davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
वसुबारस

दिवाळीच्या सुरुवातीला येणारा वसुबारस हा सण आश्विन महिन्यातल्या वद्य द्वादशी या दिवशी साजरा केला जातो.यास गोवत्स द्वादशी असेही म्हणतात.
या दिवशी घरातील गोधनाची पूजा केली जाते. समुद्रमंथनाच्या वेळेस पाच कामधेनू उत्पन्न झाल्या होत्या त्यापैकी नंदा नामक धेनूस उद्देशून हे व्रत केले जाते. या दिवशी अनेक जन्मांच्या कामना पूर्ण व्हाव्यात याकरिता वासरासहित गायीची पूजा केली जाते. ह्या दिवसापासून घरासमोर रांगोळी काढण्यास सुरुवात करतात. काही स्त्रियांचा या दिवशी उपवास असतो.घरातील गाय वासरू यांना अंघोळ घातली जाते. अंगाला हळद लावली जाते, त्यांच्या अंगावर नवी वस्त्रे घातली जातात. ह्या दिवशी गहू, मूग खात नाहीत. स्त्रिया बाजरीची भाकरी व गवारीच्या शेंगाची भाजी खाऊन उपवास सोडतात. भरपूर कृषी उत्पादन व्हावे, आपल्या मुला-बाळांना चांगले आरोग्य मिळावे व सुख लाभावे म्हणून ही पूजा करतात. या दिवशी संध्याकाळी घरातील तुळशीपुढे आणि दारात, परिसरात दिवाळी सणाच्या प्रारंभानिमित्त पणत्या लावून रोषणाई करण्याची पाढती आहे.
चाक

चाक हे वर्तुळ आकाराचे असते व स्वतःभोवती फिरणारे असते. याचा शोध मानवी विकासातला महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो. हा एक मूलगामी यांत्रिक शोध आहे. याचे स्वरूप अक्षाभोवती किवा आसाभोवती फिरणारे चक्र असे आहे.
चाकाच्या शोधामुळे मानवाला कमी शक्ती वापरून अधिक कार्य साधणं शक्य झाले.
इसवी सन पूर्व सुमारे ३५०० वर्षांपूर्वी मेसापोटेमिया येथे मातीची भांडी बनवणाऱ्या चाकाचे अस्तित्त्व आढळले आहे. प्राचीन इजिप्तमध्ये इ.स. पूर्व २००० वर्षं चाकांचे रथ वापरले गेले असावेत असे मानले जाते.
प्राचीन भारतीय रथ बनवत असत. युद्धात रथांचा वापर होत असे. रथकार हे ऋभू होते असं म्हटलं जातं. ऋभूंनी एक रथ बनवून तो अश्विनींना दिला असं वर्णन ऋग्वेदात आहे. भारतीय संस्कृति कोशात चाकाचे भाग पुढील प्रमाणे नोंदलेले आहेत - पत्री (धातूची धाव), प्रधी (घेर), वर्तुळ (मुख्य चाक), अर (आरे), नभ्य (तुंबा) आणि अक्ष (म्हणजे आस).
आषाढ पौर्णिमा

आषाढ पौर्णिमा हा दिवस महर्षी वेदव्यास यांचा जन्म दिवस म्हणून साजरा केला जातो
१. या पवित्र पौर्णिमेच्या रात्री सिद्धार्थ गौतमाने माता राणी महामाया यांच्या गर्भात प्रवेश केला होता.
२. याच पवित्र पौर्णिमेच्या दिनी सिद्धार्थ गौतमाने आपले शाही जीवन त्यागले होते त्यास (महाभिनिष्क्रमण) या नावाने ओळखले जाते
३. राजकुमार सिद्धार्थ आणि राणी यशोधरा यांचे एकमात्र पुत्र राजकुमार राहुल यांचा जन्म ही याच दिनी झाला.
४. भगवान बुद्धांनी त्यांचा प्रथम उपदेश सुद्धा याच पवित्र पौर्णिमेच्या दिनी दिला जो पुढे धम्मचक्रप्रवर्तन सुत्त म्हणून प्रसिद्ध झाला.
५. भगवान बुद्धांनी याच दिवशी दुहेरी चमत्कार दाखविला होता (खांद्यातून अग्नी व पायातून जल आणि शरीरातून सप्त रंग) प्रकाशित केले
६. तवातिंसा देवलोकात जाऊन ३ महिने त्यांची माता राणी महामाया यांना अभिधम्माचा उपदेश दिला.
७. आषाढी पौर्णिमा याच पवित्र पौर्णिमेला वर्षावास सुरू होतो. जेथे ३ महिने भिक्षु आणि उपासक धम्माचा अभ्यास करतात.
आषाढ पौर्णिमा ही आषाढ महिन्याच्या शुद्ध पक्षातील पंधरावी तिथी आहे.
आषाढ हा अधिकमास आला असता त्या मासाच्या पौर्णिमेला या व्रताची सुरुवात व श्रावण शुद्ध पौर्णिमेला समाप्ती करतात. कोकीलारूपी गौरी ही या व्रताची प्रधान देवता आहे. नक्तभोजन व पूजा ही याची प्रधान अंगे आहेत. हे व्रत संपूर्ण एक महिना करणे शक्य नसेल, तर कमीत कमी सात दिवस, निदान तीन दिवस तरी करावेच. महिलांनी करावयाचे व्रत.
ललिता पंचमी

आश्विन शुद्ध पंचमी ही आश्विन महिन्याच्या शुद्ध पक्षातील पाचवी तिथी आहे.
ललिता पंचमी ही शारदीय नवरात्र उत्सवातील महत्त्वाचा दिवस मानली गेलेली तिथी आहे. आश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील पंचमी तिथीला ललिता पंचमी म्हणले जाते.
या दिवशी नवरात्र उत्सवानिमित्त देवीच्या उपांग ललिता या रूपाची पूजा केली जाते. करंडा या भांडे प्रकारावरील केवळ झाकणाची प्रतीकरूप पूजा या दिवशी केली जाते. ललिता देवीला दूर्वांचा हार अर्पण केला जातो. देवीच्या नैवेद्याला खीर, लाडू,घारगे तयार करतात. भोपळ्याच्या घारग्याचे वन देण्याची पद्धतीही दिसून येते. रात्री जागरण आणि देवीच्या कथेचे श्रवण केले जाते. दुस-या दिवशी सकाळी व्रताचे उद्यापन केले जाते. हे व्रत स्त्री आणि पुरुष दोघेही करतात.
ललिता हे देवीचे कुमारी स्वरूप मानले गेले असल्याने कुमारिका मुलींचे पूजन ललिता पंचमीच्या दिवशी करण्याची पद्धती आहे.काही ठिकाणी ते अष्टमी आणि नवमी तिथीला केले जाते.
सर्वदर्शनसंग्रह

सर्वदर्शनसंग्रह हा भारतीय तत्त्वज्ञानाचा परिचय करून देणारा संस्कृत भाषेतील महत्त्वाचा आणि मूलभूत ग्रंथ आहे. चौदाव्या शतकातील विद्वान तत्त्ववेत्ते पंडित माधवाचार्य यांनी तो रचला आहे. या ग्रंथात एकूण सोळा दर्शनांचा समावेश आहे. त्यात नास्तिक आणि जडवादी चार्वाक विचारसरणीचा तसेच अवैदिक बौद्ध आणि जैन दर्शनांचाही अंतर्भाव आहे. या ग्रंथाच्या मराठी भाषांतरामुळे मराठी साहित्यात आणि मराठी तत्त्वज्ञानविषयक साहित्यात मोलाची भर पडली आहे.
या ग्रंथाचे मराठी भाषांतर महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृति मंडळ, मुंबई यांनी प्रसिद्ध केले आहे. पंडित र.प. कंगले यांनी हे भाषांतर "श्रीमन्माधवाचार्यप्रणीत सर्वदर्शनसंग्रह (सटीप मराठी भाषांतर)" या नावाने केले आहे. "सर्वदर्शनसंग्रहाचे" भाषांतर म्हणजे तत्त्वज्ञानाच्या विद्यार्थ्यांना आणि त्याचबरोबर सामान्यजनांना एक मेजवानीच होय" असे मत महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृति मंडळाचे अध्यक्ष प्रा. सुरेंद्र बारलिंगे यांनी व्यक्त केले आहे.
माधवाचार्य हे विजयनगर साम्राज्याचे मंत्री असलेले प्रख्यात वेदभाष्यकार सायणाचार्य यांचे सुपुत्र होते. माधवाचार्य हे सुद्धा मंत्री असावेत, असा अंदाज व्यक्त करण्यात येतो. श्री. हरिहर, बुक्क यांनी स्थापन केलेल्या विजयनगरच्या सामाज्य्रात माधवाचार्य आणि सायणाचार्य हे दोन मंत्री होते, असे म्हणतात. "पंचदशी" कर्ते भारतीतीर्थ म्हणजेच विद्यारण्य असे समजले जाते. तसेच स्वामी विद्यारण्य म्हणजेच माधवाचार्य असाही एक समज आहे. हा समज खरा की खोटा हे मला माहित नाही," असे सुरेंद्र बारलिंगे नमूद करतात.
गुरुपौर्णिमा

गुरू पौर्णिमा हा भारतीय परंपरेत एक विशेष दिवस मानला जातो.आषाढ महिन्यातील पौर्णिमा तिथीला गुरू पौर्णिमा साजरी केली जाते.गुरुपौर्णिमेचा सण भारत, नेपाळ आणि भूतानमध्ये हिंदू, जैन आणि बौद्ध धर्मीयांद्वारे साजरा केला जातो. गुरुपौर्णिमा ही पारंपारिकपणे एखाद्याच्या निवडलेल्या आध्यात्मिक शिक्षकांचा सन्मान करण्यासाठी साजरी केली जाते.गुरू पूजन करण्यासाठी गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः, गुरुर्देवो महेश्वरः। गुरुर्साक्षात परब्रह्म, तस्मै श्रीगुरवे नमः।। या पारंपरिक श्लोकाचा उच्चार करण्याची पद्धती प्रचलित आहे. याच दिवसाला व्यास पौर्णिमा असेही संबोधिले जाते.
वैदिक परंपरेत व्यक्तीपूजन, ग्रंथपूजन नाही तर तत्वांचे पूजन आणि तत्वांचे पालन यांना महत्त्व दिले आहे. गुरू म्हणजे एखाद्या व्यक्तीपेक्षा अधिक ज्ञानी, तापसी, आदरणीय अवस्था असते. गुरू ही कदाचित एखादी व्यक्ती, प्रतिमा, पुतळा असे काहीही असू शकते.
महर्षी व्यास हे भारतीय ज्ञान परंपरेत आदरणीय मानले जातात कारण त्यांनी महाभारत ग्रंथाची रचना केली. त्यांचा जन्म बेटावर झाला असल्याने त्यांना दवैपायन असे संबोधिले जाते. व्यास : उच्छिष्टं जगत् सर्वम् || असे म्हंटले जाते कारण त्यांनी वेदांची रचना केलेली आहे. त्यांनी स्पर्श केलेला नाही असा कोणताही विषय नसल्याने त्यांना भारतीय परंपरेत गुरू स्थानी मान दिला जातो.
आध्यात्मिक साधनेने बोधी प्राप्त झाल्यानंतर गौतम बुद्धाने सारनाथ येथे आपल्या शिष्यांना पहिले प्रवचन दिले. तो दिवस गुरू पौर्णिमेचा होता असे मानले जाते त्यामुळे बौद्ध धर्मात या दिवसाला विशेष महत्व आहे.
व्यासपूजन करण्याच्या जोडीने व्यक्तीला जीवनात मार्गदर्शन करणाऱ्या विविध गुरुजनांचे पूजन यादिवशी केले जाते. शाळा, महाविद्यालयातले शिक्षक, आध्यात्मिक गुरू, कला-विद्या यात मार्गदर्शन करणारे शिक्षक यांच्याविषयी कृतज्ञता व्यक्त केली जाते.
लोकनाथ ब्रह्मचारी

बाबा लोकनाथ ब्रह्मचारी हे बंगाली आध्यात्मिक गुरू आणि योगी होते. त्यांना प्राच्य तत्त्वज्ञानातील सर्वात प्रभावशाली गुरू मानले जाते.
लोकनाथ यांचा जन्म सध्याच्या पश्चिम बंगालमधील कचुधाम येथे १७३० मध्ये जन्माष्टमीच्या दिवशी लोकनाथ घोषाल म्हणून एका बंगाली ब्राह्मण कुटुंबात रामनारायण घोषाल (वडील) आणि कमलादेवी (आई) यांच्या पोटी झाला. त्या काळातील परंपरेप्रमाणे, त्यांच्या पालकांनी त्यांच्या एका मुलाला संन्यासी बनवण्याचे वचन दिले होते. ते १० वर्षांचे असताना, लोकनाथच्या वडिलांनी आपल्या मुलाचे शिक्षक होण्यासाठी स्थानिक गृहस्थ योगी पंडित भगवान गांगुली यांच्याशी संपर्क साधला. भगवान गांगुली यांनी ताबडतोब तरुण लोकनाथमध्ये देवत्वाची क्षमता पाहिली आणि त्यांना आपला शिष्य म्हणून घेण्यास तत्परतेने सहमती दर्शविली. लोकनाथने आपल्या पालकांना सोडले आणि काही काळानंतर भगवान गांगुली यांच्याकडे आध्यात्मिक प्रशिक्षण सुरू केले. त्यांच्या आध्यात्मिक मोहिमेवर त्यांच्यासोबत त्यांचा मित्र बेनिमाधवही होता.
बाबा लोकनाथ यांच्या वैयक्तिक जीवनाबद्दल फारशी माहिती उपलब्ध नाही. त्याच्या चमत्कारिक शक्ती आणि जादुई क्षमतांबद्दल अनेक लोककथा अस्तित्त्वात आहेत. ते वयाच्या १६० वर्षांपर्यंत जिवंत होते असे म्हणले जाते आणि मानवी दीर्घायुष्य मिथकातील उदाहरणांपैकी हे एक उदाहरण आहे. भव्य हिमालयातील अनेक दशकांच्या साधनेने त्यांना कोणत्याही उबदार कपड्यांशिवाय अत्यंत थंड तापमान सहन करण्याची क्षमता दिली होती. नंतरच्या वर्षांत, त्यांनी निद्रेवर विजय मिळवला असे सांगितले जाते. तसेच ते डोळ्यांची उघडझाप देखील करत नसत. त्याने कधीही कोणाला नकार दिला नाही म्हणून त्याला विश ट्री म्हणूनही ओळखले जात असे.
श्री सत्य साई विमानतळ

श्री सत्य साई विमानतळ (आहसंवि: PUT, आप्रविको: VOPN) हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील पुट्टपार्थी येथे असलेला विमानतळ आहे. भारतीय आध्यात्मिक गुरू सत्य साई बाबा यांच्या नावावरून या विमानतळास हे नाव देण्यात आले. वाणिज्यिक विमानसेवेपेक्षा खासगी विमानांसाठी उपयूक्त असलेले हे छोटे विमानतळ आहे.
येथे सध्या कोणतीही वाणिज्यिक विमानसेवा नाही.
सर्वंकष शिक्षण

श्रीअरविंद ऊर्फ अरविंद घोष आणि श्रीमाताजी ऊर्फ मीरा अल्फासा हे समग्र शिक्षण या शिक्षण-प्रणालीचे प्रणेते आहेत.
श्रीमाताजींनी त्याची सैद्धांतिक मांडणी केली आणि या विचारांना मूर्त रूप देण्याच्या हेतुने दि. २ डिसेंबर १९४३ रोजी श्रीऑरोबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन या सेंटरची पुडुचेरी येथे स्थापना केली. येथील शिक्षणपद्धतीचा गाभा समग्र शिक्षण (Integral Education) हा आहे. या पद्धतीस Free Progress Education असेही संबोधले जाते.
या शिक्षण-प्रणालीमध्ये मानवी अस्तित्वाच्या पाच अंगांचा विचार केला जातो. व्यक्तीच्या अस्तित्वामध्ये शरीर, प्राण, मन, अंतरात्मा आणि आत्मा या पाच अंगांचा समावेश असतो. शिक्षण समग्र व्हायचे तर या पाचही अंगांना प्रशिक्षित करणे आवश्यक आहे, हे या प्रणालीत लक्षात घेतले जाते. शारीरिक, प्राणिक, मानसिक, आंतरात्मिक व आध्यात्मिक शिक्षण हे समग्र शिक्षणाचे (integral education चे) पाच भाग आहेत. ते पुढीलप्रमाणे आहेत -
यामध्ये १) शरीरावरील नियंत्रण, २) शरीराच्या विविध अंगांचा विकास आणि ३) काही दोष असल्यास, व्यंग असल्यास त्याच्यात सुधारणा घडवून आणणे या तीन गोष्टींचा समावेश होतो.
यामध्ये १) ज्ञानेद्रियांचे विकसन २) सौंदर्यदृष्टीचा विकास आणि ३) स्वभाव परिवर्तन यांचा समावेश होतो.
यामध्ये १) एकाग्रतेची शक्ती वाढविणे २) जाणीव विशाल, व्यापक करणे, तिची समृद्धी वाढविणे ३) सर्व संकल्पना, कल्पना व विचार यांची मध्यवर्ती संकल्पनेभोवती गुंफण करणे ४) विचारांवरील नियंत्रण ५) मानसिक शांती, स्थिरता आणि ग्रहणशीलता यांचे विकसन या गोष्टींचा समावेश होतो.
यामध्ये स्वतःच्या अंतरंगात डोकावून तेथे अंतरात्म्याचा शोध घेणे यास महत्त्व आहे.
ईश्वराप्रत आत्म-समर्पण आणि त्याच्याशी तादात्म्य पावण्याची आस या गोष्टींचा आध्यात्मिक शिक्षणात समावेश होतो.
शिक्षण - भाग ०१ व ०२ (पुस्तके)

श्रीमाताजी लिखित 'एज्युकेशन' या पुस्तकाचा अनुवाद 'शिक्षण - भाग ०१ व ०२' (पुस्तके) या नावाने प्रकाशित करण्यात आला आहे. श्रीमती विमल भिडे यांनी हा अनुवाद केला आहे.
यामध्ये दोन विभाग आहेत.
यामध्ये श्रीमाताजी लिखित 'एज्युकेशन' या पुस्तकाचा अनुवाद आहे. यामध्ये पुढील प्रकरणांचा समावेश आहे.
उत्तरार्धामध्ये 'जीवनाचे शास्त्र' या पहिल्या प्रकरणावर विद्यार्थ्यांनी ज्या शंका विचारलेल्या होत्या, त्याचे श्रीमाताजींनी जे निराकरण केले होते त्याचा समावेश आहे.
यामध्ये सर्व प्रकरणांवरील प्रश्नोत्तरांचा समावेश आहे.
झुमूर भट्टाचार्य

झुमूर भट्टाचार्य (जन्म - २७ नोव्हेंबर १९३९, कलकत्ता), श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशनमधील शिक्षिका, अभिनेत्री व नृत्यांगना. संस्कृत, बंगाली, इंग्रजी, फ्रेंच, इटालियन, जर्मन या भाषा झुमूर यांना अवगत आहेत.
झुमूर यांच्या आईचे नाव मिली-दी. आई आणि वडील दोघेही श्रीअरविंदांचे अनुयायी होते. १९४२ साली झुमूर आपल्या आईसमवेत आश्रमात कायमस्वरूपी वास्तव्यास गेल्या. वडील ब्रिटीश सैन्यामध्ये होते. दुसरे महायुद्ध संपल्यानंतर ते ही आश्रमात वास्तव्यास गेले. सुनील भट्टाचार्य हे झुमूर यांचे काका. ते श्रीअरविंद आश्रमातील संगीतकार आणि वादक होते. झुमूर आणि तारा जौहर, गौरी पिंटो इत्यादी लहान बालीकांसाठी श्रीमाताजींनी काही खेळ शोधून काढले होते. फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ त्यातून या मुलींना माहीत झाले. याच मुलींना आध्यात्मिक शिक्षण देण्याच्या निमित्ताने श्रीमाताजींनी दर बुधवारी वर्ग घ्यायला सुरुवात केली. श्रीमाताजींच्या सांगण्यावरून झुमूर यांनी श्रीअरविंद लिखित नाट्यउताऱ्यावर आधारित नाटकामध्ये अभिनय करण्यास सुरुवात केली.
श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशनमध्ये झुमूर फ्रेंच आणि इंग्रजी साहित्याचे अध्यापन करत असत. नंतर त्यांनी तेथे श्रीअरविंदांचे सावित्री, लाईफ डिव्हाईन इत्यादी साहित्य शिकविण्यास सुरुवात केली. कालांतराने ते या सेंटरमधील उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी अध्यापन करू लागल्या. त्या चाळीस वर्षे अध्यापन करत आहेत.
एकनाथ रानडे

एकनाथ रामकृष्ण रानडे (इंग्लिश: Eknath Ramkrishna Ranade) (१९ नोव्हेंबर, १९१४ – २२ ऑगस्ट, १९८२), ज्यांना एकनाथजीही म्हणत असत, हे भारतातील सामाजिक व आध्यात्मिक चळवळीतील एक खंदे कार्यकर्ते होते. ते आपल्या संघटनात्मक कार्यासाठी नावाजलेले होते. त्यांनी कन्याकुमारी येथे विवेकानंद शिला स्मारकाची आणि विवेकानंद केंद्र या सामाजिक व आध्यात्मिक संस्थेची स्थापना केली.
ते शालेय जीवनापासूनच राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी जुळलेले होते. तेंव्हापासूनच ते संघासाठी महत्त्वाचे संघटक व मार्गदर्शक बनले होते. ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे १९५६ ते १९६२ या काळात सचिवही होते. ते विवेकानंदांच्या विचारांनी भारल्या जाउन त्यांनी त्याविषयी एका पुस्तकाचे संकलनही केले.१९६३ ते १९७२ या काळात त्यांनी कन्याकुमारी येथे विवेकानंद शिला स्मारकाची उभारणी केली.
त्यांचा जन्म अमरावती जिल्हा टिमटाळा येथे झाला व १९२०नंतर त्यांचे पुढील शिक्षण महाल,नागपूर येथे झाले. त्यांनी १९३२ साली मॅट्रीकची परिक्षा उत्तीर्ण केली. त्यांनी तत्त्वज्ञान या विषयात एम. ए.ची डिग्री विशेष प्राविण्यासह संपादन केली. त्यांनी १९४५मध्ये जबलपूर येथील सागर विद्यापीठातून एल.एल.बी उत्तीर्ण केली.
एकनाथजी रानडे - एक जीवन एक ध्येय, ले. सुरेखा दीक्षित, मोरया प्रकाशन, २०१६, प्रस्तावना - मा.गो.वैद्य
श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन

श्रीऑरोबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन ही श्रीअरविंद आश्रम, पाँडिचेरी याची एक शाखा आहे. श्रीअरविंद ऊर्फ अरविंद घोष यांच्या शिक्षणविषयक संकल्पनांना मूर्त रूप देण्याच्या हेतुने श्रीमाताजी ऊर्फ मीरा अल्फासा यांनी दि. २ डिसेंबर १९४३ रोजी या सेंटरची स्थापना केली.
महायोगी श्रीअरविंद अरविंद घोष यांच्या समाधीनंतर, पुढे १९५१ मध्ये, पाँडिचेरी येथे एक अधिवेशन आयोजित करण्यात आले होते ज्यामध्ये श्रीअरविंद यांचे उचित स्मारक व्हावे या हेतुने 'आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठ केंद्र' स्थापन करण्याचा संकल्प करण्यात आला. त्यानुसार, दि. ०६ जानेवारी १९५२ रोजी श्रीमाताजींच्या हस्ते 'श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल युनिव्हर्सिटी सेंटर'चे उद्घाटन करण्यात आले. १९५९ मध्ये, त्याचे नाव बदलून 'श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन' असे करण्यात आले.
येथील शिक्षणपद्धतीचा गाभा समग्र शिक्षण (Integral Education) हा आहे. या पद्धतीस Free Progress Education असेही संबोधले जाते. या शिक्षणाचे शारीरिक शिक्षण, प्राणिक शिक्षण, मानसिक शिक्षण, आंतरात्मिक शिक्षण, आध्यात्मिक शिक्षण हे पाच पैलू आहेत. येथे बालवाडीपासून महाविद्यालयीन स्तरापर्यंतचे शिक्षणाची सोय आहे.
बुलेटिन - श्रीअरविंद आश्रमातर्फे श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजींच्या तत्त्वज्ञान आणि योगाशी संबंधित अनेक नियतकालिके प्रकाशित केली जातात. त्यातील एक म्हणजे श्रीऑरोबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशनचे बुलेटिन. त्याचे नाव बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन - हे बुलेटिन एकाच वेळी इंग्रजी-फ्रेंच मधून प्रकाशित होते. हे त्रैमासिक असून, पाँडिचेरी येथून, इ.स. १९४९ पासून प्रकाशित होत आहे.
द गोल्डन चेन - श्रीऑरोबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन च्या माजी विद्यार्थ्यांचे हे त्रैमासिक आहे.
आचार्य प्रशांत

आचार्य प्रशांत (मूळ नाव:प्रशांत त्रिपाठी) हे एक भारतीय लेखक आणि अद्वैत शिक्षक आहेत. ते गीतेचे सतरा प्रकार आणि उपनिषदांचे साठ प्रकार शिकवतात. प्रशांत अद्वैत फाउंडेशन नावाच्या ना-नफा संस्थेचे ते संस्थापक आहेत, तसेच ते प्राणी हक्क कार्यकर्ते देखील आहेत.
प्रशांत त्रिपाठी यांनी भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (दिल्ली) येथून टेक्सटाईल इंजिनीअरिंगमध्ये पदवी प्राप्त केली आणि नंतर २००३ मध्ये भारतीय व्यवस्थापन संस्था (अहमदाबाद) येथून व्यवस्थापनात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले. वेदांत शिक्षक आणि लेखक म्हणून सुरुवात करण्यापूर्वी त्यांनी भारतीय नागरी सेवांसाठी काही काळ काम केले. कॉलेजच्या काळात ते थिएटर अभिनेताही होते.
दलाई लामा

दलाई लामा हे तिबेटचे सर्वोच्च धार्मिक नेते असतात. ‘दलाई लामा’ याचा अर्थ ‘ज्ञानाचा महासागर’ असा होतो. जगभरातील बौद्ध यांना आपले धर्मगुरू मानतात. आतापर्यंत १३ दलाई लामा होऊन गेले असून सध्याचे चौदावे दलाई लामा हे तेन्झिन ग्यात्सो आहेत. चीनने तिबेट देशावर केलेल्या विरोधामुळे त्यांनी भारताच्या हिमाचल प्रदेश राज्यातील धरमशाला येथे आश्रय घेतला आहे.
तिबेटमध्ये दलाई लामांची परंपरा चौदाव्या शतकापासून सुरू झाली. ‘दलाई’ म्हणजे महासागर व ‘लामा’ म्हणजे ज्ञान, दलाई लामा या संयुक्त शब्दाचा अर्थ ज्ञानाचा महासागर असा आहे. हे लामा बुद्धिष्ट गुरू किंवा शिक्षक असतात. पहिले लामा जेनडून द्रूप हे ड्रेपुंग विहाराचे उच्च लामा झाले. ‘ड्रेपुंग’ हा तिबेटमधील सर्वात भव्य विहार आहे. पहिल्या लामांनंतर प्रत्येक नवा दलाई लामा हा पूर्वीच्या लामाचा अवतार मानला जाऊ लागला. सध्या दलाई लामा हे तिबेटीय लोकांचे सर्वोच्च धार्मिक नेते व शासन प्रमुख देखील आहेत. इ.स. १३९१ ते इ.स. १९३३ या कालखंडात तेरा दलाई लामा होऊन गेले. तिबेटीय परंपरेनुसार ज्येष्ठ धर्मगुरू व शासन मिळून नवीन दलाई लामा निवडीची जबाबदारी पार पाडतात.
चीनचा नवा खोडसाळपणा
गुरु-शिष्य परंपरा

गुरु-शिष्य परंपरा ही हिंदू, जैन, शीख आणि बौद्ध ( तिबेटी आणि झेन परंपरांसह) या मूळ भारतीय धर्मांमधील गुरू आणि शिष्यांची परंपरा आहे. प्रत्येक परंपरा एका विशिष्ट संप्रदायाशी संबंधित आहे, आणि शिकवण्यासाठी त्यांचे स्वतःचे गुरुकुल असू शकतात, जे आखाडे, गोम्पा, मठ, विहार किंवा मंदिरांवर आधारित असू शकतात. ही आध्यात्मिक संबंध आणि मार्गदर्शनाची परंपरा आहे जिथे शिकवणी गुरु, शिक्षक किंवा लामा यांच्याकडून शिष्य, श्रमण (साधक) किंवाचेला (अनुयायी) यांना औपचारिक दीक्षेनंतर दिली जाते. असे ज्ञान, मग ते अगामिक, आध्यात्मिक, शास्त्रोक्त, स्थापत्य, संगीत, कला किंवा मार्शल आर्ट्स असो, हे गुरू आणि शिष्य यांच्यातील विकसित नातेसंबंधातून दिले जाते.
असे मानले जाते की गुरूंच्या प्रामाणिकपणावर आणि विद्यार्थ्याचा आदर, बांधिलकी, भक्ती आणि आज्ञाधारकतेवर आधारित हे नाते सूक्ष्म किंवा प्रगत ज्ञान पोहोचवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे. विद्यार्थ्याला अखेरीस गुरूंनी मूर्त स्वरूप दिलेले ज्ञान प्राप्त होते.
रामचंद्र विष्णु गोडबोले

रा.वि.गोडबोले तथा स्वामी स्वरूपानंद (१५ डिसेंबर, १९०३:पावस, महाराष्ट्र - १५ ऑगस्ट, १९७४) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू होते. स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ, पावस या ट्रस्टतर्फे पावस येथील स्वामी स्वरूपानंदांच्या निवासस्थानाची व समाधी-मंदिराची व्यवस्था पाहिली जाते.
स्वामी स्वरूपानंद यांचे मूळ नाव रामचंद्र होते. त्यांना "आप्पा" किंवा "रामभाऊ" या नावाने ओळखत. त्यांच्या वडिलांचे नाव विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण रत्‍नागिरी येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे.
१९२१ साली म.गांधीजींच्या आवाहनाप्रमाणे कॉलेज शिक्षण सोडून १) स्वावलंबन २) राष्ट्रीय शिक्षण 3) सूतकताई ४) स्वदेशी वस्तूंचा अंगिकार या चतुःसूत्रीला अनुसरून पावस येथे राष्ट्रीय शाळा सुरू केली. तेथील मुलांना शिक्षण देऊन ते पुढील शिक्षणासाठी पुण्याला गेले. पुण्यात सर्वश्री दत्तो वामन पोतदार, शंकरराव देव, आचार्य जावडेकर, आचार्य भागवत, एस.एम.जोशी यांच्या ते संपर्कात आले.
स्वामी स्वरूपानंदांना नाथसंप्रदायाची दीक्षा लाभलेली होती. त्यांना वयाच्या विसाव्या वर्षी गणेशनाथ महाराज ऊर्फ बाबा महाराज वैद्य यांचा अनुग्रह झाला. त्यांनी स्वामींना सोहम-मंत्राची दीक्षा दिली. सोहम साधनेमुळे त्यांच्या देह-मनामध्ये आमूलाग्र परिवर्तन झाले. १९२४ साली आलेले सहा महिन्यांचे आजारपण आणि त्यानंतर आजन्म बाबा देसाई यांच्या घरातील म्हणजे अनंत निवास येथील वास्तव्य यात साधनेची तीव्रता वाढत गेली. स्वामी स्वरूपानंद यांना भगवान विष्णूचा साक्षात्कार झाला होता. त्यांच्याकडे येणाऱ्या साधकांना ते रामकृष्णहरि हा नाममंत्र सांगत असत. १९३४ ते १९७४ या कालावधीत स्वामी अनंत निवासात वास्तव्यास होते.
त्यांच्या मूळ जन्म-घराजवळ त्यांचे भव्य समाधी मंदिर आहे. तेथे त्यांच्या समाधीवर पुढील वचन कोरलेले आहे. ''आजकालचे नव्हेच आम्ही. माउलीनेच आम्हाला इथं पाठविलं. दिलं काम तिच्याच कृपेने पूर्ण झालं.आता आम्हाला नाही कुठं जायचं. इथंच आनंदात रहायचं. आणि आता माउलीनेच अन्यत्र पाठवलं आणि तिथं अवतीर्ण व्हावं लागलं तरी आता चैतन्यस्वरूपात इथं आमचं अखंड वास्तव्य आहेच.''
स्वामी स्वरूपानंदांवरील साहित्य Archived 2021-12-22 at the Wayback Machine.
स्वामी स्वरूपानंद आणि रामकृष्ण परमहंस यांच्यातील अनुबंध
मेहेर बाबा

मेहेर बाबा (जन्म : २५ फेब्रुवारी १८९४; - ३१ जानेवारी १९६९) (जन्मनाव मेरवान शेरियार इराणी) हे भारतीय गूढवादी व आध्यात्मिक गुरू होते. सन १९५४मध्ये आपण या युगातील अवतार आहोत अशी जाहीर घोषणा त्यांनी केली होती.
बालपणात त्यांच्यामध्ये ओढा असण्याची कोणतीही चिन्हे दिसली नाहीत. वयाच्या एकोणिसाव्या वर्षी हजरत बाबाजान या मुस्लिम साध्वीशी त्यांचा परिचय झाला आणि सात वर्षे चाललेली आध्यात्मिक रूपांतरणाची प्रक्रिया सुरू झाली. पुढच्या काही महिन्यांमध्ये आणखी चार आध्यात्मिक व्यक्तींशी त्यांनी संपर्क साधला. उपासनी महाराज यांच्या समवेत ते सात वर्षे राहिले. नंतर त्यांनी सार्वजनिक कार्य सुरू केले. पर्शियन भाषेत मेहेर बाबाचा अर्थ 'दयाळू पिता' असा होतो. सुरुवातीच्या काही अनुयायांनी त्यांना हे नाव दिले.
१० जुलै १९२५ पासून आयुष्याच्या अंतापर्यंत मेहेर बाबा शांत राहिले. विशिष्ट हातवारे किंवा मुळाक्षरांचा फलक वापरून ते संवाद साधत. मंडळींसमवेत (शिष्यवर्तुळ) त्यांनी एकांतात बराच काळ व्यतीत केला. भरपूर प्रवास करीत त्यांनी सार्वजनिक मेळे भरविले; महारोगी, गरीब, मानसिक रुग्णांसाठी अनेक धर्मार्थ कार्ये केली. मेहेरबाबा १९२५ पासून ते मृत्यू पावेतो काहीही बोलले नाहीत.
बाबा हरदेव सिंह

बाबा हरदेव सिंग (२३ फेब्रुवारी, इ.स. १९५४ : दिल्ली, भारत - १३ मे, इ.स. २०१६ : मॉंत्रियाल, कॅनडा) हे शीख आध्यात्मिक गुरू होते. १९७१ मध्ये त्यांनी निरंकारी सेवादलामध्ये प्राथमिक सदस्य म्हणून प्रवेश केला आणि १९७५ मध्ये त्यांनी निरंकारी यूथ फोरमची स्थापना केली.
हरदेव सिंग यांचा जन्म 23 फेब्रुवारी 1954 रोजी दिल्लीत गुरबचन सिंग आणि कुलवंत कौर यांच्या घरी झाला. [१] [२] त्यांनी त्यांचे प्राथमिक शिक्षण यादवंद्र पब्लिक स्कूल, पटियाला , पंजाब येथून पूर्ण केले आणि नंतर शालेय शिक्षण रोझरी पब्लिक स्कूल, संत निरंकारी कॉलनी, दिल्ली येथून पूर्ण केले. त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून पदवी प्राप्त केली . [३]
1975 मध्ये, त्यांनी दिल्लीतील वार्षिक निरंकारी संत समागम दरम्यान सविंदर कौरशी लग्न केले. [३]
२४ एप्रिल १९८० रोजी दहशतवाद्यांनी निरंकारी मिशनचे तत्कालीन प्रमुख सद्गुरू बाबा गुरूबचन सिंह आणि हरदेव सिंग यांच्या वडिलांची हत्या केली. २७ एप्रिल १९८० रोजी बाबा हरदेव सिंह यांना मिशनचे प्रमुख म्हणून घोषित करण्यात आले. शांती, प्रेम आणि विश्वबंधुत्व स्थापन करण्यासाठी बाबा हरदेव सिंह यांनी देश-विदेशांमध्ये विस्तृत प्रचार यात्रा आयोजित केल्या.
शांती, संयम आणि औदार्य अशा त्रिगुणांच्या अनोख्या संगमामुळे बाबा हरदेव सिंह यांनी लाखो अनुयायी जोडले आणि मानवतेची पूजा करणारा निरंकारी पंथ जगभर पसरवला.
कॅनडाच्या कल्याण यात्रेवर असताना, १३ मे, २०१६ रोजी, गाडी अपघातामध्ये त्यांचा मृत्यू झाला.
स्वामी सत्यमित्रानंद

स्वामी सत्यमित्रानंद (जन्म : आग्रा, २९ सप्टेंबर १९३२; - २५ जून २०१९) हे सहसा स्वामी सत्यमित्रानंद गिरी म्हणून ओळखले जाणारे हिंदू आध्यात्मिक गुरू होते. त्यांना ज्योतिर्मठ येथील उपपेठाच्या जगतगुरू शंकराचार्याचा मुगुट देण्यात आला. जून १९६९मध्ये स्वामींनी हिंदू धर्म प्रसार करण्यासाठी (जेव्हा शंकराचार्यांनी भारत / भारतात राहणे आवश्यक होते) जगभर प्रवास केला.
ते हरिद्वारमधील प्रसिद्ध ' भारत माता मंदिरा'चे संस्थापक आहेत. मंदिराचे उद्घाटन तत्कालीन भारतीय पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी १५ मे १९८३ रोजी केले. आदिवासी व डोंगराळ भागातील गरीब लोकांना मोफत शिक्षण आणि वैद्यकीय सुविधा देऊन त्यांना मदत करण्याच्या उद्देशाने त्यांनी १९८८ साली जगभरात समन्वय परिवार, समन्वय कुटीर, अनेक आश्रम आणि इतर अनेक सामाजिक, आध्यात्मिक आणि धार्मिक कार्यक्रमांची स्थापना केली आहे.
स्वामी सत्यमित्रानंद यांनी त्यांच्या अखेरच्या पाच दशकांत अनेक देशांचा दौरा केला आणि अनेक देशांत त्यांचे अनुयायी तयार झाले. त्यांनी केन्या, युगांडा आणि आफ्रिकेतील इतर देशांसह इंग्लंड, जर्मनी, स्वित्झर्लंड, नेदरलँड्स, अमेरिका, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, जपान, इंडोनेशिया, मलेशिया, हाँगकाँग, थायलंड, सिंगापूर, फिजी, मॉरिशस आणि फिलिपाईन्स या देशांना भेटी दिल्या आहेत.
स्वामी सत्यमित्रानंद ह्यांचे वडील शिवशंकर पांडे आणि आई त्रिवेणी देवी यांनी त्यांचे नाव अंबिका प्रसाद ठेवले. त्यांचे वडील शिक्षक होते आणि त्यांना भारतीय राष्ट्रपती सर्वेपल्ली राधाकृष्णन यांच्या हस्ते राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झाला होता. स्वामी सत्यमित्रानंद यांनी हिंदी आणि संस्कृत यांचा अभ्यास केला आणि एम.ए. ही पदवी आग्रा विद्यापीठातून (आताचे डॉ. भीमराव आंबेडकर विद्यापीठ) मिळविली. त्याच विद्यापीठातून हिंदी भाषा व साहित्यात त्यांनी "साहित्यरत्न" पदवी, व वाराणसी विद्यापीठातून शास्त्री पदवी मिळविली. शिक्षणानंतर ते स्वामी वेदव्यासनंद यांच्या संपर्कात आले. त्यांनी ह्यांना शिष्य म्हणून स्वीकारले, संन्यास दिला आणि त्यांचे नाव सत्यमित्रानंद ठेवले.
Amar Bharati

Amar Bharati is an Indian Sadhu or ascetic who is known for claiming to have kept his right arm raised for 50 years in a testament of his devotion to the Hindu deity Shiva, and as a call for world peace.
Bharati worked as a clerk in New Delhi until he quit his job and left his family and friends in 1970 in order to develop his devotion to Shiva, one of the principal deities of Hinduism. After quitting his job, he felt like he was still connected to his old life and raised his arm starting in 1973 as a sign of his devotion and "to militate against wars and support world peace". He spent two years of his life in severe pain by doing this, but later lost all sensation in his arm. The muscles in his arm atrophied during this time. Many of his followers have taken inspiration from his actions, calling it a "beacon of hope" and even raising their own arms for years.
Siyaram Baba

Siyaram Baba (1914 – 11 December 2024) was an Indian Hindu saint and a supercentenarian in India. Though his official age was disputed, estimates ranged from 80 to 130 years old. He was from Bhatyan Ashram, located on the banks of the Narmada River in Khargone district, Madhya Pradesh. He died on 11 December 2024 in Khargone.
Siyaram Baba was a devout follower of Lord Hanuman and was known for his deep spiritual connection. He was a simple saint who lived on the banks of the Narmada River in the Bhatyan Ashram. He was known for his austere lifestyle, often wearing minimal clothing and withstanding extreme weather conditions.
He was deeply knowledgeable about Hindu scriptures and would continuously recite the Ramcharitmanas. He accepted only ₹10 donations from devotees, which were used to develop religious institutions and temples.
Siyaram Baba had been suffering from pneumonia for ten days before his passing. He initially sought treatment at a private hospital in Sanawad but later requested to return to his ashram, where he continued to receive care from doctors at the district hospital. He passed away on December 11, 2024.
His funeral took place in Teli Bhattayan village, Khargone, on the banks of the Narmada River. The ceremony was attended by thousands of devotees, and sadhus and saints performed the last rites. The funeral, held on Wednesday, was a public event, with Madhya Pradesh Chief Minister Mohan Yadav also scheduled to visit and pay his respects.
.
Bawa Jain

Bawa Jain (born Preminder Nath Jain February 16, 1957) is an Indian advocate for interfaith dialogue.
Jain was secretary-general of the Millennium Peace Summit of Religious and Spiritual Leaders held in New York City in 2000.
Jain co-founded the Religious Initiative of the World Economic Forum, and is the creator of the Gandhi–King Award for Non-Violence. He launched the World Council of Religious Leaders (WCORL) Religion One on One Initiative.
Bawa Jain was responsible for commencing the opening of the United Nations General Assembly during their Annual Interfaith Services in New York from 1998 – 1999. During his time at the UN, Jain founded the World Movement for Nonviolence in January 1998. As founder of The World Movement for Nonviolence, he conceived The Gandhi-King Award, which honors those who exemplify the lives and legacies of Mahatma Gandhi and Martin Luther King. Past recipients include former United Nations Secretary General Kofi Annan, President Nelson Mandela, Dame Jane Goodall, Mata Amritanandamayi and President Mwai Kibaki. Jain was a founding co-chair of the Values Caucus. This caucus was founded in anticipation of the World Summit for Social Development held in Copenhagen in 1995. After the World Summit for Social Development, Jain became an initiator and co-chair alongside Bella Abzug to create the Coalition of the Caucuses which followed in depth involvement with the U.N. World Summit for Social Development in order to promote unity.
Jain founded The Centre for Responsible Leadership, “a global initiative to mobilize people of influence who have and are willing to make decisions that seek to be in the larger interests of all, rather than to benefit a few.” One of the first initiatives was the convening of a “Sustainable Development Leadership Summit” at the United Nations in early 2019.
The Centre for Responsible Leadership co-hosted an international event with John’s Hopkins and the Clinton Foundation dealing with the current overdose crisis: "Bridging Faith and Science to Combat the Overdose Crisis: Finding solutions to the opioid epidemic at the intersection of religious faith and science."
Jain was a featured speaker at the September 2021 Tedx Talks USF where he spoke on “Restoring Civility to Public Discourse.
List of Ramakrishna Mission institutions

The following is the list of institutions started by/affiliated to Ramakrishna Mission.
As of 1 April 2024, the Ramakrishna Math and the Ramakrishna Mission have 279 branch centres all over the world. Of these, 211 centres are in India and the remaining 68 are in 24 other countries (27 in Bangladesh, 14 in the USA, 3 in Brazil, 2 each in Canada, Russia and South Africa, and one each in Argentina, Australia, Fiji, France, Germany, Ireland, Japan, Malaysia, Mauritius, Nepal, Netherlands, New Zealand, Philippines, Singapore, Sri Lanka, Switzerland, UK and Zambia). Further, there are 56 sub-centres (24 within India and 32 outside India) functioning under the above branch centres. The Math and Mission run 748 educational institutions (including 12 colleges, 22 higher secondary schools, 41 secondary schools, 135 schools of other grades, 4 polytechnics, 48 vocational training centres, 118 hostels, 7 orphanages, etc.) with a total student population of more than 2,00,000. Besides these branch centres, there are about one thousand unaffiliated centres (popularly called 'private centres') all over the world started by the devotees and followers of Sri Ramakrishna and Swami Vivekananda.
The centres of the Ramakrishna Order outside India fall into two broad categories. In countries such as Bangladesh, Nepal, Sri Lanka, Fiji and Mauritius, the nature of service activities is very much similar to India (which is humanitarianism and spirituality). In other parts of the world, especially in Europe, Canada, United States, Japan, and Australia, the work is mostly confined to the preaching of Vedanta, the publication of books and journals and personal guidance in spiritual matters. Many of the centres outside India are called as the 'Vedanta Society' or 'Vedanta Centre'.
Sharada Balgram Student Home, RKMA Gwalior, M.P.
Ramakrishna Mission Vidyalaya, Narendrapur

Ramakrishna Mission Vidyalaya, Narendrapur is a unit of Ramakrishna Mission Ashrama, Narendrapur, which is a branch of Ramakrishna Mission with headquarters at Belur. It is affiliated to the West Bengal Council of Higher Secondary Education and West Bengal Board of Secondary Education, having Bengali, English and Hindi Mediums.
Any change in the following list is tracked by Wikipedia moderators. Any violation or misinformation will lead to serious hamper to the editor.
Parque nacional del Gran Paraíso

El parque nacional del Gran Paraíso (en italiano, Parco nazionale del Gran Paradiso​) es el parque nacional más antiguo y mejor conocido de los parques nacionales de Italia,​ junto al parque nacional de los Abruzos, Lacio y Molise. Fue instituido en 1922. Se extiende por las regiones del Valle de Aosta y Piamonte en los Alpes de Graies.​ Es gestionado por el Ente Parco Nazionale Gran Paradiso con sede en Turín. Su superficie es de unas 70 318 hectáreas y la mayor parte del terreno es montañoso. El parque recibe su nombre por la montaña Gran Paradiso, que se encuentra ubicada en el parque. La tierra que abarca el parque fue inicialmente protegida como coto de caza del íbice, pero hoy también protege otras especies.​
A principios del siglo XX, debido a la práctica de la caza como deporte y la demanda de partes del cuerpo que se creían medicinales, el íbice (Capra ibex) solo sobrevivía en la región de Gran Paraíso. Aproximadamente 60 ejemplares de íbice vivían aquí.​ Se cazaban íbices en gran cantidad porque se creía que sus partes del cuerpo tenían propiedades terapéuticas.​ Se hacían talismanes con un huesecillo en forma de cruz del corazón del íbice para proteger contra una muerte violenta.​ Debido al alarmante descenso de la población de íbices, Víctor Manuel II, que pronto sería rey de Italia, declaró el coto de caza real de Gran Paraíso en 1856. Se creó una guardia protectora del íbice. Caminos creados para el íbice aún se usan hoy como parte de los 724 km de senderos marcados.​
En 1920 el nieto de Víctor Manuel II, el rey Víctor Manuel III donó los 21 km² originales del coto,​ y el parque se creó en 1922.​ Fue el primer parque nacional de Italia.​ Había aproximadamente 4000 íbices en el parque cuando se protegió.​ A pesar de la presencia del parque, los íbices fueron cazados furtivamente hasta el año 1945, cuando solo quedaban 419. Su protección se incrementó, y hoy hay casi 4000 en el parque.​
En el parque viven también el rebeco de los Alpes (Rupicapra rupicapra), la marmota alpina, la liebre de montaña, el zorro, la ardilla roja, el tejón, la marta, la garduña, la comadreja común.
En lo referente a la avifauna, se encuentran especies como el águila real, el urogallo, el gallo lira, el grévol común, la perdiz nival, la perdiz griega, el busardo ratonero, el gavilán común. El quebrantahuesos (Gypaetus barbatus) ha sido reintroducido en 2000.
Entre los reptiles, puede mencionarse la víbora áspid.
Plaza de Basilio Paraíso

La plaza de Basilio Paraíso es una plaza de Zaragoza (Aragón) situada en el centro de la ciudad. Comunican con ella varias de las principales calles de la zona y las avenida y paseos más importantes de la ciudad: La plaza Aragón, El paseo de la Constitución, paseo las Damas, paseo de Sagasta, Gran Vía Ramón y Cajal y paseo de Pamplona. Está dedicada al político aragonés Basilio Paraíso.​ Desde la plaza pueden contemplarse importantes edificios como la sede central de Ibercaja, El Corte Inglés-Sagasta o la Antigua facultad de Medicina y Ciencias de Zaragoza (Paraninfo).
Con motivo de la construcción de la primera línea de tranvía moderno de Zaragoza en los años 2011 y 2012, la plaza sufrió una remodelación que eliminó la fuente central y en su lugar situó una zona que permite el paso continuo de peatones y ciclistas desde la Gran Vía hasta la plaza Aragón y el paseo Independencia.
La plaza se abrió en 1908 con motivo de la Exposición Hispano-Francesa de 1908. Se colocó en ese emplazamiento un monumento alegórico a Zaragoza (un león) y en homenaje a Basilio Paraíso (se le representa de medio cuerpo), a partir de 1935.​ En 1947 traslado al Parque José Antonio Labordeta debido a que la escultura estorbaba la visibilidad al tráfico rodado. También en la década de los 80 la plaza acogió la réplica del Augusto de Prima Porta actualmente presente en la avenida de César Augusto.Hasta 2011, la plaza acoge una fuente decorativa de gran tamaño.​ En 2011, el Ayuntamiento de Zaragoza, decide desmontar la fuente de la plaza Paraíso, «que no tenía ningún valor histórico», durante las obras de la segunda fase del tranvía. La plaza se peatonalizó y unió Paseo Independencia con Gran Vía. Hecho que se consumó el 27 de julio de ese mismo año. ​
Estatua

Una estatua es la obra escultórica elaborada a imitación del natural,​ que generalmente representa en efigie a una figura humana.
Las estatuas han sido un elemento constante en muchas culturas y sociedades. Con ellas, imitando modelos reales, se intenta evocar a dioses, personajes, o conceptos como la libertad y la justicia.
Lo que el concepto de la estatua inspira ha sido incluido en obras creativas, desde el juego infantil "las estatuas de marfil", hasta la ópera Don Giovanni de Mozart.
Las esculturas de carácter histórico o cultural se exhiben en museos por sus connotaciones estéticas o culturales, dependiendo de la importancia de la obra, del autor o por su antigüedad.
Las estatuas pueden ser esculpidas en piedra, talladas en madera, modeladas en arcilla, o elaboradas con otras técnicas, como puede ser el moldeando –vertiendo bronce en moldes–, mediante soldadura o por ensamblaje de varios elementos.
Los materiales empleados son muy variados, generalmente elección del artista, y algunas veces de quien encarga la obra. Las estatuas más antiguas solían esculpirse en materiales pétreos, como mármol, caliza, alabastro, granito y diorita; también se elaboraban con metales y aleaciones, como cobre, bronce, hierro, acero, incluso plata y oro. Modernamente se utiliza cualquier tipo de material que se pueda tallar o moldear, como hormigón, polímeros, materiales plásticos, etc.
Una estatua, en función de su actitud, puede presentar las siguientes denominaciones:
Por la zona del cuerpo humano representada, se distingue:
Por su tamaño, se denominan:
La imaginería polícroma es un género caracterizado por el acabado coloreado de la escultura; su origen se remonta a las tallas en madera de la más remota antigüedad, destacando por su hermosura y realismo las esculturas de imaginería procesional españolas;
Las estatuas del Antiguo Egipto representan a dioses, personajes vivos o fallecidos, en actitud estática. Pensaban que poseían parte del espíritu (ka) del representado.
Estatua ecuestre de Francisco Pizarro

Como estatua ecuestre de Francisco Pizarro se conoce a un conjunto de tres esculturas de bronce obras del escultor norteamericano Charles Cary Rumsey, ubicadas una en la ciudad de Trujillo, España (lugar de nacimiento de Pizarro), otra en la ciudad de Lima, capital del Perú (lugar donde falleció y se encuentra enterrado), y la última en la ciudad de Búfalo (Estados Unidos) situada al frente de la Albright-Knox Art Gallery.​ Representan al conquistador Francisco Pizarro montado sobre un caballo y ataviado para la lucha con armadura y espada. Pizarro es célebre por haber liderado la Conquista del Perú en el siglo XVI y haber fundado la ciudad de Lima el 18 de enero de 1535 estableciendo lo que sería la capital del Virreinato del Perú.
Fue la primera de las estatuas que se realizó. Fundida en París en 1910 utilizando la técnica de la cera perdida por el maestro francés Valsuani fundidor de obras de artistas tales como Renoir o Picasso. La obra mide poco menos de 1,80 metros de altura y en la actualidad se la puede admirar en el frontis del Museo Albright-Knox, institución a la que fue donada por el artista y su esposa.​
La estatua ecuestre de Francisco Pizarro emplazada en Trujillo, provincia de Cáceres, fue exhibida en la Sala de la Cúpula del Grand Palais de París en 1927 y más tarde trasladada a la ciudad natal del conquistador. Fue presentada el 2 de junio de 1929 en el atrio de la Iglesia de San Martín en la Plaza Mayor, en un acto en el que estuvieron presentes el entonces dictador y presidente del gobierno, el general Miguel Primo de Rivera y el príncipe Alfonso de Orleans, así como el por aquellos entonces embajador de Estados Unidos en España y del ministro plenipotenciario peruano, Eduardo S. Leguía.​ El espacio de su colocación fue elegido por la viuda del escultor, quien viajó años antes, en abril de 1925, a España con este propósito.
La estatua de Lima fue inaugurada el 18 de enero de 1935 con motivo de la celebración del IV centenario de la fundación de la ciudad. La escultura fue una donación de la viuda del escultor Rumsey y había llegado procedente de Nueva York.​
La ubicación original de la estatua fue el atrio de la Catedral de Lima.​
En 1952 fue movida a la plaza Pizarro, y en 2003 fue reubicada al Parque de la Muralla,​​ sin el pedestal con el que fue inaugurado y que tuvo a lo largo de su historia, colocándose sobre una base de hormigón.
En 2025, en el marco de las celebraciones por el 490 aniversario de la fundación de Lima, la municipalidad limeña la reinstaló en el centro histórico. El acto oficial, llevado a cabo en el Pasaje Santa Rosa, contó con la participación del alcalde de Lima, Rafael López Aliaga.​
De otro lado existen ciertos elementos que hacen dudar de que el conquistador Pizarro sea representado fielmente por el jinete de la estatua o, cuando menos, que sea una escultura históricamente correcta.​ Entre esos elementos se señalan:
La Estatua de la Libertad (historieta)

La Estatua de la Libertad es una historieta creada en 1984 por el autor de cómics español Francisco Ibáñez perteneciente a su serie Mortadelo y Filemón.
Esta historieta apareció en los últimos números de Súper Mortadelo y continuó la nueva revista Mortadelo, ya que se fusionaron ambas revistas (Súper Mortadelo y Mortadelo) pero continuó con la numeración del Súper Mortadelo. Así pues apareció en los números 167 al 174.​
Mortadelo escucha una conversación sospechosa y se entera de que van a atentar contra la Estatua de la Libertad. Inmediatamente Mortadelo y Filemón partirán hacia Nueva York para intentar impedirlo. En este viaje les acompañará Ofelia, aunque a Mortadelo y Filemón no les hará demasiada ilusión. Los agentes deberán buscar la bomba por Central Park, el Bronx y el puerto de Nueva York. Pero en realidad la estatua de la libertad que pretendían volar no es la de Nueva York sino la de un pueblecito llamado Valdeburras del Melonar, y lo de la estatua la llaman así por el nombre de la alcaldesa del pueblo Libertad Boñíguez.
Monumento natural

Un monumento natural es un elemento natural de singular valor paisajístico, geológico, histórico o de otro tipo (incluso valor simbólico), desde un árbol centenario hasta un bosque, una cueva, una isla, etc. y cuya conservación aconseja un tipo de protección especial, ya que normalmente se encuentran fuera de un entorno susceptible de tener una protección superior.​
En España, los monumentos naturales constituyen un tipo de figura de protección ambiental, junto con los parques naturales y reservas naturales.​ Tanto unas como otras, de acuerdo con las competencias transferidas a las comunidades autónomas por parte de la Administración General del Estado, pueden ser de carácter nacional o autonómico. Así, diversas comunidades tienen establecidos procedimientos y listados para monumentos naturales en su territorio.​ ​
Un ejemplo de monumento natural es el Drago Milenario de Icod de los Vinos y el Teide (ambos en Tenerife), o el Monte Santiago en el Valle de Losa.
Espacios o elementos de la naturaleza constituidos básicamente por formaciones de notoria singularidad, rareza o belleza, que merecen ser objeto de una protección especial.
También se pueden considerar dentro de esta categoría las formaciones geológicas, los yacimientos paleontológicos y demás elementos de la gea que reúnan un interés especial por la singularidad o importancia de sus valores científicos, culturales o paisajísticos.
En los monumentos con carácter general estará prohibida la explotación de recursos, salvo en aquellos casos que por razones de investigación o conservación se permita la misma, previa la pertinente autorización administrativa.​
En Colombia son equivalentes a "monumento natural", de acuerdo con la clasificación de la UICN, las siguientes subdivisiones:
Embajada de Ecuador en Londres

La Embajada del Ecuador en Londres es la misión diplomática de Ecuador en el Reino Unido,​ encabezada por el embajador de Ecuador en el Reino Unido. Está ubicado en el barrio de Knightsbridge de Londres en un edificio de apartamentos que también alberga la Embajada de Colombia, así como varios apartamentos residenciales. Está cerca de Harrods, Hyde Park y Hans Place, concretamente en el 3 de Hans Crescent​ en la intersección con Basil Street, a escasa distancia de la estación de metro de Knightsbridge.
Durante casi siete años, la embajada fue el hogar del activista y periodista australiano Julian Assange, quien ingresó el 19 de junio de 2012 solicitando asilo diplomático,​​​ que fue concedido por el gobierno ecuatoriano el 16 de agosto de 2012. Un grupo de ecuatorianos residentes en Reino Unido, liderados por Luis Felipe Tilleria protestaron repetidamente en contra del otorgamiento del asilo. Se había fugado violando su situación de libertad bajo fianza tras la desestimación de su apelación por el Tribunal Supremo del Reino Unido.​​​
La embajada se encarga de representar los intereses del presidente y del gobierno de Ecuador, mejorar las relaciones diplomáticas entre Ecuador y los países acreditados, promover y mejorar la imagen y la posición de Ecuador en las naciones acreditadas, promocionando la cultura ecuatoriana, alentar y facilitar el turismo hacia y desde Ecuador y garantizar la seguridad de los ecuatorianos en el extranjero.
La estructura que alberga la embajada es un edificio de ladrillo rojo con fachada de estuco blanco en Hans Crescent, en la zona de Knightsbridge de Londres. La embajada es un conjunto de habitaciones que ocupan parte de la planta baja del edificio, que es un bloque de apartamentos.​
Ecuador también mantiene un consulado en 144-146 Kings Cross Road, Londres WC1X 9DU​ y una Oficina del Asistente Naval y representante Permanente ante la Organización Marítima Internacional en 61 Wimbledon Hill Road, Wimbledon, Londres.​
Xavier Blum Pinto

Xavier Blum Pinto (n. Guayaquil, 1957) es un artista ecuatoriano. De 1974 a 1976 estudió arquitectura en la Universidad Católica de Santiago de Guayaquil, en Ecuador. En 1981, obtuvo su maestría en Bellas Artes por la Universidad de París VIII, Francia.
En 1996 participó en la Bienal de São Paulo.
León de Venecia

El león de Venecia es una antigua escultura en bronce de un león alado situada en la Plaza de San Marcos, Venecia, la cual simboliza a la ciudad desde su llegada en el siglo XII.
Esta estatua corona una de las dos grandes columnas de granito de la plaza que fueron erigidas hacia el año 1268.​ Ha tenido una historia muy larga y oscura, y es probable que originalmente fuera una estatua de un león alado o grifo en el monumento al dios Sandón en la Tarso de Cilicia (actual sur de Turquía) hacia el 300 a. C.​
Estatua de Bruce Lee (Los Ángeles)

La estatua de Bruce Lee en Los Ángeles es una estatua construida como homenaje al difunto artista marcial estadounidense, Bruce Lee, quien murió a los 32 años en 1973.
La escultura de bronce de 7 pies fue creada originalmente por un artista en Guangzhou, China. Fue transportada a Los Ángeles, California, después de cinco años de esfuerzo de la hija de Lee, Shannon, y es la única estatua de su difunto padre en los Estados Unidos. Su inauguración se dio el 15 de junio de 2013 con una multitud de cientos de personas, incluido al actor asiático-estadounidense James Hong.​
Aunque nació en el barrio chino de San Francisco, Lee abrió una escuela de artes marciales en el barrio chino de Los Ángeles y estuvo presente allí durante el rodaje de la serie de televisión de los años sesenta The Green Hornet.​ La estatua se encuentra cerca de la intersección peatonal de Sun Mun Way y Jung Jing Road en la Plaza Central del barrio chino. Con un peso de alrededor de 1,595 libras, la estatua, con sus músculos listos para golpear con un nunchaku, se ha convertido en una meca cultural para los fanáticos de Lee, quienes son vistos tomando autofotos mientras están en posición de combate.​
Gran monumento de la colina Mansu

Gran Monumento de la colina Mansu (Chosŏn'gŭl: 만수대 대 기념비; Hanja: 萬壽 臺大 紀念碑) es un complejo de monumentos ubicado en la colina Mansu (Mansudae) en Pionyang, Corea del Norte. Está compuesto por 229 figuras en total, que conmemoran la historia de la lucha revolucionaria del pueblo coreano, y especialmente de sus líderes. La parte central del monumento consta de dos estatuas de bronce de 20 metros (66 pies) de altura de los líderes supremos de Corea del Norte, Kim Il-sung y Kim Jong-il.​
El monumento fue dedicado originalmente, en abril de 1972, en honor al 60° cumpleaños de Kim Il Sung. En ese momento, el monumento sólo tenía una estatua de Kim Il-sung, que originalmente estaba cubierta en pan de oro, pero más tarde fue alterada a una cubierta de bronce.​​
Tras la muerte de Kim Jong-il en 2011, una estatua similar dedicada a ese líder fue erigida en el lado norte de la de Kim Il-sung. Al mismo tiempo, la estatua de Kim Il-sung fue modificada para retratarlo a una edad posterior y sonriendo. La estatua de Kim Jong-il inicialmente tenía un abrigo largo, pero se cambió rápidamente a su parka típica.​ Las fuentes surcoreanas han estimado el costo de la estatua adicional en USD 10 millones, financiados en parte por la obligación de los trabajadores norcoreanos que trabajan en el extranjero de donar USD 150 cada uno para el monumento.​
Detrás de las estatuas centrales hay una pared del edificio del Museo de la Revolución Coreana, que muestra un mural en mosaico que muestra una escena del Monte Paektu,​ considerada la montaña sagrada de la revolución.
A ambos lados de las estatuas, alejadas del edificio, hay dos monumentos que consisten en estatuas de diferentes soldados, trabajadores y agricultores en su lucha revolucionaria antijaponesa y en la revolución socialista. La larga línea de figuras humanas representadas en ellos tiene una altura promedio de 5 metros.
Un sitio web oficial de Corea del Norte lo describe así:
Se espera que todos los visitantes del sitio, tanto locales como extranjeros, se inclinen y dejen flores para mostrar respeto. Se permiten fotos de las estatuas, pero las fotos deben capturar las estatuas en su totalidad.​