Tsokolate (inumin)

Ang tsokolate (Tagalog: [tʃoko'late]), ay isang makapal at mainit na inumin na katutubo sa Pilipinas. Gawa ito mula sa tabliya o tablea, mga tableta ng purong butil ng kakaw na giniling at binusa, na pinatunaw sa tubig at gatas. Tulad ng sa mga bersiyong Espanyol at Mehikano ng tsokolateng mainit, kaugalian nang ihanda ito sa isang tsokolatera at mabilis na hinahalo sa isang kahoy na baton na tinatawag na molinilyo (tinatawag ding batidor o batirol), na nagpapabula sa inumin. Karaniwang pinapatamis ang tsokolate ng kaunting maskabado, at may kakaibang gaspang.
Karaniwang iniinom ang tsokolate sa almusal, at sinasabayan ng mga tradisyonal na kakanin o pandesal at iba pang uri ng mga pasteleryang Pilipino. Sikat din ito tuwing kapaskuhan sa Pilipinas, lalo na sa mga bata.
Kilala ang tsokolate sa mga katawagang suklati sa Kapampangan; sikulate sa Maguindanao; at sikwate or sikuwate sa mga wikang Bisaya. Hango ang lahat sa Kastilang chocolate, ultimately from Nahuatl na xocolātl.
Ang tabliya (binabaybay ring tableya o tablea, mula sa Kastilang tablilla, "tableta") ay maliit na tableta, karaniwang gawang-bahay, na gawa sa purong butil ng kakaw. Nabubuo ang tabliya sa pagtutuyo ng butil ng hinog na kakaw ng dalawa o tatlong araw. Binabalatan at isinasangag ang pinatuyo na butil. Ginigiling ang mga ito hanggang sa maging malapot na likor de-kakaw na hinuhulma sa pamilyar na disko o bola at pinapatuyo.
Maliban sa tsokolate, ginagamit ang tabliya sa samu't saring baryante ng mga tradisyonal na panghimagas sa Pilipinas, lalo na sa tsamporado, isang niluwagang bigas na pinatamis ng tsokolate.
Kinaugaliang inihahanda ang tabliya sa pagpapakulo ng tubig at gatas sa isang espesyal na pitsel na may mataas na leeg na kilala bilang tsokolatera (o tsokolatehan, sikulatihan, sikwatehan, atbp.). Hinahango ito kapag nagsimulang bumula, at hinuhulog ang ilang disko ng tabliya sa likido. Dinaragdagan din ito ng maskabado at karagdagang gatas o krema, kung ninanais. Pagkatapos, ipinapasok sa pitsel ang isang espesyal na pamalis-kahoy na tinatawag na batirol (tinatawag ding batidor o molinilyo) at pinapaikot ito nang mabilis sa pagkaskas ng palad hanggang sa maging mabula ang likido. Pagkatapos, ibinubuhos ito sa mga indibidwal na tasa.
Kabilang sa mga modernong paraan ng paghanda ng tsokolate ang paggamit ng palis, blender, o pampabula ng gatas upang kamtin ang naaayon na pagkamabula. Maaari rin itong dagdagan ng mga ibang sahog kagaya ng kanela, baynilya, pinipig, o kahit rum o tekila. Subalit pinagkukunutan ng noo ang paggamit ng komersiyal na pulbos de-kakaw, dahil hindi pareho ang nagreresultang tekstura o lasa.
Kadalasang iniinom ang tsokolate tuwing almusal o meryenda, at ipinapares sa kakanin o tinapay. Kabilang sa mga karaniwang ipinapares sa tsokolate ang pandesal, puto maya, puto bumbong, churros, ensaymada, bunwelos (o kaskaron), suman, kesong puti, at bibingka. Sikat din ito tuwing Kapaskuhan sa Pilipinas, lalo na sa mga bata.
Sa nobelang Noli Me Tangere (1887) ni José Rizal, ang pambansang bayani ng Pilipinas, pinaghihinalaan si Padre Salvi ng kanyang karibal, ang alperes ng Guwardiya Sibil, na maghain ng malapot na tsokolate (espeso) sa mga importanteng bisita at malabnaw na tsokolate (aguado) sa mga bisita na itinuring niyang di-importante. Ayon sa alperes, palihim na sumesenyas si Salvi sa kanyang utusan kung ano ang ihahanda sa pagwiwika ng "tsokolate, eh?" o "tsokolate, ah?" - "eh" at "ah", na talagang daglat para sa espeso at aguado. Sinabi ng narador na hindi siya sigurado kung paninira lang ito dahil naikwento na ito tungkol sa mga maraming pari, o maaaring isang kaugalian ng Ordeng Franciscano. Kasunod ni Rizal, nagamit ang mga terminong "Tsokolate Eh" at "Tsokolate Ah" ng ilang mga establisyimento.