Taman Mini Malaysia dan ASEAN

Koordinat: 2°16′50.5″N 102°18′02.3″E﻿ / ﻿2.280694°N 102.300639°E﻿ / 2.280694; 102.300639
Taman Mini Malaysia dan ASEAN (nama rasmi: Mini Malaysia and ASEAN Cultural Park, disingkatkan sebagai MMACP) ialah sebuah taman tema bercirikan kebudayaan yang terdapat di Malaysia dan negara-negara anggota ASEAN. Taman ini terletak di Ayer Keroh di negeri Melaka di mana ianya bertempat kira-kira satu kilometer dari Plaza Tol PLUS Ayer Keroh dan bersebelahan dengan Zoo Melaka. Taman ini dikelilingi dengan kawasan hutan hujan tropika.
MMACP dibahagikan kepada dua bahagian berdasarkan kepada tema dan tarikh pembukaannya. Seksyen Mini Malaysia atau Taman Mini Malaysia mula dibuka pada 17 Julai 1986, mempamerkan rumah tradisional dan hasil kraf tangan asli dari kesemua negeri dalam Malaysia. Seksyen Mini ASEAN atau Taman Mini ASEAN pula mempamerkan rumah tradisional dari beberapa negara anggota Persatuan Negara-negara Asia Tenggara (ASEAN), mula dibuka pada 3 September 1991. Selain daripada itu, antara perkhidmatan yang disediakan di MMACP termasuklah bermalam di hostel, bermesyuarat dan mengadakan majlis perkahwinan.
Kawasan Taman Mini Malaysia dan ASEAN dimiliki oleh Perbadanan Melaka (MCORP) (dahulunya dikenali sebagai Perbadanan Kemajuan Negeri Melaka) iaitu sebuah agensi di bawah Kerajaan Negeri Melaka dan diuruskan oleh syarikat swasta, Kenako Events & Management Sdn. Bhd. Pada tahun 2024, MMACP dijenamakan semula sebagai Malaysia Heritage Studios di bawah pengurusan baharu ekoran terdapat aduan yang mengatakan bahawa MMACP tidak diuruskan dengan baik serta banyak fasiliti yang tidak diselenggara dan tidak selamat untuk digunakan. Walaupun penjenamaan semula ini mengekalkan taman tema bercirikan kebudayaan seperti yang dibawa oleh MMACP, namun ia menawarkan pengalaman yang agak berbeza.
Projek Taman Mini Malaysia mula diperkatakan sekitar tahun 1984 apabila Ketua Menteri Melaka, Datuk Seri Abdul Rahim Thamby Chik mengatakan bahawa projek pembinaan taman ini akan dikendalikan secara bersama dengan syarikat swasta. Pada tahun 1985, projek ini telah dibincangkan semasa Persidangan Menteri Besar dan Ketua Menteri ke-13 apabila setiap ketua kerajaan negeri bersetuju dengan permintaan Kerajaan Negeri Melaka untuk mengemukakan reka bentuk dan membina rumah tradisional negeri masing-masing.
Pada 4 Jun 1986, Taman Mini Malaysia yang berkeluasan 11 hektar mula dibuka untuk tontonan umum dan ia juga mendapat liputan dari stesen televisyen RTM dan TV3 pada ketika itu. Pada mulanya, tidak ramai pengunjung yang hadir ketika taman ini dibuka pada pukul 10 pagi kerana hujan lebat yang berterusan selama satu jam, namun bilangan pengunjung meningkat selepas cuaca bertambah baik. Sebanyak 13 replika rumah tradisional yang mewakili setiap negeri di Malaysia telah dibina di mana pengunjung perlu membuka kasut jika mereka berhasrat untuk memasuki rumah-rumah tersebut. Antara rumah tradisional yang dibina ialah Rumah Minangkabau dari Negeri Sembilan dan Rumah Panjang dari Sarawak.
Pada bulan Januari 1987, Kerajaan Negeri Melaka telah meminta pejabat kedutaan negara ASEAN pada ketika itu untuk mengemukakan cadangan reka bentuk rumah tradisional yang bakal dibina melalui projek Taman Mini ASEAN. Indonesia menjadi negara ASEAN pertama yang menghantar reka bentuk rumah tradisional kepada Kerajaan Negeri Melaka, di mana mereka merancang untuk membina replika Istana Bugis dan rumah tradisional kaum Jawa yang dikenali sebagai "Joglo". Beberapa bulan selepas itu, Kerajaan Negeri Melaka telah mengemukakan kos pembinaan rumah-rumah tradisional kepada pejabat kedutaan selepas cadangan reka bentuk rumah diterima. Menerusi pelan pembinaan projek Taman Mini ASEAN, ianya akan dibangunkan di atas tanah berkeluasan enam hektar serta dikelilingi tasik semula jadi. Projek pembinaan Taman Mini ASEAN di bawah kendalian Perbadanan Kemajuan Negeri Melaka mula dilaksana sekitar tahun 1988 dengan kos pembinaan sebanyak M$1 juta.
Khabar angin mengenai penutupan operasi dan pengambilalihan Taman Mini Malaysia dan ASEAN mula diperkatakan sejak tahun 2019. Pada ketika itu, Ketua Menteri Melaka, Adly Zahari memberikan teguran kepada pengurusan taman selepas lawatan yang dilakukannya mendapati aspek penyelenggaraan kawasan dan rumah tidak diberikan perhatian. Antara isu yang dibangkitkan adalah laluan pejalan kaki yang berlumut, bahagian dalam rumah tradisional yang tidak terurus dan beberapa lokasi seperti taman peliharaan dan taman permainan kanak-kanak yang nampak seperti terbengkalai. Pada bulan September pula, Perbadanan Kemajuan Negeri Melaka (PKNM) mencadangkan untuk menghentikan operasi MMACP apabila lebih ramai pengunjung dalam dan luar negara mula meluahkan rasa tidak puas hati akan keadaan taman yang semakin tidak terurus.
Memasuki era COVID-19, Taman Mini Malaysia dan ASEAN beserta kesemua lokasi pelancongan lain diarah ditutup susulan pelaksanaan Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) yang berkuatkuasa bermula 18 Mac 2020. Pada 17 Julai 2020, pengurusan MMACP menawarkan kemasukan percuma ke taman ini bersempena dengan ulangtahun penubuhan yang ke-34, namun dihadkan kepada mereka yang memiliki kod nombor kad pengenalan 04 atau 30 sahaja. Semasa era pemulihan pasca COVID-19, pengurusan MMACP giat melakukan kerja-kerja penyelenggaraan terhadap kemudahan awam dan rumah-rumah tradisional oleh kerana sekatan rentas negeri telah ditarik dan pengunjung mula hadir ke taman ini.
Akhirnya, pada bulan Disember 2022, Taman Mini Malaysia dan ASEAN dijenamakan semula sebagai Malaysia Heritage Studios apabila ianya mula dibuka untuk tontonan umum. Kos projek naiktaraf MMACP kepada Malaysia Heritage Studios dianggarkan berjumlah RM20 juta dan dikendalikan oleh syarikat swasta. Malaysia Heritage Studios masih lagi mengekalkan kesemua 13 rumah tradisional seperti yang diketengahkan melalui MMACP, namun membawakan konsep yang berbeza kerana menggunakan pendekatan teknologi dan berinteraktif.
Taman Mini Malaysia menampilkan sebanyak 13 replika rumah tradisional yang terdapat di seluruh Malaysia dan maklumat sejarah di sebalik rumah-rumah, di mana setiap satu daripadanya menggambarkan seni bina bangunan seperti ukiran corak tradisional yang terdapat pada dinding rumah dan kraf tangan turun temurun yang hanya terdapat di 13 buah negeri tersebut. Setiap isi rumah tradisional ini dipenuhi dengan patung manusia yang diperagakan dengan pakaian tradisional negeri terbabit serta menggambarkan pelbagai aspek kebudayaan Melayu seperti majlis berkhatan dan perkahwinan. Seorang pengukir kayu dari Kelantan telah dibawa untuk mengukir corak tradisional pada pintu gerbang setiap rumah ini. Rumah-rumah yang dipamerkan di Taman Mini Malaysia adalah:
Taman Mini ASEAN menampilkan kebudayaan dan warisan kaum yang terdapat di beberapa negara ASEAN dengan mengetengahkan rumah-rumah tradisional di negara tersebut, seperti reka bentuk dan corak tradisional yang diukir pada rumah-rumah ini. Di dalam setiap rumah terdapat patung yang dihiasi dengan pakaian tradisional dan kelengkapan rumah yang membayangkan gaya hidup di sesebuah negara.
Rumah tradisional bagi negara ASEAN lain seperti Vietnam, Laos, Kemboja dan Myanmar tidak dibina di taman ini memandangkan Taman Mini ASEAN telah dibangunkan sebelum penyertaan negara-negara tersebut ke dalam kesatuan ASEAN.
Beberapa delegasi kerajaan luar pernah mengadakan lawatan ke Taman Mini Malaysia. Pada 11 Oktober 1987, delegasi kerajaan Czech yang diketuai Menteri Perdagangan Luar, Bohumil Urban meluangkan masa melawat beberapa lokasi pelancongan di Melaka, termasuklah Taman Mini Malaysia dalam rangka lawatan kerja selama empat hari ke Malaysia. Pada bulan Ogos 1988, Perdana Menteri Sri Lanka, Ranasinghe Premadasa mengadakan lawatan ke Taman Mini Malaysia dalam rangka lawatan rasminya ke Malaysia. Beliau diberi taklimat oleh pengurusan Perbadanan Kemajuan Negeri Melaka (PKNM) mengenai rumah-rumah tradisional yang dipamerkan di sana. Pada bulan Februari 1989, Presiden Turki Kenan Evren bersama 23 pegawai delegasi bertemu dengan Ketua Menteri Melaka, Datuk Seri Abdul Rahim Thamby Chik dan Yang di-Pertua Negeri Melaka, Tun Syed Ahmad Shahabuddin dan melawat Taman Mini Malaysia.