davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Santez-Anna-Wened

Ur gumun eus Breizh e kanton an Alre eo Santez-Anna-Wened e departamant ar Mor-Bihan. Brudet eo evit ar birc'hirinded a sachet dek miliadoù a dud bep bloaz evit lidoù en enor da santez Anna, patronez Vreizh hervez ar gatoliked.
Er bloaz-mañ e embannas Anna a Aostria, rouanez Bro-C'hall e gouestle ganedigezh ur mab da santez Anna, he maeronez. Berzh bras en deus graet ar pirc'hirinded hag e oe savet ur renabl, "al Levr aour" evit enrollañ ar burzhudoù dindan kontroll an Iliz.
Niver a annezidi
Jean Kerhervé

Jean Kerhervé, bet ganet d'ar 6 a viz Gouere 1946 e Konk-Kerne, zo un istorour breizhat.
Studiet en deus Istor e Skol-veur Breizh-Izel e Brest. Tremen a reas kenstrivadeg an agregadur Istor e 1969. Kregiñ a reas da gelenn e lise an Harteloire e Brest (1969-1970). Ar bloaz war-lerc'h e krogas da gelenn e Skol-veur Breizh-Izel evel skoazeller da gentañ, mestr-skoazeller e 1981, mestr-prezegenner e 1983, kelenner e 1988.
Seveniñ a reas meur a garg : eilrener ar CRBC (1988-1994) ; besprezidant ar"Société des historiens médiévistes de l'enseignement supérieur public"(1993-2004) ; ezel ha prezidant goude eus 21vet kevrenn Kuzul Broadel ar Skolioù-meur (Conseil national des universités) (1992-2003); ezel eus ar c'hKomite evit Istor ekonomikel hag arc'hantel Frañs (Comité pour l'histoire économique et financière de la France e galleg) (1997-2012) hag ezel eus Komite al labourioù istorel ha skiantel (Comité des travaux historiques et scientifiques) (2001-2012).
Arbennigour eo war Istor Krennamzer Breizh hag he sevenadur. Studiet en deus istor arc'hantel Frañs er Grennamzer izel ; Stad Dugel Breizh da vare Tiegezh Monforzh (1364-1491) : penaos eo bet savet ez-politikel, ar frammoù melestradurel hag ar verourien ; ar santimant a vreizhadelezh er Grennamzer ; kevredigezh hag ekonomiezh Breizh e dibenn ar Grennamzer.
E 1988 e voe taper gantañ kentañ priz Gobert a Istor an "Académie des inscriptions et belles-lettres" evit e levrL'État breton aux XIVe siècle et XVe siècle. Les ducs, l'argent et les hommesa oa danvez e dezenn.
War e leve emañ bremañ.
Resev a reas Kolier an Erminig e 2005.
TéléNantes

Télénantes a zo ur chadenn skinwel lec'hel a servij foran eus meurgêr Naoned ha Liger-Atlantel skignet war kanol 31 an TNT.
E miz Ebrel 2002 e sav ar CSA (deuet da vezañ an ARCOM abaoe ar 1añ a viz Genver 2022) ur galv d'ar raktresoù evit ur skinwel lec'hel e Naoned. E Meurzh 2003 e vez goulennataet TéléNantes gant ar CSA hag e miz Gouere e ro d'ar gevredigezh ul lodenn eus ar frekañs dieub war ar c'hanol UHF 47.
Kregiñ a ra ar chadenn gant 10 a viz Kerzu 2004. E miz Du 2009 e tivizas lez-varn kenwerzh Naoned e vo adkemeret Nantes 7 gant TéléNantes en ur zerc'hel un hanter eus an implijidi eus ar chadenn.
E deroù 2011 e vez kendeuzet gant he c'henseurtez Nantes 7 evit dont da vezañ N7 TV.
Ur budjed a 1 400 000 euro a zo gant Télénantes, ac'hantaet eo da 80 % gant kêr Naoned, gant Nantes Métropole ha gant ar C'huzul Meur, hag an 20 % a chom dre ar bruderezh.
Evel he amezegez Nantes 7 he deus ar chadenn ur sal-ren boutin evit ar bruderezh : RTVO evit dastum ar bruderezh ret evit mont en-dro.
C'hoant a zo gant Télénantes da gas keleier lies ha dizalc'h. Gant ar pellarvesterien pe ar CSA e c'hell bezañ galvet poellgor al liesegezh ennañ tud diavaez d'ar gevredigezh.
Hermine de Nantes Atlantique

Hermine de Nantes Atlantique zo ur c’hlub basketball naonedat o c’hoari e Pro B, eil rummad kampionad Frañs, abaoe 1995. Ar skipailh breizhat a-vicher nemetañ eo.
E-tro 1927 e voe digoret ur rann basket gant Erminig an Naoned (Hermine de Nantes), ur c'hlub emberegezh-korf krouet er ranngêr Santez-Anna, war gumun Chantenay, e 1891. A-viskoazh eo bet al liv-glas hag al liv-gwenn livioù ar skipailh.
HBC Naoned

Handball Club de Nantes eo anv ar c'hlub handball pennañ e kêr Naoned.
Berzh a ra ar skipailh abaoe m'eo pignet er rummad kentañ, e 2008. E-touez ar skipailhoù gall gwellañ eo. Maout Kib ar C'hevre a yeas gantañ e 2015. Bep bloaz e vez HBC Naoned ar skipailh o tesachañ ar muiañ a arvesterien a-hed ar bloaz (muioc'h eget 100.000). E miz Kerzu 2014 e c'hoarias a-enep skipailh ar PSG en Hall XXL, e-kichen ar Beaujoire: ar wech kentañ e oa d'ur c'hrogad handball tolpañ kement a dud e istor ar c'hampionad gall. En deiz-se en em gavas 10.753 a arvesterien er sal nevez-flamm.
Glas-ruz ha melen eo livioù ar skipailh. War ardamez ar c'hlub ez eus tri erminig, ha c'hoarierien an H zo erminigoù war o roched ivez. Ur gwenn-ha-du zo staget ouzh ur voger eus an Trocardière, ar sal e-lec'h ma c'hoari ar skipailh, e Reudied.
Jacquot de Nantes

Jacquot de Nantes (Jakez vihan a Naoned e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozourez c'hall Agnès Varda e 1990-1991.
Istor yaouankiz an danvez filmaozour Jacques Demy e Naoned, gant e familh, e vignoned... Ur bugaleaj eürus eo a vez kontet, en desped d'an darvoudoù c'hoarvezet e-kerzh ar brezel kement ha war e lerc'h. Hag un oad krenn aheurtet, troet war-du ar sinema dija.
Klañv-fall e oa Demy da goulz ar filmañ hag arvestet en devoa outañ koulkoude. Aet e oa da Anaon e Pariz d'ar 27 a viz Here 1990 a-raok na voe peurechuet ar film a zouge bri dezhañ.
Hawiz Breizh

Hawiz Breizh (~1027-1072) a oa merc'h da Alan III, dug Breizh, ha d'e bried Berta Bleaz. C'hoar e oa d'an dug Konan II.
Dimezet e voe da Hoel V, kont Kerne, a voe dug Breizh dindan an anv Hoel II, pa varvas he breur Konan II, kontammet d'an 11 a viz Kerzu 1066 : e-lec'h Tiegezh Roazhon e tegouezhas evel-se Tiegezh Kernev e penn an dugelezh.
N'ouzer ket kalz a dra a-zivout he buhez.
Tri mab a voe ganet ganti : Alan, a renas evel dug Breizh war-lerc'h e dad intañv, Mazheaz ha Benedig.
Notitia Dignitatum

An Notitia Dignitatum zo un dastumad eus ar c'hargoù ofisiel en Impalaeriezh roman, en he div lodenn, en arme koulz hag er gevredigezh, savet gant un den dizanv er V kantved. Hennezh eo ar skrid a zo diazez an anaoudegezh eus an arme roman war-dro dibenn an Impalaeriezh.
Unan eus an nebeudig dielloù a chom diwar-lerc'h ar gouarnamant roman eo. Deskrivañ a ra penaos e oa aozet melestradurezh an impalaeriezhioù roman, hini ar C'hornôg evel hini ar Reter, ha reiñ a ra ur roll eus miliadoù ag ofisoù, eus lez an impalaer betek live ar proviñsoù. Peurliesañ e soñjer e klot gant ar pezh a oa er bloavezhioù 420 evit Impalaeriezh roman ar C'hornôg, hag er bloavezhioù 400 evit Impalaeriezh roman ar Reter. Koulskoude ne c'haller reiñ deiziad asur ebet, rak meur a gudenn a sav ha mankoù zo.
Un nebeud eilennoù eus ar XV hag eus ar XVI kantvedoù zo, ouzhpenn un eilenn skeudennaouet a voe graet e 1542. Kement eilenn anavezet eus an diell-mañ, a voe savet e diwezh an Impalaeriezh roman en un doare eeun pe zieeun, a zeu eus Codex Spirensis levraoueg kuzul-chalonied Iliz-veur Speyer e 1542 ; kollet e voe ar skrid orin-se kent 1672 ha n'eo ket bet adkavet. Ennañ e kaved un dastummad dielloù prizius, an Notitia o vezañ an hini diwezhañ ha brasañ anezhe gant 164 fajenn, a oa unan en o zouez eus an IX kantved. An ardamezioù a skeudennaou dornskrid an Notitiae a vefe eilennoù eus re Codex Spirensis kollet. An eilenn bouezusañ anezhañ a voe savet evit Pietro Donato e 1436, ha skeudennaouet gant Peronet Lamy.
Evit pep hanterenn eus an impalaeriezh e tibun an Notitia an holl 'uhelgargoù' (da lâret eo ofisoù), alies gant al lec'h m'edont ha zoken o officium resis (an implijidi war-bouez ar re izelañ). Listenniñ a ra :
Bet savet etre 395 ha 455, gouez da Léon Fleuriot.
WikiLeaks

WikiLeaks (eus ar saozneg wiki, mui liester ar ger leak, eus ar verb to leak berañ, diskuliañ) a zo un aozadur kelaouiñ, digor met diogelet, hep pal kenwerzhel hag ul lec'hienn, bet roet lañs dezhi e miz Kerzu ar bloaz 2006, kaset war-raok gant "The Sunshine Press". Diazezet eo bet gant Julian Assange e 2006. Hervez an aozadur e oa bet tapet gantañ kaout 1.2 milion a deulioù en e ziaz dindan bloaz.
Embann a ra al lec'hienn dielloù kuzh deuet a-berzh titourerien hag a chom dianav, war zanvezioù a denn da bolitikerezh ar renadoù gwasker eus Azia, en Afrika, er Reter-Kreiz, an URSS kozh, met ivez eus ar Stadoù-Unanet. Savet e vije bet da gentañ, hervez an aozadur, gant disrannidi bolitikel eus Republik Pobl Sina.
E dibenn miz Du 2010 e oa bet embannet gant Wikileaks un toullad skridoù diplomatel o tont eus servijoù ar Stadoù Unanet. Embannet e voe an dielloù-se gant kazetennoù evel El País (Spagn), Le Monde (Bro-C'hall), Der Spiegel (Alamagn), The Guardian (Bro-Saoz), ha The New York Times (Stadoù Unanet Amerika). En dielloù-se e lenned titouroù personel hag ar pezh a soñje servijoù diplomatel Stadoù Unanet Amerika war pennoù stadoù zo ha kargidi uhel en Aozadur ar Broadoù Unanet. Kaoz a voe neuze e kazetennoù zo (Le Figaro) ez ae WikiLeaks re bell gant dispakañ ar wirionez d'an dud, ha serret e voe al lec'hienn e Bro-C'hall, evel ma vez serret lec'hiennoù kelaouiñ e Sina gant an diktatourien.
En unan eus ar skridoù dilomatel savet gant servijoù er Stadoù-Unanet ez eus kaoz eus ar pezh a vije bet lavaret gant Michel Rocard e 2005: «Rocard, like former president Valery Giscard d'Estaing, believes that French history provides the keys for understanding French politics and France's policies. Rocard's point of departure is France's emergence as a nation-state. The history of other European nation-states is that of linguistic communities serving their trade needs. France created itself by destroying five cultures -- Breton, Occitan, Alsatian, Corsican, and Flemish. "We are the only European nation which is the military creation of a non-homogeneous State. This makes France difficult to govern to this day. This explains our difficulty in reforming, our slowness," he said.»
Abalamour d’e labour evit Wikileaks en deus ranket Julian Assange klask repu e kannati Ecuador etre 2012 ha 2019. War-lerc’h eo bet bac’het er Rouantelezh-Unanet betek miz Even 2024, ma voe tizhet un emglev gant justis ar Stadoù-Unanet: en eskemm da anzav bezañ kablus e voe kondaonet da bemp bloaz en toull-bac’h, ur badelezh tremenet dija er Rouantelezh-Unanet; neuze e voe dieubet.
Renaud de Montauban

Renaud de Montauban (pe Renaut, Renault), pe Rinaldo di Montalbano en italianeg, pe Reinout van Montalba(e)n en izelvroeg, a zo un haroz el lennegezh abaoe ur meurgan eus an XIIvet kantved anavezet evel Les Quatre Fils Aymon (ar Pevar Mab Emon). Kurioù an den zo lod eus an Doon de Mayence, un hollad meurganoù.
Mibien an Dug Emon, pe Aymon, a oa pevar anezho eta, ha Renaud, Richard, Alard, ha Guiscard e oa o anvioù. Ur c'henderv o doa, Maugris pe Maugis e galleg, Malagi, pe Malagigi en italianeg. Ur marc'h burzhudus en doa, Bayard, hag ur c'hleze ken burzhudus all, Froberge, pe Fusberta, Frusberta en italianeg.
Koshañ doare ar meurgan gallek Quatre Fils Aymon, ha n'ouzer ket gant piv eo bet savet, a zo eus dibenn an XIIvet kantved. 18,489 gwerzenn daouzeksilabennek zo ennañ. En 12,120 gwerzenn gentañ n'eus nemet kensoniezh, pa z'eus klotennoù er 6000 bennak all. Skridvarnerien zo a gav dezho eo abalamour ma'z int bet skrivet gant un den all.
The History of the Decline and Fall of the Roman Empire

The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, "Istor diskar ha diwezh an Impalaeriezh roman", zo ul levr istor skrivet gant an istorour saoz Edward Gibbon (1737–1794) hag a gont istor ar sevenadurezh kornôgel – ennañ an aloubadegoù islamek ha Mongol – adalek an Impalaeriezh roman uhel betek diwezh Impalaeriezh Bizantion.
C'hwec'h levrenn a oa : al levrenn I e 1776, al levrennoù II ha III e 1781 hag al levrennoù diwezhañ e 1788–89.
Ar marevezh istorel etre 98 ha 1590 eo danvez an oberenn a gont an Impalaeriezh roman, istor deroù ar gristeniezh gant savidigezh an Iliz Stad roman. Kavet e vez ivez istor [[Europa]], ha klask a ra an istorour displegañ ar perag eus diskar an Impalaeriezh roman er c'hornôg hag er reter.
Dre ma klaskas sevel un oberenn istorel onest ha skiantel en ur implijout skridoù distank ar mare e voe adkemeret hentenn Edward Gibbon d'ober gant an istorourien a labouras war e lerc'h. Setu penaos e voe lesanvet Gibbon "ar c'hentañ istorour modern eus Henroma".
Feur-emglev Xanten

Feur-emglev Xanten (alamaneg : Vertrag von Xanten) a voe sinet e Xanten d'an 12 a viz Du 1614 etre Wolfgang Wilhelm, dug Pfalz-Neuburg hag an Dilenner Johann Sigismund. Kannaded a Vro-Saoz hag a Vro-C'hall a voe lakaet da hanterourien.
Dre ar feur-emglev-se e voe lakaet un termen da vrezel-hêrezh Jülich ha d'an emgannoù etre Wolfgang Wilhelm ha Johann Sigismund. Er feur-emglev e voe roet broioù Jülich, Berg ha Ravenstein da Wolfgang Wilhelm. Broioù Kleve-Mark ha Ravensberg a voe roet da Johann Sigismund. Ar re-se e voe ar re gentañ e-touez ar broioù tost d'ar Roen a voe perc'hennet gant an tiegezh Hohenzollern ; diwarno e voe savet Rheinprovinz diwezhatoc'h.
Serge Laforest

Serge Arcouët, gwelloc'h anavezet dindan e anv-pluenn Serge Laforest (a zo un droidigezh eus e anv-familh) a oa ur skrivagner breizhat eus romantoù polis ha spiañ. Ganet e oa e Naoned e 1916 ha marvet e 1983. Meur a anv-pluenn all en deus bet : Terry Stewart ha Russ Rasher da skouer. Gant ar memes anv-pluenn John-Silver Lee e oa eñ ha daou vignon anezhañ, ar skrivagnerien Thomas Narcejac et Léo Malet.
E dad Gontran Arcouët a oa ur pianoour brudet ha kelenn a rae e skol-sonerezh Naoned. Kregiñ a reas Serge da studiañ er skol hidrografiezh araok dont da vezañ romantour da vat. E 1948 e teuas da vezañ ar skrivagner kentañ e Frañs degemeret e-barzh ar Série noire, dindan an anv Terry Stewart.
Ouzhpenn 140 levr en deus skrivet .
Loeiz XV (Bro-C'hall)

Loeiz XV, ganet d'ar 15 a viz C'hwevrer 1710 e Versailhez (Bro-C'hall) ha marvet eno d'an 10 a viz Mae 1774 a voe Roue Bro-C'hall ha Navarra adalek 1715 betek e varv e 1774.
Mervel a reas e dad pa oa 2 vloaz hag anvet e voe da zaofin en ofisiel. E dad-kuñv e oa ar roue Loeiz XIV, ha pa varvas hennezh e 1715 ne oa-eñ nemet 5 bloaz. E eontr-kozh, dug Orléans, a voe anvet da « rejant ar Rouantelezh » d'an 2 a viz Gwengolo 1715, betek ar 15 a viz C'hwevrer 1723: en dezi-se, krog ar c'hrennard en e 14vet bloavezh, e voe kemeret ar galloud gantañ.
E bried Maria Leszczyńska a c'hanas dek bugel, ha tri anezhe a varvas yaouankik :
Evel d'e dad-kozh Loeiz XIV e voe un toullad brav a serc'hed d'ar roue gall Loeiz XV, ha kalzik a vesterd. E beder serc'h kentañ e voe ar c'hoarezed de Nesle, peder c'hoar a oa merc'hed da Louis III de Mailly, markiz Nesle ha Mailly, priñs Orange. Sede anvioù e serc'hed :
Roll bannieloù Breizh

Setu listenn ar bannieloù a vez pe a veze implijet e Breizh. Ne reer ket ganto holl koulskoude ha lod anezho zo bet kinniget ha n'int ket implijet gant an ensavadurioù pe n'int ket ofisiel c'hoazh.
Ne reer ket kalz gant bannieloù Mikael Bodlore-Penlaez.
Nelly Blanchard

Nelly Blanchard, ganet d'an 3 Mae 1976, zo kelennerez-skol-veur brezhoneg e Skol-veur Breizh-Izel e Brest, goude bezañ bet studierez eno ivez. Kelennerez-enklaskerez eo war al lennegezh brezhonek hag ar brezhoneg. Savet he deus e galleg hag en alamaneg studiadennoù diwar-benn Barzaz Breiz, al lennegezh brezhonek poblek, diwar-benn an Nazied ha Breizh hag an deskadurezh er brezhonegva.
Mari Stuart

Mari Stuart (1542–1587) pe Mari Bro-Skos, pe Mari 1añ (Mary, Queen of Scots pe Mary I of Scotland e saozneg; Màiri I, Bànrigh na h-Alba e gouezeleg), rouanez Bro-Skos (1542-1567), a voe dibennet e Bro-Saoz.
Mari a oa merc'h da Jakez V, roue Bro-Skos. Mervel a reas hemañ diouzhtu goude he ganedigezh. Lakaet e voe da rouanez pa ne oa nemet 6 devezh.
Dimeziñ a reas dre deir gwech:
Sant-Nazer

Sant-Nazer a zo ur gêr hag ur porzh industriel a Vreizh, e lez hanternoz aber al Liger, e gevred ar vro hag e departamant al Liger-Atlantel. 69 993 annezad zo e 2015, trede brasañ unvez kêrel Breizh eo ivez gant 151 286 annezad e 2014.
Abalamour d'he bon splujerezioù e voe Sant-Nazer bombezet taer gant ar Gevredidi e-pad an Eil Brezel Bed, o tistrujañ al lodenn vrasañ eus ar gêr. Ar gêr diwezhañ en Europa dieubet diouzh an Nazied eo. Hiziv eo ur pol lestrsaverezh hag aernijerezh a-bouez. Savet en deus Chanterioù an Atlanteg, unan eus brasañ ar bed, listri veur evel an Normandie, ar France, ar Queen Mary 2 hag an Harmony of the Seas.
Dont a ra an anv eus Sant Nazer pe Nazarius, merzher e Milano, hag a vije bet degaset ur releg bennak anezhañ betek ar vro.
Hervez an istorour Alain Bouchart (XV kantved) eo di e oa aet ar roue mojennel Brutus Breizh da ziazezañ e vroad nevez.
1940:
1941:
1942:
1943:
1944-1945
Diazezet eo ekonomiezh ar gêr war e borzh : ezporzhiañ produioù oberiet met ivez ar servijoù. Ekonomiezh ar pesketa zo aet da get koulz lâret, ne chom nemet ul lestraz bihan.
Sed amañ ar greanterezhioù pennañ :
Unan eus div sez Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned ha Sant-Nazer an hini eo.
Marvet int e pad ar Brezel-bed kentañ, re an Tirlu e 1914, ar re all e 1918 .
Daou vilour bet ganet e Sant-Nazer a voe fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ :
An eil klub gwellañ e Breizh eo Sant-Nazer Rugbi Liger-Atlantel.
Gevellet eo ivez gant ur gumun vihan nes a-walc'h :
Kenlabour gant :
Caterina de' Medici

Caterina de' Medici (1519-1589) zo ur briñsez italian, ganet d'an 13 a viz Ebrel 1519 e Firenze, ha marvet d'ar 5 a viz Genver 1589 e kastell Blois, a zo anavezet en istor gall evel Catherine de Médicis.
Merc'h e oa da Lorenzo II de' Medici (1492-1519), dug Urbino, ha da Madeleine de la Tour d'Auvergne (1495-1519), kontez Aovergn.
Dimeziñ a reas e Marseille d'an 28 a viz Here 1533 gant Herri, Dug Orleañs a zeuas da vezañ Herri II, roue Bro-C'hall e 1547. Diwar-neuze e voe rouanez Bro-C'hall betek 1559.
Rejantez e voe ivez etre 1560 ha 1563 pa oa re yaouank he mab Charlez IX (1550-1574).
Klask a reas diskoulmoù d'ar brezelioù relijion etre ar Gatoliked hag ar Brotestanted a oa er Rouantelezh met diskoulm ebet ne gavas.
Caterina de' Medici he doe dek bugel, ha seizh a vevas betek erruout en o oad. He zri mab henañ a voe rouaned Bro-C'hall; div verc'h a euredas da rouaned, hag unan d'un dug.
Holl vugale Caterina a varvas a-raok dezhi, war-bouez Herri III, a varvas seizh miz war he lerc'h, ha Marc'harid, he devoa ur yec'hed mat.
Mary Robinson (barzhez)

Mary Robinson, ganet d'ar 27 a viz Du 1757 ha marvet d'ar 26 a viz Kerzu 1800, a oa un aktourez, romantourez ha barzhez saoz.
Ganet e oa Mary Darby e Bristol. He zad, John Darby, a oa kabiten a vor, ha Hester Says e oa anv-plac'h he mamm. Mont kuit a eure an tad da chom gant ur vaouez all pa oa Mary bihanik c'hoazh. Ret e voe da Hester Darby desevel pemp bugel hec'h-unan. Digeriñ a reas ur skol evit plac'hed ma voe desket Mary gant he mamm betek he 14 vloaz. Ar c'habiten Darby a lakaas serriñ ar skol, evel m'en devoa gwir hervez al lezenn saoz. D'ar poent-se e oa Mary en ur skol digoret gant ar skrivagnerez Hannah More, ha sachañ a reas evezh an aktour meur David Garrick.
Hester Derby a roas ton d'he merc'h da zimeziñ d'un alvokad, Thomas Robinson, a lavare bezañ bet un hêrezh. Mary avat ne felle ket dezhi, met menel a reas klañv, ha gwelout a reas Robinson oc'h ober war he zro ha war-dro he breur yaouankañ, ma kavas dezhi e tlee diskouez hec'h anaoudegezh vat, ha ne felle ket dezhi displijout d'he mamm a zalc'he warni. Dimeziñ a reas da 15 vloaz, ha dizoleiñ ne oa hêrezh ebet. Derc'hel a reas Robinson da vevañ evel a-raok, oc'h ober dle, o redek an douilhez, hep kuzhat e droioù. E-keit-se e kavas Mary Robinson unan bennak d'he sikour, Georgiana Cavendish, Dugez Devonshire, a baeas embann he levr barzhonegoù kentañ, Captivity.
Kregiñ a reas gant ar c'hoariva ma reas berzh dre ma oa kenedek ha donezonet. Dont a reas da vout serc'h da briñs Kembre, a renas evel George IV, ha goude d'ar politikour Charles James Fox, a-raok ober war-dro lennegezh ha barzhoniezh, ma voe lesanvet ar Sapfo saoz. Perdita a veze graet anezhi ivez abalamour m'he devoa c'hoariet Perdita er pezh The Winter's Tale, gant William Shakespeare. Evel ur Saozez all, Mary Wollstonecraft, e savas da zifenn mennozhioù Dispac'h gall 1789 ha gwirioù ar merc'hed.
Pell amzer ne voe ket taolet pled ouzh hec'h oberenn, ha ne veze skrivet nemet diwar-benn he buhez, he darempredoù gant gwazed ha maouezed, he dilhad, met adalek ar Patrom:Bloavezhioù 1990 e voe kaoz eus traoù all. Meur a vuhezskrid a voe savet neuze, unan dreist-holl, gant Paula Byrne hag anvet Perdita: The Literary, Theatrical, and Scandalous Life of Mary Robinson, a reas berzh ken-ha-ken, hag a voe anvet evit ar Richard & Judy Book Club.
(en)
Château des ducs de Bretagne

The Château des ducs de Bretagne (French pronunciation: [ʃato de dyk də bʁətaɲ], "Castle of the Dukes of Brittany") is a large castle located in the city of Nantes in the Loire-Atlantique département of France; it served as the centre of the historical province of Brittany until its separation in 1956. It is located on the right bank of the Loire, which formerly fed its ditches. It was the residence of the Dukes of Brittany between the 13th and 16th centuries, subsequently becoming the Breton residence of the French Monarchy.
The castle has been listed as a monument historique by the French Ministry of Culture since 1840. Today the castle houses the Nantes History Museum.
Starting in the 1990s, the town of Nantes undertook a massive programme of restoration and repairs to return the site to its former glory as an emblem of the history of Nantes and Brittany. Following 15 years of works and three years of closure to the public, it was reopened on 9 February 2007, and is now a popular tourist attraction.
The restored edifice now includes the new Nantes History Museum, installed in 32 of the castle rooms. The museum presents more than 850 objects of collection with the aid of multimedia devices. The castle and the museum try to offer a modern vision of the heritage by presenting the past, the present and the future of the city. Night-time illuminations at the castle further reinforce the revival of the site.
The 500-metre (1,600 ft) round walk on the fortified ramparts provides views not just of the castle buildings and courtyards but also of the town.
The exhibition ends with a vision of the city, a multimedia creation by a contemporary artist, occupying the entire area of the 32nd room. Pierrick Sorin is the first guest artist.
The night-lighting brings out the architectural complexity of the site within an urban context. The illumination was designed by Sylvie Sieg and Pierre Nègre of the Atelier Lumière and won the Light Originator Price of the Lumiville Trophy 2007.
On 12 October, after being asked by the Chinese regime not to use the words “Genghis Khan” and “Mongolia", Nantes History Museum stopped an exhibition project dedicated to the history of Genghis Khan and the Mongol Empire in partnership with a Chinese museum”. The director of the Nantes museum, Bertrand Guillet, says: “We made the decision to stop this production in the name of the human, scientific and ethical values that we defend in our institution”.
Pays de la Loire

Pays de la Loire (French pronunciation: [pe.i d(ə) la lwaʁ]; lit. 'Lands of the Loire') is one of the eighteen regions of France, located on the country's Atlantic coast. It was created in the 1950s to serve as a zone of influence for its capital and most populated city, Nantes, one of a handful of French "balancing metropolises" (métropoles d'équilibre). In 2020, Pays de la Loire had a population of 3,832,120.
Pays de la Loire is in western France, bordered by Brittany on the northwest, Normandy on the north, Centre-Val de Loire on the east, Nouvelle-Aquitaine on the south, and the Bay of Biscay of the North Atlantic Ocean on the southwest.
Pays de la Loire comprises five departments: Loire-Atlantique, Maine-et-Loire, Mayenne, Sarthe, Vendée.
Pays de la Loire is made up of the following historical provinces:
Thus the name of the region, chosen by the French central government, was not based on history, but a postwar creation of purely geographical reference: Pays ("lands") de la Loire ("of the Loire").
The Loire Valley, which is a UNESCO listed World Heritage Site since 2000, is located both in the administrative regions of Pays de la Loire and Centre-Val de Loire. The majority of the châteaux of the Loire Valley such as Montsoreau, Angers, Saumur or Brézé in Pays de la Loire are located in the Maine-et-Loire department, Pays de la Loire has numerous prominent monuments, such as the castles of Laval, and the Nantes Château des Ducs de Bretagne, the Royal Fontevraud Abbey (the widest monastic ensemble in Europe), and the old city of Le Mans. It also has many natural parks such as the Brière and the Marsh of Poitou.
Evolution of the population listed by departments:
A steep increase in the population was seen particularly as people migrated from all over France to the Loire region due to the rise of Nantes to prominence.
The gross domestic product (GDP) of the region was €119.1 billion in 2018, accounting for 5.1% of French economic output. GDP per capita adjusted for purchasing power was €28,200 or 94% of the EU27 average in the same year. The GDP per employee was 102% of the EU average.
The biggest city in Pays de la Loire is Nantes, which is the sixth most populated city in France with over 319,000 people (city proper) and a metropolitan population of almost 1,000,000.
Angers is another metropolis of the region. It has a metropolitan population of about 400,000 and is the third biggest job provider in north-western France, just behind Nantes and Rennes. Saint-Nazaire is a major harbour town downstream from Nantes on the mouth of the Loire river.
Le Mans is another city in Pays de la Loire. Situated in north-east Pays de la Loire, Le Mans area is home to over 300,000 (metropolitan population).
Alan, Count of Nantes (988–990)

Alan (sometimes Alan II of Brittany or Alan III of Nantes) (died 990) was the only known son of Guerech, Duke of Brittany, and Aremberg. With his mother he founded the castle of Ancenis around 987, according to the Chronicle of Nantes. In 988, he succeeded his father as Count of Nantes and perhaps nominal Duke of Brittany, after his father was murdered by Count Conan I of Rennes. The following two years were marked by endless warfare between Rennes and Nantes. In 990, Alan died, either of an illness or else killed by Conan, who took Nantes and had himself proclaimed Duke of Brittany by the bishop of Nantes, Orscand de Vannes.
Budic of Nantes

Budic of Nantes was Count of Nantes from 1005 to his death in 1038.
Budic was the son of Count Judicaël of Nantes, From 1005 to 1010, he ruled under the scrutiny of Walter II, Bishop of Nantes (1005-1041) who had been appointed by the Count of Rennes Geoffrey I of Brittany.
Budic took advantage of the Bishop's pilgrimage in the Holy Land around 1020 to seize the episcopal possession and destroy the prelate's castle. Back in Brittany, the Bishop asked for the Count of Renne's intervention while Budic asked for Count Fulk III of Anjou's assistance. This led to the loss of part of the lands held by the Counts of Nantes in the south of Loire, that is to say almost the whole Mauges, in 1025. The building of Clisson castle was the sign of the Count of Nantes' wish to stop the progression of the County of Anjou.
Around 1030, after a last conflict with Alan III, Budic sided with the Count of Rennes. On April 5, 1030 he subscribed to a charter by Alan III in favor of Mont Saint-Michel Abbey This crisis led to a decline of the County of Nantes' authority as it was at this time that the first castles were built in the peripheral parts of the pagus of Nantes: Châteaubriant, La Roche-Bernard, Machecoul.
Budic and his wife Hawise had three sons:
Alix, Duchess of Brittany

Alix (also Alis, Alice, and of Thouars; 1200 – 21 October 1221) was Duchess of Brittany from 1203 until her death. She was also Countess of Richmond in the peerage of England.
Alix was born in 1200. She was the daughter of Constance, Duchess of Brittany, and her co-ruler and third husband, Guy of Thouars. According to several French historians, Constance died after giving birth to Alix's sisters Catherine and Margaret. Alix's older half-brother was Arthur I, Duke of Brittany, and her half-sisters were Eleanor and Matilda of Brittany, the children of Constance by Geoffrey of England. Upon the death of Richard I of England, a power struggle commenced between her half-brother Arthur and John, King of England. At the Battle of Mirebeau in 1202, Arthur and Eleanor were captured. Arthur was imprisoned at the Château de Falaise and in 1203 disappeared. Eleanor was imprisoned at Corfe Castle.
The Breton barons recognized Alix as Duchess of Brittany after the presumed death of Arthur, instead of Eleanor. This was due to fears that John might claim to rule Brittany as regent for the imprisoned Eleanor. Alix's father became regent for Alix until 1206, when Philip II of France made himself the regent of the duchy in Alix's name. Philip II broke off the betrothal of Alix and the Breton prince Henry of Penthièvre, and turned to his French cousin Peter of Dreux, as Alix's husband. In 1208, John permitted Eleanor to style herself Duchess of Brittany and Countess of Richmond, but gave her no lands of Richmond Earldom. Peter married Alix on 27 January 1213, and paid homage to the French king for Brittany. In 1214 John recognized Alix as Duchess of Brittany, renouncing the claim of Eleanor.
In 1218 Peter and Alix were recognised by the English regent William Marshal, 1st Earl of Pembroke, as Earl and Countess of Richmond in place of Eleanor, who would never be released from imprisonment.
Alix died on 21 October 1221, without having exercised much control over her own inheritance. She was succeeded in the duchy by her son John I, but Peter remained the de facto ruler of Brittany as John I's regent until 1237.
Alix and Peter had:
Alix of Thouars is the heroine of the novel Le Poids d’une couronne (légende bretonne) (1867–1868) by Gabrielle d’Étampes and is mentioned in the novel Dans l’Ombre du Passé (2020) by Léa Chaillou, where it is revealed that the heroine is named after her.
Unification of Saint Martin

The unification of Saint Martin (Dutch: Eenwording van Sint Maarten; French: Unification de Saint-Martin) is the proposed unification of the small island of Saint Martin, located in the Caribbean Sea. Currently, it is divided into Sint Maarten (the southern portion of the island, one of the constituent countries within the Kingdom of the Netherlands) and the Collectivity of Saint Martin (the northern portion of the island, an integral part of France). The island has been divided since the signing of the Treaty of Concordia in 1648, which today remains as one of the oldest treaties still in effect.
The Treaty of Concordia allows freedom of movement between both parts of the island, which has promoted a common sentiment among the island's inhabitants, although this is also the reason why some see a formal unification as unnecessary. Other arguments against unification of the island are that neither France nor the Netherlands would allow it and that both sides would require full independence to achieve it.
On 31 August 1990, the "Unity Flag" of Saint Martin was adopted at the Preliminary Conference on National Symbols at the Philipsburg Jubilee Library, in Sint Maarten. This flag was created to represent the people of both halves of the island and the unification of the latter, and could be seen before officialization hoisted on some houses and sometimes by churches and religious groups in the island of Saint Martin. In August 2020, when restrictions and controls were added to the Saint Martin–Sint Maarten border to contain the COVID-19 pandemic, some protesters against these measures flew this flag with them. In September 2020, these restrictions were lifted, and people from both sides of the island started chanting "One island, one people, one destiny".
The Unity Flag was officially adopted by the authorities of both halves of the island in a ceremony held in Philipsburg, the capital of Sint Maarten, on 8 November 2022, in presence of the Prime Minister of Sint Maarten, Silveria Jacobs, and the President of the Territorial Council of Saint Martin, Louis Mussington. The flag is now raised every 11 November, on St. Martin's Day, on both halves of Saint Martin.
Notable supporters of the movement for uniting the island include Albert Fleming, former leader of the Collectivity of Saint Martin, who in 2014 stated his support for the unification of the island.
List of state leaders in the 15th century

This is a list of state leaders in the 15th century (1401–1500) AD, except for the leaders within the Holy Roman Empire, and the leaders within South Asia.
These polities are generally sovereign states, but excludes minor dependent territories, whose leaders can be found listed under territorial governors in the 15th century. For completeness, these lists can include colonies, protectorates, or other dependent territories that have since gained sovereignty.
Angola
Cameroon
São Tomé and Príncipe
Great Lakes area
Horn of Africa area
Egypt
Ifriqiya
Morocco
Mozambique
Zimbabwe
Benin
Burkina Faso
Cape Verde
Guinea-Bissau
Mali
Nigeria
Senegal
Mexico
Incas
Colombia
Kazakhstan
Russia
Tibet
Uzbekistan
China: Ming dynasty
Japan: Main
Japan: Ryukyu
Korea
Mongolia
Brunei
Cambodia
Indonesia
Laos
Malaysia: Peninsula
Myanmar / Burma
Philippines
Thailand
Vietnam
Oman
Turkey
Yemen
Scotland
England and Ireland
Ireland
Austria
Hungary
Poland
Kalmar Union
Southern Italy
Iberian Peninsula: Christian
Marca Hispanica
France
Low Countries
Chile: Easter Island
Tonga
United States: Hawaii
Joan of France, Duchess of Brittany

Joan of France or Joan of Valois (French: Jeanne; 24 January 1391 – 27 September 1433) was Duchess of Brittany by marriage to John V. She was a daughter of Charles VI of France and Isabeau of Bavaria. She ruled Brittany during the imprisonment of her spouse in 1420.
Joan married John V, Duke of Brittany, in 1396. Three years after the wedding, her spouse became duke and she duchess of Brittany.
As duchess, Joan is perhaps most known for her role during the conflict between John V and the Counts of Penthièvre. The Penthièvre branch had lost the Breton War of Succession in the 1340s. As a result, they lost the ducal title of Brittany to the Montforts. The conclusion to the conflict took many years to confirm until 1365 when the Treaty of Guérande was signed. Despite the military loss and the diplomatic treaty, the Counts of Penthièvre had not renounced their ducal claims to Brittany and continued to pursue them. In 1420, they invited John V to a festival held at Châtonceaux. He accepted the invitation, but when he arrived, he was captured and kept prisoner.
The Counts of Penthiève then spread rumours of his death, and moved him to a new prison each day. Joan of France called upon all the barons of Brittany to respond. They besieged all the castles of the Penthièvre family one by one. Joan ended the conflict by seizing the dowager countess of Penthièvre, Margaret of Clisson, and forcing her to have the duke freed.
Joan died in 1433, during her husband's reign.
A Book of Hours by the Bedford Master, Heures Lamoignon, was dedicated to her.
She had seven children:
Margaret of Brittany

Margaret of Brittany (in Breton: Marc'harid Breizh, in French: Marguerite de Bretagne) (c. 1443 – 25 September 1469) was the elder of the two daughters of Francis I, Duke of Brittany and duchess consort of Brittany.
Margaret was the elder of the two daughters of Francis I, Duke of Brittany (died 1450), by his second wife, Isabella of Scotland.
Since the Breton War of Succession, Brittany had been understood to operate according to the semi-Salic Law: women could only inherit if the male line had died out. As expected from the provision of the Treaty of Guérande, which ended the war, neither Margaret nor her younger sister Marie were recognized as heirs to the duchy. After her father's death, her uncle Peter II of Brittany succeeded as Duke of Brittany. He was also childless, and to avoid any subsequent dispute, he arranged the marriage of Margaret to his first cousin, Francis of Étampes, the second in the order of succession and the last male left of the Breton House of Montfort; also, he arranged the marriage of the younger sister Marie to John II, Viscount of Rohan, the most powerful noble in Brittany.
On 13 or 16 November 1455, Margaret was married to Francis of Étampes, at the Château de l'Hermine in Vannes. She became Duchess of Brittany upon his accession in 1458. Their only child John, Count of Montfort (29 June – 25 August 1463) died in infancy.
Margaret inherited The Hours of Isabella Stuart from her mother, and a depiction of Margaret kneeling before the Virgin and Child at a prayer desk, draped in fabric embroidered with the arms of Brittany, was added to the manuscript around the time of her marriage. It is now held in the collection at the FitzWilliam Museum.
Margaret died on 25 September 1469 at the Château de Nantes in Nantes. She was buried in the Nantes Cathedral, in the tomb constructed for her and her husband, and later his second wife, Margaret of Foix.
पालखी

पालखी म्हणजे एक जुने ऐतिहासिक वाहतुकीचे साधन आहे. ती म्हणजे लाकडापासून बनविलेला एक प्रकारचा आच्छादिलेला लहान कक्ष, ज्यात बसण्याची सोय असते. त्यास समोर व मागे जाड दांडा असतो. कक्षात माननीय वा आदरणीय व्यक्ती बसते. पालखी मग दोन वा जास्त व्यक्तिंद्वारे दांड्यास धरून उचलल्या जाते व इच्छित ठिकाणी नेली जाते.
राजांच्या काळात, ते पालखीतून प्रवास करीत असत. राजाची पालखी फारच सुशोभित रहात होती. हिरे माणिक मोती जडविलेल्या, सोन्याचे बाह्य आवरण असलेल्या पालख्या पूर्वी असत. त्यावर उत्तम कारागिरी केलेली असे. त्यास रेशमाचे गोंडे लावण्यात येत असत. पालखीतून जाणारा ईसम वा व्यक्ति बहुमानास/आदरास पात्र अशीच असे.
भारतीय परंपरेत विविध मंदिरांमध्ये देवतांचे पालखी उत्सव साजरे केले जातात. महाराष्ट्र राज्यामधील आषाढी पंढरपूर वारी, कोकणामधील होळी उत्सवातील पालखी नाचविणे अशा काही धार्मिक संकल्पना पालखीशी जोडलेल्या दिसून येतात.
शिमगोत्सव पालखी

शिमगोत्सव आणि त्यानिमित्ताने होणारा पालखी उत्सव ही होळी या सणाशी संबंधित धार्मिक तसेच सांस्कृतिक संकल्पना आहे. महाराष्ट्र राज्यातील कोकण प्रांतात या परंपरेचे विशेष महत्व मानले जाते.
ग्रामदेवतेची मूर्ती अथवा टाक पालखीत ठेवून ते शिमगा उत्सवाच्या काळात गावातील प्रत्येक घरात नेण्याची परंपरा आहे. यानिमित्ताने वर्षातून एकदा देव आपल्या घरी येतो आणि आशीर्वाद देतो असे याचे महत्व असल्याने या पालखी आगमनाविषयी भाविकांच्या मनात श्रद्धा दिसून येते. या पालखी उत्सवाशी संबंधित विधिविधाने आणि ती पार पाडण्याची जबाबदारी गावातील मंदिराचे गुरव आणि गावातील प्रतिष्ठित सदस्य पूर्ण करतात.
काही गावांमध्ये होळी पौर्णिमेच्या आधी पंधरा दिवस पालखी उत्सव सुरू होतो. फाग पंचमी या तिथीला गावातील पहिली होळी ग्रामदेवता मंदिरासमोर प्रज्वलित केली जाते. त्यानंतर ग्रामदेवता व तिच्या सहकारी देवता यांचे टाक अथवा मूर्ती पालखीमध्ये ठेवून सजविले जातात. त्यांना वस्त्रे, अलंकार घातले जातात. गाऱ्हाणे घालणे, धुपारती करणे असे पूजेचे उपचार संपन्न होतात. काही ठिकाणी होळी पौर्णिमेला होळी प्रज्वलित केली जाते व त्यानंतर पालखी सोहळा सुरू होतो. मंदिरातून पालखी आणून ती ज्या जागी पंधरा दिवस ठेवली जाते तिला सहाण किंवा होळीचा मांड असे म्हटले जाते. दररोज या ठिकाणाहून पालखी सकाळी निघते आणि गावातील विविध वाड्यांमध्ये असलेल्या घरोघरी जाते. प्रत्येक घरी देवीचे स्वागत केले जाते. तिची पूजा करून तिला नैवेद्य दाखविला जातो. देवीची ओटी भरली जाते. गावातील प्रथितयश किंवा मानकरी यांच्या घरापुढे पालखी नाचविली जाते. हा एक विशेष कौशल्याचा भाग मनाला जातो. देवीची पालखी आपल्या खांद्यावर वाहून सर्व ठिकाणी नेणे यामागे विशेष आस्था दिसून येते.
कुणी भक्त देवीला नवस बोलले असल्यास आणि तो पूर्ण झाला असल्यास त्याची पूर्तता या काळात केली जाते. काही समस्या असल्यास त्यासाठी देवीला कौल लावला जातो. या साऱ्याची पूर्तता शिमगा उत्सवात केली जाते. पालखी घरोघरी जाते त्यावेळी तिच्यासह गोमू, संकासुर, राधा अशी पात्रे सोबत करतात आणि पालखी घरापुढे गेल्यानंतर घरासमोर आपले खेळ सादर करतात. कोकणातील लोक परंपरेत या खेळांना महत्वाचे स्थान आहे. या कलाकारांना खेळ सादर केल्याबद्दल, पारंपरिक शिमगा गीते गीते गाऊन नृत्य केल्याबद्दल मानधन म्हणून धान्य अथवा पैसे दिले जातात. पालखी नाचविणे किंवा दोन सदस्यांनी पालखी डोक्यावर घेऊन ती सतत झुलवीत नाचत राहणे असेही सादरीकरण यावेळी केले जाते. ढोल, ताशा, हलगी याची साथ पालखी नाचविताना दिले जाते. दशावतारी खेळ हे शिमगा उत्सवाचे लोककलेतील महत्वाचे वैशिष्ट्य आहे. याच काळात कोकणात दशावतारी खेळांचे प्रयोग सादर केले जातात. दोन वेगवगेळ्या गावातील ग्रामदेवतांची भेट घडविणे यासाठी पालखी भेट केली जाते. या मिरवणुकीत ग्रामस्थ सहभागी होतात.
भूतानमधील रेल्वे वाहतूक

भूतानमध्ये रेल्वे वाहतूक नाही.
तथापि, भूतान आणि भारतानी भूतानला भारतीय रेल्वे जाळ्याशी जोडण्यासाठी सामंजस्य करार केला आहे. १५ जानेवारी २००५ रोजी, भूतानचे राजा आणि भारतीय पंतप्रधान यांनी रेल्वे जोडण्यांसाठी व्यवहार्यता अभ्यास करण्यास सहमती दर्शविली.
संभाव्य मार्ग : हसीमारा - फिएंटशोलिंग आणि पासाका कडे शाखा (१८ किमी); कोकराझार – गेलेफू (७० किमी); पथसला – नागलाम (४० किमी); रंगला – दररंगा – समद्रुपजोंगकर (६० किमी); आणि बनारहाट - समत्से. भूतानमधील रेल्वे १,६७६ मिमी रुंदीचे रुंदमापी असेल .
भारतीय विमानतळ प्राधिकरण

भारतीय विमानतळ प्राधिकरण(इंग्लिश- Airports Authority of India (AAI) (हिंदी- भारतीय विमानपत्तन प्राधिकरण) ही एक सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी असून तिचे काम विमानतळ (बांधणी आणि देखरेख) आणि हवाई वाहतूक नियंत्रण हे आहे.
भारतामधील रेल्वे वाहतूक

रेल्वे वाहतूक हा भारत देशामधील दळणवळणाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. प्रवासी तसेच मालवाहतूकीमध्ये देशात अग्रेसर असणारी भारतीय रेल्वे मंत्रालयाच्या अखत्यारीखालील भारतीय रेल्वे देशात रेल्वेसेवा पुरवण्यासाठी जबाबदार आहे. २०२० साली सुमारे ८०९ कोटी प्रवाशांनी भारतात रेल्वे प्रवास केला तसेच ह्याच काळात सुमारे १२१ कोटी टन मालवाहतूक रेल्वेद्वारे करण्यात आली. सद्य स्थितीमध्ये भारतामधील रेल्वे वाहतूक संपूर्णपणे भारत सरकारच्या नियंत्रणाखाली असून २०२० सालापासून काही प्रवासी व मालवाहतूक मार्गांचे खाजगीकरण करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
२०२० साली भारत देशामध्ये ६७,९५६ किमी लांबीचे लोहमार्गाचे जाळे होते. ह्या बाबतीत भारताचा जगभरात [[अमेरिका], रशिया व चीन खालोखाल चौथा क्रमांक लागतो. भारतामधील रेल्वे वाहतूक प्रामुख्याने ब्रॉड गेजवर केली जाते व एप्रिल २०२१ मध्ये ४५,८८१ किमी लांबीच्या लोहमार्गाचे विद्युतीकरण पूर्ण झाले आहे. भारतीय रेल्वेकडे आजच्या घडीला २,९३,०७७ मालवाहतूक करणाऱ्या वाघिणी, ७६,६०८ प्रवासी डबे तर १२,७२९ इंजिने आहेत.
भारतामधील ब्रिटिश राजवटीदरम्यान रेल्वे वाहतूक स्थपित करण्याचे प्रयत्न सुरू झाले. १८४५ साली मद्रास रेल्वे व ईस्ट इंडिया रेल्वे कंपनी तर १८४९ साली ग्रेट इंडियन पेनिनसुला रेलवे ह्या कंपन्यांची स्थापना करण्यात आली. १६ एप्रिल १८५३ रोजी मुंबई व ठाणे शहरांदरम्यान भारतामधील पहिलीवाहिली प्रवासी रेल्वेगाडी धावली. १४ डबे असलेल्या ह्या गाडीला ओढायला तीन कोळशाची इंजिने होती. १८५४ साली हा मार्ग कल्याणपर्यंत वाढवला गेला. ह्याच वर्षी हावडा ते हूगळी दरम्यान पूर्व भारतातील पहिली गाडी धावली. त्यानंतर ब्रिटिशांनी देशभर रेल्वेचे जाळे उभे केले व १९२५ साली व्हिक्टोरिया टर्मिनस ते कुर्ला दरम्यान देशातील विजेवर धावणारी पहिली रेल्वे सुरू झाली. १९४७ साली भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर भारतीय रेल्वे अनेक क्षेत्रांमध्ये विभागण्यात आली. १९६९ साली पहिली राजधानी एक्सप्रेस तर १९८८ साली पहिली शताब्दी एक्सप्रेस चालू झाली. २०१९ साली संपूर्णपणे भारतीय बनावटीची वंदे भारत एक्सप्रेस धावू लागली.
आजच्या घडीला भारतामध्ये अनेक प्रकारच्या प्रवासी रेल्वे गाड्या चालवल्या जातात.
भारतामधील बहुतांशी मेट्रो गाड्या प्रमाण गेजवर धावतात. आजच्या घडीला १३ शहरांमध्ये मेट्रो सेवा कार्यरत आहेत तर अनेक शहरांमध्ये मेट्रोचे नवे मार्ग उभारले जात आहेत.
मुंबई, दिल्ली, चेन्नई, कोलकाता इत्यादी भारताच्या अनेक मोठ्या शहरांमध्ये उपनगरी रेल्वेसेवा मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते. ह्या उपनगरी गाड्या भारतीय रेल्वे चालवत असून बहुतेक सर्व गाड्या इंजिनरहित विद्युत रेल्वे स्वरूपाच्या आहेत.
लोहमार्ग

लोहमार्ग हा एक प्रकारचा वाहतुकीचा मार्ग असून त्यावर आगगाडीद्वारे वाहतूक केली जाते. आगगाडी ज्या लोखंडी पट्ट्यांवरून धावते त्यांना रूळ असे म्हणतात. हा मार्ग लोहाचा म्हणजेच लोखंडाचा असून त्यात २ रूळ असतात. दोन रूळांमधील अंतराला रेल्वे गेज असे म्हणतात.
रेल्वे वाहतूक हे प्रवासी व माल वाहतुकीचे एक साधन आहे. ही वाहतूक रेल्वे ह्या वाहनाद्वारे विशेषतः तयार केलेल्या रुळांवरून केली जाते. रेल्वेचे दोन भाग आहेत : सामान अथवा प्रवाशांसाठी वाघिणी अथवा डबे व हे वाहून नेण्यासाठी इंजिन. इंजिन कोळसा, डिझेल इत्यादी इंधने वापरून चालवतात, तसेच विद्युतशक्तीचा देखील ह्यासाठी वापर केला जातो. गुळगुळीत रूळ वापरल्यामुळे रस्ता वाहतुकीपेक्षा रेल्वे वाहतुकीमध्ये कमी घर्षण विरोध असतो.
जगातील सर्वात पहिल्या रेल्वे वाहतुकीचे पुरावे इ.स. पूर्व सहाव्या शतकात ग्रीसमध्ये सापडतात. तेव्हा वाहनासाठी इंजिनाऐवजी माणसांचा वापर केला जात असे. सोळाव्या शतकामध्ये युरोपातील अनेक कोळसा खाणींमध्ये नॅरो गेज रेल्वे वापरात होत्या ज्यांना वाहून नेण्यासाठी मनुष्य किंवा जनावरांचा उपयोग केला जायचा. ह्या रेल्वेमार्गांसाठी लाकडी रूळ वापरले जायचे.
अठराव्या शतकात युनायटेड किंग्डममध्ये वाफेच्या इंजिनाचा शोध लावला गेला व त्यानंतरच्या काळात मोठी रेल्वे क्रांती घडून आली ज्याचे औद्योगिक क्रांतीमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान होते. रेल्वे वाहतुकीमुळे सामानाचे दळणवळण स्वस्त, जलदगतीने व सुलभ करणे शक्य झाले. १८३० साली जगातील सर्वात पहिली आंतरशहरी रेल्वे मँचेस्टर व लिव्हरपूल ह्या शहरांदरम्यान धावली. ह्यासाठी वापरला गेलेला रुळांचा गेज (दोन रुळांमधील अंतर) नंतर जगभर मापदंड म्हणून (स्टँडर्ड गेज: १,४३५ मिमी) वापरला जाऊ लागला.
रेल्वे वाहतुकीसाठी प्रत्येक देशामध्ये रेल्वे कंपनी जबाबदार असते. काही देशांमध्ये ह्या कंपन्या सरकारी तर इतर ठिकाणी खाजगी आहेत. अनेक देशांमध्ये (उदा. जपान) एकापेक्षा अधिक रेल्वेकंपन्या कार्यरत आहेत. भारतात रेल्वेवाहतुकीची जवळजवळ संपूर्ण मक्तेदारी भारतीय रेल्वे ह्या सरकारी कंपनीकडे आहे.
नवनवीन तंत्रज्ञान व संशोधनामुळे सध्या जगात अवजड व अक्षम वाफेच्या इंजिनांचा वापर जवळजवळ पूर्णपणे संपुष्टात आला आहे. आजची रेल्वे इंजिने मुख्यतः डिझेल अथवा विद्युत ऊर्जेवर चालतात. २०१८ साली पर्यंत जगातील २६ टक्के रेल्वे मार्गांचे विद्युतीकरण पूर्ण झाले आहे.
काळानुसार रेल्वेंचा वेग वाढत गेला आहे. सध्या अनेक देशांमध्ये द्रुतगतीने जाणाऱ्या रेल्वे आहेत (उदा. जपानमधील शिंकान्सेन व जर्मनीमधील इंटरसिटी एक्सप्रेस). ह्या द्रुतगती रेल्वेंसाठी वेगळे लोहमार्ग राखून ठेवलेले असतात.
विद्युतीकृत लोहमार्ग / अविद्युतीकृत लोहमार्ग.
एकेरी लोहमार्ग, दुहेरी लोहमार्ग, तिहेरी लोहमार्ग इत्यादी.
लोहमार्ग सुरक्षित ठेवण्यासाठी गँगमन नेमलेले असतात.
लोहमार्ग मापी (रेल्वे गेज) म्हणजे हे लोहमार्गाच्या दोन रुळांमधील अंतर होय. रेल्वेची इंजिने व डबे केवळ त्यांच्या चाकांमधील अंतरानुसार ठराविक गेजच्या मार्गावरूनच धावू शकतात.
भारतीय रेल्वेने हाती घेतलेल्या गेज समानीकरण प्रकल्पाअंतर्गत देशामधील काही ऐतिहासिक गाड्या वगळता इतर सर्व गेजांचे रूपांतर ब्रॉड गेजमध्ये करण्यात येत आहे. आज २०२० साली देशातील ९४% रूळ ब्रॉडगेज आहेत. नॅरो गेज व मीटर गेज हे दोन्ही रेल्वेगेज कमी होत चालले आहे.
८७ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन

२०१४ चेेअखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन सासवड येेेथे पार पडले. आचार्य अत्रे विकास प्रतिष्ठान व महाराष्ट्र साहित्य परिषद शाखा सासवड यांच्या वतीने आयोजित करण्यात आले होते. संमेलनाध्यक्ष प्रा फ. मु. शिंदे होते. उद्घाटक शरद पवार होते. स्वागताध्यक्ष विजय कोलते होते निमंत्रक रावसाहेब पवार होते. संमेलन संयोजन समिती अकरा जणांची होती. राज्य प्रसिद्धी समितीचे अध्यक्ष दशरथ यादव होते. तीन दिवसांत संमेलनासाठी तीन लाखाहून अधिक लोक सहभागी झाले होते. सासवडच्या पालखी तळावर संमेलन झाले .
बेडकिहाळ गाव

बेडकिहाळ हे भारताच्या दक्षिणेकडील कर्नाटक राज्यातील एक गाव आहे. हे कर्नाटकातील बेळगाव जिल्ह्यातील चिकोडी तालुक्यात आहे. बेडकिहाळ हे दरवर्षी दसऱ्यात साजरा होणाऱ्या "श्री सिद्धेश्वर महोत्सवासाठी" प्रसिद्ध आहे. दसरा उत्सवात मुख्य आकर्षण म्हणजे श्री सिद्धेश्वराची पालखी मिरवणूक. ही पालखी दसऱ्याच्या दिवशी दुपारी श्री सिद्धेश्वर मंदिरातून सुरू होते आणि तेथून ग्राम यात्रेमधून निघते आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी पालखी मंदिरात पोहोचते. "सिद्धेश्वरा कुस्ती मैदानावर "कबड्डी, मॅरेथॉन, व्हॉली बॉल, रांगोली, कुस्ती यासारखे अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात ज्यात कार्तिक काटे, बाला रफिक शाईक, नितीन मदने, माऊली जमदाडे आणि अनेक भारतीय कुस्तीगीर सहभागी झाले आहेत. गेल्या वर्षी बेडकिहाळच्या कुस्तीच्या वैभवात भर टाकण्यासाठी येथील कुस्तीमध्ये दोन रशियन कुस्तीगीरही सहभागी झाले होते. घटस्थापना सुरू होताच संपूर्ण गाव सुंदर दिवे लावून सुशोभित केले जाते ज्यामुळे प्रत्येक व्यक्ती मंत्रमुग्ध . रात्रीच्या वेळी गावाचे दृश्य सुंदर दिसते.
भारतीय २००१ च्या जनगणनेनुसार बेडकीहाळची एकूण लोकसंख्या ९५६० इतकी होती. ज्यामध्ये ४९६५ पुरुष आणि ४५९५ स्त्रिया आहेत.
रुग्णालये- अरिहंत मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल (डॉ. मयूर एनएस)