Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe

Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe (maarufu kama "STAREHE") ni shule ya bweni na kutwa, ya wavulana pekee, katika eneo la Nairobi, Kenya.
Shule ilianzishwa mwaka 1959 na Geoffrey William Griffin, MBS, OBE, Geoffrey Gatama Geturo na Joseph Kamiru Gikubu. Ilianza kama kituo cha kuwaokoa watoto. Starehe na Shule ya Brookhouse ni shule za pekee za Kiafrika kusini kwa Sahara na kaskazini kwa mto Limpopo zinazotambulikana kama wanachama wa Round Square.
Starehe imeelezewa na BBC kuwa labda shule bora nchini Kenya.
Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe ni ya kipekee kati ya shule za Kenya huru kwa sababu asilimia 70 husoma bila malipo, na wale wengine hulipa kiwango cha chini cha karo. Hili linatokana na makubaliano ya uasisi wake kama shule ya hisani. Karo ya shile hulipwa kutokana na mapato ya mzazi, huku shule ikigharamia kiasi fulani, ili wanafunzi kutoka matabaka tofauti ya jamii wapate masomo ya umma yaliyo makamilifu, ya hali ya juu, high-quality, ambayo labda yangekuwa zaidi ya uwezo wao kimapato.
Mchakato wa kuingia shuleni huanzia na kupokelewa kwa matokeo ya mtihani wa kitaifa KCPE na hupendelea kuteua wanafunzi ambao wanaonyesha uwezo wa kufaidika kielimu kutokana na mazingira mufti ya shule hii.
Shule hii huendeshwa na Kamati Kuu ambayo mwenyekiti wake ni Patrick Obath, aliyekuwa Mkurugenziwa kampuni ya wa Kenya Shell and BP, wathamini wakuu wa shule hii tangu ilipoanzishwa.
Hitaji la kuhakikisha mustakabali wa shule hii kwa sasa unashughulikiwa na waliokuwa wanafunzi wa shule hii pamoja na Raios wa nchi ya Kenya na marafiki wa dhati pamoja na wanaojitolea.
Kuteuliwa kuingia shuleni ni kwa mashindano huria katika mtihani. Wanaotaka kujiunga na shule hii hujaza "Fomu za Manjano" kabla ya tarehe 31 Julai katika mwaka unaotangulia mwaka wanaotaka kujiunga na shule. Kila mwaka, takriban maombi 20,000 hupokelewa na ni wanafunzi 210 tu wanaoteuliwa kujiunga na wanafunzi wengine na takriban nafasi 6 huachwa kwa ajili ya wanafunzi wasiojiweza kabisa ambao huenda hawakuwa na nafasi ya kutuma maombi lakini wakaupita mtihani.
Wanaotuma maombi huteuliwa kulingana na mapato ya wazazi na matokeo yao katika mtihani wa kitaifa wa KCPE. Uteuzi unategemea matokeo haya tu.
Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe ilikuwa ni matokeo ya maono ya Geoffrey William Griffin, akisaidiwa na Joseph Gikubu, na Geoffrey Geturo. Mwanzo wake ilikuwa hali ya hatari iliyotangazwa na Gavana wa kikoloni Kenya wakati wa mapambano ya Mau Mau mwaka 1952 kulikosababisha kufurika kwa mayatima maskini na wasiokuwa na makao mitaani.
Wavulana 17 wa kwanza waliingia shuleni kutoka Kituo cha Kuokua Watoto cha Karikor, Nairobi, na shule yenyewe ilikuwa katika vibanda viwli vya mabati vilivyoruzukiwa na kampuni ya Shell and BP mwaka 1959. Baada ya miezi michache shule ilihamia eneo lake la sasa, Starehe, Nairobi.
Jina "STAREHE" ni neno la Kiswahili lenye maana ya 'Utulivu', 'Amani', au 'Faraja', likimaanisha mahali ambapo wavulana yatima wangeweza kupata furaha katika msingi wake wa kikabwela. Pia ni jina la mahali ambapo shule hii ipo.
Shule hii ni mwanachama wa Roundsquare shirika la kimataifa la shule zinazotoa elimu kwa wanafunzi kutoka matabaka mbalimbali, wengi wakiwa maskini.
Shule hii inajulikana mno kwa sababu ya sare yake: maarufu kama 'Red na Blue',kaptula ya buluu na shati jekundu, zinazovaliwa na tai nbyeusi na bleza au sweta ya kizibau.
Mwingiliano na jamii pamoja na kushikamana na nchi huzingatiwa, huku kila likizo ya mwezi ikitumika kwa ajili ya huduma za bure kwa jamii katika hospitali, zahanati au afisi za serikali au katika asasi nyingine yoyote ambayo wanafunzi wanapendekeza. Huduma hii inafahamika kama Voluntary Service Scheme, na ni njia ya kuishukuru na kuiauni jamii.
Starehe huwa na mechi ya kisasi dhidi ya shule ya Lenana kabla ya Dhifa ya Jioni ya Waanzilishi.
Kila asubuhi ili kukaribisha mwanzo wa siku ya masomo, kila jioni kumaliza siku ya masomo, na kila wakati bendi ya shule inahitaji mkutano wa wanabendi wake, baragumu inayohusika hupigwa na mtaalam wa kazi hiyo kutoka kwenye bendi ambaye hupata uluwa fulani kutokana na nafasi yake. Mifano ya uluwa ni pamoja na kutembea kwenye barabara kuu za shule badala ya kukimbia kama wengine Starehe na kupata kibali cha kutohudhuria gwaride la kawaida kama wengine.
Shule ya Upili ya Wavulana ya Stareheina. Hili limekuwa dhahiri katika ushindi mwngi katika Tamasha za muziki nchini Kenya unaofanyika kila mwaka nchini. Mafanikio yamekuwa katika ngazi za kibinfasi na katika ngaziya shule kwa jumla.
Kanisa la shule lina viti 1,000 pamoja na piano kubwa , iliyo moja kati ya piano mbili kubwa zilizo shuleni (nyingine ikiwa kwenye ukumbi wa mikutano). Kwaya ya shule imefanikiwa imefanya mafanikio mengi na hivyo ana sifa yachuma ni bora. Katika historia ya shule,wanafunzi wengi wenye vipawa vya kimuziki wamefanikiwa katika mashindano ya kibinafsi na mitihani na kuacha taathira kubwa katika jamii ya kimuziki ya Kenya. Baadhi yao ni wanachama wa Okestra ya mji wa Nairobi.
Shule hi ina kwaya nyingine nyingi ndogo na mipangilio ya ala za muziki, pamoja na sherehe ya kila mwaka House Singing Competition kuitwa "Interhouse Halisi Gala", uliofanyika tarehe ya mwisho usiku wa shule ya kwanza ya muda mrefu. Idara ya Muziki hupangilia matamasha haya kila mwaka, kutoa fursa kwa kuchipuka kwa vipawa vya kimuziki.
Hii ni bendi maarufu kitaifa, na imepata sifa za kimataifa, baada ya kucheza katika taasisi mbalimbali na kutumbuiza katika maadhimisho ya kitaifa. Bendi hi iliongoza maandamano ya mazishi ya Dk Griffin mwaka 2005.
Historia ya muziki saa Starehe ni mkono na marafiki wa Starehe pamoja. Shirika hili lipo nchini Uingereza na hutuma walimu wawili wa muziki wa kujitolea kila mwaka kuja Starehe. Shirika hili pia huwaalika wanafunzi kutoka Shule ya wasichana ya Starehe na Shule ya wavulana ya Starehe kutuimbuiza hadhira nchini Uingereza.
Ingawa kuna tetesi nchini kwamba malazi ya hapa ni ya starehe, hili si jambo la kweli. Wanafunzi huoga maji baridi, kawaida ya shu. Elimu ya Starehe husisitiza ufanisi wa kielimu, kuwajibika na nidhamu. Maandishi kwenye mlango wa Ukumbi wa Mikutano husoma hivi: The path of duty is the way to Glory (Njia ya Wajibu ni njia ya Utukufu). Wanafunzi wanahitajika kutekeleza majukumu ya kila siku ambayo ni pamoja na kusafisha mabweni yao na shule vile vile maeneo yanayozunguka mabweni, madarasa na maabara. Hili hasa hutendeka katika ngazi ya kidarasa na kulingana na kidato.
Starehe hufuata cheo makao mfumo gavana kulazimisha high nidhamu viwango kwa mwanafunzi wake wa mwili. Mwanafunzi anaweza kuwa kiranja tu kuanzia mwaka wa pili shuleni. Hata hivyo, wao hawawi viranja kamili kamwe. Wao huwa na daraja la kiranja-mdogo hadi Mkurugenzi anapotangaza kupandishwa kwao madaraka. Kupandishwa madaraka kupitia ngazi za daraja hutegemea hulka na kuwajibika, ambako hutathminiwa na Viranja wa Shule (ambao hujulikana kama Makapteni wa Mabweni) ambao huunda Jopo la Viranja Wakuu wa Shule. Yeyote anayependekezwa kuwa kiranja huchuchung Maamuzi mengi hutegemea kupigwa kura na kuchaguliwa kwa pendekezo la wengi. Hata hivyo, mamlaka yan kumteua au kumwachisha kazi kiranja ni ya Mkurugenzi tu, ambaye hupewa mawaidha na Jopo la Viranja Wakuu.
Kiranja Mkuu na manaibu wake wawili mara nyingi inafahamika kama 'Red Lions'. Manaibu wawili ni sawa katika cheo. The House Viranja Wakuu kuchukua malipo ya bweni 12 ya nyumba na idara nyingine katika shule kama vile maktaba, michezo idara, Chapel na mkutano. Kila bweni huchukuliwa kuwa nyumbani kwa mwanafunzi katika miaka yake yote minne akiwa shuleni. Hapa, atakuwa akifanya urafiki na mwamana utakaomwelekeza na kumdumisha katika maisha yake yote Starehe. Mara nyingi, wanafunzi huelekea kujihusisha sana na mabweni yao hata baada ya kuondoka. Chini ya Vijanja wadogo, kuna wanafunzi wa kawaida au 'commoners' Viranja hutambulika vifuatavyo kulingana na madaraka yao:
Kupanda kimadaraka kunaonyeshw akwa kutuzwa kwa nembo na pini zilizo hapo juu. Hizi huvaliwa upande wa kulia wa mkono wa koti .
Wasio na madaraka hugawanyika kulingana na mwaka waliojiunga na shule. Wale walio katika Kidato cha Kwanza na cha pili huitwa Wavulana Vijulanga na wale wa kidato cha tatu na nne ni Wavulana Wakomavu. Starehe ina viwango vya juu vya nidhamu vinavyotekelezwa na mfumo mwafaka wa adhabu na hutofautiana kwa ukali kulingana na kosa lililotendwa. Walimu, Wafanyikazi wenye malaka ya kiutawala na viranja wanaruhusiwa kuwapa adhabu wanafunzi. Mwanafunzi ambaye anahisi kuwa yeye ameadhibiwa kimakosa na kiranja anaweza kukata rufaa kwa mwanafunzi juu rasmi. Hata hivyo, lazima afuate ngazi za mamlaka. Adhabu hizi kwa ujumla huhusisha kazi za mikono. Kama kanuni ya jumla, adhabu inayotolewa na mwalimu haina rufaa ila kuwe na sababu nzuri sana. Rifaa kama hizi hutolewa na Mwalimu Mkuu.
Wakati adhabu ya viboko ilikuwa ingali imeruhusiwa nchini Kenya, ni Mkurugenzi tualiruhusiwa kutumia miwa saa Starehe. Hii ilikuwa ili ajue makosa makubwa yaliyotendeka shuleni.
Dkt. Griffin alitofautiana na serikali kuhusu kupiga marufuku matumizi ya kiboko shuleni, akitaja kwamba serikali ilikuwa ikikubali shinikizo la kimataifa bila kufikiria kwa kina matokeo yake. Alisema kwamba hilo lingesababisha kuongezeka kwa ukosefu wa nidhamu na kushusha kiwango cha elimu.
Mabweni ya Starehe yamepewa majina kulingana na waruzuku wakuu katika nyakati mbalimbali pamoja na watu maarufu katika historia ya Kenya wanaohusika na shule hii.
Kuna mabweni 12 ambayo wanafunzi wapya huingizwa kila mwaka:
Mmojawapo wa nyimbo za Starehe (Forty Years On) umeandikwa kutokana na wimbo rasmi wa shule ya Harrow.
1 These are the years when we are helped and guided Taught by Starehe to know and judge and do; Prepared for the future, encouraged and provided,
Strengthened to serve: Natulenge Juu!
2 Brought to the school to join a thousand others All with one purpose, quick and keen and true;
Boldy we follow in the footsteps of our brothers,
Proudly we wear our dress of red and blue.
3 Honour the School, a way of life which fires us,
Lifts up our spirits, sets us all ablaze,
Teaches and trains, rebukes and inspires us,
Planting the seed to serve us all our days.
4 We pledge ourselves, when this our generation
Must in its turn the weight of government bear,
To all mankind, through service to our nation,
Head, heart and hand in justice, zeal and care.
5 These are the years when we are helped and guided Taught by Starehe to know and judge and do;
Prepared for the future, encouraged and provided,
Strengthened to serve: Natulenge Juu!
Baadhi ya misimu ya Starehe hufanana na za shule nyingine lakini hutofautiana kwa namna fulani. Orodha ifuatayo huenda si kamilifu lakini inaonyesha simo ambazo wanafunzi wa Starehe hutumia katika mazungumzo.
!). Viranja hupendela kusema hivi kumtisha mwanafunzi asiye na cheo kumpeleka kwa Boss.
! Baada ya mashindanoya michezo, washindi huyakejeli mabweni shinde kwa kushangilia kwa sauti.
Ni adhabu nyingine kwa anayevunja masharti kuhusu lugha. Kwa madhumuni ya kielimu, wanafunzi wanatakiwa kuzungumza kwa Kiingereza kila siku ya wiki isipokuwa Jumapili. Hii ni kwa sababu masomo yote huwa katika Kiingereza na ni lazima kila mmoja ajizoeze lugha hiyo. Katika adhabu ya kukariri aya, mwadhibiwa hupewa shairi, mfano wa 'IF' poem la Rudyard Kipling. Mwadhibiwa atahitaji kulishika akilini na kulikariri kwa kiranja anayehusika na adhabu hii.
Shule ya Wavulana ya Starehe ilihitimisha miaka 50 mnamo mwaka 2009. Shule ya wasichana ilizinduliwa mnamo mwaka 2005. Katika mwaka huo wa Jubilei ya Dhahabu, Starehe ya Uingereza ilizindua mwito wa miaka miwili na nusu ili kujaribu kuruzuku mustakabali wa shule hizi mbili- wito unaoiotwa STarehFuture Appeal. Ufadhili unahitajika kujenga au kuboresha vifaa vya shule na kujenga Wakfu wa Griffin. Ruzuku hii inatarajiwa kuhakikisha kwamba kutakuwa na nafasi za bure katika shule zote mbili milele. Fedha zinazopatikana Uingereza zinatarajiwa kuongezea fedha zinazopatikana kwa kuchangisha nchini Kenya.