Mikir kritis

Mikir kritis ya iku cara mikir manungsa nalika nanggepi wong kanthi cara nganalisis kasunyatan saperlu nggawé pambijèn. Subjèké komplèks, lan ana sawenèh dèfinisi kang béda babagan konsèp iki, kang lumrahé ngrakup analisis rasional, skèptis, ora bias, utawa évaluasi bukti kang sunyata. Pokok isiné wujud mikir kritis iku pamikiran mandhiri, pandhisiplinan, pawawangan, lan korèksi awaké dhéwé. Mikir kritis ancasé kanggo nggolèki pasarujukan marang standar unggul kang ketat lan panganggo kang bener. Bab iki mbutuhaké sesambungan kang éfèktif lan kabisan parampungan prakara sarta kanggo ngadhepi égoséntrisme lan étnoséntrisme.
Cathetan paling dhisik babagan pamikiran kritis iku piwulangé Sokratès kang dicathet déning Plato. Cathetané ngemu pérangan pacelathoné Plato. Pacelathoné iku isiné ngenani Sokratès caturan karo siji utawa luwih lawan wicara babagan prakara étika kaya déné pitakonan: apa becik Sokratès mlayu saka pakunjaran. Para filsuf nimbang-nimbang lan mikir pitakonan iki lan olèh dudutan yèn "mlayu saka pakunjaran" bakal nglanggar sakabèhing bab kang dhèwèké ugemi marang bab kang luwih luhur saka dhèwèké dhéwé: ya iku ukum Aténa, lan Sokratès ndhaku kaprungu swara panuntun (wangsit).
Sokratès netepaké kasunyatan yèn sawijining wong ora bisa gegondhèlan karo wong kang "wenang" kanggo ndarbèni kawruh lan wawasan kang becik. Dhèwèké nuduhaké yèn wong bisa nduwé kuwasa lan pangkat dhuwur, nanging bingung lan irasional banget. Sokratès awèh panemu yèn wong kang kapéngin nduwé kauripan kang apik lan patut dilakoni, dhèwèké kudu dadi tukang takon mawa sipat kritis lan jiwa interogatif. Dhèwèké netepaké kaya apa wigatiné ngajokaké pitakonan kang jeru menyang pamikiran sadurungé awaké dhéwé nampa gagasan minangka kaanan kang patut dipitayani.
Sokratès netepaké kaya apa wigatiné "nggolèki bukti, mriksa panalaran lan asumsi kanthi ngati-ati, nganalisis konsèp dhasar, lan nlusuri implikasi ora mung saka apa kang diujaraké, nanging uga saka apa kang ditindakaké". Mètodhe pitakonan iki sapréné aran "Pitakonan Sokratès" lan minangka strategi pamulangan mikir kritis kang paling kawentar. Ing sajroning modhe pitakonané, Sokratès miterang preluné mikir kanggo pawedharan lan konsistènsi logis. Dhèwèké ngajokaké pitakonan marang wong-wong kang ngudhar pamikiran irasional utawa kurangé kawruh kang bisa diandelaké. Sokratès nuduhaké yèn ndarbèni wenang ora njamin kawruh kang akurat. Dhèwèké netepaké mètodhe mitakoni kapitayan, mriksa asumsi kanthi ngati-ati lan ngandelaké bukti lan alesan kang kena ing nalar. Plato nyathet piwulangé Sokratès lan mbacutaké tradhisi mikir kritis. Aristotélès lan skèptis Yunani sabanjuré nyampurnakaké piwulangé Sokratès, nganggo pamikiran sistematis lan ngajokaké pitakonan kanggo mesthèkaké sipat satemené saka babagan kang nyata ing jaba cara bab-bab saka pasawangan saklébatan.
Sokratès netepaké agènda tradhisi mikir kritis, ya iku kanthi cara réflèktif mitakonaké kapitayan lan wedharan umum kanthi ngati-ati mbédakaké kapitayan kang kena ing nalar lan logis karo kurangé bukti kang cukup utawa landhesan rasional kanggo njamin kapitayan.
Mikir kritis diandharaké déning Richard W. Paul minangka obahan (movement) kang dumadi saka rong gelombang (1994). "Gelombang kapisan" mikir kritis kerep ingaran 'analisis kritis' kang cetha, ya iku pamikiran rasional kang nglebokaké kritik. Rerincèné akèh jinisé manut wong-wong kang mènèhi surasa. Miturut Barry K. Beyer (1995), mikir kritis tegesé nggawé pambijèn kang cetha lan nduwé alesan. Sasuwéné prosès mikir kritis, idé-idé kudu nduwé alesan, dipikir kanthi trep, lan dibiji. Dhéwan Nasional AS kanggo Kaunggulan sajroning Mikir Kritis nyurasani yèn mikir kritis minangka "prosès dhisiplin intelèktual kanthi giyat lan prigel ngonsèptualisasiaké, nrapaké, nganalisis, nyintèsis, utawa mbiji katrangan kang diklumpukaké saka–utawa diasilaké déning–pangamatan, pangalaman, réflèksi, panalaran, utawa sesambungan, minangka panuntun kanggo kapitayan lan tindak tanduk."
Sacara padatan, mikir kritis nduwé manéka dèfinisi kaya ta:
Para sarjana pamikir kritis kontèmporèr njembaraké mikir kritis ing sajroning dèfinisi padatan. Bab iki kalebu kuwalitas, konsèp, lan prosès kaya déné kréativitas, angen-angen, panemon, réflèksi, empati, kawruh panghubung, téori fèminis, subjèktivitas, ambiguitas, lan kaora-cethaan. Sawenèh dèfinisi mikir kritis ora nglebokaké praktik subjèktif iki.
Ing taun 1987, ing sajroning prèsentasi ing Annual International Conference on Critical Thinking and Education Reform ka-8, Michael Scriven lan Richard Paul medharaké yèn mikir kritis nglebokaké prosès kang giyat lan kebak kabisan saperlu nggawé konsèp, nrapaké, nganalisis, nyintèsis, lan mawang sawiji prakara kang diolèhaké apadéné diripta saka pangamatan, pangalaman, sesambungan, lan sapanunggalané.
Ana 2 komponèn kang mujudaké kabisan mikir kritis, ya iku:
Ing seminar pawiyatan lan pamikiran kritis ing taun 1941, Edward Glaser medhar 3 bab kang mujudaké kabisan mikir kritis.