Норовын Баатар

Норовын Баатар (Монгол бичгээр: ᠨᠣᠷᠪᠤ ᠶᠢᠨ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ; 1936–2024 оны 9-р сарын 25) нь Монголын балетчин, жүжигчин байв. Норовын Баатар 60 гаруй балетад тоглосноос, 21-д нь гоцлон бүжиглэжээ. Монголын анхны мэргэжлийн балетчдын нэг болохын хувьд, түүний сонгодог балетыг хөгжүүлэхэд оруулсан хувь нэмрийг үнэлж Монгол Улсын Гавьяат Жүжигчин (МУГЖ) цолыг олгожээ. Мөн Н. Баатар нь өргөн дэлгэцийн кино, телевизийн зар сурталчилгаанд тоглож байв. Тэрээр "Тунгалаг Тамир" киноны Эрдэнийн дүрээрээ олонд алдаршижээ.
1936 онд Н. Баатар Завхан аймгийн Алдархаан суманд, улаач, оточ Норов болон түүний гэргий, Сартуул Сэцэн Вангийн хошууны малчин Донойн гэр бүлд хоёр эгчтэй ганц хүү болон төржээ. Тэрээр бага насандаа өөрийн эх, нэг эгчийн хамт Улаанбаатарт нүүж ирсэн бөгөөд, 1950 онд Улаанбаатар хотод байдаг цорын ганц урлаг, бүжгийн дунд сургуулийг төгссөн. 1962 онд Зөвлөлт Холбоот Улсын Пермийн Сонгодог Баллетын Сургуульд тэтгэлгээр суралцаж, онц дүнтэй төгсжээ.
Н. Баатар 1946-1950 онд Монголын цорын ганц урлаг, бүжгийн дунд сургуульд суралцаж төгссөний дараа Улаанбаатар дахь Хөгжимт Драмын Театрт бүжигчнээр ажиллаж эхэлсэн бөгөөд 1959-1962 онд Орос улсад үргэлжлүүлэн суралцсан болно. 1963 оноос эхлэн Баатар нь Монгол Улсын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн Театрт 1989 он хүртэл бүжигчнээр ажиллаж байв. 1969 онд Монгол Улсын Засгийн газраас Норовын Баатарын сонгодог балетыг хөгжүүлэхэд оруулсан хувь нэмэр, гүйцэтгэсэн гавьяаг нь үнэлэн, Монгол Улсын Гавьяат Жүжигчин (МУГЖ) цолоор шагнажээ.
МУГЖ Н. Баатар нь 1977 онд Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн XI их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож, МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлийн орлогч гишүүнээр түүнийг сонгож байжээ.
Н.Баатар зөвхөн Монголд төдийгүй Москвaгийн эрдмийн их театр, Ленингрaдын Кировын нэрэмжит театрт ЗХУ-ын ардын жүжигчин Л.Сахьянова, Н.Чистоков нарын алдарт бүжигчидтэй хослон бүжиглэж, Станиславский болон Данченко-Немировичийн нэрэмжит театрууд, Гүрж, Румын, Югослав, Унгар, Хятад зэрэг хэд хэдэн орны театрын тайзнаа эх орноо сурталчилан бүжиглэж байжээ. 1989 онд МУГЖ Баатар гавьяаныхаа тэтгэвэрт гарсан ч, түүний өндөр ур чадвар хэрэгцээтэй байсны улмаас 2016 он хүртэл Жизель, Хунт нуур, Бахчисарайн оргилолт булаг зэрэг балетад урилгаар бүжиглэсээр байжээ.
Урлаг судлаачид түүнийг ихэд үнэлэн, "Н.Баатар манай сонгодог бүжиг, балетыг хөгжүүлэх үйл хэрэгт өөрийн олон талт баялаг туршлага, авьяас билэгээ зориулдаг, залуу уран бүтээлчдэд үлгэр дуурайлалттай ахмад жүжигчний нэг мөн. Н.Баатар бүжиглэх, жүжиглэхдээ хөдөлгөөн бүрээ сэтгэлгээтэй үйлдэж, илүүц маяггүй уянгалаг, бие сэтгэлийн үнэн үйлдлээр нэг дүрээс нөгөө дүрд шилжихдээ уран чадварлаг", "Пермийн Cонгодог балетын сургуулиас олж авсан үндсэн хөдөлгөөнүүдээ дотоод сэтгэлээрээ баяжуулан илэрхийлж чаддаг нь түүнийг сайн бүжигчдийн эгнээнд хүргэсэн юм" хэмээж байв.
МУГЖ Баатар кино урлагт ч мөн хүчин зүтгэсэн уран бүтээлч юм. Тэрээр Зууны роман гэгддэг Лодойдамбын "Тунгалаг Тамир" романаас сэдэвлэн бүтээсэн Тунгалаг Тамир кинонд Эрдэнийн гол дүрийг бүтээсэн бөгөөд "Мөнх Тэнгэрийн Хүчин Дор" кинонд Алтан улсын ордны түшмэлийн дүрийг бүтээсэн. Түүний сонгодог урлаг, кино урлагт оруулсан хувь нэмрийг үнэлж Лодойдамбын нэрэмжит шагнал, Соёлын тэргүүний ажилтан цолыг олгосон юм.
Баатарын гэргий нь Монгол Улсын Ардын Жүжигчин, дуучин Дашбалдангийн Пүрэвсүрэн байлаа.