Хэвлэлийн хүрээлэн

Хэвлэлийн Хүрээлэн нь Монгол, Данийн засгийн газрын хэлэлцээрийн дагуу, Данийн Олон Улсын Хөгжлийн Агентлагийн буцалтгүй тусламжаар Монгол улсад хараат бус бие даасан хэвлэл мэдээллийг дэмжин хөгжүүлэх зорилготой "Чөлөөт хэвлэл" төслийн хүрээнд 1995 онд анх байгуулагдсан юм. Барууны сэтгүүл зүй буюу хариуцлагатай сэтгүүл зүйг Монгол улсад хөгжүүлэхийг зорьдог байгууллагын нэг юм. 1995 оны дөрөвдүгээр сард Монголын хэвлэлийн хүрээлэн, Сонины хэвлэх үйлдвэрийн барилгыг улсын комисс хүлээн авав. Зургадугаар сард ДАНИДА-гийн нэрийн өмнөөс төслийг Монголд хэрэгжүүлэгч байгууллагаар Данийн Сэтгүүл зүйн сургууль ажиллаж эхэлжээ.
Хэвлэлийн Хүрээлэнгийн гүйцэтгэх захирлаар 2003 оноос хойш сэтгүүл зүйн магистр, хэвлэл мэдээлэл, мэдээллийн харилцааны шинжлэх ухааны доктор Мягмарын Мөнхмандах ажиллаж байна.
Хэвлэл мэдээллийн ажилтан, сэтгүүлчдийг богино хугацааны мэргэшүүлэх сургалтад хамруулж орчин цагийн сэтгүүл зүйн ойлголт мэдлэг, ур чадварыг нь нэмэгдүүлж Монгол улсад чанартай, хариуцлагатай сэтгүүл зүйг хөгжүүлэх, улмаар ардчиллыг бэхжүүлэх үндсэн зорилготой.
Хэвлэлийн хүрээлэнгийн сэтгүүл зүйн урт хугацааны сургалт
Богино хугацааны сургалт
Монголын Хэвлэлийн Хүрээлэнгийн Сургалтын алба нь сургалтын өвөрмөц технологи буюу дадлага давамгайлсан аргаар орчин цагийн сэтгүүл зүйн онол, дадлыг эзэмшсэн сэтгүүлч бэлтгэдэг. Сургалтын алба нь 1996 оноос “Чөлөөт хэвлэл” төслийн хүрээнд анхны элсэлтээ авч Сэтгүүл зүйн дээд курсээр тогтмол үйл ажиллагаагаа эхэлсэн. СЗДК нь хэвлэл мэдээллийн байгууллагад ажиллаж буй идэвхтэн бичигчид, өөр мэргэжлээр бакалаврын зэрэг эзэмшсэн хүмүүст сэтгүүл зүйн мэргэжил олгох зургаан сарын сургалт юм.
Хэвлэл мэдээллийн байгууллагад зарим ажилтнуудын хүсэлтээр 2003 оноос Сэтгүүл зүйн ерөнхий болон мэргэшүүлэх сэдвийн online курсийг явуулж эхэлсэн. Эчнээ дээд курст суралцагсад долоо хоногийн нэг өдөр буюу Баасан гариг бүр танхимын сургалттай, бусад үед гэрийн даалгавар, бие даалт хийдэг тул ажлаасаа хөндийрөлгүй өөрийн сонгосон сэдвээр онолын мэдлэг эзэмшиж, дадлагажна.
Төр засаг, бизнес, иргэний нийгэм, олон улсын аль ч байгууллагын баг, хамт олны өөрсдийнх нь эрэлт хэрэгцээ, шаардлагад тулгуурласан сэдэв, хөтөлбөрөөр байгууллага, хувь хүний имиж бүрдүүлэх, хэвлэл мэдээллийг зөв ойлгож, ашиглах зэрэг чиглэлээр мэргэшүүлнэ.
Хэвлэл, мэдээллийн байгууллагын баг, хамт олныг өөрсдийнх нь эрэлт хэрэгцээ, шаардлагад тулгуурласан тодорхой сэдэв, хөтөлбөрөөр мэргэшүүлж чадваржуулна.
Санал болгох сургалтын сэдвүүд:
Сэтгүүл зүйн богино хугацааны сургалтыг тогтмол явуулж ирсэн. Үүнд: Редакцийн болоод хөтөлбөрийн сургалтууд багтана.
Редакцийн сургалт: Хэвлэл, мэдээллийн байгууллагын баг, хамт олныг өөрсдийнх нь эрэлт хэрэгцээ, шаардлагад тулгуурласан тодорхой сэдэв, хөтөлбөрөөр мэргэшүүлж чадваржуулах сургалт зохион байгуулдаг.
Захиалгат болон төсөл хөтөлбөрийн сургалт: Хэвлэл, мэдээллийн байгууллагын баг, хамт олон, сэтгүүлчдийн хэвлэл мэдээллийн агуулгын судалгааны хүрээнд чадавхжуулах шаардлагатай сэдэв, үзэл баримтлалын хүрээнд сургалт зохион байгуулж байна.
Монголын Хэвлэлийн хүрээлэн нь сэтгүүл зүйн сургалтаас гадна судалгааг хийж ирсэн юм. Үүнд:
Монголын хэвлэл мэдээллийн мониторинг судалгааг 1999 оноос эхлэн хэрэгжүүлж ирсэн. "Монголын хэвлэл мэдээлэл-Өнөөдөр" судалгааны ерөнхий агуулга:
Нийслэлийн 500 гаруй өрхөөс анкетаар авдаг байсан энэхүү судалгаа нь уламжлалт болон цахим хэвлэлийн нийтлэл, нэвтрүүлгийн рейтингийг сар тутам тодорхойлж харуулах зорилготой байв. Тухайлбал, аль телевизийн, ямар нэвтрүүлгийг 7 хоногт хамгийн их үзэв, тэдгээр үзэгчдийн нас, хүйс, нэвтрүүлэг үздэг цаг зэргийг телевиз тус бүрээр гаргадаг. 2003 оноос сар тутам, 2014 оноос жилд нэг удаа хийх болсон энэхүү судалгааг “Монголын хэвлэл мэдээлэл – Өнөөдөр” судалгаанд нэгтгэсэн болно. Судлаачдын хувьд энэхүү бие даасан судалгааны 106 цувралыг тус хүрээлэнгийн Номын санд ашиглах боломжтой.
Сонины нийтлэл ба олон нийтийн санаа бодол, хэвлэл мэдээллийн хариуцлага ба сэтгүүлзүйн хэм хэмжээ, хэвлэл мэдээллийн хөгжлийн шалгуур үзүүлэлтийг хэмжих хэвлэл мэдээллийн эзэмшлийн мониторинг, сэтгүүлчдийн хөдөлмөрийн нөхцөл байдал зэрэг хэвлэл мэдээллийн салбарын орчин нөхцөл байдал, үнэлэмжийг тодруулсан судалгаанууд багтана.
Хэвлэл мэдээллийн өдөр тутмын нийтлэлийн бодлого, агуулгад дүн шинжилгээ хийхэд чиглэсэн агуулгын судалгаа нь өргөн цар хүрээтэй юм. Тус хүрээлэн нь төсөл, хөтөлбөрийнхөө хүрээнд тодорхой байгууллага, хэвлэл мэдээллийн байгууллагын хүсэлтээр энэ төрлийн судалгааг явуулдаг. Сүүлийн үеийн зарим судалгаанд “МҮОНРТ-ийн шилжилтийн хөтөлбөрийн бүтэц, мэдээ, хөтөлбөрийн агуулгын хяналт-1,2,3”, “Хүүхдийн эрхийг хамгаалах талаархи хэвлэл мэдээллийн хяналт”, “УИХ-ын сонгуулийн сурталчилгааны мониторинг”, “Нийтлэг ёс зүйн алдааны талаархи хэвлэл мэдээллийн судалгаа”, “судалгаа эрэн сурвалжлах сэтгүүлзүйн агуулгын талаар ” зэрэг багтаж байна.
Монголын хэвлэл мэдээлэл олон нийтийн хүлээлтийг хэрхэн хангаж буйг тандах зорилго бүхий судалгаанууд нь хэвлэл мэдээллийн нийгэмд гүйцэтгэж буй үүрэг, мэргэжлийн ажлынх нь чанарын үнэлэмж болдог. 2015 онд явуулсан судалгаагаар судалгаанд оролцогсдын 57 хувь нь Хэвлэл мэдээллийн байгууллага, сэтгүүлчид ёс зүйтэй ажиллаж чадаж байна гэж үнэлсэн бол 2017 онд энэ үнэлгээ 8 хувиар буурсан байх жишээтэй. Түүнчлэн 2019 онд ахлах ангийн хүүхдүүдийн дунд хийсэн судалгаагаар өсвөр үеийнхний 40 орчим хувь нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гарсан мэдээ, мэдээлэлд шүүмжлэлттэй ханддаг болсныг харуулсан байна.
Хэвлэлийн мэдээллийн байгууллага, сэтгүүл зүйн чанар, шаардлага болоод тусгаж буй сэдвийн хүрээнд хараат бус, мэргэжлийн судлаач мэргэжилтнүүдээс сэтгүүл зүйн зөвлөмж авах боломжтой.
Байгууллага, хувь хүн, хэн ч байсан өөрт тулгамдсан асуудлаар хэвлэлийн хурал зарлах боломжтой.
Мэргэшүүлэх клуб
Хэвлэлийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн багш, судлаачид "Сэтгүүлч" сэтгүүлийг сэтгүүлч, сэтгүүл зүйн багш нарт, судлаачдад зориулж эрхлэн гаргадаг. 2013 онд Үндэсний сэтгүүл зүйн 100 жилийн ойд зориулсан тусгай дугаар гаргав.
Хэвлэлийн хүрээлэнгийн Сэтгүүл зүйн дээд курсийн суралцагчид "Нэг зуун ная" сониныг сургалтын төгсгөл тайлан болгож гаргадаг.
Хэвлэлийн хүрээлэн албан ёсны вэб сэйт