Koentjaraningrat

Koentjaraningrat atawa kulina diaroh-arohi Pak Koen (1923–1999) ya iku antopolog saka Yogyakarta, Indonésia lan kondhang minangka “Bapak Antroplogi Indonésia”. Pak Koen dikirim ibuné ing sekolah Walanda, mula dhéwèké wis naté pendhidhikan ala wong Kulon (Barat). Dhéwèké uga wis naté nyambut gawé ing Muséum Nasional nalika Perang Donya kaping loro. Ing taun 1945, Pak Koen pindhah menyang Yogyakarta amarga kanggo gabung ing Républik Indonésia. Sabanjuré dhéwèké ngajar ing Universitas Gadjah Mada. Dhéwèké milih sinau antropologi amarga kanggo kuliah ing Amérikah Sarékat sinau antropologi. Lan dhèwèké diundang déning Univérsitas Yalé. Ing kana, dhèwèké diajar déning G.P. Murdock lan lulus MA ing taun 1956. Pak Koen diundang manèh marang Indonésia lan nglebokaké skéma oriéntasi nilai Kluckhohn ing antropologi. Taun 1957, Pak Koen ngadegaké departemén antropologi kapisan ing Universitas Indonésia. Taun 1954, dhèwèké ngadegaké Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonésia (LIPI), lembaga panelitian kang kapisan ing Indonésia.
Jeneng bapané R.M. Emawan Brotokoesomo, yaiku pegawé negeri ing lingkungan Pakualaman. Ibuné, R.A. Pratisi Tirtotenojo, asring diundang minangka juru basa Walanda dening kulawarga Paku Alam. Sanajan bocah tunggal, pendidikan gaya Walanda kang diwènèhaké dening ibuné nggawé dhéwéké dadi wong kang disiplin lan merdika wiwit cilik.
Koentjaraningrat kasengsem ing bidang antropologi wiwit dadi asisten prof. G.J. Didhisiki, profesor antropologi ing Universitas Indonesia, kang nganakaké riset lapangan ing Sumbawa. Sarjana Sastra Indonesia saka Universitas Indonesia taun 1952, olèh gelar M.A. bidang Antropologi saka Universitas Yale, Amerika Sarekat taun1956 lan gelar doktor antropologi saka Universitas Indonesia taun 1958.
Pak Koen mujudaké sawelas pawiyatan program antropologi utama ing manèka universitas ing Indonesia. Dhèwéké uga dadi salah siji ilmuwan kang mahir ing basa Walanda lan Inggris uga rajin nulis. Sawetara makalah dhèwéké dadi referensi kanggo dosen lan mahasiswa ing Indonesia. Dhèwèké nulis babagan perkembangan antropologi Indonesia. Saka 1957 nganti taun 1999, dhèwèké ngasilake puluhan buku lan atusan artikel.
Liwat tulisan, dhèwèké ngajari wigatiné mangerteni masyarakat lan budaya bangsa dhèwé. Wohing pikirané kang dirangkum ing buku iki asring digunakaké minangka panlitian rèfèrensi babagan kaanan sosial, kabudayan, lan masyarakat Indonesia, kanthi ilmuwan Indonesia lan manca liyané.
Salah sawijining buku kang dadi pusat pasinaon para siswa yaiku Koentjaraningrat dan Antropologi Indonesia, diterbitaké ing taun 1963. Ing buku kasebut, nyritakaké aktivitas Prof. Dr. Koentjaraningrat nalika sinau. Ing kono, dhèwéké dadi tokoh baku ing pakembangan antropologi.
Manèka pangaji diwènèhi marang dhèwéké kanggo pengabdian ing pakembangan antropologi. Antarane liyane iku, Anugrah ngelmu gelar doktor kehormatan saking Universitas Utrecht, 1976, lan Fukuoka Asian Cultural Price in 1995. Pak Koen uga nampa bebungah saka Mantri Pertahanan Satyalencana Dwidja Sistha RI ing taun 1968 lan 1981.
Ing Universitas Yale, Koentjaraningrat kerja kanggo nambah informasi ing Indonesia menyang Human Relations Area Files. Dhèwèké lulus taun 1956 lan bali menyang Indonesia. Tesise, Deskripsi Awal Sistem Kekerabatan Jawa, diterbitake taun iku minangka Laporan Budaya Budaya dening Program Studi Asia Tenggara Yale. Ing taun 1999, iki diarani minangka "subjek kang paling apik".
Nalika bali menyang Indonesia, Koentjaraningrat ngenalake skema Clyde Kluckhohn kanggo variasi orientasi nilai. Dhèwèké uga melu ing Universitas Indonesia lan miwiti studi doktoralé ing sangisoré pengawasan Elizabeth Allard. Ing taun 1957, Koentjaraningrat ngadegake departemen antropologi pertama ing Indonesia ing Universitas Indonesia. Taun sabanjuré, dhèwèké lulus. Disertasi dhèwèké ana sawatara Anthropologi Metode Penjlidikan2 Masjarakat dan Kebudajaan di Indonesia.
Ing taun 1962, Koentjaraningrat dadi profesor antropologi ing Universitas Indonesia. Dhèwèké ngirim murid-murid kanggo ngajar antropologi dhasar ing maneka universitas, kalebu Universitas Sumatera Utara ing Medan, Padjadjaran ing Bandung, Gadjah Mada ing Yogyakarta, Udayana ing Denpasar, Hasanuddin ing Ujung Pandang, Universitas Sam Ratulangi ing Menado; lan Universitas Cenderawasih ing Jayapura. Dhasa pangajaran minangka dhasar kanggo ngadegaké departemen antropologi ing universitas kasebut.
Ing taun 1964, Koentjaraningrat ngadegake Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia (LIPI). Ing 15 taun, dhèwèké nulis sawatara buku teks utama kanggo antropologi lan riset ilmu sosial kanggo dienggo dening para siswa.
Antarane buku penerbitan antropologi ya iku Pengantar Antropologi kang diterbitake ing taun 1959, Tokoh-Tokoh Antropologi, kang diterbitake ing taun 1964, Beberapa Pokok Antropologi Sosial, kang diterbitake ing taun 1967, Atlas Etnografi Sedunia, diterbitake taun 1969, Metodologi Penelitian Masyarakat, diterbitake taun 1973, Bunga Rampai Kebudayaan, Mentalitet lan Pembangunan, diterbitake taun 1974, lan Kebudayaan Jawa, kang diterbitake ing Indonesia lan Inggris ing taun 1984
Koentjaraningrat pensiun taun 1988. Sawise pensiun, dhèwèké seneng karo lukisan. Gambar-gambar kasebut ditampilake ing Taman Ismail Marzuki lan ing Paris. Ing taun 1997, sanajan gagal kesehatan lan ngalami akeh penyakit, dhèwèké lan bojone munggah haji.
Bapak Antropolog Indonesia iki tilar donya nalika umuré 75 taun, Selasa, 23 Maret 1999 watara jam 16:25, ing Kramat 128, Jakarta Pusat. Dhéwéké wis kena penyakit struk wiwit taun 1989. Disaréaké ing TPU Rubber Bivak, Rabu, 24 Maret 1999 jam 13.00.