davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
தொல்லியல் அருங்காட்சியகம், குற்றாலம்

குற்றாலம் தொல்லியல் அருங்காட்சியகம் என்பது தென்காசி மாவட்டம், குற்றாலம் பேரூராட்சியிலுள்ள தமிழ்நாடு அரசு தொல்லியல் துறையின் அருங்காட்சியகம் ஆகும்.
இந்த அருங்காட்சியகமானது குற்றாலத்தின், பேருந்து நிலையத்தில் இருந்து பிரதான அருவிக்கு செல்லும் வழியில் அமைந்துள்ள கொச்சம்பட்டி சத்திரம் எனும் கட்டிடத்தில், தொல்லியல்துறையால் வைக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த அகழ் வைப்பகத்தில், பழைய திருநெல்வேலி மாவட்டத்தின் பல்வேறு பகுதிகளில் கிடைத்த தொல்பொருட்களும், குற்றாலம் அருகில் உள்ள அழுதகண்ணியாறு, திருமலாபுரம், செந்தட்டியாபுரம், சாயர்புரம் போன்ற ஊர்களில் சேகரிக்கப்பட்ட நுண்கற்காலக் கருவிகளும், தென்காசி ஆசாத் நகர், கீழ ஆம்பூர் ஆகிய பகுதிகளில் சேகரிக்கப்பட்ட புதிய கற்காலக் கருவிகளும், பெருங்கற்கால பொருட்களும், அக்கால மக்கள் சமூகத்தவர்களின் கல், இரும்பு ஆயுதங்கள், சிலைகள், உருவாரங்கள், மரச் செதில்கள் மற்றும் சிவப்பு மற்றும் கருப்பு ஈமத்தாழிகள் ஆகியவை காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளன.
ஆண்டிப்பட்டியில் சேகரிக்கப்பட்ட 16 ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த சுடுமண் பொம்மைகள், தென்காசி காசி விஸ்வநாதர் திருக்கோயில் கோபுரத்தை புதுப்பிக்கும்போது கிடைத்த சுதைச் சிற்பங்கள், கல்லூரணியில் சேகரிக்கப்பட்ட 13 ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த சீன தேசத்து களிமண் பெண் உருவம், பாபநாசம் சொரிமுத்து அய்யனார் கோயிலில் இருந்து சேகரிக்கப்பட்ட பித்தளையால் ஆன கால் சிலம்புகள், பாண்டியர் காலத்து செப்பேடு, மருத்துவக் குறிப்புகளைக் கொண்ட ஓலைச் சுவடிகள், இராமாயண ஓவியச் சுவடி போன்ற சுவடிகளும், கோயில்களில் பயன்படுத்தப்படும் விசிறி, குடை, சாமரம், ஆலவட்டம் ஆகியவையும், கி.மு. முதலாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த முதுமக்கள் தாழி முதல் கி.பி. 19 ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த பீரங்கிக் கல் குண்டுகள், பூலித் தேவன் பயன்படுத்திய கவண் கற்கள் போன்றவையும் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளன.
இந்த அருங்காட்சியகமானது குற்றால மலைப்பகுதிகளிலுள்ள வேடர் மற்றும் பழங்குடிகள் ஆகியவர்களின் வரலாற்றை ஆய்வதற்கு முதன்மையாக நிறுவப்பட்டது. இதனால் பழங்குடியின மக்கள் பயன்படுத்திய மர உரல், தேன் குடுவை, வில், எலிப்பொறி, மரத்தால் ஆன கொண்டை ஊசி, என காண அரிதான பழங்குடி மக்களின் பல்வேறு பொருட்கள் இங்கு காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளன.
அழுதகன்னி ஆற்றுப்படுகையில் கற்காலச் சமூகத்தைச் சேர்ந்த மக்களின் நில அடையாளக் கற்குவைகளும் அவர்கள் பயன்படுத்திய பெருங்கற்கால ஆயுதங்கள், குறுனிக்கற்கால ஆயுதங்கள் போன்றவை 1980களில் தமிழக தொல்லியல் ஆய்வுத்துறையால் கண்டுபிடிக்கப்பட்டன.
குற்றாலம், தொல்லியல் அருங்காட்சியகத்தில் உள்ள சில தொன்மை வாய்ந்த படிமங்கள்:
சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் தொல்லியல் களங்கள்

சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் தொல்லியல் களங்கள், 2019 ஆண்டு முடிய 1,500 சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் தொல்லியல் களங்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. அவற்றில் பாகிஸ்தானில் 475 மற்றும் இந்தியாவில் 925 தொல்லியல் களங்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் ஆப்கானிஸ்தானில் இரண்டு வணிகக் குடியிருப்புகளும் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளது.
சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் தெற்கு எல்லையாக தற்கால மகாராட்டிரா மாநிலத்தின் தைமாபாத் தொல்லியல் களமும், வடக்கு எல்லையாக ஆப்கானித்தான் நாட்டின் சார்டுகாய் தொல்லியல் களமும், மேற்கு எல்லையாக பாகிஸ்தானின் சுத்கஜன் தோர் தொல்லியல் களமும், கிழக்கு எல்லையாக உத்தரப் பிரதேசத்தின் ஆலம்கீர்பூர் தொல்லியல் களமும் விளங்குகிறது.
அரப்பா, மொகெஞ்சதாரோ, மெஹெர்கர், கோட் திஜி, தோலாவிரா, இராக்கிகர்கி, லோத்தல், காளிபங்கான் முதலியன சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் முக்கியத் தொல்லியல் களங்கள் ஆகும். சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் சில முக்கிய தொல்லியல் களங்களின் பட்டியல்:
இந்தியாவின் பண்பாடு

மனித குலத்தின் மிகப்பழமையான பண்பாடுகளில் இந்தியப் பண்பாடும் ஒன்றாகும். இந்தியப் பண்பாட்டை வடிவமைப்பதற்கு இந்தியச் சமயங்களான இந்து, பௌத்தம், சமணம் மற்றும் சீக்கியச் சமயங்கள் முக்கியப் பங்காற்றியுள்ளது.
ஒரு நிலையில் இந்தியா பல பண்பாடுகள் அல்லது கலாச்சாரங்களின் கலவை என்றாலும், சீன, ஐரோப்பிய, ஆப்பிரிக்க, பூர்வீக அமெரிக்க பண்பாடுகள் போன்ற ஒரு தனித்துவமான பொது பண்பாடு இந்தியாவுக்கு உண்டு. இப்பண்பாடு பல முனைவுகளில் இருந்து பெறப்பட்ட தாக்கங்களை உள்வாங்கி வெளிப்பட்டு நிற்கின்றது.
வட இந்தியா ஆசிய பெரு நிலப்பரப்பை ஆக்ரமித்து இருந்ததால், அது தென் இந்தியாவைக் காட்டிலும் பல்வேறு ஆளுமைகளுக்கு அல்லது தாக்கங்களுக்கு உட்பட்டது எனலாம். சில வரலாற்று அறிஞர்கள் தென் இந்தியா தொடர் வெளி ஆக்கிரமிப்புக்களுக்குள் உள்ளாகாததால், உண்மையான இந்திய பண்பாடு தென் இந்தியாவிலேயே கூடுதலாக வெளிப்பட்டு நிற்கின்றது என்பர். எனினும், தென் இந்தியாவின் தென் கிழக்கு ஆசிய தொடர்புகள், இலங்கையுடான உறவு, பிற கடல் வழி தொடர்புகள் இந்திய பண்பாட்டின் உருவாக்கத்தில், பரவுதலில் முக்கிய கூறுகள்.
காவி நிற மட்பாண்டப் பண்பாடு

காவி நிற மட்பாண்டப் பண்பாடு (Ochre Coloured Pottery culture (OCP) வெண்கலக் காலத்தின் கிமு 2,000 ஆண்டில், கங்கைச் சமவெளியில், தற்கால பாகிஸ்தான் பஞ்சாப் இந்தியப் பஞ்சாப், இராஜஸ்தான் மற்றும் மேற்கு உத்தரப் பிரதேசம் பகுதிகளில் அறியப்பட்டது. காவி நிற மட்பாண்டப் பண்பாடு, துவக்க வேதப் பண்பாட்டுடன் தொடர்புடையது எனக்கருதப்படுகிறது.
இக்கால மட்பாண்டங்கள் பெரும்பாலும் காவி நிறத்தில் இருந்தது. சில நேரங்களில் கறுப்பு வர்ணம் பூசப்பட்ட பட்டைகள் மற்றும் வடிவங்களுடன் அலங்கரிக்கப்பட்டிருந்தது.
காவி நிற மட்பாண்டப் பண்பாட்டுக் காலம், செப்புக் கருவிகள் மற்றும் கலைப் பொருட்களுடன் மிகவும் தொடர்புடைய செப்புக் குவியல் பண்பாட்டுடன் மிகுந்த தொடர்புடையது.
காவிநிறப் பண்பாட்டுக் காலத்தில், நெல், பார்லி, கோதுமை, பருப்பு வேளாண்மை செய்தல் மற்றும் வீட்டு விலங்குகளான ஆடு, மாடுகள் மற்றும் குதிரைகளை மேய்த்தல், நாய்களை காவல் விலங்காக பராமரித்த கிராமிய நாகரீகம் ஆகும். காவி நிற பண்பாட்டு காலத்திய கிராமப்புற வீடுகள் வேலித்தட்டி மற்றும் உடைந்துபோன பொருட்களால் மூடப்பட்டிருந்தன. செம்பு, சுடுமண்ணால் செய்யப்பட்ட விலங்கு மற்றும் மனித உருவ கலைப்பொருட்கள் வீடுகளை அலங்கரித்தன.
சிந்துவெளியின் பிந்தைய அரப்பாவிற்கும், காவி நிற மண்பாண்ட பண்பாட்டுக் களத்திற்கும் எந்தவித தொடர்பும் இல்லை எனத் தொல்லியல் அறிஞர்கள் கருதுகிறார்கள்.
காவி நிற மட்பாண்டப் பண்பாடு, வட இந்தியாவின் செப்புக் காலத்தின் முடிவிலும், இரும்புக் காலத்தின் கருப்பு மற்றும் சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு மற்றும் சாம்பல் வண்ண ஓவியம் தீட்டப்பட்ட மட்பாண்டப் பண்பாட்டிற்கும் இடையேயும் விளங்கியது.
திபெத்தியப் பண்பாடு

திபெத் பண்பாடு நடு ஆசியாவின் மலைப்பகுதியில் அமைந்துள்ள திபெத்தில் வாழும் மக்களின் பண்பாடு ஆகும். திபெத் பண்பாடு மலைச் சுற்றாடலால், திபெத்திய பெளத்த சமயம், சீன, இந்தியப் பண்பாடுகள், மேற்கத்தைய தாக்கங்கள், இசுலாமியத் தாக்கங்கள் ஆகியவற்றை உள்வாங்கிய ஒரு தனித்துவம் மிக்க பண்பாடு ஆகும். திபெத் பண்பாட்டின் ஒரு சின்னமாக வெளி உலகால் நன்கு அறியப்பட்ட முகம் திபெத்திய பெளத்த சமய லாமா தலாய் லாமா ஆவார்.
1950களில் திபெத் நிலப்பரப்பு சீனப் பொதுவுடமை அரசால் உள்வாங்கப்பட்ட போது, அப்போதைய திபெத் சமய அரசியல் தலைமையும் குறிப்பிடத்தக்க பொதுமக்களும் அகதிகளாக இந்தியா வந்தனர். இந்திய அரசு அவர்களுக்கு வாழ, அவர்களுடைய சமய பண்பாட்டைப் பேண வசதி செய்து கொடுத்தது. இன்றும் திபெத் சமூகத்தின் தலைவராகக் கொள்ளப்படும் தலாய் லாமா நாடு கடந்த நிலையில் இந்தியாவிலேயே வாழ்கின்றார்.
வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு

வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு (Northern Black Polished Ware culture) (சுருக்கப் பெயர்: NBPW or NBP) கருப்பு மற்றும் சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு மற்றும் சாம்பல் வண்ண ஓவியம் தீட்டப்பட்ட மட்பாண்டப் பண்பாடு காலத்திற்கு பின்னர் இந்தியத் துணைக்கண்டத்தின் வடமேற்கிலும், வட இந்தியா மற்றும் மத்திய இந்தியாவிலும் இரும்புக் காலத்தின் இறுதியில் கிமு 700 - 200க்கும் இடைப்பட்ட காலத்தில் செழித்திருந்த நகரப் பண்பாட்டுக் காலமாகும்.
பிந்தைய வேதகாலத்தின் துவக்கத்தில் கிமு 700 முதல் துவங்கிய வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு, கிமு 500 - 300 காலங்களில் உச்சத்தில் இருந்தது. இக்காலகட்டத்தில் வட இந்தியாவில் ஹரியங்கா வம்சத்தின் மகத நாடு உள்ளிட்ட 16 நகர மகாஜனபத அரசுகள் எழுச்சி கொண்டது.
வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாட்டுக் காலத்திய கலைப்பொருட்கள் பெயருக்கு ஏற்றவாறு கலைநயத்துடன் இருந்தது. இப்பண்பாட்டுக் காலத்தில் சிந்து சமவெளி நாகரீகத்தின் வீழ்ச்சிக்குப் பின்னர் தெற்காசியாவில் நகர அரசுகள் தோன்றியது.
சுட்ட செங்கற்கள், கோட்டைகள் மற்றும் அரண்மனைகள் மற்றும் பொதுக் கட்டுமானத்திற்கு பயன்படுத்தப்பட்டது. கட்டிடப் பணி, போர்க்கருவிகள், நகையணிகள் உற்பத்தி பெருகியதால் நகரப்புறங்களில் மக்கள்தொகை பெருகியதுடன் தச்சு வேலை, கொல்லு வேலை மற்றும் கைவினைக் கலைஞர்களின் கூட்டம் நகரங்களில் பெருகியது.
இப்பண்பாட்டுக் காலத்தில் விலங்குகளின் தந்தம் மற்றும் சங்குகளில் நவரத்தினக்கற்கள் பதித்த வேலைப்பாடுகளுடன் கூடிய கலைப்பொருட்கள், அளவைக் கருவிகள், கரோஷ்டி மற்றும் பிராமி எழுத்துக்களுடன் கூடிய முத்திரையிடப்பட்ட நாணயங்கள் மற்றும் அரசாங்க முத்திரைகள் வெளியிடப்பட்டது.
இப்பண்பாட்டுக் காலத்தில் அரிசி, நவதானியம், மக்காச்சோளத்தில் செய்த உணவுப்பொருட்கள் மக்களின் முக்கிய உணவானது. தொல்லியல் அறிஞர்கள் ஜியோப்பிரி சாமுவேல் மற்றும் டிம் ஹோப்கின்ஸ் ஆகியவர்களின் கூற்றின்படி, மத்திய கங்கைச் சமவெளிப் பகுதிகள், வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாட்டின் மையமாக விளங்கியது அறியமுடிகிறது.
குறிப்பிடத்தக்க வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாட்டுத் தொல்லியல் களங்களில் சில மகாஜனபத நகர இராச்சியங்களுடன் தொடர்புடையவைகள். அவைகள்:
கருப்பு மற்றும் சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு

கருப்பு மற்றும் சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு (கிமு 1450 - கிமு 1200) பிந்தைய வெண்கல காலத்திற்கும், இரும்புக் காலத்திற்குத் துவக்கத்தில் வட இந்தியா மற்றும் மத்திய இந்தியாவில் தோன்றிய ஒரு தொல் பண்பாடாகும். இப்பண்பாடு பிந்தைய வேதகால பண்பாட்டுடன் தொடர்புடையது. பிந்தைய வெண்கலக் காலத்திற்கும், துவக்க கால இரும்புக் காலத்திற்கும் இடையே தோன்றியது கருப்பு மற்றும் சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு.
மேற்கு கங்கை ஆற்றுச் சமவெளியில், தற்கால மேற்கு உத்தரப் பிரதேசத்தில் கிமு 1450 - கிமு 1200 இடைப்பட்ட காலத்தில் இப்பண்பாடு செழித்திருந்தது. இப்பாண்பாட்டுக் காலத்திற்குப் பின்னர் சாம்பல் வண்ண ஓவியம் தீட்டப்பட்ட மட்பாண்டப் பண்பாடு (கிமு 1200 - கிமு. 600) கிழக்கு உத்தரப் பிரதேசம், பிகார், வங்காளம் மற்றும் மத்திய இந்தியா பகுதிகளில் செழித்து விளங்கியது. சாம்பல் வண்ண ஓவியம் தீட்டப்பட்ட மட்பாண்டப் பண்பாட்டிற்கு பின்னர் வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட கருப்பு மட்பாண்டப் பண்பாடு காலத்தில் (கிமு 700 - கிமு 500 ) ஹரியங்கா வம்சத்தின் மகத நாடு உள்ளிட்ட 16 மகாஜனபத நகர அரசுகள் தோன்றியது.
காவி நிற மட்பாண்டப் பண்பாட்டிற்குப் பின் தோன்றிய கருப்பு சிவப்பு மட்பாண்ட பண்பாட்டுக் காலத்தில் நெல், கோதுமை, பார்லி பயிரிடும் தொழில்கள் செழித்ததுடன், சங்கு, செப்பு, சுடுமண்ணால் ஆன நகையணிகள் செய்யப்பட்டன.
கருப்பு, சிவப்பு மட்பாண்ட பண்பாட்டிற்குரிய பகுதிகளாக, இந்தியாவின் பஞ்சாப், குஜராத் பகுதிகளில் உள்ள சிந்துவெளி நாகரீகத்தின் பிந்தைய அரப்பா காலத்திய தொல்லியல் களங்கள் அறியப்படுகிறது.
பிந்தைய சிந்துவெளி களங்களமான, அரப்பாவின் பஞ்சாப் மற்றும் குஜராத் பகுதிகளில் கருப்பு சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாட்டுக் களங்கள், பிந்தைய சிந்துவெளி களங்களமான, அரப்பா மட்பாண்டப் பண்பாட்டுடன் தொடர்புறுத்தி தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள் பேசுகின்றனர்.
மேலும் திரிபுவன் என். இராய் போன்ற தொல்லியல் அறிஞர்கள், சாம்பல் வண்ண ஓவியம் தீட்டப்பட்ட மட்பாண்டப் பண்பாடு மற்றும் வடக்கின் மெருகூட்டப்பட்ட மட்பாண்டப் பண்பாட்டின் மீது கருப்பு சிவப்பு மட்பாண்டப் பண்பாட்டின் தாக்கம் இருந்ததாக கூறுகின்றனர். கருப்பு, சிவப்பு (BRW) மட்பாண்ட பண்பாட்டை சிந்துவெளி நாகரீகத்தின் மேற்கு பகுதியினர் அறியப்படாத ஒன்றாகும்.
இரும்பின் பயன்பாடு முதன்முதலில் மெசொப்பொத்தேமியாவின் இட்டைட்டு மக்கள், செமிடிக் மக்கள் நன்கு அறிந்திருந்தனர். அண்மைய கண்டுபிடிப்புகளின் படி, வட இந்தியாவில் இரும்புக் காலத்தில், கிமு 1800 - 1000-க்கும் இடைப்பட்ட காலத்தில் அறியப்பட்டதாகக் கருதப்படுகிறது. கருப்பு-சிவப்பு பண்பாடு காலத்திய இரும்புப் பொருட்கள், மெசொப்பொத்தேமியாவில் கண்டெடுத்த இரும்புப் பொருட்களிலிருந்து மிகவும் வேறுபட்டது.
பழசிராஜா தொல்லியல் அருங்காட்சியகம்

பழசிராஜா தொல்லியல் அருங்காட்சியகம் என்பது இந்தியாவில் கேரள மாநிலத்தில் கோழிக்கோட்டில் உள்ள ஒரு அருங்காட்சியகம் மற்றும் ஓவியக்கூடம் ஆகும். கி.மு. 1000 முதல் கி.பி. 200 வரையிலான காலத்தைச் சேர்ந்த வரலாற்று கலைப்பொருட்கள் இந்த அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளன.
அருங்காட்சியகம் அமைந்துள்ள கட்டடம் 1812 ஆம் ஆண்டில் கட்டப்பட்டது அப்போது அது கிழக்கு மலை பங்களா என்று அழைக்கப்பட்டு வந்தது. 1976 ஆம் ஆண்டில் பங்களா ஒரு தொல்பொருள் அருங்காட்சியகமாக மாற்றப்பட்டது. 1980 ஆம் ஆண்டில், இந்த கட்டிடத்திற்கு பழசிராஜா தொல்லியல் அருங்காட்சியகம் என்று மறுபெயர் சூட்டப்பட்டது.
இந்த அருங்காட்சியகத்தில் பெருங்கற்கால காலத்தைச் சேர்ந்த பொருள்களும், சிந்து சமவெளி நாகரிகத்தைச் சேர்ந்த பொருள்களும் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளன. இங்குள்ள காட்சிப்பொருள்களில் பண்டைய மட்பாண்டங்கள், பொம்மைகள், கல் மற்றும் பிற உலோக சிற்பங்கள் ஆகியவை அடங்கும். மேலும் நாணயங்கள், கோயில்களின் மாதிரிகள், தாழிகள், மற்றும் குடைக் கற்றகள் ஆகியவை அருங்காட்சியகத்தின் சேகரிப்புகளுடன் உள்ளன. இந்த அருங்காட்சியகத்தில் பிரித்தானிய வீரர்கள் பயன்படுத்தும் போர் ஆயுதங்கள் மற்றும் பிரித்தானிய மற்றும் பிரெஞ்சு வீரர்களின் அதிகாரபூர்வ தொப்பிகளும் உள்ளன. இந்த அருங்காட்சியகத்தின் சிறப்புத் தொகுப்புகளாக பஞ்சலோக சிலைகள் மற்றும் 'போர் வீரர்கள்' என்று கூறப்படுகின்ற கல் சிலைகள் காட்சியில் உள்ளன.
பழசிராஜா தொல்லியல் அருங்காட்சியகம் வரலாற்றாளர்களுக்கும், கலை ஆர்வலர்களுக்கும் ஒரு முக்கியமான இடமாகக் கருதப்படுகிறது. கலைக்கூடத்தையும் கொண்டு அமைந்துள்ள இந்த அருங்காட்சியகத்தில் கேரளாவைச் சேர்ந்த புகழ்பெற்ற ஓவியர்களின் ஓவியங்கள் உள்ளன. அவற்றில் குறிப்பிடத்தக்கவையாக ராஜா ரவி வர்மாவின் (1848 - 1906) ஓவியங்கள் உள்ளன. ராஜாரவி வர்மாவின் ஓவியங்களும், அவருடைய மாமாவான ராஜா ராஜா வர்மாவின் ஓவியங்களும் கேரளாவிற்கு உலக அளவிலான புகழைக் கொண்டு வந்தவையாகும்.
இந்த கலைக்கூடம் மற்றும் அருங்காட்சியகத்திற்கு பழசிராஜாவின் பெயர் சூட்டப்பட்டுள்ளது. பழசிராஜா, கோட்டயம் அரச குடும்பத்தில் பண்டின்ஜாரே கோவிலகத்தில் கேரள வர்மாவாகப் பிறந்தவர் ஆவார். பிரித்தானியக் குடியேற்றவாதத்தை எதிர்த்துப் போராடிய துவக்க கால விடுதலை வீரர்களில் ஒருவர் ஆவார். பழசிப் புரட்சியை 1700களில் அவர் மேற்கொண்டார். கேரளாவின் சிங்கம் என்று போற்றப்பட்ட அவர் வயநாடு பகுதியில், பிரிட்டிஷாரை எதிர்த்துப் போரிட்டபோது கொரில்லா முறையைப் பயன்படுத்தினார். பிரிட்டிஷாரின் காலனியாதிக்கத்தை அவர் முற்றிலும் எதிர்த்தார். இத்தகு புகழ் பெற்ற இந்த சுதந்திரப் போராட்ட வீரர் 30 நவம்பர் 1805இல் அவர்களுடன் போரிடும் போது சுட்டுக்கொல்லப்பட்டார். பிரித்தானியர்களுக்கு எதிராக அவர் நிகழ்த்திய மறைவுத் தாக்குதல்களில் உயிர்விட்டதை அடுத்து அவருக்கு வீர என்ற அடைமொழி வழங்கப்பட்டது.
இந்த அருங்காட்சியகம் கேரள மாநிலத்தில் தொல்லியல் துறையால் நிர்வகிக்கப்பட்டு வருகிறது. மேலும், கட்டிடத்தை புதுப்பிக்கும் நோக்கும் அதன் மேம்பாடுகளுக்காக கேரள மாநில அரசு ரூ.76 லட்சம் செலவிட்டுள்ளது.
பழசிராஜா தொல்லியல் அருங்காட்சியகத்திற்கு திங்கட்கிழமை மற்ற அரசு விடுமுறை நாள்கள் விடுமுறை நாளாகும். பிற நாள்களில் பார்வையாளர்கள் அருங்காட்சியகத்தை காலை 9.00 மணி முதல் மாலை 4.30 மணி வரை பார்வையிடலாம். மதியம் 1.00 மணி முதல் 2.00 மணி வரை மதிய இடைவேளை ஆகும்.
குடியம் குகை

குடியம் குகை (Gudiyam Cave) தமிழ்நாட்டின் திருவள்ளூர் மாவட்டத்தில் பூண்டி நீர்த்தேக்கத்திற்கு அருகில் உள்ளது. இது ஒரு தொன்மையான வரலாற்றுக் குகைவாழிடம் ஆகும். சென்னையிலிருந்து 70 கிமீ தொலைவில் அமைந்துள்ளது. இக்குகையானது தொல்லியல் ஆய்வாளரான இராபர்ட் புருசு ஃபூட்டால் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.
தொல்லியல் ஆய்வுச் சான்றுகளின்படி இக்குகைகள் பழைய கற்கால மனிதர்களின் வாழிடங்களாக இருந்தவையெனக் கருதப்படுகின்றன. இந்தியத் தொல்லியல் அகழ்வாய்வுத் துறையினரால் இவ்விடம் 1962-64 ல் அகழ்வாய்வு செய்யப் பட்டது. சுமார் இரண்டு இலட்சம் ஆண்டுகளுக்கு முன்பு இங்கு ஹோமோ எரக்டஸ் என்னும் தொல் மாந்தர் வாழ்ந்தான் என்பதை பழங்கற்கால ஆய்வுகள் தெரிவிக்கின்றனர். பூண்டிக்கு அருகிலுள்ள அல்லிக்குளி மலைத் தொடர்களில் இந்திய தொல்லியல் துறையால் இதுபோன்ற பதினாறு தங்கு குகைகள் அடையாளம் காணப்பட்டுள்ளன.
இக்குகை குறித்து ரமேஷ் யந்த்ரா இயக்கிய ஆவணப்படம் குடியம் குகைகள் என்ற ஆவணப்படம் கேன்ஸ் திரைப்பட விழா, 2015 இல் திரையிடப்படுவதற்குத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டுள்ளது.
மேலதிகப் படங்களுக்கு:
கங்கைகொண்ட சோழபுரம்

கங்கைகொண்ட சோழபுரம் (ஆங்கிலம்: Gangaikonda Cholapuram) இந்தியாவின், தமிழ்நாடு மாநிலத்திலுள்ள அரியலூர் மாவட்டத்திலுள்ள ஒரு சிற்றூர் ஆகும். இவ்வூர் சோழர்களின் பெருமரசை நிறுவிய முதலாம் இராஜராஜ சோழன் மகனான இராசேந்திர சோழனால் உருவாக்கப்பட்டு 250 ஆண்டுகள் பிற்கால சோழ பேரரசின் தலைநகரமாக விளங்கியது. இங்கு இராஜேந்திர சோழனால் கட்டப்பட்ட சிவாலயம் இன்றும் உள்ளது. அதனை ஐக்கிய நாடுகள் அமைப்பு உலக பாரம்பரிய சின்னமாக அறிவித்தது.
அரியலூர் மாவட்டத்தில், (11°12′27″N 79°27′05″E﻿ / ﻿11.2076°N 79.4514°E﻿ / 11.2076; 79.4514) என்ற புவியியல் ஆள்கூறுகள் கொண்டு கங்கைகொண்ட சோழபுரம் அமைந்துள்ளது.
கங்கை கொண்ட சோழபுரத்திற்கு எண்ணற்ற பெயர்கள் உள்ளன. பண்டையப் புலவர்கள் கங்காபுரி, கங்கைமாநகர் கங்காபுரம் போன்ற பெயர்களில் இவ்வூரை குறித்தனர்.
மேலை, கீழைச் சாளுக்கிய தேசங்களிலும் ஈழம் பாண்டிய சேர தேசங்களை வெற்றிக் கொண்ட இராஜேந்திர சோழன் பொ.ஊ. 1019இல் கங்கை வரை படையெடுத்து சென்று வெற்றியும் கண்டார். அதனால் கங்கை கொண்ட சோழன் என்ற பட்டமும் பெற்றார். அதன் நினைவாக 1023இல் கங்கை கொண்ட சோழபுரம் எனும் புதிய தலைநகரை உருவாக்கினார். இங்கு சிவபெருமானுக்கு கங்கைகொண்ட சோழீசுவரர் கோயில் எனும் மாபெரும் கோவிலை அமைத்தார்
கங்கை வரை பெற்ற வெற்றியின் நினைவாக கங்கை கொண்ட சோழப் பேரேரி அமைக்கப்பட்டது. இதற்கு சோழகங்கம் என்றும் பெயர் உண்டு.
தமிழ்நாடு அரசுத் தொல்லியல் துறை கீழடித் தொகுதி, ஆதிச்சநல்லூர் உட்பட தமிழ்நாட்டின் பல்வேறு பகுதிகளில் தற்போது அகழாய்வில் ஈடுபட்டுவருகிறது. அதன்படி அரியலூர் மாவட்டத்தில் மீன்சுருட்டி அருகில் உள்ள கங்கைகொண்ட சோழபுரத்தில் சமீபத்தில் நடத்தப்பட்ட அகழாய்வில், சில அடி ஆழத்திலேயே செங்கற்களால் ஆன பதிமூன்று சுவர்கள் வெளிப்பட்டிருக்கின்றன. இது தவிர, சில செப்புக் காசுகள், பானை ஓடுகள், இரும்பு பொருட்கள் ஆகியவையும் இங்கிருந்து கிடைத்திருக்கின்றன. இது தவிர, சீன மட்பாண்டமும் கிடைத்திருக்கிறது. தற்போது ஐந்து குழிகள் மட்டும் தோண்டப்பட்டதில், 13 சுவர்கள் சுமார் நான்கைந்து மீட்டர் தூரத்திற்கு கிடைத்திருக்கின்றன. இன்னும் பத்துக்கும் மேற்பட்ட குழிகள் தோண்டு போது பெரிய அளவிலான சுவர்களைப் பார்க்க முடியும் என்கிறார் மாநிலத் தொல்லியல் துறையின் துணை இயக்குநர் சிவானந்தம்.
தமிழ்நாட்டின் தல வரலாறுகளும்,பண்பாட்டுச் சின்னங்களும், நூலாசிரியர், வி. கந்தசாமி, வரலாற்றுத்துறைத் துணைப் பேராசிரியர், அருள்மிகு பழனியாண்டவர் கலை,பண்பாட்டுக்கல்லூரி, பழனி
தென்னகப் பண்பாட்டு மையம், தஞ்சாவூர்

தென்னகப் பண்பாட்டு மையம் (South Zone Cultural Centre) இந்தியப் பண்பாட்டின் பாரம்பரியத்தை பாதுகாக்கவும் ஊக்குவிக்கவும் இந்திய அரசாங்கத்தால் நிறுவப்பட்ட பல பிராந்திய பண்பாட்டு மையங்களில் இதுவும் ஒன்றாகும். இந்தியப் பண்பாட்டு அமைச்சகத்தின் கீழ் ஒரு தன்னாட்சி அமைப்பாக இது செயல்படுகிறது. இந்தியாவின் தமிழ்நாடு மாநிலம் தஞ்சாவூர் நகரில் தென்னகப் பண்பாட்டு மையம் என்ற பெயரில் இது அமைந்துள்ளது. தென்னக பன்பாட்டு மையத்தில் அலுவல்வழி தலைவர் தமிழ்நாட்டின் ஆளுநர் (இந்தியா) ஆவார்.
மண்டலத்தின் பூர்வீக பண்பாட்டை மக்களுக்கு, குறிப்பாக கிராமப்புற மக்களுக்கும் வசதியற்றவர்களுக்கும் நெருக்கமாகக் கொண்டுவரவும், அவர்கள் நம் நாட்டின் பண்பாட்டை புரிந்துகொள்வதையும் அனுபவிப்பதையும் நோக்கமாக கொண்டு இம்மையம் நிறுவப்பட்டது. இம்மையம் நாட்டின் பண்பாட்டு விழுமியங்கள் மற்றும் மரபுகளை உயிர்ப்புடன் வைத்திருக்க உதவுவது மட்டுமல்லாமல், உணர்வுபூர்வமாகவும் ஒருங்கிணைக்கவும் செய்கிறது. நாட்டியம், நாடகம், இசை மற்றும் கலை அனைத்தையும் ஒருங்கிணைத்து நமது பண்பாட்டின் ஒவ்வொரு அம்சமும் மண்டல கலாச்சார மையங்கள் மூலம் உருவாக்க வேண்டும் என்பது முக்கியமான நோக்கமாகும். இந்த தொலைநோக்கு பார்வைக்கு ஏற்ப இங்கு பல்வேறு நிகழ்ச்சிகள் ஏற்பாடு செய்யப்படுகின்றன. அவை:
தென்மண்டல பண்பாட்டு மையத்தின் பணியாவது
இந்தியாவின் ஏழு பண்பாட்டு மண்டல மையங்களில் ஒன்றான தென்மண்டல பண்பாட்டு மையத்திற்கு தேவையான முறையான நிர்வாக உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் இந்திய அரசாங்கத்தால் வழங்கப்படுகிறது.
காங்கோ தமிழ்ச் சங்கம்

காங்கோ தமிழ்ச் சங்கம் (Congo Tamil Association), முன்னர் காங்கோ தமிழ் இளைஞர் பண்பாட்டு மன்றம் (ட்ய்ய்க்கா க்கொஙொ) என்றழைக்கப்பட்டது) என்பது காங்கோ வாழ் தமிழர்களால் நடத்தப்படும் ஒரு தமிழ்ச்சங்கம் ஆகும். இது காங்கோ மக்களாட்சிக் குடியரசு தலைநகர் கின்சாசா பெருநகரில் வசிக்கும் காங்கோ தமிழர்கள் ஒன்று சேர்ந்து நடத்தும் தமிழ்ச்சங்கமாகும். 2011 ஆகத்து இந்திய விடுதலை நாள் கொண்டாட்டத்தோடு ஆரம்பிக்கப்பட்ட இந்த சங்கமானது எண்ணற்ற விழாக்கள், கொண்ட்டாட்டங்கள், இலக்கிய விழாக்கள், தமிழ் முப்பெரும் விழாக்கள், புத்தக வெளியீட்டு விழாக்கள் போன்றவற்றை நடத்தி வருகிறது. காங்கோ - கின்சாசா வாழ் தமிழ் மக்களை ஒருங்கிணைக்கும் பாலமாக இந்தசங்கம் செயற்படுகிறது. அதோடு தமிழ் மொழி, பண்பாடு இவற்றை அடுத்த தலைமுறையினருக்கு கொண்டு செல்லும் விதமாக கின்சாசா வாழ் தமிழர்களின் குழந்தைகளுக்கென்று ஞாயிறு தோறும் காங்கோ தமிழ்ப்பள்ளி செயற்பட்டு வருகிறது. இங்குள்ள தமிழர்களின் எழுத்தாற்றல் மற்றும் வாசிக்கும் ஆர்வத்தை தூண்டும் விதமாக காங்கோ தமிழ்ச்சாரல் என்ற மாத இதழ் மின்னிதழ் வடிவிலும் அச்சு வடிவிலும் வெளியிடப்பட்டது. தற்போது இவ்விதழ் ஒரிசா பாலு அவர்களின் ஆலோசனையின் படி ஆப்பிரிக்கத் தமிழ்ச்சாரல் என்ற மாத இதழாக ஆப்பிரிக்காவில் வாழும் தமிழ் எழுத்தாளர்களுடய பங்களிப்புகளுடன் மின்னிதழாக மட்டும் வெளிவருகிறது.
காங்கோ தமிழ்ச் சங்கத்தின் உறுப்பினர்களின் குழந்தைகளுக்கு தாய் மொழியாம் தமிழ் மொழியை எழுதவும் படிக்கவும் பேசவும் சொல்லித்தரும் பள்ளியாக காங்கோ தமிழ்ப் பள்ளி இயங்குகிறது. இது 2013 ஆம் ஆண்டு முதல் ஞாயிறு தோறும் EIS பள்ளி வளாகத்தில் இயங்கி வருகிறது.
கிருஷ்ண கான சபை

கிருஷ்ண கான சபை (Sri Krishna Gana Sabha (SKGS) தமிழ்நாட்டின் தலைநகரம் சென்னையின் தியாகராய நகர் பகுதியில் 1953 முதல் செயல்படுகிறது. இச்சபை புகழ்பெற்ற பண்பாட்டு நிறுவனங்களில் ஒன்றாகும். இச்சபை இந்திய இசை, நடனம், நாடகம் மற்றும் சமயச் சொற்பொழிவுகளை ஆண்டு முழுவதும் நடத்துகிறது.
திருச்சிராப்பள்ளி வானொலி நிலையம்

திருச்சிராப்பள்ளி வானொலி நிலையம் அகில இந்திய வானொலியின் திருச்சிராப்பள்ளி பிரிவு வானொலியாகும்.
தமிழ்நாட்டில் திருச்சியில் நகரில் பாரதிதாசன் சாலையில் இதன் அலுவலகம் அமைந்துள்ளது.
இந்தியாவில் முதன்முதலில் தொடங்கப்பட்ட ஆறு வானொலி நிலையங்களில் திருச்சி வானொலி நிலையமும் ஒன்றாகும். 1939 மே 16ஆம் நாளன்று அப்போதைய சென்னை மாகாணத்தின் முதல்வராக இருந்த சி.ராஜாஜியால் இந்த நிலையம் தொடங்கப்பட்டது. இந்நிலையத்தின் முதல் அலை வரிசையில் மாணவர் நிகழ்ச்சி, சூரியகாந்தி, பிள்ளைக்கனியமுது, பண்ணை இல்ல ஒலிபரப்பு, இளையபாரதம், உழைப்பவர் அரங்கம், பூவையர் பூங்கா, விளையாட்டு அரங்கம் போன்ற பல பிரிவுகளில் நிகழ்ச்சிகள் ஒலிபரப்பப்படுகின்றன. 2001இல் ரெயின்போ பண்பலையும், 2007இல்ராகம் டிடிஎச் சேவையும் தொடங்கப்பட்டன. பண்பலை அலைவரிசை 25 லட்சம் நேயர்களைக் கொண்டுள்ளது.
திருச்சி, கரூர், பெரம்பலூர், தஞ்சாவூர், அரியலூர் உள்ளிட்ட 10 மாவட்டங்களுக்கான சேவையை திருச்சி வானொலி நிலையம் வழங்குகிறது. கலை, பண்பாடு, நாகரிகம், மொழி ஆகியவற்றை வளர்ப்பதில் முக்கியமான பங்கு வகிக்கிறது. அன்றாட முக்கிய செய்திகள், வேளாண்மை, அரசின் திட்டங்கள், கல்வி, பொழுதுபோக்கு போன்ற பல துறைகளில் ஒலிபரப்பு செய்கிறது. 80ஆவது ஆண்டு துவக்க விழா 16 மே 2018இல் நடைபெற்றது.
அதியமான் அரசு ஆண்கள் மேல்நிலைப் பள்ளி, தருமபுரி

அதியமான் அரசு ஆண்கள் மேல்நிலைப்பள்ளி தமிழ்நாட்டில் தருமபுரியில் அமைந்துள்ள அரசுப்பள்ளியாகும்.1857-ஆம் ஆண்டு தெலுங்கு ஆரம்பப்பள்ளியாக தொடங்கப்பட்ட இப்பள்ளி 1884-ல் நடுநிலைப்பள்ளியாகவும் 1917-ல் உயர்நிலைப்பள்ளியாகவும் 1978-ல் மேல்நிலைப்பள்ளியாகவும் தரம் உயர்த்தப்பட்டு கல்விப் பணியில் 150 ஆண்டுகளுக்கும் மேலாக இயங்கி வருகிறது.
தகடூரை ஆண்ட அதியமான் நெடுமான் அஞ்சியின் பெயரைக் கொண்டுள்ளது. அதியமான் ஔவையாருக்கு நெல்லிக்கனி வழங்கிய காட்சியைக் காட்டும் தற்காலச் சிலை பள்ளி வளாகத்துள் நிருவப்பட்டுள்ளது.
"படிப்பு, பண்பாடு, பயனுள்ள வாழ்க்கை" என்பதே இப்பள்ளியின் குறிக்கோளாகும். இப்பள்ளி தருமபுரி மாவட்டத்தின் மையப்பகுதியில் உள்ளது. சிறந்த வகுப்பறைகள், நூலகம், அறிவியல் ஆய்வகம், கணினி அறை, பயிற்சி பட்டறைகள், LCD அரங்கம், விளையாட்டு மைதானம், உயரமான நுழைவாயில் போன்றவை இப்பள்ளியின் சிறப்பம்சங்களாகும்.
மகர சங்கராந்தி

மகர சங்கராந்தி (Makar Sankranti) அல்லது சங்கராந்தி சூரியன் தன் வான்வழிப் பயணத்தில் மகர ராசிக்கு மாறும் நாளாகும். இது துவக்கத்தில் குளிர்கால கதிர்த்திருப்பத்துடன் இயைந்திருக்கலாம். தற்போது இது சனவரி 14 அன்று நிகழ்கிறது. இன்றிலிருந்து பகல் நேரம் கூடுதலாவது கொண்டாடப்படுகிறது. இந்தியாவின் பல பகுதிகளில் இது தானிய அறுவடையோடு ஒன்றுவதால் அறுவடை திருவிழாவாகவும் சூரியனுக்கு வரவேற்பும் நன்றியும் தெரிவிக்கும் திருவிழாவாகவும் கொண்டாடப்படுகிறது.
தொன்மையான இப்பண்டிகை, தமிழகத்தில் பொங்கல் பண்டிகை எனவும் இந்தியாவின் பிற பகுதிகளில் சூரிய வழிபாடு எனும் மகர சங்கராந்தி என்ற பெயரிலும் சிறப்பாகக் கொண்டாடப்படுகிறது. இந்தியக் கலாசாரத்தின் தாக்கம் கொண்ட, இந்தோனேசியா, தாய்லாந்து, லாவோஸ், நேபாளம், மியான்மர், இலங்கை போன்ற ஆசிய நாடுகளிலும் கூட மகர சங்கராந்தி விழா வேறு பெயர்களில் கொண்டாடப்படுகிறது.
புவி சூரியனைச் சுற்றி வந்தாலும் இந்திய தொன்மவியலில் பனிரெண்டு இராசிகளாகப் பிரிக்கப்பட்ட வான்வெளியில் சூரியன் நகர்வதாகக் கருதப்படுகிறது. இந்த நகர்வில் சூரியன் வடக்கு நோக்கி தனது பயணத்தை திருப்புகின்ற நாள் மகர சங்கராந்தி எனப்படுகிறது. சமசுகிருதத்தில் சங்கரமண எனில் நகரத் துவங்கு எனப் பொருள். இதுவே இவ்விழா சங்கராந்தி என அழைக்கப்பட காரணமாயிற்று.இந்தியாவின் பரந்த நிலப்பரப்பு,வானிலை மற்றும் பன்முக பண்பாடு காரணமாக பல்வேறு பெயர்களிலும் பல்வேறு வரலாறுகளுடனும் இவ்விழா கொண்டாடப்படுகிறது.
பன்னிரு ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை நிகழும் கும்பமேளா, மகர சங்கராந்தி அன்று துவங்குகிறது.
சங்கராந்தி தெற்கு மற்றும் தென்கிழக்கு ஆசியாவின் பல பகுதிகளில் பலவாறு கொண்டாடப்படுகிறது:
இந்தியாவில் பல பெயர்களில் இந்த அறுவடைத் திருவிழா கொண்டாடப்படுகிறது.
Sutingphaa

Sutingphaa (1644–1648) was a king of the Ahom kingdom. He was sickly and had scoliosis, and thus was also known as noriya roja and kekura roja. He was often unable to attend to public duties and had to be carried in a palanquin.
Sutingphaa became the king after his brother, the erstwhile king, was deposed. He got in palace intrigues and was eventually deposed himself by his son Sutamla and killed.
Bhoi

The Bhoi is an ethnic community found in Odisha who speak the Odia language. in Hindu rituals, and work as agricultural labourers.
"Bhoi" or "Bhoimul" was also a functional title provided to writers of Odisha belonging to Karan community.
In Maharashtra and Gujarat, their traditional occupations include acting as palanquin-bearers. The Bhoi are also found in Assam.
Ishwarsinh Patel

Ishwarsinh Thakorsinhji Patel is an Indian politician, social worker and incumbent Member of Legislative Assembly for Ankleshwar assembly constituency as a member of Bharatiya Janata Party. He was state minister (Independent Charge) of Transport, Co-operation, Sports, Youth and Cultural activities in the Government of Gujarat from 2017 to 2022 in the Second Rupani ministry.
Country boats in Bangladesh

Water transportation is a vital means of communication in Bangladesh, a floodplain with approximately 405 rivers and numerous oxbow lakes (locally known as haor). Traditional country boats remain popular for providing low-cost, convenient transport across this extensive inland waterway network. Approximately 150 types of boats still populate the floodplain, varying in design, size, and construction materials.
Rivers and boats are central to traditional Bengali culture and have long captivated generations of Bengali artists and poets.
Wood is the most commonly used material. Traditionally, boats are made by carpenters who learn their skill through an apprenticeship. Seasoning of timber is important in boat making. Commonly used timbers come from local woods such as jarul (Dipterocarpus turbinatus), sal (Shorea robusta), sundari (Heritiera fomes), and Burma teak (Tectona grandis).
While wooden boats are still frequently used in Bangladeshi rural life, they are often mechanised, and the intricate craftsmanship involved in making these boats is largely underutilised. Very few steps are being taken to preserve these techniques, and among them is Friendship, whose cultural preservation sector is working with some of the last master craftsmen of wooden boats to recreate them, as well as record and research the history and techniques of boat-making. In 2006, Runa Khan Marre of Friendship was awarded a Rolex Award for Enterprise for her work in preserving traditional Bengali boat-building skills.
Kofo Akinkugbe

Kofo Akinkugbe bụ onye ọchụnta ego teknụzụ Naijiria. bụ onye guzobere na onye isi oche nke SecureID, "onye na-emepụta kaadị smart na akwụkwọ njirimara ndị ọzọ n'Africa".
Kofo Akinkugbe gụrụ mgbakọ na mwepụ na Mahadum Lagos . Mgbe rụchara ọrụ na Nigerian Youth Service Corps, ọ rụrụ ọrụ na ụlọ ọrụ ụlọ akụ ruo afọ iri na abụọ, malite na International Merchant Bank, onye mmekọ Naijiria nke First National Bank of Chicago, ma mesịa rụọ ọrụ na Chartered Bank. ahụ, ọ natara Chevening Scholarship iji mụọ maka MBA na Strathclyde Business School . [1]
Akinkugbe guzobere Interface Technologies Limited, ụlọ ọrụ nlekọta nchekwa na biometrics, na 1998, SecureID Limited na 2005 na SecureCard Manufacturing na 2012. Otu ụlọ ọrụ nwere ụlọ ọrụ mmepụta Kaadị SIM mbụ na Naịjirịa, na-arụ ọrụ kemgbe Disemba 2016. [1] 'ịbụ nke Visa, Verve na Mastercard kwadoro, ụlọ ọrụ ahụ na-ebupụ kaadị SIM na mba 21 ndị ọzọ nke Afrịka.
N'afọ 2012, Kofo Akinkugbe meriri Africa Awards for Entrepreneurship Mature Business Award . 'ọnwa Mee afọ 2017, onye isi ala Yemi Osinbajo họpụtara ya ka ọ bụrụ onye otu ụlọ ọrụ na-ahụ maka iwu na asọmpi na Naịjirịa.
Keppy Ekpenyong

Keppy Ekpenyong Edet Bassey-Inyang Audio (help·info)listeni bụ onye Naijiria na-eme ihe nkiri nke natara onyinye otuto site na Actors Guild nke Naijiria n'afọ 2018 maka onyinye ya na Nollywood. Keppy Ekpenyong Edet Bassey-Inyang gee ntị na ndị na-eme ihe nkiri nke Nigeria Nollywood Ihe edere na ihe nrite ahụ na-agụ "N'ịghọta ọrụ gị magburu onwe ya, nraranye, na mkpebi maka mmepe nke ụlọ ọrụ ihe nkiri Naịjirịa" "N'ihi ọrụ gị maghị ama, nraranye gị, na mkpebi gị maka mmepe ụlọ ọrụ ihe mere eme nke Naịjiria"
Ekpenyong amụrụ na 21 Machị [mgbe?] na Military Hospital, Yaba, Lagos State si Akwa-Ibom State. __ibo____ibo____ibo__ Ọ bụ ezie na ọ bụ [ mgbe? Yaba Lagos Steeti Akwa-Ibom Steeti Ndị bi n'ebe ndịda ndịda nke Naịjirịa bụ ndị agbụrụ pere mpe na Naịjirị. Naịjirịa Ekpenyong nwetara agụmakwụkwọ ya niile site na ọkwa praịmarị ruo ọkwa tertiary na Naịjirịa. Ọ gara Corona Schools Crèche, Ikoyi na Corona School Victoria Island iji nweta agụmakwụkwọ praịmarị. Ọ gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị nke Government College Ojo ebe ọ nwetara asambodo ụlọ akwụkwọ West African Senior School. asambodo ụlọ akwụkwọ ndị okenye nke West Africa Ekpenyong gara Mahadum nke Calabar na Cross River State wee nweta nzere Bachelor of Arts na Linguistics na 1982 wee nweta nzere Masters na International Law and Diplomacy na Mahadum Lagos. Mahadum nke Calabar Mahadum Lagos
Ekpenyong malitere inweta nkà ime ihe nkiri ya n'oge ọrụ NYSC ya na NTA. Ọrụ NYSC NTA Ekpenyong rụrụ ọrụ na Ngalaba mmemme ma rụọ ọrụ dị ka onye na-arụ ọrụ n'okpuru nlekọta nke onye nduzi Naijiria; Tade Ogidan. Ogidan dị iche iche N'afọ 1987 na 1988 a zụrụ ya ma tinye aka na Drama, Script-Writing, Voice- Over, Producing, na Presenting. Mgbe ọ rụchara ọrụ NYSC, e gosipụtara ya na ihe nkiri Ripples ebe ọ na-eme onye na-anya ụgbọelu Hassan Suleman. Ọrụ NYSC Ripples Mgbe ụlọ ọrụ ihe nkiri Naijiria malitere itolite, ọ gbanwere site na ihe nkiri ncha gaa na vidiyo ụlọ. N'afọ 1993, o so mepụta ihe nkiri akpọrọ Unforgiven Sin . Enweghị mgbaghara mmehie.
N'afọ 2018, Ekpenyong na onye Naijiria na-eme ihe ọchị Helen Paul kwadoro ihe ngosi nke 10th BON. BON Helen Paul
Ekpenyong lụrụ di ma nwee ụmụ abụọ.
Olayemi Ogunwole

Olayemi Ogunwole nke a na-akpọ Honey Pot bụ onye na-elekọta redio na TV nwere TVC Communications, Lagos, Nigeria
Honey Pot bụ onye akwụkwọ akwụkwọ na bekee na Mahadum Obafemi Awolowo, Nigeria
Ọ mgbasa ozi ya n'oge ụbọchị ọmụmụ ya na OAU, Ile-Ife dị ka onye na-elekọta TV na NTA Ile-Ife ebe ọ akwụkwọ Fact Finding na Yemi . Ọ bụkwa onye otu Orientation Broadcasting Service (OBS) n'oge afụ ọrụ ya na Anambra Steeti, Nigeria
Mgbe afọ NYSC ya nchebe, ọ gawara na Bisi Olatilo Show (BOS). Mgbe ọ gụchara akwụkwọ na BOS, ọ gara ụlọ akwụkwọ FRCN . Ọ gakwara na Rock City 101.9 FM, Abeokuta, ebe ọ na-anabata Rock Game na ekiri Akụkọ wee gaa na Star 101.5 FM, ebe ọ na-anabata Midday Belt ma gụkwaa mmetụta. Ọ gakwara na Rainbow 94.1 FM, ebe ọ gbagoro n'ọkwa onye isi mmemme tupu oge ọ na-asụ ugbu a na Max FM (nke bụbu Radio Continental).
E mgbasa mgbasa ozi ya, Honeypot mgbasala mgbasa ozi maka ụdị dị ka Harpic, First Monie nke First Bank na mgbasa ozi ndị ọzọ. [1] Ọhụrụ 2017 City People Music Awards n'ekiri Ruggedman
Enyere ya ihe nrite iche iche maka ọrụ ya dị iche ama na ọkụ ọkụ na TV site na Entertainment Splash site n'aka ndị obodo na 2016
Lilian Salami

Lilian Imuetinyan Salami (amuru Ọgọst 8, 1956) bụ onye agụmakwụkwọ Naijiria na osote onye isi oche nke Mahadum Benin, Edo State, Nigeria . Ọ bụ nwanyị osote onye isi oche nke mahadum nke abụọ ka Grace Alele-Williams gasịrị na 1985. Ọ bụ director-General/chief Executive nke National Institute for Educational Planning and Administration (NIEPA), Ondo State, Nigeria.
Onye bụbu onye isi, ngalaba mmụta na Mahadum Benin, Salami bụ onye otu nke Nutrition Society of Nigeria and International Federation of Home Economics/Home Professional Association of Nigeria.
Salami bụ prọfesọ nke ụlọ akụ na ụba / mmụta na-edozi ahụ na onye òtù ndụmọdụ na eze ukwu ya, Oba nke Benin, Omo N'Oba N'Edo, Ukukpolokpolo, Ogidigan, Oba Ewuare II .
A mụrụ Salami na Jos, Nigeria. Otú ọ dị, ọ bụ onye Edo, kpọmkwem nwanyị Bini . Ọ malitere agụmakwụkwọ nwata na Jos, Plateau State; mana n'ihi agha obodo Naijiria (1967–1970), ọ gụrụ akwụkwọ sekọndrị na steeti Edo wee nweta asambodo West African School Certificate (WASC) n'okpuru nkwado Baptist High School, Benin City. Agụụ ya maka agụmakwụkwọ klaasị ụwa kpaliri ya ịga ￼￼ mba United States wee nweta B.Sc. (Hons) akụnụba ụlọ na M.Sc. Nri na North Dakota State University na 1979 na 1982 n'otu n'otu.
Otú ọ dị, ọ nọ na Mahadum Wisconsin na Mahadum Minnesota maka oge okpomọkụ tupu ọ gafere na North Dakota State University, ebe o mesịrị gụchaa akwụkwọ ya n'ihi na ọ lụrụ di na 1977. Dịka onye Naijiria hụrụ mba ya n' anya, ọ laghachiri n'ụlọ wee jee ozi n' obodo ya n'okpuru ikpo okwu National Youth Service Corps (NYSC), Benin City n'etiti 1983 na 1984.
Ịhụnanya o nwere maka agụmakwụkwọ dị ụmụ mere ka ọ gaa n'ihu n'agụmakwụkwọ ya na mahadum Nigeria na 1989 ebe ọ nwetara Ph.D. na nri mmadụ na 1991. Mgbe ọ na-agụ akwụkwọ na Mahadum Benin, ọ debanyere aha ya dị ka nwa akwụkwọ ebe ahụ wee nweta diploma na agụmakwụkwọ (PGDE) na 2001 maka ebumnuche ịkwalite nkà nkuzi ya.
Nke ka nke, ịhụnanya na-enweghị afọ ojuju Salami maka ihe ọmụma, mmetụta na mmepụta ihe mere ka ọ malite akara ugo mmụta postdoctorate ya na Vaal University of Technology, Vanderbijlpark na South Africa, nke ọ nwetara na 2005.
Salami malitere ọrụ ya na Mahadum Benin dị ka onye isi nkuzi na afọ 1994. Tupu nhọpụta ya na ụlọ akwụkwọ a, ọ kụzirila nwa oge na mahadum Ife mgbe ahụ, ugbu a Mahadum Obafemi Awolowo ka ọ rụchara ọrụ ntorobịa nke mba ya na NYSC, Benin City n'afọ 1984. N'ikpeazụ, ọ gụchara akwụkwọ ya na Mahadum Maiduguri site na afọ 1985 ruo 1994.
Ọ bụ onye isi ngalaba site na afọ 1996 ruo afọ 1998 na Mahadum Benin wee nweta ọkwa prọfesọ na 2005. Nwee ọkwa nchịkwa dịka onyeisi oche nke Board of University of Benin Integrated Enterprise, director of general studies, director of part time programme, director-General/chief executive, National Institute for Educational Planning and Administration (NIEPA), Ondo State, ma. ndị ọzọ, Salami elekọtala nke ọma karịa 15 Ph.D. Ma ụmụ akwụkwọ master's degree rụrụ iri anọ n' ọnụ Ọgụgụ .
Salami a gbalịala na mmụta, site n' article nke ode gasiri na mba Nigeria na mba of esi. Ọ kusieziela ọtụtụ ihe ọmụmụ n ' ihe mmụta nke Home Economics na Nutrition.
Lagos State Civil Service

Ndị mejupụtara ndị ọrụ gọọmentị nke steeti Lagos bu ndị ọrụ n'ụlọ ọrụ gọọmenti nke steeti Lagos na-abụghị ndị agha. Ọtụtụ ndị ọrụ nọ n'okpuru ọrụ ahụ bụ ndị ọrụ gọọmentị na-arụ ọrụ n'ụlọ ọrụ steeti Lagos, na-aga n'ihu dabere na iru eru na ogo. Onye isi ọrụ gọọmentị bụ onye isi ọrụ, onye isi ọrụ gọọmenti nke Gọvanọ steeti họpụtara. Onye isi ọrụ nke ọrụ gọọmentị steeti Lagos bụ Hakeem Muri-Okunola.
A na-ahazi ọrụ gọọmentị gburugburu ụlọ ọrụ steeti, nke onye kọmishọna nke Gọvanọ nke steeti Lagos họpụtara na-eduzi. Ụlọ omebe iwu steeti na-akwado nhọpụta Gọvanọ. E nwere ụlọ ọrụ gọọmentị iri abụọ na anọ nke Lagos Steeti. N'ọnọdụ ụfọdụ, onye kọmishọna na-ahụ maka ihe karịrị otu ozi, dịka ọmụmaatụ, enwere ike ijikọta Ministry of Establishments, Training and Pensions dị ka Ministry of Establments, Training na Pensions nke Lagos State na ndị kọmishọna nwere enyemaka site na odeakwụkwọ na-adịgide adịgide, onye bụ onye isi ọrụ gọọmentị. Ministri na-ahụ maka ụlọ ọrụ gọọmentị dị iche iche dị ka mahadum (Mmụta) na State Broadcasting Commission. Ọ bụ Kọmishọna na-ahazi ozi steeti Lagos, nke odeakwụkwọ na-adịgide adịgide na-enyere aka, onye na-eduzi ngalaba ọrụ gọọmentị.
N'afọ 2021, Microsoft sonyeere Ministri sayensị na teknụzụ nke Lagos State iji zụọ ndị ọrụ obodo na teknụzụ ozi (IT).
Victor Atokolo

Victor Atokolo ( amuru 1969) bu onye Naijiria onye ukochukwu, onye nkuzi, onye nnabata redio na odee.
A mụrụ Victor Akogu Atokolo na Idah na 18 Eprel 1969 nye Okenye James na Oriakụ Martha Atokolo (ha abụọ sitere n'okpuru ọchịchị Idah nke Kogi State, Nigeria). Nwa nke ise n'ime ụmụ asaa, ọ gụrụ akwụkwọ praịmarị na Idah tupu ọ gaa Federal Government College, Ugwolawo, Kogi State. Nafọ 1991, ọ nwetara akara ugo mmụta na ndekọ ego na Mahadum Benin . Ọ nọrọ otu afọ (1992/1993) na Eruwa, obodo dị na steeti Oyo, maka National Youth Service Corps (NYSC).
Rev Victor Atokolo bụ onye nlekọta apostolic nke Word Aflame Ministries International, na nnukwu onye ụkọchukwu Word Aflame Family Church (WAFC) nke nwere isi ụlọ ọrụ dị n'Abuja (FCT) na alaka dị na Benue State (Makurdi).
Na afọ 1993, e nyere Rev. Atokolo ọrụ ije ozi site n'iwu Chineke ka o "kpughere ndị Ya ihe omimi nke mgbapụta ma kuziere ha ime ihe site n'okwukwe". Nke a dugara n'ịmepụta Nzukọ Okwu Aflame, ugbu a Okwu Aflame Family Church (WAFC), na 1994. N'ime ọtụtụ afọ, e hiwere ogwe aka ndị ọzọ nke Ministry, gụnyere Victor Atokolo Word Outreach (VAWO), Intercede Nigeria, Global Ministers' Connect, Kheh-sed Bible Training Center na Campus Aflame Fellowship (CAFEL).
Adesuwa Obasuyi

Adesuwa Obasuyi (a mụrụ ya n'ọnwa Febụwarị n'afọ 1990, Naijiria) bụ onye Naijiria na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na onye na-akwado mgbanwe ihu igwe na onye n'ebute Sustainable Africa Cities and Communities Initiative, otu na-abụghị nke gọọmentị na-ahụ anya na njikwa ngụkọta mkpofu na Naijiria. Ọ na-arụkwa ọrụ ugbu a dị ka Onye Nlekọta Iwu Mgbanwe Ihu igwe na British High Commission, Abuja.
Ọ gụrụ akwụkwọ na Mahadum Delta State wee nweta nzere Bachelọ na Biochemistry n'afọ 2010; ọ gara n'ihu iji nweta nzere Mastas ya na Environmental Quality Management (2014 - 2017) na Mahadum Benin.
Na mbido ọrụ ya, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye enyemaka nyocha mgbe ọ na-akwado gburugburu ebe obibi na mgbanwe ihu igwe. O mechara bụrụ onye njikwa ọrụ na Sustainable Africa Waste Initiative (SAWI). Ọ gara n'ihu bụrụ onye nnọchi anya TeachSDGS. Ọ bụkwa onye nnọchi anya nke Global Youth Climate Network. Ugbu a, ọ na-arụ ọrụ na British High Commission, Abuja dị ka onye njikwa iwu mgbanwe ihu igwe. O nwere ọtụtụ ahụmịhe na ọrụ afọ ofufo. O wepụtara onwe ya dịka onye ọrụ afọ ofufo na netwọk SDGs nke ndị ntorobịa Naijiria dị ka onye otu na onye nduzi, họrọ ihe mkpofu ahụ na NYSC / otu efu NDLEA na-enweghị ọgwụ ọjọọ na Bayelsa.
Sani Bello

Sani Bello (amụrụ na 27 Nọvemba 1942) bụ onye ọchịchị Naijiria na onye nchịkwa agha nke jere ozi dị ka Gọvanọ nke Kano Steeti site na 1975 ruo 1978. Sani Bello Onye nchịkwa ndị agha Naijiria Gọvanọ nke Kano Steeti Mgbe ọ lara ezumike nká, ọ nwetara nnukwu akụ na ụba site na itinye ego na mmanụ, nkwukọrịta na ọkụ eletrik; na-aga n'ihu guzobe Sani Bello Foundation.
A mụrụ Sani Bello na 27 Nọvemba 1942 na Kontagora, naanị nwa Bello Mustapha na Hajiya Abu. Kontagora Ọ gụrụ akwụkwọ Islam, ma gaa Central Primary School, Kotangora site na 1950 ruo 1957.
Site na 1957 ruo 1962 Bello gara Government College Bida, n'akụkụ ụmụ klas ya Ibrahim Babangida, Abdulsalami Abubakar, Mamman Vatsa, Mohammed Magoro, Garba Duba, Gado Nasko na Mohammed Sani Sami. Kọleji Gọọmentị Bida Ibrahim Babangida Abdulsalami Abubakar Mamman Vatsa Mohammed Magoro Garba Duba Gado Nasko Mohammed Sani Sami
Sani Bello sonyeere ndị agha Naijiria na Disemba 1962. Ndị agha Naijiria Ya na ndị enyi ya n'oge ọ bụ nwata, ọ debanyere aha ya dị ka onye isi na Nigerian Military Training College (nke bụzi Nigerian Defence Academy) na Kaduna tupu ọ gaa Royal Military Academy, Sandhurst ebe e nyere ya ọrụ dị ka onye nke abụọ nke ndị agha Naijiria na July 1965. Ụlọ akwụkwọ ọzụzụ ndị agha nke Naijiria Kaduna Royal Military Academy, Sandhurst lieutenant nke abụọ Ọ laghachiri Naịjirịa ma ziga ya na 1st Battalion na Enugu dị ka Platoon Commander. Onye Nchịkwa nke Enugu Ọ gara n'ihu na ndị agha, na-ejide ọkwa dị iche iche ma na-arịgo n'ọkwá, gụnyere Aide-de-camp (ADC) na Major General Johnson Aguiyi-Ironsi, onye isi agha mbụ nke Naịjirịa. Onye enyemaka Johnson Aguiyi-Ironsi onye isi agha
Mgbe ọ lara ezumike nká na 1979, Colonel Bello nwere nhọpụta dị iche iche dị ka onyeisi oche nke Niger State Green Revolution, Niger State NYSC, Niger State Polytechnic na Niger State Science and Technical School. Green Revolution NYSC Niger State Polytechnic Ọ rụrụ ọrụ dị ka Onye isi oche nke Nigerian Table Tennis Federation (ihe ntụrụndụ nke ya) ma duru ndị otu mba gaa Commonwealth Table Tennis Championships na 1983 World Table Tennis Championship na Tokyo. Commonwealth Table Tennis Championship 1983 World Table Tennis Championships Tokyo O mechara bụrụ onye isi kọmishọna Naịjirịa (Ambassador) na Zimbabwe site na 1984 ruo 1986. Kọmishọna Ukwu Zimbabwe
Mgbe o si Zimbabwe lọta, Colonel Bello zụlitere ndị ahịa, ndị mmekọ azụmaahịa na ndị enyi gbasaa mmasị azụmaahịa ya na: ụlọ akụ, mkpuchi, iwu ụlọ, na nkwukọrịta. Ya na ndị enyi ya n'oge ọ bụ nwata General Ibrahim Babangida na General Abdulsalami Abubakar na-enwe mmekọrịta onwe onye na azụmahịa. Ibrahim Babangida Abdulsalami Abubakar N'afọ 1993, o guzobere Amni, ụlọ ọrụ na-ahụ maka nchọpụta na mmepụta mmanụ na gas nke nwere mmasị na Ketu na Okoro oilfield. Ebe a na-ere mmanụ Amni Okoro Ọ bụ onye isi oche nke Dantata na Sawoe Construction Company Limited na Mainstream Energy Solutions Limited ugbu a. Ihe ngwọta ike dị oke ala Ọ bụkwa onye nwe ụlọ akwụkwọ Mustafa Comprehensive School na Kontagora. Mustafa Kontagora Ihe ntụrụndụ ya gụnyere table tennis na chess.
Dimeji Bankole

Sabur Oladimeji "Dimeji" Bankole // i (amụrụ na 14 Nọvemba 1969) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria nke jere ozi dị ka onye isi oche nke iri na otu nke House of Representatives of Nigeria . Sabur Oladimeji "Dimeji" Bankole // __ibo____ibo____ibo__ Ọ bụ ezie na ọ bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Ọkà okwu nke Ụlọ Ndị Nnọchiteanya nke Naịjirịa A họpụtara ya mgbe ọ dị afọ 37, ọ bụ onye isi oche kachasị nta n'akụkọ ihe mere eme nke Naịjirịa. Ọ bụ onye na-azọ ọkwa gọvanọ nke Action Democratic Party na ntuli aka gọvanọ 2019 nke Ogun State. Action Democratic Party 2019 Ogun Steeti ntuli aka gọvanọ
Nwoke Yoruba nke sitere na aristocratic, ọ bụ onye ọchụnta ego tupu a họpụta ya n'Ụlọ ndị nnọchi anya. Onye ọchụnta ego Yoruba Onye Alakụba Egba, a mụrụ Bankole na Abeokuta na ihe a maara ugbu a dị ka Ogun State na 14 Nọvemba 1969. Ndị Alakụba Egba Ogun Steeti Nna ya, Alani Bankole, onye ọchụnta ego, onye bụbu osote onye isi oche nke All Nigeria Peoples Party (ANPP) na onye nwere utu aha ndị isi nke Oluwo nke Iporo Ake na Seriki Jagunmolu nke Egbaland, na nne ya, onye bụ otu n'ime ndị nwunye nna ya, Atinuke Bankole, bụ onye bụ Ekerin Iyalode nke Egbiland. Alani Bankole Onye isi nke ndị otu ndị Naịjirịa niile Ekerin Iyalode
Akwụkwọ akụkọ a na-akpọ Thisday na-akọwa agụmakwụkwọ Bankole dị ka ndị dị otú ahụ: Baptist Boys' High School, Abeokuta malite na 1979; Albany College, London, England, malite na 1985; Mahadum Reading, Reading, England, malitere na 1989; obere ọmụmụ na Mahadum Oxford's Officers' Training Corps, Oxford, England, na 1991; na Mahaduma Harvard, Cambridge, Massachusetts, US, na 2005. Thisday Baptist Boys' High School Abeokuta University of Reading University of Oxford Officers' Training Corps Harvard University
Bankole nwetara nzere Master of Public Administration na John F. Kennedy School of Government, Mahadum Harvard, USA na 2005. Master of Public Administration John F. Kennedy School of Government Harvard University . N'afọ 2014, ọ ghọrọ Mason Fellow na Public Policy and Management na John F. Kennedy School of Government, Mahadum Harvard, USA. John F. Kennedy School of Government Mahadum Harvard
N'afọ 1991, Bankole gafere nhọrọ D.A.B na Royal Military Academy Sandhurst mgbe ọ na-agụ akwụkwọ maka ndị isi agha na Mahadum Oxford ebe ọ nọ na Artillery Corps. Royal Military Academy Sandhurst Mahadum Oxford
Bankole bụ onye na-egwu polo, ọ bụkwa onye otu Lagos Polo Club na Guards Polo Club, Abuja na nchekwa dị ka ọnọdụ kachasị amasị ya. polo Ọ na-enwekwa mmasị ịgba bọọlụ. bọọlụ
Gibson Jalo

Gibson Sanda Jalo CFR FSS JSS (1 Machị 1939 - 10 Jenụwarị 2000) bụ onye isi ndị agha Naijiria, onye bụ Chief of Army Staff (COAS) site na Eprel 1980 ruo Ọktoba 1981. Gibson Sanda Jalo CFR __ibo____ibo____ibo__ Ọ bụ ezie na ọ bụ FSS JSS Nigerian Army lieutenant general Chief of Army Staff Ọ rụkwara ọrụ dị ka Chief of Defence Staff site na 1981 ruo 1983 n'oge Republic nke Abụọ nke Naịjirịa. Onye isi ndị agha Naịjirịa nke Abụọ
A mụrụ Jalo na 1 Machị 1939 na Demsa na Adamawa Steeti. Demsa Adamawa Steeti Ọ gara Yola Middle School (1950-1953) na Government College Keffi (1953-1958). Ọ debanyere aha na ndị agha nke Royal Nigerian Military Force na 1959. Ọ gara ọzụzụ nke ndị ọrụ Cadet na Royal West African Frontier Force Training School, Teshi na Ghana ma mesịa gaa MONS Officer Cadet School na Aldershot, UK. Ghana E nyere ya ọrụ dị ka onye isi nke abụọ site na 4 Nọvemba 1960. Mgbe ọ na-eje ozi, ọ gara Platoon Commander Tactics Course na Nigerian Military Training College, Joint Services Staff Course na Latner, United Kingdom, ma gụọkwa na National Defence College, India. Ụlọ akwụkwọ Ọzụzụ Ndị Agha Naijiria
Ibrahim Tako

Ibrahim Tako ma ọ bụ Galadiman Bida (1916-1978) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria, onye nkuzi bụbu minista gọọmentị etiti maka steeti na onye na-anọchite anya Minista Nchebe na 1969. Ibrahim Tako Galadiman Bida Minista na-ahụ maka nchekwa na Naịjirịa
A mụrụ ya na Bida, nna ya Aliyu Galadima bụ galadiman Bida bụ utu aha onye isi. Bida Ọ malitere agụmakwụkwọ ya na Bida Primary School na 1927 na Niger Middle School site na 1930 ruo 1933 wee gaa Katsina Higher College ruo 1936 wee nweta asambodo elementrị ya dị elu na 1936 wee gaa Exeter University Preliminary Certificate maka nchịkwa ọha na eze na 1951 gwụchaa na 1954. Mahadum Katsina Exeter
Tako malitere ọrụ ya na Niger Middle School na 1938 na Bida ebe ahụ ọ kụziri maka afọ asatọ ruo 1948 mgbe e mesịrị ọ bụ onye ndụmọdụ mmepe agụmakwụkwọ nke gọọmentị etiti na distrikti site na 1956 ruo 1959 ma bụrụ onyeisi oche kọmitii nke ndị uwe ojii na Kọmishọna Obodo na Lagos tupu ọ kwaga Lagos ọ bụ onye isi odeakwụkwọ Bida Native Authority. Ọdọ Mmiri
Ọ bụ onye otu Northern Region Development Corporation, Provincial Education Committee, Liquor Board, Niger Provincial Appointment Advisory Committee, Finance Committee Bida Native Authority ma bụrụ onye isi oche nke Establishment and Disciplinary Committed of Bida, Director Arabian Transport Nigeria, Traoion Limited na onye isi Northern Representative of the National Council of Red Cross.
A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye otu House of Representative na 1962 n'okpuru ikpo okwu nke Northern People Congress ochie tupu ọ bụrụ minista. Nzukọ Ndị Ugwu
N'afọ 1965, ọ ghọrọ Minista nke steeti maka ndị agha tupu ọ bụrụ odeakwụkwọ ndị omeiwu na minista na-ahụ maka nchekwa ma bụrụkwa Minista na-anọchite anya nchekwa n'afọ 1969.
N'afọ ndị 1960 mgbe ọ bụ Minista na-ahụ maka ndị agha, ya na ndị isi ndị ọzọ dị ka Yakubu Gowon gara Gọọmentị College Bida iji gbaa ụmụ akwụkwọ ugwu ume n'ọrụ ndị agha, n'etiti ụmụ akwụkwọ Jonathan Ndagi edepụtara bụ Sani Bello, Gado Nasko, Mamman Vatsa, Ibrahim Babangida, Abdulsalami Abubakar, Sani Sami, Garba Duba na Mohammad Magoro nabatara ndụmọdụ ahụ ma dị ka minista maka ndị agha ọ debanyere aha ha n'ọrụ ahụ. Yakubu Gowon Government College Bida Jonathan Ndagi Sani Bello Gado Nasko Mamman Vatsa Ibrahim Babangida Abdulsalami Abubakar Garba Duba Mohammad Magoro
N'oge nnupụisi ọchịchị nke 1966 mgbe Sir Ahmadu Bello gbasasịrị ókèala na ọbịbịa nke General Agunyi Ironsi n'ọchịchị, ọchịchị ndị agha mbụ malitere ma họpụta ya dị ka Kọmishọna Ahụike na Ọrụ Ọha na Eze nke Northern Western State na 1967 ruo mgbe e wetara nnupụis ahụ na 1975 mgbe gọọmentị nke General Murtala Muhammed gbasasịrị ọkwa ndọrọ ndọrọ ọchịchị niile. Ahmadu Bello Agunyi Ironsi Murtala Muhammed
Ibrahim Tako onye a makwaara dị ka Galadiman Bida bụ onye isi mgbe ọ bụ minista nwere esemokwu na Chukwuma Kaduna Nzeogwu onye e zigara ọhụrụ n'oge ahụ dị ka onye isi nkuzi nke Nigerian Military Training College, Kaduna na dị ka onye agha nwere ọgụgụ isi na ọgba aghara nke ụfọdụ ndị isi agha na-eto eto nke ugwu nke o nwere nsogbu ịchịkwa na ha na n'etiti ole na ole Tako. Chukwuma Kaduna Nzeogwu Nigerian Military Training College Kaduna
Salihu Ibrahim

Salihu Ibrahim FSS, FHWC (25 June 1935 - 10 December 2018) bụ onye ọchịagha ndị agha Naijiria bụ onye bụ Chief of Army Staff site na August 1990 ruo September 1993 n'oge ọchịchị ndị agha nke General Ibrahim Babangida .
Ibrahim sonyeere ndị agha na 1956. E nyere ya ọzụzụ onye isi na Nigerian Military Training College . Ọ ghọrọ onye ọrụ Armored Corps a na-akwanyere ùgwù, nke a na-ewere dị ka onye na-adịghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọ bụ ezie na ọ rụrụ ọrụ dị ka onye otu Major-General Muhammadu Buhari's Supreme Military Council (1984-1985). jidere ya n'oge na-adịghị anya n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1985, n'oge nnupụisi nke Ibrahim Babangida weghaara Buhari.O mechara bụrụ onye otu Babangida's Armed Forces Ruling Council . A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi nke ụlọ akwụkwọ nchekwa nke Nigeria (1988 - 1990).
N'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1990, General Sani Abacha, onye bụ Chief of Army staff (COAS) nyere ọrụ a n'aka Ibrahim, mgbe ọ ka bụ Chairman Joint Chiefs ma ghọọ Minista na-ahụ maka nchekwa. Ibrahim enweghị ike ikwu ọtụtụ ikike, ebe Abacha jụrụ ịhapụ FlagStaff House, ebe obibi ọdịnala nke COAS. 'ọnwa Ọgọstụ afọ 1993, onye isi ala nke oge ahụ bụ Ibrahim Babangida họpụtara Lt. General Aliyu Mohammed dị ka onye nọchiri ya, mana Abacha yigharịrị mgbanwe ahụ ruo n'ọnwa Septemba iji nye Ibrahim oge "ịla ezumike nká na nsọpụrụ". Mgbe ọ lara ezumike nká, a họpụtara ya ka ọ bụrụ Pro-Chancellor na Onye isi oche nke kansụl nke Mahadum Ilorin. Ọ ghọrọ onye otu ụlọ ọrụ dị iche iche. Ka ọ na-erule afọ 2010 ọ bụ Onye isi oche nke International Energy Insurance Company. nwụrụ na Disemba 2018 n'ụlọ ya na Kogi Steeti, mgbe ọ dị afọ 83.