се млякото (най-често козе, но може и краве или биволско мляко). Суровото мляко не се вари, а се поставя в чист съд на хладно и тъмно място и в него не се слага никаква закваска. В продължение на няколко дни млякото се самоподквасва и съсирва. Съсиреното мляко се разрежда с вода и се бърка (бие) с дървено бутало в специален дървен съд. След биене от млякото се отделя маслото, а останалата млечно кисела напитка се използва за пиене.
Рецепта за направа на мътеница
Георги Богданцалиев

Георги Василев Богданцалиев е български политик от Кюстендил.
Роден е през 1894 година в град Кюстендил в семейството на известния кюстендилски търговец на спиртни напитки Васил Богданцалиев и внук на Стоян Богданцалията. Завършва основното си образование в родния си град и после Софийското военно училище. В Първата световна война (1915 – 1918) се сражава на Южния фронт и е награден с орден „За храброст“ IV степен, а след войната завършва право в София. През 1924 година е един от учредителите на Националлибералната партия. На 28 феруари 1926 година е избран за съветник в настоятелство на Гевгелийското благотворително братство. Кмет на Кюстендил от 12 март 1932 година до 25 май 1934 година. През време на неговото кметуване се отпуска безвъзмездно общинско място от 300 m² на дружеството „Птицевъд“. Продължава работата по разширяване на градския водопровод. Премества се зеленчуковият пазар от площада при Съдебната палата, по-късно площад „1 май“.
Чорба

Чорба (на турски: çorba от араб. شوربة‎ – шорба) е вид ястие, приготвено чрез термична обработка на месо, зеленчуци, риба и др., подобно на супа.
За разлика от супите чорбите се запържват (с мазнина, червен пипер и брашно за сгъстяване и овкусяване) няколко минути преди да е готово ястието.
Думата произхожда от персийски, в България се счита за привнесена от тюркски език (çorba), като в българския език има много оригинално персийски/древноирански думи според една от версиите за произхода ни. Традиционно ястие на Балкански полуостров и сред тюркските народи.
Напоследък все по-често чорбата се третира като специфична балканска и ориенталска супа.
Това е свързано с европеизирането и глобализирането на кулинарните традиции, при които всички течни предястия (или ястия) се наричат супи, а наименованията на специфичните национални се разглеждат като различни варианти (рецепти) за супи. Българите и балканските народи обаче все още правят разлика между супи и чорби, и все още спазват традиционната езикова конвергенция, при която двете храни се разглеждат като различни по вид предястия.
Отношението към това дали супата, и в частност – чорбата – е така нареченото първо ястие според българските, балкански и източни традиции, или предястие, какъвто е американският, а напоследък и „проевропейският“ възглед все още е равнозначно. Няма установена норма.
Традиционалистите, възприемат супата като първо блюдо от обедно ястие. Неологистите, настояват, че ястие е само основното блюдо (или комбинация от блюда), а всички предхождащи са предястия, включително течните такива (супи, бульони, чорби).
Готварство

Готварството представлява изкуство за приготвяне на храната за консумация. Понятието често се използва в по-тесен смисъл като топлинна обработка на храната с цел да се промени нейния вкус, структура, изглед или хранителни качества. С овладяването на огъня преди хиляди години, готвенето се е превърнало в широко разпространена черта на всички култури.
Освен думата готварство, широка употреба има и думата от латински произход кулина̀рия (culinaria), която носи по-специфичния смисъл на готварство, издигнато до степен на изкуство.
Кулинарията носи отпечатъка на епохата и съответната култура, в която се практикува. Представата за кулинарията еволюира с постиженията на науката и техниката и се съобразява както с условията на средата (наличните на пазара хранителни продукти), така и с валидните за текущия момент предписания на науката за храненето.
През последното столетие е осъществен огромен напредък по отношение на производството, транспорта, съхранението и приготовлението на хранителната продукция в световен мащаб. Днес почти навсякъде по света има достъп не само до местната кухня, но и до образци на чуждестранната кулинарна традиция. Най-разпространени са националните кухни на Китай, Япония, Италия и Мексико. Отделно от това кулинарията търпи еволюция, тъй като освен към хранително-вкусовите качества на ястията се предявяват и все по-високи претенции към техния естетичен външен вид и трайност.
Сред основните тънкости на кулинарното изкуство са:
Аперитив

Аперитивът е спиртно питие, което се консумира преди ядене с цел стимулиране на апетита. Често се поднася с малка порция храна, като маслини и ядки. Думата идва през френски от латински: „aperire“, „отварям“.
Аперитивът се появява за първи път през 1786 когато Антонио Бенедето Карпано произвежда в Торино вермута. Културата на аперитива се развива в края на 19 век в Европа. Преди 1900 г. и в САЩ е било нещо обикновено храненето да започва с аперитив. Въпреки това, има сведения, че тази практика е съществувала още по времето на Древен Египет.
Няма точно определен вид алкохол, който винаги да се ползва за аперитив, макар че често използвани за целта са ликьорите. Един от най-разпространените аперитиви е шерито, но тази практика варира в географско отношение. Например в Гърция, традиционният местен аперитив е узото, във Франция друга анасонова напитка – пастис, а в Чехия – бехеровка. Популярни са горчивите на вкус аперитиви.
Във Франция ритуалът по храненето включва не само аперитив, но и дижестив, който най-често също е ликьор или силен алкохол. Предназначението му е да спомогне по-бързото усвояване на храната.
Традиционният аперитив в България е ракията, която също така може да се използва и за дижестив.
На български език аперитив може да означава и заведение за сервиране на аперитиви.
Смесена напитка

Смесените напитки е смес от различни продукти, обикновено напитки за консумация.
Смесените напитки се делят най-общо на алкохолни и безалкохолни, и на топли и студени.
Други типични съставки за смесени напитки са цели плодове, мед, сосове или кремове, подправки. Някои видове като флип съдържат сурово яйце. В зависимост от съставките, смесените напитки имат различни предназначения: да тонизират или да отпускат, да възбуждат апетита (аперитиви) или да служат за приятен финал на храненето.
В повечето случаи съотношенията на продуктите в рецептата за смесена напитка трябва стриктно да се спазват. Ако не са дадени изрични указания, редът на смесването им е без значение. За приготвянето им се използват смесителни (барови) чаши, шейкъри и специални лъжици. На коктейлите обикновено се дават екзотични имена и се придава привлекателен вид с украшения като чадърчета, резенчета лимон, портокал или други плодове. Някои коктейли се поднасят фламбирани, т.е. съдържащото се най-отгоре им малко количество високопроцентов алкохол се запалва преди консумация.
Сред най-известните коктейли са Блъди Мери, Дайкири, Ег-ног, Космополитън, Куба Либре, Маргарита, Мартини, Мохито, Пиня колада, Ръсти нейл.
Зелен лимон

Зелен лимон, наричан още лайм и по-рядко лимета, е названието на няколко различни цитруса, имащи формата на лимон, зелени до жълти на цвят, 3 до 6 см в диаметър и често асоциирани с лимона.
Най-често срещани на пазара зелени лимони са малкият, жълтеникав кий лайм (Citrus aurantifolia) и по-големият, зелен персийски лайм (Citrus × latifolia). Други видове зелен лимон са мандаринов лайм (Citrus limonia), кафиров лайм (Citrus hystrix), различните австралийски лаймове, испански лайм (Melicoccus bijugatus), див лайм (Adelia ricinella), сладък лайм (Citrus limetta), палестински сладък лайм (Citrus limettioides), и мускусен лайм (X Citrofortunella mitis)
Зеленият лимон и по-точно неговият сок се използват в питиета, като например лаймада (по подобие на лимонада). По време на Кримската война британските власти закупуват 238 000 галона сок от лайм и от лимон, благодарение на които успяват да предотвратят разпространението на скорбут сред войските. Често сокът от лайм е купуван от Сицилия. Съдържал е 10% алкохол, което е позволявало по-дългото му съхранение.
Алкохолните коктейли с лайм включват джин с тоник, маргарита, мохито и Куба либре, а много други напитки могат да се гарнират с тънък резен зелен лимон.
Обикновено със зелен лимон се консумира текилата. Бирата често се сервира със зелен лимон в Мексико, както и в някои други страни. Сокът от лайм се използва и в някои безалкохолни напитки.
В готварството зеленият лимон е ценен както заради киселостта на сока си, така и заради аромата на кората си. Използва се в тако и пай с лайм, традиционен десерт от Флорида. Често се използва в мексиканската кухня. Освен това листата на кафировия лайм се използват в ястия в страни от Югоизточна Азия, например в Индонезия, Лаос, Камбоджа и Тайланд. Използването на изсушени зелени лимони като аромат е типично за персийската кухня.
За защита от скорбут през 19 век моряците всеки ден взимали цитруси като лайма. По-късно е открито, че този техен положителен ефект се дължи на съдържанието на витамин C в тях.
Екстракти от зелен лимон често се използват в парфюми, почистващи продукти и в ароматерапията.
AFABLE (Association For A Better Lime Experience) е създадена през 2002. Тази организация се стреми да популяризира зеления лимон в ежедневното готвене. Членовете на AFABLE вярват, че зеления лимон е най-ароматният и вкусен цитрус.
Според СТО Мексико е произвело почти 12% от лимоните и зелените лимони в света през 2005, следвано от Индия, Аржентина, Иран и Бразилия.
Малц ликьор

Малц ликьор (на английски: Malt liquor), е термин използван в Северна Америка, с който се обозначава както отделен американски стил бира, така и (в някои щати) въобще всяка силна бира с алкохолно съдържание над 5 об.%. В някои части на Канада понятието „малц ликьор“ (на френски: Liqueur de malt) се използва за обозначаване на всички малцови напитки като цяло.
Малц ликьорът е силна бира – лагер или ейл, с тъмнозлатист до кехлибарено-червен цвят. Докато типичната бира се прави предимно от ечемичен малц, вода и хмел, при малц ликьорите се използват и други по-евтини съставки, като царевица, ориз, или декстроза, както и други специални добавки. Използването на тези съставки, води до получаване на бири с по-високо алкохолно съдържание. Тези бири са склонни да бъдат малцови – т.е. леко сладки и не много горчиви.
Объркващото и непоследователно използване на термина „малц ликьор“ се дължи до голяма степен на различните разпоредби в американските закони за алкохолните напитки, действащи в различните щати. В някои щати, понятието „малц ликьор“ се отнася до всяка алкохолна напитка, направена от ферментирало зърно и вода; в тези щати дори безалкохолната бира може да се нарече и безалкохолен малц ликьор. В някои щати продукти с надпис „бира“ трябва да бъдат под определено алкохолно съдържание, като тези марки, които надвишават това количество, трябва да бъдат етикетирани като „малц ликьор“. Докато обикновената бира средно за САЩ е с алкохолно съдържание около 5 % об., малцовите ликьори варират обикновено от 6 до 9 % об.
Терминът „малц ликьор“ е документиран за първи път в Англия през 1690 г. като общ термин, обхващащ както бирата в стил лагер, така и ейловете. Първото споменаване на термина в Северна Америка се появява в патент, издаден от правителството на Канада на 6 юли 1842 г., до пивоварната G.Riley за „един по-добър метод за варене на ейл, бира, портер, и други малцови ликьори“.
Известни марки малц ликьори в САЩ са Colt 45, Сt.Ides, Mickey's, Steel Reserve, Hurricane, King Cobra и Olde English 800, но самия стил бира се появява за първи път през 1948 г., когато се появява марката „Clix“. Първата популярна марка малц ликьор в САЩ е „Country Club“, която е пусната на пазара през 1950 г. от пивоварната M. K. Goetz Brewing Company в Сейнт Джоузеф, щата Мисури.
Поради различните американски разпоредби, регулиращи пазара на бира в САЩ, много европейски бири, с по-високо съдържание на алкохол, са принудени също да се етикират като „малц ликьори“, за да се разпространяват на американския пазар – пр. „Löwenbräu Original“, „Carlsberg Elephant“, „Biere du Boucanier Red Ale“, „Samichlaus Bier“, които в родните си страни се етикират по различен начин.
1 век

1 век започва на 1 януари 1 г. и свършва на 31 декември 100 г. Първа година и съответно първи век показват началото на новата ера (съкратено „н.е.“). Преди 1 (първи) век от н.е. е 1 век преди н.е. (1 век пр.н.е.), защото няма нулева година и нулев век.
Първият век се счита за част от класическата античност. През този период Европа, Северна Африка и Близкия изток попадат под нарастващото господство на Римската империя, която продължава да се разширява, включително като завладява Британия по времето на
император Клавдий (43 г. сл. Хр.). Реформите, въведени от Август по време на неговото дълго управление, стабилизират империята след сътресенията от гражданските войни от предходния век. По-късно през века Юлио-Клавдиевата династия, основана от Август, приключва със самоубийството на Нерон през 68 г. сл. Хр. Следва прочутата Година на четирима императори, кратък период на гражданска война и нестабилност, който е прекратен от Веспасиан, девети римски император и основател на династията на Флавиите. Като цяло първият век се помни като част от златната епоха на Римската империя, която се радва на просперитет и завоевания през този период.
През I век се появява християнството.
Китай продължава да бъде доминиран от династията Хан, въпреки четиринадесетгодишното прекъсване от династията Син при Уан Ман. Управлението на Хан е възстановено през 23 г. Столицата е преместена от Чанган в Луоян.
Фалкън-1

Фалкън-1 (на английски: Falcon 1) представлява космическа ракета-носител, разработена от частната американската компания SpaceX. Тя е частично ракета за многократно използване, първата степен, на която след отделянето си се приводнява в океана и може да се използва отново. Първите три изстрелвания на Фалкън-1 завършват с неуспех, като първата степен е била силно повредена. Четвъртото изстрелване на 28 септември 2008 г. е успешно, с което Фалкън-1 става първата частно-финансирана космическа ракета извършила полет в околоземното пространство. След петия полет ракетата е изведена от употреба, като нейното място заема нейната надградена версия Фалкън-1е.
БНТ 1

БНТ 1 е първата национална обществена телевизионна програма в България. Излъчва актуални предавания, свързани с обществеността, филми, сериали, български и чужди продукции, спортни събития от Лига Европа, Зимни спортове, Световно първенство по футбол.
Първото официално предаване на Българската телевизия е осъществено на 7 ноември 1959 г. Това е прякото излъчване на 7-ноемврийската комунистическа манифестация от площад „9 септември“ (днес „Александър Батенберг“). Официалното откриване на телевизията в България е на 26 декември 1959 г. в София. От 1964 г. към Министерството на културата е създадена Главна дирекция „Българска телевизия и радио“. През 1971 г. радиото и телевизията в България са обособени в Комитет за телевизия и радио, част от структурата на изпълнителната власт. От 1977 г. Българската телевизия и Българското радио придобиват статут на самостоятелни юридически лица към Комитета за наука, изкуство и култура. През 1986 г. двете медии отново са обединени в Комитет за телевизия и радио към Министерския съвет. На 6 март 1990 г. Деветото обикновено народно събрание приема решение за временния статут на Българската телевизия и Българското радио, съгласно което двете организации се обособяват като самостоятелни институции. От 1 юни 1992 г. телевизията придобива наименованието Българска Национална Телевизия, Първа програма се казва „Канал 1“, а Втора програма – „Ефир 2“. „Ефир 2“ излъчва до 31 май 2000 г., а от 2 май 1999 г. БНТ излъчва сателитната програма за българите в чужбина „ТВ България“. От лятото на 2005 г. Канал 1 се излъчва експериментално в цифров формат DVB-T в ефира на София на 64. канал в дециметровия обхват. От 1 юни 2016 година програмата на канала започва официално излъчване в HD формат на картината.
Програмата на БНТ 1 се излъчва в страната чрез 20 основни предавателя и над 700 ретранслаторни станции, предимно в метровия телевизионен обхват. Програмата се излъчва от всички кабелни телевизионни мрежи в България, а също се предава и чрез сателит на територията на Европа, много от предаванията могат да се гледат и в уеб сайта на телевизията. Програмата се предава и свободно в Интернет. От 2011 г. БНТ си връща загубените през 2008 г. права за излъчване на Първенството на България по футбол, заедно с ТВ7 и БТВ Екшън. Каналът предава и други спортни събития като Лига Европа, Евро 2012, Световно първенство по футбол, Евро 2016, Олимпийски игри и други. От март 2012 година БНТ1 се излъчва предимно във формат на картината 16:9, а от 19 май 2016 г. минава към HD излъчване.
List of fermented milk products

Fermented milk products or fermented dairy products, also known as cultured dairy foods, cultured dairy products, or cultured milk products, are dairy foods that have been made by fermenting milk with lactic acid bacteria such as Lactobacillus, Lactococcus, and Leuconostoc. The fermentation process increases the shelf life of the product while enhancing its taste and improving the digestibility of its milk. There is evidence that fermented milk products have been produced since around 10,000 BC. A range of different Lactobacilli strains has been grown in laboratories allowing for many cultured milk products with different flavors and characteristics. These bacteria allow the production of many fermented milks such as cheese, yogurt, kefir, butter Most of the bacteria needed to make these product thrive under specific conditions, meaning that the right environment is crucial to the making of the fermented products.
Many different types of cultured milk products can be found around the world including milk, cheese, yogurt, other cultured dairy foods, ice cream and more.
* Streptococcus lactis has been renamed to Lactococcus lactis subsp. lactis
వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్

వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ (ఆంగ్లం: Vivekananda Rock Memorial), అనేది భారతదేశంలోని తమిళనాడులోని కన్యాకుమారి తీరంలో ఒక రాతి ద్వీపంలో ఉన్న ప్రసిద్ధ స్మారక చిహ్నం, ప్రసిద్ధ పర్యాటక ఆకర్షణ. వవతురై ప్రధాన భూభాగంలో 500 మీటర్ల దూరంలో ఉన్న రెండు రాళ్లలో ఒకదానిపై స్మారక చిహ్నం ఉంది. ఇది 1970లో స్వామి వివేకానంద గౌరవార్థం నిర్మించబడింది, అతను శిలపై జ్ఞానోదయం పొందాడని చెబుతారు. పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి వేదాంత, యోగా యొక్క భారతీయ తత్వాలను పరిచయం చేయడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించిన ప్రఖ్యాత భారతీయ తత్వవేత్త, ఆధ్యాత్మిక గురువు స్వామి వివేకానంద గౌరవార్థం దీనిని నిర్మించారు.
మెమోరియల్ రెండు ప్రధాన నిర్మాణాలను కలిగి ఉంటుంది. మొదటిది వివేకానంద మండపం, ధ్యాన మండపం అని పిలువబడే ధ్యాన మందిరంతో కూడిన పెద్ద హాలు. ఈ గది 1892 డిసెంబరులో స్వామి వివేకానంద ధ్యానం చేసి ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానోదయం పొందిన ప్రదేశం. ధ్యాన మండపం వివేకానంద జీవితం, బోధనలను వర్ణించే వివిధ కుడ్యచిత్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
రెండవ నిర్మాణం శ్రీపాద మండపం, ఇందులో "శ్రీపాద" అని పిలువబడే పాదముద్ర లాంటి శిల ఉంది. కన్యాకుమారి దేవత ధ్యానంలో నిలబడి ఉన్న పవిత్ర ప్రదేశంగా ఇది నమ్ముతారు. శ్రీపాద మండపంలో కన్యాకుమారి అమ్మన్‌కు అంకితం చేయబడిన మందిరం కూడా ఉంది.
వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ చేరుకోవడానికి, సందర్శకులు ప్రధాన భూభాగం నుండి రాతి ద్వీపానికి పడవలో ప్రయాణించాలి. ఈ ప్రయాణం బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రం, హిందూ మహాసముద్రం యొక్క సంగమం యొక్క సుందరమైన దృశ్యాన్ని అందిస్తుంది.
వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ ఒక ప్రసిద్ధ పర్యాటక ఆకర్షణ మాత్రమే కాదు, స్వామి వివేకానంద అనుచరులకు, ఆయన బోధనలపై ఆసక్తి ఉన్నవారికి ఒక ముఖ్యమైన యాత్రా స్థలం కూడా. ఇది ప్రపంచం నలుమూలల నుండి వచ్చే సందర్శకులకు ప్రతిబింబం, ధ్యానం, ఆధ్యాత్మిక పునరుజ్జీవన ప్రదేశంగా పనిచేస్తుంది.
స్వామి వివేకానంద ప్రపంచ మతసమ్మేళన ప్రసంగం

స్వామి వివేకానంద భారతదేశానికీ, హిందూ మతానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ 1893 సెప్టెంబరు 11న చికాగోలో మొదటి ప్రపంచ మత సమ్మేళనంలో చేసిన ప్రసంగం సుప్రసిద్ధమైనది. స్వామీ వివేకానంద 1893 ప్రపంచ మత సమ్మేళనానికి భారత దేశానికీ, హిందూ మతానికి ప్రాతినిధ్యం వహించారు. 11 నుంచి 1893 సెప్టెంబరు 27లో నిర్వహించిన ఆ సమ్మేళనం మొదటి ప్రపంచ మత సమ్మేళనం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు మతాల ప్రతినిధులు ఈ సమ్మేళనంలో పాల్గొన్నారు. వివేకానంద చేసిన ఈ చరిత్రాత్మక ప్రసంగంలో ప్రియమైన అమెరికా సోదర సోదరీమణులారా (మై డియర్ బ్రదర్స్ అండ్ సిస్టర్స్ ఆఫ్ అమెరికా) అని సంబోధిస్తూ ప్రారంభించడంతోనే శ్రోతలను ఆకట్టుకున్నారు. సాధారణంగా లేడీస్ అండ్ జంటిల్మన్ అన్న సంబోధనకు అలవాటు పడ్డ వారిని, ఈ పిలుపులోని ఆత్మీయత ఆకర్షించింది. ఆయన సందేశానికి, వాక్పటిమకూ, నిజాయితీతో కూడిన సంభాషణకు అక్కడి ప్రతినిధులు ఆకర్షితులయ్యారు. అమెరికన్ పత్రికలు సైతం వివేకానందుని వ్యక్తిత్వం, సందేశాన్ని ప్రశంసించాయి.
1893 సెప్టెంబరు 11న పర్మినెంట్ మెమోరియల్ ఆర్ట్ ప్యాలెస్ (ప్రస్తుతం ఆర్ట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ షికాగో) లో వరల్డ్ కొలంబియన్ ఎక్స్‌పొజిషన్‌లో భాగంగా ప్రపంచ మత సమ్మేళనం జరిగింది. అదే రోజున వివేకానందుడు తన తొలి ప్రసంగం చేశాడు. ఎంతో ఆలస్యం తరువాత మధ్యాహ్న సమయంలో అతనికి అవకాశం వచ్చింది. మొదట కాస్త కంగారు, అధైర్యం కలిగితే సరస్వతీ దేవికి నమస్కరించాడు. ఆ తర్వాత తన శరీరంలోకి కొత్త శక్తి వచ్చిన అనుభూతి కలిగింది; మరెవరో తన శరీరాన్ని ఆక్రమించినట్టు అయింది - "భారతదేశపు ఆత్మ, ఋషుల ప్రతిధ్వని, రామకృష్ణుని స్వరం, పునరుజ్జీవనం చెందిన కాలపు ఆత్మ మాటలకు వాహికగా" ప్రసంగిస్తున్న అనుభూతితో తన ప్రసంగం ప్రారంభించాడు. "అమెరికా సోదర సోదరీమణులారా!" అంటూ ప్రారంభించడంతోనే ఏడువందల మంది జనం లేచి రెండు నిమిషాల పాటు కరతాళధ్వనులతో సంతోషాన్ని వ్యక్తం చేశారు. కరతాళధ్వనులు నిశ్శబ్దంలోకి మణిగిపోయాకా మళ్ళీ తన ప్రసంగాన్ని ఆరంభించాడు. చారిత్రకంగా చాలా ఇటీవలదైన ఆ దేశానికి "ప్రపంచంలోకెల్లా అత్యంత ప్రాచీనమైన ఋషులైన వైదిక ఋషి పరంపరకు చెందిన సన్యాసుల తరఫున, ప్రపంచానికి సామరస్యాన్ని, విశ్వంలోని ప్రతీదాన్నీ ఆమోదించగల తత్వాన్ని నేర్పిన మతం తరఫున" శుభాభినందనలు తెలియజేస్తూ ప్రారంభించాడు.
వివేకానందుడు తన సందేశంలో భారతదేశ మత సామరస్యాన్ని గురించి, వైవిధ్యాన్ని గురించి వివరించాడు. ప్రాచీన కాలంలోనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు ప్రదేశాల్లో దాడులు ఎదుర్కొన్న నుంచి ఇజ్రాయెలీలు, పార్సీలు వంటివారిని స్వీకరించి హృదయాలకు హత్తుకున్న భారతదేశానికి చెందినవాడినని గర్విస్తున్నానన్నాడు. వివిధ మార్గాల ద్వారా సాగిన మానవులంతా భగవంతుణ్ణి చేరుకుంటారని చెప్పే హిందూ సూక్తులను, భగవద్గీత శ్లోకాన్ని ప్రస్తావించాడు. చారిత్రకంగా ఎన్నో నాగరికతలు, దేశాలను నాశనం చేసిన మూఢభక్తి, మతతత్వాలను సర్వమత సమ్మేళనం దూరం చేస్తుందని విశ్వసిస్తున్నట్టు చెప్పాడు .
2012లో మూడు రోజుల ప్రపంచ సమ్మేళనాన్ని చికాగోలో కౌన్సిల్ ఫర్ ఎ పార్లమెంట్ ఆఫ్ వరల్డ్ రిలీజియన్స్‌తో కలిసి ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వరల్డ్ రిలీజియన్స్ (వాషింగ్టన్ కాళీ ఆలయానికి చెందినది) నిర్వహించింది. ఈ కార్యక్రమం వివేకానందుని 150వ జయంతిని పురస్కరించుకుని ఏర్పాటుచేశారు.
వివేకానంద కేంద్రం

వివేకానంద కేంద్రం ఒక సామాజిక, ధార్మిక సంస్థ. దీనికి గాంధీ శాంతి బహుమతి లభించింది. 1892లో వివేకానందుడు మూడు రోజులు కూర్చుని ధ్యానం చేసిన కన్యాకుమారిలోని స్వామి వివేకానంద శిల జ్ఞాపకార్థం దీనిని ఏక్నాథ్ రనడే స్థాపించాడు.
వివేకానంద కేంద్రాన్ని 7 జనవరి 1972న భారతదేశంలోని కన్యాకుమారిలో రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ సీనియర్ ప్రచారక్ ఏక్నాథ్ రనడే స్థాపించారు.
సంస్థ మహాబలిపురంలో ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణను, బయో-గ్యాస్ ప్లాంట్‌ నిర్వహణను చూస్తుంది.
వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ 50వ సంవత్సరం సందర్భంగా వివేకానంద కేంద్రం "ఏక్ భారత్ విజయి భారత్" అనే దేశవ్యాప్త సంపర్క్ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.
గ్రామీణాభివృద్ధి, విద్య, సహజ వనరుల అభివృద్ధికి చేసిన కృషికి గానూ వివేకానంద కేంద్రం 2015లో గాంధీ శాంతి బహుమతిని అందుకుంది.
ఏక్నాథ్ రనడే

ఏకనాథ్ రామకృష్ణ రనడే (19 నవంబర్ 1914 - 22 ఆగష్టు 1982), ప్రముఖంగా ఏకనాథ్‌జీగా పిలవబడే రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ కార్యకర్త. జాతీయవాదం, ఆధ్యాత్మికతలచే ప్రేరేపించబడ్డాడు. రనడే తన పాఠశాల వయస్సులోనే రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS)లో చేరి, సంస్థకు ముఖ్యమైన నిర్వాహకుడు, నాయకుడు అయ్యాడు. 1956 నుండి 1962 వరకు సంఘ ప్రధాన కార్యదర్శిగా పని చేశాడు. స్వామి వివేకానంద బోధనలచే రనడే చాలా ప్రభావితమయి, వివేకానంద రచనల పుస్తకాన్ని సంకలనం చేసాడు. 1963-72 కాలంలో, తమిళనాడులోని కన్యాకుమారిలో గల వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్, వివేకానంద కేంద్రం నిర్మాణాలలో రనడే కీలక పాత్ర పోషించాడు.
రనడే 1914 నవంబర్ 19న పశ్చిమ భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని అమరావతి జిల్లాలోని తిమ్‌తాలాలో జన్మించాడు. 1920లో అతని కుటుంబం నాగ్‌పూర్‌కు వెళ్లింది. రనడే తన ప్రాథమిక విద్యను ప్రదానవిస్పురా పాఠశాలలో పూర్తి చేశాడు. 1932లో నాగ్‌పూర్‌లోని న్యూ ఇంగ్లీష్ హై స్కూల్ నుండి మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించాడు. ఆనర్స్‌తో తత్వశాస్త్రంలో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ డిగ్రీని పొందిన తరువాత, అతను 1945లో జబల్‌పూర్‌లోని సాగర్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి L.L.B సంపాదించాడు.
జాతీయవాదాన్ని సమర్థించే స్వచ్చంద సంస్థ అయిన రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్‌కు రనడే ముఖ్యమైన కార్యకర్తగా, సిద్ధాంతకర్తగా, నాయకుడిగా పనిచేశాడు. అతను తన పాఠశాల సంవత్సరాల్లో 1925లో RSSని స్థాపించిన హెడ్గేవార్ ఆధ్వర్యంలో, 1926లో రనడే స్వయంసేవక్ గా చేరాడు. నాగ్‌పూర్‌లో RSSలో పనిచేసిన తర్వాత, 1938లో రనడే మధ్యప్రదేశ్‌లోని మహాకోశల్‌కు ప్రాంత ప్రచారక్ (ప్రావిన్షియల్ ఆర్గనైజర్)గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.
1948లో మహాత్మా గాంధీ హత్య తరువాత, RSS నిషేధించబడింది, దానిలోని అనేక మంది సీనియర్ కార్యకర్తలు అరెస్టును చేయబడ్డారు. సంస్థాగత ప్రయత్నాలకు నాయకత్వం వహించేందుకు ఈ సమయంలో రనడే అండర్‌గ్రౌండ్‌కి వెళ్లి, సర్సంఘచాలక్‌గా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. అదే సమయంలో నిషేధాన్ని ఎత్తివేయాలని ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ అధినేత ఎం.ఎస్.గోల్వాల్కర్ ఆధ్వర్యంలో సత్యాగ్రహం ప్రారంభించాడు. నవంబర్ 15న గోల్వాల్కర్‌ను అరెస్టు చేయడంతో, రనడే సత్యాగ్రహానికి నాయకత్వం వహించి, హోం మంత్రి సర్దార్ పటేల్‌తో రహస్య చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ నిషేధాన్ని రద్దు చేయడానికి షరతుగా, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ వ్రాతపూర్వక రాజ్యాంగంతో నిర్వహించబడాలని పటేల్ పట్టుబట్టారు. బాలాసేబ్ దేవరాస్‌తో కలిసి రనడే ఒక రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారు, అయితే అది ప్రభుత్వ అంచనాలను అందుకోలేకపోయింది, ఫలితంగా భారత రాజ్యాంగం, జాతీయ జెండాకు విధేయత, హింసకు దూరంగా ఉండటం, ఎన్‌రోల్ చేయడం వంటి నిబంధనలను చేర్చడానికి ఇది పునర్నిర్మించబడింది. జూన్ 1949లో ప్రభుత్వం ఆమోదించిన ఈ మార్పులతో RSSపై విధించిన నిషేధం 11 జూలై 1949న ఉపసంహరించబడింది.
రనడే వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ కమిటీకి ఆర్గనైజింగ్ సెక్రటరీగా వ్యవహరించాడు. స్వామి వివేకానంద బోధనలతో రనడే తీవ్ర ప్రభావం చూపారు. 1963లో, స్వామి వివేకానంద జన్మదిన శతాబ్ది సంవత్సరంలో, వ్యక్తిగత నివాళిగా, 'రౌసింగ్ కాల్ టు హిందూ నేషన్‌' పేరుతో వివేకానంద రచనలను ఎంపిక చేసుకుని సంకలనం చేశాడు.
22 ఆగష్టు 1982న మద్రాసు (ప్రస్తుతం చెన్నై)లో రనడే మరణించాడు.23 ఆగష్టు 1982న, కన్యాకుమారిలోని వివేకానందపురంలో ఆయన అంత్యక్రియలు జరిగాయి.
రనడే ప్రచురణలు "హిందూ దేశానికి స్వామి వివేకానంద పిలుపు", సేవ యొక్క సాధన" (1985), "వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ యొక్క కథ", "కేంద్ర అన్‌ఫోల్డ్స్" అనేవి రనడే ప్రచురణలు.
తమిళ భాష

తమిళం (தமிழ் = తమిళ్) ద్రావిడ కుటుంబానికి చెందిన ముఖ్య భాషలలో ఒకటి. ఇది చాలా పురాతనమైన భాష. దక్షిణ భారతదేశం, శ్రీలంక, సింగపూర్ లలో తమిళం ఎక్కువగా మాట్లాడతారు. ఇవే గాక ప్రపంచంలో వివిధ దేశాల్లో ఈ భాషని మాతృభాషగా కలిగిన తమిళులు స్థిరపడి ఉన్నారు.1996 లెక్కల ప్రకారం 7 కోట్ల 40 లక్షల మందికి పైగా ఈ భాషను ఉపయోగిస్తున్నారు. దక్షిణ భారతదేశంలో తెలుగు భాష తరువాత అత్యధికంగా మాట్లాడబడే భాష తమిళమే.ప్రపంచంలో అత్యధికంగా మాట్లాడబడే భాషల్లో తమిళం 19వ స్థానంలో ఉంది.
ద్రవిడ కుటుంబానికి చెందిన మిగిలిన భాషలతో పోలికలు ఉన్నప్పటికీ, తమిళం, భారతదేశంలో ఉన్న చాలా భాషలకు పూర్తి భిన్నంగా ఉంటుంది. మౌలికంగా సంస్కృతంతో ప్రమేయం లేకుండా ఈ భాష ఆవిర్భవించినదన్న భావన ఉంది. ద్రవిడ భాషల్లో కెల్లా సుదీర్ఘ (రెండు వేల సంవత్సరాలకు మించిన) సాహిత్య- చరిత్ర గల భాషగా తెలుగు, కన్నడ భాషల కంటే ముందే తమిళం గుర్తించబడింది.
తమిళ భాషకి అత్యంత దగ్గర పోలికలు గల భాష మలయాళం అని చెప్పవచ్చును. తొమ్మిదవ శతాబ్దం వరకు తమిళ, మలయాళ భాషలు వేరువేరుగా గాక 'తమిళం' అనే ఒక భాషకు ఉపభాషల వలే ఉండేవి. పదమూడు-పదునాలుగు శతాబ్దాల కాలంలో ఈ రెండు భాషలు వేరు పడి ఉండవచ్ఛని భావన.
ఇరుళా, కైకడి, పేట్టాకుఱుంబా, షొలగ, యెరుకుల మొదలైనవి తమిళ భాషకి ఉప భాషలుగా వాడుకలో ఉన్నాయి.
మొట్టమొదటి తమిళ గ్రంథం రచన సా.శ..పూ.3వ శతాబ్దంలో జరిగినని ఆధారాలు ఉన్నాయి. 'సంగమ కాలం'గా పిలువబడే సా.శ..పూ.300 - సా.శ..300 మధ్య కాలంలో తమిళ భాషలో సుమారు 30,000 శిలా-లేఖనాలు వ్రాయబడ్డాయి.దక్షిణ ఆసియాలో ఇన్ని శిలా-లేఖనాలు వేరే ఏ భాషలోనూ లేకపోవటం విశేషం. సంగమకాలానికి చెందిన తమిళ సాహిత్యం తాళపత్రాల ద్వారా, మౌఖిక పునరావృత్తి ద్వారా శతాబ్ధాల కాలం నుంచి రక్షించబడుతూ ఇప్పటికీ లభ్యంగా ఉన్న గ్రంథాలు అనేకం ఉన్నాయి.
తమిళ భాష సాహిత్యాన్ని, వ్యాకరణ పరిణామ క్రమాన్ని బట్టి కాలాన్ని ఈ క్రింది విధంగా వర్గీకరించారు:
భక్తి సాహిత్య కాలంలో, మధ్య సాహిత్య కాలంలో పెద్ద సంఖ్యలో ఉత్తరాది భాషల పలు పదాలు తమిళంలో కలిసాయి. తరువాతి కాలంలో 'పరిధిమార్ కళైఞర్' (1870 - 1903), 'మరైమలై అడిగళ్' (1876-1950) మొదలైన సంస్కర్తలు ఈ పదాలను తమిళ భాషనుంచి తొలగించే ప్రయత్నం చేసారు. "స్వచ్ఛమైన తమిళ్" అనే నినాదం ఈ కాలంలో వెలువడింది.
కోయంబత్తూరులో జరిగిన ప్రపంచ ప్రాచీన తమిళ మహానాడు ఆమోదించిన తీర్మానాలపై ఆ రాష్ట్ర క్యాబినెట్ తీసుకున్ననిర్ణయాలు ఇవి:
దేవకన్య (తమిళం )
తమిళ గంట

తమిళ గంట అనేది ఓ విరిగిన కంచు గంట. దీన్ని సుమారు 1836 లో విలియం కొలెన్సో అనే మిషనరీ కనుగొన్నాడు. న్యూజీల్యాండ్ ఉత్తర ప్రాంతం లోని వ్హాంగరెల్ సమీఫంలో అతను దాన్ని చూసినపుడు అక్కడి మావోరీ స్త్రీలు దాన్ని బంగాళదుంపలు ఉడకబెట్టుకునే కుండ లాగా వాడుతున్నారు.
ఈ గంట 13 సెం.మీ పొడవు, 9 సెం.మీ లోతుతో ఉంది. దానిపై ఒక శాసనం లిఖించి ఉంది. గంట అంచు చుట్టూ ఉన్న శాసనం పాత తమిళ భాషలో ఉందని గుర్తించబడింది. శాసనంలో "ముకయ్యతిన్ వక్కుచు. ఉతయ . . కప్పల్ ఉతయ మణి" అని తమిళంలో రాసి ఉంది. దాని అర్థం "మొహోయిడెన్ బక్స్ నావకు చెందిన గంట" అని. ఈ శాసనంలోని కొన్ని అక్షరాలు ఆధునిక తమిళ లిపిలో లేవు. అవి ప్రాచీన లిపిలో ఉండేవి. అందువల్ల ఈ గంట దాదాపు 500 సంవత్సరాల నాటిదని, బహుశా మలి పాండ్య కాలం నాటిది కావచ్చునని అంచనా వేసారు. దీన్ని కొన్నిసార్లు బయటి నుండి వచ్చిన కళాఖండం అని పిలుస్తారు.
ఇండాలజిస్ట్ VR రామచంద్ర దీక్షితార్ తన ది ఆరిజిన్ అండ్ స్ప్రెడ్ ఆఫ్ తమిళ్‌లో ప్రాచీన తమిళ సముద్ర యాత్రికులకు ఆస్ట్రేలియా, పాలినేషియాల గురించి తెలిసి ఉండవచ్చని పేర్కొన్నాడు. గంట ఆవిష్కరణతో న్యూజిలాండ్‌లో తమిళ ఉనికి గురించిన ఊహాగానాలు వచ్చాయి. అయితే న్యూజిలాండ్‌తో తమిళులకు ఉన్న పరిచయానికి ఈ గంట మాత్రమే రుజువు కాదు. వన్నీ దేశం, ఆగ్నేయాసియాల మధ్య వాణిజ్యం పెరిగిన కాలంలో ట్రింకోమలీ నుండి నావికులు న్యూజిలాండ్ చేరుకున్నారు. భారతీయులకు సన్నిహితులైన నావికులున్న పోర్చుగీసు ఓడ ఆ గంటను ఒడ్డు వద్ద పడవేసి ఉండవచ్చు. అలాగే, ఈ కాలంలో అనేక భారతీయ నౌకలను యూరోపియన్లు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఆ గంట, అలాంటి ఓడల్లో న్యూజిలాండ్ తీరంలో వదిలేసిన ఏదైనా ఓడకు చెందినదైనా కావచ్చు కూడా.
విలియం కొలెన్సో ఈ గంటను డొమినియన్ మ్యూజియమ్‌కు అందజేసాడు. ఇప్పుడు ఆ మ్యూజియంను మ్యూజియం ఆఫ్ న్యూజిలాండ్ టె పాపా టోంగరేవా అని అంటారు.
[[వర్గం:తమిళ సంస్కృతి]]
తమిళకం

తమిళకం అనేది భారత ఉపఖండంలో పురాతన తమిళులు నివసించిన దక్షిణ భూభాగం. ఇందులో ప్రస్తుతపు తమిళనాడు, కేరళ, పుదుచ్చేరి, లక్షదీవులు, ఇంకా ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటకలోని దక్షిణ భాగాలు ఉన్నాయి. సాంప్రదాయ రచనలు, ప్రాచీన తమిళ రచన తొల్కప్పియం ఈ ప్రాంతాన్ని తమిళం సహజ భాషగా కలిగిన ఒకే సాంస్కృతిక ప్రదేశంగా వర్ణించాయి. పురాతన తమిళదేశం రాజ్యాలుగా విభజించబడింది. వీటిలో బాగా ప్రాచుర్యం చెందినవి చోళ, పాండ్య, చేర, పల్లవ రాజ్యాలు. సంగం యుగంలో తమిళ సంస్కృతి తమిళకం దాటి బయటి ప్రాంతాలకు కూడా విస్తరించింది. పురాతన తమిళ పాలన శ్రీలంక, మాల్దీవులకు కూడా విస్తరించింది.
ప్రస్తుతం తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు, వక్తలు తమ ఉపన్యాసాల్లో తమిళకం ప్రాంతాన్ని కేవలం తమిళనాడు రాష్ట్రానికి పరిమితం చేసి మాట్లాడుతుంటారు.
ప్రాచ్య చరిత్రకారుడు కమిల్ జ్వెలెబిల్ ప్రకారం తమిళకం అనే పదం భారత ఉపఖండంలో తమిళ ప్రాంతాన్ని సూచించేందుకు వాడిన అత్యంత ప్రాచీనమైన పదం.
సా.శ.పూ 600 నుంచి సా.శ 300 వరకు ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రధానంగా మూడు తమిళ రాజవంశాలు పరిపాలించాయి. అవి చోళ, పాండ్య, చేర రాజవంశాలు. సా.శ.పూ 3 వ శతాబ్దంలో మౌర్య సామ్రాజ్యానికి చెందిన శాసనాల్లో తమిళ రాజ్యాల ప్రస్తావన ఉంది.
స్వామి వివేకానంద రౌజింగ్ కాల్ టు హిందూ నేషన్ (పుస్తకం)

హిందూ దేశానికి స్వామి వివేకానంద పిలుపు (1963) (స్వామి వివేకానంద రౌజింగ్ కాల్ టు హిందూ నేషన్) (ఇంగ్లీష్:Swami Vivekananda's Rousing Call to Hindu Nation) అనేది భారతీయ తత్వవేత్త స్వామి వివేకానంద రచనలు, ప్రసంగాల సంకలన పుస్తకం. దీనికి రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ నాయకుడు ఏక్నాథ్ రనడే సంపాదకత్వం వహించాడు. ఈ పుస్తకం 1963లో వివేకానంద జయంతి సందర్భంగా ప్రచురించబడింది. రనడే ఈ పుస్తకాన్ని స్వామి వివేకానందకు వ్యక్తిగత నివాళిగా అంకితం చేశాడు.
స్వామి వివేకానంద కలకత్తాలో (ప్రస్తుతం కోల్‌కతా) 12 జనవరి 1863న జన్మించాడు. 1963 సంవత్సరాన్ని అతని జన్మ శతాబ్ది సంవత్సరంగా ప్రజలు జరుపుకున్నారు. ఆ సందర్బంగా భారతదేశం అంతటా అనేక కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. 1963లో, రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ రెండవ సర్ సంఘచాలక్ ఎమ్.ఎస్. గోల్వాల్కర్, వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్‌ని స్థాపించే బాధ్యతను తీసుకోవలసిందిగా రానడేను అభ్యర్థించాడు. వివేకానంద రచనలను విరివిగా చదివిన రనడే ఆయన బోధనల వల్ల బాగా ప్రభావితమయ్యాడు. కన్యాకుమారిలోని వివేకానంద రాక్‌పై ఆలయ నిర్మాణానికి మొదట చొరవ తీసుకున్నాడు, ఆపై వ్యక్తిగత నివాళిగా కలకత్తాలో స్వామి వివేకానంద రౌసింగ్ కాల్ టు హిందూ నేషన్ పేరుతో వివేకానంద రచనల ఎంపిక పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు.
వివేకానంద తన జీవితకాలంలో, తత్వశాస్త్రం, మతం, సామాజిక శాస్త్రం, సంగీతం, వాస్తుశిల్పం వంటి విస్తృతమైన ఇతివృత్తాలపై మాట్లాడినప్పుడు, ఏక్నాథ్ రనడే తన సంకలనంలో భారతదేశ ప్రాచీన వారసత్వానికి సంబంధించిన వివేకానంద రచనలకు కవరేజీని పరిమితం చేశాడు. హిందుస్థాన్ వైభవాన్ని నెలకొల్పడానికి హిందువుల మనస్సాక్షిని ఉత్తేజపరచాలని వివేకానంద చేసిన "లేవండి! మేల్కొనండి!, గమ్యం చేరే వరకు విశ్రమించకండి" అనే పిలుపు ఈ పుస్తకంలో హైలైట్ చేయబడింది.
రనడే ఈ పుస్తకాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు - ఎ) సందేశం బి) చిరునామాలు, ఉపన్యాసాలు, రచనల నుండి ఎంపికలు సి) కొన్ని పరిశీలనలు, ఉపదేశాలు, డి) మనిషిని తయారు చేయడం లేదా కార్మికులను తయారు చేయడం. ప్రతి భాగం అనేక అధ్యాయాలుగా విభజించబడింది, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి భారతదేశం, హిందూ ధర్మానికి సంబంధించిన స్వామి వివేకానంద రచనలు, ప్రసంగాల ఎంపికలను కలిగి ఉంటుంది.
వివేకానంద శతజయంతి సంవత్సరం అయిన 1963లో రనడే పుస్తకం ప్రచురించబడింది. ఈ పుస్తకాన్ని స్వస్తిక్ ప్రకాశన్, కలకత్తా వారు ప్రచురించారు. రనడే ఈ పుస్తకాన్ని స్వామి వివేకానందకు వ్యక్తిగత నివాళి అని పేర్కొన్నాడు.
పుస్తకం ప్రధానంగా సానుకూల ఆదరణ పొందింది. "హిందూయిజం ఇన్ పబ్లిక్ అండ్ ప్రైవేట్: రిఫార్మ్, హిందుత్వ, లింగం, సంప్రదాయం" రచయిత ఆంటోనీ కోప్లీ ప్రకారం, ఈ పుస్తకం హిందుత్వ, హిందూమతం మధ్య వ్యత్యాసానికి సంబంధించిన వివేకానంద సిద్ధాంతాన్ని ఉదాహరించబడింది. స్వామి వివేకానంద బెంగాలీలో ప్రచురించిన పుస్తకం 1993లో ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది, దీనికి మై ఇండియా, ఎటర్నల్ ఇండియా అని పేరు పెట్టారు. ఈ పుస్తకంలో రనడే పుస్తకం వలె అదే ఆకృతిని అనుసరించారు. ఇది వివిధ అంశాలపై వివేకానంద సూక్తుల సంకలనాన్ని కలిగి ఉంది.