davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Средневековье (фильм)

«Средневековье» (ориг. чеш. Jan Žižka — «Ян Жижка» или «Воин Бога», в англоязычном прокате — Medieval) — чешский фильм в жанре историко-военной драмы режиссёра Петра Якла. В основе сюжета — история Яна Жижки, полководца и вождя гуситов, который, как считается, не проиграл ни одной битвы. Самый дорогой чешский фильм в истории. Премьера в России, Чехии и США состоялась осенью 2022 года.
Действие фильма начинается в конце XIV века и завершается до начала гуситских войн (1419—1434). Ян Жижка ещё молод и мало известен. В качестве предводителя собственного наёмного отряда он принимает участие в феодальных распрях Священной Римской империи, вступив в неравное противоборство со своими знатными соседями-интриганами Рожмберками (Розенбергами). Это — драматическая история о том, как простой чешский рыцарь завоевал себе авторитет у простого народа, став знаменитым полководцем.
В 2013 году Петр Якл объявил, что собирается снять фильм о Яне Жижке с бюджетом около 85 млн чешских крон.
В августе 2018 года стало известно, что Яна Жижку сыграет американский актёр Бен Фостер. В следующем месяце на роль вымышленного персонажа лорда Бореша был утверждён английский актёр Майкл Кейн. В ноябре того же года стало известно, что Мэттью Гуд сыграет роль императора Священной Римской империи Сигизмунда I.
13 сентября 2018 года фильм был официально анонсирован. Тогда же стало известно, что его бюджет составит 500 млн чешских крон.
Съёмки начались 17 сентября 2018 года вблизи Праги и продолжались там до октября 2018 года. Впоследствии съёмки проходили в центральной и южной Богемии и в различных чешских замках, в том числе в Кршивоклате, и завершились в декабре 2018 года.
В основе сюжета картины — юность известного гуситского полководца Яна Жижки, одного из самых успешных военачальников своего времени. Постановщик Петр Якл, который был известен кинозрителям, в частности, благодаря популярному на родине триллеру «Каинек» об известном чешском заключённом-беглеце, заявил, что хочет привлечь внимание мировой аудитории к чешской культуре, и поэтому на этот раз выбрал для экранизации биографию известнейшего национального героя Чехии. В отличие от других авторов, Якл остановился на раннем периоде жизни Жижки, чтобы зрители увидели, как формировалась личность героя. В то же время это позволило ему сделать фильм отличным от работ его предшественников, в которых основное внимание уделялось прославленному гуситскому периоду жизни Жижки. Якл признался, что, хотя он и старался быть верным фактам, сотрудничая с чешским историком Ярославом Чехурой, не считал строгое следование им более важным, чем общее впечатление, тем более что многие факты ранней биографии Жижки неизвестны вообще или являются предметом споров среди историков. Таким образом, в сюжет в числе прочего была добавлена история любви.
Воин на коне

«Воин на коне» (макед. Воин на коњ) — монументальный памятник в столице Северной Македонии г. Скопье. Сооружён в рамках проекта культурной застройки столицы «Скопье-2014». Памятник официально открыт 8 сентября 2011 года в День независимости Республики Македонии. Находится в центре столицы — на Площади Македония.
Автор памятника — скульптор Валентина Каранфилова-Стевановская. Общая стоимость оценивается примерно в 9 млн евро.
Установка памятника вызвала критику со стороны правительства Греции, считающего, что история легендарного полководца — достояние только лишь Греции. Официальное название памятника — «Воин на коне», хотя под этим воином подразумевается Александр Македонский. Однако на это не указывается прямо, поскольку Александр Великий был родом из г. Пелла в греческой Македонии. Греческие власти обвинили Республику Македония в переписывании греческой истории и попытке эскалации конфликта вокруг названия государства. Во избежание дальнейших недоразумений памятник был назван «Всадник на коне».
При этом сам проект «Скопье-2014» в сегодняшней Северной Македонии рассматривается как китч.
Бронзовая скульптура, изображает всадника в античных одеждах с обнажённым мечом в вытянутой руке и очень напоминает фигуру Александра Македонского на своем Буцефале. Бронзовая композиция размещается на роскошном постаменте в виде древней колонны, украшенной скульптурами воинов у основания, барельефами и чеканкой с батальными сценами.
Вес всего памятника — 35 тонн, постамент высотой 10 м, а его общая высота — 28 метров. У памятника сооружен цветомузыкальный фонтан.
Вблизи фонтана установлены бронзовые скульптуры: восемь воинов, высотой по 3 м каждый, и восемь львов, высотой по 2,5 м, четыре из которых в фонтане, половина львов повёрнута головами к памятнику (являются частью фонтана, из их пастей течет вода), другие — в противоположную сторону. Одна из фигур воинов, окружающих всадника изображает отца Александра — Филиппа II Македонского. Филиппу также посвящён отдельный памятник, расположенный недалеко — его официальное название «Воин».
Ла-Манча

Ла-Ма́нча (исп. La Mancha) — историческая область Испании в автономном сообществе Кастилия-Ла-Манча, ранее также провинция. Административно рассматривается как район (комарка), который делится на десять подрайонов (субкомарок). Часть из подрайонов находятся на территории провинции Куэнка, часть — на территории провинции Сьюдад-Реаль, часть — на территории провинции Толедо и часть — на территории провинции Альбасете.
В этой области Сервантес поместил действие своего романа «Дон Кихот» (хотя описываемые в романе пасторальные пейзажи весьма условны и имеют мало общего с реалиями этой области). Внимание туристов привлекают живописные ветряные мельницы, с одной из которых в романе сражался Дон Кихот. Почти все виноградники Ла-Манчи засажены лозами сорта айрен.
Пальма, Якопо (Старший)

Якопо Пальма Старший, Пальма иль Веккьо (итал. Palma il Vecchio), собственно Якопо Негретти (итал. Jacopo Negretti; 1480, Серина Альта близ Бергамо — 30 июля 1528, Венеция) — живописец итальянского Возрождения венецианской школы. Прозвание «Пальма» (итал. рalma) означает «ладонь». Испытал влияние Джованни Беллини и Джорджоне. Работал в «джорджониевском стиле» пасторального «пейзажа с фигурами». Его внучатый племянник Якопо Пальма Младший также был венецианским живописцем.
Имя Якопо Пальмы впервые упоминается в венецианских документах в 1510 году, но, вероятно, он уже работал в этом городе и ранее в течение некоторого времени. Возможно, был учеником Андреа Превитали, который также приехал из Бергамо и учился у Джованни Беллини. Ранние работы Пальмы Старшего демонстрируют влияние Беллини, но поздние постепенно приближались к стилю, созданному Джорджоне и Тицианом.
Пальма иль Веккьо провёл большую часть своей жизни в Венеции. Был знаком с Джорджоне. После смерти Джорджоне в 1510 году и Беллини в 1516 году, изгнания из Венеции Себастьяно дель Пьомбо, Лоренцо Лотто и Превитали живописец оказался востребованным, как и Тициан, однако преждевременно скончался в возрасте сорока восьми лет. Многие из картин, ранее приписываемые Джорджоне или Тициану, ныне атрибутируются в качестве произведений Якопо Пальмы Старшего.
Якопо Пальма писал пасторальные пейзажи, населённые мифологическими фигурами, поясные портреты, идеализированных красавиц-венецианок, которых как тогда, так и в наше время подозревают в том, что они являются портретами знаменитых куртизанок Венеции.
Пальма создавал также алтарные картины, развивая традицию «Святых собеседований» (итал. Sacra Conversazione), начатую Беллини: изображение Мадонны с Младенцем и группы святых, заказчиков и донаторов на фоне пейзажа или алтарной ниши. Работы Пальмы 1520-х годов демонстрируют зрелый стиль венецианской школы периода Высокого Возрождения, характеризующийся обогащением пластики фигур, тонким колоритом и разнообразием идеальных типов фигур и лиц.
Одно из лучших произведений художника — полиптих «Святая Варвара со святыми» в церкви Санта-Мария-Формоза в Венеции. Картины отличаются великолепно переданным движением изображённых фигур и блеском гармоничных красок.
Учеником Пальмы Старшего, предположительно, был венецианский живописец Джованни Кариани.
Битва

Би́тва (генеральное сражение) — широкомасштабные военные действия (включающие боевые) между двумя сторонами, находящимися друг с другом в состоянии войны (вооружённого конфликта).
Название битве, как правило, даётся по местности, где она состоялась, например Полтавская битва. Битвы отличаются от боёв и сражений своим масштабом и значением и нередко решающей ролью для исхода отдельной операции или войны (Полтава,Йена и Аурштед, Фридланд, Ваграм, Лейпциг, Ватерлоо, Бородино, Березина, Двинск, Варшава и другие).
В Древнем мире и в Средние века, а также в Новое время до XX века битвы, как правило, проходили на компактной территории, как правило, на открытой местности, которой могли быть поля или, в отдельных случаях, замёрзшие озёра, и длились не больше, чем несколько дней. Места битв надолго впечатывались в народную память, на них нередко воздвигали памятники и ощущали с ними особую эмоциональную связь.
Самой масштабной, массовой и кровопролитной битвой в истории человечества, до начала Первой мировой войны, считалась «Битва народов».
В военной истории XX века понятие «битва» описывает совокупность боёв в рамках общей крупной операции или нескольких операций, к примеру битва на Курской дуге. Общая продолжительность таких битв могла достигать нескольких месяцев, а географическая протяжённость — десятков и сотен километров.
Russian lacquer art

Russian lacquer art developed from the art of icon painting, which came to an end with the collapse of Imperial Russia. The icon painters, who previously had been employed by supplying not only churches but people's homes, needed a way to make a living. Thus, the craft of making papier-mâché decorative boxes and panels developed, the items were lacquered and then hand painted by the artists, often with scenes from folk tales.
The village of Fedoskino (Федоскино), located not far from Moscow on the banks of the Ucha River, is the oldest of the four art centers of Russian lacquer miniature painting on papier-mâché, which has been practiced there since 1795. It stands apart both geographically, and in that oil paints are used rather than egg tempera. While allowing the artist a free hand in impressionistic interpretation, the style of Fedoskino painting is largely realistic in composition and detail.
The other three Russian lacquer art centers are:
The lacquer artists of Palekh, Kholuy and Mstyora continue to use the technique of painting in egg-based tempera overlaid with intricate gold leaf highlighting.
All three are situated in the former Vladimir-Suzdal Principality, Ivanovo region of central Russia, and are deeply rooted in the 17th-19th century icon painting tradition, which lasted until the Russian Revolution of 1917, and is now being revived by young artists of the 21st century.
Hero of Labour of the Russian Federation

Hero of Labour of the Russian Federation (Russian: Герой Труда Российской Федерации) is a state award of Russia. The title is awarded to citizens of Russia for special services in labour to the state and its people associated with the achievement of outstanding results in public, social and economic activities aimed at ensuring the welfare and prosperity of Russia.
The award was established by Russian President Vladimir Putin by Presidential Decree №294 of March 29, 2013, "On establishing the Hero of Labour of the Russian Federation". This award is seen as the successor of Soviet Union's Hero of Socialist Labour.
Mintimer Shaimiev, Sergey Lavrov, Nikolay Kharitonov, Valentina Matviyenko, Gennady Zyuganov, Vladimir Resin
Valery Gergiev, Joseph Kobzon, Nikita Mikhalkov, Galina Volchek, Mark Zakharov, Yury Solomin, Eduard Artemyev, Yuri Bashmet, Alexandr Shilov, Aleksandra Pakhmutova
Herbert Yefremov, Evgeny Velikhov, Georgy Rykovanov, Yury Osipov, Viktor Sadovnichiy
Irina Viner-Usmanova, Vladimir Bogdanov, Arkady Rotenberg, Leonid Roshal, Alexey Miller, Alisa Aksyonova
Warrior

A warrior is a guardian specializing in combat or warfare, especially within the context of a tribal or clan-based warrior culture society that recognizes a separate warrior aristocracy, class, or caste.
Warriors seem to have been present in the earliest pre-state societies. Scholars have argued that horse-riding Yamnaya warriors from the Pontic–Caspian steppe played a key role during the Indo-European migrations and the diffusion of Indo-European languages across Eurasia. Most of the basic weapons used by warriors appeared before the rise of most hierarchical systems. Bows and arrows, clubs, spears, swords, and other edged weapons were in widespread use. However, with the new findings of metallurgy, the aforementioned weapons had grown in effectiveness.
When the first hierarchical systems evolved 5000 years ago, the gap between the rulers and the ruled had increased. Making war to extend the outreach of their territories, rulers often forced men from lower orders of society into the military role. That had been the first use of professional soldiers, a distinct difference from the warrior communities.
The warrior ethic in many societies later became the preserve of the ruling class. Egyptian pharaohs would depict themselves in war chariots, shooting at enemies, or smashing others with clubs. Fighting was considered a prestigious activity but only when associated with status and power. European mounted knights would often feel contempt for the foot soldiers recruited from lower classes. In Mesoamerican societies of pre-Columbian America, the elite aristocratic soldiers remained separated from the lower classes of stone-throwers. The samurai were the hereditary military nobility and officer caste of Japan from the 12th to the late 19th century.
In contrast to the beliefs of the caste and clan-based warrior, who saw war as a place to attain valor and glory, warfare was a practical matter that could change the course of history. That was the approach of the Roman legions, which had only the incentive of promotion, as well as a strict level of discipline. When Europe's standing armies of the 17th and the 18th centuries developed, discipline was at the core of their training. Officers had the role of transforming men that they viewed as lower class to become reliable fighting men.
Inspired by the Ancient Greek ideals of the 'citizen soldier', many European societies during the Renaissance began to incorporate conscription and raise armies from the general populace. A change in attitude was noted as well, as officers were told to treat their soldiers with moderation and respect. For example, men who fought in the American Civil War often elected their own officers. With the mobilization of citizens in the armies sometimes reaching the millions, societies often made efforts in order to maintain or revive the warrior spirit. That trend continues to the modern day. Due to the heroic connotations of the term "warrior", this metaphor is especially popular in publications advocating or recruiting for a country's military.
Princess Tarakanova (painting)

Princess Tarakanova is the most famous painting by the artist Konstantin Flavitsky. Completed in 1864, the painting depicts the story of Princess Tarakanova, who was imprisoned during the reign of Empress Catherine II. Flavitsky's use of light and shadow and attention to detail in the painting earned him the title of professor of historical painting, and it remains one of his most famous works.
The plot for the painting was based on the legend of Princess Tarakanova's death during the flood in Saint Petersburg on September 21, 1777 (historical records show that she died two years before this event). The canvas depicts a casemate in the Peter and Paul Fortress, with floodwaters raging outside the walls. On a bed, a young woman stands, trying to escape from the water that is flowing through a barred window. Wet rats emerge from the water, crawling towards the prisoner's feet.
Although the legend about Tarakanova's death during the flood is not true, it was this version of her death that was fixed in the popular memory, thanks to Flavitsky. For example, in the poem "Soul," Boris Pasternak writes: "you fight like Princess Tarakanova fought when the ravelin was flooded in February."
The story of Princess Tarakanova, a social climber who claimed to be the daughter of Empress Elizabeth Petrovna and sister of Yemelyan Pugachev, served as the basis for creating the painting. By order of Empress Catherine II, she was arrested and in May 1775 was taken to the Peter and Paul Fortress, where she was subjected to lengthy interrogation by Field Marshal Prince Golitsyn, during which she gave various testimonies. She died of consumption on December 4, 1775, hiding the secret of her birth even from a priest.
The painting was created in 1864 and was first exhibited at the Academy of Arts exhibition in the same year. Vladimir Stasov, a famous critic of the time who highly valued the painting, called Flavitsky's canvas a "miraculous painting, the glory of our school, the most brilliant creation of Russian painting." The painting was acquired by Pavel Tretyakov for his collection after the artist's death.
In the Ekaterinburg Museum of Fine Arts, the presumed original version of the painting, created in 1862, is stored. The differences lie in the size of the canvas, which is 214 × 147 centimeters, and in the figurative interpretation: the face and figure of the young woman do not yet convey the tragedy and final despair. Therefore, the version from the Tretyakov Gallery collection is a later copy.
Another version from 1864 is stored in the K. A. Savitsky Penza Regional Art Gallery [ru]. It is smaller in size, measuring 123 × 94 centimeters.
Additionally, in the Russian Museum, there is the "Head of Princess Tarakanova," a study for the painting of 1863. It measures 44.5 × 33.5 centimeters and was donated to the museum by Pyotr Ge [ru] in 1903.
The Swan Princess (painting)

The Swan Princess (Russian: Царевна-Лебедь) is a 1900 oil painting (oil on canvas) by the Russian artist Mikhail Vrubel. It is based on the opera The Tale of Tsar Sultan by Rimsky-Korsakov (which was based on the fairytale of the same name by Pushkin). Vrubel designed the decor and costumes for this opera. The part of the Swan Princess was performed by his wife, Nadezhda Zabela-Vrubel.
Vrubel drew inspiration for this piece from a Savva Mamontov private opera that premiered on 21 December 1900. Vrubel was the costume designer for the opera, while his wife played the part of the Swan Princess. However, the face of the Swan Princess in the painting does not resemble that of his spouse, as evidenced by a photo taken at the time the opera was shown.
The art critic Nikolai Prakhov opined that the painting drew upon the likeness of his sister, Elena Prakhov. It is possible that Vrubel combined the likeness of Elena and his wife, or an unknown lover. The artist painted this piece at the farm of his parents in Chernihiv oblast, in present-day Ukraine, in the summer of 1900.
Four Horsemen of the Apocalypse (painting)

Four Horsemen of the Apocalypse (Russian: "Воины Апокалипсиса") is an 1887 painting by Russian artist Viktor Vasnetsov.
The painting depicts the Four Horsemen of the Apocalypse described in the Book of Revelation. The Lamb of God is visible at the top.
It measures 72 by 136 centimetres (28 in × 54 in) and is held by the Glinka State Central Museum of Musical Culture [ru] in Moscow. A study is held by the State Museum of the History of Religion [ru] in St Petersburg.
Rescue Heroes

Rescue Heroes are a line of action figures targeted towards preschool-age children, released by Fisher-Price. The line was first introduced in 1997, depicting various rescue personnel, such as firefighters, police officers, and construction workers, which included interchangeable tool packs that attached to the back of figures and featured various electronic or mechanical gimmicks. In 1999 an animated television series of the same name debuted. A film titled Rescue Heroes: The Movie was released in 2003.
On October 2, 1999, an animated television series based on the toy line debuted. The TV series, titled Rescue Heroes, ran for three seasons, concluding on December 18, 2002.
The TV series, which is about a group of rescue personnel that travel the world while saving lives from both natural and man-made disasters, strives to teach proper safety techniques and how to deal with various issues. At the end of most episodes the Rescue Heroes would give safety tips and discuss how to handle the conflict presented in the episode. The episode would then usually conclude with the motto "Think like a Rescue Hero, think safe."
Episodes of the television show were often included on VHS as a free bonus with the purchase of the toys.
In 2007, Fisher-Price stopped producing Rescue Heroes products and updating the Rescue Heroes website. However, from 2010-2013, Fisher-Price produced a new collection of figurines under the title "Hero World", a line shared with other licensed characters. Among the collection were preexisting characters such as Billy Blazes and Jake Justice.
In 2019, Fisher-Price relaunched the Rescue Heroes brand, now exclusive to Walmart stores in the United States. This included figurines and various vehicles, such as a fire tracker and hover pack. Fisher-Price also released a reboot of the original TV series to YouTube.
Rescue Heroes has spawned numerous interactive formats of entertainment, including PC, Sony PlayStation, Game Boy Color, Game Boy Advance, Pixter, Radica Play TV, and Smart Cycle.
Asrat Atsedeweyn

Asrat Atsedeweyn is an Ethiopian statistician, academic administrator, servant leader and politician currently serving as president of University of Gondar, Ethiopia. He was previously Academic Vice President of the University of Gondar. He also holds Government office as a Representative of the House of Peoples in one of 10 regions of Ethiopia.
Asrat Atsedeweyn was born in Gondar, northwestern Ethiopia. He completed a BEd. in Mathematics at Bahir Dar University (2001), earned a MSc. in statistics from Addis Ababa University (2008), and PhD. in statistics (2014) from Andrha University India.
Atsedeweyn joined the faculty of the University of Gondar (UoG) in 2008 as a lecturer and in February 2009 he became the head of the Department of Statistics. He served as dean of the College of Natural and Computational Sciences from October 2009 until September 2011. After the stint as dean, he held the position of Research and Publication Director for nine months and then he became Academic Vice President of the university from February 2016 through April 2019. Atsedeweyn assumed the presidency of the university in May 2019, succeeding former President Desalegn Mengesha.
On 11 July 2021 he ran for a parliamentary seat in the Amhara State House of Peoples and Representatives and won a seat in the state legislature. He currently represents the Simada district which is found in the Southern Gondar Zone in the Amhara Region where he is a State Representative.
Atsedeweyn has published articles in the field of statistics.
Atsedeweyn was elected an Executive Committee member of the Global One Health Initiative, Cash Ambassador, University of Gondar Comprehensive Specialized Hospital, lifetime member of Family Guidance Association of Ethiopia, lifetime member of the Indian Journal of Probability and Statistics, member of the American Statistics Association, member of the Ethiopian Statistical Association, member Ethiopian Economic Association and board member of the Gondar College of Teachers Education.
In his time as president of the University of Gondar Asrat Atsedeweyn has been able to work on a number of societal problem solving initiatives. In his short time as president he has been able to focus on inclusive issues when it comes to people with disabilities and also been able to further the aims of the university by helping those who are most vulnerable.
Asrat has also been a crucial representative and brand ambassador in his various University leadership roles in bringing much needed partnerships and collaborations not only for the university, but the country as a whole.
Dire Dawa University

Dire Dawa University is a public university located in Dire Dawa, Ethiopia. It opened for the 2006–07 academic year with 754 students, as one of 13 new universities started by the Ministry of Higher Education, Federal Democratic Republic of Ethiopia.
Dire Dawa University was established in 2006 with enrollment of 754 students in three facilities: (Faculty of Natural Science and Mathematics, Faculty of Social Science and language and Faculty of Business and Economics) in 13 different undergraduate academic programs with 90 teachers and 103 administrative support staff operating with limited facilities. In 2008, an affiliate campus of Haramaya University was merged to Dire Dawa University to construct more buildings and workshops.
In 2017/2018, DDU established one Institute of Technology and Five Colleges (College of Natural & Computational Science, College of Business & Economics, College of Social Sciences & Humanities, College of Law and College of Medicine and Health Science) containing 33 different academic programs. An enrollment has been increased to 12,500 in 39 academic programs; 7,971 of whom learned evening, weekend and summer in different programs.
Dire Dawa Institute of Technology is one of ten institutes in Ethiopia responsible for industry-led economic transition. Prioritizing science and technology, DDU implemented national policy of 70:30 (Engineering & Natural Science to Social Sciences). As of 2018, the university had 1,177 academic staffs; 834 were on duty whereas 343 were in full study to leave second and third degree.
The academic staffs consisted of 28% of first-degree holders, and 72% of second-degree and above holders. DDU also has 1,143 permanent academic staffs, half of them are lecturers. whereas 28% contract based staffs and 58% technical staffs during 2007–2018 academic year.
Dire-Dawa University is governed by a University Board of Directors, with day-to-day management provided by a President and several Vice Presidents.
As of June 2019, the leadership team of Dire Dawa University comprises:
Christian Tadele

Christian Tadele (Amharic: ክርስቲያን ታደለ) is an Ethiopian politician who is a member of the House of Peoples' Representatives (HoPR) in Opposition group, Chair Person of the Opposition Caucus and Chairman of the Standing Committee on Government Expenditure. He was the spokesperson and Political Affairs Chief of the Amhara nationalist party National Movement of Amhara (NaMa) from 2018.
Tadele is well-known for his sensational oratory skills and has been arrested several times by the government security forces as he was an outspoken opposition leader to Abiy Ahmed administration.
Christian studied in Finote Selam secondary school. He took BA degree in Sociology from University of Gondar, MPH from Addis Ababa University. He was PhD candidate in Public Health at Bahir Dar University.
In 2014, Christian was among approximately 200 Ethiopian health professionals who volunteered to assist Ebola-affected countries in Liberia.
Alongside Dessalegn Chanie, Christian Tadele was one of co-founding members of the National Movement of Amhara (NaMa), where he has served as the spokesperson and Political Affairs Chief since June 16, 2018.
He is one of opposition MPs who is utterly critical for the Abiy Ahmed government and arrested several times during his regime. In June 2019, three Executive members of NaMa, including Tadele were arrested in West Gojjam Zone, Sekela woreda following the Amhara Region coup d'état attempt on 22 June. They were arrested where they travelling for work.
In June 2023, he condemned the brutal killings in Debre Elias monastery, in Gojjam Zone of Amhara Region, alleging it was perpetuated by government security forces. On 3 August 2023, Tadele was taken away by security forces amidst a state of emergency imposed during the war in Amhara. A family member told that a policeman beat him before proceeding talk to him. In the next day at around 8:30 AM, police returned to Tadele's home to conduct search.
In March 2024, the Parliament lifted his immunity. Two members of parliament opposed the motion to lift his immunity.
List of hospitals in Ethiopia

This list of hospitals in Ethiopia lists the notable hospitals in Ethiopia. The list is organized by region and city. The first Ethiopian hospital was established in 1897. As of 1988, there were 87 hospitals in Ethiopia with 11,296 beds. Medical care in Ethiopia, a nation of more than 100 million people, is provided by numerous clinics in the countryside, and hospitals located mostly in larger towns. There are about 144 regional hospitals placed in the major cities and towns. Out of the total 144 hospitals, about 90 of them are public. The rest, about 54 hospitals, are run by private investors and non-profit organizations.
As of 2014, the capital of Ethiopia, Addis Ababa, had more than 52 hospitals, 12 of them state run, and more than 40 private. The following hospitals are in Addis Ababa, a chartered city in the Regional State of Oromia.
The following hospitals are in the Afar Region:
The following notable hospitals are generally in the Amhara Region:
The following hospitals are in Dessie, Amhara Region:
The following hospitals are in Gondar, Amhara Region:
In 2007, there were only two hospitals run by the Ministry of Public Health and private entities in the Benishangul-Gumuz Region.
The following hospitals are in Central Ethiopia Regional State:
In 2007, there were only four hospitals in Dire Dawa run by the Ministry of Public Health and private entities in the Dire Dawa chartered city.
In 2007, there was only one hospital run by the Ministry of Public Health and private entities in the Gambela Region.
The following hospitals are in Harar, Harari Region:
The following hospitals are in Adama, Oromia Regional State:
The following hospitals are in Hawassa, Sidama Region:
The following hospitals are in the Somali Region:
The following hospitals are in the South Ethiopia Regional State:
The following hospitals are in the Southwest Ethiopia Regional State:
The following hospitals are in the Tigray Region:
During the Tigray War, most of the healthcare facilities in the region had been looted, vandalised, or destroyed. Many hospitals had been occupied by military forces as their base and to tend to their injured soldiers.
General references
አል ኪንዲ

አቡ ዩሱፍ የዕቁብ ኢብኑ ኢስሃቅ አል-ኪንዲ በ 800 እ.ኤ.አ. አካባቢ በኩፋ ነበር የተወለደው። አባቱ የኸሊፋ ሃሩን አር-ረሺድ ባለሥልጣን ነበር። አል-ኪንዲ በአል- መእሙን፣ አል-ሙእተሲም እና በአል- ሙተወኪል (የአባሲ ሙስሊም ኸሊፋዎች) ዘመን የኖረ ሲሆን በዋናነትም በባግዳድ ነው ያደገው።
በአል-ሙተወኪል ዘመን ለኸሊፋው ተቀጥሮ በካሊግራፈርነት (የእጅ ፅሁፍ ጥበብ) ሠርቷል። በፍልስፍና አመለካከቱ የተነሣ የሙስሊሞች ኸሊፋ የነበረው አል-ሙተወኪል ተቆጥቶበት መፅሃፎቹንም ሙሉ በሙሉ የወረሰው ሲሆን ኋላ ላይ ግን መልሦለታል። የሞተውም በ873 በአል-ሙተአሚድ ዘመን ነው። አል-ኪንዲ ፈላስፋ፣ የሂሣብ ሊቅ፣ የፊዚክስ ባለሙያ፣ የስነ-ከዋክብት ተመራማሪ፣ የህክምና ሰው፣ አሣሽ (geographer) እንዲሁም በሙዚቃ አዋቂም ነበር። በነኚህ ዘርፎች ሁሉ ዙሪያ ወጥ የሆነ አስተዋፅኦ ማበርከቱ እጅግ የሚገርም ነው። በነኚሁ በርካታ ሥራዎቹም የተነሣ አል-ኪንዲ “የዓረቡ ዓለም ፈላስፋ” በመባል ይታወቃል። በሂሣብ መስክ በቁጥሮች ሥርዓት (number system) ዙሪያ አራት መፅሃፎችን የፃፈ ሲሆን ለአብዛኛው ዘመናዊ አሪትሜቲክ ክፍልም መሠረት ያስቀመጠው እሱ ነው። ምንም እንኳ አብዛኞቹ የዐረብኛ ቁጥሮች የጎለበቱት በእውቁ የሂሣብ ሊቅ በአል-ኸዋርዝሚ ቢሆንም አል-ኪንዲም ተጨማሪ ጉልህ የሆኑ አስተዋፅኦዎችን አክሎበታል። አል-ኪንዲ ለሥነ ከዋክብት ጥናት ለሚያግዘው ስፈሪካል ጂኦሜትሪ / spherical geometry/ ያበረከተው አስተዋፅኦም ቀላል አልነበረም። በኬሚስትሪ በኩል ብረት-ነኬ ቤዞች (base metals) ወደ ውድ ብረቶች (precious metals) ሊቀየሩ ይችላሉ የሚለውን ሀሣብ የተቃወመ ሲሆን በተቃራኒው ደግሞ በዘመኑ የተንሰራፋውን የአል-ኬሚያን እይታ በመቃወም በኬሚካል ፅግበራ (chemical reactions) የተነሣ የንጥረ-ነገሮች (elements) ትራንስፎርሜሽን (ሙሉ ለሙሉ የንጥረ-ለወጥ) አይከሠትም በሚለው ላይ አፅንኦት ሠጥቷል። በፊዚክስ በኩል ለጂኦሜትሪካል ኦፕቲክስ / geometrical optics/ ትልቅ አስተዋፅኦ ያበረከተ ሲሆን በዚሁ ዙሪያም መፅሃፍ ፅፏል። ይህ መፅሃፍ ኋላ ላይ ሮጀር ባኮንን /Roger Bacon/ ለመሣሠሉ እውቅ ሣይንቲስቶች መነቃቃትንና መንገድን አመላክቷል። በህክምናው ዘርፍ ደግሞ በዚያ ዘመን ይታወቁ ለነበሩት መድሃኒቶች ሁሉ ስልታዊ በሆነ መንገድ የአጠቃቃም መጠናቸውን ለማስቀመጥ ከፍተኛ አስተዋፅ ነበረው። ይህም በሃኪሞች ዘንድ በአጠቃቀም መጠን ዙሪያ ይነሣ የነበረውንና መድሃኒት ለማዘዝ ይቸገሩበት የነበረውን ሁኔታ አስወግዷል። በሱ ዘመን ስለ ሳይንሣዊ ሙዚቃ የነበረው እውቀት እጅግ በጣም ኢምንት ነበር። በዚህ ዙሪያም መጣጣምን (harmony) ለመፍጠር የሚያግዙ በርካታ የሙዚቃ ኖታዎች (notes) የየራሣቸው የሆነ ክረዜማ (pitch) እንዳላቸውና በዚህም የተነሣ እጅግ አነስተኛ አሊያም እጀግ ከፍተኛ ኖታ ያላቸው ክረዜማ አስደሳች አለመሆናቸውን አመልክቷል። የመጣጣም ደረጃ በኖታ ድግግሞሽ (frequency of notes) ላይ መወሰኑንም አብራርቷል። ከዚህም ሌላ ድምፅ ሲፈጠር በአየር ውስጥ የጆሮን ታምቡር የሚመታ ሞገድ የሚያመነጭ መሆኑንም ጠቁሟል። ሥራው ክረዜማን በመወሰኑ ዙሪያ ጠቃሚ ማስታወሻዎችን ይዟል። በሌላ በኩል ደግሞ ዉጤታማ ፀሃፊ የነበረ ሲሆን በሱ የተፃፉ መፃህፍትም 241 ያህል ይደርሣሉ። እጅግ የታወቁትን በዚህ መልኩ ልንከፍላቸው እንችላለን:- አስትሮኖሚ 16፣ አሪትሜቲክ 11፣ ጂኦሜትሪ 32፣ ህክምና 22፣ ፊዚክስ 12፣ ፍልስፍና 22፣ ሎጂክ 9፣ ሥነ-ልቦና 5፣ ሙዚቃ 7 ናቸው። ከዚህም በተጨማሪ በማዕበል (tides)፣ በሥነከዋክብት መሣሪያዎች፣ በአለት፣ በውድ ድንጋዮችን እና በመሣሠሉት ዙሪያ በርከት ያሉና ለሣይንስ እጅግ ጠቃሚ የሆኑ ፅሁፎችን ፅፏል። የግሪክ ሥራዎችን ወደ ዐረብኛ ከተረጎሙት ቀደምት ሰዎች መካከልም የሚጠቀስ ነው። ነገር ግን ይህ እውነታ በቁጥር በርካታ በሆኑ ወጥ ሥራዎቹ ሊሸፈን ችሏል። ያለመታደል ሆኖ በርካታ መፅሃፎቹ ዛሬ የሉም። ያሉት ግን አል-ኪንዲ የነበረበትን የመጠቀ የእውቀት ደረጃ የሚመሠክሩ ናቸው። አል-ኪንዲ በላቲኖች አልኪንዱስ / Alkindus/ በመባል የሚታወቅ ሲሆን በርካታ መፅሃፎቹም በክሬሞናዊው ጄራርድ (Gherard of Cremona) አማካይነት ወደ ላቲን ተተርጉመዋል። በመካከለኛው ዘመን ወደ ላቲን ከተተረጎሙ መፅሃፎቹ መካከል “ሪሣላ ዳር ተንጂም”፣ “ኢክቲያራት አል- አያም”፣ “ኢላሂያቱ አሪስቱ”፣ “አል-ሙሲቃ”፣ “መድኡ ጀዝር” እና “አድዊያ ሙረከባ” ይገኙበታል። በሣይንስ እና በፍልስፍናው በኩል በዚያን ዘመን ለነበረው የሣይንስ ማንሠራራት የአል- ኪንዲ ተፅእኖ ቀላል አልነበረም። በመካከለኛው ዘመን በዘመኑ ከነበሩት አሥራ ሁለት ትላልቅ ምሁራን መካከል አንዱ እንደነበረ ካርዳኖ /Cardano/ መስክሮለታል። ሥራዎቹ በርግጥም በበርካታ ጉዳዮች ላይ ትልቅ ለውጥና እድገትን ያመጡ ሲሆን በተለይም ፊዚክስ፣ ሂሣብ፣ ህክምናና ሙዚቃ በዋናነት ይጠቀሣሉ።
ሬዩንዮን

ሬዩንዮን በሕንድ ውቅያኖስ የተገኘ የፈረንሳይ ቅኝ (ጥገኛ) አገር ደሴት ነው። 802,000 ያሕል ሰዎች ይኖሩበታል።
ደሴቱ ለአረብ መርከበኞች «አድና አል ማግሪባይን» በመባል ይታወቅ ነበር። ፖርቱጊዝ በ1627 አ.ም. ያለ ምንም ኗሪ አገኝተውት «ሳንታ አፖሎኒያ» አሉት። ፈረንሳይ በ1634 ዓ.ም. ያዙትና በ1641 ዓ.ም. «ኢል ቦርቦን» አሉት። በ1785 ዓ.ም. ስሙ «ሬዩንዮን» ሆነ። ከ1793 ዓ.ም. እስከ 1802 ዓ.ም. ድረስ ግን ስሙ «ኢል ቦናፓርት» ከዚያም እስከ 1840 ዓ.ም. ድረስ እንደገና «ቦርቦን» ይባል ነበር። ከ1840 ዓ.ም. እስካሁን «ሬዩንዮን» ተብሏል።
አል-ገኒይ (በራሱ የተብቃቃ)

በአቡ ሀይደር በአላህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው፡፡
ሀ. ትርጉም፡-
ለ. አመጣጡ፡-
"መልካም ንግግርና ምሕረት ማድረግ ማስከፋት ከሚከተላት ምጽዋት በላጭ ነው፡፡ አላህም #ተብቃቂ ታጋሽ ነው፡፡" (ሱረቱል በቀራህ 263)፡፡
"ጌታህም #ተብቃቂ የእዝነት ባለቤት ነው፡፡ ቢሻ ያስወግዳችኋል፤ (ያጠፋችኋል)፡፡ ከሌሎች ሕዝቦችም ዘሮች እንዳስገኛችሁ ከበኋላችሁ የሚሻውን ይተካል፡፡" (ሱረቱል አንዓም 133)፡፡
"እናንተ ሰዎች ሆይ! እናንተ (ሁልጊዜ) ወደ አላህ ከጃዮች ናችሁ፤ አላህም እርሱ ተብቃቂው ምስጉኑ ነው።" (ሱረቱ ፋጢር 15)፡፡ ሐ. የምንወስደው ትምሕርት፡- 1. አላህ ከኛ የተብቃቃ መሆኑን፡- የኛ አምልኮና ታዛዥነት ጠቀሜታው ለኛው እንጂ ለአላህ አይደለም፡፡ አላህ ስላመለክነው የሚጠቀመው ስለከዳነው የሚቀርበት ነገር የለም፡፡ ጥቅምና ጉዳቱ ለኛው ነውና፡-
"በዉስጡ ግልጽ የሆኑ ታምራቶች፥ የኢብራሂም መቆሚያ አለ የገባዉም ሰዉ ጸጥተኛ ይሆናል፤ ለአላህም በሰዎች ላይ ወደርሱ መኼድን በቻለ ሁሉ ላይ ቤቱን መጐብኘት ግዴታ አለባቸዉ፤ የካደም ሰዉ አላህ ከዓለማት ሁሉ የተብቃቃ ነዉ።" (ሱረቱ አለ-ዒምራን 97)፡፡
"በሰማያት ያለውና በምድርም ያለው ሁሉ የአላህ ነው። እነዚያንም ከበፊታችሁ መጽሐፍን የተሰጡትን፣ እናንተንም አላህን ፍሩ፣ በማለት በእርግጥ አዘዝን፤ ብትክዱም በሰማያትና በምድር ያለው ሁሉ የአላህ ነው፤ (አትጎዱትም)፤ አላህ ተብቃቂ ምስጉን ነው።" (ሱረቱ-ኒሳእ 131)፡፡
"ሙሳም አለ፦ እናንተም በምድር ላይ ያለውም ሁሉ በመላ ብትክዱ፤ አላህ በርግጥ ተብቃቂ ምስጉን ነው።" (ሱረቱ ኢብራሂም 8)፡፡
"የታገለ ሰውም የሚታገለው ለነፍሱ ነው፤ አላህ ከዓለማት በእርግጥ ተብቃቂ ነውና።" (ሱረቱል ዐንከቡት 6)፡፡ 2. ልጅ እንደማያስፈልገው፡- አላህ በሰማያትና በምድር ያለው ሁሉ የሱ ንብረት ነው፡፡ ዘላለማዊ ሕያው ጌታ በመሆኑም የተብቃቃ ነው፡፡ የማይሞት በመሆኑም ወራሽ ልጅ አያስፈልገውም፡፡ ሁሉን ቻይ አምላክ በመሆኑም ይደክማልና ጉልበት የሚሆነው ልጅ ይኑረው አይባልም (ተዓለላሁ ዐን-ዛሊከ ዑሉወን ከቢራ)፡-
"«አላህ ልጅን ያዘ (ወለደ)» አሉ፡፡ (ከሚሉት) ጥራት ተገባው፡፡ እርሱ ተብቃቂ ነው፡፡ በሰማያትና በምድር ያለው ሁሉ የርሱ ነው፡፡ እናንተ ዘንድ በዚህ (በምትሉት) ምንም አስረጅ የላችሁም፡፡ በአላህ ላይ የማታውቁትን ትናገራላችሁን" (ሱረቱ ዩኑስ 68)፡፡
"በሰማያት ውስጥ ያለውና በምድር ውስጥ ያለው ሁሉ የርሱ ብቻ ነው፤ አላህም እርሱ ተብቃቂው ምስጉኑ ነው።" (ሱረቱል ሐጅ 64)፡፡
"በሰማያትና በምድር ያለው ሁሉ የአላህ ነው፤ አላህ እርሱ ተብቃቂ ምስጉን ነው።" (ሱረቱ ሉቅማን 26)፡፡ 3. ሐብትን እንደሚሰጥ፡- ጌታ አላህ በራሱ የተብቃቃ "አል-ገኒይ" እንደመሆኑ ባሮቹንም ከለመኑትና ከጸጋው ከተማጸኑት እንደሚያብቃቃቸው መረዳት ይቻላል፡-
"እነዚያም የማግቢያን ጣጣ የማያገኙ አላህ ከችሮታው እስከሚያከብራቸው ድረስ ይጠበቁ…" (ሱረቱ-ኑር 33)፡፡
"እርሱም ሁለቱን ዓይነቶች ወንድና ሴትን ፈጠረ። ከፍትወት ጠብታ (በማኅፀን ውስጥ) በምትፈስስ ጊዜ፤ የኋለኛይቱም ማስነሳት በርሱ ላይ ነው። እነሆ እርሱም አከበረ፤ ጥሪተኛም አደረገ።" (ሱረቱ-ነጅም 45-48)፡፡
"የቲም ሆነህ አላገኘህምና አላስጠጋህምን? (አስጠግቶሃል)።የሳትክም ሆነህ አገኘህ፤ መራህም። ድኻም ሆነህ አገኘህ፤ አከበረህም።" (ሱረቱ-ዱሓ 6-8)፡፡ 4. ከሱ ውጭ ያለው ሁሉ ድኃ መሆኑን፡- እውነተኛ ሐብታም አላህ ብቻ ነው፡፡ በራሱ የተብቃቃ ጌታ በመሆኑ፡፡ የሌላው ግን አንጻራዊ ነው፡፡ የአንዱ የሐብት መጠን ከሌላው አንጻር በሚለው መስፈሪያ ነው ሐብታምና ድኃ ተብለው የሚከፋፈሉት፡፡ ሁሉም ግን አላህ ዘንድ ድኃዎች ናቸው፡፡ ከአላህ መብቃቃትና ሌላውንም ማብቃቃት ስለማይችሉ፡-
" እኛ ምድርን፣ በርሷም ላይ ያለውን ሁሉ እኛ እንወርሳለን፤ ወደኛም ይመለሳሉ። በመጽሐፉ ውስጥ ኢብራሂምንም አዉሳ፤ እርሱ በጣም እውነተኛ ነቢይ ነበርና። " (ሱረቱ መርየም 41-42)፡፡
"እላንተ ሰዎች ሆይ! እናንተ (ሁልጊዜ) ወደ አላህ ከጃዮች ናችሁ፤ አላህም እርሱ ተብቃቂው ምስጉኑ ነው።" (ሱረቱ ፋጢር 15)፡፡
የካቲት ፭

የካቲት ፭፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፭ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፵ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፹፩ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፹ ቀናት ይቀራሉ።
ዓፄ በካፋ

==
==
ዓጼ በካፋ (የዘውድ ስም "መሲህ ሰገድ " ወይም "አድባር ሰገድ") የነገሡት ከእ.ኤ.አ ከግንቦት18፣ 1721 እስከ መስከረም 19፣1730 ነበር። በካፋ የቀዳማዊ እያሱ ልጅ ሲሆን ከሱ ቀድሞ የነገሱት ቀዳማዊ ተክለሃይማኖትና ሳልሳዊ ዳዊት ወንድም ነበር። ትውልዳቸውም ከ ጎዣም(ጎጃም) ይመዘዛል
ባካፋ ህጻንነቱን ያሳለፈው ወህኒ አምባ ላይ ነበር። ሆኖም ግን በንጉስ ዮሥጦስ መጨረሻ ዘመን አካባቢ በተነሳ ግርግር ሳቢያ ከወህኒ አምልጦ ከኦሮሞ ቡድኖች ስር ተደበቀ። ሳይቆይም በመማረኩ ለወደፊት እንዳይነገስ አፍንጫው ላይ ጠባሳ ተደረገበት። . ነገር ግን በ1721 ወንድሙ ዳዊት ሳልሳዊ በመርዝ ስለተገደለ ከነበሩት ተወዳዳሪወች እሱ ተመርጦ ነገሠ።
የአገሪቱን ሃይል መዳከም ተከተሎ በመጣ ድንጋጤ ምክንያት በበካፋ ዘመን የነበረችው ኢትዮጵያ በሴራና ተንኮል የተተበተበች እንደንበር ጄምስ ብሩስ ያትታል። ለዚህ ይመስላል ባካፋ "ዝምተኛ፣ ምስጢረኛ፣ ልቡ የማይገኝና በራሱ ባሪያ ወታደሮችና በራሱ ምስል በሰራቸው ሰወች የተከበበ" እንደነበር ሃኪም ይጋቤ መዝግቧል። በንጉሱ ዜና መዋል ላይ የሰፈረው ጽሁፍ የንጉሱን ቆራጥነትና መልካም አስተዳደር ቢያሳይም አላማው ግን የተሰወረ እንደነበር ብሩስ ታዝቧል።
በንጉስ በካፋ ዘመን ብዙ ጦርነት እንዳልነበረና አብዛኛው የንጉሱ ክንድ ያረፈው የተንሰራፋውን የባላባቱን ሃይል ሰብሮ የመካከለኛው መንግስትን ሃይል በማጠናከር እንደነበር ታሪክ አጥኝው ዶናልድ ሌቪን ይናገራል። ታሪክ አጥኝው ፓል ሄንዝ በበኩሉ ለኢትዮጵያ ታሪክ በካፋ ያበርከተው ታላቁ አስተዋጾ ሁለተኛው ሚስቱ ንግስት ምንትዋብ እንደነበረች ይዘግባል።. የጎንደር ከተማን የመጨረሻ ግንቦች ያሰሩት በካፋና ሚስቱ ምንትዋብ ነበሩ።
ንጉሱ በካፋ የመጀመሪያ ሚስቱን ካገባ በኋላ የዙፋን ተክሊል ደፋላት። ቀጥሎም ለዚህ ስርዓት ክብር ሲባል በአዳራሽ ውስጥ ግብዣ አድርጎ ሲያበቃ ሚስቲቱ ከቀረበው ምግብ እንደበላች ታመመችና ማታውኑ አረፈች። ከበካፋ በፊት የነበረው ንጉስ በመርዝ ስለሞተና ይቺም ሚስቱ በዚያው እንደሞተች ከፍተኛ ወሬ ስለተናፈሰ ከፍተኛ ሽብር ከተማይቱን አናወጣት።
በካፋ በህዝብ ዘንድ ክብርን ካስገኘለት ስራው አንዱ ብዙ ጊዜውን በመሰዋትና እራሱን ደብቆ በግዛቱ ሁሉ እየተዘዋወረ ስህተት የተሰራውን ማቃናቱ ነበር። በዚህ ሁኔታ አንድ ቀን ተደብቆ ከጣና ሃይቅ በስተ ምዕራብ ሲጓዝ ቋራ ላይ ታመመና ከአንድ ገበሬ ቤት አረፈ። የዚያ ቤት ባለቤት የብርሃነ ሞገሴ አባት ሲሆኑ እሷም ታማሚውን በካፋ ተንክባክባ ለጤንነት ስላበቃችው ወዲያው አገባት።
ከላይ እንደተጠቀሰው ከመጀመሪያይቱ ሚስት ሞት በኋላ ከፍተኛ ፍርሃትና ሽብር ይታይ ነበር። ይህ በዚህ እንዳለ ነበር ብርሃነ ሞገሴ ስሟን ቀይራ በንግስና ስሟ ምንትዋብ ተብላ ፋሲል ግምብ የገባችው። በፍርሃትና ጥርጣሬ በተሞላ ከተማ ውስጥ የነበረውን አደገኛ ሴራ ሁሉ ተቋቁማ ነበር ሃይሏን አጠናክራ በኋላም ለከተማይቱ ከፍተኛ አስተዋጾን ያደረገች።
እየተዘዋወረ መቆጣጠሩ አልበቃው ሲል እ.ኤ.አ 1727 ላይ የህዝቡን ስነ ልቡና ለመፈተን ፈለገ። ለዚህ እንዲረዳው ካሰራው ግምብ ውስጥ በመሸሸግ ለብዙ ቀናት ሳይታይ ጠፋ። በጊዜው የነበሩ መኳንንት በዚ ጉዳይ በመደናገጣቸው ግርግር ተነሳ። ስለዚህም የከተማው ከንቲባ በቤተመንግስቱ ዙሪያ ዘብ አቆመ። ይህ በዚህ እንዳለ ንጉሱ ከተደበቀበት ወጥቶ ወደ ደብረ ብርሃን ስላሴ ቤተክርስቲን ፈረሱን ጋለበ። በሚቀጥለው ቀን ከንቲባው እና ከሱ ጋር አብረውት የሰሩት ሰወች የሞት ፍርድ ተፈረደባቸው። የበካፋን መጥፋት ተከተሎ ከንቲባውና ግብረ አበሮቹ ብቻ ሳይሆኑ የከተማው ህዝቡ ሁሉ በጣም ተደስቶ እንደነበርና በኋላም በህይወት መኖሩን ሲያውቁ በከተማይቱ ሽብር ተነስቶ ብዙው ሕዝብ ከከተያምቱ እንደሸሸ ሃኪም ይጋቤ ይናገራል። ይሁንና ንጉሱ ይቅርታና ምህርተን ስለፈቀደ ሽብሩ በቶሎ ሊያቆም ችሏል። ይህን አስመልክቶ ንጉሱ ሲናገር የጎንደርን ህዝብ እንደሚወድ ግን ህዝቡ በአጸፋው እንደሚጠሉት በምሬት ተናግሯል። .
በበካፋ ዜና መዋዕል ላይ እንደተመዘገበ በ1726 ላይ በመጡ ሁለት ግብጻውያን፣ ድሚጥሮስና ጊዮርጊስ፣ የተሰሩ አዲስ አይነት ታንኳወች በጣና ሃይቅ ላይ እየተንሳፈፉ የብዙን ህዝብ ልብ ሰርቀዋል።
በነበረው የሴራና እርስ በርስ ጥርጣሬ ምክንያት በካፋ ዘመን ብዙ ጦርነት አልታየም። ይሁንና በዳሞት፣ በጌምድር እና ላስታ ዘመቻወችን አካሂዷል። የኦሮሞ ቡድኖችንም ሃልይ መግታት ስላልቻለ ምስራቅ ሸዋ በነኝሁ ቡድኖች ቁጥጥር ስር ዋለ፣ ሲዳሞም በዚሁ ከተቀረው ክፍል የተነጠለው በዚህ ጊዜ ነው፣ እንራያ የተባለውም የክርስቲያን አገርም የኦሮሞ ቡድኖች ስለተቆጣጠሩት ከዚህ በኋላ አበቃለት። በዚህ ሁኔታ ሸዋ እራሱን ችሎ በንጉስ አብይ መተዳደር ጀመረ።
ባካፋ የመጨረሻውን የጎንደር ቤተመንግስት አስገንብቶ እ.ኤ.አ. መስከረም 19፣ 1730 ላይ በህመም ምክንያት በሞት አረፈ። የተቀበረውም በደጋ እስጢፋኖስ፣ ደጋ ደሴት፣ ጣና ሃይቅ ነው።
የልጇ ዳግማዊ እያሱ ስልጣን እስኪረጋጋ ድረስ፣ ንግስት ምንትዋብ የባሏን ሞት ለብዙ ጊዜ ደብቃ እንደነበር ታሪክ ይዘግባል።ምክንያቱም ደግሞ ሀገሪቱን የመምራት ፍላጎት ስለነበራት ነው።
ዳግማዊ ዓፄ ዳዊት

ዳግማዊ ዓፄ ዳዊት፣ ዙፋን ስም አድባር ሰገድ፣ ከ1708 እስከ 1713 ዓም ድረስ የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ነበሩ። ከዘመኖች በፊት ነግሠው የነበሩት ዓፄ ልብነ ድንግል ደግሞ በይፋ «ዳግማዊ ዳዊት» ስለ ተሰየሙ፤ ይሄው ንጉሠ ነገሥት እንዲሁም ሣልሳዊ ዓፄ ዳዊት ተብለዋል። የቀዳማዊ ዓፄ ኢያሱና የቁባታቸው የቅድሥተ ክርስቶስ ልጅ ነበሩ።
በሃይማኖት ረገድ በዚሁ ዘመን ሦስት ትልልቅ ድርጊቶች ተከሠቱ። መጀመርያው የአቡነ 10ኛው ማርቆስ ዕረፍት ነበር። ዳዊት ወደ እስክንድሪያ ልከው ከዓመታት በኋላ አዲሱ አቡነ ክርስቶዶሎስ ደረሱላቸው።
ሁለተኛው ድርጊት ሦስት ሮማን ካቶሊክ ካፑቺን ሰባኪዎችና አንድ ልጅ ያለ ፈቃድ ወደ ሀገሩ ሲገቡ ሆነ። አራታቸው ታስረው እንደ ሀረ ጤቆች ተፈረደባቸውና ተገደሉ።
ሦስተኛውም ድርጊት አንድ የኢኦተቤ ሲኖዶስ በጎንደር መካሄዱ ነበር። በዚሁ ጉባኤ ላይ ከኤዎስጣጤዎስ ትምህርት ወገንና ከደብረ ሊባኖስ መኖኩሳት መካከል ክርክር ሆነ። አጼ ዳዊት ለኤዎስጣጤዎስ ወገን ደገፉ፤ ስለዚህ የደብረ ሊባኖስ ወገን አቤቱታ አሰሙ። ዳዊትም ተበሳጭተው አረመኔ የሆኑትን ኦሮሞ ዘበኞቻቸውን ልከው መኖክሶቹን እንዳስገደሏቸው ይባላል።
ከዚሁ ሲኖዶስ ቀጥሎ ታመው ከትንሽ አልፎ አጼ ዳዊት ዓረፉ። ከሎሌዎቹ አንዳንድና አንድ እስላማዊ ሀኪም በመርዝ ሴራ ተፈርደው ተገደሉ።
ከዚህ በተረፈ ዳዊት የዘፈን ወዳጅ እንደ ሆኑ በፋሲል ግቢም ውስጥ የአዝማሪዎች አዳራሽ እንደ ሠሩ ይታወቃል። ከዚህ የተነሣ ቅጽል ስማቸውን ዳዊት አዝማሪ የተቀበሉ ነው። ከጎንደር ሲኖዶስ በፊት ቄሳውንትም ሙዚቃውን ይወድዱ ነበር፣ በኋላም በዚህ እንደ ሰደቧቸው ይባላል።
ፋሲካ

ፋሲካ ኢየሱስ ክርስቶስ ከሙታን መካከል የተነሳበትን የትንሳዔ ቀን ማሰብያ ዕለት ነው።
ስሙ ፋሲካ የመጣው ከአረማይክ /ፓስኻ/፣ ግሪክኛ /ፓስቃ/፣ ዕብራይስጥ /ፐሳኽ/ ሲሆን፤ የአይሁድ ፋሲካ በዓል ዕብራውያን በሙሴ መሪነት ከግብፅ ፈርዖን ግዛት በተዓምራትና በመቅሠፍቶች የወጡበትን ጊዜ ለማክበር ነበር። ይህ ታሪክ በተለይ በብሉይ ኪዳን ኦሪት ዘጸአት ይገለጻል። በተለይ በዘጸአት 12፡23 በአሥረኛው መቅሠፍት ጊዜ "እግዚአብሔር ያልፋል" ሲል፥ "ያልፋል" የሚለው ግሥ በዕብራይስጡ /ፐሳኽ/ ስለ ሆነ፣ ስሙ ፋሲካ ከዚያው ቃል ደረሰ።
በአዲስ ኪዳን ዘንድ ደግሞ ኢየሱስ ለፋሲካ በዓል አዲስ ትርጉም ሰጠው። በመጨረሻው እራት ከደቀ መዛሙርቱ ጋር የበዓሉን ዝግጅት ሲጠብቅ ሥጋ ወደሙ እንደ መስዋዕቱ ሆኖ ባካፈለው ኅብስትና ወይን በኩል እንደሚገኝ አመለከተ። ኢየሱስም ተሰቅሎ ከ፫ ቀን በኋላ ተነስቶ ዳግመኛ ለደቀመዛሙርቱ ታይቶ፣ በነዚህ ዘመኖች ፍፃሜ ለፍርድ ቀን በሕያዋንና በሙታን ለመፍረድ እንደሚመለስ ነገራቸው። ይህ ሁሉ አሁን በክርስትና ወይም በአብያተ ክርስቲያናት በፋሲካ በዓል የሚከበር ነው። በፋሲካ በዓል ኢየሱስ ክርስቶስ ለአዳም የገባለትን ቃል ኪዳን፤ ማለትም ከልጅ ልጅህ ተወልጄ ስጋዬን ቆርሼ ደሜን አፍስሼ አድንሀለሁ ባለው ቃል መሰረት፤ ወደዚህ አለም ከቅድስት ድንግል ማርያም ተወልዶ ሰው ሆኖ አዳምን ከሰይጣን አገዛዝ ነጻ ሊያወጣው፤ የአዳምን በደል እርሱ ሊክስ የተሰቀለበት ጊዜ ይታሰብበታል።
በፋሲካ ከሚደረጉ ነገሮች አሉ።
ፋሲካ ደሴት

ፋሲካ ደሴት (እስፓንኛ፦ Isla de Pascua /ኢስላ ዴ ፓስኩዋ/፤ ኗሪ ስም /ራፓ ኑዊ/) በፓሲፊክ ውቅያኖስ ውስጥ የሚገኝ የቺሌ ደሴት ነው።
ዓርብ

ዓርብ የሳምንቱ ስድስተኛ ቀን ሲሆን ከሐሙስ በኋላ ከቅዳሜ በፊት ይገኛል።
ዓርብ በኃይማኖትም ዘንድ ለየት ያለ ዋጋ ካላቸው ቀኖች አንዱ ነው። በክርስቲያኖች ዘንድ ኢየሱስ ክርስቶስ የተሰቀለው በዕለተ ዓርብ በመሆኑ ለየት ያለ ክብደት ይሰጠዋል። ለምሳሌ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ አማኞች ዘንድ ከዘመነ ፋሲካ ውጪ ዓርብ የጾም ቀን ነው። ለሙስሊም ወንዶችም ዓርብ ቀትር ላይ በመስጊድ ተገኝቶ የጋራ ጸሎት ማድረግ ግዴታ ነው። በመስጊድ መሰባሰብ ግዴታ አይሁን እንጂ ለሴቶችም የጸሎት ቀን ነው።
ፊልጶስ አረባዊ

ፊልጶስ አረባዊ ከ236 እስከ 241 ዓ.ም. ድረስ የሮማ መንግሥት ንጉሠ ነገስት ነበረ።
«አረባዊ» የተባለው ቤተሠቦቹ ከአረቢያ ስለመጡ ነበር። እሱ በ196 ዓ.ም. አካባቢ በሶርያ አውራጃ ተወለደ።
በሮሜ ንጉሥ አሌክሳንድር ሴቬሩስ ዘመን ፊልጶስ የፕራይቶርያን ጠባቂዎች (የንጉሡ ልዩ ዘበኞች ክፍል) አባል ሆነ። በኋለኛውም ንጉሥ በ3ኛ ጎርዲያኖስ ዘመን በ235 ዓ.ም. ፊልጶስ የዘበኞች አለቃ ሆነ። ይኸው ንጉሥ ግን ልጅ ስለ ሆነ፣ ፊልጶስ እንደራሴ የሚመስል ሚና አጫወተ። ከዚህ ትንሽ በኋላ ጎርድያኖስ ሞተና ፊልጶስ በዚያን ጊዜ ንጉሥ ሆነ። በዚያው ጊዜ የሮማ ነገሥታት ሁሉ የተነሡ በሠራዊት ፈቃድነት ነበርና።
ንጉሥ ፊልጶስ ሰላም ከፋርስ መንግሥት ጋር ካዋጀ በኋላ በጀርመናዊ ጎሣዎች ላይ ዘመቻ አደረገ። በየጊዜው ሠራዊቶቹ ጣውንት ንጉሥ በማቆም ያምጹ ነበር፤ ነገር ግን ሳይከናውኑ ቆይተዋል። በ240 ዓ.ም. የሮሜ ሺህኛው አመት በዓል አፈጸመ። ለዚህ በዓል አንድ ሺህ የጨዋታ ወታደሮች (gladiator) እና ብዙ እንስሶች መስዋዕት ሆኑ። በሚከተለው አመት ግን አንዱ ሠራዊት አለቃቸውን ዴቅዮስ ንጉሥ ሆኖ ስላቆሙት፣ ፊልጶስ ከነሱ ጋር ለመታገል ሂዶ ተገደለና ዴቅዮስ የዛኔ ንጉሥ ሆነ።
በኋለኛው ክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊው አውሳብዮስ ዘንድ፣ ንጉሥ ፊልጶስ አንድ ጊዜ ፋሲካ በዓል ለማስታወስ ወደ አንድ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ገባ። ሳይገባም ጳጳሱ ንስሐ እንዲገባ አደረጉት ተባለ። ከዚህ በላይ በየወቅቱ በክርስትያኖች ላይ የተካሄዱት እልቂቶች በፊልጶስ ዘመን የተቋረጡ ይመስላል። ስለዚህ ይህ ንጉሥ ምናልባት የሮማ የመጀመርያው ክርስቲያን ንጉሥ ባይሆንም እንኳን የክርስትና ተቆርቋሪ ሊባል ይቻላል ባዮች አሉ። ሆኖም በዘመኑ በወጡ መሐለቆች መሠረት እምነቱን ከሮማ አረመኔ ሃይማኖት መቸም የቀየረ አይመስልም።
Biete Amanuel

Biete Amanuel is an underground Orthodox monolith rock-cut church located in Lalibela, Ethiopia. The edifice was built during the Kingdom of Axum. It is part of UNESCO World Heritage Site at Lalibela. Biete Amanuel (House of Emmanuel) is possibly the former royal chapel.
12°01′55″N 39°02′44″E﻿ / ﻿12.03182°N 39.04556°E﻿ / 12.03182; 39.04556
Easter witch

Easter witches (Swedish: påskkärring, 'easter hag', 'easter witch', Finland Swedish: påskhäxa, 'easter witch', Finnish: trulli, 'trulli') is an old Swedish legend about witches flying to Blockula (Swedish: Blåkulla, Blå Jungfrun) on brooms on the Thursday before Easter (Maundy Thursday, sv:Skärtorsdagen) or on the night between the Wednesday (Holy Wednesday, sv:Dymmelonsdag) and Thursday before, and returning on Easter.
In the modern era, children dress up as witches, old ladies or in old men's clothing and go door to door distributing greetings and often receiving treats in return. In Finland, the Easter witch custom (virvonta) comes from the old Karelian Orthodox Christian tradition.
In the 17th century, fear of witches caused brutal persecution of innocent women and trials. More than 200 women were tortured to death in Sweden. The last woman was wrongfully sentenced in 1704 but it was not until 1779 that the death penalty for witchcraft was repealed. Because of this during this time period doors and dampers were secured to guard against the travel of the witches to Blåkulla to meet the Devil. Any tools the witches could use on their trip were put away on Maundy Thursday. Barn doors were secured to prevent the witches from milking or riding the animals.
In Sweden and Finland, it is an Easter tradition for children to dress as witches, old women and old men and go door to door for treats similar to the trick-or-treating tradition of Halloween on Maundy Thursday or the day before Easter (Holy Saturday). The children sometimes present hand-made cards and other greetings. Related to warding off witchcraft and at a similar time of year is the Walpurgis Night celebration.
Барилга

Барилга нь барилгын хөрстэй холбогдсон хүний байгуулсан барилгын хийц юм. Барилга нь ерөнхийдөө олон жилийн ашиглалтанд зориулагдана.
Барилга ихэвчлэн барилгын эзэмшил газар дээр газартай хөдөлгөөнгүй холбогдсон байна. (Үл хөдлөх хөрөнгөтэй харьцуулан үзнэ үү.) Зарим барилга нь суурин ч гэсэн хөдөлгөөнтэй байна. Жишээ нь: эргэдэг ресторан, эргэдэг сууц, усан онгоц өргөгч гэх мэт. Хялбар угсардаг гүүр зэргийг барилгад тооцохгүй.
Хамгийн эртний хүний бүтээсэн амьтны яс, арслан зааны шүдээр хийсэн сууцны үлдэгдэл нь булш, мөн түүнчлэн Ниццагийн эргээс олдсон байдаг. Тэдгээрийг Неандертал хүмүүс Европ тивд хүмүүсийг ирэхээс өмнө бүтээжээ.
Барилгыг үндсэнд нь өндөр барилга ба гүний байгууламж гэж ангилна. Түүнчлэн барилгыг өөр олон янзаар ангилна: зориулалтаар нь (Барилгыг зориулалтаар нь ангилсан жагсаалтыг үзнэ үү.), барилгын ашиглалтаар нь, байршил, хэмжээ, хийц, эзэмшигч, архитектор, захиалагч, барилгын материал, барилгын хэлбэр, архитектурын хэв маягаар нь гэх мэт.
→Мөн үзнэ үү Ангилал:Барилга und commons:Category:Structures
Барилгыг барилгын газар дээр барина. Барилгажилт ба барилгын төлөвлөлт нь барилгын үйл явцад хамаарна.
Санхүүгийн болон бусад шалтгаанаар баригдаж дуусаагүй барилгыг дутуу барилга гэнэ.
Барилга нь барилгын материалуудаас бүрдсэн барилгын хэсэглэлүүдээс бүтнэ. Хийцийн төрөл болон барилгын материалын хэрэглээ нь байршил, технологийн хөгжил ба барилгын хэв маягаас хамаарна.
Барилга нь тодорхой үүргүүдтэй ба голчлон доорх байдлаар ангилна:
Улаанбаатар зочид буудал

Улаанбаатар зочид буудал — Монгол улсын Улаанбаатар хотын төвд байгаа зочид буудал.
1958 онд барилгын зураг төслийг боловсруулж 1961 онд ашиглалтад орсон, Монголын хамгийн анхны зочид буудлын барилга юм. 2018 оныг хүртэл 3 удаа их засварт орсон бөгөөд барилгын зураг нь төв архивт хадгалагдаж байгаа. 1991 оноос хувьцаат компанийн хэлбэрт орсон. Таван одтой. Барилгын зургийг зохиохдоо Монголын уран барилгын хэв шинжийг агуулан хавтгай дээвэртэй (сүм хийдийн барилгад Төвөд загвар гэдэг) сүм хийдийн цогчин дугануудын ерөнхий зохиомж шийдлийг орчин үеийн олон давхар барилгын ерөнхий төрх байдалд хэр тусгах талаар ихээхэн эрэл хайгуул хийсэн байдаг.
Монголын анхны 5 одны зэрэглэлтэй тус буудал нь фитнесс төв, хими цэвэрлэгээ, усан сан болон машины зогсоолтойгоос гадна буудлын аль ч хэсэгт үнэгүй Wi-Fi ашиглах боломжтой. Буудлын өрөө тус бүрийн агааржуулалтын системийг шийдэж, орчин үеийн интерьертэй, ажлын ширээ, олон сувгийн зурагт, индүү, ус буцалгагч зэрэг ая тухтай амарч, ажиллах боломжийг бүрдүүлсэн. Өрөөний сонголтын хувьд 1 хүний өрөө 16м2, 2 хүний өрөө 24м2, 35м2, делакс өрөө 1 хүний 45м2, Сьют өрөө 1 хүний 60м2, ерөнхийлөгчийн өрөө 1 ортой 91м2 гэсэн 6 өрөөний сонголттой нийт 110 өрөөтэй. Нэг ээлжиндээ 160 хүн хүлээн авах чадалтай.
Барилга, архитектурын сургууль

Барилга, архитектурын сургууль нь Улаанбаатар хот дахь ШУТИС-ийн салбар сургууль бөгөөд 1959 онд БНМАУлсын Сайд нарын зөвлөлийн (Засгийн Газрын) 03сарын 103-р тогтоолоор МУИС-д анх Иргэний ба Үйлдвэрийн Барилгын Инженерийн ангийг нээсэн.
Тус сургуулийн профессор, эрдэмтэн багш нар Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн бүхий л секторт тэр дундаа барилгын салбарт инновацын бүтээгдэхүүн, үйлдвэрлэл үйлчилгээг бий болгох, барилгын салбарт тогтвортой хөгжлийг бий болгох чиглэлээр эх орны түүхий эдийг боловсруулах, барилгын ажлын улирлын нөлөөллийг багасгах, газар хөдлөлт, үерийн гамшгийн эрсдэлийг бууруулах, эрчим хүчний хэмнэлттэй, байгаль орчинд ээлтэй зам, гүүрийн барилга, байгууламжийн чиглэлээр шинжлэх ухаан, технологийн төсөл, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж, цаашид 2030 он хүртэлх хөгжлийн стратегийн зорилгоо олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн энтрепренер их сургууль болгон хөгжүүлэхээр зорин ажиллаж байна. Мөн дэлхийн нэр хүндтэй их сургууль, судалгааны байгууллагатай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж, судлаач багш, оюутны оролцоог нэмэгдүүлэх, сургалтын хөтөлбөрийг олон улсын магадлан итгэмжлэл хийлгэх, хамтарсан хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх зэргээр үйл ажиллагаагаа явуулж байна.