davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Жуулчлал

Жуулчлал (Англи: Tourism) гэвэл амрах, зугаацаж цэнгэх, заваа өнгөрүүлэх, ажил хэргийн зорилгоор хол газар хэдэн сар, өдрөөр аялах гэдэг утгыг илэрхийлэх жуулчлах үйлийн нэр гэж ойлгоно. "Амралт, ажил хэргийн зорилгоор нэг жилийн дотор оршин суудаг газраасаа хол аялан явж амьдраваас түүнийг жуулчин гэнэ" гэж НҮБ-ын Дэлхийн Аялал жуулчлалын байгууллага тодорхойлжээ.
Сүүлийн жилүүдэд дунджаар жил бүр 1 тэрбум хүмүүс олон улсад аялж 1 их наяд ам.дол (837 сая евро) зарцуулж байна.
2010 онд нийт 940 сая хүн улс дамжин жуулчлаж, жуулчлалын орлого 919 тэрбум америк доллараар хэмжигджээ. Энэ нь өнгөрөгч онтойгоо харьцуулахад жуулчдын тоо 6.6%, орлого 4.7% өссөн байна.
Жуулчлал нь, Итали, Тайланд болон арлын Бахамын арлууд, Фижи, Мальдив, Филиппин, Сейшел зэрэг олон орны ажиллах хүч, үйлчилгээ, үйлдвэрлэлийн салбарыг хөдөлгөн, мэдэгдэхүйц орлого бий болгогч эдийн засгийн чухал салбар хэмээгддэг. Жишээлбэл, агаарын, газрын тээврүүд, эмнэлэг, зочид буудал, амралт, үзвэрийн газрууд, цэнгэл, байгалийн хүрээлэнгүүд, мөрийтэй тоглоомын , худалдааны газрууд, хөгжмийн болон жүжгийн тоглолт зэрэг нь жуулчлалын үйлчилгээнд хамрагдана.
2013 онд дэлхий даяар 1,087 тэрбум жуулчид аялж өмнөх оноосоо 5% илүү гарав.
2013 онд Азид 248,0 сая жуулчид аялав.
2013 онд Европт 563,44 сая жуулчид аялав.
2010 онд дэлхий даяарх жуулчлалын орлого 919 тэрбум америк доллараар хэмжигджээ. Энэ нь өнгөрөгч онтойгоо харьцуулахад 4.7% өсчээ. 2010 онд орлогоороо тэргүүлсэн доорх 10 орныг Дэлхийн Жуулчлалын Байгууллагаас тайлагнажээ.
Дотоодын аялал жуулчлал

Орчуулга:
Дотоодын аялал жуулчлал
Дотоодын аялал жуулчлал гэдэг нь нэг улсын иргэд тухайн улсынхаа дотор аялж, амарч байгаа хэлбэрийг хэлнэ. Ийм төрлийн амралтыг Англи хэлэнд “дотоодын амралт” эсвэл “гэрийн ойролцоох амралт” гэж нэрлэдэг. Гадаад хэлний мэдлэг хязгаарлагдмал, том газар нутагтай улс орнуудад, жишээ нь Орос, Бразил, Канад, Австрали, Америк, Хятад, Энэтхэгт дотоодын аялал жуулчлал нь аялал жуулчлалын салбарт томоохон үүрэг гүйцэтгэдэг.
COVID-19 цар тахлын үед дотоодын аялал жуулчлал мэдэгдэхүйц өссөн бөгөөд улс орнууд хилийн боомтуудаа хааж, вирусын тархалтыг бууруулахыг зорьсон. Үүний улмаас ажлын байр, бизнесүүд алдагдаж, нийт аялал жуулчлалын уналт бий болсон.
Их Британи Англи хэлэнд үүнийг “Staycation” (гэртээ эсвэл ойролцоох газарт амрах) гэж нэрлэдэг. Энэ нь “stay” (байх) болон “vacation” (амралт) гэсэн үгнээс үүдэлтэй бөгөөд 2000-аад оны сүүлээр эдийн засгийн хямралын үеэр гадаадад аялах зардал нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор Их Британийн хэвлэл мэдээлэлд өргөн хэрэглэгддэг болсон.
Хариуцлагатай аялал жуулчлал

Жуулчид хүрээлэн буй орчиндоо элгэмсэг хандаж, тухайн орны зан заншлыг хүндэтгэн аялал жуулчлалаас гарах сөрөг нөлөөллийг багасгаж аялж байгааг хариуцлагатай аялал жуулчлал гэнэ. Өөрөөр хэлбэл орон нутгийн иргэд болон тэдний соёл, зан заншил, хүрээлэн буй байгаль орчинд хүндэтгэлтэй хандаж, аялал жуулчлалын эерэг өгөөжийг бүхий л талаар дэмжин аялахад чиглэгддэг аялал жуулчлалыг хэлнэ.
Сансрын аялал жуулчлал

Сансрын аялал жуулчлал нь хүмүүсийн зугаа цэнгэлийн зорилгоор сансарт аялахыг хэлнэ. Сансрын аялал жуулчлал нь хэд хэдэн төрөлтэй бөгөөд үүнд тойрог замын, хагас тойрог замын болон сарыг чиглэсэн аяллууд багтана. Жуулчид сансраас Дэлхийг харах боломж, жингүйдлийг мэдрэх, хэт өндөр хурд болон ер бусын мэдрэмжийг турших, шинжлэх ухаанд хувь нэмэр оруулах зэрэгт татагддаг.
Сансрын аялал жуулчлал 2001 оны 4-р сард Америкийн бизнес эрхлэгч, инженер Деннис Тито Союз-ТМ32 сансрын хөлгөөр аялснаар эхэлсэн. 2001-2009 оны хооронд Олон улсын сансрын станц руу Оросын Союз хөлгөөр найман удаагийн сансрын аялал хийсэн долоон жуулчин Америкийн Space Adventures компани, Роскосмос, РКК Энергия-гийн хамтын ажиллагааны хүрээнд аялжээ. Иран-Америкийн бизнес эрхлэгч Ануше Ансари 2006 оны 9-р сард анхны эмэгтэй сансрын жуулчин болсон. Аяллын нийт үнэ ойролцоогоор 20-25 сая ам.доллар байв. Зарим жуулчид тойрог замд байх үедээ судалгааны ажлуудыг гүйцэтгэх гэрээ байгуулсан байдаг. 2007 он гэхэд сансрын аялал жуулчлалыг арилжааны сансрын нислэгийн эхэн үеийн зах зээлүүдийн нэг гэж үзэж байжээ.
Сансрын жуулчид аялалд гарахаас өмнө сайн биеийн тамиртай байх шаардлагатай. Тэд хурдсах хүч буюу g хүчний нөлөөг туршихын тулд төвөөс зугтах төхөөрөмжид болон парабол нислэг хийдэг өндөр нисдэг онгоцоор жингүйдлийг мэдрэх сургалтад хамрагдах ёстой. Мөн сансрын хөлгийн зарим хэсгийг ашиглах, засварлах дадлагыг симулятор ашиглан хийх шаардлага гарч болно.
Төмөр зам

Төмөр замын хөдөлгөөн нь зөвхөн тухайн тээврийн хэрэгсэлд зориулагдсан тусгай төмөр замтай тээврийн хэрэгсэл буюу тээвэрлэгч төхөөрөмжийг хэлэх бөгөөд энэ нь зам тээврийн дэд бүтцийн чухал ач холбогдолтой салбарын нэг юм. Энэ төрлийн тээврийн хэрэгслийн зам нь хоёр эгнээ бүхий төмөр зам эсвэл соронзон орны нөлөөгөөр дээр эсвэл доод байрлалтайгаар хөвүүлэх төмөр зам, агаарын дүүжин замтай болон мөн төмөр замгүй дээрээ байрлалтай цахилгаан дамжуулах шугамаас хамаарах замууд байдаг. Бараг ихэнх төмөр замын тэрэг нь ховил бүхий төмөр дугуйтай ба зэрэгцээ байрлалтай төмөр замд ховилоороо сууж чиглүүлэн явна. Энэхүү төмөр зам нь мод-, бетон- эсвэл төмөр дэрэнд дээр бэхлэгдэн холбогдсон байдаг. Зарим нэг цөөн тохиолдолд резин дугуйтай (жишээлбэл Парисын метроны зарим нэг шугам болон Майны Франкфуртын нисэх онгоцны буудлын дотоод зорчигч тээвэр) байх ба зам нь бетон хучилттай байдаг.
Механикаар чиглүүлэх системд төмөр замын тээврийн хэрэгсэл орох ба эдгээр нь дугуй-төмөр зам гэсэн системийг ашиглана. Үүнийг төмөр замын хөдөлгөөний систем ч гэж нэрлэх ба зүтгэгч тэргийг нь галт тэрэг гэнэ. Галт тэрэг нь нэг бол өөрийн гэсэн хөтлөгчтэй (Хөтлөх галт тэрэг) эсвэл тусгай зүтгэх толгойн тэргээр чирүүлэх буюу түлхэгдэн явна. Өөрийн гэсэн хөтлөх хөтлөгчгүй нэг газарт хатуу холбогдсон мотортой дүүжин төмөр замын цөөн тохиолдол бас байдаг.
Төмөр зам нь цахилгаан, дизель, турбин, уурын буюу хослуулсан зүтгүүртэй байдаг ажээ.
Тусгай төмөр замтай хамгийн түгээмэл тархсан хэлбэр нь төмөр замын галт тэрэг юм. Үүнийг нийтийн тээврийн үйлчилгээнд хүн- болон ачааг хот дотор, хот хооронд эсвэл улс хоорондын тээвэрлэх зорилготойгоор ашиглана.
Төмөр замыг царигийн өргөнөөр нь хэвийн өргөнтэй (1435 мм) нарийн царигийн (1000 мм) болон өргөн царигт (жишээ нь: Монгол Улс, Оросын Холбооны Улс, Беларусь гэх мэт улсад 1520 мм, харин Испани, Португал зэрэг улсад 1668 мм өргөнтэй) гэж ялгана. Хүн тээврийн галт тэргийг тээвэрлэлтийн орон зай болон үргэлжлэх цаг хугацаанаас хамааран хотын (метро, трамвай зэрэг), орон нутгийн (хот хоорондын гал тэрэг) болон улс хоорондын (хурдны галт тэрэг) гэж ангилан ялгадаг.
Тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар

Тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар (мөн улсын дугаар, автомашины улсын дугаар) нь албан ёсны бүртгэлийн дугаар буюу шалгах пайзыг хэлэх бөгөөд үүнийг зам тээвэр хариуцан зөвшөөрөл олгох байгууллагаас тээврийн хэрэгсэлд олгодог дугаар эсвэл үсэгт дугаар бүртгэлийн нэршил. Тус дугаарыг тээврийн хэрэгсэлд пайз хэлбэрээр зүүн хэрэглэхээс гадна тухайн тээврийн хэрэгслийн баримт дээр ч бас бичиж тэмдэглэнэ.
Цөөн хэдэн улсын тээврийн хэрэгслийн дугаарыг жишээ болгон харуулав:
Хужирт сум

Хужирт нь Өвөрхангай аймгийн сум юм.
Хужирт сумын нутаг, сумын төвөөс зүүн хойш 1 км орчим зайд орших хадтай багавтар уулыг Шунхлай гэнэ. Энэ уулын баруун талаар хүрэл зэвсгийн үеийн зуу орчим дөрвөлжин булш, хиргисүүр бий. Шунхлай уулын дөрвөлжин булш нь хүрэл зэвсгийн сүүл, төмөр зэвсгийн түрүү үед буюу НТӨ II-I мянган жилд холбогдоно.
Хужирт сумын нутаг Их Монгол улсын үед Илдэн бэйлийн хошууны хэсэг, Абтай сайн ханы хүү Бахарай баатар, түүний хөвгүүн Цогт хун тайжийн ач Сутай Илдэнгийн албат байжээ. 1725 онд Түшээт хан аймгаас 19 хошуу таслан Сайн ноён хан аймгийг байгуулахад Сайн ноён хан аймгийн харьяанд орж Хужирт Агь сум үүсчээ.
1931 онд Халуун-Ус сум нэртэйгээр Архангай аймгийн харьяанд байгуулагдаад 1934 оны 5 сард Өвөрхангай аймагт шилжин 5 баг, 575 өрх, 2281 хүн ам, 53725 толгой малтай Хужирт сум нэртэй байгуулагджээ.
Хужирт сум нь Бат-Өлзий, Хархорин, Есөнзүйл, Өлзийт, Зүүнбаян-Улаан, Архангай аймгийн Хотонт сумтай хиллэх бөгөөд далайн түвшнээс дээш 1700-2360 м өргөгдсөн ойт хээрийн бүсэд багтах 171.78 мянган га талбайтай. Үүний дотроос 15030 га ой мод, 1175 га хадлан, тариалангийн талбайтай юм. Сумын төв нь Улаанбаатар хотоос 390 км, аймгийн төв Арвайхээрхотоос 90 км зайтай оршдог.
Шунхлай, Гуа, Шивээт, Өндөр-Сант зэрэг уул нуруу, Орхон, Хужирт, Тээл зэрэг голууд, Олон Бүрд, Хар Бүрд, Бөөрөг зэрэг нууртай.
Хужирт сумын төвд 39-60 хэмийн халуун рашаантай. Үүнд түшиглэж Хужиртын рашаан сувилал 1939 оноос эхлэн үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Энэхүү рашаан сувилал нь Монгол улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулдаг томоохон эрүүл мэндийн байгууллага юм. Социализмын үед Хужирт сум нь Монгол улсын аялал жуулчлал, рашаан эмчилгээний гол төв болж байв. Орхоны Хөндийн Соёлын дурсгалт газарт багтдаг олон тооны байгалийн үзэсгэлэнт газрууд оршдог. Орхоны хөндийн дурсгалт газруудыг холбосон улсын чанартай зам баригдахаар төлөвлөгдсөн.
Мөн алт, нүүрс, вольфрам, гянт болд, боржин чулуу, барилгын материалын гол түүхий эд болох элс хайрга, тоосгоны шавар, шохойн чулуу зэрэг байгалийн баялагтай.
Ойдоо хус, хуш, шинэс, тоорой, улиас, бургас, монос, торлог зэрэг модтой бөгөөд самар, мойл, хад, нэрс, үхрийн нүд, тошлой, гүзээлзгэнэ зэрэг жимс ургана. Алтан гагнуур, цээнэ, тарваган шийр, өнгө бүрийн дэгд, нохойн хошуу, царван, таван салаа, цагаан уул цэцэг, сөд, цагаан төмс, аньс зэрэг эмийн ургамалтай.
Дундажаар өвөлдөө 25 мм, зундаа 272 мм хур тунадас унадаг.
Хужирт суманд сургуулийн өмнөх боловсролын 4 байгууллага, 2 ерөнхий боловсролын сургууль үйл ажиллагаа явуулдаг. Хужирт сумын дунд сургууль 1924 онд байгуулагдсан Монгол улсын анхны дунд сургуулиудын нэг юм.
Хужирт сумаас төрсөн алдартнууд:
Цэцэрлэг сум (Архангай)

Цэцэрлэг (монгол бичгээр чэчэрлиг) нь Архангай аймгийн сум юм. Сумын төв нь Улаанбаатар хотоос 520 км-ийн зайд оршдог. Зам харилцаа, зах зээл төдийлөн хөгжөөгүй. 3856 хүн амтай, 290757 толгой малтай.
1926 онд Цэцэрлэг сум байгуулагдсан. Тус сумыг 1691-1911 онд Манжийн ноёрхлын үед Халхын умард замын баруун гарын умард хошуу гэж нэрлэж байжээ. Мөн Богд Хаант Монгол Улсын үед буюу 1911-1921 он хүртэл Сайн ноён хан аймгийн Мэргэн гүний хошуу, 1923-1931 онд Цэцэрлэг мандлын аймгийн Рашаант уулын хошуу хэмээн нэрлэгдэж байсан түүхтэй сум юм.
Рашаан ус элбэг учраас энэ суманд зундаа 2000 гаруй амрагч ирдэг. Хонгоржийн тал, Бухын хүрээний туурь зэрэг түүхэн дурсгалт газруудаа түшиглэж аялал жуулчлал хөгжүүлэх бүрэн боломжтой. Үүрэн телефоны Скайтел UNITEL Мобиком, Жи-Мобайл зэрэг компаниуд үйлчилгээгээ хүргэсэн.
Хянган аймаг

Хятад улс (БНХАУ)-ын Өвөр Монгол орны (ӨМӨЗО-ы) харъяат арван хоёр нутгийн нэг нь Хянган (– kingɣan, хингган) аймаг юм. Хянган аймаг өөртөө засах орныхоо дорно умард биед өргөргийн дагуу 320 км, уртрагийн дагуу 380 км сунасан 59,806 км² газар нутаг эзлэж, орны дотоодод Хөлөнбуйр, Тунляо, Шилийнгол, улсынхаа дотоодод Хармөрөн, Гирин хоёр мужийн нутагтай хаяа залгажээ. Мөн БНХАУ-г төлөөлж Монгол улсын Дорнод аймагтай 126 км зурвасаар хиллэдэг. Их Хянганы нурууг бодож «Хянган» гэдэг монгол нэртэй болсон. Үүнээс хятадаар «兴安» (Xīng'ān, [шиэнаан]) гэж нэрийджээ. Хянган аймаг одоогоор гурван өөр зүйлийн зургаан нутагт хуваагддагийн нэг нь аймгийн төв Улаан хот юм. Төмөр зам, авто зам аль хэдийнэ баригдсан. Аймгийн Рашаан хотын халуун рашааныг түшиглэн аялал жуулчлал хөгжиж байгаа. 2000 оны тооллогоор Хянганд 1.6 гаруй сая хүн оршин сууж байсны 53.67% нь Хятад үндэстэн, 41.06% нь Монгол үндэстэн байж, үлдсэн хувь нь хориод яс үндэсний хүмүүс болж таарсан. Өвөр Монголын доорх арван хоёр нутгийг харьцуулахад Тунляогийн дараа хэлэгдэхээр их хувьт (41%) Монголчууд байгаа нь энэ юмсанжээ.
2000 онд 1,588,787 оршин суугчтай гэж тоологджээ.
Хянган аймаг дотроо 2 хот, 1 шянь, 3 хошуу болж хуваагддаг. Зургаан нутаг нь дотроо сум, шян, дүүргийн түвшний 75 газар, цаашилбал гацаа тосгоны шинжтэй 853 газар болно. Эдэнд хамаардаггүй бэлчээр 10, ойн газар 1 бий.
Uvs Province

Uvs Province (/ˈʊfs/ UUFS) is one of the 21 aimags (provinces) of Mongolia. It is located in the west of the country, 1,336 kilometres or 830 miles away from the national capital Ulaanbaatar. Its capital is Ulaangom which lies 936 metres or 3,070 feet above sea level.
The province is named after Mongolia's biggest lake, Uvs Lake.
Parts of the steppe in this province are protected as the World Heritage Site Ubsunur Hollow. In the north the province borders Russia for 640 kilometres or 400 miles, whilst in the east 340 kilometres or 210 miles of border lies between Uvs and Zavkhan province. In the south and west it borders for 200 kilometres or 120 miles each of Khovd and Bayan-Ölgii provinces for. The province occupies 4.45 percent of the national territory, totalling 69,585 square kilometres or 26,867 square miles. Of the total area of the province, sixty percent belongs to the mountainous climatic zone, and forty percent to the Gobi semi-desert.
Mongols and their proto-peoples have lived in the province since antiquity. Currently, 42.3% of population is Dörbet, 34.2% is Bayid and 13.6% is Khalkha. Also, there are many Tuvans, Khotons, and Kazakhs living in this province.
At the end of 2014, 20,719 households were residing in this province. 7,476 lived in the provincial center Ulaangom, 4,105 lived in sum centers, and 9,138 lived in the countryside as herding families.
After the Mongolian Revolution of 1921, the government founded the Jewel Mountain Province (Mongolian: Чандмань уулын аймаг, romanized: Chandmani uuliin aimag, pronounced [ˈt͡ɕʰantmæɲ ˈʊːɮiŋ ˈæˑməq]). This province included the whole western part of the country. In 1931 it was split into the Khovd and Dörvöd aimags—the latter which was renamed Uvs aimag in 1933.
Uvs province is divided into 19 sums, lower administrative division units.
^1 Ulaangom is the Uvs province center.
Source: National Statistical Office of Mongolia
In 2018, the province contributed to 1.20% of the total national GDP of Mongolia.
Booze Traveler

Booze Traveler is an American travel television series hosted by Jack Maxwell. The premise involves Maxwell, a native of South Boston, traveling the world to partake in international (and domestic) alcohol-based customs, as well as observe the culture of specific areas in a more general sense. It premiered on Travel Channel on November 24, 2014. Season 1 consisted of 15 episodes, and Season 2 has 16 episodes. Season 3 began airing in December 2016 with 13 episodes. Season 4 began airing in December 2017 with 16 episodes.
Mongolia charity rally

The Mongolia Charity Rally is the charity rally from London to the capital of Mongolia, Ulaanbaatar. The Mongolia Charity Rally is organised by Charity Rallies, part of Go Help, a UK-based charity.
Participants start the 10,000-mile (16,000 km) trip from a Mongolian Naadam festival in London, England. The vehicles are then driven to Ulaanbaatar, Mongolia, where they are donated to a partner charity of Go Help for auction. Charity Ralliers must raise a minimum of £1,500 for UK charity Go Help, that runs Charity Rallies, through Go Help's JustGiving page, before departing. The main beneficiary of the 2008 and 2009 Mongolia Charity Rally was Save the Children.
The Mongolia Charity Rally launches from Highbury Fields in Islington, London. Go Help and the Mongolian Association organise a Mongolian Naadam to see Charity Ralliers off on their adventure, an event that is heavily attended by the Mongolian community in London, and was featured on ITV Local, a UK television network.
The main routes to Mongolia are either the Northern Route, from London to Mongolia via Moscow, or the Southern Route, via Turkmenistan, Uzbekistan, Kazakhstan and Russia.
The Mongolia Charity Rally charges an entry fee that is aimed at covering the costs of running the event. All excess funds that are generated from entry fees are donated to a project started by Go Help that provides riding helmets to child jockeys taking part in Mongolian Naadam festivals, a project that was covered by Mongolian television in 2008. The entry fee for the Mongolia Charity Rally 2010 is £300 for teams signing up before October 1, after which the invitation is by invitation only. The entry fee for 2009 was also £300, which is less than half the entry fee of £650 charged in 2009 by a competing rally run by a profit making company. The 2008 entry fee was £150. The increase reflected two major additions to Go Help's budget: the hiring of an employee in Mongolia to oversee vehicle sales and to monitor the application of funds raised by Charity Ralliers, and the costs of full-time development of the Charity Rallies website.
Mongolian Green Party

The Mongolian Green Party (Mongolian: Монголын Ногоон Нам, Mongol'in Nogoon Nam, abbr. МНН) is a green party in Mongolia. It was founded in 1990, the year Mongolia became a multi-party democracy, and was the first green party founded in Asia. From 1996 until 2000 the party was in a governing coalition with the Mongolian Social Democratic Party, the Democratic Party, and the Mongolian Democratic Religion Party.
The party has around 6,000 members and states its goal is working towards improving human rights and democracy in Mongolia and protecting the environment.
Olzod Boum-Yalagch has been the party's chairman since 2012.
Ikh Khorig

The Ikh Khorig (Mongolian: Их Хориг), or Great Taboo, is a 240 km (93 sq mi) area in the Khentii Aimag (province) of Mongolia, believed by some to be the location of Genghis Khan's grave. It has been carefully guarded for most of its history, and it is only since the late 1980s that the area has been open to archaeologists.
According to The Secret History of the Mongols, Genghis Khan chose the area when he went hunting near the Burkhan Khaldun mountain in the Khentii Mountains of his homeland. He sat down to rest under a tree, and was so impressed by the scenery that he said: "What a beautiful view! Bury me here when I pass away." Burkhan Khaldun was also greatly important to Genghis Khan because of his origins near there and because he escaped from Merkit enemies on the mountain in the late 1100s; he pledged at the time to honor the mountain from then on with sacrifices and prayer every morning.
It is not known whether he really was buried there, but the Mongols took several steps to give the impression that he was. The area, already made difficult to reach by a series of mountains covered in thick forest, was declared sacred, and off limits to everyone except family members and the Darkhad, a group of elite warriors and their families, who were given the task of ensuring that no one else entered under penalty of death. The only legitimate reason for entrance was to bury a relative of Genghis Khan.
The Darkhads and their descendants faithfully carried out their assignment for more than 700 years, from the Khan's death in 1227 until the establishment of the Mongolian People's Republic (a satellite state of the USSR) in 1924. The Soviets feared that if the region were made publicly accessible memories of Genghis Khan would encourage Mongolian nationalism, so they declared the land a 'Highly Restricted Area' and cordoned off 10,400 square-kilometers of surrounding land.
The first archeological expedition to the region was the 1989 "Three Rivers" expedition, which was carried out by a joint Mongolian–Japanese team with the support of the Yomiuri Shimbun newspaper. The team worked from 1989 to 1992 using ultrasound technology, which enabled them to find 1380 possible graves of Mongolian nobles. The idea of archaeological excavations, however, offends many Mongolians, who due to either superstition or respect for the leader believe that the Khan's resting place should be left undisturbed.
Iriana

Iriana (lahir 1 Oktober 1963) adalah ibu negara Indonesia sejak tanggal 20 Oktober 2014. Namanya merupakan pemberian dari kakeknya setelah pulang dari Irian Jaya, sebagai seorang guru. Dia bertemu Joko Widodo ketika datang ke rumah Lit Sriyanti, adik dari Joko Widodo.
Mengikuti jejak karier Jokowi di pemerintahan, Iriana menjabat sebagai ketua tim penggerak Pembinaan Kesejahteraan Keluarga (PKK) Surakarta dari tahun 2005 sampai 2012 dan melanjutkan jabatan yang sama untuk Jakarta dari tahun 2012 hingga pengunduran diri Jokowi sebagai gubernur Jakarta pada tahun 2014, yang kemudian digantikan oleh Veronica Tan.
Iriana lulus dari SMA Negeri 3 Surakarta pada tahun 1983. Ia kemudian berkuliah di Universitas Muhammadiyah Surakarta selama enam semester, tetapi berhenti tanpa gelar untuk menikah dengan Joko Widodo. Tetapi Iriana berhasil menyelesaikan pendidikan Sarjana nya di Sekolah Tinggi Ekonomi Surakarta.
Iriana menikah dengan Joko Widodo di Solo, tanggal 24 Desember 1986, dan memiliki 3 orang anak, yaitu Gibran Rakabuming Raka, Kahiyang Ayu, dan Kaesang Pangarep.
Brynhildr in the Darkness

Brynhildr in the Darkness (極黒のブリュンヒルデcode: ja is deprecated , Gokukoku no Buryunhirude, bahasa Indonesia : Brynhildr di Kegelapan), adalah fiksi ilmiah serial manga Jepang oleh Lynn Okamoto yang dimulai serialisasi di majalah manga Shueisha's Seinen Weekly Shonen Jump pada Januari 2012. Serial televisi anime adaptasi oleh Arms mulai ditayangkan pada tanggal 6 April 2014. Hal ini didasarkan pada Germanic Mythology.
Kembali ketika ia masih kecil, Ryouta Murakami punya teman yang disebut Kuroneko. Suatu hari, ketika mencoba untuk membuktikan keberadaan alien, Kuroneko terbunuh dalam kecelakaan yang Ryouta hampir tidak selamat.
Bersalah karena menyebabkan kematiannya, Ryouta mendedikasikan hidupnya untuk membuktikan keberadaan alien.
Lo dan lihatlah, mahasiswi transfer baru muncul. Tidak hanya dia memiliki kekuatan misterius, dia juga terlihat banyak seperti Kuroneko, tapi diberi nama Neko Kuroha. Siapa Kuroha? Apakah dia terkait dengan Kuroneko? Apakah akan ada lebih banyak orang dengan kekuatan misterius muncul?
Felix Siauw

Felix Yanwar Siauw (Hanzi tradisional: 蕭正國; Hanzi sederhana: 萧正国; Pinyin: Xiāo Zhèng Guó, lahir 31 Januari 1984) adalah seorang ustaz, pendakwah, penulis, dan da'i keturunan Tionghoa-Indonesia, yang dikenal karena afiliasinya dengan kelompok Islamis, Hizbut Tahrir Indonesia (HTI), dan posisi puritan garis kerasnya dalam penafsiran Islam. Ia dikenal karena afiliasinya dengan kelompok Islamis HTI dan posisi puritan garis kerasnya dalam penafsiran Islam.
Populer di media sosial, ia dikenal karena posisinya yang konservatif, mengkritik demokrasi, nasionalisme, kapitalisme, sosialisme, feminisme dan sekularisme.
Felix Siauw lahir dan dibesarkan di lingkungan Katolik, tetapi ia menjadi Katolik KTP sebelum ia masuk Islam. Ia mulai mengenal Islam pada tahun 2002, saat masih kuliah semester 3 di Institut Pertanian Bogor, dan masuk Islam pada masa kuliahnya setelah bertemu dengan seorang aktivis HTI. Ia menulis dalam akun Instagramnya bahwa ia menyelesaikan studi pada Program Studi Hortikultura, Jurusan Budidaya Pertanian, Fakultas Pertanian tahun 2006 dengan Indeks Prestasi Kumulatif (IPK) 3,42.
Felix Siauw menikah dengan Ummu Alila pada tahun 2006 dan saat ini telah memiliki empat orang anak, yaitu Alila Shaffiya Asy-Syarifah (2008), Shifr Muhammad Al-Fatih 1453 (2010), Ghazi Muhammad Al-Fatih 1453 (2011), dan Aia Shaffiya Asy-Syarifah (2013).
Buku-buku karya Felix Siauw banyak mengangkat topik dan perspektif yang terkait dengan organisasi tempat ia bernaung, yakni Hizbut Tahrir Indonesia. Perspektif Hizbut Tahrir Indonesia sempat beberapa kali dikritik karena tidak peka sejarah.
Felix adalah seorang penceramah Islam yang populer dengan gabungan pengikut di akun Twitter dan Instagram lebih dari 3,2 juta orang. Ia juga seorang penulis yang karyanya sebagian besar mengangkat topik dan perspektif yang terkait dengan HTI. Perspektif kelompok ini telah dikritik beberapa kali karena penggambaran sejarah yang tidak akurat. Pada Juni 2017, dia mengkritik keputusan pemerintah untuk membubarkan HTI karena melemahkan Islam.
Pada 2015, Felix membuat kumpulan cuitan di Twitter tentang swafoto sebagai tindakan yang merugikan dan sejenis gangguan jiwa. Cuitannya menimbulkan kecaman warganet. Pada Mei 2017, acara universitas yang direncanakan untuk menampilkan Felix di Jawa Timur ditutup oleh kehadiran polisi, bertindak atas desakan arus utama Muslim dan nasionalis.
Bursa Efek Surabaya

Bursa Efek Surabaya (BES) (Bahasa Inggris: Surabaya Stock Exchange (SSX)) adalah bursa saham di Surabaya, Indonesia. Pada 1 Desember 2007 Bursa Efek Surabaya dan Bursa Efek Jakarta melakukan penggabungan usaha yang secara efektif mulai beroperasi pada 1 Desember 2007 dengan nama baru Bursa Efek Indonesia.
BES merupakan bursa efek swasta pertama di Indonesia, yang didirikan pada tanggal 16 Juni 1989 berdasarkan SK Menteri Keuangan Nomor 645/KMK.010/1989, oleh Menteri Keuangan waktu itu JB Sumarlin. Pendirian BES dimaksudkan untuk mendukung perkembangan ekonomi wilayah Indonesia bagian timur, dengan mengembangkan industri pasar modal di Kota Surabaya di provinsi Jawa Timur.
Pada tahun 1995, BES merger dengan Indonesian Parallel Stock Exchange (IPSX), sehingga sejak itu Indonesia hanya memiliki dua bursa efek: BES dan BEJ.
Pada tahun 2007 BES melakukan merger dengan melebur ke dalam Bursa Efek Jakarta yang selanjutnya berganti nama menjadi Bursa Efek Indonesia. Penggabungan ini menjadikan Indonesia hanya memiliki satu pasar modal.
Produk BES meliputi saham, obligasi (baik swasta maupun pemerintah), serta reksadana (LQ45 futures, Dow Futures, dan Japan Futures). Sedangkan layanan BES antara lain:
Hitam

Hitam dalam definisi ideal adalah representasi ketidakhadiran sedikit pun warna atau cahaya di dalam sebuah ruang gelap. Dalam fotografi, hal ini berarti ketidakmampuan film atau sensor menangkap cahaya akibat intensitas pembakaran terlalu rendah. Hal ini bisa dicapai dengan melakukan pengukuran under exposure dalam penggunaan pengukur cahaya.
Dalam banyak kebudayaan, hitam sering diasosiasikan sebagai hal buruk. Misalnya istilah ilmu hitam atau gelap mata. Namun ditemukan pula pengaruh positif dari penggunaan hitam seperti memperlihatkan ketegasan.
Hitam juga bersifat kuat sehingga tidak mudah dikotori warna lain. Cahaya yang mengenai bidang hitam cenderung terserap maksimal.
Warna hitam adalah warna yang paling dominan tetapi bisa juga bermakna kegelapan
Hitam adalah standar penulisan huruf di atas kertas putih. Karena itu tinta hitam sering dijual terpisah oleh produsen printer, karena lebih sering habis dibanding warna lain.
Hitam juga digunakan untuk menaikkan value warna dalam sistem warna proses CMYK. Penambahan hitam dilakukan sesuai prosentase yang diinginkan.
Dalam seni rupa, hitam sering digunakan dalam penyajian karya, mengingat hitam yang didampingkan dengan warna lain mampu memperkuat kesan warna tersebut. Selain itu hitam sering digunakan sebagai cat ruangan yang sama sekali tidak boleh memantulkan cahaya, misalnya kamar gelap fotografi atau bioskop.
Hitam secara tradisional merupakan warna negatif, terutama di Dunia Barat. Hitam biasanya dikaitkan dengan kejahatan, kematian, kesedihan, sihir, Setanisme, kemalangan, dll.
Dalam budaya Jepang, hitam melambangkan malam, yang tidak diketahui, supranatural, dan kematian. Ketika dikombinasikan dengan warna putih, itu bisa melambangkan intuisi. Pria Jepang secara tradisional mengenakan kimono hitam dengan beberapa hiasan putih pada hari pernikahan mereka.
Di Indonesia, hitam diasosiasikan dengan neraka, demon, bencana, dan jalur tangan kiri. Namun, ketika hitam dikombinasikan dengan putih, itu melambangkan harmoni dan keseimbangan.
Para imam dan pendeta dari gereja Katolik Roma, Ortodoks Timur dan Protestan biasanya memakai pakaian hitam, seperti halnya para biarawan dari Ordo Benediktin, yang menganggapnya sebagai warna kerendahan hati dan penyesalan.
Secara psikologis, orang-orang yang menyukai warna hitam memiliki karakteristik atau sifat-sifat seperti penuh misteri, berwibawa, berkelas, konservatif, kegelapan, tegas, kukuh dalam pendirian, merupakan orang yang lebih senang dengan situasi formal, dan terbiasa berada pada struktur yang kuat
Hitam sering kali diasosiasikan dengan hal-hal negatif dengan alasan tidak mendasar. Banyak masyarakat dalam kebudayaan Indonesia mempercayai bahwa warna hitam itu identik dengan kejahatan.
Hex triplet = #000000 atau #000 RGB (r, g, b) = (0, 0, 0)
MPR/DPR/DPD building

The Parliamentary Complex of Indonesia (Indonesian: Kompleks Parlemen Republik Indonesia), also known as the MPR/DPR/DPD Building, is the seat of government for the Indonesian legislative branch of government, which consists of the People's Consultative Assembly (MPR), the House of Representatives (DPR) and the Regional Representative Council (DPD).
Construction of the building was ordered on March 8, 1965 by Sukarno, the first president of Indonesia, through the Presidential Decree of the Republic of Indonesia Number 48 of 1965. The building was intended to house the Conference of New Emerging Forces (CONEFO), a now defunct alternative for the United Nations, with the first conference being scheduled to be held in 1966. The members of the organization were planned to consist of the countries of Asia, Africa, Latin America, and the Non-Aligned Movement.
The first conference was scheduled to be held in 1966, and the building was scheduled for completion before August 17, 1966 — leaving 17 months left for the construction to take place. Construction began in March 1965 following a contest for the design, which resulted in the design by architect Soejoedi Wirjoatmodjo being agreed upon and ratified by President Sukarno on February 22, 1965.
Construction was hampered due to the coup attempt on September 30, 1965. The CONEFO idea was soon abandoned after Sukarno's fall, but the building's construction was resumed based on the Decree of the Presidium of the Ampera Cabinet Number 79/U/Kep/11/1966 dated November 9, 1966, whose designation was changed for the MPR/DPR RI Building.
Gradually, construction was completed and handed over to the Secretariat General of the DPR: Main Conference Building (March 1968), Secretariat Building and Health Center Building (March 1978), Auditorium Building (September 1982), and Banquet Building (February 1983).
In May 1998, the buildings were occupied by about 80,000 tertiary students protesting against the Trisakti shootings and the continuation of Suharto's New Order regime, which also calling for the dissolution of the People's Representative Council and People's Consultative Assembly of the 1998–2003 period.
The complex comprises six buildings. The main building is Nusantara with its unique Garuda wing-shaped roof and contains the 1,700-seat plenary meeting hall. The other five buildings are Nusantara I, a 23-storey building containing parliament members' offices and meeting rooms; Nusantara II and Nusantara III, which contain committee meeting rooms and offices; Nusantara IV, used for conferences and ceremonies; and Nusantara V, which has a 500-seat plenary hall.
6°12′37″S 106°48′00″E﻿ / ﻿6.21028°S 106.80000°E﻿ / -6.21028; 106.80000
Chief of protocol

The chief of protocol (CoP) is a government official who heads the protocol department of a state, overseeing security, logistics and etiquette in diplomatic and national functions. A protocol department decides on diplomatic immunity and privileges, diplomatic host security, diplomatic use of airspace and it is the guardian of official etiquette. Advance protocol teams, usually headed by the chief of protocol, engage as first contact between governments for the planning of bilateral and multilateral summits and visits.
Countries with a chief of protocol include:
List of diplomatic missions of Angola

This is a list of diplomatic missions of Angola.
Angola was the second country after Portugal to open a consulate in Macau following the enclave's take over by the People's Republic of China; Macau, like Angola, has a Portuguese legacy, and most of its diplomatic missions overseas are located in Portuguese-speaking and Sub-Saharan African countries, with a handful located in Europe, Asia, and the Americas.
This listing does not include honorary consulates.
In October 2018, the Ministry of Foreign Affairs of Angola (MIREX) closed a number of diplomatic missions, citing budget cuts as the reason. These included the embassies in Athens, Mexico City, and Ottawa; the mission to the Community of Portuguese Language Countries (CPLP) in Lisbon; and consulates general in Los Angeles, Durban, Faro, and Frankfurt.
Despite these closures, MIREX slowly expanded the Angolan diplomatic network by opening embassies in Riyadh, Saudi Arabia, in 2021; in Dakar, Senegal; in 2022; and in Doha, Qatar, in 2023. A consulate-general was also opened in Toronto, Canada, in 2023.
2024 saw the largest expansion of the Angolan diplomatic network. In July, MIREX announced the opening of four embassies, in Canberra, Australia; Dili, East Timor; Jakarta, Indonesia; and Oslo, Norway. On the other hand, MIREX announced the closure of the embassy in Singapore, and the transfer of its ambassador to the embassy in Manila, Philippines, which had heretofore been led by a chargé d'affaires.
Bagad

Ar bagad zo ur strollad sonerezh, gant teir familh binviji: ar vombard, ar biniawoù hag binvioù tos.
Savet eo bet ar bagadoù kentañ war-dro ar bloavezhioù 1950. Un doare Pipe-Band breizhat int.
Tri seurt sonerien a gaver en ur bagad
An darn vrasañ eus ar bagadoù a zo ezel eus ar gevredigezh BAS (Bodageg Ar Sonerion)
Hervez rummadoù ar BAS e 2008.
[1]
Bagad Bleimor

Bagad Bleimor (pe ar bagad Bleimor) a oa ur bagad krouet gant skouted an aozadur, Skaouted Bleimor, renet gant Perig ha Lizig Keraod, hag a grogas da seniñ e deroù ar bloazioù 1950. E 1967, da heul dizemglevioù ideologiezh etre pennsonerien ar bagad ha pennoù Bleimor e teuas ar bagad Bleimor da vezañ ur gevredigezh distag. Gounezet ez eus bet meur a genstrivadeg gant ar bagad ha gwelet e voe o seniñ war leurennoù bras a-dreñv da Alan Stivell er bloazioù 1970. Lec'hiet eo bet e meur a lec'h (Pariz, an Oriant, Langoned). Er bloazioù 1990, d'ur mare ma ne oa ket gwall oberiant ar bagad ken, e voe kendeuzet e Kevrenn an Arvorig.
Polig Monjarret

Polig Monjarret, Paul Monjarret ez ofisiel, (31 a viz Gouere 1920, Pabu - 8 a viz Kerzu 2003) a oa ur soner, dastumer ha broadelour breizhat, krouer Bodadeg ar Sonerion, kevredigezh pennañ ar sonerezh hengounel breizhat.
E wreg ha kenlabourerez e oa Zaig Le Foll.
E-pad e yaouankiz en deus bet kentelioù biolin gant Frered Gwengamp. Dizoloiñ a ra ivez ar skaoutelezh. Pa grogas ar brezel e tistroas da Wengamp evit sikour e vamm hag a rae war-dro ebenouriezh e dad. E 1940 e voe lakaet da Yaouankiz ha Sportoù , kejañ a rae alies-mat ouzh Kelc'h Keltiek Roazhon renet gant Eugène Cariou. Ar vicher a ballenner-kinklour en deus bet ivez.
E 1943 e voe ezel eus ar Parti national breton (PNB) hag eus ar servij urzh Strolladou stourm pe Bagadou stourm, e-pad 6 miz.
Goude ar brezel e ouestlas al lod brasañ eus e amzer d'ar sonerezh hengounel ha d'ar gevredigezh krouet gantañ e 1943, he doe un ampled brasoc'h-brasañ dindan berr amzer : BAS (Bodadeg ar Sonerion).
E 1984 ec'h embannas Tonioù Breizh Izel, un dastumad eus un nebeud eus an 2 000 ton dastumet e Breizh-Izel etre 1941 ha 1953. Resevout a reas Urzh an Erminig e 1988.
Goude e varv e skrivas Gilles Servat ur ganaouenn anvet "le Général des Binious" en e enor.
D'an 3 a viz Eost 2008 e oa bet lid-kinnig un delwenn da Bolig Monjarret, en Oriant e Plasenn Polig Monjarret, dindan selloù kantadoù a dud, enno Prezidant Kuzul Rannvro Breizh, Jean-Yves Le Drian, ha maer an Oriant, Norbert Métairie.
Grunge

Ar Grunge (a anver a-wechoù 'Son Seattle' pe Seattle sound) a zo un isdoare a 'n alternative rock a zeuas war-wel e-kreiz ar bloavezioù 1980 e stad amerikan Washington, tro-war-dro Seattle pergen. Levezonet gant ar punk hardcore, an heavy metal hag ar rock indie, ar grunge a naou dre-vras gant torgammoù kreñv, gitaroù-tredan, kanaouennoù leun a nerzh ha pozioù kounnaret. Stil ar grunge zo dibarek a-walc'h e-tal an doareoù sonerezh all eus ar rock: lous, gwisket fall, setu ar skeudenn a voe roet eus al luskad a-hed e brantad, dizedennet ma oa ul lodenn vras eus ar sonerion gant an neuz hag an arvest.
Luskadoù kentañ ar grunge a grogas d'en em stummañ tro-dro d'al label lerc'hwez dizalc'h a Seattle Sub Pop e dibenn ar bloavezioù 1980. Dont a reas al luskad d'ober berzh er c'henwerzh el lodenn gentañ eus ar bloavezioù 1990, en abeg da enrolladurioù ar pladennoù Nevermind gant ar strollad Nirvana ha Ten gant ar strollad Pearl Jam. Berzh ar strolladoù-mañ a vountas brud an alternative rock hag a lakas ar grunge da vout unan eus an doareoù hard-rock anavezetañ eus ar mare. Neoazh, ul lodenn vat a 'r strolladoù grunge ne oant ket en o bleud gant o brud. Daoust ma'z eus bet divodet ur bern eus ar strolladoù grunge e dibenn ar bloavezioù 1990 e kendalc'h o levezon da vout pouezus war ar rock modern hiziv an deiz.
Kazetenner

Ar gazetennerien zo tud hag a glask titouroù, keloù a-ziwar ur sujed dre ar stumm son, testennoù pe skeudennoù. Ar pal zo dont a-benn da zisplegañ ur sujed pe darvoud bennak en un doare eeun d'ar brasañ niver.
Un enklask bedel e-touez 27 500 kazetenner e 67 bro e 2012–2016 en doa roet an disoc'hoù-mañ:
Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême

Brasañ festival bannoù-treset europeat eo Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême ("Festival International de la Bande Dessinée d'Angoulême" e galleg). Bep miz Genver eo, e kêr Angoulême, e Bro-C'hall, abaoe 1974.
Roet e vez prizioù a oa graet "Alfred" anezho e deroù ar festival, diouzh ar mank tennet eus Zig et Puce gant Alain Saint-Ogan. Cheñch a reas an anv e 1989 evit "Alph-art" diouzh albom diwezhañ ha diechu Tintin "Tintin et l'Alph-Art" gant Hergé. Lezet e oa an Alph-art a-gostez e 2003 evit prizioù ofisiel Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême. "Les Fauves" eo o anv nevez abaoe 2010. Ouzhpenn se e vez roet Priz Meur kêr Angoulême d'un arzour bev evit oberenn e vuhez. An arzour-mañ a zeu da vezañ prezidant ar festival evit ar bloaz war lerc'h.
Notennoù
Festival plin

Ar Festival plin zo ur fest a vez aozet d'ar 15 a viz Eost en Danoued e Boulvriag, e Treger, er c'hreisteiz da Wengamp, ma vez sonet ha dañset plin.
Abaoe bloavezhioù e vez Jef Fulup o kinnig an abadenn d'abardaez, e brezhoneg hag e galleg.
Brudet e vez ar fest e kazetennoù ar vro (L'Echo de l'Armor, Le Trégor da skouer), pe el lec'hienn ofisiel. Kenstrivadegoù a bep seurt a oa e 2010:
Festival Yaouank

Ar Festival Yaouank a zo ur festival sonerezh breizhek a-vremañ ha sonerezh fest-noz dreist-holl, hag a vez bep bloaz en diskar-amzer e Roazhon abaoe 1999.
Aozet e vez gant Skeudenn Bro Roazhon.
Da gentañ e voe ar festival ur fest-noz vras-meurbet (miliadoù a dud) hag a reas berzh bras.
Abaoe fin ar bloavezhioù 2000 e vez degemeret meur a soner war meur a leurenn e-kerzh miz Du.
Fest-noz diwezhañ ar festival a vez aozet e MusikHall Tachenn an Diskouezadegoù, e-kichen aerborzh Roazhon. Er bloavezhioù tremenet e oa war-dro 8 000 dañser, 200 arzour, 300 den a-youl-vat ha 100 tekniker enni.
Sonerezh

Arz an aozañ sonioù ha paouezennoù gant lusk eo ar sonerezh. Reolennoù resis ha kemmus hervez al lec'h hag ar mare zo evit sevel ur pezh sonerezh. Da sevenadurel e vez lakaet an arz-se en holl gevredigezhioù denel.
Kanañ eo an doare sonerezh kentañ, met diniver eo an doareoù binvioù-seniñ zo bet ijinet, ouzhpenn da vouezh an den, a-dreuz ar bed hag an amzer evit reiñ sonerezh da glevout.
Alies e talvez ar sonerezh da verkañ un darvoud pe ul lid relijiel bennak, ez-prevez pe ez-foran. Treuzkaset a rumm da rumm e vez sonerezh hengounel ar bobl-mañ-pobl. Sonerezh a vez aozet ivez da vont gant abadennoù sinema, c'hoarioù video, skinwel hag all.
Kemm a ra ar binvioù hervez an doare sonerezh a garer ober e reer
Arzoù tost eo seniñ (arz ar sonerezh) ha kanañ.
Implijet e vez ar sonerezh da stourm ouzh kleñvedoù zo : kleñved Parkinson ha kleñved Alzheimer Patrom:Davoeù a vank.
Sonerien Du

Sonerien Du a zo ur strollad-sonerien eus Vro Vigoudenn hag a zo kustum da seniñ er festoù-noz abaoe 1971. Savet eo bet gant pemp Breizhad : Yann Kaourintin Ar Gall, Daniel Tanneau, Didier Quiniou, Gilles Rolland ha Raymond Riou, buan ez erruas Yann Goas ha goude Jean-Pierre Le Cam.
An anv Sonerien Du a zo bet dibabet en enor da zaou soner eus ar Vro Vigoudenn hag a vije bet krouget e-lec'h daou laer en XVIIIvet kantved.
Kalz a sonerien a dremenas er strollad, evit ur pennadig amzer pe reou zo muioc'h. Da skouer Dan ar Bras, kentañ gitarour en ur strollad fest-noz. Soñjet o deus e 1982 ober ur fest evit o 10 vloaz neuze eo bet lakaet deiziad krouidigezh ar strollad e 1972. Sonerien Du eo ar strollad hag en deus lakaet d'ar c'hiz da lidañ pep pemp deiz-ha-bloaz ar strollad gant ur fest vras. E 1986 eo bet kemeret ganto ar galon-binioù evel arouez, er penn-kentañ e oa bet krouet gant Fañch Le Hénaff evit Bleizi Ruz hag a oa bet nac'het ganto. Enrollet eo bet ganto 18 CD, ha Sonerien Du a zo c'hoazh un diazez e sonerezh hengounel Breizh.
Strollad sonerien

Ur strollad sonerien zo ur strollad hag a vod tud da seniñ binvioù disheñvel pep hini peurvuiañ. Pa vez muioc'h eget dek soner e vez lâret ul laz-seniñ, met n'eo ket ken strizh-se implij ar gerioù.
Ur c'haner a c'hall bezañ ivez ouzhpenn, pe meur a hini.
A-wechoù e vez lavaret e teu giz ar strolladoù sonerien eus ar jazz e penn kentañ an XX kantved. Koulskoude e oa strolladoù bihan a sonerien glasel, pevaradoù pe bevarbenvegoù, a oa strolladoù sonerien ervat.
Pa seller eus ar sonerezh-pobl e weler ivez e oa strolladoù sonerien gant tri soner pe... nebeutoc'h.
E Breizh e oa sonerien binioù ha bombard hag a sone a-gevret hag a oa tud a vicher evel Matilin an Dall hag e gomper Yann ar Chapel en XIX kantved.
Dremmwel (sonerien)

Dremmwel a zo anv ur strollad sonerien vreizhat savet e 1986, pemp soner eus ar Vro C'hlazig ennañ. Klevet e vezont, Louise Ebrel o kanañ en o zouez a-wechoù, e-barzh festoù-noz, sonadegoù ha festivalioù, e Breizh hag e lec'h all (Europa, SUA). E 2011 e lidont 25 bloaz ar strollad en ur embann o zrede albom.
Kroazhent (sonerien)

Kroazhent a zo ur strollad sonerien festoù-deiz ha festoù-noz, pemp soner ennañ . Meskañ a reont sonerezh Breizh ha rock. E 2011 e oa Kroazhent o lidañ 15 vloaz ar strollad. Ur bladenn zo bet embannet da lidañ an darvoud.
Klevet int bet e meur a festival abaoe 1996:
Ar Sonerien Du (mojenn)

Ar Sonerien Du a veze graet eus ur c'houblad sonerien, paour-razh anezhe ha dilhad du en-dro dezhe bepred, hag a gustume seniñ en euredoù ha pardonioù ar Vro-Vigoudenn a-bezh. Istor pe vojenn, eus anv an daou soner du eo deuet anv gant ar strollad sonerien vreizhat Sonerien Du, krouet e 1971.
Un noz, gant o hent distro eus un eured bennak, e oant chomet sac'het en un douflez war hent Kemper hag i mezv-dall evel just. Lakaet e oa bet harz warne gant gwarded a oa o kas daou laer d'ar groug da bPont-'n-Abad. Goude bezañ graet marc'had gant al laeron e oant bet laosket da vont ha krouget e oa bet an daou soner en o lec'h.
Laouen e oa bet holl vourc'hizien ha tud-iliz ar c'horn-bro dre ma vagent kasoni ouzh al lamponed-se, arouez daonet lezigerezh ha mezventi ar Vretoned. Ne voe ket ar memes oferenn gant tudigoù ar vro a savas from bras enno abalamour ma oa ar Sonerien Du mil vrudet ha karet eno, evite da vezañ gwir vezvierien. Douaret e voent e-barzh ur c'hleuz e kêriadenn Ar Justisoù e-lec'h ma oant bet boureviet ha laosket da zisec'hañ : dont a reas o bez da vezañ ul lec'h pirc'hirinaj d'an holl o devoa o anavezet ha tu zo da welet ar maen-baez c'hoazh a-dreñv... archerdi a-vremañ Pont-'n-Abad. Diwar neuze, pa veze torret asiedoù gant ar Bigoudenned o devoa tapet ar boas da vont da stlepel o fezhioù di dre ma veze sañset degas eurvad (hervez ar vrud e vije bet diwallet diouzh ar vosenn tud 'zo o devoa stoket e korf-marv an daou soner merzheriet). Graet e veze bravigoù eus an tammoù feilhans-se.
Graet e oa bet danevell eus an istor-se e 1894 el levr Les Bigoudens de Pont-l'Abbé et les pêcheurs de Penmarc'h et de la baie d'Audierne gant Gabriel Puig de Ritalongi, bigouter anezhañ en desped d'e anv blaz Okitania gantañ. Mard eo gwir pep tra e oa c'hoarvezet e-tro ar XVII pe XVIII kantved dre ma veze graet gant ar c'hrouglec'hioù ingal d'an ampoent.
D'an 23 a viz Gwengolo 1996 e oa dioueliet ar maen-sonn bet gourc'hemennet gant ti-kêr Pont-'n-Abad d'ar c'hizellour breizhat Padrig ar Goarnig evit derc'hel koun eus an darvoud reuzus-se. Bez' ez eus eus ur Straed ar Soner Du er gêr-mañ ivez.
War ar bladenn-arc'hant Steïr e kaver ur ganaouenn, Les Justices he zitl, bet savet d'an 19 a viz Mezheven 1998 gant ar strollad Sonerien Du da enoriñ an daou soner du.
Etre Pont-'n-Abad ha Kemper (2 wech)A zo bet tapet daou laer : kentañ gerioù ur ganaouenn, Ar Sonerien Du he zitl, bet savet gant Denez Prigent evit e bladenn-arc'hant Holl A-Gevret bet enrollet en Emvod ar Gelted en Oriant 2001 hag embannet d'an 19 a viz Meurzh 2002.
Francis Jackson Project

Francis Jackson Project zo ul laz-seniñ funky.
Krouet e miz Mae 2006, o fal a zo strollañ 8 soner eus Bro-Dreger, tro-dro d'un dudenn anvet, Francis Jackson, e gwirionez Brendan Corre, anvet mat e bed ar c'han-ha-diskan abaoe 1994 gant e gamarad Jañ-Maï Priol. Un dave eo sonerezh ar strollad d'ar bloavezhioù '60 da '80, gant James Brown, Earth, Wind and Fire.
Er strollad-mañ neuze ez eus ar sonerien-mañ :
Tri zamm sonerezh o deus graet : " Mexico ", " Rocka Bibi " ha " Friko ".
Bagad Boulvriag

Bagad Boulvriag zo ur bagad sonerien savet e Boulvriag e 1995, diwar ar skol sonerezh hengounel a oa er gumun abaoe 1991.
Bagad Boulvriag a zo bremañ e trede rummad er strollad kentañ (e 3 A). Logo ar Bagad a zo ur valafenn, gant he divaskell o tiskouez an daou B e Bagad Boulvriag (unan 'zo en tu-gin).
Bagad

A bagad (Breton pronunciation: [ˈbɑːɡat], French: [baɡad]) is a Breton band, composed of bagpipes (Breton: binioù, French: cornemuse), bombards and drums (including snare, tenor and bass drums). The pipe band tradition in Brittany was inspired by the Scottish example and has developed since the mid-20th century. A bagad plays mainly Breton music, but a bagad's music is evolutionary: new forms and musical ideas are experimented with at each annual national competition.
The plural for bagad is unusual in that many are referred to as bagadoù but for two, three or any other specified number they are simply referred to as bagad (following the rules of Breton grammar).
Every major town and city in Brittany has at least one bagad and there are over eighty in total. There are also many bagadoù outside Brittany, owing to large-scale Breton emigration throughout France. Bagad Lann Bihoue is well known to belong to the French Navy.
For competition purposes the bagadoù are ranked into five categories. Major competitions take place annually in Brest and in Lorient, where the National Championship takes place during the Interceltic Festival in August.
The most successful bagadoù compete in the 'Premier Category'.