davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
빈 지하철

빈 지하철(독일어: U-Bahn Wien)은 오스트리아의 수도 빈을 주행하는 지하철이다. 5개 노선망은 83.1km(51.6마일)의 경로로 구성되어 있으며 109개의 역을 서비스한다. 2019년에는 4억 5980만명의 승객이 빈 지하철을 이용했다.
현대의 빈 지하철은 1976년 5월 8일에 시작된 시험 운영 이후 1978년 2월 25일에 개통되었다. U4와 U6으로 지정된 두 노선의 일부는 슈타트반(Stadtbahn, "도시 철도") 시스템으로 거슬러 올라간다. U2 및 U6 노선의 일부는 이전 트램 노선을 수용하기 위해 건설된 지하철 터널로 시작되었다. U1과 U3만이 완전히 새로운 지하철 노선으로 건설되었다.
노선은 숫자와 접두사 "U"(U-Bahn의 경우)로 지정되며 역 표지판 및 관련 문헌에서 색상으로 식별된다. 다섯 노선이 있다. (U1, U2, U3, U4 및 U6) 1960년대 후반부터 U5 노선에 대한 수많은 제안이 있었지만 이 모든 프로젝트는 2014년 초 새로운 U5 건설이 발표될 때까지 보류되었다. 역은 종종 거리, 공공 장소 또는 지역의 이름을 따서 명명되며, 일부 특별한 경우에는 역이나 그 근처의 눈에 띄는 건물 뒤에 있다. 그러나 위너 리니엔(Wiener Linien)의 정책에 따르면 역 이름을 건물 이름으로 짓는 것을 선호하지 않는다.
네트워크 티켓팅은 트램 및 버스를 포함한 비엔나의 다른 대중 교통 수단과 함께 VOR(Verkehrsverbund Ost-Region)에 통합되어 있다. 지역 티켓은 S반 교외 철도 서비스 및 기타 열차 서비스에 유효하지만 이는 국영 철도 운영사인 ÖBB에서 운영한다. 비엔나 공항 노선이나 도시 공항 열차 급행 열차에서 운행하는 버스 서비스에는 티켓이 유효하지 않다.
독일의 대중교통

독일의 대중교통은 크게 4가지 버스(Bus), 지하철(U-Bahn) + 광역전철(S-Bahn), 전차(Straßenbahn), 택시(Taxi)로 분류 할 수 있다.
독일 버스는 보통 1대의 차량으로 이루어져 있으나 경우에 따라서는(대도시, 인구밀집지역 등) 2대의 차량이 연결되어 있는 버스가 운행되기도 한다. 2층 버스도 존재한다. 다른 국가 버스와 구별되는 독일 버스의 특징은 안전함에 있다. 많은 버스들이 독일의 벤츠 메르세데스 사의 고급 차량을 사용한다. 게다가 버스 기사들은 승객의 안전을 위한 운전법을 따로 교육을 받는다.
요금체계는 기본적으로 구간제를 실시하고 있다. 최저요금은 도시마다 다른데 대체적으로 1.5~2 유로 정도이다. (정기권도 존재한다. 아래 설명 참조)
독일의 지하철은 잘 정비된 편이고(다른 나라에 비해 평균적으로), 좌석 차지 비율(앉을 수 있는 자리)이 높으며, 연착 안 되는 날이 없다. 다만 단점은 노선도 체계가 어렵고 복잡하다. 복잡한 이유의 예를 들면 일반적인 각 나라의 지하철은 한 정거장에서는 대부분 한 노선만 지나가며, 환승역의 경우에도 각각 타는 위치가 다르다. 반면 독일의 지하철은 출발점, 종착점이 같은 노선이 많아서 한 정거장에 다른 노선이 같이 지나간다. 따라서 독일에서 지하철을 탈 경우에는 반드시 그 지하철의 번호를 확인하고 승차해야 한다. 게다가 노선도가 광역 전철 노선도와도 겹쳐져 있어서 노선의 전체적인 파악이 쉽지 않다.
전차는 조선의 일제 강점기 때 존재했던 전차의 개념과 유사하다. 유럽 전 지역에서 흔히 볼 수 있듯이 독일에도 존재한다. 정체가 없고, 지하철과 달리 계속해서 도로 위를 달려서 보다 쾌적하게 이동 할 수 있다는 장점이 있다. 하지만 이런 전차는 인구 밀도가 낮거나, 인구 자체가 적은 소도시에서만 운행된다.
독일의 택시는 거의 대부분 한국에서의 콜택시 개념으로 운행된다(필요한 경우 특별한 날짜, 시간에 예약도 가능하다.). 기본 요금과 거리에 따른 추가 요금이 매우 비싸다. 이 때문에 독일에서는 택시 이용이 극히 드문 편이다. 한 가지 더 특이한 점은 짐을 옮길 경우에는 택시기사가 옮겨주는데 이에 대해 팁을 지급해야 한다. 보통 택시요금의 10%를 팁으로 지급한다.
택시를 제외한 나머지 교통수단들은 단일 승차권으로 이용 가능하다. 버스의 경우는 기사에게 직접구입 해야하고, 지하철, 전철, 전차는 자동매표기나 매표창구에서 구입해야한다. 승객이 이 단일 승차권을 버스는 버스 내의 기계에, 지하철, 전철, 전차는 역 내의 기계에 집어 넣으면 장소,날짜,시각이 찍힌다. 이 날짜와 시각으로부터 2시간이 단일 승차권의 유효기간이다. 이 승차권은 불시에 검사를 하므로 항상 잘 보관해야 한다. 한편, 독일에서는 대중교통 요금이 비싸기 때문에 저렴한가격,편의성을 위해서 대중교통 정기권을 발행한다. 정기권의 종류는 다양하지만 대표적인 네 가지 정기권을 보면 4er-ticket, 9Uhr-ticket, 7Tage-ticket, Monats-ticket이 있다.
독일은 각 주(지역)마다 대중교통 운영 방식이 조금씩 차이가 있다. 위 글은 독일 전체의 일반적인 대중교통 운영 체계이고, 각 도시마다 여행안내센터가 있으므로 그 곳에서 직접 문의하면 그 지역의 대중교통 체계를 좀 더 자세하고 정확히 알 수 있다.
정한 (가수)

정한(본명: 윤정한, 한국 한자: 尹淨漢, 1995년 10월 4일 ~ )은 대한민국의 보이 그룹 세븐틴의 서브보컬을 맡고 있다 세상 존나 귀엽다
정한은 1995년 10월 4일 대한민국 서울특별시 강북구 미아동에서 1남 1녀 중 첫째로 태어났으며, 11살부터 경기도 화성시 향남읍에서 자랐다.
2013년 지하철역에서 플레디스 엔터테인먼트 관계자에 캐스팅을 받아 플레디스에 입사했다.
2년간에 연습생 생활을 한 뒤 2015년에 세븐틴으로 데뷔했다.
정한은 2024년 9월 26일 군에 입대했으며, 사회복무요원으로 대체복무를 하고 있다.
2026년 6월 25일 전역한다
도쿄 지하철 사린 사건

도쿄 지하철 사린 사건(東京地下鉄サリン事件 도쿄치카테쓰사린지켄), 통칭 지하철 사린 사건(일본어: 地下鉄サリン事件 지카테쓰사린지켄)은 1995년 3월 20일에 도쿄도에서 발생한 동시다발 테러 사건으로 경찰청의 정식 명칭은 지하철역 구내 독극물 사용 다수 살인 사건(지하철역 구내 독물 사용 다수 살인 사건)이다. 일본 국외에서는 "Tokyo Sarin Attack"이라고 불리기도 하며 세계에서 보기 드문 대도시권에서 화학무기를 이용한 무차별 테러 사건이었다.
종교 단체인 옴진리교에 의한 제도고속도교통영단(현재의 도쿄 지하철) 소속 지하철 차량 내에 신경 가스인 사린이 살포되어 승객과 승무원, 역무원, 또는 피해자의 구조에 임한 사람들이 사망하고 이를 포함한 다수의 피해자가 발생했다.
1995년 당시로서는 평시 대도시에서 무차별하게 화학무기가 사용된 세계적으로도 유례가 없는 테러리즘이었기 때문에 세계적으로 큰 충격을 주었고 이에 마이니치 신문에서는 사카모토 쓰쓰미 변호사 일가족 살해 사건, 마쓰모토 사린 사건과 함께 「옴(진리교) 3대 사건」이라고 표현되고 있으며 사상자 수로 보면 2023년 현재까지도 일본 최악의 대량 살인 사건으로 기록되어 있다.
1995년 3월 20일 오전 8시경, 도쿄도 내의 제도고속도교통영단(지금의 도쿄 지하철) 도쿄 메트로 마루노우치선, 도쿄 메트로 히비야선에서 각 2편성, 도쿄 메트로 지요다선에서 1편성, 총 5편성의 지하철 차내에서 화학무기로써 사용되는 신경가스 사린이 살포되어 승객과 승무원 등 13명이 사망, 5,510명이 중경상을 입었다. 또 동일본여객철도 담당역사에서도 사린이 들어와 역무원이 사린 가스에 중독되는 등 큰 피해가 있었다. 일본에서는 당시 전후 최대급의 무차별 살인 행위인 것뿐만 아니라, 마쓰모토 사린 사건에 이은 대도시에서 일반 시민을 대상으로 한 화학병기가 사용된 역사상 최초의 테러 사건으로서 전 세계에 충격을 주었다. 더불어 이 사건은 일본의 안전 불감증이 아직도 심각함을 잘 보여주는 사건이었다.
사건 직후 이 5편성 이외에도 수십 편성에서 사건이 발생했다는 정보도 있었지만, 오보로 밝혀졌으며, 5편성 이외에서의 다른 편성에서 발생은 없었다(많은 수의 역에 구호소가 설치된 것은 사실이다).
유기인 계 중독의 해독제인 프랄리독심요오드화메틸(Pralidoxime Iodide Methyl, PAM)은 당시 다수의 병원에서 대량으로 재고가 있던 종류의 약제가 아니었고(주로 농약 중독 용으로 쓰이던 약이었다), 피해가 사린으로 인한 것이라고 판명되자마자 순식간에 전부 사용되어 버렸다. 그리고 전국의 병원에 소집령이 내려졌다. 특히 도카이도 신칸센 선로 변 땅에서는 각 병원의 사용자가 가장 가까운 역까지 사용자가 도쿄행 고다마에 탑승해 각 역에서 받는다는 작전이 전개되었다. 이것이 닿지 않았다면 사망자는 600여 명이 더 늘었을 거라고 한다.
영단 지하철은 사린 살포라는 것이 밝혀질 때까지는 가스미가세키역 등의 문제가 큰 역을 무정차 통과 운행했으나, 이후로는 종일 운행을 중지하고, 히비야선은 다음날까지 연장했다. 그 후에도 가스미가세키역 등의 4개 역은 일주일 가까이 폐쇄되어 무정차 통과 운행을 하였다.
사건으로부터 이틀 후인 3월 22일 일본의 경시청은 신흥 종교단체 옴진리교에 대한 강제 수사를 실행, 이 사건에 개입되었다고 판단되어, 체포된 교단의 간부급 신자 하야시 이쿠오의 자백으로 전모가 밝혀졌다. 도쿄 지방법원은 주범인 교주 아사하라 쇼코(본명 마쓰모토 지즈오)를 시작으로 하야시 이쿠오를 제외한 범인 전원에게 사형을 선고했다. 다만 고등재판소에서는 무기징역 판결도 다수 나왔다.
2012년, 이 사건에 관여한 다카하시 가쓰야(高橋克也)·기쿠치 나오코(菊地直子)등 두 명의 용의자 중 기쿠치는 6월 3일에 가나가와현 사가미하라시에서 체포되었고, 다카하시가 6월 15일 도쿄의 한 만화카페에서 붙잡히면서 모든 용의자가 검거되었다. 훗날 무라카미 하루키는 이 사건을 바탕으로 피해자와의 인터뷰를 묶어 "언더그라운드"를 집필하였다.
메구로 공증인사무소 사무장 납치 감금 치사 사건, 사카모토 쓰쓰미 변호사 일가족 살해 사건 등에 대한 경찰의 의혹이 증폭되어 옴진리교에 대한 강제 수사가 있을 것을 예상한 교주 아사하라 쇼코는, 강제수사 직전에 대규모 테러 사건을 일으키면 경찰의 수사망에서 멀어질 수 있다고 생각해 아침 출근 시간대에 혼잡한 지하철 내에서 사린을 살포할 것을 신자들에게 명령했다. 따라서 가스미가세키나 의사당·나가타초(永田町)등 국가의 핵심 시설이 주요 표적이 되었다. 이것을 바탕으로, 옴진리교가 일본 정부의 시설을 마비시켜 한때 국가를 마비시키려 했다는 정황이 드러났다.
아사하라 쇼코는 2006년 9월 15일, 최고 법원 상고가 기각되어 사형 판결이 확정되었고 2012년 6월 사형집행이 연기되었다. 그러고는 2018년 7월 6일, 아사하라 쇼코를 비롯한 간부 7명에 대한 사형이 집행되어 형장의 이슬로 사라졌다.
사건은 1995년 3월 20일 월요일, 출퇴근 시간인 러시아워의 최고조 시간대에 발생했다. 가스미가세키의 관공서는 평상시에는 오전 10시경에 출근하는 경우가 대부분이다. 그러나 월요일만큼은 아침 일찍부터 조례가 있는 곳이 많다. 오전 8시라는 이른 시간을 노린 것은 그런 관공서의 내부 사정을 알고 있는 사람이 실행범 중에 있었기 때문으로 추측되고 있다.
액체 상태의 사린은 비닐봉지에 넣어진 다음 신문에 싸여 있었다. 각 실행범은 대략 1리터 용량의 팩 2개를 범행에 사용했으며, 하야시 야스오만이 3팩을 휴대했다.
범인은 해당 열차에 탑승해 승차장 부근에서 끝이 날카로운 우산으로 봉투를 몇 차례 찌른 후 열차에서 나와 공범자가 기다리는 자동차를 타고 도주했다. "제도 고속도 교통 영단" 회사가 운영하는 지하철은 매일 수백만의 승객을 수송하며 출퇴근 시간에는 매우 혼잡하므로 차량 사이를 이동하는 것은 곤란했다.
학여울역

학여울역(鶴여울驛, Hangnyeoul station, 표준발음; 항녀울력)은 서울특별시 강남구 대치동에 있는 수도권 전철 3호선의 지하철역이다. 양재천 하저터널로 대청역과 연결된다.
인근에 있는 서울무역전시컨벤션센터를 위해 건설되었기 때문에 출구는 서울무역전시컨벤션센터 방향으로 단 하나만 있다. 출구가 단 한 개인 이유는 상수도와 가스관이 많아 추가로 뚫지 못했으며, 수요를 고려하였기 때문이라고 하나, 인근 주민들 간의 이해 관계가 얽혔기 때문이라는 의견도 있다.
이 곳의 지명은 대동여지도에 학탄(鶴灘)이라고 기재되어 있었으며, 이 ‘탄’(灘)을 한글로 푼 학여울이라는 지명을 역명으로 사용하였다. 공시적으로 ‘학여울’은 ‘학’과 ‘여울’의 합성어로 분석되며, 두 단어 사이에 ㄴ이 첨가되면서 ‘학’의 ㄱ 받침이 ㄴ의 영향을 받아 ㅇ으로 바뀌기 때문에, 역명의 표준어 발음은 [하겨울력]이 아닌 [항녀울력]이다. 따라서 로마자 표기도 'Hangnyeoul'로 되어 있다. 이는 색연필의 표준어 발음이 [새견필]이 아닌 [생년필]인 것과 똑같은 원리이다.
2면 2선의 상대식 승강장이며, 승강장에 스크린도어가 설치되어 있다. 출구는 1개가 있다.
상하좌우

상하좌우(上下左右)는 위(상), 아래(하), 왼쪽(좌), 오른쪽(우)를 함께 지칭하는 말로, 상대적인 방향으로 사용된다.
오른쪽은 북쪽을 향하였을 때, 동쪽에 해당하는 방향이다.
왼쪽은 북쪽을 향하였을 때, 서쪽에 해당하는 방향이다.
List of South Korean visas

This is a list of visas issued by South Korea. The government of South Korea, through the Ministry of Justice's "Korea Immigration Service," issues one of these visas to all non-citizens entering the country. In 2005, 5,179,848 visas were issued, not including military and landing-permit visas, a slight increase over the previous year. More than half of these were layover/B-2 visas. In 2017, 12,573,021 visas were issued.
A-3 visa is issued to United States Forces Korea non-military personnels with Status of Forces Agreement status. This includes family members, civilians, and newborns associated with the United States Forces Korea. Active duty military of the United States Forces Korea use their common access card and orders to enter South Korea.
The B-2 status allows travelers who are passport holders of various jurisdictions, including the Mainland China, to stay in South Korea for a maximum period of 30 days, provided that they are using Incheon International Airport as a transit stopover. It applies to ordinary PRC passport bearers when they are travelling between the mainland China and Canada, the United States, Australia, New Zealand, Japan or 30 European countries. The B-2 status is encoded in Article 7 of the South Korean immigration law.
Some of the G-1 visa sub-types:
Seoul Subway Line 2

Seoul Subway Line 2 (Korean: 서울 지하철 2호선), also known as the Circle Line, is a circular line of the Seoul Metropolitan Subway. The line running clockwise is called the "inner circle line" and the counter-clockwise line is called the "outer circle line". This is Seoul's most heavily used line, and consists of the main loop (48.8 km (30.3 mi)), the Seongsu Branch (5.4 km (3.4 mi)) and the Sinjeong Branch (6.0 km (3.7 mi)) for a total line length of 60.2 km (37.4 mi). The Line 2 loop is the third longest subway loop in the world after Moscow Metro Bolshaya Koltsevaya line and Beijing Subway Line 10. In 2019, Line 2 had an annual ridership of 812 million passengers or 2.2 million passengers per day.
Headways on the line vary from 2 minutes 18 seconds on peak periods and 5–6 minutes off-peak periods. The line connects the city centre to Gangnam, Teheran Valley and the COEX/KWTC complex.
In 1972, then-Mayor of Seoul Koo Ja-choon [ko] (1932–1996) changed the existing plans for the Seoul Subway to better enable connectivity around the growing Seoul City and allow for development to take place across the Seoul Metropolitan Area. Line 2 was built in 1978–84 together with the Seongsu Branch (the second Sinjeong Branch was built 1989–95). Dangsan bridge was closed for reconstruction in 1996 and reopened November 22, 1999. The old steel girder bridge was replaced by a 1.3-kilometre (0.81 mi) long concrete bridge between Dangsan on the southern side of the river and Hapjeong on the northern bank.
Yongdu station on the Seongsu Branch (between Sindap and Sinseol stations) is the first station in the Seoul Subway system with operating platform screen doors. As of 2008 platform screen doors are operating at all stations along Line 2. New rolling stock has also progressively came on line, replacing older vehicles.
In December 2010 the line is recorded as having the highest WiFi data consumption in the Seoul Metropolitan area. It averaged 2.56 times more than the other 14 subway lines fitted with WiFi service zones.
In 2011, retailer Homeplus opened the world's first virtual supermarket at Seolleung station, where smartphone users can photograph the bar code of life-size pictures, on the walls and platform screen doors, of 500 items of food, toiletries, electronics etc., for delivery within the same day.
All stations on all branches are in Seoul.
There is a possible extension currently in the conception stage to extend the Sinjeong Branch to 3.7 km to Gayang Station on Line 9. The path would include a new station named Gangseo-gu Office in between Kkachisan and Gayang.
Five generations of Seoul Metro 2000 series trains have been used on Seoul Subway Line 2. As of April 2025, only third, fourth and fifth batch 2000 series trains are in operation (manufactured by Hyundai Rotem and Dawonsys respectively), since all first (MELCO thyristor chopper control) and second batch (GEC Traction/Alstom thyristor chopper control) trains have been retired between 2008 and 2023. All trains are stored and maintained at Sindap Depot on the Seongsu Branch and Sinjeong Depot on the Sinjeong Branch.
37°33′22″N 126°56′24″E﻿ / ﻿37.556°N 126.940°E﻿ / 37.556; 126.940
T-money

T-money (Korean: 티머니) is a rechargeable series of smart cards and other "smart" devices used for paying transportation fares in South Korea. T-money can also be used in lieu of cash or credit cards in some convenience stores and other businesses. The T-money System has been implemented and is being operated by T-money Co., Ltd of which 34.4% owned by Seoul Metropolitan Government, 31.85% owned by LG CNS, and 15.73% owned by Credit Card Union.
Similar to its predecessor, the "Seoul Bus Card", T-money can be used to pay for bus, subway and some taxi fares. As of June 2024, T-money is accepted by:
Additionally, shops and attractions including Seoul's four palaces (except Gyeonghuigung), Lotte World amusement park, Kyobo Book Centre, GS 25, CU/FamilyMart and other selected convenience stores accept T-money as payment method.
T-money cards cost 3,000 - 5,000 Won and can be purchased and recharged at metro stations, bank ATMs, convenience stores and kiosks located adjacent to bus stops. Self-service recharge machines are also available at Seoul and Busan metro stations.
In 2014, "One Card All Pass"-enabled T-money was introduced. It holds "One Card All Pass" logo, and bears slightly different card number system compared to generic T-money. As of March 2016, "One Card All Pass" T-money is accepted at major retailers, most express bus and some intercity bus routes, express road toll booths, Korail stations, all metro systems, and all bus systems except Gimhae.
There are two types of discount cards available for sale, one for teenagers (age 13-18) and the other for children (age 7-12). One needs a proper ID such as a Youth Card or Student ID in order to purchase these cards. Discount cards must be registered via the Internet within 10 days after first use. Registration requires the number on the card, and a National ID number or Foreigner Registration Number. Senior citizens are entitled to free transportation and can pick up free tickets at ticket machine in Seoul metropolitan subway stations with proper ID.
Smaller, more durable T-money cards with a lanyard for easy attachment to cell phones are also available, for about 6,000~8,000 won.
Busan Transportation Corporation FC

Busan Transportation Corporation Football Club (Korean: 부산 교통공사 축구단) is a semi-professional South Korean football club based in the city of Busan. The club plays in the K3 League, the third tier of football in South Korea. They are owned and operated by Busan Transportation Corporation and play their home games at the Busan Gudeok Stadium, one of the venues for the 1988 Summer Olympics.
Founded in February 2006, the club initially played in the Korea National League. In 2011, they reached the National League play-offs, as well as beating K League 1 side Gyeongnam FC in the Korean FA Cup Round of 32. They won their first trophy in 2009 as champions of the National Sports Festival. They won the tournament again in 2013 and retained the title in 2014. They also won the National League Cup in 2010.
The club's biggest rival is Changwon FC. Busan Transportation Corporation FC also has an inter-city derby known as the "Busan Derby" with K League 2 team Busan IPark. The club also has a friendly rivalry with Daejeon Korail, known as the Railroad Derby (Korean: 철도 더비) as both clubs are works team owned by public transit operators.
Note: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules; some limited exceptions apply. Players may hold more than one non-FIFA nationality.
Korea National University of Transportation

The Korea National University of Transportation (KNUT; Korean: 한국교통대학교) is a public, national university in Chungju City, North Chungcheong province and Uiwang City, Gyeonggi province, South Korea. The university was created in 2012 by merging Chungju National University and Korea National Railroad College. Chungju National University was established in 1962 in Chungju, which is one of the public Universities that established after independence. Korea National University is the only public university specialized and focused their education and research on transportation and communication on top of Engineering and Technology. After merging with Korea National Railroad College, it has 3 campuses across Korea; main campus in Chungju, biotechnology and nursing campus in Jeongpeung and transportation and communication campus in Uiwang. It enrolls about 200 graduate and 8,000 undergraduate students, and employs about 332 professors.
As of 30 April 2023, the president of this university is Yoon Seong-Joe.
The school opened in 1962 as Chungju Technical Junior College (충주공업초급대학), a two-year school. It became Chungju Technical College, offering a five-year program, in 1965, and was nationalized in 1971. However, it was returned to the status of a two-year junior college in 1974. It was moved to its present-day location in 1982. Eleven years later in 1993, it became a four-year university, Chungju National University of Industry. In March 2006 it merged Cheongju National College of Science and Technology (Jeungpyeong campus now).
The university's undergraduate and graduate offerings are provided through its six colleges:
This college is located in Uiwang and the entire campus is classified as one college. Additionally, it is the only one of the three campuses of KNUT that is located in the metropolitan area.
The following three Schools or Divisions are independent and are not affiliated with the college:
The university maintains domestic sisterhood relationships with numerous institutions, including Korea's 19 other universities of industry. In addition, it has international ties with 30 universities in 15 countries: the United States (University of Sacramento), Bangladesh (University of Development Alternative) China (Beijing University of Technology, Yanbian University, Yanbian University of Science and Technology, Xuzhou Institute of Technology and Shanghai University), the Philippines (De La Salle University-Manila), Japan (Oita University and Kyushu Institute of Technology), Kazakhstan (Al-Farabi University and Pavlodar National University), Uzbekistanthe (Samarkand State Institute of Foreign Languages), India (University of Delhi), Canada (Nova Scotia Agricultural College) United Kingdom (University of Westminster), and Australia (Deakin University).
Mise en place

Mise en place (French pronunciation: [mi zɑ̃ ˈplas]) is a French culinary phrase which means "putting in place" or "gather". It refers to the setup required before cooking, and is often used in professional kitchens to refer to organizing and arranging the ingredients (e.g., cuts of meat, relishes, sauces, par-cooked items, spices, freshly chopped vegetables, and other components) that a cook will require for the menu items that are expected to be prepared during a shift.
The practice can be applied in home kitchens.
In the kitchen, the phrase is used as a noun (i.e., the setup of the array of ingredients), a verb (i.e., the process of preparing) and a state of mind. The term's broader meanings can be applied to classrooms, hospitals, IT departments, and elsewhere.
The term has also been used outside of cooking: psychologists Weisberg, et al., used the phrase to refer to "how one's stance towards a given environment places constraints on what one feels able to do within that environment, and how these assessments and predispositions impact the process of preparing to act." They used the term in a study of how a school became safer after security measures – like metal detectors and bars on the windows – were removed, leading to the unexpected outcome.
Бүргэд

Бүргэд (латин. Aquila) нь том биетэй махчин шувуу ба шонхор хэлбэрийн баг Харцагынхан овогийн төрөлд хамаарна. 60 гаруй зүйл байхаас ихэнх нь Еврази, Африкаар нутагладаг байна. Бүсээс гадуурх нь: 2 зүйл (Халзан бүргэд, Цармын бүргэд) нь АНУ, Канадад; 9 зүйл нь Төв ба Өмнөд Америкт, 3 зүйл нь Австралид байна. Бүргэд нь бусад махчин шувуудаас хүчирхэг том бие, толгой, бахим хошуугаараа ялгарна. Бахим бүргэдэй зэрэг жижиг төрөл ч гэсэн(хэмжээгээр Ойн сар болон Улаан сүүлт харцагатай ойролцоо) харьцангуй урт, өргөн далавчтай байх ба эгц, хурдан нислэг үйлдэнэ. Бүргэд нь 40 см урт, 500 гр жинтэй жижгээс 100 см урт, 6,7кг хүртэлх жинтэй том төрөл хүртэл бий.
Монгол оронд цармын Бүргэд, хан Бүргэд, тарвалж Бүргэд, бахим Бүргэд, бор Бүргэд гэсэн 5 зүйл байдаг юм.
ОВОГ ХАРЦАГЫНХАН
Цармын бүргэд

Цармын бүргэд (Aquila chrysaetos) нь Харцагынхан овгийн хүчирхэг махчин шувуу бөгөөд Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасаар тархан нутагладаг. Цармын бүргэд нь маш хурдан шунган нисэж чадах ба 241 км/ц хүрдэг байна.
Цармын бүргэд нь 65-100 см урт, далавчаа дэлгэхэд 150-240 см, 2.5-7 кг жинтэй. Бүртгэгдсэн хамгийн том хэмжээ нь 102 см урт, 9 кг жинтэй байв. Эм бүргэд эрээс биеэр том байна. Тэд хар бор, хар хүрэндүү өнгөтэй байх ба толгойн орой, шилэн хүзүү хэсгээр шаргалдуу өдтэй.
Туулай, чандага, тарвага, зурам, нугын нохой болон хулгана, үнэг, суусар зэрэг хөхтөн амьтан барьж иддэг. Мөн гургуул, ятуу, сойр гэх мэт шувуу иднэ. Өвлийн хахир хүйтэнд идэш тэжээл олдохгүй үед улай, сэгээр хооллох үе бий. Мөн зарим томхон хөхтөн амьтан цаа буга, зээр гөрөөс зэрэг агнах ба нас бие гүйцсэн том цармын бүргэд чоно барьж байсан тухай мэдээлэл бий.
Энэ бүргэд нь амьдралаа нэг хостойгоо л өнгөрүүлдэг байна. Эзэмшил газраа хэд хэдэн үүр барьж сэлгэн амьдардаг. Нэг хосын эзэмших нутаг дэвсгэр 155 хавтгай дөрвөлжин км байна. Үүрээ өндөр байц хад, модны оройд иш мөчир, өвс ашиглан барьдаг. Үүрэндээ ирэх бүр хэрэгцээт засвар хийн нэмж томсгох тул олон жил хэрэглэсэн хуучин үүр нь 2 м голчтой, 1 м өндөр том байдаг. Заримдаа модон дээр зассан үүрний хүнд жинг даахгүй модны тулгуур мөчир нь хугарах нь бий.
Эм бүргэд 1-9 сарын хооронд 2-4 өндөг гаргана. Өндөг нь цав цагаан эсвэл бор толботой байна. 40-45 хоног дарж дэгдээхэй болдог. Дэгдээхэй нь зөөлөн цагаан өд сөдөөр бүрхэгдсэн байдаг. Өсгөж бойжуулах явцад голдуу ганц нь л амьд үлдэж том болдог аж. Дэгдээхэй 65-80 хоноод нисэж сурах ба 3 сар хүрээд бие даан амьдарна. 3-4 нас хүрээд үржилд орох нас бие гүйцэх бөгөөд 5 нас хүрээд өд сөд нь гуужин солигддог. 1 нас хүрээд насанд хүрнэ
Загасч бүргэд

Загасч бүргэд (Ichthyophaga humilis ) нь Харцагынхан овгийн томхон шувуу юм. Тэд Гималайн нуруу орчим нутаглана. Мөн төв ба өмнөд Энэтхэгт таарсан мэдээлэл бий. Баруун өмнөд Азид цөөн тооны загасч бүргэд амьдарна.
Залаат бүргэд

Залаат бүргэд (Morphnus guianensis) нь Morphnus төрлийн ганц зүйл шувуу юм. Энэхүү бүргэд нь 71–89 cм урт, 1.75–3 кг жинтэй. Залаат бүргэд нь Гватемал, Хондурас, Никарагуа, Коста-Рика, Панам, Колумби, Венесуэл, Гайана, Бразил, Эквадор, Парагвай, Перу, Аргентин , Боливи улсын нутгаар өргөн тархан амьдардаг.
Африк бүргэд

Африк бүргэд (Aquila spilogastra) нь Харцагынхан овгийн махчин шувуу юм.
Тэд Африкийн Сахарын цөлийн бүсээр нутаглана. Өндөр модны оройд 1 м хүртэл голчтой үүр мөчрөөр засан 1-2 өндөг гаргадаг.
Африк бүргэд нь жижиг, дунд зэргийн хэмжээтэйд тооцогдох ба 55-65 см урт, ар нуруу хэсэг нь харавтар, гэдэс хэвлий нь цагаан дээр хар зурвастай байна. Эрэгчин, эмэгчин нь гадаад үзэмжээр төстэй, залуу бүргэд нь бордуу зүстэй юм. Тэд жижиг хөхтөн, хэвлээр явагчид, шувуу зэргээр хооллоно.
Сонгинохайрхан уул

[[Ангилал:]]
Сонгинохайрхан уул нь Улаанбаатар хотын баруун захад орших уул бөгөөд далайн түвшнээс дээш 1663 метр өндөр оргилтой. Уулын энгэрийн хөх асганд зэрлэг улаан сонгино их уградаг байснаас сонгинот хайрхан буюу Сонгино хайрхан гэж нэрлэжээ.
Хайрхан ууланд галт хар үнэг байдгаас ямар ч цастай өвөл тэр болгон цас тогтдоггүй гэж ярьдаг. Сүүлнийх нь үзүүр цав цагаан, тас хар жижигхэн хар үнэгийг үзсэн гэх хүмүүс мэр сэр байдаг ба тэр бүрт хүнд харагддаггүй. Сонгино хайрхан уулын салбар ууланд тарвага, зурам, үнэг, хярс, мануул, туулай, чоно байдгаас гадна зудтай жил буга, гөрөөс, аргал, янгир, шилүүс нүүдэллэн ирж нутагладаг байжээ.
Мөн төрөл бүрийн жигүүртэн сойр, ятуу, ууль, шар шувуу, том хүрэн тас байсан ба Монголын Шувуу Ажиглагчдын Клубынхэн 2008 оны 3 сарын 16-ны өдөр ангир, харцага, хар хэрээ, хон хэрээ, алаг шаазгай, хан бүргэд, начин шонхор, улаан хошуут, хээрийн бор шувуу, оронгийн бор шувуу, хөхвөр тагтаа, алагтуу, шоорон алаг болжмор, шар хөмсөг хөмрөг шувуу байгааг ажиглан харснаа өөрийн Монголын Шувуу Ажиглагчдын Клуб сайтнаа тэмдэглэсэн байна.
Идлэг шонхор

Идлэг шонхор (латин. Falco cherrug, англи. Saker falcon ) маш том биетэй шонхор юм. Энэ зүйлийн шонхор зүүн Европоос авахуулаад зүүн зүгт, Монгол, Манжуур хүртэл тархсан. Гол төлөв нүүдлийн шувуу. Харин өмнө зүгт нутагладаг зарим популяц нь нүүдэллэдэггүй. Нүүдлийн идлэг шонхор нь Этиоп, Арабын хойг, хойд Энэтхэг, баруун Хятадад өвөлждөг.
Монголд тархсан шонхоруудаас өргөн тархалт, тоо толгойн хувьд харьцангуй элбэг тохиолддог шувуудын тоонд идлэг шонхор багтдаг байна. Монголын бахархалт шувуу юм. Идлэг шонхрын нэг хос 4-5 өндөг гаргаж, түүнээс 40-50 хувь нь бойждог. Цагт 320 км хүртэл хурдтайгаар нисэж, шумбах чадвартай, хүнээс 2,6 дахин нарийвчлалтай хардаг учраас шонхорыг заримдаа “Тэнгэрийн ирвэс” хэмээн нэрлэх нь бий.
Шонхрын нисэх хурд нь хуурай газрын амьтдын дунд хамгийн дээд хурд гэж тооцогддог байна. Шонхор нь махан идэшт зүйлийн шувуу бөгөөд дэлхий дээр 60 орчим зүйлийн шонхор шувуу байдгаас манайд цагаан, эгэл, идлэг, шилийн, начин, зээрд, амарын, турамтай, хайргуун, шууман гэсэн 10 зүйл нь байдаг хэмээн судлаачид тэмдэглэдэг. Шонхорын хувьд зөвхөн бүлээн махаар хооллодог, үхсэн амьтдын сэг зэм хэзээ ч иддэггүй гэдгээрээ онцлогтой шувуу ажээ.
Шонхор нь бусад анч шувууд шиг ангаа сахиж хүлээдэггүй, араас нь хөөж барьдаг, эрэмгий жигүүртэн ажээ. Өндрөөс шунгах, эсвэл араас хөөх гэсэн хоёр аргаар ангаа барьдаг байна. Мөн өөрөө үүр засдаггүй, бусад зүйл шувуудын зассан бэлэн үүрийг ашигладаг онцлогтой. Шонхор шувууд өвсөн тэжээлт мэрэгчид, жижиг шувууд, шавьж зэргээр хооллодог ба ингэснээрээ байгаль цэвэрлэх бөгөөд тэнцвэржүүлэгчийн үүрэг гүйцэтгэдэг гэнэ.
Манайд байдаг шонхор шувуудаас “Идлэг шонхор” маш хурдтай, хүчтэй, дайчин шувуу. Тиймээс эрт үеэс хүмүүс ан авд ашигласаар иржээ. Манайд идлэг шонхрын үржлийн голлох том популяци оршдог хэмээн судлаачид үздэг юм.
"Олон улсын Шувууны амьдрал" (англи. BirdLife International) байгууллага Идлэг шонхорыг нэн ховордсон шувууны ангилалд оруулсан бөгөөд энэ нь ялангуяа Төв Азийн үржлийн бүс нутагт тоо толгой огцом буурч байгаатай холбоотой юм. 1991 онд ЗХУ задран унаснаас хойш Арабын Нэгдсэн Эмират улс олон мянган шонхор шувууг хар зах дээр хууль бусаар барьж, асар их үнээр худалдан авдаг гол газар байсаар байна. Казахстанд жил бүр 1000 идлэг шонхор барьдаг гэсэн тооцоо бий.
Ганц цагаан шувуу

XX зуунд моно дуурийн урлаг нь хөгжлийнхөө шинэ шатанд гарчээ. Австрийн хөгжмийн зохиолч Арнольд Шёнберг нь 1909 онд “Erwartung” опус 17.(“Хүлээлт”) гэдэг моно дуурь нь сопрано дуучин ба симфони найрал хөгжимд зориулагдсан байдаг.
Монголд хөгжмийн зохиолч Б.Бямбабаяр “Хязгааргүй” моно дууриа 2010 онд хөгжмийн зохиолч Б.Мөнхболд “Эхийн сэтгэл, хүүгийн захидал” моно дууриа 2015 онд тоглуулжээ. Хөгжмийн зохиолч Х.Алтангэрэлийн “Ганц цагаан шувуу” моно дуурь нь 2022 оны 4-р сарын 12-нд ДБЭТеатрын тайзнаа тоглогдсон. Зохиолч Б.Энхболдын цомнолоор бичсэн энэхүү дуурийг Б.Мэндбаяр найруулж гол дүрд Э.Отгонбат тоглож, симфони найрал хөгжмийг Б.Лхагвасүрэн удирдсан байна.
Энэхүү моно дуурийн сэдэв бол хүн төрөлхтний ахуй амьдралд байсан, мөн цаашид мөнхийн сэдэв байх өөрийгөө танин мэдэхүйн тухай асуудал юм. Өөрийгөө танин мэдэх, дотоод сэтгэлийн зөрчилдөөн, оршихуй, эс оршихуйн тухай сэдвийг Монголын хөгжмийн театрын тайзнаа дэлгэн тавьснаараа энэхүү дуурь нь чухал ач холбогдолтой болох юм.
“Ганц цагаан шувуу” моно дуурь нь гурван хэсгээс бүрдэнэ. Уг дуурийн хийсвэр(абстракт) гэж болох хоёр гол дүр “БИ”, “ОРШИХУЙ”-н зөрчилдөөн, асуулт, хариулт бүхий эхний хэсэг, “БИ”-гийн ариозо болон түүний “Эхийн” тухай ари бүхий гол хэсэг, эндээс үүдээд “БИ” ба “ОРШИХУЙ”-н харилцан ойлголт, гүн ухааны тайлал, эрх чөлөөний тухай тэдний үзэл санааг илэрхийлсэн төгсгөл гэсэн 3 хэсгээс бүрджээ.
Энэ бүхнээс үзвэл хөгжмийн зохиолч Х.Алтангэрэл нь “Ганц цагаан шувуу” моно дуурийнхаа агуулга, үзэл санааг гаргахын тулд орчин үеийн хөгжмийн зохиомжийн янз бүрийн арга барилыг хэрэглэсэн байгаа нь энэхүү судалгааны ажлын явцад ажиглагдаж байна. Минималист зохиомжийн арга, алеаторикийн шинж байдал, 12 эгшгийн зохиомж, мөн дэвсгэр хөгийн хүрээнд диссонанс дуурьслыг ашиглах, цаашилбал монгол үндэснийхээ таванэгшигт хөгийн дуурьслыг мөн оруулсан зэргээс үзвэл энэхүү моно дуурь нь монголын дуурийн урлагт нэгэн шинэ хуудас нээжээ.
Дөлөн цэгцүүхэй

Дөлөн цэгцүүхэй, Carduelis flammea,, урьд Улаан толгойт бужирга гэж байсан, нь Бужиргынхан овгийн шувуу юм. Европ, Азид тархан нутаглана. Биеийн урт 13.5-14 см ба нас бие гүйцсэн эрэгчин нь толгойн орой болон цээж хэсэгт улаан өдтэй юм. Эмэгчин, залуу шувууны цээж хэсэг нь цайвар өнгөтэй байна. Дөлөн цэгцүүхэй нь ургамлын үр, жимс болон шавьжаар хооллодог.
Очирбатын Дашбалбар

Очирбатын Дашбалбар (* 1957 оны 2 сарын 10-нд Сүхбаатар аймгийн Наран суманд; † 1999 оны 10 сарын 16-нд Улаанбаатарт) Монголын төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, цогт эх оронч, яруу найрагч.
О.Дашбалбар 1957 онд Сүхбаатар аймгийн Наран суманд төрж, нутагтаа бага дунд сургуулийг төгсөөд, ЗХУ-ын Омскийн Хөдөө аж ахуйн техник мэргэжлийн сургууль /ТМС/, Москвагийн Горькийн нэрэмжит утга зохиолын дээд сургууль 1985 онд төгсчээ.
О.Дашбалбар 1985 оноос Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн гадаад харилцааны мэргэжилтэн, “Утга зохиол урлаг” сонины ажилтан, 1990 оноос МҮЧЗЭ-ийг байгуулж тэргүүлэгч даргаар нь ажиллаж байв.
О.Дашбалбар дунд сургуульд байхаасаа шүлэг зохиол бичиж, улмаар Монголын яруу найргийн сод билигт төлөөлөгч нь болсон юм. О.Дашбалбар “Оддын аялгуу”, “Гол ус намуухан урсана”, “Гэрэлт хайр”, “Зүүдний мөнгөн шувуу”, “Бурханы мэлмий”, “Цаг хугацааны гуниг буюу орон зай дахь дүрсүүд” зэрэг яруу найргийн ном хэвлүүлж Монголын утга зохиолд мөнхийн суварга бүтээсэн юм. О.Дашбалбарын уран бүтээлийн 5 боть ном 2004 онд хэвлэгджээ. О.Дашбалбар бурхан шашин, соёлын өвийг хамгаалах, дэлгэрүүлэх, сэргээх, хийгээд Монголын газар шороо, нийгмийн баялаг, ард түмнийхээ язгуур эрх ашгийг хамгаалахад амь амьдралаа зориулсан нийгэм, соёл,шашин, улс төрийн гарамгай зүтгэлтэн байлаа. 2007 онд “Оюун санааны яруу найраг” ном нь хэвлэгдсэн. Мөн түүний “Гол ус намуухан урсана”, “Газрын төлөөх тулалдаан эхэллээ”, “Оюуны санааны яруу найраг” номуудыг нь Английн монголын уран зохиол судлаач, орчуулагч Саймон Вэккхам Смит англи хэлнээ орчуулан хэвлүүлжээ.
Тэрбээр Монгол улсын 1992 оны шинэ Үндсэн хуулийг батлалцсан АИХ-ын депутат байлаа.
О.Дашбалбар 1992 онд Сүхбаатар аймгийн 63-р тойрогт УИХ-ын гишүүнээр сонгогдож, монголын парламентэд ард түмний дуу хоолойг илэрхийлж байлаа. О.Дашбалбар 1999 онд зуурдаар нас барсан юм.
Түүх

Түүх (гре. [ἱστορία] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)) гэж хүний амьдрал, нийгмийн үйл явцыг цаг хугацаа, тухайн орчинтой нь уялдуулан задлан шинжилж, үр дагавар нөхцөл, харилцаа холбоо дэс дараа зэргийг нь сийрүүлэн баримтжуулах шинжлэх ухаан юм. Илүү өргөн утгаараа тэрхүү баримтад "үйл явц" гэж ойлгож болно. Бас хүний амьдралаас гадна ямар нэгэн үзэгдэл,зүйлсд ч гэсэн хэрэглэгдэх тохиолдол байдаггүй юм
Хүн төрөлхтний түүхийг анх системчлэн бичсэн хүмүүс нь Эртний Грекийн Плутархи, Хятадын Хань улсын түүхч Сы Ма Цянь нар болно. Плутархи нь эртний Грекийн улс төр, нийгэм, дипломат, дайн байлдааны түүхийг тухайн үеийн бага Азид байсан Ассирийн Эзэнт гүрэн болон Грекийн зөрчил дээр тулгуурлан бичжээ. Өөрөөр хэлбэл, Газар дундын тэнгисийг ноёрхох эрхийн төлөөх Европ Азийн хоёр гүрний зөрчилдөөнийг харуулжээ. Тэгвэл Сы Ма Цянь Хятадын анхны нэгдмэл улс болох Цинь улсаас эхэлсэн Хятадын хаант засаглалыг хэрхэн зөвтгөх, мөн ертөнцийн цорын ганц соёл иргэншилт улс болох Хань гүрэн болон түүнийг тойрсон бүдүүлэг харанхуй улсуудын тухай номлосноороо онцлог юм. Өөрөөр хэлбэл хятад төвт түүхийн үзлийг Сы Ма Цянь анх удаа түүх бичлэгийнхээ үндсэн философи болгожээ. Хятад улсын өнөөдрийн түүх судлал Сы Ма Цяний үеэс ер өөрчлөгдөн хөгжиж чадаагүй байна. Монголын түүх бичлэг эртнээс Хятад, Перс, Орос зэрэг орнуудад бичигдэж ирсэн бөгөөд Монголчууд өөрсдөө түүхээ идэвхтэй бичиж эхэлсэн үе нь нэлээд хожуу 16 дугаар зуунаас эхэлнэ. Алтан товч, Эрдэнийн эрх, Асрагч нэртийн түүх зэрэг юм. Орост түүхийн гуйвуулгын эсрэг төрийн комисс ажилладаг. Европчууд 19-р зуунаас эхлэн түүх, угсаатны зүйг тагнуулын зорилгоор идэвхтэй хэрэглэж эхэлжээ. Монголд 19-р зууны сүүл 20-р зууны эхээр ирж байсан Оросын болон европын бусад судлаачдын дунд цэргийн офицерууд нилээдгүй байв. Н.Пржевальский Монголыг Орост нэгтгэхийг хаандаа зөвлөж байсан байдаг.
(Түүхийн шинжлэх ухааны салбар биш)
Орчин үеийн Монголын түүх

1921 оны Ардын хувьсгал Монголын засаг захиргааны системыг өөрчилсөн. 1923 онд аймгийн нэрийг өөрчлөх тухай засгийн газрын шийдвэр гарч Түшээт хан аймаг–Богд Хан уулын аймаг, Сэцэн хан аймаг–Хан Хэнтий уулын аймаг, Сайн ноён хан аймаг–Цэцэрлэг Мандал уулын аймаг, Засагт хан аймаг–Хан тайшир уулын аймаг гэж нэрлэгджээ. Богдхан уулын аймгийн төвийг нийслэл хүрээнээс шилжүүлж Лүнд төвлөрүүлэх, Хан-Хэнтий аймгийн төвийг Өндөрхаанд, Цэцэрлэг Мандал аймгийн төвийг Цэцэрлэгт, Хан Тайшир аймгийн төвийг улиастайд байлгахаар тогтоожээ. Дээрх 4 аймгаас гадна Ховдын хязгаарт байсан Дөрвөдийн Зоригт хан аймаг, Далай хан аймаг хоёрыг 1921 онд нэгтгэж Улаангом төвтэй Чандмань уулын аймаг болгон өөрчилжээ. 1924 онд улсын анхдугаар хурлаар баталсан үндсэн хуульд Монгол Улс БНМАУ болсныг баталж улсын нийслэлийг Улаанбаатар гэж нэрлэж засаг захиргааны тусгай нэгж болгосон байна. 1930 он болж ирэхэд манай улс 5 аймагт, аймаг нь хошууд /72/, хошуу сум нь 512, сум нь 7900 хорьдод хуваагдаж байсан. Хан-Хэнтий уул, Богдхан уул, Цэцэрлэг Мандал уулын аймгууд нь тус бүртээ 16 хошуу, Хантайшир уулын аймаг нь 10 хошуу, Чандмань уулын аймаг нь 14 хошуунд хуваагдаж байжээ. 1931 оны 11-р сарын 6-нд Улсын бага хурал БНМАУ-ын засаг захиргааны хуваарийг шинэчлэх тухай хууль гаргасан бөгөөд 13 аймаг байгуулж хошуудыг устгасан нь засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн хүрээнд гарсан хамгийн том шинэчлэл алхам байлаа. 1931 онд Архангай, Дорноговь, Завхан, Өвөрхангай, Өмнөговь, Төв, Увс, Ховд, Хөвсгөл, Хэнтий, Дорнод, Алтай, Газар тариалангийн аймгууд байгуулагджээ. 1936 онд Газар тариалан аймгийн нэрийг Сэлэнгэ аймаг болгон өөрчилж, Сэлэнгэ, Архангай, Хөвсгөл, Төв аймгийн зэргэлдээх хэдэн сумаас бүрдэл болгож 1937 онд Булган аймгийг шинээр байгуулжээ. 1935 онд Алтай аймгийг татан буулгаж Завхан аймагт нийлүүлсэн бөгөөд 1940 онд дахин байгуулахдаа аймгийн нэрийг Говь-алтай гэжээ. 1940 онд Ховд, Увс, аймгийн казах, урианхайчууд голлон нутагладаг 20-иод сумыг нийлүүлж Баян-Өлгий аймгийг байгуулсан. 1942 онд 18 аймаг байгуулагдаж, дайны дараа үйлдвэржих бодлого баримталж байсантай холбоотой Улаанбаатар, Дархан, Эрдэнэт, Чойр гэсэн 4 хоттой болсон байна. Өөрөөр хэлбэл 1950-аад оноос хойш Монгол улсад анх удаа хотжилт буюу URBAN хэмээх ойлголт бий болж улсын чанартай хот болсон.
Монголын ойрх үеийн буюу нэн шинэ түүхийн үе нь 1990 онд Монголын ардчилсан хувьсгал ялснаас хойш одоо хүртэлх үеийг хамарна. 1992 үны шинэ үндсэн хуулиар МУ нь засаг захиргааны хувьд нийслэл, дүүрэг, хорооноос, харин аймаг нь сум багаас бүрдэнэ гэж заажээ. Улмаар нэг нийслэл хот, 21 аймаг, Улаанбаатар, Зүүнхараа, Хөтөл, Хархорин , Бор-Өндөр гэсэн албан ёсны 6 хоттой. 329 сум, 1550 багтай боллоо. Энэ бол МУ-ын засаг захиргааны нэгжийн 3дахь өөрчлөлт байв.
Монголын товч түүх (ном)

Монголын товч түүх хэмээх зохиол бол Монгол Улсын Ерөнхий Сайд А. Амарын /1886-1941/ зохиосон түүхийн зохиол юм. Энэ номонд Монгол үндэстний гарал үүслээс Чингис хааны үе хүртэлх Монголын түүхийг тусгасан байдаг. А. Амар энэ зохиолыг хоёр боть болгон зохиох зорилготой байсан ажээ. Нэгдүгээр боть нь хэвлэгдэж, одоо хүртэл Монголын түүхийн асуудлыг тодруулахад үнэтэй эх сурвалж болсоор байна. Хоёрдугаар ботид Чингис хааны нас барсан үеэс XX зууны эхэн үе хүртэлх Монголын түүх бичигдэх ёстой байсан боловч хоёрдугаар ботийг бичиж амжилгүй баривчлагдан ЗХУ-д хүргэгдэж, 1941 онд цаазаар авахуулжээ.
Жамбын Пүрэв

Жамбын Пүрэв (1921 оны 2-р сарын 18 - 2011 оны 4-р сарын 4) Монгол Улсын Төрийн шагналт, Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн, зохиолч. Төрсөн нутаг Өвөрхангай аймгийн Хайрхандулаан сумын нутаг Өргөн Ширэг гэдэг газар малчин ард Жамбын гэр бүлд төржээ. Бага насаа өвөг эцгийн гэрт өнгөрөөж 1937 онд Улаанбаатар хотод ирж Аж үйлдвэрийн комбинатын гутлын фабрикад ажилчин, 1939 онд Монгол Ардын Хувьсгалт цэрэгт татагдан улмаар офицерын сургууль төгсч, тэндээ курсын даргын алба хааж байгаад 1943 онд Намын боловсон хүчний дээд сургууль, Монгол Улсын Их сургууль, Москва хотноо А.М.Горькийн нэрэмжит Утга зохиолын дээд сургуулийн дээд курсыг тус тус төгсчээ.
Ж.Пүрэв нь МУИС-ийн түүхийн багш, намын хорооны дарга, Улаанбаатар хотын намын хорооны хоёрдугаар нарийн бичгийн дарга, ХААЯамны орлогч сайд, Сангийн аж ахуйг удирдах ерөнхий газрын дарга, Хэвлэл, утга зохиол хянах ерөнхий газрын дарга, Соёлын яамны дэргэдэх Намын хорооны дарга, МАХН-ын Түүхийн институтэд эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан, “Үнэн” сонинд утга зохиолын ажилтан, МЗЭ-ийн хороонд мэргэжлийн зохиолч зэрэг ажил хийж байгаад 1982 онд тусгай тэтгэвэрт гарчээ.
Ж.Пүрэв нь 1950 оноос уран зохиолын ажил туурвин, "Зүрхний хилэн", “Манан будан”, “Аянга”, "Хөгжмийн эгшиг" зэрэг 30 роман, 22 тууж, 200 өгүүлэл, 40 найруулал, тэмдэглэл зэрэг богино хэлбэрийн зохиол, "Түлхүүрийн нууц" жүжиг, "Хан бүргэд" дуурийн цомнол, "Их хааны удам", "Эртний нутгийн солонго" кинозохиол бичсэн байна.
Их зохиолчийн Төрийн шагнал хүртсэн “Зүрхний хилэн”, “Манан будан”, “Хөгжмийн эгшиг” романуудыг Болорсудар хэвлэлийн газар ХХ-р зууны шилдэг романаар өргөмжлөн, дахин нийтийн хүртээл болгосон байна.
Гүн Галуутай

Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын нутагт байх байгалийн үзэсгэлэнт, тусгай хамгаалалттай газар нутаг. Аяга, Байц, Сүмбэр, Бэрх гэх мэт хадат уулс, Их ба Бага гүн хэмээх жижиг нуурууд, Галуутай, Шинэ булаг хэмээх горхинууд, Монголд томоороо 2 дугаарт орох Хэрлэн гол урсдаг. Улаанбаатар хотоос 130 км-т оршдог, аялал жуулчлалын ганцхан баазтай, цөөхөн малчин айлтай бүс нутаг юм. Монгол орны талхлагдаагүй үлдсэн онгон байгаль, ан амьтантай нутаг бөгөөд Улаанбаатар хотод хамгийн ойрхон аргаль угалзтай бүс гэдгээрээ онцлог. Галуутайн горхи Хэрлэн голд цутгах хэсэгт нэлээд намагтай боловч шувуудын хувьд бол газрын диваажин мэт газар юм. Энэ хэсэгхэн намагтай газарт эрдэмтэд 100 гаруй зүйл шувуу байгааг тогтоожээ. Түүхийн хувьд Монголын орчин үеийн утга зохиолыг үндэслэгч Д.Нацагдоржийн төрсөн нутаг бөгөөд түүний шүлэг яруу найрагт Гүн галуутайн байгалийн үзэсгэлэнг магтсан мөрүүд олон бий.
2005 Mongolian presidential election

Presidential elections were held in Mongolia on 22 May 2005. The result was a victory for Nambaryn Enkhbayar of the Mongolian People's Revolutionary Party (MPRP), who received over half of the vote.
In the 1997 presidential election the chairman of the Mongolian People's Revolutionary Party, Natsagiin Bagabandi was elected president. He was re-elected in 2001 but term limits meant he could not stand again in 2005. After the 2004 parliamentary elections the Mongolian People's Revolutionary Party and the Democratic Party were forced to form a coalition government after a close result.
Four candidates stood in the 2005 presidential election. The Mongolian People's Revolutionary Party candidate was the former Prime Minister and current speaker of the parliament of Mongolia Nambaryn Enkhbayar. Enkhbayar had been chairman of the MPRP since 1997 and was regarded as the clear favourite in the election. He said that he would increase foreign investment and continue to liberalise the economy to try and address poverty in Mongolia.
His main rival was Mendsaikhany Enkhsaikhan of the Democratic party. He got support from anti-communists and called for lower taxes for business and subsidies for poorer families. However he was disadvantaged by divisions within the Democratic party.
The other two candidates were Bazarsad Jargalsaikhan of the Mongolian Republican Party and Badarchiin Erdenebat of the Motherland Party. Jargalsaikhan was one of richest people in Mongolia and said that he could put his business skills to use as President. Erdenebat called for a referendum to be held to increase the powers of the President.
About a million of Mongolia's population were eligible to vote in the election with 3,800 polling stations across Mongolia. If no candidate secured over half of the votes in the first round of the election then a run-off would be held on 5 June between the top two candidates. The campaign for the first round officially began on 7 April 2005.
A few days before the election 3 of the 4 candidates called on the General Election Committee to resign alleging that the election was not being run cleanly. The outgoing President said that the committee should do everything possible to ensure the election was fair. Before the election there were protests in the capital Ulan Bator calling for a more open electoral system and protesting against alleged corruption. However international election monitors reported that they did not find any irregularities in the election.
Voting began at 7am and voter turnout was high as usual in Mongolia. Many voters turned out in traditional Mongolian attire, some on horseback, while elsewhere poll workers took ballot boxes to nomadic Mongols who were unable to get to polling stations.
Enkhbayer secured more than 50% of the votes thus winning an outright victory in the first round and avoiding the need for a run-off. After the results were announced Enkhsaikhan called Enkhbayar to congratulate him on his victory and they discussed working together. Enkhbayar was inaugurated as president on 24 June and promised to fulfill the pledges that he had made during the campaign.
Deel (clothing)

A deel (Mongolian: ᠳᠡᠪᠡᠯ /дээл [deːɮ]; Buryat: дэгэл [dɛɡɛɮ]) is an item of traditional clothing commonly worn by Mongols and can be made from cotton, silk, wool, or brocade.
The deel is still commonly worn by both men and women outside major towns, especially by herders. In urban areas, the deel is mostly only worn by elderly people, or on festive occasions. The deel appears similar to a caftan or an old European folded tunic. Deels typically reach to below the wearer's knees and fan out at the bottom. They come in a variety of colors but are most commonly blue, olive, or burgundy.
The deel looks like a large overcoat when not worn. Instead of buttoning together in the middle, the sides are pulled against the wearer's body, the right flap close to the body with the left covering. On the right side of the wearer are typically 5 or 6 clasps to hold the top flap in place. There is one clasp below the armpit, three at the shoulder, and either one or two at the neckline.
A deel is traditionally worn with a large sash, usually made of silk or leather belts with large, ornate buckles have become more common in the modern era. The area between the flaps and above the belt creates a large pocket in which the wearer can store objects; Mongolian men will occasionally even carry a silver bowl or cup, or even a snuff box in their deel. Though there is no major difference in material or outline between male and female deels, women tend to wear the "pocket" closer (that is, women often prefer a more snug-fitting deel), while men's may have larger pockets, a looser fit, and wider sleeves.
In Mongolia, the usage of the word deel has been extended to cover other long winter coats as well. For example, fur and leather overcoats of Western design are referred to as nekhii deel and sawkhin deel, respectively, meaning "fur deel", "leather deel" and "cashmere deel", which is made of the luxurious material cashmere. Nevertheless, other Mongol regions, such as Bortala in Xinjiang, retain the specific meaning of the word deel as the traditional garment, and refer to other overcoats as olondoi.
Deel design varies to a certain degree among cultures and ethnic groups, and has varied across time periods. There are even distinct variations among different Mongol tribes, mostly on the design of the upper chest opening edges. For instance, the Khalkha Mongol deel opening edges are round, while a Buryat deel's is square. It can also vary among other tribes such as Chakhars, Torguuds, and Uzemchins. Deels are designed for different occasions, seasons, and functions. There are deels for ceremonies like weddings and holidays and deels for daily wear. Deels for special occasions have their outer layer made of silk while the common deels are usually made of wool, cotton and other relatively inexpensive materials.
Khövsgöl Province

Khövsgöl (Mongolian: Хөвсгөл) is the northernmost of the 21 aimags (provinces) of Mongolia. The name is derived from Lake Khövsgöl.
The round-topped Tarvagatai, Bulnain and Erchim sub-ranges of the Khangai massif dominate the south and southwest of the largely mountainous province, and north and west of Lake Khövsgöl, lie the alpine Khoridol Saridag, Ulaan Taiga, and Mönkh Saridag mountains. The center and eastern parts of the province are less mountainous, but still hilly.
The region is well known in Mongolia for its natural environment, and Lake Khövsgöl is one of the country's major tourist attractions. The largest forests of Mongolia are located around and to the north of the lake, extending the South Siberian taiga.
The aimag was founded in 1931. Khatgal was the administrative center until 1933; since then it has been Mörön.
The region is home to many ethnic minority groups: Darkhad, Khotgoid, Uriankhai, Buriad, and Tsaatan. Both the Darkhad and Tsaatan are famous for their practice of shamanism.
In 2018, the province contributed to 1.84% of the total national GDP of Mongolia.
In 2007, the aimag was home to about 3.43 million heads of livestock, among them about 1,510,000 goats, 1,442,000 sheep, 322,000 cattle and yaks, 150,000 horses, 2,350 camels, and 652 reindeer.
The Mörön Airport (ZMMN/MXV) has one paved runway. It offers regular flights from and to Ulaanbaatar, and also serves as intermediate stop into the western Aimags.
The Khatgal Airport (HTM) only runs scheduled flights from and to Ulaanbaatar in summer, offering a more direct approach to Lake Khövsgöl for the tourists.
The road distance from Mörön to Ulaanbaatar is 690 km. A new paved road finished in fall 2012 now connects Mörön to Khatgal on Lake Khövsgöl.
Henning Haslund-Christensen, a Danish traveller and explorer, spent one or two years in a place that today is in Erdenebulgan sum in the early 1920s. Some locals believe that Alan Gua, an ancestor of Genghis Khan, hails from what is now Chandmani-Öndör.
Mongolian tögrög

The tögrög (Mongolian: ᠲᠥᠭᠦᠷᠢᠭ төгрөг [tʰɵ́ɣrɵk]; sign: ₮; code: MNT), also spelt tugrug or tugrik, is the official currency of Mongolia.
It was historically subdivided into 100 möngö (ᠮᠥᠩᠭᠦ мөнгө [mɵŋk]). Currently, the lowest denomination in regular use is the 10-tögrög note, and the highest is the 20,000-tögrög note. In Unicode, the currency sign is U+20AE ₮ TUGRIK SIGN.
The word tögrög refers to 'circle' or 'circular object' (i.e., a coin). Today, it is rarely used outside of referring to the currency, with the exception of the phrase tögrög sar (төгрөг сар), meaning 'full moon'.
The tögrög was introduced on December 9, 1925, at a value equal to one Soviet ruble, where one ruble or tögrög was equal to 18 grams (0.58 ozt) of silver. It replaced the Mongolian dollar and other currencies and became the sole legal currency on April 1, 1928.
Möngö coins are no longer in circulation as currency, owing to their negligible value. Today, they are sold online and to tourists as collectibles.
In 2010, the tögrög rose 15% against the US dollar, due to the growth of the mining industry in Mongolia. However, its exchange rate eroded by 24% from early 2013 to June 2014 due to falling foreign investment and mining revenue.
During socialism, the tögrög coin denominations were 1, 2, 5, 10, 15, 20, 50 möngö, and 1 tögrög. After the Mongolian People's Republic came to an end in 1992 and inflation surged, möngö coins were abandoned and larger tögrög values introduced.
Like coins, the tögrög banknotes were very similar to the Soviet ruble during the Mongolian People's Republic era. The similarities included color theme, overall design, and the lineup of the denominations, which were 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 tögrög unless stated otherwise. The color for each value is
Formerly, all banknotes were printed in the Soviet Union. Modern tögrög banknotes are generally printed in the United Kingdom.