Melaka

Melaka (Jawi: ‏ملاک‎‎) atau secara rasminya Melaka Negeri Bersejarah, merupakan sebuah negeri di Malaysia yang terletak di kawasan selatan Semenanjung Tanah Melayu menghadap Selat Melaka. Negeri ini bersempadankan Negeri Sembilan di bahagian utara dan barat dan Johor di bahagian selatan. Eksklaf Tanjung Tuan juga bersempadankan Negeri Sembilan di bahagian utara. Ibu negerinya ialah Bandaraya Melaka, yang disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO sejak 7 Julai 2008. Bandaraya Melaka terletak 148 kilometer (92 bt) ke arah tenggara ibu negara Malaysia Kuala Lumpur, 235 kilometer (146 bt) ke arah barat laut bandar raya terbesar Johor Johor Bahru dan 95 kilometer (59 bt) ke arah barat laut bandar raya kedua terbesar Johor Batu Pahat.
Melaka mempunyai hutan hujan tropika dengan berbagai-bagai jenis flora dan fauna dan mengalami iklim khatulistiwa. Terletak tepat di selatan Banjaran Titiwangsa, sebahagian besar daripada negeri ini adalah kawasan datar yang bertaburkan inselberg, dengan Bukit Gapis sebagai puncak tertinggi.
Walaupun Melaka merupakan lokasi salah satu kesultanan Melayu awal, iaitu Kesultanan Melaka, sistem beraja tempatan ini telah dimansuhkan ketika Portugis menaklukinya pada tahun 1511. Ketua negeri ini ialah Yang di-Pertua Negeri atau secara tidak rasminya Gabenor, dan bukannya seorang sultan. Melaka terkenal dengan sejarah uniknya dan ia merupakan salah satu destinasi pelancong utama di Malaysia. Dengan kedudukan yang amat strategik untuk laluan perdagangan antarabangsa, Melaka pernah menjadi sebuah pusat perdagangan antarabangsa yang terkenal di Timur. Banyak pedagang yang berlabuh di Melaka, terutamanya pedagang dari Tanah Arab, China dan India, berdagang di pelabuhan Melaka, dan dari situlah lahirnya banyak keturunan dan suku kaum tersebut yang wujud di Melaka sehingga hari ini. Pelbagai adat etnik dan tradisi bercampur dengan sempurna di Melaka. Kehidupan aman rakyat Melaka berpunca daripada kehidupan pelbagai kaum yang telah melahirkan orang-orang Melayu, Cina, India, Baba dan Nyonya, Serani, dan Chitty.
Pada tahun 2008, Melaka diisytiharkan oleh UNESCO sebagai Bandar Warisan Dunia (World Heritage Site).
Negeri Melaka juga diisytiharkan sebagai 'Melaka Maju' pada tahun 2010. Melaka juga digelar sebagai Negeri Bandar Teknologi Hijau. Negeri ini mempunyai penduduk yang agak berpendidikan tinggi, dengan kadar literasi remaja 99.5% seperti yang dilaporkan oleh Laporan Matlamat Pembangunan Millennium 2015. Pada tahun 2016, Melaka menjadi tempat paling selamat untuk tinggal di Malaysia. Kadar jenayah indeks negeri mencatatkan penurunan sebanyak 15.5 peratus pada tahun 2017 dengan 3,096 kes direkodkan berbanding 3,663 pada 2016. Melaka mencatatkan pertumbuhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) sebanyak 8.1% pada 2017, yang kedua tertinggi di negara ini selepas Sabah. Sektor perkhidmatan kekal sebagai penyumbang utama kepada ekonomi negeri ini pada 44.8% daripada KDNK. KDNK per kapita juga berkembang 11.2% kepada RM46,015 pada 2017, melebihi angka peringkat nasional sebanyak RM42,228. Laporan Sosioekonomi Negeri 2017 yang diterbitkan pada 26 Julai 2018 melaporkan bahawa Melaka merupakan negeri yang merekodkan kadar pengangguran terendah pada tahun 2017 dengan hanya 1.0 peratus.
Nama negeri ini berasal daripada kisah penubuhan Kesultanan Melaka oleh Parameswara, yang mencari lokasi baharu untuk menubuhkan kerajaan setelah melarikan diri daripada serangan Majapahit di Singapura. Sebagaimana kisahnya, Parameswara sedang berehat di bawah sebatang pokok Melaka yang berdekatan sebatang sungai, sambil memerhatikan anjingnya menerkam seekor pelanduk. Pelanduk itu kemudiannya menendang anjingnya ke dalam sungai. Baginda berasa amat kagum dengan keberanian pelanduk itu, lalu bertanyakan nama pokok tempat baginda bersandar kepada para pengikutnya. Para pengikutnya memberitahu bahawa nama pokok itu ialah Melaka. Maka, baginda telah memilih kawasan tersebut sebagai kerajaannya dan menamakannya Melaka.
Semasa pemerintahan Sultan Muhammad Shah (1424–1444), pedagang Arab telah memanggil kerajaan ini dengan nama 'Malakat' yang bermaksud kumpulan pedagang, disebabkan kerajaan ini menempatkan pelbagai komuniti perdagangan.
Sebelum kedatangan Sultan pertamanya, kawasan negeri ini pada mulanya merupakan sebuah perkampungan nelayan. Melaka telah ditubuhkan oleh Parameswara, yang juga dikenali sebagai Iskandar Shah sekitar tahun 1400. Melaka ditubuhkan sebagai sebuah kerajaan yang menempatkan pelabuhan strategik, didorong dengan lokasinya yang berada di titik paling sempit di Selat Melaka. Kesultanan ini memerintah Melaka selama 110 tahun sehingga ditawan oleh pihak Portugis pada tahun 1511.
Melaka mula menjalinkan hubungan diplomatik dengan Dinasti Ming seawal abad ke-15, apabila utusan perdagangan rasmi China pimpinan Laksamana Yin Qing mula tiba di Melaka. Hubungan diplomatik ini memberikan perlindungan kepada Melaka daripada Siam dan Majapahit serta menggalakkan pembangunan Melaka sebagai pusat utama dalam laluan perdagangan antara China dan India. Menurut Sulalatus Salatin, Hang Li Po, puteri Maharaja Dinasti Ming telah tiba di Melaka bersama 500 pengiring dan mengahwini Sultan Mansur Shah bagi memperkuat hubungan antara dua kerajaan.
Kesultanan Melaka mencapai kemuncak kuasanya semasa pemerintahan Sultan Mansur Shah, dengan jajahannya meliputi Semenanjung Tanah Melayu, Singapura, dan sebahagian besar Sumatera.
Sultan Mahmud Shah, merupakan Sultan Melaka yang terakhir sebelum Melaka dijajah Portugis.
Melaka dikuasai oleh pihak Portugis di bawah pimpinan Alfonso de Albuquerque pada 24 Ogos 1511. Ia menjadi suatu pangkalan strategik bagi pengembangan pihak Portugis di Hindia Timur dan diperintah oleh mereka selama 130 tahun.
Pada 14 Januari 1641, pihak Belanda menguasai Melaka dengan menewaskan pihak Portugis melalui bantuan Sultan Johor. Belanda memerintah Melaka dari tahun 1641 hingga 1798 tetapi mereka tidak berminat membangunkannya sebagai pusat perdagangan tetapi memberi tumpuan yang lebih penting kepada Batavia (Jakarta) di Jawa sebagai pusat administrasi mereka. Walau bagaimanapun, mereka masih membina mercu tanda mereka, lebih dikenali sebagai Stadthuys. Di zaman Belanda bangunan itu berwarna putih, cat merah adalah kemudiannya.
Melaka diserahkan kepada British dalam Perjanjian Anglo-Belanda pada tahun 1824 sebagai pertukaran untuk Bencoolen di Sumatera. Dari tahun 1824 hingga 1942, Melaka berada di bawah pemerintahan British, yang pertama oleh Syarikat Hindia Timur Inggeris dan kemudian sebagai jajahan mahkota. Disebabkan ketidakpuasan dengan bidang kuasa British terhadap Naning, Dol Said, ketua tempatan dan Syarikat India Timur telah berperang dari 1831 hingga 1832, yang menyebabkan kemenangan British. Ia membentuk sebahagian daripada Negeri-negeri Selat, bersama-sama dengan Singapura dan Pulau Pinang. Melaka berada di bawah pemerintahan Empayar Jepun pada tahun 1942 hingga 1945 semasa Perang Dunia Kedua.
Selepas pembubaran koloni mahkota ini, Melaka dan Pulau Pinang menjadi sebahagian daripada Malayan Union pada 1 April 1946, yang kemudiannya menjadi Persekutuan Tanah Melayu pada 1 Februari 1948. Pengisytiharan kemerdekaan telah dibuat oleh Perdana Menteri Tanah Melayu pertama, Tunku Abdul Rahman, di Padang Pahlawan pada 20 Februari 1956, yang akhirnya membawa kepada kemerdekaan Tanah Melayu pada 31 Ogos 1957. Pada 16 September 1963, Malaysia dibentuk dengan penggabungan Tanah Melayu dengan Sabah, Sarawak dan Singapura, dan Melaka menjadi sebahagian daripadanya. Pada 15 April 1989, Melaka telah diisytiharkan sebuah bandar bersejarah. Ia kemudiannya disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO sejak 7 Julai 2008.
Melaka merupakan salah satu daripada empat negeri di Malaysia yang tidak mempunyai sistem pemerintahan beraja. Ketua negeri Melaka ialah Yang di-Pertua Negeri yang dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong. Peranan Yang di-Pertua Negeri sebahagian besarnya dalam upacara dan sebagai bentuk simbolik, termasuklah kuasa melantik ketua kerajaan negeri dan meluluskan perundangan yang telah diusulkan badan perundangan negeri. Yang di-Pertua Negeri Melaka yang terkini ialah Mohd Ali Mohd Rustam, yang dilantik sejak 4 Jun 2020.
Sejak tahun 1957, seramai tujuh orang Yang di-Pertua Negeri yang telah dilantik di negeri ini;
Kerajaan negeri Melaka mempunyai badan eksekutif dan perundangannya yang tersendiri, namun bidang tugasnya lebih terhad berbanding kerajaan persekutuan. Badan perundangan negeri ini ialah Dewan Undangan Negeri Melaka yang terdiri daripada 28 kerusi. Keanggotaan ahlinya berlangsung selama sepenggal dan dilantik dalam pilihan raya negeri yang diadakan setiap lima tahun. Badan eksekutif negeri ini pula ialah Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri yang terdiri daripada ahli yang dilantik daripada parti politik pemerintah.
Kerajaan negeri diketuai oleh Ketua Menteri, yang dilantik oleh Yang di-Pertua Negeri dari kalangan ahli Dewan Undangan Negeri daripada parti pemerintah. Ketua Menteri bertanggungjawab dalam setiap hal ehwal pentadbiran negeri dan mempengerusikan mesyuarat antara ahli-ahli Majlis Mesyuarat Negeri di pejabat Ketua Menteri. Ketua Menteri negeri Melaka yang terkini ialah Sulaiman Md Ali dari Barisan Nasional.
Melaka dibahagikan kepada tiga buah daerah iaitu Alor Gajah, Melaka Tengah dan Jasin. Setiap daerah diketuai oleh seorang pegawai daerah. Setiap daerah mempunyai Majlis Daerah dan Tanah yang menguruskan hal pentadbiran tanah dan hasil. Melaka juga ditadbir oleh empat kerajaan tempatan, satu daripadanya berstatus majlis bandaraya dan selebihnya berstatus majlis perbandaran. Kerajaan tempatan bertanggungjawab dalam beberapa aspek seperti kawalan perancangan dan pembangunan, perumahan awam, pelupusan sisa, pelesenan perniagaan, pasar, pengangkutan tempatan, dan jalan perbandaran.
Setiap daerah di Melaka juga dibahagikan kepada beberapa buah mukim. Terdapat sebanyak 80 buah mukim di seluruh negeri Melaka. Setiap mukim diketuai seorang penghulu.
Melaka terletak di pantai barat daya Semenanjung Malaysia, serta bertentangan dengan Sumatera. Berkeluasan 1,713 kilometer persegi, negeri ini bersempadankan Negeri Sembilan di utara dan Johor di timur. Bentuk muka bumi negeri Melaka sebahagian besarnya merupakan kawasan tanah rendah dengan purata ketinggian kurang 50 meter dari paras laut. Namun terdapat juga beberapa bukit kecil yang tertumpu di kawasan utara negeri. Bukit Gapis yang juga dikenali sebagai Gunung Melaka, berketinggian 512 meter dan terletak di Daerah Jasin, merupakan titik tertinggi di negeri ini. Pulau Besar yang terletak di luar pantai Daerah Jasin pula merupakan pulau terbesar di negeri ini.
Negeri ini disaliri oleh tiga batang sungai utama iaitu Sungai Linggi di utara, Sungai Melaka di tengah dan Sungai Kesang di selatan. Sungai Linggi membentuk sempadan semulajadi antara negeri tersebut dengan Negeri Sembilan, manakala Sungai Kesang pula memisahkannya dengan Johor. Negeri ini juga mempunyai satu eksklaf, iaitu Tanjung Tuan (dahulunya dikenali sebagai Cape Rachado) yang terletak di persisiran pantai Negeri Sembilan dan berada di bawah pentadbiran daerah Alor Gajah.
Negeri Melaka mempunyai iklim yang bercirikan cuaca panas dan lembap sepanjang tahun dengan curahan hujan yang banyak, tertinggi antara September dan November. Suhu tinggi pada waktu siang berjulat antara 31 dan 33 °C (88 dan 91 °F) dan suhu terendah waktu malam dianggarkan sekitar 23 °C (73 °F).
Menurut Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020, jumlah penduduk negeri Melaka pada tahun 2020 ialah seramai 998,428 orang dengan kadar pertumbuhan penduduk sebanyak 2.3%. Melaka juga mempunyai kepadatan penduduk 583 orang perkilometer persegi. Sebanyak 92.9 peratus dari jumlah penduduk adalah warganegara. Hampir 91% penduduk tinggal di kawasan bandar. Daerah Melaka Tengah mencatatkan penduduk paling ramai iaitu 60 peratus daripada keseluruhan penduduk Melaka.
Majoriti penduduk negeri Melaka merupakan Bumiputera, dengan sebahagian besar antaranya merupakan penduduk berbangsa Melayu. Mereka mencatatkan lebih 65% daripada jumlah penduduk Melaka. Penduduk berbangsa Cina merupakan kelompok kedua terbesar di negeri ini, dengan peratusan lebih 20%. Penduduk berbangsa India pula merangkumi lima peratus penduduk negeri ini, menjadikannya kelompok ketiga terbesar. Penduduk negeri ini juga terdiri daripada beberapa kelompok dan etnik kecil yang lain, termasuklah Kristang, Chetti, Cina Peranakan dan masyarakat Orang Asli.
Orang Melayu di negeri Melaka terdiri daripada penduduk berketurunan Melayu, dan juga segelintir kecil masyarakat berketurunan Minang yang tinggal di Naning, utara Melaka. Masyarakat berbangsa Cina di Melaka pula kebanyakannya tinggal di kawasan bandar terutamanya di daerah Melaka Tengah. Persiaran Jonker merupakan satu kawasan Pekan Cina di negeri ini. Masyarakat Peranakan juga tergolong dalam kelompok masyarakat Cina. Masyarakat berbangsa India di negeri ini pula majoritinya merupakan orang Tamil, dan kelompok minoriti lain seperti Malayali, Telugu, Punjabi dan Chetti.
Masyarakat Kristang di negeri ini merupakan keturunan penjajah Portugis sejak abad ke-16 dan ke-17. Mereka menggunakan bahasa kreol Portugis dan masih mengamalkan beberapa tradisi Portugis. Kebanyakan antara mereka tinggal di Kampung Portugis yang berpopulasi kira-kira 1,200 orang. Kelompok Orang Asli di negeri ini agak kecil, di mana kebanyakannya merupakan orang Temuan. Mereka kebiasaannya tinggal di kawasan luar bandar, pinggir hutan dan pesisir pantai.
Pada tahun 2020, lebih 68 peratus daripada penduduk negeri Melaka beragama Islam, 19 peratus beragama Buddha, lima peratus pula beragama Hindu dan dua peratus beragama Kristian. Terdapat juga agama-agama minoriti lain yang dianuti penduduk Melaka seperti Sikh, Konfusianisme, Taoisme dan agama tradisi Cina. Lebih tiga peratus penduduk tidak beragama atau tidak diketahui agamanya.
Statistik pada tahun 2010 menyatakan bahawa majoriti atau 91.6% penduduk berbangsa Cina di Melaka beragama Buddha, dengan minoriti signifikan terdiri daripada penganut Kristian (6.7%), agama Rakyat Cina (0.7%) dan Islam (0.4%). Majoriti atau 86.3% penduduk berbangsa India di negeri ini beragama Hindu, dengan minoriti signifikan terdiri daripada penganut Kristian (6.6%), Islam (3.4%) dan Buddha (2.8%). Masyarakat Bumiputera bukan Melayu di negeri ini pula kebanyakannya menganut agama Kristian (46.8%), diikuti agama Islam (24.2%) dan Buddha (12.0%). Kesemua masyarakat Melayu di negeri ini menganut agama Islam, sebagaimana yang dinyatakan dalam Perlembagaan Persekutuan di mana orang Melayu hendaklah beragama Islam.
Melaka merupakan sebuah negeri dengan pelbagai bahasa. Bahasa Melayu merupakan bahasa rasmi negeri Melaka dan digunakan di dalam urusan kerajaan dan sektor awam. Bahasa Melayu digunakan secara meluas dalam kalangan penduduk berbilang bangsa di negeri ini. Bahasa Melayu di negeri ini juga mempunyai dialek yang tersendiri, iaitu dialek Melayu Melaka yang kebiasaannya dituturkan masyarakat Melayu. Terdapat juga kewujudan kreol berasaskan bahasa Melayu di negeri ini seperti Melayu Baba dan Melayu Cheti. Antara bahasa minoriti lain yang dituturkan di negeri ini termasuklah Hokkien, Mandarin, Tamil, Malayalam, Telugu, Punjabi dan Kristang. Bahasa Temuan kebiasaannya digunakan dalam kalangan orang Asli di negeri ini.
Sektor pelancongan dan perkilangan ialah sektor utama yang menjana ekonomi negeri Melaka. Melaka telah memperkenalkan slogan "Melawat Melaka Bererti Melawat Malaysia" bagi merancakkan lagi sektor pelancongannya. Sektor pelancongan negeri ini juga dibantu oleh kepelbagaian tempat yang menarik dan bersejarah. Kerajaan negeri Melaka juga menyediakan peta pelancongan Melaka yang menampilkan destinasi-destinasi menarik di sekitar negeri.
Pada 2017, negeri ini mencatatkan 16.79 juta kedatangan pelancong, jumlah tertinggi setakat ini. Walaupun negeri ini kecil, yang merangkumi 1,644 meter persegi, Melaka menjadi destinasi pilihan untuk pelancong dari China, Singapura, Indonesia, Taiwan dan Hong Kong. Sepanjang tempoh enam bulan pertama (Januari-Jun) 2018, lebih 8.73 juta pelancong direkodkan telah melawat Melaka iaitu lebih tujuh peratus berbanding 8.14 juta pelancong bagi tempoh enam bulan pertama 2017. Ia menunjukkan peningkatan sebanyak 599,037 pelancong. Peningkatan ini disumbangkan oleh penambahan pelancong domestik ke Melaka iaitu lebih 72,000 atau 1.36 peratus. Bagi pelancongan domestik, ramai pengunjung negeri ini berasal dari negeri Selangor, Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Johor, Terengganu dan Negeri Sembilan. Kebanyakan pelancong ini gemar menikmati ikan bakar dan asam pedas di Melaka. Selain itu, kedatangan pelancong asing turut mengalami peningkatan mendadak iaitu lebih 520,000 atau 19.03 peratus. Pelancong dari lima negara merekodkan kadar tertinggi iaitu China, Singapura, Indonesia, Korea Selatan dan Vietnam.
Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, Melaka menerima banyak penghargaan antarabangsa. Bandar ini telah disenaraikan oleh beberapa penerbitan, termasuk Forbes dan Lonely Planet, sebagai salah satu Destinasi Pelancongan Utama di Asia dan Dunia. Melaka disenaraikan sebagai salah satu daripada 10 Destinasi Terbaik di Malaysia oleh Tripadvisor. Aplikasi Waze mengiktiraf Melaka dengan Anugerah 'The Best City to Drive In'. Di peringkat global, bandar bersejarah ini menduduki tangga hadapan mendahului kota metropolitan utama seperti Sydney, Lisbon, dan Barcelona. Bandar ini juga telah diiktiraf oleh HuffPost sebagai antara 15 dari Best Street Art Cities. Di samping itu, penerbitan Time meletakkan Melaka sebagai salah satu tempat terbaik untuk hidup dan bersara.
Antara kebudayaan Melaka yang unik ialah Dondang Sayang yang diiktiraf oleh UNESCO. Dondang Sayang ialah seni Melayu tradisional yang masih diamalkan di Melaka oleh empat komuniti: masyarakat Melayu, Baba Nyonya, Chitty dan Portugis. Praktik ini menggabungkan unsur-unsur muzik (biola, gong dan tamborin atau tambor), lagu dan dikir, dan ciri-ciri puisi merdu yang indah. Juga dikenali sebagai balada cinta, lagu-lagu yang digunakan oleh masyarakat untuk menyampaikan perasaan kasih sayang dan memberi nasihat mengenai topik-topik khas seperti kasih sayang dan kebaikan.
Melaka juga terkenal dengan makanannya, terutamanya gaya masakan Baba dan Nyonya yang terdiri daripada gaya masakan Cina dan Melayu. Kebanyakan hidangannya ialah pedas dan berempah. Bagi makanan, Melaka mendapat pengiktirafan daripada World Street Food Congress untuk Mee Siam Nyonya (ke-34) dan Satay Jalan Kuli (ke-43). Pelbagai hidangan jalanan dan makanan lazat di Melaka termasuk (tetapi tidak terhad kepada) sate celup; bebola nasi ayam; mi itik; mi wantan gaya Melaka; laksa nyonya; pai tee (juga dikenali sebagai pie tee dan topi atas); ayam pongteh; asam pedas dengan ikan; makanan laut dan ikan bakar Portugis; fishball lobak; coconut shake; cendol nyonya; putu piring; dan kuih nyonya.
Sehingga hari kini, kebanyakan adat-adat kuno yang berasal daripada pendudukan Portugis masih diamalkan, termasuknya "Intrudu" (sejenis perayaan air yang menandakan permulaan musim Lent, iaitu musim puasa bagi orang Katolik), "branyu" (sejenis tarian tradisional) dan "santa cruz" (sejenis perayaan jalan tahunan)
Selain daripada pelancongan, Melaka juga menjadi pusat pengeluaran barangan tempatan daripada makanan dan barangan konsumer kepada barangan komponen-komponen senjata dan automotif berteknologi tinggi, elektronik serta komponen-komponen komputer. Terdapat sekurang-kurangnya 23 kawasan perindustrian yang merangkumi lebih kurang 500 kilang Amerika Syarikat, Jerman, Jepun, Taiwan dan Singapura.
Perkhidmatan perubatan swasta di Melaka juga semakin menarik tumpuan pesakit-pesakit sejauh Indonesia dan Singapura. Hospital Straits, Hospital Putra (dulu dikenali sebagai Hospital Southern), Hospital Melaka dan Pusat Perubatan Pakar Pantai merupakan pusat perubatan swasta yang amat popular. Mereka menyediakan perkhidmatan perubatan yang setaraf dengan kebanyakan negara maju yang lain. Kerajaan Negeri Melaka ialah pemegang saham utama Hospital Putra.
Pulau Pinang memulakan trend seni jalanan di Malaysia dan Melaka tidak lama selepas itu mengikutinya dengan Projek Seni Sungai pada tahun 2012. Kawasan perairan negeri ini telah menjadi sebahagian besar daripada sejarahnya. Negeri ini dahulunya merupakan salah satu pelabuhan perdagangan paling penting di dunia, jadi Melaka telah memilih untuk memulakan seni jalanan dengan bangunan di seberang sungai. Untuk meningkatkan lanskap seni di Melaka, sembilan karyawan seni telah mencurahkan idea mereka di sepanjang dinding rumah kedai bersejarah sepanjang sungai di Jalan Kampung Hulu. Dikenali sebagai ProjectARM, karya seni ini direka khas untuk menyerlahkan keindahan Melaka. Mural tersebut diilhamkan oleh perwakilan pelukis di Melaka dan turut diceriakan dengan memasukkan gambar dan corak berwarna-warni yang dicat di dinding kedai Kiehl.
Destinasi pelancongan terutama ialah:
Sehingga 2018, terdapat 237 buah sekolah rendah dan 77 buah sekolah menengah di negeri Melaka. Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Yok Bin, Sekolah Kebangsaan Convent Of The Infant Jesus (2), Sekolah Kebangsaan (P) Methodist (2) dan Sekolah Kebangsaan Convent Of The Infant Jesus (1) merupakan sekolah rendah berprestasi tinggi di Melaka manakala bagi sekolah menengah ialah Sekolah Menengah Sains Muzaffar Syah, Sekolah Berasrama Penuh Integrasi Selandar dan Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Sharifah Rodziah. Sekolah Menengah Kebangsaan Tinggi Melaka ialah salah sebuah sekolah premier di Malaysia dan merupakan sekolah kedua tertua direkodkan di negara ini selepas Penang Free School, Pulau Pinang. Kementerian Pelajaran Malaysia mendaftarkan pelajar berdasarkan Ujian Penilaian Sekolah Rendah (UPSR) dan Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3). Sebuah pusat untuk banduan juvana, Henry Gurney Prisoners School, di Telok Mas, Melaka. Ditubuhkan pada tahun 1949 sebagai Sekolah Moral Tinggi, ia ditukar nama kepada Sekolah Henry Gurney pada 15 Mei 1950. Pusat ini menjalankan program pemulihan untuk pesalah juvana lelaki.
Melaka mempunyai tiga sekolah antarabangsa, Sekolah Antarabangsa Melaka, yang menampung komuniti tempatan; Sekolah Antarabangsa MES dan KYS, yang dikendalikan oleh guru ekspatriat, yang mengkhususkan diri dalam pengajaran Cambridge International A Levels dan menampung komuniti ekspatriat.
Institusi termasuk:
Terdapat beberapa institusi yang menawarkan pendidikan kejururawatan: Institut Kesihatan Sains & Kejururawatan Pantai, Institut Sains Kesihatan Dan Kejurawatan Mahkota, Kolej Kejururawatan & Kesihatan Nilam, dan Kolej Perubatan Komplementari Melaka. Institut Kesihatan Sains & Kejururawatan Pantai dikaitkan dengan Hospital Pantai di Ayer Keroh manakala Institut Sains Kesihatan Dan Kejururawatan Mahkota dihubungkan dengan Pusat Perubatan Mahkota.
Institut Kemahiran Teknikal di Machap menyediakan latihan dalam bidang pertanian. Ia mempunyai cawangan di Taman Tasik Utama, Ayer Keroh.
Pengajian separuh masa boleh didapati di Universiti Terbuka Malaysia (OUM), manakala mereka yang ingin mendapatkan diploma akademik boleh mendaftar di Pusat Pendidikan Berterusan (UMCCE) Universiti Malaya di Kolej Sinar.
Kuliah dan peperiksaan Association of Chartered Certified Accountants (ACCA) disediakan di Kolej Sinar di bandar Melaka. Kolej Sinar ialah satu-satunya institusi di negeri ini yang menawarkan pendidikan perakaunan lengkap. Kolej Sinar ialah satu-satunya pusat latihan yang diluluskan untuk kursus pelancongan. Institusi akademik lain termasuk Kolej Antarabangsa Yayasan Melaka (ICYM), Kolej Sains dan Teknologi Antarabangsa Melaka (MiCoST).
Kerajaan negeri Melaka memberikan bantuan kewangan terutamanya dalam bentuk pinjaman kepada penduduk setempat melalui Tabung Amanah Pendidikan Negeri Melaka (TAPEM). Antara kemudahan yang disediakan oleh TAPEM ialah Pinjaman Pendidikan Tinggi, Biasiswa Minor/Biasiswa Insentif untuk Sekolah Menengah, dan Bantuan Sekolah kepada Pelajar Sekolah Rendah.
Perpustakaan pertama di Melaka ialah Khutub Khanah Melaka, yang ditubuhkan pada tahun 1881 dan terletak di Stadthuys. Selepas kemerdekaan Malaya pada tahun 1957 dan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, perpustakaan itu dipindahkan ke Dewan Hang Tuah pada tahun 1966. Pada tahun 1975, Perbadanan Perpustakaan Awam Melaka telah ditubuhkan untuk menubuhkan Perpustakaan Awam Melaka. Perbadanan itu kemudian ditubuhkan 2 tahun kemudian pada 1977 bertempat di Dewan Hang Tuah. Pada tahun 1993, Akta Enakmen Perpustakaan Awam Melaka (Pindaan) 1993 berkuatkuasa. Perpustakaan akhirnya dipindahkan ke lokasi semasa di Bukit Baru dan dirasmikan pada 4 November 1996.
Di peringkat daerah, cawangan perpustakaan Jasin ditubuhkan pada tahun 1986 di Bangunan JKR, yang kemudiannya dipindahkan ke bangunan baru pada tahun 1999. Cawangan perpustakaan Alor Gajah pula ditubuhkan pada tahun 1988 di Bangunan UMNO, yang kemudiannya dipindahkan ke bangunan baru pada tahun 1998. Pusat cawangan Melaka Tengah ditubuhkan pada tahun 1996 di Hang Tuah Mall selepas perpustakaan utama berpindah ke Bukit Baru, yang kemudiannya diubah menjadi Perpustakaan Pusat Sumber Tinggi Institut Pendidikan Tinggi pada tahun 2001.
Di peringkat bandar dan kampung, cawangan perpustakaan ialah cawangan Masjid Tanah yang ditubuhkan pada tahun 1992 dan 2005; Perpustakaan Desa Air Tawar, Perpustakaan Desa Felda Kemendor, Perpustakaan Desa Selandar dan cawangan Perpustakaan Desa Kuala Linggi yang ditubuhkan pada tahun 1993; Cawangan Perpustakaan Desa Rantau Panjang ditubuhkan pada tahun 1994; Cawangan Merlimau ditubuhkan pada tahun 1994 dan berpindah ke bangunan baru pada tahun 2003; Cawangan Perpustakaan Desa Pulau Sebang ditubuhkan pada tahun 1997; Perpustakaan Japerun Sungai Rambai, Perpustakaan Japerun Serkam, Perpustakaan Japerun Durian Tunggal dan cawangan-cawangan Perpustakaan Desa Ayer Molek Darat yang ditubuhkan pada tahun 1999; Perpustakaan Desa Felda Bukti Senggeh dan Perpustakaan Desa Kampung Felda Bukit Sedanan ditubuhkan pada tahun 2000; Cawangan Perpustakaan Siber Kampung Padang yang ditubuhkan pada tahun 2001; Perpustakaan Japerun Air Panas, Perpustakaan Desa Bertam Hulu, Perpustakaan Japerun Bukit Asahan, Perpustakaan Desa Tangga Batu dan Perpustakaan Desa Paya Rumput yang ditubuhkan pada tahun 2002; Cawangan Perpustakaan Siber Ilmu Air Limau dan Perpustakaan Siber Ilmu Chenderah ditubuhkan pada tahun 2003; Cawangan Perpustakaan Desa Menggong ditubuhkan pada tahun 2004; Perpustakaan Siber Kampung Klebang ditubuhkan pada tahun 2005; Perpustakaan Desa Telok Mas dan Perpustakaan Desa Telok Gong ditubuhkan pada tahun 2006; Perpustakaan Desa Bukit Bulat ditubuhkan pada tahun 2008; Perpustakaan Komuniti Planetarium Melaka dan cawangan Perpustakaan Komuniti ÆON yang ditubuhkan pada tahun 2010; Perpustakaan Desa 1Malaysia Sungai Rambai ditubuhkan pada tahun 2012.
Pulau Sebang yang terletak 30 kilometer ke utara Bandaraya Melaka dan 10 kilometer dari Bandar Alor Gajah merupakan stesen kereta api yang terdekat bagi Bandaraya Melaka. Dahulunya, stesen keretapi ini dikenali sebagai Tampin, namun oleh sebab kedudukan dari segi geografinya berada di wilayah Negeri Melaka dalam daerah Alor Gajah dan atas arahan Kerajaan Negeri Melaka serta saranan rakyat Melaka, maka nama stesen ini dikenali sebagai Stesen KTM Pulau Sebang. Penduduk di daerah Jasin terutamanya di kawasan Selandar, Asahan, Simpang Bekoh, Nyalas boleh menggunakan perkhidmatan keretapi di stesen keretapi Batang Melaka yang terletak 22 kilometer ke utara Bandar Jasin. Stesen ini bersempadankan Melaka dan Negeri Sembilan.
Landasan keretapi dari Pulau Sebang ke Bandaraya Melaka pernah wujud sebelum Perang Dunia II, tetapi ia telah dirombak oleh tentera Jepun untuk pembinaan Landasan Kereta Api Maut di Burma. Pada 10 Oktober 2015, perkhidmatan komuter Keretapi Tanah Melayu Berhad (KTMB) telah memperkenalkan laluan baharu, perkhidmatan pergi-balik antara stesen Seremban-Pulau Sebang/Tampin-Gemas.
Bandaraya Melaka mempunyai sebuah terminal pengangkutan antarabandar moden yang dikenali sebagai Melaka Sentral dengan perkhidmatan pengangkutan bas yang tetap ke Kuala Lumpur, Johor Bahru dan bandar-bandar utama lain di Semenanjung Malaysia. Terminal ini dilengkapi dengan sistem pengangkutan bas dan teksi yang tercanggih di Malaysia semasa penubuhannya. Tiada perhentian bas dan teksi di mana-mana bandar utama di Malaysia selain Melaka Sentral ketika itu.
Melaka juga mempunyai sebuah lapangan terbang di Batu Berendam iaitu Lapangan Terbang Antarabangsa Melaka (IATA: MKZ, ICAO: WMKM) (dahulunya dikenali sebagai Lapangan Terbang Batu Berendam) yang menyediakan penerbangan untuk negeri Melaka, serta utara Johor, dengan menghubungkan ke bandar-bandar seperti Guangzhou, Haikou, Ho Chi Minh, Kota Bharu, Kuala Lumpur, Langkawi, Medan, Pekanbaru, Penang, dan Subang.
Persimpangan keluar Ayer Keroh di Lebuh Raya Utara Selatan (PLUS) merupakan jalan masuk utama dari negeri-negeri lain di Semenanjung Malaysia ke Melaka. Terdapat juga dua persimpangan keluar tambahan di Lebuhraya Utara-Selatan, iaitu di persimpangan keluar Alor Gajah dan Jasin.
Melaka mula menjalinkan hubungan bandar kembar pada tahun 1984 dengan bandar Lisbon, Portugal. Kini, Melaka telah berkembar atau ditubuhkan sebagai bandar persahabatan dengan bandar berikut:
Melaka merupakan lokasi penggambaran yang sesuai bagi syarikat penerbitan filem dari dalam dan luar negara dengan adanya pelbagai tempat tumpuan pelancong serta kesan peninggalan sejarah dunia. Artis Bollywood ikonik, Shahrukh Khan menyifatkan Melaka sebagai sebuah negeri yang cantik dan beliau akan kembali untuk berlakon dan bercuti di negeri ini. Filem-filem yang dilakonkan dan muzik video yang diterbitkan di Melaka antaranya ialah: