davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Huaranguillo

Huaranguillo es el pueblo más difícil de acceder del Distrito de Pisuquía en la Provincia de Luya en la Región Amazonas en el norte del Perú.
El nombre "Huaranguillo" viene de la planta "Huarango" que es bastante conocido en la zona. Huaranguillo también es conocida como la Comunidad del Frejol.
Para llegar a Huaranguillo es necesario conseguir un transporte hacia el Distrito de Providencia. Desde allí se realiza una caminata de 3 horas o bien puede usarse una mula.
Desde Huaranguillo se puede contemplar parte del departamento de Cajamarca, siendo el sector divisor el río Marañón.
Huaranguillo consiste de alrededor de 50 casas y es el quinto caserío más grande del Distrito de Pisuquía.
De gente es muy sencilla, conservadora de usos y costumbres, en este poblado son comunes tradiciones como el chacchar coca en el trabajo de la tierra. Las mujeres trabajan diseñando telares de hermosos coloridos (paño de mano, vestidos de lana de oveja, alforjas y ponchos. Otra de las actividades características son la elaboración de platos típicos, de los cuales se destacan el locro de diversas variedades y el dulce de frejoles. Aquí se produce el frejol redondo orgánico en regular cantidad y la comunidad es la que abastece a las comunidades vecinas, también produce maíz y frutas variadas en las partes bajas.
Este poblado posee ruinas arqueológicas aún no estudiadas en las partes altas, al igual que montañas vírgenes que colindan con Providencia y Pircapampa que sirven de hábitat a aves de diversas especies, osos de anteojos, orquídeas, hongos comestibles y otras especies.
Huaranguillo es una comunidad que también sirve de mirador a la Banda de Cajamarca, de donde se divisan comunidades como la de Chadín. Se puede visitar haciendo caminata desde Chachapoyas atravesándola para luego dirigirse hasta Chota.
En Huaranguillo hasta el día de hoy se puede ver el funcionamiento de la agricultura como lo hicieron sus antiguos pobladores hace más de cien años. Este poblado es llamado "Comunidad del Frejol", pues la mayor parte de su población vive de este cultivo
Caída de Agua de casi 30m de altura, que esta sobre un muro de rocas naturales, la belleza de la zona se enaltece con la cascada, siendo un gran atractivo turístico.
.
Aparte de la agricultura y de sus bellos panoramas, destacan ruinas poco conocidas que esperan ser estudiadas.
Margen izquierda

La expresión «margen izquierda» hace referencia generalmente a la ribera o lado izquierdo de un río o arroyo. Si nos imaginamos o encontramos en las inmediaciones de un río, mirando hacia donde fluye el río, es decir mirando aguas abajo, la margen izquierda es la orilla que se encuentra del lado izquierdo. Es una circunstancia importante topograficamente, por lo cual es muy empleada en orientación geográfica.
Por extensión, también se aplica a:
Piñel de Abajo

Piñel de Abajo es un municipio y localidad española de la provincia de Valladolid, en la comunidad autónoma de Castilla y León. Cuenta con una población de 163 habitantes (INE 2024). Pertenece a la comarca de Campo de Peñafiel.
Cuenta con una población de 163 habitantes (INE 2024).
Realizada en piedra, de una sola nave y cubierta con cúpula con yeserías del siglo XVIII. Guarda una imagen del Santo Cristo en su interior. Al exterior se muestran la espadaña, y una cruz de piedra frente a la puerta principal.
La iglesia parroquial, con la advocación de San Pelayo Mártir fue construida en el siglo XVI. Tiene una sola nave con capillas entre contrafuertes, cubriéndose con bóvedas de crucería estrellada simple o con terceletes. El retablo mayor está presidido por el santo del templo, San Pelayo, y en seis pinturas situadas alrededor de dicha escultura se narran diversas escenas de la vida del santo y de su martirio. En la pared izquierda de una de las capillas del lado del Evangelio figura una buena pintura sobre tabla procedente de la escuela palentina del siglo XVI, que representa la Asunción de la Virgen. En la sacristía se conserva una Inmaculada sobre lienzo de escuela madrileña, que es una posible obra de Eugenio Cajés.​
Está formada por siete arcos de medio punto. Tiene dos plantas.
Direccionalidad de la escritura

La direccionalidad de la escritura (también dirección o sentido de la escritura) es la dirección en que se escriben y se leen los caracteres que forman parte de un texto en un sistema de escritura dado.
De acuerdo con ello, se puede hablar de escritura vertical, generalmente de arriba abajo, si los caracteres se escriben y se leen en columnas sucesivas; o bien de escritura horizontal si los caracteres se escriben y se leen en filas sucesivas. A su vez, la escritura horizontal se subdivide en sinistroversa y dextroversa.
Los alfabetos lineales más antiguos se inscribían desde la derecha hacia la izquierda (sinistroverso) que es la dirección más natural para apoyar el cincel en una superficie dura como piedra o metal con la mano izquierda y dirigir los golpes con la mano diestra. Otras escrituras posteriores, como la griega clásica, brahmi o etíope, optaron por la escritura de izquierda a derecha, que puede resultar más cómoda al escribir con tinta porque usando la mano derecha sigue la apertura del brazo y no hay riesgo de correr la tinta con el talón de la mano.
En los sistemas de escritura dextroversos (del latín «hacia la derecha»), más conocidos como de izquierda a derecha (en inglés: left-to-right, abreviado LTR), los caracteres empiezan a escribirse en la parte izquierda de la página y siguen hacia la derecha.
En general, los idiomas escritos en los sistemas de escritura latino, cirílico, griego (moderno), índico y del sudeste asiático se desplazan de izquierda a derecha (LTR). Por ejemplo, los idiomas modernos de América, Europa (español, inglés, francés, etc.), la India y el Sudeste Asiático.
En los sistemas de escritura sinistroversos (del latín «hacia la izquierda»), más conocidos como de derecha a izquierda (en inglés: right-to-left, abreviado RTL), la escritura inicia a la derecha de la página y prosigue hacia la izquierda.
Algunos ejemplos de escritura de derecha a izquierda son:
El bustrofedon, también denominado bustrófedon o bustrofedón, es una escritura en que se alterna el sentido en renglones sucesivos. Si un renglón se escribe de izquierda a derecha, el siguiente se escribirá de derecha a izquierda, y viceversa. Está presente en numerosas inscripciones antiguas, como las griegas y las hititas.
Los sistemas de escritura chino, el japonés y el coreano tradicionalmente se escriben en columnas de arriba abajo y de derecha a izquierda, aunque en tiempos recientes también se escriben a la manera occidental, en filas de izquierda a derecha y de arriba abajo.
El software de consumo común admite texto de derecha a izquierda y de arriba abajo.​ A menudo, este soporte debe ser habilitado explícitamente. El texto de derecha a izquierda puede ser mezclado con el texto de izquierda a derecha en el texto bidireccional.
Por otra parte, en el presente, el manejo del texto hacia abajo es incompleto. Por ejemplo, en HTML no existe soporte para él y para simularlo son necesarias tablas. Sin embargo, en el nivel 3 de CSS se incluye una propiedad de «modo de escritura», que puede renderizar tategaki cuando se da el valor «tb-rl». La compatibilidad es mejor en los procesadores de texto.
Melgar de Abajo

Melgar de Abajo es un municipio y localidad española de la provincia de Valladolid, en la comunidad autónoma de Castilla y León. El municipio cuenta con una población de 114 habitantes (INE 2024).
El municipio tiene dos iglesias, la iglesia de El Salvador (restaurada en 2010) y la iglesia mudéjar de San Juan.​ También tienen un interés particular los palomares que rodean al municipio, que son típicos de la comarca.
Por Melgar de Abajo pasa el río Cea, del que se abastece de agua el pueblo.
Así se describe a Melgar de Abajo en la página 357 del tomo XI del Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar, obra impulsada por Pascual Madoz a mediados del siglo XIX:​
Cuenta con una población de 114 habitantes (INE 2024).
Se trata de un territorio principalmente deforestado, en el que predomina el cultivo de cereal y viñedo. Por su territorio circula el río Cea, que permite también el cultivo de huertas, regadío y otros ingresos derivados de la venta de la madera procedente de los árboles de ribera, y más concretamente del cultivo de chopo.
Existen también dos bodegas y una fábrica de embutidos, tradicionales de Melgar de Abajo.
Cream soup

A cream soup is a soup prepared using cream, light cream, half and half, or milk as a key ingredient. Sometimes the dairy product is added at the end of the cooking process, such as after a cream soup has been puréed.
A cream soup will often have a soup base, prepared with ingredients such as onion, celery, garlic powder, celery salt, butter, bacon drippings, flour, salt, pepper, paprika, milk, light cream, and chicken stock or vegetable stock. Various vegetables or meats are then added to the base. Sometimes, leftover vegetables and meats are used in cream soups.
A multitude of notable cream soups exist, including, but not limited to the following listed below.
Additional cream soups include cream of cauliflower, cream of fennel, cream of potato, cream of corn, cream of walnut, cream of roasted pumpkin, cream of celery and cream-of-anything soup.
दर्शन रावळ

दर्शन रावळ (जन्म:१८ ऑक्टोबर, १९९४, अहमदाबाद) एक भारतीय गायक, संगीतकार, गीतकार आणि अभिनेता आहे. पहिल्यांदा तो सिंगिंग रिऍलिटी शो इंडियाज रॉ स्टारमध्ये दिसला.
भारताच्या रॉ स्टार दरम्यान त्याचे पहिले स्वतंत्र गाणे मेरी पेहली मोहब्बत होते. २०१९ मध्ये त्याने आपला एक लाडकी को दिख तो ऐसा लगा ट्रॅक प्रदर्शित केला. २०२० मध्ये त्यांनी मेहरमा, भुला दूंगा, सारी की सारि २.०, तेरे नाल आणि एक तर्फा अशी गाणी रिलीज केली.
अनंत माने

अनंत माने ( सप्टेंबर २२ १९१५- अज्ञात) हे मराठी चित्रपटसृष्टीतील दिग्दर्शक होते
तमाशाप्रधान चित्रपटांचा सुवर्णकाळ म्हणजे पन्नास,साठ आणि सत्तरचे दशक असून या कालावधी मध्ये दिग्दर्शक अनंत माने व संगीतकार वसंत पवार अनेक सुंदर सुंदर चित्रपट रसिकांसमोर सादर केले. वयाच्या ऐंशी वर्षापर्यंत तब्बल साठ चित्रपट दिग्दर्शन करणारे अनंत माने हे ऐकमेव दिग्दर्शक आहेत.
दिग्दर्शक अनंत माने यांनीच निर्मित केलेल्या "सांगत्ये ऐका, या चित्रपटाने भारतीय आणि जागतिक चित्रपटसृष्टीतही इतिहास घडवला होता, नवीन विक्रम प्रस्थापित केले होते. त्या चित्रपटाला 'चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातलं मानाचं पान' असे मानतात.
तमाशापट काढणारे अनंत माने असा शिक्का त्यांना बसला. त्यांनी उत्कृष्ट तमाशापट तर दिलेच पण मराठमोळा तमाशा रजतपटावर आणून त्यांनी या अस्सल मराठी मनोरंजनाला एक दर्जा प्राप्त करून दिला.
१९३३ साली ‘प्रभात’चे कोल्हापूरहून पुण्याला स्थलांतर झाले. काकांबरोबर अनंताही पुण्याला आला. शांतारामबापूंच्या कलात्मक व तांत्रिक ज्ञानाचा अनंतावर एवढा जबरदस्त पगडा होता की त्याने त्यांना विनंती करून जिथे दिग्दर्शनाचा श्रीगणेशा गिरवता येतो त्या संकलन खात्यात बदली करून घेतली. वर्षभरात त्याने संकलनाची सारी तांत्रिक अंग आत्मसात करून शांतारामबापूचा विश्‍वास संपादन केला.
..बाळा जो जो रे पापणीच्या पंखात झोपू दे, डोळ्यांची पाखरे.. हे गाणं ऐकून मान्यांचा चेहरा खुलला. माडगूळकरही खूष होऊन म्हणाले, ‘कसं आहे?’ माने म्हणाले, ‘एकदम बेस्ट!’ पुढं हे अंगाई गीत विलक्षण लोकप्रिय झाले. माने-माडगूळकर यांची तर तेव्हापासून गट्टीच जमली, ‘आल्हाद चित्र’ने चार वर्षे अतिशय उत्तम चित्रपट निर्माण केले. पण शेवटी कर्जफेड न करता आल्यामुळे ‘आल्हाद’वर जप्तीची नोटीस आली ही मराठी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातील अतिशय दुर्दैवी घटना होती. ९ मे १९९५ साली त्यांचे निधन झाले.
जयमाला प्रकाश इनामदार

जयमाला प्रकाश इनामदार ( ऑक्टोबर २८, १९५३ - हयात) या मराठी अभिनेत्री आहेत. त्यांनी मराठी नाटकांतून व चित्रपटांतून अभिनय, नृत्य, आणि नृत्य-दिग्दर्शनदेखील केले आहे.
लोककथा

लोककथा म्हणजे पारंपरिक आणि परंपरेने बोलीभाषेत असलेली कथा होय. लोकसाहित्याप्रमाणेच लोककथा लोकनिर्मित आणि लोकांनीच राखलेली असते. एखादी प्रमुख घटना किंवा प्रसंग लोकांच्या मनावर बिंबलेला असतो तो लोककथे मध्ये प्रचलित होत जातो. या कथांसाठी बहुदा कोणत्याही प्रकारचे पुरावे नसतात. तसेच या कथा पूर्वी या लिखित स्वरूपातही आढळत नसत. कथाकार आपल्या माहिती किंवा आवडी प्रमाणे त्यात बदल करत जातो. त्यामुळे मूळ कथेसोबत अनेक उपकथा निर्माण होत जातात. तसेच लोककथा आणि इतिहास ह्यांमधे काहीवेळा सरमिसळ होत जाते. त्यामुळे कथा इतिहास विषयक संदर्भ देतात परंतु त्याचे पुरावे मात्र नसतात. जसे, पुंडलिक या भक्ता समोर पांडुरंग प्रकटला.
लोककथा तत्कालीन सामाजात चालीरीती कशा असतात याचे वर्णन करतात. तसेच समाजाचे नीती नियम यांचा उहापोह करतात. काही वेळा लोककथा विनोदी स्वरूपातही आढळतात. भौगिलिक स्थानुसार लोककथांमध्ये स्थानिक निसर्गाचे वर्णन किंवा सहभाग प्रामुख्याने आढळतो. जसे की राजस्थानी लोककथे मध्ये पाण्याचे दुर्भिक्ष्य तसेच रशियन लोक कथेत बर्फ आणि अस्वले इत्यादी.
सरोजिनी बाबर

डॉ.सरोजिनी कृष्णराव बाबर (जानेवारी ७, १९२० - एप्रिल २०, २००८) या लोककला व लोकसंस्कृती या विषयांवर लिहिणाऱ्या नावाजलेल्या मराठी लेखिका होत्या. त्यांचे वडील कृ.भा बाबर (अण्णा) हेही लेखक होते.
सरोजिनीबाईंचा जन्म जानेवारी ७, १९२० रोजी महाराष्ट्राच्या सांगली जिल्ह्यातील बागणी गावी झाला. त्यांचे शालेय आणि माध्यमिक शिक्षण इस्लामपुरात झाले. १९४० साली शालान्त परीक्षेत उत्तीर्ण झाल्यानंतर महाविद्यालयीन शिक्षणाकरिता त्यांनी पुण्यातील सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयात येथे प्रवेश घेतला. १९४४ साली त्यांनी मुंबई विद्यापीठातून बी.ए. पदवी मिळवली. पुढे त्यांनी एम.ए. व पीएच्‌.डी. पदव्याही मिळवल्या. "Contribuiton of Women writers in Marathi Literature" या प्रबंधावर त्यांनी पीएच्‌.डी. ही पदवी संपादन केली.
स्वातंत्र्यपूर्व काळात स्वातंत्र्य चळवळीत त्यांनी भाग घेतला होता. त्यांनी महाराष्ट्राच्या लोकसंस्कृतीचा अभ्यास, लोकसाहित्याचे संशोधन, संपादन आणि संकलन इत्यादी कामे त्यांनी पार पाडली.सरोजिनी बाबर या महाराष्ट्र विधानसभा (१९५२-५७), महाराष्ट्र विधानपरिषद (१९६४-६६) व भारतीय राज्यसभा (१९६८-१९७४) या सभागृहांच्या सदस्या होत्या.
महाराष्ट्र राज्य लोकसाहित्य समितीच्या त्या अध्यक्षा होत्या. त्यांनी दुर्मीळ आणि अप्रकाशित लोकसाहित्य संकलित केले आणि ’लोकसाहित्य शब्दकोश’ आणि ’भाषा व संस्कृती’ या पुस्तकांमधून प्रकाशित केले. "समाज-शिक्षण माला" हे मासिक त्यांनी अनेक वर्षे चालवले.
महाराष्ट्र राज्याचे शिक्षणमंत्री बाळासाहेब देसाई यांनी यशवंतराव चव्हाणांच्या सल्ल्याने सुरू केलेल्या महाराष्ट्र राज्य लोकसाहित्य समितीवर सरोजिनी बाबर यांनी सभासद म्हणून काम केले. सुरुवातीला चिं.ग. कर्वे हे अध्यक्ष होते. त्यानंतर डॉ.सरोजिनी बाबर यांची या समितीच्या अध्यक्षपदी नेमणूक झाली. तसेच सन 1958 मध्ये नियोजन आयोगाच्या शिक्षण विभागाच्या शिफारसीनुसार दुर्गाबाई देशमुख यांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापन झालेल्या स्त्री शिक्षणासंबंधीच्या आयोगाच्या त्या सचिव होत्या.
महाराष्ट्रातील अनेक दिग्गजांचे सरोजिनी बाबर यांच्याकडे येणे-जाणे असायचे. त्यांपैकी काही जण : प्र.के. अत्रे, कवी गिरीश, बा.ग.जगताप, ग.ल.ठोकळ, रियासतकार सरदेसाई, सेतुमाधवराव पगडी, डॉ.वा.भा.पाठक, बाबासाहेब पुरंदरे, म.म. द.वा.पोतदार द.रा. बेंद्रे, श्री.म.माटे, आबासाहेब मुजुमदार, कवी यशवंत, डॉ. के.ना. वाटवे, आनंदीबाई शिर्के, डॉ. पु.ग. सहस्रबुद्धे, वगैरे. या सर्वांच्या सहवासात साहित्यिक चर्चा घडत, इतिहासविषयक विवेचने होत असत. वडिलांशी (कृ.भा. बाबर यांच्याशी) देखील कितीतरी वेळा सरोजिनी बाबर यांची सांगोपांग चर्चा होत असे.
सरोजिनी बाबर यांची वक्तृत्व कला देखील उत्तम व वैशिष्ट्यपूर्ण होती. त्यांनी भारतीय शास्त्रीय व उपशास्त्रीय संगीताचेही शिक्षण काही काळ घेतले होते. गजाननराव वाटवे, गोविंदराव टेंबे,भीमसेन जोशी, सुधीर फडके,बबनराव नावडीकर,जयमाला शिलेदार,वत्सलाबाई महाडिक, ज्योत्स्ना भोळे, हिराबाई बडोदेकर यांच्याशी आपुलकीचे संबंध असल्याने त्यांच्या संगीत कलेवरती थोरामोठ्यांचे गायनसंस्कार होत राहिले. लोकसंगीताची अगदी विलक्षण आवड असल्याने त्यांचा लोकगीतांवर अगदी विशेष प्रभुत्व होते. त्या अत्यंत उत्तम लोकगीते म्हणत असत.त्यांचा लोकगीतांवरील अमर्याद शब्दसंग्रह व गायनकौशल्यातले वेगळेपण श्रोत्यांसाठी खास आकर्षणाचा बिंदू ठरत असे.
मुंबई दूरदर्शनवरून २३ डिसेंबर १९८४ला प्रक्षेपित झालेली "प्रतिभा आणि प्रतिमा" या कार्यक्रमात सरोजिनी बाबर यांची सुधीर गाडगीळ यांनी मुलाखत घेतली.
वासुदेव (निःसंदिग्धीकरण)

महाराष्ट्रातील लोककला
वासुदेव हे मराठी, भारतीय संस्कृतीतील एक पुल्लिंगी नाव आहे. हे नाव सहसा एखाद्या व्यक्तीचे पहिले नाव असते. याशिवाय वासुदेव या नावाने ओळखला जाणारा भिक्षुक लोककलाकारांचा प्रकारविशेषही महाराष्ट्रात व नजीकच्या भूप्रदेशांत आढळतो.
अवो जनाबाईंच्या भक्ती –देव गुंतला जनामातेला काम भारी घालिते दळण जात्यांवरी विट्ठला या हो लौकरी
यावे यावे जगजेठी तुमच्या नावाची आवड मोठी खुटीला घालून मिठी
दोन बोलू सुखाच्या गोष्टी अवो जनाबाईंच्या भक्ती – देव गुंतला ..
<gallery> File:Vasudev from pune.jpg|thumb|पुणे येथे वासुदेव चित्र:वासुदेव.jpg|इवलेसे|लोककलाकार वासुदेव
वासुदेवाची बोली ही लोकसाहित्य संस्कृतीमध्ये महत्त्वाची मानली जाते. या बोलीमुळे लोकसाहित्य आजही जिवंत आहे.
तारा भवाळकर

डॉ. तारा भवाळकर या मराठीतील ज्येष्ठ साहित्यिक, संशोधक आणि लोकसाहित्याच्या अभ्यासक आहेत. त्यांनी मराठी साहित्य आणि संस्कृतीच्या क्षेत्रात मोलाचे योगदान दिले आहे. त्यांना २०२४ मध्ये महाराष्ट्र फाउंडेशन चा साहित्यिक जीवनगौरव पुरस्कार मिळाला. तसेच, दिल्ली येथे झालेल्या ९८व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनच्या त्या अध्यक्ष होत्या.
डॉ. तारा भवाळकर यांचा जन्म १ एप्रिल १९३९ रोजी सांगली, महाराष्ट्र येथे झाला. त्यांचे वडील शिक्षक होते, ज्यामुळे त्यांना लहानपणापासूनच वाचनाची आवड निर्माण झाली.
तारा भवाळकर यांनी पुणे येथील फर्ग्युसन महाविद्यालयातून मराठी विषयात बी.ए. आणि एम.ए. पूर्ण केले. त्यानंतर त्यांनी मराठी साहित्य आणि लोकसाहित्यावर संशोधन करून पीएच.डी. मिळवली. त्यांनी विशेषतः संत साहित्य आणि लोकसाहित्य यांचा सखोल अभ्यास केला. त्या शिक्षणशास्त्र (एसटीसी) आणि हिंदी भाषेतही शिक्षण घेतलेल्या आहेत.
तारा भवाळकर यांनी मराठी साहित्याच्या क्षेत्रात संशोधक, लेखक आणि प्राध्यापक म्हणून काम केले आहे. त्यांनी सांगली येथील श्रीमती चंपाबेन वालचंद शाह महिला महाविद्यालयात १९७० ते १९९९ पर्यंत प्राध्यापिका म्हणून काम केले. निवृत्तीनंतर त्या पुणेमधील ललित कला अकादमी आणि मुंबई विद्यापीठच्या लोककला अकादमीमध्ये अतिथी प्राध्यापक म्हणून कार्यरत होत्या. त्यांचे संशोधन मराठी लोकसाहित्य, संत साहित्य, आणि स्त्रीवादी साहित्य यांच्यावर केंद्रित आहे. त्यांनी मराठी भाषेच्या संवर्धनासाठी विविध व्याख्याने दिली आणि नव्या पिढीपर्यंत ती पोहोचवण्याचा प्रयत्न केला. २०२५ मध्ये दिल्ली येथे झालेल्या ९८व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात त्या अध्यक्ष होत्या, जिथे त्यांनी मराठी भाषेच्या जिवंतपणावर आणि बौद्धिक शरणागतीला ज्ञानाने विरोध करण्यावर भर दिला. त्यांनी स्त्रीवादी विचार आणि पारंपरिक ज्ञान यांचा समन्वय साधण्याचे महत्त्व मांडले.
तारा भवाळकर यांनी अनेक पुस्तके लिहिली आहेत, ज्यामध्ये मराठी लोकसाहित्य, संत साहित्य आणि स्त्रीवादी दृष्टिकोन यांचा समावेश आहे. त्यांची पूर्ण पुस्तकांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:
भारतीय संस्कृती कोश

भारतीय संस्कृती कोश हा भारताच्या संस्कृतीबद्दल माहिती देणारा आणि भारतीय संस्कृती कोश मंडळाने प्रकाशित केलेला दहाखंडी कोश आहे. हा कोश महादेवशास्त्री जोशी यांनी संपादित केला आहे.स्वतंत्र भारताला एका बृहत कोशाची गरज होती.महाराष्ट्रात आणि भारतात अनेक ज्ञानकोश आहेत पण केवळ भारतीय संस्कृतीच्या ज्ञानशाखा मांडणारा कोश तयार व्हावा या हेतूने भारतीय संस्कृती कोशाची निर्मिती झाली आहे. पं. महादेवशास्त्री जोशी हे या कोशाचे प्रमुख संपादक आहेत.
प्रकृती म्हणजे निसर्ग .विकृती म्हणजे त्यात होणारा विकार किंवा बिघाड.आणि संस्कृती म्हणजे प्रकृतीत विकार किंवा बिघाड होऊ नये या उद्देशाने तिच्यावर करायचे विविध सम्यक् संस्कार होत. संस्कृतीचे स्थूल मानाने तीन विभाग-
१.आधिभौतिक-बाह्य विश्वावर संस्कार करून त्याला मानवाच्या उन्नतीसाठी उपकारक बनविणे,हा संस्कृतीचा आधिभौतिक विभाग होय.शेती,पशुपालन,स्थापत्य,धातुकाम,यंत्र निर्मिती,नगर रचना,औषधी संशोधन,अर्थोत्पादन आणि वितरण या सर्व गोष्टी आधिभौतिक या विभागात येतात.
२.आधिदैविक- भाग्य अनुकूल व्हावे,प्रयत्न सफल व्हावे, तसेच बाधा आणि संकटे निरस्त व्हावी या उद्देशाने देवतांची पूजा आणि प्रार्थना करणे ,जपतपादी आचरणे,मंत्र तंत्र आणि तोने टोटके करणे आणि या सर्व क्रियांच्या द्वारे विश्वाअंतर्गत अदृश्य अशा दैवी शक्तीचे साहाय्य प्राप्त करून घेणे या गोष्टी संस्कृतीच्या या विभागात येतात.
३. आध्यात्मिक- स्वतःच्या मन-बुद्धीवर संस्कार करून त्यांना आत्मदर्शनाची योग्यता प्राप्त करून देणे,हा संस्कृतीचा आध्यात्मिक विभाग होय.धर्म, तत्त्वज्ञान,नीतीनियम ,विद्या-कला,सद्गुण,शिष्टाचार ,संस्कार इ. सर्व गोष्टींचा अंतर्भाव संस्कृतीच्या आध्यात्मिक विभागात होत असतो.
धर्म, संस्कृती आणि जीवन या तीनही क्षेत्रांचा विस्तार आणि व्यापकता समान आहे.या तिन्हीचा आशय एकच;आणि तो म्हणजे सर्व अंगांनी अंतर्बाह्य विकसित झालेले मानव्य!व्यक्तित्व आणि मानव्य या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत.भारतीय संस्कृती या दोन्ही अंगांचा परिपोष करण्यासाठी प्रयत्नशील आहे. लौकिक अभ्युदयाची साधना करता करताच निःश्रेयसाची सिद्धी प्राप्त करणे आणि आधिभौतिकाचा योग्य तो मान राखून आध्यात्मिक मूल्यांची प्रतिष्ठापना करणे, हे भारतीय संस्कृतीचे उद्दिष्ट आहे म्हणून भारतीय संस्कृती कर्माला प्राधान्य देते. त्या कर्मात जिव्हाळा निर्माण व्हावा, म्हणून भक्तीचा आधार घेते आणि कर्मात उत्साहाचा झरा सतत वाहता रहावा म्हणून कलेलाही मान्यता देते.भारतीय संस्कृतीत चारित्र्याला विशेष रूपाने महत्त्व दिले गेले आहे.त्यासाठी संत-महंत,ऋषी-मुनी,तत्त्वज्ञानी, स्वार्थत्यागी आणि चारित्र्यवान व्यक्तींचा सन्मान करते आणि योग्य प्रसंगी त्यांचे स्मरण ही करायला सांगते.
इंडियन पॉप

इंडियन पॉप संगीत किंवा इंडिपॉप हे भारतातील संगीतकारांनी तयार केलेले आणि गायलेले पॉप संगीत आहे. हे भारतीय लोकसंगीत आणि शास्त्रीय संगीत यावर आधारलेले असते. याशिवाय त्यामध्ये जगातील विविध भागांतील प्रसिद्ध असे संगीताचे विविधखंड असतात. भारतीय चित्रपटसृष्टीमधून भारतीय पॉप संगीताचा उदय झाला. उषा उथ्थुप, शॅरॉन प्रभाकर, पिनाझ मसानी, इ. गायकांनी हे गीतप्रकार लोकप्रिय केले. याच्यानंतर के. के, अलिशा चिनॉय, शांतनु मुखर्जी, सागरिका, बाबा सेहगल, इ. गायकानी या गीतप्रकाराला लोकप्रियता मिळवून दिली.
रिमिक्स या गीतप्रकारामध्ये जुन्या गाण्याला नव्या रूपात सादर केले जात.
के.सी. रनरेमसंगी

के.सी. रनरेमसंगी (मार्च १, इ.स. १९६३:मिझोरम, भारत - ) ही भारतीय लोकसंगीत गायिका आहे. मिझोरमच्या लोकसंगीतातील योगदानासाठी २०१७ सालचा संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. तिला भारत सरकारकडून २०२३ चा पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला आहे.
के.सी चा जन्म मिझोरम मधील सरछिप जिल्ह्यातील कीतुम गावात झाला. मिझोरमच्या लोकसंगीताचे प्राथमिक प्रशिक्षण तिने तिच्या वडिलांकडून घेतले. तिने संगीत और ललित कला संस्थान (IMFA) मिझोरम एल मंगलियाना येथे प्रवेश घेतला.
के.सी. यांनी मिझोरम आणि देशातील इतर राज्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर मिझो भाषा तील लोकगीते सादर केली आहेत. तिने अनेक वर्षे प्रतिष्ठित मिझो महोत्सव, चापचर कुट मध्ये सादरीकरण केले आहे. आणि मिझोरम राज्यांमध्ये लोकसंगीत गाण्याच्या माध्यमातून योगदान दिलेलं आहे जसे की अन् चुआई झो ता पथियान मिन मंगाना, ख्रिसमस लेंगखॉम हिया, मिझो लोकगीते संग्रह, ख्रिसमस गाणी, हृष्णियांग नान आंग ए ताई, रियाक्माव वलेंग रामथर झाई आणि लेंटाई नी ए तवी. इ.स. १९९२ पासून नियमितपणे मिझो नृत्य आणि लोकसंगीताचे वर्ग घेत आहेत; पारंपारिक ज्ञानाचा प्रसार आणि तरुण पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
शांति जैन

शांति जैन (जुलै ४, इ.स. १९४६:बिहार, भारत - ) ही भारतीय लोकसंगीत गायिका आहे. बिहार राज्याच्या लोकसंगीतातील योगदानासाठी २००९ सालचा संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. तिला भारत सरकारकडून २०२० चा पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला आहे.
शांती जैन यांचा जन्म बुंदेलखंड मधील छतरपूर जिल्ह्यातील बक्सवाहा येथे झाला. वडील हेमराज जैन हे आरा नोकरीच्या निमित्ताने बक्सवाह येथून आले आणि नंतर शांती जैन येथेच राहिले.
एचडी जैन कॉलेज आरा येथील संस्कृत विभागप्रमुख पदावरून निवृत्त झाले. १९९७ मध्ये त्यांनी बिहार 'बिहार गौरव गान' ची रचना केली. गेल्या २४ वर्षांत देश-विदेशात तीन हजारांहून अधिक सादरीकरणे झाली आहेत. ऑल इंडिया रेडिओवरील त्यांचे गायलेले मानस पठण १९७० च्या दशकात खूप लोकप्रिय झाले. त्यानंतर एक कवी, एक चांगला लोकगायक, एक प्रस्थापित गीतकार म्हणून त्यांची कीर्ती दिवसेंदिवस वाढत गेली.
त्यांची तीन डझनाहून अधिक पुस्तके प्रकाशित आहेत. १९८३ मध्ये 'चैती' या पहिल्या पुस्तकासाठी त्यांना राजभाषा सन्मान मिळाला. डॉ. शांती जैन यांचा जन्म बुंदेलखंडमध्ये झाला होता पण त्यांनी आपल्या लेखनाने बिहारच्या कलेला पाणी दिले. विशेषतः लोकपरंपरा त्यांनी खूप समृद्ध केली. गोल, वर्तुळ, टील, कजरी, ताडाचा तारा, पिया की हवेली, चमकणारे डोळे, सूर्याने भिजलेल्या रेषा, तरन्नूम, काळाचे गायन, रयतगीत, तुटली बोलीतील गाणी, चंदनबाला, बिहारची भक्ती लोकगीत, लोकगीत यांचा समावेश आहे. गाण्याचे संदर्भ आणि परिमाणे, वसंतसेना, कादंबरी, वासवदत्त, वेणीसमाचाराची
शांती जैन यांनी लिहिलेली पुस्तके म्हणजे वेनिक महाकाव्याची शास्त्रीय समीक्षा.
ईला अरुण

ईला अरुण एक भारतीय अभिनेत्री, टीव्ही व्यक्तिमत्त्व आणि राजस्थानी लोकसंगीत आणि लोकसंगीत-पॉप गायिका आहे. लम्हे, जोधा अकबर, शादी के साइड इफेक्ट्स आणि बेगम जान यासारख्या अनेक प्रमुख बॉलिवूड चित्रपटांमध्ये तीने काम केले आहे.
ईला अरुण ही मूळची राजस्थानमधील जयपूरची आहे. ती पियुष पांडे आणि प्रसून पांडे यांची बहीण आहे. तिच्या आईचे नाव भगवती पांडे आहे. ईला अरुण ही अभिनेत्री इशिता अरुणची आई आहे.
ईला अरुणने हिंदी, तमिळ आणि तेलगू सारख्या काही दक्षिण भारतीय भाषांमध्ये अनेक चित्रपट गाणी गायली आहेत. माधुरी दीक्षित अभिनीत खलनायक या चित्रपटासाठी अल्का याज्ञिक सोबत गायलेले " चोली के पीचे " हे तिचे आजपर्यंतचे सर्वात प्रसिद्ध चित्रपट गाणे आहे, ज्यासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला होता. आणखी एक गाणे ज्यासाठी ती प्रसिद्ध आहे ते करण अर्जुन चित्रपटातील "घुप चुप" आहे. ती लता मंगेशकर यांच्यासोबत असलेल्या "मोरनी बागा मा बोले" या गाण्यासाठी देखील प्रसिद्ध आहे, श्रीदेवी अभिनीत लम्हे चित्रपटात. ए.आर. रहमान यांनी संगीतबद्ध केलेल्या मिस्टर रोमियो या चित्रपटासाठी तिने "मुथु मुथु माझाई" या तमिळ गाण्याला आवाज दिला आहे. तिचे शेवटचे लक्षवेधी गाणे "रिंगा रिंगा" नावाच्या स्लमडॉग मिलेनियर या आंतरराष्ट्रीय ख्यातीप्राप्त चित्रपटासाठी रहमानसोबत संगीतबद्ध केले होते.
तिने "व्होट फॉर घागरा" सारखे अनेक यशस्वी एकल तयार केले आहेत. तिने इंडियन प्रीमियर लीगमधील राजस्थान रॉयल्स संघासाठी हल्ला बोल हे प्रमोशनल हिट गाणे देखील गायले आहे. ती राजस्थानची आहे आणि तिच्या अल्बम आणि चित्रपटांमध्ये राजस्थानी गाणी गाते.
ईला अरुण पहिल्यांदा लाइफलाइन (जीवनरेखा) या डॉक्टरांच्या जीवनावरील हिंदी टीव्ही मालिकेत तन्वी आझमीसह दूरदर्शनवर अभिनय करताना दिसली होती. २००८ च्या हिट चित्रपट जोधा अकबरमध्ये तिने महाम अंगा, अकबरची हुशार वेट नर्स आणि राजकीय सल्लागार म्हणून उत्कृष्ट कामगिरी केली. तिने चायना गेट, चिंगारी, वेल डन अब्बा, वेलकम टू सज्जनपूर, वेस्ट इज वेस्ट आणि घातक या चित्रपटांमध्ये सहाय्यक भूमिका केल्या आहेत. शादी के साइड इफेक्ट्स आणि बेगम जान मध्ये, तिने अनुक्रमे गव्हर्नेस आणि वेश्यालय सदस्याची भूमिका केली होती. ३१ जुलै २०२० रोजी प्रदर्शित झालेल्या "रात अकेली है" मध्ये, जो नेटफ्लिक्स चित्रपट आहे, तिने नायक "नवाजुद्दीन सिद्दीकी"च्या आईची भूमिका साकारली आहे आणि स्थानिक बोलीभाषेतील संवाद अचूकपणे दिले आहेत.
ईला अरुण भारतीय दूरचित्रवाणी इंडस्ट्रीच्या सुरुवातीच्या वर्षांचा एक भाग आहे, १९८० च्या भारत एक खोज आणि यात्रा मध्ये अभिनय केला. भारताच्या राज्यघटनेच्या निर्मितीवर आधारित असलेल्या ' संविधा' या टीव्ही लघु-मालिकामध्ये तिने संविधान सभेच्या सल्लागार समितीचा भाग असलेल्या स्वातंत्र्य कार्यकर्त्या हंसा मेहता यांची भूमिका देखील घेतली.
देशराज पटैरिया

देशराज पटैरिया (२५ जुलै १९५३ मृत्यू ५ सप्टेंबर २०२०) हा बुंदेलखंडमधील भारतीय लोकगायक होता. बुंदेली लोकसंगीत देशभरात आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर लोकप्रिय करण्याचे श्रेय त्यांना जाते.
पटैरिया यांचा जन्म २५ जुलै १९५३ रोजी भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील छतरपूर जिल्ह्यातील टिंडानी येथे झाला. हायस्कूलमधून पदवी घेतल्यानंतर त्यांनी संगीतात डिप्लोमा मिळवला. तो आरोग्य विभागात तैनात होता आणि संध्याकाळच्या पार्ट्यांमध्ये गाणी सादर करत असे.
१९७२ मध्ये ते स्टेज परफॉर्मर होते आणि छतरपूर आकाशवाणी केंद्रासाठी गायला लागले. १९८० च्या दशकात जेव्हा लोकसंगीताच्या कॅसेट बाजारात आल्या तेव्हा पटैरिया लोकगायक बनले.
देशराज पटैरिया यांचे ५ सप्टेंबर २०२० रोजी वयाच्या ६७ व्या वर्षी निधन झाले. ह्रदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे निधन झाले. पाच दशकांत १०,००० लोकगीते रेकॉर्ड करण्याचे श्रेय त्यांना जाते.
प्रबुद्ध भारत

प्रबुद्ध भारत हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सुरू केलेले एक वृत्तपत्र आहे. १४ ऑक्टोबर, १९५६ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी बौद्ध धर्म ग्रहण केला. यासोबतच ‘जनता’ वृत्तपत्राचे नाव बदलून त्यांनी ‘प्रबुद्ध भारत’ करून टाकले. या पत्राच्या मुखशीर्षावर ‘अखिल भारतीय दलित फेडरेशनचे मुखपत्र’ छापले होते. बाबासाहेबांच्या महापरिनिर्वाणानंत हे पाक्षिक बंद पडले. ११ एप्रिल २०१७ रोजी महात्मा फुले जयंतीचे औचित्य साधीत बाबासाहेबांचे नातू प्रकाश आंबेडकर यांनी प्रबुद्ध भारत हे पाक्षिक नव्या स्वरूपात पुन्हा प्रकाशित करण्याचे जाहिर केले व १० मे २०१७ रोजी याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दलित समाजात जागृती निर्माण करण्यासाठी अनेक वृत्तपत्रे व पाक्षिकांचे प्रकाशन आणि संपादन केले. त्यांना या वृत्तपत्र-पाक्षिकांनी दलित चळवळीला पुढे नेण्यात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. खरे तर डॉ. आंबेडकरच दलित पत्रकारितेचे आधार स्तंभ आहेत. ते दलित पाक्षिकाचे प्रथम संपादक, संस्थापक व प्रकाशक आहेत, त्यांच्या द्वारा संपादित वृत्तपत्र आजच्या पत्रकारितेसाठी एक मानदण्ड आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर द्वारा निघालेले वृत्तपत्र-पाक्षिकांची नावे खालिलप्रमाणे आहेत - मूकनायक, जनता, समता, प्रबुद्ध भारत व बहिष्कृत भारत.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सर्व वृत्तपत्रे मराठी भाषेमध्ये प्रकाशित झालेत कारण मराठीच त्यावेळेची सामान्य जनतेची भाषा होती. कारण बाबासाहेबांचे कार्यक्षेत्र (कर्मभूमी) महाराष्ट्र होते आणि मराठी तिथली लोकभाषा आहे. बाबासाहेब इंग्रजी भाषेचे ही प्रकांड विद्वान होते, परंतु त्यांनी आपली वृत्तपत्रे मराठी भाषेत यामुळे प्रकाशित केली कि त्या वेळी महाराष्ट्रातील दलित जनता जास्त शिकलेली नव्हती, ती केवळ मराठीच समझू शकत होती. मात्र त्याच वेळी महात्मा गांधी स्वतःला दलितांचे हितचिंतक दाखविण्यासाठी आपले एक वृत्तपत्र ‘हरिजन’ इंग्लिश भाषेत प्रकाशीत करत होते. मात्र त्यावेळी बहुतांश दलित जनतेला इंग्रजीची सर्वसाधारण माहितीही नव्हती.
जनता (वृत्तपत्र)

जनता हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी सुरू केलेले एक वृत्तपत्र होते. या वृत्तपत्राचा पहिला अंक २४ नोव्हेंबर इ.स. १९३० रोजी प्रकाशित झाला. याचे संपादक देवराव विष्णू नाईक होते; त्यानंतर गंगाधर नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे हे जनताचे संपादक झाले. जनता प्रारंभी पाक्षिक होते, ३१ ऑक्टोबर इ.स. १९३० रोजी ते साप्ताहिक झाले.
जनता वृत्तपत्राची बिरुदावली म्हणून ‘गुलामाला तु गुलाम आहेस असे सांगा म्हणजे तो बंड करून उठेल’ हे वाक्य होते. या वृत्तपत्रातून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी सर्व निकडीचे प्रश्न चर्चिलेत तसेच जनतेतून विशेष म्हणजे त्यांनी विलायतेहून पाठवलेली पत्रे प्रकाशित झाली होती.
इ.स. १९५५ पर्यंत जनता सरू होते. या वृत्तपत्राचे संपादन वेळोवेळी बदलले. कमी त्यात अनियमितपणा निर्माण झाला परंतु तरीही ते खूप दिवस टिकले. ४ फेब्रुवारी इ.स. १९५६ रोजी जनताचे नामकरण प्रबुद्ध भारत असे करण्यात आले.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सर्व वृत्तपत्रे मराठी भाषेमध्ये प्रकाशित झालेत कारण मराठीच त्यावेळेची सामान्य जनतेची भाषा होती. कारण बाबासाहेबांचे कार्यक्षेत्र (कर्मभूमी) महाराष्ट्र होते आणि मराठी तिथली लोकभाषा आहे. सर्वांना ज्ञात आहे की, बाबासाहेब इंग्रजी भाषेचे ही प्रकांड विद्वान होते, परंतु त्यांनी आपली वृत्तपत्रे मराठी भाषेत यामुळे प्रकाशित केली कि त्या वेळी महाराष्ट्रातील दलित जनता जास्त शिकलेली नव्हती, ती केवळ मराठीत समझू शकत होती. मात्र त्याच वेळी महात्मा गांधी स्वतःला दलितांचे हितचिंतक दाखविण्यासाठी आपले एक वृत्तपत्र ‘हरीजन’ इंग्लिश भाषेत प्रकाशित करत होते. मात्र त्यावेळी दलित जनतेला साधारणपणे इंग्रजी माहिती नव्हती.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे सृजनात्मक साहित्य (हिंदी)
बहिष्कृत भारत

बहिष्कृत भारत हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी ३ एप्रिल, इ.स. १९२७ रोजी सुरू केलेले एक पाक्षिक होते. डॉ. आंबेडकर स्वतः या पाक्षिकाचे संपादक होते. दुसऱ्या‍ अंकापासून ‘बहिष्कृत भारता’वर बिरूदावली म्हणून ज्ञानेश्वरांच्या पुढील ओव्या उद्धृत केलेल्या असत.
आता कोंडद घेऊनि हाती। आरूढ पांइये रथी। देई अलिंगन वीरवृत्ती। समाधाने। जगी कीर्ती रुढवी। स्वधर्माचा मानु वाढवी। इया भारापासोनि सोडवी। मेदिनी हे। आता पार्थ निःशंकु होई। या संग्रमा चित्त देई। एथ हे वाचूनी काही। बोलो नये। आता केवळ संग्राम। संग्रामाशिवाय दुसरे काहीही नाही।
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर अशी युद्धप्रेरणा अस्पृश्यांत चेतवीत होते.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सर्व वृत्तपत्रे मराठी भाषेमध्ये प्रकाशित झालेत कारण मराठीच त्यावेळेची सामान्य जनतेची भाषा होती. कारण बाबासाहेबांचे कार्यक्षेत्र (कर्मभूमी) महाराष्ट्र होते आणि मराठी तिथली लोकभाषा आहे. सर्वांना ज्ञात आहे की, बाबासाहेब इंग्रजी भाषेचे ही प्रकांड विद्वान होते, परंतु त्यांनी आपली वृत्तपत्रे मराठी भाषेत यामुळे प्रकाशित केली कि त्या वेळी महाराष्ट्रातील दलित जनता जास्त शिकलेली नव्हती, ती केवळ मराठीत समझू शकत होती. मात्र त्याच वेळी महात्मा गांधी आपले एक वृत्तपत्र ‘हरीजन’ इंग्लिश भाषेत प्रकाशित करत होते. मात्र त्यावेळी दलित जनतेला साधारणपणे इंग्रजी माहिती नव्हती.
बहिष्कृत भारतच्या पहिल्या अंकात बाबासाहेब म्हणतात की, “सुधारणेचा कायदा अंमलात आला आहे. इंग्रजांच्या हातची सत्ता काही प्रमाणात वरिष्ठ हिंदी लोकांच्या हाती गेली आहे. बहिष्कृत वर्गाची प्रतिनिधीच्या बाबतीत मुळीच दाद न लावता ज्याप्रमाणे एखाद्या जनावराला त्याचा निर्दयी धनी कसाबाच्या स्वाधीन करतो, त्याचप्रमाणे बहिष्कृत वर्गाच्या लोकांना त्यांच्या मायबाप सरकारने वरिष्ठ हिंदी लोकांच्या स्वाधीन केले आहे. अस्पृश्यांची स्थिती सहा वर्षापूर्वीपेक्षा आज जास्त शोचनीय आहे. ही शोचनीय स्थिती जगजाहीर करून होत असलेली हेळसांड टाळावयाची असेल व घडत असलेल्या अन्यायापासून व जुलुमापासून बचाव करावयाचा असेल तर वृत्तपत्राची जरुरी सहा वर्षापूर्वीपेक्षा आज अधिक तीव्र आहे.
बहिष्कृत वर्गाच्या लोकांना जर त्यांना संख्येच्या प्रमाणात प्रतिनिधी मिळाले नाही, तर त्यांच्या उन्नतीची इतिश्री झाली असेच समजावे. कारण ब्रिटिश सरकारचे निःपक्षपाती धोरण आमच्या वरिष्ठ समाजाकडून ठरवले जाईल, इतकी त्यांची मनोभूमिका शुद्ध व सात्त्विक बनलेली नाही हा घोर प्रसंग टाळावयाचा असेल तर, आतापासूनच चळवळीला सुरुवात केली पाहिजे.”
या वृत्तपत्रातील सर्व मजकूर हे डॉ. आंबेडकर हे स्वतः लिहीत असत. या वृत्तपत्रांना खूप वर्गणीदार लाभले नाहीत. पण कायमची आर्थिक तरतूद करणेही बाबासाहेबांना शक्य झाले नाही. या सर्व व्यापातापामुळे बहिष्कृत भारत १५ नोव्हेंबर १९२९ रोजी बंद पडले. या पाक्षिकाचे एकूण ३४ अंक निघाले. त्यातला ४ जानेवारी १९२९चा अंक वगळता सर्व अंकांत अग्रलेख आहेत. ३१ अंकांमध्ये ‘प्रासंगिक विचार’ या सदरामध्ये त्यांनी आजकालचे प्रश्न स्फुट लेख स्वरूपात लिहले आहेत. त्यांच्या स्फुट लेखांची संख्या १४५ आहे. बाबासाहेबांच्या महापरिनिर्वाणानंतर इ.स. १९६१ साली प्रबुद्ध भारत बंद पडले.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे सृजनात्मक साहित्य (हिंदी)
बौद्ध साहित्य

बौद्ध साहित्य किंवा बौद्ध वाङमय हे बौद्ध धर्माशी संबंधित ग्रंथ साहित्यकृती आहे. बौद्ध साहित्य मुख्यतः पाली, संस्कृत व प्राकृत भाषेसह विविध देशांतील प्रादेशिक भाषेत निर्माण झाले आहे. बौद्ध साहित्य इतके विशाल आहे की, कोणताही एक व्यक्ती आयुष्यभरही संपूर्ण बौद्ध साहित्य वाचू शकत नाही. थेरवादी बौद्धांनी पाली भाषेत बुद्धांची शिकवण जतन करून याच भाषेत बौद्ध धर्माचा प्रचार व प्रसार केला तर महायानी बौद्धांनी भक्कमपणे संस्कृत भाषेत बुद्ध शिकवण जतन करून संस्कृत मधूनच त्याचा प्रचार-प्रसार केला. बुद्धांनी भिक्खुंना आदेश दिला होता की, त्यांनी आपली वचने आपापल्या भाषेत परावर्तित करावीत. वैदिक (संस्कृत) भाषेत आपला उपदेश परावर्तित करायला मात्र त्यांचा विरोध होता. कारण ही भाषा सर्वजनांची लोकभाषा नव्हती, म्हणून बौद्ध धर्माचे ग्रंथ प्राकृत व पाली भाषेत आढळतात.
इ.स.च्या दुसऱ्या तिसऱ्या शतकापासून संस्कृत भाषेची प्रतिष्ठा वाढल्याने संस्कृत, तिबेटी आणि चीनी या भाषेतही बौद्ध साहित्य पुष्कळच निर्माण झाले.
बौद्ध साहित्याचा भांडारात पाली त्रिपिटक हा सर्वात प्राचीन व संपूर्ण उपलब्ध असा ग्रंथ आले. त्याची तीन भागात व्यवस्थित विभागणी केली आहे. मिलिंदपन्ह, नेत्तिपकरण, बुद्धदत्त लिखित भाष्ये, दिपवंस, महावंस, चूलवंस, जातक कथा यांचा समावेश बौद्ध साहित्यात होतो. विसुद्धीमग्ग हा बुद्धघोषाचा ग्रंथ तर प्रारंभिक बौद्ध धर्माचा विश्वकोशच मानला जातो.
या ग्रंथांची चिनी भाषांतरी झालेली आहेत.
म्यानमार देशांत ‘मलंगवत्तु’ नावाचा ग्रंथ प्रसिद्ध आहे. हे एका पाली ग्रंथाचे भाषांतर आहे. याशिवाय अन्य संस्कृत व पाली ग्रंथांचे ब्रह्मी भाषेत भाषांतरे झालेली आहेत.
प्रतिमा इंगोले

डॉ. प्रतिमा इंगोले या एक मराठी बालसाहित्यकार, कवयित्री आणि वैचारिक लेखन करणाऱ्या लेखिका आहेत. नक्षलवाद, शेतमजूर, पंचमहाभूते, बलुतेदारी यांसारखे विविध विषय़ त्यांनी आपल्या साहित्यातून हाताळले आहेत. डॉ. इंगोले या लोकसाहित्याच्या अभ्यासक आहेत. सतत सहा वर्षे विदर्भामध्ये अभ्यास करून त्यांनी शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर लिखाण केले आहे. प्रतिमा इंगोले यांची ८०हून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत.
डॉ. इंगोले यांनी ग्रामीण स्त्री-पुरुषांचे वास्तव जीवन आपल्या कथांमधून चितारण्याचा प्रयत्‍न केला. ग्रामीण भागातील समस्या, तेथील जीवघेणा जीवनसंघर्ष मांडणाऱ्या त्या एकमेव कथालेखिका आहेत. समकालीन लेखकांमध्ये अग्रस्थानी असणाऱ्या डॉ. प्रतिमा इंगोले यांनी ग्रामीण भागातील समस्यांवर उपाय सुचवण्याचा प्रयत्‍नही आपल्या लेखनातून केलेला आहे. ले.
यांचे किमान दहा कथासंग्रह प्रकाशित झालेले आहेत. विशेष म्हणजे त्यांच्या दहाही कथासंग्रहांना निरनिराळे पुरस्कार लाभलेले आहेत.
त्यांचा ‘हजारी बेलपान’ हा निखळ वऱ्हाडी बोलीतील पहिला संग्रह आहे तर ‘जावायाचं पोर’ हा पहिला स्त्रीवादी कथासंग्रह आहे. आज ग्रामीण साहित्य आणि स्त्रियांचे साहित्य या दोन्ही प्रवाहांत या कथा वैशिष्ट्यपूर्ण ठरल्या आहेत.
डॉ. प्रतिमा इंगोले या अमरावती जिह्यातील दर्यापूर गावच्या रहिवासी आहेत.
(अपूर्ण)
अखिल भारतीय मराठी लोककला संमेलन

मुंबईत २४ ते २६ सप्टेंबर २०१० या काळात अखिल भारतीय मराठी लोककला संमेलन झाले होते. या संमेलनाचे चार विभाग आणि त्यामुळे चार अध्यक्ष होते. आदिरंगचे अध्यक्ष आदिवासी बोलीचे संशोधक डॉ.गणेश देवी, भक्तिरंगचे अध्यक्ष ह.भ.प. दादामहाराज मनमाडकर, लोकरंगच्या अध्यक्षा गायिका सुलोचना चव्हाण व लोकसाहित्याचे संशोधक डॉ. प्रभाकर मांडे हे समग्र संमेलनाचे अध्यक्ष होते.
दुसरे अखिल भारतीय महिला लोककला संमेलन २२ व २३ ऑक्टोबर २०१२ला मुंबईतील रवींद्र नाट्यमंदिर, प्रभादेवी येथे झाले. संमेलनाध्यक्षा माया जाधव होत्या.
याशिवाय एक तीन दिवसांचे अखिल भारतीय लोककला संमेलन कऱ्हाड येथे ११ मे ते १३ मे २०१८ या काळात झाले. या संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. प्रभाकर मांडे होते.
अखिल भारतीय महिला लोककला संमेलन

मुंबईत रवींद्र नाट्यमंदिरात ९ आणि १० ऑक्टोबर २०११ या दिवशी पहिले अखिल भारतीय महिला लोककला संमेलन झाले होते. संमेलनाध्यक्षा प्रख्यात पंडवानी गायिका पद्मभूषण तिजनबाई या होत्या.
मराठी साहित्य संमेलने
मुस्लिम सत्यशोधक मंडळ

मुस्लिम सत्यशोधक मंडळ ही महाराष्ट्रातील मुस्लिम समाजातील प्रबोधनासाठी काम करणारी संघटना आहे. ही संघटना हमीद दलवाई यांच्या पुढाकाराने मार्च २२, १९७० रोजी पुण्यात स्थापन झाली. मंडळाच्या जाहीरनाम्यात भारतातील हिंदू आणि मुसलमान समाजातील प्रबोधनाची दरी भरून काढून खऱ्या अर्थी ह्या दोन्ही समाजांचे संबंध सुधारणे, राष्टीय एकात्मता निर्माण होणे आणि भारतीय प्रजासत्ताकात मुस्लिम समाज राष्ट्रजीवनाचा एक सन्माननीय सदस्य नांदणे, स्त्री-पुरुष-समानता निर्माण होणे ह्या निकडींतून मंडळाची स्थापना करण्यात येत असल्याचे म्हणले आहे. .मुस्लिम सत्यशोधक मंडळ आपल्या वर्धापन दिनानिमित्त सामाजिक सलोखा आणि महिला सबलीकरणासाठी काम केलेल्या व्यक्तींचा पुरस्कार देऊन गौरव करते. २०१९चा पुरस्कार हा प्रख्यात सामाजिक कार्यकर्त्या डॉ झीनत शौकत अली आणि लोकप्रिय लेखक-कवी बशीर मोमीन (कवठेकर) यांना प्रदान करण्यात आला.बशीर मोमीन कवठेकर यांनी आपल्या साहित्यातून हुंडाबंदी, स्त्रीभूण हत्या, निरक्षरता यासारखे ज्वलंत सामाजिक विषय हाताळले असून सामाजिक परिवर्तनासाठी ग्रामीण महाराष्ट्रात पथनाट्याद्वारे जनजागृतीचे महत्त्वपूर्ण कार्य केले आहे.
Roshni Nadar

Roshni Nadar Malhotra (born 1982) is an Indian businesswoman and philanthropist and the chairperson of HCL Technologies. She is the first woman to lead a listed IT company in India. She is the only child of HCL Group founder and 3rd richest person in India billionaire businessman Shiv Nadar. In 2024 and 2019, she was ranked 60th and 54th respectively on the Forbes World's 100 Most Powerful Women.
In 2023, Roshni ranked 60th in the Forbes list of World's 100 Most Powerful Women. She is also the CEO of HCL Corporation, the holding company of all HCL Group entities.
Roshni Nadar grew up in Delhi and studied in Vasant Valley School and graduated from Northwestern University majoring in communication with a focus on Radio/TV/Film. She earned an MBA from the Kellogg School of Management.
She worked in various companies as a producer before joining HCL. Within a year of her joining HCL, she was elevated as executive director and CEO of HCL Corporation. She subsequently became the chairperson of HCL Technologies, after her father Shiv Nadar stepped down.
Prior to becoming CEO of the HCL Corporation, Roshni Nadar was a trustee of the Shiv Nadar Foundation, which runs the not-for-profit Sri Sivasubramaniya Nadar College of Engineering in Chennai. She is the chairperson of VidyaGyan Leadership Academy, a leadership academy for the economically underprivileged. She set up 'The Habitats' trust that aims at protecting India's natural habitats and indigenous species in a bid to create and conserve sustainable ecosystems.
Nadar is a trained classical musician. In 2010, she married Shikhar Malhotra, vice chairman of HCL Healthcare. They have two sons .
Satyabhama (2024 film)

Satyabhama is a 2024 Indian Telugu-language action thriller film directed by Suman Chikkala and produced by Sashi Kiran Tikka, Bobby Tikka, and Srinivas Rao Takkalapelly. The film stars Kajal Aggarwal as the titular character along with Naveen Chandra, Prakash Raj, Nagineedu, Harsha Vardhan, and Ravi Varma. The music is composed by Sricharan Pakala with cinematography by Vishnu Besi and editing by Kodati Pavan Kalyan. The film released on 7 June 2024. It received negative reviews and became a box office bomb.
The film provides an intimate look into the life of Satya, a committed and hardworking police officer in Hyderabad, as she takes on a case that personally speaks to her. Satya finds secrets and unspoken ties that test her willpower as she investigates the case further. Despite the case's intricacy, she pursues justice with unwavering persistence, skillfully juggling her obligations and her personal challenges. It blends criminal activity, individual struggles, and the unwavering will of a wonderful woman who wants to change the world.
The soundtrack and background score of the film was composed by Sricharan Pakala. The audio rights of the film were acquired by Aditya Music.
Devil sticks

The manipulation of the devil stick (also devil-sticks, devilsticks, flower sticks, bâtons fleurs, stunt sticks, gravity sticks, or juggling sticks) is a form of gyroscopic juggling or equilibristics, consisting of manipulating one stick ("baton", 'center stick') between one or two other sticks held one in each hand. The baton is lifted, struck, or stroked by the two control sticks ('handsticks', 'sidesticks', or 'handles'), stabilizing the baton through gyroscopic motion.
Manipulating devil sticks is one of the circus arts and is sometimes called devil-sticking, twirling, sticking, or stick juggling.
Devil sticks are believed to have originated in China in the distant past as simple wooden juggling sticks. It was apparently brought to Britain sometime around 1813, when a publication mentioned that previous generations had not known of it.
The first scientific analysis of the physics behind the game, known as "the Devil on Two Sticks," was published in 1855 by Benjamin Peirce.
Devil sticks vary widely in size and construction materials, but the batons are generally based on one of two basic designs: tapered and straight. Tapered batons are tapered from the ends towards the middle such that the middle is thinner than the ends. Straight batons are uniform in width but have weights attached to the ends. Rarely, a hybrid design consisting of a tapered baton with weights attached to the ends is used.
Devil sticks are usually constructed of wood, plastic, aluminum, or composite materials such as fiberglass or carbon fiber. They are most often covered with an elastomer that both increases the friction coefficient (grip) between the baton and handles as well as providing some protection against repeated drops. Infrequently, other coverings such as cloth, suede, or leather are used. Even more rarely, a vinyl or mylar covering which reduces the stick's "grip" is used.
Flower sticks have flower-shaped ends which slow down the movement of the baton and make learning some moves and tricks easier. Heavier and floppier ends allow for greater control by expanding the sweet spot with more weight and increasing the duration of the control phase of a stroke or lift due to the momentum and continued motion of the 'flop' or 'tassel' on the ends of the central baton.
Fire devil sticks (also known as firesticks) typically have an aluminum core and have fuel-soaked wicks on the ends to allow them to be set on fire for visual effect. Both flower and non-flower versions of firesticks exist.
Illuminated devilsticks can create interesting visual effects in darkness with the use of battery-powered electric 'seed' bulbs; LEDs; or with phosphorescent or chemiluminescent materials.
European Juggling Convention

The European Juggling Convention (EJC), is the largest juggling convention in the world, regularly attracting several thousand participants. It is held every year in a different European country. It is organised by changing local organisation committees which are supported by the European Juggling Association (EJA), a non-profit association founded in 1987 in Saintes, France. Like most juggling conventions, it features a mix of workshops for jugglers, a "renegade" performance performed for participants, games, performances and a public show, usually spread out over a period of a week in the European summer. Accommodation is usually in the form of tents provided by participants.
The first EJC was inspired by the IJA Festival and organised by jugglers who didn't want to travel to the USA. The IJA helped by giving the organisers a list (known as the roster) of IJA members living in Europe. It was also known as the "first European IJA mini-convention" and had an attendance of 11 jugglers from 5 countries. EJC has now grown much bigger than its inspiration and has much less focus on competitive juggling, but is more about the sharing of juggling.
List of Intangible Cultural Heritage elements in Azerbaijan

UNESCO's list of intangible cultural heritage from Azerbaijan includes twenty-three elements: twenty-one of them were included in the "Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity", and two (the Chovgan horse-riding game played with the Karabakh horse and the traditional group dances of Nakhchivan – yalli, kochari, tanzera) were included in the "Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Protection". No examples from Azerbaijan were included in the "Register of Good Safeguarding Practices". The Azerbaijani mugham, the first sample from Azerbaijan to be added to the list of intangible cultural heritage of UNESCO, was included in the list in 2008.
The concept of intangible cultural heritage is regulated by the Convention on the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage, which was adopted at the 32nd session of UNESCO in Paris in 2003 and entered into force in 2006. The inclusion of new heritage elements in UNESCO's lists of intangible cultural heritage is determined by the Intergovernmental Committee for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage established by the convention. According to UNESCO, intangible cultural heritage includes holidays, festivals, performances, oral traditions, music and handicrafts.
UNESCO intangible cultural heritage elements selected from Azerbaijan are taken in the "Europe and North America" category. Eleven of Azerbaijan's heritage elements are unique to Azerbaijan, and twelve are multinational. Countries with shared multi-ethnic heritage patterns are from West, Central and South Asia. Iran, Turkey and Kazakhstan are the countries with the most examples of shared heritage with Azerbaijan.
Some cultural elements are exclusive to certain Azerbaijani localities (Nakhchivan, Basqal, Lahic, Goychay, Shaki). Particularly, the Ismailli district is the one with the greatest amount of cultural treasures (Basqal pottery and Lahic copper art).
The first element, Azerbaijani mugham, was included into the list in 2008.
Legend and domains:
No example from Azerbaijan is included in this UNESCO list.
Juggling ball

Juggling balls, or simply balls, are a popular prop used by jugglers, either on their own—usually in sets of three or more—or in combination with other props such as clubs or rings. A juggling ball refers to any juggling object that is roughly spherical in nature.
Juggling balls are usually the first props that beginners attempt to juggle with, due to their simplicity (compared to other juggling props such as clubs) and availability. Additionally, many common types of balls can function as juggling balls for a beginning juggler (such as tennis balls or baseballs). Most novice jugglers often spend much time learning how to juggle three balls before moving on to other juggling props. However, some jugglers prefer to focus on only one juggling prop in order to achieve "mastery" of one art.
For the more advanced juggler, juggling balls are often used to demonstrate basic patterns such as the cascade, fountain, shower and half-shower, and can be used to form more creative juggling patterns as well, such as patterns involving throws around the body, blind throws or catches, and throwing or catching with parts of the body other than the hands. Many advanced jugglers can juggle seven or more balls at once, but not seven or more rings or clubs. This is because juggling balls are the easiest to juggle, can be manufactured (or home-made) in small sizes and light weights, and beanbags can be underfilled to facilitate catching.
However, some juggling tricks, such as those typically done with clubs or rings that involve spinning or twirling the prop are impossible or not as effective with balls, since a juggling ball appears the same from whichever angle it is viewed. The use of juggling balls in passing is, for this reason, less popular than the use of clubs, since the spin of the clubs in the air is often one of the appeals of passing with juggling clubs. Clubs are also larger and therefore easier to catch when thrown from a great height or distance.
Juggling balls can also be used for contact juggling, a form of juggling in which the juggler never throws the objects. Typically, the contact juggler will use stage balls or balls specifically designed for contact juggling.
The record for the most juggling balls juggled (where a "juggle" is defined as at least two throws and catches of each prop) in toss juggling is eleven (Alex Barron, 2012, 25 catches). The record for most balls juggled in bounce juggling is ten. Enrico Rastelli is also widely reported to have been able to juggle ten balls in the 1920s. The record for the most juggling balls flashed (where each prop is thrown and caught once) is fourteen, by Alex Barron on April 19, 2017.