davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Rafflesia consueloae

Ang Rafflesia consueloae ay isang espesye ng halamang parasitiko ng saring Rafflesia na katutubo sa pulo ng Luzon ng Pilipinas. Ito ang pinaka-maliit ng espesye ng saring Rafflesia.
Ang pagkatuklas ng Rafflesia consueloae ay dulot ng isang pang-matagalang biodiversity conservation and monitoring program sa Watershed ng Pantabangan-Carranglan na nagsimula ng Marso ng 2011. Ang R. consueloae ay unang natuklas noong Pebrero, 11, 2014, at ang monitoring sa espesye ng Rafflesia ay agarang sinimulan. Ang pangkat ng mananaliksik ay gumamit ng moction-activated na kamera para sa pagmamasid ng life cycle ng R. consueloae.
Ang R. consueloae ay nailarawan at iginuhit nila John Michael M. Galindon at Perry S. Ong ng Unibersidad ng Pilipinas, Diliman at Edwino S. Fernando ng Unibersidad ng Pilipinas, Los Baños. Ang espesye ay ipinangalan kay Consuelo Rufino Lopez, ang asawa ng industriyalista at conservationist na si Oscar M. Lopez.
Sa ilalalim ng Wildlife Forensics and DNA Barcoding of the Philippine Biodiversity Program ng Biodiversity Management Bureau ng Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman, ang DNA barcode ng R. consueloae at ang host nito , isang di pa nakikilalang espesye ng Tetrastigma ay pinagaaralan.
Ang espesye ang pinakamaliit sa lahat ng mga Rafflesia na may katamtaman na dyametro na 9.73 centimetro (3.83 pul). Ang ibabaw ng disko ng kakabukas na mga bulaklak ng R. consueloae ay inilarawang bilang may natatanging pagkaputi na mala-krema at karaniwang may kawalan ng mga proseso. Naiulat na ang R. consueloae ay may mga bulaklak na may dalawang kasarian, ang ikatlong espesye ng Raflessia sa Pilipinas pagkatapos ng R. baletei at R. verrucosato na may ganitong katangian. Kung ganap ang mga bulaklak na may dalawang kasarian na ito ay di pa natitiyak.
Hindi matatagpuan sa mga bulaklak ng R. consueloae ang natatanging amoy na taglay ng karamihan sa mga espesye ng Rafflesia. Amoy laman ng buko ang mga prutas ng R. consueloae.
Dalawa lamang ang kilalang tirahan ng Rafflesia consueloae na parehas na nasa loob ng Watershed ng Pantabangan-Carranglan sa Pantabangan, Nueva Ecija. Ang espesye ay kilala na matatagpuan sa Bundok Balukbok at Bundok Pantaburon. Ang lugar sa Bundok Pantaburon, kung saan matatagpuan ang espesye ay isang lumang reforestation site.
Kilala na tumutubo ang Rafflesia consueloae sa 300 hanggang 500 na metro mula sa ibabaw ng lebel ng dagat. Ito ay tumutubo lamang sa ugat ng hindi pa nakikilalang espesye ng Tetrastigma na matatagupuan malapit sa kasukalan ng mga Dinochloa luconiae.
Ang Rafflesia consueloae ay naturing "Critically Endangered" o lubhang nangagnanib base sa Mga Kategorya ang Pamantayan ng IUCN ng 2012 (IUCN 3.1) ng mga naglarawan ng espesye. Ang tirahan ng espesye ay kilalang lugar ng pangangaso ng ilang mga miyembro ng lokal na komunidad. Nakakaranas rin ng mga forest fire ang lugar tuwing panahon ng tag-tuyot.
Green Land of Guyana

Ang "Green Land of Guyana" ay ang pambansang awit ng Guyana. Binubuo ni Robert Cyril Gladstone Potter ang musika, habang ang liriko ay inakda ni Archibald Leonard Luker. Dalawang magkahiwalay na paligsahan ang ginanap upang matukoy ang mga salita at ang himig, ayon sa pagkakabanggit. Ito ay pinagtibay bilang pambansang awit noong 1966, nang makamit ng bansa ang kalayaan mula sa United Kingdom.
Pinagsama-sama ng mga British ang dating mga kolonya ng Olandes ng Berbice, Demerara at Essequibo noong 1814 sa iisang kolonya – [[British] Guiana]] – at namuno dito hanggang 1966. Habang tumatakbo hanggang sa pagsasarili noong unang bahagi ng 1960s, ilang mga pagtatangka ang ginawa ng mga komite ng pamahalaan upang piliin ang teksto sa bagong pambansang awit, ngunit lahat sila ay nagresulta sa isang hindi pagkakasundo. Sa wakas, noong 1965, isang bagong paligsahan ang idinaos, at isang bagong komite ang nabuo, na binubuo ng mga indibidwal na nagtataglay ng "malawak na panitikan at patula na mga background". Ang pamantayan na kanilang binuo para sa anthem ay dapat itong maging Agosto, magbigay ng inspirasyon sa pagmamahal sa bayan at pukawin ang mga natatanging katangian nito, habang sa parehong oras ay maging sapat na hindi kumplikado upang ito ay maaaring maunawaan ng mga bata. Ito rin ay dapat na neutral sa pulitika, sekular at hindi katulad ng mga pambansang awit ng ibang mga bansa.
Ang kumpetisyon ay nakakita ng kabuuang 266 entries na isinumite. Una itong pinaliit ng komite sa 40, at mula doon ay pumili sila ng 12 finalists. Ang mga lyrics na isinulat ni Archibald Leonard Luker ay napili sa wakas. Ang pangalawang paligsahan ay kasunod na idinaos upang matukoy ang musika na samahan ang mga lyrics na ito. Ang isa pang komite, na binubuo ng isang daang tao, ay pinili mula sa isang blind audition. Ang mga pagkakakilanlan ng mga kompositor ay hindi ipinahayag sa kanila, kaya pumili sila mula sa mga numero na tumutugma sa kani-kanilang mga kanta. Sa huli, isang tune na binubuo ni Cyril Potter ang napili.
The first stanza of "Dear Land of Guyana, of Rivers and Plains" alludes to the country's geography. The other verses personify Guyana as a mother to its citizens, who have a duty of respect and protection of her.
Michael Stipe

Si John Michael Stipe (ipinanganak noong 4 Enero 1960) ay isang Amerikanong mang-aawit at manunulat ng kanta na mas kilala bilang lead singer at lyricist ng alternative rock band na R.E.M. sa buong kasaysayan nito. Kilala siya sa kanyang natatanging kalidad ng boses, makatang lyrics at natatanging pagkakaroon ng entablado.
Ang pagkakaroon ng isang natatanging tinig, si Stipe ay napansin para sa "mumbling" na estilo ng kanyang maagang karera. Mula noong kalagitnaan ng 1980s, kumakanta si Stipe sa "pag-iyak, pagpapasigla, pagpukpok ng mga figure ng boses" na ang bi biograpo na si David Buckley kumpara sa mga artista ng Celtic folk at Muslim muezzin. Siya ang namamahala sa visual na aspeto ng REM, na madalas na pumipili ng likhang sining ng album at nagdidirekta sa marami sa mga music video ng banda. Sa labas ng industriya ng musika, nagmamay-ari siya at nagpapatakbo ng dalawang studio sa paggawa ng pelikula, C-00 at Larawan ng Single Cell.
Bilang isang miyembro ng R.E.M., si Stipe ay pinasok sa Rock and Roll Hall of Fame noong 2007. Bilang isang mang-aawit ng kanta, naiimpluwensyahan ni Stipe ang isang malawak na hanay ng mga artista, kasama sina Kurt Cobain ng Nirvana at Thom Yorke ng Radiohead. Inilarawan ni Bono ng U2 ang kanyang tinig bilang "extraordinary" at sinabi ni Thom Yorke sa The Guardian na si Stipe ay ang kanyang paboritong lyricist, na nagsasabing "Gustung-gusto ko ang paraan na kumuha siya ng isang damdamin at pagkatapos ay kumuha ng isang hakbang mula dito at sa paggawa nito gawin itong mas malakas."
Solo releases
Guest appearances
Produksyon Bilang karagdagan sa paggawa ng co sa karamihan ng output ng R.E.M., si Stipe ay gumawa din ng mga sumusunod:
Bronx Zoo

Ang Bronx Zoo ay isang zoo na nasa boro ng The Bronx ng Lungsod ng New York na nasa loob ng Liwasan ng Bronx sa Estados Unidos. Ito ang pinakamalaking metropolitan zoo, na binubuo ng 265 akre (107 ha) ng lupaing pangliwasan at naturalistikong habitat o tahanang makakalikasan, kung saan lumalagos ang pagdaloy ng Ilog ng Bronx.
Ang Bronx Zoo ay kabahagi ng isang integrado o magkakasamang sistema ng apat na mga zoo at isang akwaryum na pinangangasiwaan ng Wildlife Conservation Society (WCS), at akreditado ng Association of Zoos and Aquariums (AZA, "Asosasyon ng mga Zoo at mga Akwaryum).
Ang lathalaing ito na tungkol sa Heograpiya, Soolohiya at Estados Unidos ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Otosaurus

Ang Otosaurus cumingii, karaniwang tinatawag na Cuming's sphenomorphus o ang Luzon giant forest skink, ay isang espesye ng skink, isang butiki sa pamilyang Scincidae. Ang mga espesye na ito ay katutubo sa Pilipinas.
Ang tiyak na pangalan, cumingii, ay parangalan ng English naturalist na si Hugh Cuming.
Ang Otosaurus cumingii ay mahahanap hanggang sa 1,000 metro (3,300 tal) sa itaas ng antas ng dagat sa mga kagubatan sa halos buong Pilipinas.
Ang Luzon giant forest skink ay umaabot sa kabuuang haba (kabilang ang buntot nito) na 35 cm (katumbas ng 14 pulgada).
Ang Otosaurus cumingii ay madalas na nagtatago sa ilalim ng mga dahon at troso.
Gilles Peterson

Si Gilles Jérôme Moehrle (ipinanganak 28 Setyembre 1964), mas kilala bilang Gilles Peterson, ay isang Pranses / British broadcaster, DJ at may-ari ng record label. Nagtatag siya ng mga impluwensyang label tulad ng Acid Jazz at Talkin' Loud, at sinimulan ang kanyang kasalukuyang label, ang Brownswood Recordings, noong 2006. Siya ay iginawad ng isang parangal na MBE noong 2004, ang AIM Award para sa Indie Champion 2013, ang Mixmag Award for Outstanding Contribution To Dance Music noong 2013, ang PRS for Music Award para sa Natitirang Kontribusyon sa Music Radio noong 2014, at The A&R Award mula sa The Music Producers Guild noong 2019.
Sa buong kanyang karera, si Peterson ay may gampanan na papel na mahalaga sa pagtataguyod ng mga genre tulad ng jazz, hip-hop, at musikang elektronik. Sinimulan niya ang kanyang karera sa mga istasyon ng radyo ng pirata na Radio Invicta at K-Jazz, kalaunan ay sumali sa mga ligal na istasyon sa London, una ang bagong itinatag na Jazz FM, at pagkatapos ay sa istasyon ng sayaw ng musika na Kiss FM. Noong 1998, siya ay tinanggap ng BBC Radio 1, at noong 2012 nagsimula siyang mag-host ng isang tatlong oras na programa ng Sabado ng hapon sa BBC Radio 6 Music. Nag-host siya ng isang programa sa sindikato sa radyo na nai-broadcast sa pitong mga bansa sa Europa.
Noong 2016, inilunsad niya ang online radio station Worldwide FM kasama ang Boiler Room na co-founder at orihinal na host na si Thristian Richards. Nag-host din siya ng mga mix at bagong musika sa kanyang pahina ng SoundCloud, kung saan mayroon siyang higit sa tatlong milyong mga tagasunod. Nasa likod siya ng maraming mga kaganapan na nagdiriwang ng musika na sinusuportahan niya sa pamamagitan ng kanyang mga DJ set at mga palabas sa radyo. Mula noong 2005, nag-host siya ng taunang Worldwide Awards sa London at Worldwide Festival sa Sète. Noong 2019, inilunsad ang bagong pagdiriwang ng We Out Here sa UK.
Noong 2011, itinatag niya ang Steve Reid Foundation sa memorya ng maalamat na jazz drummer. Nasaksihan ang pagdurusa ni Reid sa sakit at paghihirap, itinatag ni Gilles ang kawanggawa upang makalikom ng pera para sa mga musikero na nangangailangan. Mula noon, nakipagtulungan sila sa Help Musicians UK upang matulungan ang mga musikero na nangangailangan ng suporta. Karamihan sa mga kamakailan lamang, ang isang pakikipagtulungan sa PRS Foundation ay nakakita ng mga gawad at pagtuturo na ibinigay sa mga bagong artista. Pinatakbo ni Gilles ang 2011 London Marathon, na tumaas sa ilalim ng £7,000 lamang para sa Help Musicians UK, na sinundan ng 2016 New York Marathon, kung saan nagtataas siya ng higit sa $21,000 para sa Steve Reid Foundation.
Unibersidad ng Pilipinas, Los Baños

Ang Unibersidad ng Pilipinas Los Baños (U.P. Los Baños, U.P.L.B. o mas kilala sa tawag na Elbi) ay isang yunit ng Unibersidad ng Pilipinas na matatagpuan sa may paanan ng Bundok Makiling sa Los Baños, Laguna. Itinalaga ito ng Amerikanong botanista at agrikulturistang si Edwin Copeland noong 6 Marso 1909 bilang Kolehiyo ng Agrikultura, isa sa unang dalawang yunit ng Unibersidad ng Pilipinas.
Naging maka-impluwensiya ang Unibersidad sa Asia sa larangan ng Agrikultura at Biotechnology, ito'y dahil sa pagsisikap nilang mapabuti ang plant breeding at bioengineering, lalo na sa pagpalaganap ng high-yielding at pest-resistant na tanim. Noong 1977 pinarangalan ang Unibersidad ng Gawad Ramon Magsaysay para sa Sabansaang Pag-uunawa bilang pagkilala sa kanilang mga ambag sa larangang Agrikultura. Ang UPLB ang tumatanaw sa iba't ibang lokal at pandaigdigang sentrong pananaliksik, kabilang na ang International Rice Research Institute (IRRI), ASEAN Center for Biodiversity, World Agroforestry Center, at ang Southeast Asian Regional Center for Graduate Study and Research in Agriculture (SEARCA).
Ang UPLB ay nag-aalok ng mahigit 100 mga degree programs sa iba't ibang larangan sa ilalim ng kanilang siyam na kolehiyo at dalawang paaralan. Ang unibersidad ay binigyan ng walong Centers of Excellence para sa walong akademikong yunit at dalawang Centers of Development.
Kilala ang alumni ng UPLB sa iba't ibang larangan, nabibilang dito ang 13 Pambansang Dalub-agham ng Pilipinas, miyembro ng United Nations Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), isang nagwagi ng 2007 Nobel Peace Prize, mga nagwagi sa Gawad Palanca at iba't ibang mga politiko at negosyante.
Unang itinatag ang UPLB bilang Unibersidad ng Pilipinas Kolehiyo ng Agrikultura (o sa Ingles bilang University of the Philippines College of Agriculture, UPCA) noong 6 Marso 1909 ng UP Board of Regents. Isang Amerikanong botanist at Tomasayt - si Edwin Copeland, na mula Normal na Pamantasan ng Maynila ay naging unang dekano nito. Nagsimula ang klase noong Hunyo 1909 na may limang propesor at 12 na mag-aaral lamang. Ang Paaralang Palagubatan (Forestry School) ay itinatag sa sumunod na taon.
Ang UPCA ay nagsira nang nagsimula ang Pananakop ng mga Hapon sa Pilipinas, at ang paaralan ginawang punong tanggapan ng mga Hapon. Sa mahigit ng tatlong taon, ang unibersidad ay naging tahanan ng mahigit 2,000 sibilyan, karamihan ay Amerikano, na dinakip ng mga Hapon.
Ang UPLB ay nag-aalok ng 27 undergraduweyt at 82 graduweyt na mga degree program sa ilalim ng siyam ng kolehiyo at dalawang paaralan. Karamihan ng mga progamang kolehiyo ay ginagawad sa mga degree ng agham. Ginagawaran din ng unibersidad ng mga hayskul diploma ang mga graduweyt ng Unibersidad ng Pilipinas Rural Hayskul, na isang sub-yunit sa ilalim ng Kolehiyo ng College of Arts and Sciences.
Kapuluang Babuyan

Ang Kapuluang Babuyan ( /bɑːbəˈjɑːn/ bah-bə-YAHN-'), kilala din bilang Pangkat ng Kapuluan ng Babuyan, ay isang arkipelago sa Pilipinas, na matatagpuan sa Kipot ng Luzon, hilaga ng pangunahing pulo ng Luzon at timog ng Taiwan sa pamamagitan ng Bambang ng Bashi tungong Kipot ng Luzon. Binubuo ang kapuluan ng limang pangunahing pulo at pinapalibutan ng mas maliliit na mga pulo. Ang pangunahing mga pulo na ito ay, simula sa hilagang-silangan paikot sa kaliwa, Babuyan, Calayan, Dalupiri, Fuga, at Camiguin de Babuyanes. Nahihiwalay ang Kapuluang Babuyan mula sa Luzon sa pamamagitan ng Bambang ng Babuyan, at mula sa lalawigan ng Batanes sa hilaga, sa pamamagitan ng Bambang ng Balintang.
Ang arkipelago, na binubuo ng 24 bulkang-koralinang mga pulo, ay mayroong kabuuang sukat na 590 km (230 mi kuw). Calayan ang pinakamalaki dito na may sukat na 196 km (76 mi kuw), habang ang pinakamataas na punto ay ang Bundok Pangasun (1,108 metro, 3,635 tal) sa Babuyan Claro.
Ang sumusunod ay ang mga pulo ng Babuyan at karatig na mga maliliit na pulo at bato, kasama ang mga sukat ng lupain at pinakamataas na elebasyon:
Anakle

Ang anakle, bunsilak, binting-dalaga (Elaeocarpus calomala) [Blanco, Merr] ay isang uri kahoy na nakukuha mula sa isang punong kamukha ng punong batikuling. Ginagamit ang mga kahoy na ito sa pag-ukit ng mga estatwa. Kabilang ito sa mga Elaeocarpaceae, katulad ng Olongas.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Agham ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Pulo ng Babuyan

Ang Pulo ng Babuyan (tinatawag minsan bilang Babuyan Claro) ay ang pinakamataas at pinakahilagang pulo sa Kapuluang Babuyan sa Kipot ng Luzon sa hilaga ng Pulo ng Luzon sa Pilipinas at diretsong timog din ng Taiwan sa pamamagitan ng Bambang ng Bashi tungo sa Kipot ng Luzon. Binubuo ng buong pulo ang barangay ng Babuyan Claro, na kabilang sa bayan ng Calayan sa lalawigan ng Cagayan. May populasyon ang mabulkan na pulo na 1,910 ayon sa senso ng 2020, na tumaas mula 1,423 noong 2010.
Inuuri minsan ang wika ng Pulo ng Babuyan bilang diyalekto ng Ibatan. Tinanggal ang panirahan ng Babuyan ng mga Kastila at muli lamang nagkaroon ng populasyon noong katapusan ng ika-19 na dantaon na may mga pamilya mula sa Pulo ng Batan, na karamihan sa kanila ay tagapagsalita ng isa sa mga diyalekto ng Ibatan.
Bidyograpiya ni Taylor Swift

Ang American singer-songwriter na si Taylor Swift ay naglabas ng apat na mga album ng video at lumitaw sa limampung-apat na mga music video, limang pelikula at tatlong palabas sa telebisyon. Mula sa kanyang eponymous debut studio album (2006), siya pinakawalan music video para sa mga walang kapareha " Tim McGraw ", " Teardrops on My Guitar ", " Our Song ", at " Picture to Burn ", ang lahat sa direksyon ni Trey Fanjoy at pinakawalan mula 2006-05. Para sa ikalawa nito, nakakuha siya ng isang MTV Video Music Award para sa Best New Artist nominasyon. Sinundan niya ang tatlong iba pang mga music video noong 2008 - "Magagandang Mga Mata" mula sa kanyang pinalawak na pag-play ng parehong pangalan, " Baguhin " mula sa AT&T Team USA Soundtrack at " Love Story " mula sa kanyang pangalawang album sa studio na Walang takot (2008). Ang huli ay hinirang para sa dalawang mga parangal sa 2009 CMT Music Awards -Video of the Year and Female Video of the Year. Para sa video ng " You Belong with Me " nanalo siya ng Best Female Video sa 2009 MTV Video Music Awards . Sa panahon ng kanyang pagtanggap sa pagsasalita, siya ay naantala sa pamamagitan ng rapper na si Kanye West, na nagdulot ng kontrobersya at nakatanggap ng maraming pansin sa media.
Ang pangatlong studio ng Swift na studio na Now Now (2010) ay nagbigay-daan sa nag-iisang " Mine ", ang music video ay itinuro ng kanyang sarili at si Roman White, na dati nang nagdirekta sa dalawa sa kanyang mga video. Sinundan ito ng " Back to December ", isang video na humahagulgay pagkatapos ng isang break-up, at " Mean ", na nagsasabi sa kuwento ng pambu-bully. Inilabas din niya ang mga video para sa " The Story of Us ", " Sparks Fly ", at " Ours ", lahat noong 2011. Nang sumunod na taon, pinakawalan ni Swift ang kanyang ika-apat na album sa studio na Red (2012), na pinauna ng isang music video para sa lead single na " We Are Never Ever Getting Back Together ". Ang video para sa " I Knew You Were Trouble " ay nanalo ng Swift isang pangalawang MTV Video Music Award para sa Pinakamahusay na Video ng Babae noong 2013 . Noong taong 2013 ay nakita ni Swift ang naglabas ng limang mga music video — apat mula sa Red ; " 22 ", " Everything Has Changed " na nagtatampok ng mang-aawit na si Ed Sheeran, " Red " at " the Last Time " na nagtatampok ng mang-aawit na si Gary Lightbody ng Snow Patrol, at isa sa isang pakikipagtulungan sa Tim McGraw ; " Highway Don't Care ".
Kulasisi

Ang kulasisi (Ingles: colasisi at hanging parrot) ay isang espesye ng ng lorong kabilang sa pamilya ng mga Psittacidae. Katangian ng mga kulasisi ang magpabitin-bitin sa mga sanga ng puno. Ang katangiang ito ang pinagmulan ng kanilang pangalan sa Pilipinas. Natatagpuan sila sa mga tropikal na kagubatan at kabundukan.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Ibon ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Ang Sumasayaw na Tubig, ang Kumakantang Mansanas, at ang Nagsasalitang Ibon

Ang "Sumasayaw na Tubig, ang Kumakantang Mansanas, at ang Nagsasalitang Ibon" ay isang Sicilianong kuwentong bibit na kinolekta ni Giuseppe Pitrè, at isinalin ni Thomas Frederick Crane para sa kaniyang Mga Italyanong Kuwentong Popular. Isinama ni Joseph Jacobs ang muling konstruksiyon ng kuwento sa kaniyang Mga Europeong Kuwentong-pambayan at Kuwentong Bibit. Ang orihinal na pamagat ay "Li Figghi di lu Cavuliciddaru", kung saan nagbibigay si Crane ng literal na pagsasalin ng "Ang mga Anak na Babae ng Nagtitpon ng Damo."
Ang kwuento ay ang prototipikong halimbawa ng Aarne–Thompson–Uther kuwento tipong 707, kung saan binigay nito ang pangalan nito. Ang mga alternatibong pangalan para sa uri ng kuwento ay Ang Tatlong Ginintuang Anak na Lalaki, Ang Tatlong Ginintuang Anak, Ang Ibon ng Katotohan, Portuges: Os meninos com uma estrelinha na testa, lit. 'Ang mga lalaking may maliliit na bituin sa noo', Ruso: Чудесные дети, romanisado: Chudesnyye deti, lit. 'Ang mga Kahanga-hanga o Milagrosong Bata', o Unggarya: Az aranyhajú ikrek, lit. 'Ang mga Kambal na may Ginintuang Buhok''.
Ayon sa folkloristang si Stith Thompson, ang kuwento ay "isa sa walo o sampung pinakakilalang plot sa mundo".
Mayroon ding mga pagkakaiba sa mga wikang Romanse: isang bersiyon ng Español na tinatawag na Los siete infantes, kung saan mayroong pitong bata na may mga bituin sa kanilang mga noo, at isang Portuges, As cunhadas do rei (Ang mga hipag ng Hari). Parehong pinapalitan ang mga hindi kapani-paniwalang elemento ng Kristiyanong imahe: ang diyablo at ang Birheng Maria.
Isang pagkakaiba sa format ng taludtod ang nakolekta mula sa Kapuluang Madeira. Ang isa pang bersiyon ay nakolekta mula sa Kapuluang Azores.
Ang may-akdang si Dean Fansler ay nangolekta ng isang kuwento na pinamagatang The Wicked Woman's Reward, mula sa isang Gregorio Frondoso, isang Bicolano mula sa Camarines. Ang kuwentong ito ay nagpapakita ng tunggalian sa pagitan ng dalawang babae ng hari: pinapalitan ng isa ang anak ng isa para sa isang pusa.
Itinala ni Propesor Damiana Eugenio ang kuwentong Thai na Ang Apat na Punong Champa at Tsinong kuwentong Pusa Kapalit ng Prinsipe bilang mga "banyagang analogo" sa mga bersiyon ng Filipino ng kuwento ng asawa ng hari na pinalayas sa palasyo dahil sa intriga ng babae at mga akusasyon ng panganganak sa mga hayop.
Nicanor Abelardo

Si Nicanor Abelardo ay isang Pilipinong kompositor ng mga awitin sa pelikula o entablado. Nilikha niya ang mga awitin na kung tawagin ay Kundiman tulad ng "Nasaan ka, Irog" noong 1923, "Kundiman ng Luha", "Mutya ng Pasig", "Ang Aking Bayan", "Himutok", "Pahimakas", "Bituing Marikit" at marami pang iba.
Ang kauna-unahang pelikula ng Sampaguita Pictures na Bituing Marikit kung saan pinagsama ang si Rogelio dela Rosa at ang tinaguriang Singing Sweetheart of the Philippines na si Elsa Oria ay hango sa likhang awit Kundiman na ito ni Abelardo.
Si Abelardo ay namatay noong 1934 at nag-naiwan ng mahigit 140 na nilikha.
Pangalawang Pangulo ng Pilipinas

Ang Pangalawang Pangulo ng Pilipinas (o kolokyal bilang "Bise-presidente ng Pilipinas") ay ang ikalawang pinakamataas na punong ehekutibo ng Pamahalaan ng Pilipinas. Kilala rin ito sa tawag na Bise-Presidente.
Ang kasalukuyang Pangalawang Pangulo ng Pilipinas ay si Kgg. Sara Duterte-Carpio, dating punong lungsod ng Dabaw mula 2016 hanggang 2022. Siya ay nahalal sa Pambansang Halalan ng 2022 at nanumpa noong 19 Hunyo 2022 sa Lungsod ng Dabaw. Ang Pangalawang Pangulo ay ang una sa linya ng paghalili sa posisyon ng Pangulo ng Pilipinas. Ang kasalukuyang tanggapan ng Pangalawang Pangulo ay matatagpuan sa Robinsons Cybergate Plaza ng Lungsod Mandaluyong, Kalakhang Maynila.
Mga bayan ng Pilipinas

Ang bayan (Filipino: munisipalidad) ay isang bahagi ng lokal na pamahalaan ng Pilipinas.
Ang mga lalawigan ay binubuo ng mga lungsod at mga bayan. Ang mga bayan naman ay binubuo ng mga distrito o barrio (baryo).
Ang mga bayan ay may autonomiya sa pambansang pamahalaan ng Republika ng Pilipinas. Ang mga ito ay pinapayagang gumawa ng kanilang sariling mga pang-ekonomiya, industriya at pampolitika na pagpapaunlad ng Pambansang Pamahalaan sa pamamagitan ng pambansang batas na tinatawag na Local Government Code (o Lokal na Kodigo ng Pamahalaan) ng 1991. Sa batas na ito, ang mga pamahalaang lokal ay pinapayagang mamahala, gumawa ng mga alituntunin o pang-lokal na mga ordinansa, at ipatupad ito, at pamahalaan ang kanyang lugar ng sakop. Sila ay maaaring pumasok sa mga pribadong transaksiyon at negosyo sa pamamagitan ng paghalal at pagtalaga ng mga opisyal at lokal na bubuwisan. Sila ay inaatasang ipatupad ang mga batas, mapa-lokal man ito o pambansa. Ang Pambansang Pamahalaan ay umaalalay, nagbabantay at nagsisiguro na ang mga lokal na pamahalaan ay hindi lumalabag sa batas pambansa. Ang Pamahalaan Lokal ay mayroon sariling sangay na Ehekutibo at Lehislatibo. Ang Sangay ng Hudikatura ng Republika ng Pilipinas ay hindi sakop ng Lokal na Pamahalaan. Ang Hudikatura nila ay tulad ng nasa Pambansang Pamahalaan.
Ang mga bayan ay pinamumunuan ng Alkalde (minsan tinatawag ding Punongbayan o Mayor sa Ingles) bilang Opisyal ng Ehekutibo. Ang Lehislatura ay binubuo ng Bise-Alkalde at walong konsehal (o minsan ay kagawad). Ang walong konsehal, at ang Pangulo ng Sangguniang Kabataan(SK) at ang Pangulo ng Liga, ay bumubuo sa Sangguniang Bayan. Lahat sila ay mga inihalal na opisyal at nagsisilbi ng 3 taon termino at hindi lalabis sa 3 sunod-sunod na termino. Ang Bise-Alkalde naman ang namumuno sa lehislatura, pero hindi maaaring bumoto maliban na lang kung patas.
Ang mga bayan ay nahahati sa uri ng kanilang mga kita ayon sa kanilang taunang kita pagkatapos ng tatlong taon:
Unang Klase P35,000,000 o mahigit pa.
Ika-2 Klase P27,000,000 o higit pa ngunit hindi bababa sa P35,000,000.
Ika-3 Klase P21,000,000 o higit pa ngunit hindi bababa sa P27,000,000.
Ika-4 Klase P13,000,000 o higit pa ngunit hindi bababa sa P21,000,000.
Ika-5 Klase P7,000,000 o higit pa ngunit hindi bababa sa P13,000,000.
Ika-6 Klase mababa sa P7,000,000
Philippine serpent eagle

The Philippine serpent eagle (Spilornis holospilus) is an eagle found in the major islands of the Philippines. It is sometimes treated as a race of the crested serpent eagle (Spilornis cheela). This species is usually found in forest clearings, open woodlands, and sometimes in cultivated lands with scattered trees. It is endemic to the Philippines. The species is found on most part of the major islands, except for Palawan.
It is illegal to hunt, capture or possess Philippine serpent eagles under Philippine Law RA 9147.
Ebird describes it as "A fairly large, common raptor of forest and more open wooded areas from the lowlands to the lower mountains. Dark brown with white speckles on the crown and upperparts, rufous-brown below with large white spots. Note the gray cheek and yellow eye. Differs from other raptors in its range by its bare yellow skin between the bill and eye, and in flight by its dark terminal band to the wings and tail. Often gives a whistled “weeeeeuuuu weu weu” in flight, or sometimes just a single note."
This species is monotypic.
The bird feeds on amphibians, reptiles and other live prey. Not much is known about its breeding habits. A female was collected with a single egg in its oviducts in April of 2020.
Its natural habitats are tropical moist lowland forest, montane forest, second growth and culltivated areas up to 2,500 meters above sea level.
The IUCN has classified the species as being of Least Concern as it has a large range and it is common throughout its range and appears to adapt to second growth. Populations are still declining due to habitat loss due to slash and burn farming, mining, illegal logging and habitat conversion, hunting and poaching for the illegal wildlife trade.
It is found in multiple protected areas such as Pasonanca Natural Park, Bataan National Park, Mount Banahaw, Mount Kitanglad. Mount Apo, Pasonanca Natural Park and Northern Sierra Madre Natural Park but like all areas in the Philippines, protection is lax and deforestation continues despite this protection on paper.
List of threatened species of the Philippines

This is a list of threatened plant and animal species in the Philippines as classified by the International Union for Conservation of Nature (IUCN). It includes vulnerable (VU), endangered (EN), critically endangered (CR), and recently extinct (EX) species. It excludes near threatened (NT), data deficient (DD), and prehistoric species.
The following is a list of animal species classified as threatened:
The following is a list of plant species classified as threatened:
General:
List of protected areas of the Philippines

In the Philippines, protected areas are administered by the Biodiversity Management Bureau of the Department of Environment and Natural Resources (DENR) under the National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act of 1992.
As of 2020, there are 244 protected areas in the Philippines, covering a total area of about 7,760,000 hectares (19,200,000 acres) – 15.4% of the Philippines' total area.
The first important legislation that formed the basis of the current system of national parks and protected areas in the Philippines is Act No. 648, enacted in 1903 by the Philippine Commission. This act authorized the civil governor to "reserve for civil public purposes, and from sale or settlement, any part of the public domain not appropriated by law for special public purposes."
A total of eight national reserves had been established on July 26, 1904, pursuant to this law. These are the Lamao Forest Reserve in Bataan, Mariquina Reserve in Rizal, Angat River Reserve in Bulacan, Caliraya Falls Reserve in Laguna, La Carlota Reserve in Negros Occidental, San Ramon Reserve in Zamboanga, Magalang Reserve in Pampanga, and Hacienda San Antonio in Isabela. In the same year, the Forest Act of 1904 (Act No. 1148) was adopted that expanded the scope of protected areas in the Philippines. Among the first of such mountain forest reserves to be declared was Mount Maquiling declared on November 21, 1910.
On February 1, 1932, the National Parks Act (Act No. 3195) was enacted that formally established the national parks system in the country. Mount Arayat became the first national park in the Philippines established on June 27, 1933, following this act.
A series of acts and legislations were passed in the next decades that aimed to further strengthen these policies, including the Revised Forestry Code of 1975 (Presidential Decree No. 705) and Forest Administrative Order No. 7. Following the 1987 Constitution, the National Integrated Protected Areas System Act was enacted which further enhanced the administration and classification of protected areas and broadened the mandate of the Department of Environment and Natural Resources in enforcing its provisions.
Protected areas in the Philippines encompasses 4,620,000 hectares (11,400,000 acres) of terrestrial areas and 3,140,000 hectares (7,800,000 acres) of marine areas. They are managed according to the following classifications described in Section 4 of the National Integrated Protected Areas System Act of 1992 (NIPAS Act).
World Heritage Site or part of a World Heritage Site
List of endangered animals in India

India's Red List of 2018 was released at the Rio+20 Earth Summit. Since then, new animals have been added yearly. While previously this list contained 132 species of plants and animals in 2018, as of the 2023-1 update from the IUCN Red List, over 950 species of animals (and over 600 species of plants) are listed as critically endangered, endangered, or vulnerable.
Listed by the IUCN as of the 2023-1 update.
Listed by the IUCN as of the 2023-1 update.
Listed by the IUCN As of 2012. As of the 2023-1 update, there are 481 animals listed as vulnerable.
Agusan Marsh Wildlife Sanctuary

The Agusan Marsh Wildlife Sanctuary is a protected area in Agusan del Sur, Philippines declared by President Fidel V. Ramos. The marshland acts like a sponge, as it is nestled in the midwaters of the Agusan River drainage basin. Within its lakes, several floating communities can be found. The sanctuary was home to the 20.24 feet (6.17 m) saltwater crocodile Lolong, the world's largest captive crocodile.
It is located in the municipalities of Bunawan, La Paz, Loreto, Rosario, San Francisco, Talacogon, and Veruela in the province of Agusan del Sur. The marsh was declared as a Ramsar Wetland Site in 1999. The site is currently being re-evaluated for nomination to the tentative list of UNESCO.
Agusan Marsh Wildlife Sanctuary was declared a national park under Republic Act No. 11038 (Expanded National Integrated Protected Areas System Act of 2018) signed by President Rodrigo Duterte in July 2018.
Agusan Marsh is one of the most ecologically significant wetlands in the Philippines. Found in the heart of Mindanao's Agusan Basin, this vast expanse of marsh covers an area roughly the size of Metro Manila. It contains nearly 15% of the nation's fresh water resources in the form of swamp forests.
Agusan Marsh is also host to "Wonderland", where you can see natural "bonsai" trees crafted by nature. It can be reached from Barangay Caimpogan or from Barangay New Visayas in the municipality of San Francisco.
The tiny community of mostly ethnic Manobos have made their permanent homes deep within the marsh, living on floating homes. The small houses, made of bamboo and nipa lashed to hardwood logs, freely rise or fall with the level of the marsh itself. The marsh provides virtually everything the Manobos need.
During the rainy season, when the water rises to create large lakes, vast number of ducks come to Agusan Marsh to nest. In the dry months, thousands of birds come from as faraway as Japan, China and Russia to escape the chilly winter winds of Northern Asia. Over 200 individual species have been known to spend at least part of the year in the marsh, making it one of Asia's most important transit points for wild birds. The marsh has been designated an Important Bird Area (IBA) by BirdLife International because it supports significant populations of Philippine ducks, spotted imperial-pigeons, sarus cranes, purple herons, Pinsker's hawk-eagles, southern silvery and rufous-lored kingfishers, and celestial monarchs.
In the very heart of the marsh is a semi-permanent lake where many square kilometres of lily pads, hyacinths and other hydrophytic plants spread out like an enormous green quilt. In the dark tea-coloured waters live untold numbers of catfish, carp, soft-shell freshwater turtles, and crocodiles.
Palawan Wildlife Rescue and Conservation Center

The Palawan Wildlife Rescue and Conservation Center (PWRCC) is a wildlife rehabilitation and conservation facility and crocodile farm in Puerto Princesa, Palawan, Philippines.
The Palawan Wildlife Rescue and Conservation Center (PWRCC) was established on August 20, 1987, as the Crocodile Farming Institute (CFI). A joint venture of the Philippine government's Department of Environment and Natural Resources (DENR) and the Japan International Cooperation Agency, the CFI is intended to facilitate the sustainable conservation of the Philippine crocodile and Saltwater crocodile as well as to promote crocodile farming to locals as a means of livelihood. The management of the facility was done by the DENR's Biodiversity Management Bureau (BMB)
In 2000, the CFI was renamed as the Palawan Wildlife Rescue and Conservation Center (PWRCC) through DENR Administrative Order 49. From 2002 to 2010, the Natural Resource Development Corporation (NRDC) took full control over the PWRCC. For 10 years the management of the PWRCC was taken care by the BMB, except the commercial aspect which was handled by the NRDC. In 2020, the PWRCC was once again reverted to the NRDC.
Also known as the Crocodile Farm, the PWRCC is dedicated to keeping two endemic crocodile species in captivity – the Philippine crocodile (Crocodylus mindorensis) and the Saltwater crocodile (Crocodylus porosus). The facility has accreditation from the Convention on International Trade in Endangered Species (CITES) which it obtained on January 4, 1997, allowing it to sell Saltwater crocodiles for commercial purposes. While it is illegal for the center to sell Philippine crocodiles, Saltwater crocodiles are sometimes sold for their leather. It also hosts other animals and plants including Palawan endemic species. Some animals were temporarily kept in the facility for rehabilitation due to being found injured in the wild or seized by authorities from illegal captivity and are meant to be released back to the wild. Some animals are kept under long-term captivity in the PWRCC. The PWRCC is also open to the public and organizes informational tours. As of October 2021, the facility hosts 1,450 individual crocodiles and 245 other wild animals.
The PWRCC has four components:
Mount Makiling

Mount Makiling (also spelled Maquiling) is an inactive stratovolcano located in the provinces of Laguna and Batangas on the island of Luzon in the Philippines. The mountain rises to an elevation of 1,090 meters (3,580 ft) above mean sea level and is the highest feature of the Laguna Volcanic Field. The volcano has no recorded historic eruption but volcanism is still evident through geothermal features like mud spring and hot springs. South of the mountain is the Makiling–Banahaw Geothermal Plant. The Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS) classifies the volcano as "Inactive".
Mount Makiling is a state-owned forest reserve administered by the University of the Philippines Los Baños. Prior to its transfer to the university, the mountain was the first national park of the Philippines. Mount Makiling National Park was established on February 23, 1933, by Proclamation No. 552. However, it was decommissioned as a national park on June 20, 1963, by Republic Act No. 3523 when it was transferred to the university for use in forestry education and information.
The mountain is sacred to many pilgrims and is widely believed to be the home of the diwata named Maria Makiling. It is one of the most known bundok dambana in Calabarzon. It was declared as an ASEAN Heritage Park in 2013, with the title of "Mount Makiling Forest Reserve".
Maria Makiling was the protector and guardian of Mount Makiling. Thus, modern sightings of her were even reported. Maria Makiling is a common subject among Filipino artists, ranging from painters and sculptors to graphic novelists. Prior to the conversion of the natives to Christianity, Maria Makiling was already known as Makiling, a diwata sent by Bathala in Mount Makiling to aid mankind in their daily tasks. The 'Maria' was added by the Spanish in a bid to 'rebrand' her as Catholic and to further subjugate the natives into Spanish imperialism.
The contour of the mountain is said to be that of her in a reclining position. In some accounts, Maria Makiling, while serving as a diwata of Bathala in Mount Makiling, was heartbroken by a mortal man, and thus chose to remain hidden from mortal view thereafter.
The following are the proclamations, Republic Acts, and Executive Orders relevant to the Makiling Forest Reserve (MFR):
Mt. Makiling is a popular hiking destination. The two major trails begin at the UPLB College of Forestry and Brgy. San Miguel, Santo Tomas, Batangas. The UPLB trail is more commonly used, taking 4–5 hours to reach the summit (Peak 2). This trail was closed in October 2007 due to trail damage wrought by Typhoon Xangsane in September 2006. The trail was closed again in December 2012 after two students were found drowned in a restricted area on the mountain. The trail was re-opened most recently in March 2013. The second trail, known as Maktrav, starts in Santo Tomas. This route is more difficult and requires 6–7 hours to reach the summit. Both trails are generally established and safe, although throughout the years there have been occasional reports of fatal accidents and injuries, especially on the Santo Tomas side. Climbers also frequently encounter leeches along the way.
Sharp-beaked ground finch

The sharp-beaked ground finch (Geospiza difficilis) is a species of bird in the Darwin's finch group of the tanager family Thraupidae. It is classified as a least-concern species by the International Union for Conservation of Nature and it is native to the Galápagos Islands in Ecuador. It has a mass of around 20 grams (0.71 oz) and the males have black plumage, while females have streaked brown plumage. This finch was described by Richard Bowdler Sharpe in 1888.
This relatively small, slender-billed finch is endemic to the Galápagos Islands, where it is found on Fernandina, Santiago, Pinta, Genovesa, Darwin, and Wolf Islands. On the first three islands, it breeds in the humid highlands and disperses afterwards, but on the remaining smaller and lower islands the sharp-beaked ground finch is found in the arid zone year-round. Due to habitat destruction its range has decreased. It was formerly also present in the highlands of several other islands, and it is possible it still occurs on Isabela.
Both the vampire ground finch and the Genovesa ground finch were considered subspecies. The International Ornithologists' Union have split them, while other taxonomic authorities still consider them conspecific.
Vampire ground finch

The vampire ground finch (Geospiza septentrionalis) is a small bird native to the Galápagos Islands. Endemic to Wolf and Darwin Island, it was previously considered a very distinct subspecies of the sharp-beaked ground finch (Geospiza difficilis), but the International Ornithologists' Union has split the species based on strong genetic evidence that they are not closely related, and divergences in morphology and song.
The vampire finch is sexually dimorphic as typical for its genus, with the males being primarily black and the females grey with brown streaks. It has a lilting song on Wolf, a buzzing song on Darwin, and whistling calls on both islands; only on Wolf, a drawn-out, buzzing call is also uttered.
This bird is most famous for its unusual diet. When alternative sources are scarce, the vampire finch occasionally feeds by drinking the blood of other birds, chiefly the Nazca and blue-footed boobies, pecking at their skin with their sharp beaks until blood is drawn. Curiously, the boobies do not offer much resistance against this. It has been theorized that this behavior evolved from the pecking behavior that the finch used to clean parasites from the plumage of the booby. The finches also feed on eggs, stealing them just after they are laid and rolling them (by pushing with their legs and using their beak as a pivot) into rocks until they break. Guano and leftover fish from other predators additionally serve as diet options.
Vampire ground finches drink more blood during dry seasons when seeds and other prey are scarce, resuming omnivorous predation when the rainy season begins. There were also significant variations in the intestinal microbial community structure. There was a clear separation between vampire ground finches and other finches. Vampire ground finch birds have intestinal microbial communities rich in peptostreptococcaceae, similar to vampire bats.
More conventionally for birds, but still unusual among Geospiza, they also take nectar from Galápagos prickly pear (Opuntia echios var. gigantea) flowers, at least on Wolf Island. The reason for these peculiar feeding habits is the lack of fresh water on these birds' home islands. Nonetheless, the mainstay of their diet is made up from seeds and invertebrates, as in their congeners.
The vampire finch is classified as vulnerable by the IUCN based on its very restricted distribution and the impact of invasive species in its habitat.
Cill Mhantáin

Príomhbhaile riaracháin Chontae Chill Mhantáin is ea Cill Mhantáin (Lochlainnis: Víkingr-lág "cluain na nUiginneach"; Béarla: Wicklow). Tá an baile suite ar chósta thoir na hÉireann, taobh ó dheas ó Bhaile Átha Cliath. Bhí 12,957 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2022.
Ritheann Abhainn Fheartraí tríd an mbaile agus istigh i Muir Éireann.
Tá Prióireacht Chill Mhantáin a bhí in úsáid ón 13ú go dtí an 16ú haois, suite sa bhaile.
Contae Chill Mhantáin

Tá Contae Chill Mhantáin in oirthear na hÉireann, i gCúige Laighean. Ba é Contae Chill Mhantáin an contae deireanach a bunaíodh in Éirinn: go dtí 1605 ba chuid de Chontae Bhaile Átha Cliath í. Is inti atá fothraigh mhainistir cháiliúil Naomh Chaoimhín ag Gleann Dá Loch.
Cill Mhantáin (Dáilcheantar)

Is Dáilcheantar 4 suíochán é Cill Mhantáin. Bhí suíochán amháin bainte ón Dáilcheantar in 2024 mar go bhfuil deisceart an chontae thart ar an Inbhear Mór gearrtha amach as Cill Mhantáin le dáilcheantar nua a chruthú, Cill Mhantáin-Loch Garman.
Olltoghchán 2016
San Olltoghchán 2016, toghadh mar Theachtaí Dála Andrew Doyle (FG), Pat Casey (FF), John Brady (SF), Stephen Donnelly (FF) agus Simon Harris (FG)
Olltoghchán 2020
San Olltoghchán 2020, toghadh mar Theachtaí Dála Jennifer Whitmore (DS), Stephen Matthews (CG), John Brady (SF), Stephen Donnelly (FF) agus Simon Harris (FG). Fuair Johnny Brady (SF) 17,297 vóta in 2020, beagnach dhá oiread an vóta a fuair Simon Harris (FG). Is léir ó aistriú an fharasbairr mhóir a bhí ag Brady in 2020 go bhfuair Whitmore sciar ollmhór den vóta sin.
Olltoghchán 2024
San Olltoghchán 2024, bhí triúr déag ar fad atá san iomaíocht. Bhí cúigear Teachta Dála ag seasamh agus gan ach ceithre shuíochán le líonadh.
Ní mó ná sásta a bhí an t-iar-comhairleoir contae Shay Cullen (Nspl) nár roghnaíodh é le seasamh ag coinbhinsiún Fhine Gael, agus sheas sé mar iarrthóir neamhspleách. Ar an gcaoi céanna bhain an Comhairleoir Joe Behan (Nspl), a bhíodh le Fianna Fáil uair, vótaí ó Stephen Donnelly (FF). Níor chabhraigh sé le Donnelly go raibh an tInbhear Mór agus deisceart an chontae bainte as an dáilcheantar, mar is sa gceantar sin ba láidre Fianna Fáil. Ar an láimh eile d'fheil an t-athrú i dteorainneacha an dáilcheantair d‘iarrthóir na nDaonlathaithe Sóisialta, Jennifer Whitmore. Ní raibh mórán tacaíochta ag na Daonlathaithe Sóisialta i ndeisceart an chontae in 2020.
Sa deireadh thiar thall, toghadh in 2024 toghadh Edward Timmins (FG) in áit Stephen Donnelly (FF) agus Stephen Matthews (CG). Atoghadh Jennifer Whitmore (DS), John Brady (SF), agus Simon Harris (FG).
An Abhainn Mhór, Contae Chill Mhantáin

Is abhainn a théann trí Chontae Chill Mhantáin thiar ó An Tóchar í an Abhainn Mhór. Ainm eile uirthi ná Abhainn Dé. Sruthann sí 19 km (30 míle) ar fad sula mbuaileann sí leis an Abhainn Bheag chun an Abhainn Abhóca a cruthú. Éiríonn an abhainn i Loch Deán i Sléibhte Chill Mhantáin. Tá cúrsa na habhann ar fad taobh istigh de Chontae Chill Mhantáin.
Cill Mhantáin-Loch Garman (Dáilcheantar)

Tháinig Dáilcheantar Cill Mhantáin-Loch Garman ar an bhfód sa bhliain 2024. . Chun an dáilcheantar a cruthú nascadh sciar de dheisceart Chill Mhantáin le tuaisceart Loch Garmann: ón Inbhear Mór soir i dtreo Shíol Éalaigh agus Tigh na hÉille i gCill Mhantáin, curtha leis an gceantar a shíneann ó Ghuaire le cósta go Cill Mhucraise agus soir go Bun Clóidí i dtuaisceart Loch Garman.
2024
Níor sheas ceachtar de na Teachtaí Dála a toghadh in 2020, i gCill Mhantáin ná i Loch Garman sa dáilcheantar nua. De réir torthaí na dtoghchán áitiúil 2024 bhí Fianna Fáil níos láidre ná Fine Gael sa dáilcheantar seo agus thart ar 33% den vóta acu.
Tagann an Seanadóir Malcolm Byrne (FF) as ceantar Ghuaire.
Sa deireadh thiar thall, toghadh in 2024 Malcolm Byrne (FF), Brian Brennan (FG) agus Fionntán Ó Súilleabháin (SF).
Páirceanna náisiúnta i bPoblacht na hÉireann

Tá ocht bpáirc náisiúnta i bPoblacht na hÉireann.
Ba í Páirc Náisiúnta Chill Airne i gContae Chiarraí an chéad pháirc náisiúnta in Éirinn; bunaíodh í sa bhliain 1932. Ó shin i leith, osclaíodh seacht bpáirc náisiúnta eile; an ceann is deireanaí ná Páirc Náisiúnta na Mara i gContae Chiarraí, an chéad pháirc náisiúnta mara, agus an pháirc is mó sa stát.