davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
National Treasure (Chinese TV series)

National Treasure (Chinese: 国家宝藏) is a 2017 Chinese cultural exploration variety TV program that aired on CCTV-3 and CCTV-1 in China. The TV program is produced by Lǚ Yitao. Actor Zhang Guoli serves as the host. The Palace Museum, Shanghai Museum, Nanjing Museum, Hunan Provincial Museum, Henan Museum, Shaanxi History Museum, Hubei Provincial Museum, Zhejiang Provincial Museum and Liaoning Provincial Museum, the nine major museums in mainland China, each presented three national treasures across the episodes. Each treasure in the TV program will be presented by national treasure keepers performed by celebrities and common people, to tell the stories of national treasures with the collections, interpreting the historical mystery.
The TV program received mainly positive reviews. On Douban, the TV program has a score of 94 out of 100.
It won Best Variety Program (Seasonal) at 24th Shanghai Television Festival.
Large-format slide projector

A large-format slide projector (also often called large-format projector or large-image projector) is a kind of slide projector for large image projection which has a very powerful light source (up to 12 thousand watts using arc lamps). The light source generates a lot of heat even when filtered to only visible light; the projected transparency is protected from overheating by the heat being distributed across its large area, and cooling fans. Slide formats include 18 × 18 cm (7.1 × 7.1") or 24 × 24 cm (9.4 × 9.4").
These formats are so large that it is possible to project slides painted with heat resistant translucent colours as a special kind of art (projection art). The light output of the projector is large enough to project onto whole buildings.
The first large-format slide projectors were built in the middle of the 20th century as background projectors for theaters and opera houses. From the early 50', the german Brand Reiche&Vogel was offering in a catalog a 2000w slide projector using 4.75"x 4.75" (12x12cm) slide or a scroller for film strip of the same size. They will produce a 5000w model no long after this first. The artists Günther Schneider-Siemssen, and Professor Svoboda used the large format slide projectors as stage projectors in their artwork. In good cooperation with the technician Ing. Ludwig Pani, they improved large-format slide projectors for stage, and realized the first large format projections as an integrated part of their artwork.
Large scale image projectors have been pioneered by manufacturers Reiche&Vogel, Pani, Hardware Xenon and PIGI. These projectors are usually described as scenic projectors, and project light through photographic or inkjet media, unlike video projectors that reflect light off of LCD or DMD (digital micro mirror, sometimes referred to as DLP) devices. Despite advancements in video technology, still image projectors are still capable of many times the luminous output of video projection devices. Scenic projectors sometimes utilize roll based projection media, which allows quick access to hundreds of images and the creation of scrolling imagery, as well as rotating imagery.
The most powerful image projectors in the world are built by the company XL Productions. These one of a kind image projectors utilize large format lenses to achieve image sizes and brightness levels beyond that which is capable with commercially available projectors. XL Productions has presented imagery for events like the Olympics, the Super Bowl and other special productions. In 2000, XL Productions achieved projected image sizes as much as one mile across on Sugarloaf Mountain in Rio de Janeiro, Brazil.
Battle of Gundet

The Battle of Gundet was fought from 14-16 November 1875 between the Ethiopian Empire and the Khedivate of Egypt in Eritrea. It was the first major battle of the Ethiopian–Egyptian War.
The Egyptians under Arakil Bey and Danish Colonel Adolph Ahrendrup invaded from their coastal possessions in Massawa, in what is now Eritrea. Following some skirmishes, the armies of Yohannes and Isma'il met at Gundet on the morning of 14 November 1875. Not only were the Egyptians vastly outnumbered, they were also taken completely by surprise as they were marching through a narrow mountain pass. The mass of Ethiopian warriors sallied forth from their hiding places up the slope and swiftly charged down upon the shocked Egyptian columns, nullifying the latter's advantage in firepower and causing many of the unenthusiastic fellahin soldiers to rout. This encounter ended on the 16th in the complete annihilation and routing of the Egyptian expeditionary force led by Colonel Arrendrup and in the death of its commander.
Arrendrup's expedition was hopelessly inadequate for the tasks he set out to do. It amounted to scarcely more than some 2,500 troops and had no cavalry. Its leaders were, apart from the already mentioned Danish artilleryman and Major Dennison, an American, Major Durholtz, a Swiss, late of the Papal army, and Major Rushdi Bey, a Turk. Arakal Bey, the young nephew of Nubar Pasha (the Christian Armenian Premier of the Khedive) joined the expedition and was killed in battle.
About 2,000 Egyptians perished with him and his two six gun batteries and six rocket-stands fell into the hands of the enemy.
The Egyptians withdrew to Massawa on the coast and then to Keren, garrisoned since 1872 by some 1,200 Egyptians. But Isma'il Pasha could not leave the matter there, it was absolutely essential to regain the lost prestige. At all costs, his European creditors had to be impressed, and he set out on mobilizing a larger force for a second expedition that would make amends for the devastating and humiliating loss he had suffered at the hands of the Ethiopians at Gundet.
List of shields and cratons

A craton is an ancient part of the Earth's continental crust which has been more or less stable since Precambrian times. Cratons whose ancient rocks are widely exposed at the surface, often with relatively subdued relief, are known as shields. If the ancient rocks are largely overlain by a cover of younger rocks then the 'hidden' craton may be referred to as a platform.
Listed by modern continent and Gondwana, include:
Shield (geology)

A shield is a large area of exposed Precambrian crystalline igneous and high-grade metamorphic rocks that form tectonically stable areas. These rocks are older than 570 million years and sometimes date back to around 2 to 3.5 billion years. They have been little affected by tectonic events following the end of the Precambrian, and are relatively flat regions where mountain building, faulting, and other tectonic processes are minor, compared with the activity at their margins and between tectonic plates. Shields occur on all continents.
The term shield cannot be used interchangeably with the term craton. However, shield can be used interchangeably with the term basement. The difference is that a craton describes a basement overlain by a sedimentary platform while shield only describes the basement.
The term shield, used to describe this type of geographic region, appears in the 1901 English translation of Eduard Suess's Face of Earth by H. B. C. Sollas, and comes from the shape "not unlike a flat shield" of the Canadian Shield which has an outline that "suggests the shape of the shields carried by soldiers in the days of hand-to-hand combat."
A shield is that part of the continental crust in which these usually Precambrian basement rocks crop out extensively at the surface. Shields can be very complex: they consist of vast areas of granitic or granodioritic gneisses, usually of tonalitic composition, and they also contain belts of sedimentary rocks, often surrounded by low-grade volcano-sedimentary sequences, or greenstone belts. These rocks are frequently metamorphosed greenschist, amphibolite, and granulite facies. It is estimated that over 50% of Earth's shields surface is made up of gneiss.
Being relatively stable regions, the relief of shields is rather old, with elements such as peneplains being shaped in Precambrian times. The oldest peneplain identifiable in a shield is called a "primary peneplain"; in the case of the Fennoscandian Shield, this is the Sub-Cambrian peneplain.
The landforms and shallow deposits of northern shields that have been subject to Quaternary glaciation and periglaciation are distinct from those found closer to the equator. Shield relief, including peneplains, can be protected from erosion by various means. Shield surfaces exposed to sub-tropical and tropical climate for long enough time can end up being silicified, becoming hard and extremely difficult to erode. Erosion of peneplains by glaciers in shield regions is limited. In the Fennoscandian Shield, average glacier erosion during the Quaternary has amounted to tens of meters, though this was not evenly distributed. For glacier erosion to be effective in shields, a long "preparation period" of weathering under non-glacial conditions may be a requirement.
In weathered and eroded shields, inselbergs are common sights.
List of government-owned companies of Ethiopia

This is a list of government-owned companies of Ethiopia. A Government-owned corporation is a legal entity that undertakes commercial activities on behalf of an owner government. There is no standard definition of a government-owned corporation (GOC) or state-owned enterprise (SOE), although the two terms can be used interchangeably. The defining characteristics are that they have a distinct legal shape and they are established to operate in commercial affairs. While they may also have public policy objectives, GOCs should be differentiated from other forms of government agencies or state entities established to pursue purely non-financial objectives.
Mesob

Mesob (Amharic: መሶብ) or Harar Mesob is a Harari basket used for storing injera, an Ethiopian and Eritrean flatbread. It is widely depicted as a cultural symbol for Ethiopia, made from locally grown and partially dyed grass and palm leaves known for strength and durability.
In a certain form Mesob was identified in Abyssinia as early as the sixteenth century as reported by Portuguese explorer Francisco Álvares however the most prominent Mesob is of Harar origin. In the mid 1970s Amharas began recruiting Harari artisans to develop a particular Mesob which incorporated Abyssinian and Harari designs, this variety would dominate Mesob productions in Ethiopia.
Although generally described as Ethiopian, mesob baskets belong to a larger tradition of Harari basketry. A mesob is depicted on the 10 birr note. Mesob baskets are used in funeral ceremonies to support family of the deceased person and the baskets are widely viewed as a symbolical representation of Ethiopian and Eritrean culture and their cuisine.The Harar mesob is known to be a quality mesob with very complex and prized designs. Today, it is very rare to find old original Harari mesobs, because peoples are making more simplified and lower quality Ethiopian models.
Gun shield

A gun shield is a flat (or sometimes curved) piece of armor designed to be mounted on a crew-served weapon such as a machine gun, automatic grenade launcher, or artillery piece.
Some mounted machine guns and artillery pieces are equipped with metal armor plates to protect the gunners from small arms fire and shrapnel from explosions. They were fitted to some armored fighting vehicles and patrol boats during the Vietnam War.
Gun shields fell out of widespread use after the Vietnam war, but they have seen a resurgence in popularity during the 1980s and 1990s. Israeli military analysts began urging the use of gun shields, pointing to the grave risk to soldiers exposed to fire from automatic weapons. In particular, it was noted that many casualties were hit in areas not protected by body armor or a helmet, such as the neck or face.
The United States Armed Forces began using gun shields in the early 21st century during the wars in Iraq and Afghanistan. The major drawback of gun shields is that they limit the visibility of the user to the front, though new designs such as the Transparent Armor Gun Shield (TAGS for short) aim to alleviate this without sacrificing user protection.
There are 46 surviving examples originally from the armoury of Henry VIII at the Palace of Westminster, the Tower of London and other Royal sites. Eight gun-shields have been found on the wreck of the Mary Rose. They have been thought to be Italian in origin, as they were offered to Henry VIII in a letter of 1544 from a painter of Ravenna named Giovanbattista.
There are two distinct types of gun-shield: one of Italian manufacture and one an English version of heavier construction. There is evidence to suggest that the English gun-shields were converted from plain targets. At least two unconverted examples have been located.
Škoda 75 mm Model 1939

The Škoda 75 mm Model 1939 (75 mm M.39) was a mountain gun manufactured by Škoda Works and exported in small numbers to Romania and Iran. The design was related to the Bofors L/22 sold to Switzerland. For transport, the gun could be broken into eight sections and carried by mule. The gun crew was protected by an armoured shield. Romanian guns equipped two mountain artillery battalions.
Transparent Armor Gun Shield

The Transparent Armor Gun shield, or TAGS, is a visually transparent protective gun shield built by BAE Systems made with ballistic glass for US military vehicle operators using mounted machine guns. It borrows on the experience of the Israeli Defense Force in using such armor on a variety of vehicles. The shield is intended to provide protection for its user while maintaining visibility. It can be mounted on several models of armoured fighting vehicles (AFVs), including the M113, M1 Abrams and Stryker, as well as on the HMMWV.
马来西亚独立日

马来西亚独立日（馬來語：Hari Merdeka；英語：Independence Day），前称为马来西亚国庆日（馬來語：Hari Kebangsaan；英語：National Day），定于每年8月31日，为纪念马来亚联合邦在第一任首相东姑阿都拉曼及其团队前往英国伦敦的谈判争取于1957年8月31日宣布独立而设立的节日，但是其後新加坡又再度於1965年8月9日脫離馬來亞自己獨立。
1946年，英国把新加坡从马来亚划分而出，成为直辖殖民地，同时宣布一个组织马来亚联邦的计划。但事与愿违，该项计划因削弱马来统治者的地位，且将公民权赋予华人与其他少数民族而遭马来人强烈反对。面对马来族怨声载道，英国最终放弃平等公民权计划，在1946年6月成立马来亚联邦后便于1948年正式解散，取而代之是1948年2月1日协议成立的马来亚联合邦，而当时的马来亚联合邦由英王委任高级专员所统治。
为了摆脱英国殖民统治以争取独立，巫统、马华公会与国大党三党组成联盟。1954年5月，东姑阿都拉曼率领敦拉萨和陈东海三人代表团联袂赴英国伦敦谈判民选自治政府事宜，随后于1955年7月27日的首届联合邦立法议会选举中，联盟成功赢得52席中的51席，在英国监管下组成自治政府议会。1956年1月18日至2月8日，首相东姑阿都拉曼率领代表团到英国谈判达成协议，英国政府同意让马来亚联合邦于1957年8月31日独立，并设立里德委员会草拟马来亚联合邦宪法。1956年2月20日，该代表团从英国伦敦返回马来亚，在马六甲怡力的英雄草场（馬來語：Dataran Pahlawan）宣布独立日期。1957年5月9日，东姑阿都拉曼、敦阿都拉萨、翁毓麟及善班丹组成独立代表团再赴伦敦谈判独立事宜。
1957年8月31日午夜十二时，英国国旗正式降下，马来亚国旗徐徐升起。在马来统治者、英国女王代表格楼斯特与人民的见证下，东姑阿都拉曼在吉隆坡默迪卡体育场带领国人高喊7声“Merdeka”（意即独立），正式宣布马来亚联合邦独立。东姑阿都拉曼检阅300名联盟青年组成的仪仗队与各州属的12个联盟代表。而联盟代表沙顿氏为东姑挂上花环，并尊称他为“独立之父”。
马来西亚成立后，延续将8月31日定为马来西亚的国庆日。每年在此普天同庆的日子，马来西亚国庆日皆以热闹的方式庆祝，以感谢抗战英雄奋力保卫国土。
2018年8月31日是马来西亚61周年国庆日，也是希望联盟在2018年马来西亚大选胜出上台后的首次国庆日。首相马哈迪·莫哈末发表国庆献词时指此次国庆日是马来西亚“再次建国”，也可说是“再次独立”。
2019年8月21日，为庆祝即将到来的独立日，TGV电影院宣布将于8月24日至9月16日在选定地点播映已故传奇巨星比·南利的五部经典电影。
2011年8月31日国庆日，时任首相纳吉·阿都拉萨在当天前往澳大利亚度假。由于过去几任首相都不曾在国庆日期间出国度假，因此纳吉遭反对党民主行动党嘲讽“创下了国际的记录”。
2024年国庆日；时任安华政府不邀约前首相马哈迪·莫哈末出席布城国庆庆典引起非议，政府被指责违背国家原则的第五项「礼貌和道德」，被视为是对马来西亚文化的道德和礼仪的公然无视。马来西亚弘德体育总会狮艺总监萧斐弘与通讯部副部长张念群共同向媒体宣称今次国庆庆典首次有舞龙舞狮表演。随后马来西亚新闻媒体驳斥该宣传，指出大马舞狮文化从1975年就曾融入部分州属的国庆庆典，更在2007年国庆日出现在默迪卡体育场举行的国庆晚会。对于庆典上使用非国语的评价有两种截然不同的声音。部分国人认为，今年的国庆活动首次加入华语歌曲，这是一个难得的进步；而有些国人则质疑活动中出现的“欢迎光临”中文字样，担心这是否依然符合马来西亚的身份。TikTok一则庆典上出现中文「这是马来西亚的国庆还是中国的国庆」的则文引起质疑声浪，通讯部指责这是不明理的有心人士故意炒作，并指出庆典上除了中文和淡米尔也有使用国文。华族、淡米尔色彩出现在国庆引起了土团党青年团关于「新殖民」的争议。马华公会柔佛州宣传局主任陈贤绮对于出现的中文歌曲却使用中国的创作歌曲，而不是本地华文创作歌曲表示遗憾。有观点批评一些人在国庆日拿著其他國家的國旗，亞沙國會議員謝琪清强调，身为大馬公民，就應該不分種族和宗教背景，手上拿的就只是大馬國旗。武吉加里尔国家体育场在一场足球比赛开始前，当国歌奏响时升起了一面巴勒斯坦国旗的巨幅画引起争议。通讯部还驳斥了社交媒体一则帖文声称国庆庆典上悬挂巴勒斯坦国旗的争议是假新闻，强调那是马来西亚武装部队旗帜。
根据宪法第160条第2款规定，馬來西亞的独立日是1957年8月31日，而非1963年9月16日。
《8月31日》（馬來語：Tanggal 31 Ogos）是一首马来语爱国歌曲，由阿末西比（馬來語：Ahmad C.B.）词曲及原唱、拿督苏迪曼翻唱，描述国庆日是普天同庆的大日子。 这首歌曲是苏迪曼的代表作品之一，至今依然广为流行，并被多位歌手翻唱。
《辉煌条纹》（馬來語：Jalur Gemilang）是一首歌颂马来西亚国旗的爱国歌曲，也是每年8月31日举行国庆日演奏的国旗歌，歌词描述国旗的象征意义，代表马来西亚子民的奉献和骄傲。这首歌曲由词曲作家托尼·丰塞卡（Tony Fonseka）于1957年创作，默迪卡合唱团（Merdeka Choir）演唱，宝石唱片（Ruby Record Industries）发行，收录在《马来亚之音系列》（Music of Malaya Series）的首张唱片，编号RE-7201。
Uni Girls

Uni-Girls為中華職業棒球大聯盟統一7-ELEVEn獅專屬啦啦隊。2006年統一獅球團邀請專業舞團「迪娃獅」（Divas）來專任統一獅啦啦隊，2009年改名為「Uni-Girls」，是中華職棒最早成軍的啦啦隊。
2018年9月，Uni-Girls配合年度女孩日發行第一支單曲《Wake Up》慶祝成立十週年。
2019年5月4日，統一7-ELEVEN獅於澄清湖棒球場舉行「榮耀30-女孩世代」主題日邀請Uni-Girls學姊回娘家，包括初代DIVAS成員Endo、妞妞、雅雅及凱莉絲（個人名義出席），以及已畢業的成員林采欣、貝貝Chelsea、彭彭、小文、貝希、Ida、橘子、穎兒、泡泡及Kiwi都到場，並與現役成員一起合作開場表演。
2020年10月，Uni-Girls發行第二支單曲《Can't Touch That》。
2022年引入啦啦隊員背號系統，為中華職棒各球團專屬啦啦隊第四支擁有跟球員一樣的背號系統。
2024年3月10日，Uni Girls舉辦新球季發表會，除了宣布啦啦隊的新制服、主題曲外，更宣布加入兩位前日職埼玉西武獅啦啦隊成員希美跟千紘，成為Uni Girls隊史首批日籍啦啦成員。
2024年7月，Uni Girls下半季再次官宣來自韓國蔚山的女神趙娟週正式加盟統一獅啦啦隊，成為隊上首位韓籍成員。
北务镇

北务镇是中国北京市顺义区下辖的一个镇，1994年由北务乡撤乡设镇而成。
北务镇位于顺义区东南部，南界河北省三河市，东临大孙各庄镇，北与杨镇接壤，西与李遂镇接界。
北务镇位于华北平原北部，平均海拔约25米，地势平坦，辖境内没有山丘。
北务镇地处温带季风气候带，四季分明，光照充足，年日照总时数2800小时。全年最高气温平均气温11.5℃。初霜期在10月下旬，终霜期在4月上旬，全年无霜期约在190天以上。地下1500—2000米有丰富的地热资源（出水温度55—70℃）；林木覆盖率30.5%，年平均降水量600毫米；最大冻土层深度75厘米。
北务镇下辖15个自然村，分别是北务村、郭家务村、陈辛庄村、林上村、仓上村、道口村、王各庄村、闫家渠村、南辛庄户村、于地村、庄子村、小珠宝村、东地村、珠宝屯村、马庄村。
北务镇位于顺义区东南部，南界河北省三河市高楼镇，交通较为便利。镇域内有京平高速公路过境，镇中心距首都国际机场17公里、距京哈高速公路10公里、距天津港（塘沽）100公里。
种植业是被誉为“瓜菜之乡”的北务镇的主要产业。全镇60%的劳动力从事第一产业。1998年，北务镇被北京市政府评为“京郊蔬菜第一镇”。
镇域内耕地面积2.8万亩，其中瓜菜保护地面积1.2万亩。目前镇内有四个市级标准化生产基地、两个北京地区知名瓜菜品牌（“绿中名”和“小珠宝”）。主要作物包括甜瓜、番茄、彩椒等。年产各种优质瓜菜1亿公斤左右。
海子沟沿线集中近千亩养殖水域。品种包括草鱼、鲤鱼、鲫鱼、鲢鱼、青鱼、鲶鱼、罗非鱼等七大类，每年向北京市场提供各种鲜鱼120万公斤。
全镇林业占地面积0.8万余亩，林木覆盖率28.7%。其中速生林4500亩、精品果800亩、花卉苗木2700亩。
北务镇工业用地2.7平方公里，主要集中在北务镇政府附近的工业区。大部分入驻企业为轻型建材加工企业。
1994年，北务镇龙狮舞艺术团成立。2004年，注册成立了北京北务龙狮舞文化艺术有限公司。目前，拥有演员500余人，彩龙数十条，南北狮数百只。
龙狮舞在北务地区群众基础良好，该艺术团的演员主要由都是北务镇当地农民组成。除了在北京市演出之外，该艺术团也曾代表北京农民参加对外文化交流活动，如参加莫斯科“北京文化节”、中法文化年“北京文化周”
2002年和2008年，北务镇两次被中华人民共和国文化部命名为“中国民间艺术之乡”。
宁德市

宁德市是中华人民共和国福建省下辖的地级市，位于福建省东北沿海地区。國家園林城市，市境南临福州市，西接南平市，北界浙江省丽水市、温州市，东滨东海，東南方為連江縣馬祖列島，沿海有三都澳、福宁湾（宿霧語：Funing Wan）等港湾，并有多个岛屿。全市总面积13,432平方公里，市人民政府驻蕉城区。
东部临海，与台湾隔海相望，西邻南平市，南接福州市，北部與浙江省温州市相鄰，介于北纬26°17'─27°41'，东经118°32'─120°52'之间。
地势西、北部高，东、南部低，中部隆起。地貌以山地丘陵为主，其间杂有山间盆地，沿海一带为狭长的滨海冲积平原，鹫峰山和太姥山脉分别斜贯西北部、中部，千米高峰连绵，其中以寿宁县平尖山为最高（海拔1649米）。
东面为台湾海峡，海岸线长达1046公里，有着众多的海湾和海岛，海域面积为4.45万平方公里。
溪流众多，且多呈西北—东南走向，最大的水系为交溪，其他主要河流还有水北溪、霍童溪和古田溪。区内河流的特点是，上源至中游段蜿埏曲折，河道狭窄陡峭，水流湍急，落差较大；下游河段河面较宽，河床较缓；流速平均平稳，流入东海。
属亚热带海洋性季风气候，兼山地气候、盆地气候等多种气候特点；年平均气温13.4℃～20.2℃， 年平均降雨量在1250～2350毫米，无霜期235～300天。
宁德市现辖1个市辖区、6个县，代管2个县级市。
此外，宁德市设立以下经济管理区：国家级东侨经济技术开发区、福安畲族开发区。
2022年，全市户籍人口355.23万人，其中男186.11万人，女169.12万人。 按城乡分：城镇总人口137.99万人，乡村总人口217.24万人。
根据2020年第七次全国人口普查，全市常住人口为3,146,789人。同第六次全国人口普查的2,821,996人相比，十年共增加了324,793人，增长11.51%，年平均增长率为1.1%。其中，男性人口为1,641,801人，占总人口的52.17%；女性人口为1,504,988人，占总人口的47.83%。总人口性别比（以女性为100）为109.09。0－14岁的人口为649,501人，占总人口的20.64%；15－59岁的人口为1,919,606人，占总人口的61%；60岁及以上的人口为577,682人，占总人口的18.36%，其中65岁及以上的人口为399,525人，占总人口的12.7%。居住在城镇的人口为1,919,132人，占总人口的60.99%；居住在乡村的人口为1,227,657人，占总人口的39.01%。
全市常住人口中，汉族人口为2,967,485人，占94.3%；各少数民族人口为179,304人，占5.7%。其中，畲族人口为154,972人，占4.92%。与2010年第六次全国人口普查相比，汉族人口增加314,233人，增长11.84%，占总人口比例增加0.28个百分点；各少数民族人口增加10,560人，增长6.26%，占总人口比例下降0.28个百分点。其中，畲族人口增加201人，增长0.13%，占总人口比例下降0.56个百分点。全市畲族人口佔中國畲族人口的四分之一，是全国最大的畲族聚居区之一。
宁德市大部分地区通行闽语闽东片福宁小片方言；其代表为福安话，与该片内其它次方言都可以互通。
此外，还有其他方言分布：
工業主要依靠外地投資，近年來，以寧德時代為代表的新興工業發展迅速。旅游资源有待于進一步開發，在福建省城市中经济发展处于較低水平，但其增長速度較快。
海域辽阔，适合捕捞业；具有较大面积的浅海（9.34万公顷）和滩涂（4.36万公顷），适合水产养殖。盛产着大黄鱼（宁德大黄鱼为中国地理标志产品）、对虾、石斑鱼、二都蚶、剑蛏等海味珍品。拥有中國最大的大黄鱼人工养殖基地。
农业方面，盛产茶叶和食用菌，是中国重点产茶区和中国产量最多、品种最全的重要食用菌产区；所产水果种类繁多，如四季柚、油柰、板栗、芙蓉李、水蜜桃和晚熟荔枝、龙眼等。林业方面，全区森林覆盖率为62.7％，活立木总蓄积量1527万立方米，用材林面积44万公顷。
2017年，宁德市林地面积99.337万公顷，占土地面积130.677万公顷的76.01%；全市有林地面积88.811万公顷，活立木总蓄积量4808.48万立方米，森林蓄积量4602.47万立方米，重点生态公益林34.09万公顷，森林覆盖率67.96%，居全省第四（全省沿海设区市第一），林地绿化率92.51%。全市拥有国家级森林公园3个、省级森林公园13个，省级自然保护区2个，市级自然保护区8个，全国生态文化村5个、省级生态文化村10个。全市有木材加工企业389家，其中国家林业重点龙头企业2家、农业产业化省级重点龙头企业15家、省林业产业化龙头企业14家。拥有中国驰名商标2件、省著名商标9件、省名牌产品2个、国家地理标志证明商标5件。
宁德市最早的公交线路开通于1976年，当时使用三辆客车开行七都线和八都线（它们曾更改为长途客运线路，近年来随着宁德中心城区的对外扩张而恢复为公交线路32路和33路），宁德市真正意义上的市区公交线路则是在1992年开通的1路~3路（后2路并入1路）。截至2022年底，宁德市区已拥有公交线路30条、公交站200多个。
高速公路：
过境国道：
省道：
铁路：
宁德港，下辖三都澳、赛江、三沙、沙埕四个港区。
在新石器时代，属东南沿海印纹陶文化系统。
作为畲族的主要聚居地，畲族文化和艺术也是闽东文化最具特色和魅力的部分之一。
宁德市的畲族民歌、霍童线狮、畲族小说歌（霞浦县）、四平戏（屏南县）、屏南双溪铁枝（屏南县）、屏南平讲戏（屏南县）及木拱桥传统营造技艺（屏南县、寿宁县）、柘荣剪纸（柘荣县）、陈靖姑信俗（古田县）、霍童铁枝（蕉城区）、水密隔舱福船制造技艺（蕉城区）以及寿宁北路戏（寿宁县）被列入国家级非物质文化遗产名录。
旅游资源丰富，著名游览点有：
官井洋的黄瓜鱼、二都的珠蚶（俗称血蚶）、七都的寸金鱼（明朝明英宗接受林聪推荐特封次名）
古田的竹编、霞浦的贝雕。
截至2015年7月31日，宁德市已经与3个国家建立了4对国际友好城市关系。
星瞳

星瞳最早是游戏《QQ炫舞》中出现的一名NPC角色，现在是QQ炫舞系列虚拟代言人，中国首个虚拟时尚博主，同时也是一位虚拟歌手和主播。
星瞳的首次出场是在腾讯为QQ炫舞手游宣传推出的《舞舞动人》系列MMD视频，第一期由鹿乃进行声乐部分的演唱。星瞳和另外两个角色（宫商羽、付小光）在游戏中作为NPC人物对玩家进行指引。彼时的星瞳仅作为QQ炫舞手游的看板娘，没有背景介绍或角色故事。
星瞳IP化的第一步始于2018年5月26日，她以陈伟霆（时为QQ炫舞的代言人）师妹身份出道。五个月后，腾讯展开对星瞳的声优选拔活动，为此拉到了美汁源果粒奶优的合作，一系列比赛名为：“声由你定”，在华东、华南的多所传媒院校举行了海选。QQ炫舞的第一次玩家社群活动在艺仓美术馆举办，活动后受Vogue (杂志)邀请，腾讯方以星瞳名义发布采访：《破壁：我们与虚拟偶像共话行业未来》。QQ炫舞支持星瞳的代言和演出还包括：2019年上海时装周舞台秀，Levi's的虚拟代言人，2020年四川卫视新年演唱会的开场表演，江苏卫视制作的综艺节目《2060》等。在星瞳以Vtuber身份第二次出道之前，她的微博粉丝数量就已经达到了炫舞游戏官号的一半。
星瞳Vtuber企划现隶属于腾讯IEG事业群下的CDD（Content Development Department）部门，项目于2021年2月1日启动。该企划在中国大陆首次成功使用Unity 5为引擎进行了实时动作捕捉和渲染输出直播画面。基于云小微数智人平台，腾讯推出了星瞳等一系列IP型虚拟数字人，《QQ炫舞》系列发行制作人 Todd 表示，中國国内虚拟偶像目前的变现逻辑距离成熟模式还很远，除了品牌合作外，星瞳未来还有发行唱片、制作动画和游戏等一系列途径。目前，为了和自己“虚拟博主、时尚代言人”的身份匹配，星瞳的代言从QQ炫舞NPC时期的服饰，扩展到了推广传统文化、腾讯公司形象、潮牌食品、游戏、交通出行、歌舞等不同领域，在bilibili每周2D、3D各进行一次直播。
2020年6月27日，星瞳成为李宁运动时尚潮流星推官，並在11月7日南京德基广场举办的“致敬经典、星舞未来”主题星浪潮复古DISCO之夜作为首位嘉宾“登场”，带来对于此次合作的介绍及联名服装设计理念的分享，同時推出的「时代偶像李宁&炫舞虚拟偶像星瞳的跨时空对话」TVC以CG动画+实拍的形式完成李宁与星瞳的跨次元同框。
2021年5月，星瞳成为长沙首位非遗文旅推广大使，先後在爱晚亭、橘子洲、黄兴路等景點“露面”。12月3日，由星瞳與歌手郭颖共同演唱的QQ炫舞醒狮时尚季主题曲《HEA！狮舞》正式上架QQ音乐、酷狗音乐和酷我音乐平台，星瞳同時还受邀担任佛山市南海区政府发起的“醒狮时尚季”的“南海醒狮国潮星推官”。
2022年，星瞳拍攝了与花样滑冰世界冠军庞清、佟健冰上共舞的TVC，截至2月21日已在B站收获近150万播放，2月19日，星瞳和全新的花滑主题衣装出现在腾讯体育《赢战冰雪》直播间，对2022年花样滑冰双人滑比赛进行了解说，还与庞清、佟健进行了同框互动。5月4日，星瞳出現在中央广播电视总台推出的首个数实融合虚拟音乐世界节目《奋斗的青春——2022年五四青年节特别节目》。6月，中国传媒大学动画与数字艺术学院的“元宇宙毕业典礼”邀请星瞳做主持人。
《星·引力（X·travity）》是星瞳发行的第一张个人专辑。它是一张打上独属于星瞳烙印和回馈粉丝的原创音乐作品，以自己核心的舞蹈实力为基础，通过精心制作的各种音舞体验，大胆的将包含大众平时无法接触到的背后一面，也展现出来。
舞龍

舞龍起源於中國的傳統舞蹈。舞龍和舞獅，是古時一年中的大型節慶節目之一。隨着華人移民到世界各地，現在的舞龍文化，已經遍及中國大陸、台灣、香港、東南亞，以至歐美、澳大利亚、紐西蘭各個華人集中的地區，成為中華文化的一個標誌。
南龍，顧名思義，在江南一帶發展出來的舞龍形式。
南龍的龍身比較重，龍頭在整條龍最重的部份。南龍的風格在有氣勢。因為它的重量關係，所以動作上說，沒有像北龍般注重花巧，而在注重體力上。
引南龍的在一顆龍珠一個人，而加上龍身，通常就要有十個人左右，龍身大約長九米。由於南龍不追求靈活，所以，龍身可以在二十米、百米，甚至有千米長龍。龍頭大而細，亦因應龍身長短而改變。
在製作上，南龍比較傳統，龍頭用竹紙紮。傳統的龍身花紋是用布縫上去，而比賽龍的龍身花紋，為求輕巧，也是在布上畫出來的。現在大部份都在採用畫上去的方法，甚至在電腦配合縫出來。
南龍的動作：盤圈、S彎、龍頭越過龍身、雙龍搶珠等等。
北龍在江北一帶發展出的風格。
以龍身來說，北龍龍頭比較細小和輕巧，用料可以在傳統的紙紮，或者比較新穎的用輕身的膠質，以便作出多花款的動作，譬如：左右翻騰等等。有別於南龍，北龍的動作範圍細多，故而所要求的體力亦相對降低。
北龍的動作，通常都適宜在漆黑環境中進行。所以，製作北龍的物料都是螢光。
目前，北龍在世界上比較流行。在中國大陸、香港、澳門、馬來西亞、新加坡等地方，都經常舉辦舞龍的龍藝賽事和表演。
奥地利维也纳的少林文化节有舞龙表演，旨在介绍中国传统文化。
鐵獅玉玲瓏

〈鐵獅玉玲瓏〉是三立電視綜藝節目《黃金夜總會》單元，原型是蓬萊仙山民間說唱藝術節目《錦裙玉玲瓏》，主要表演者是許效舜與澎恰恰。該單元1999年6月10日首播，直至2002年為止。
根據2002年時任國立台灣師範大學大眾傳播研究所所長林東泰發表的研究，該單元表演方式之所以深受年輕族群喜愛，因為以超文本（hypertext）和超連結（hyperlink）的手法將語音不斷連結和延伸，製造嶄新的另類語境，並採取前所未有的遊戲態度對待數千年悠久歷史的語音符號意義。而這種連結與延伸的形式，與網路超文本的非線性（nonlinear）和多面向（multi-dimensional）的風格有異曲同工之妙，相當反映當前「e世代」網路族的行為模式和用語特性，因此受到當時的網路族普遍熱愛。
之所以有〈鐵獅玉玲瓏〉的成品，是出自許效舜於某日觀看電視節目時切換至蓬萊仙山頻道，隨即留意當正播映的一個民間說唱藝術節目《錦裙玉玲瓏》，而由兩名身穿古裝的年長女性主持：
寶貴（本名陳寶貴）手持紅色絲巾，負責故事主講與推銷膏藥；寶珠（本名陳美珠）手抱琵琶，負責掌控現場氣氛與音樂演奏。許效舜隨即有靈感，後向師父澎恰恰提議；澎恰恰再行告知製作單位，結果得到一致認同，並逐步進行內容研討。單元名稱則採自澎恰恰拍攝之天良生物科技「鐵獅牌腎氣膀胱丸」電視廣告的「鐵獅」二字與《錦裙玉玲瓏》的「玉玲瓏」三字，定名為〈鐵獅玉玲瓏〉。
另外，許效舜於921大地震當晚，在震央附近的南投縣埔里鎮山區錄製外景節目《在台灣的故事》；導演在埔里觀音瀑布被落石擊中，13天後不治身亡，使許效舜體會台灣遭受天災所引致的悲悽情緒，望能讓民眾快樂。
以下人物介紹皆穿著古裝，女性舞者除外。
早期數集〈鐵獅玉玲瓏〉仍有強烈的《錦裙玉玲瓏》仿造意味：由貴寶承擔極多數戲分，其他人物輔助單元進行、甚少互動，亦保留「工商服務時間」（插播廣告），並以正經口吻引導搞笑作風；經過半餘年演變後，娛樂化趨勢更見顯著，替往後的〈鐵獅玉玲瓏〉建立基底，而假二胡手、假月琴手和女性舞者也是隨之增加。
內容以說唱各種歷史故事或傳說為重，並將曲藝表演與近代風行的冷笑話、無厘頭文化與諧音字結合，且涉及多數戲謔手法，亦常貶低偉人、英雄或神明等之崇高地位，甚至加入禁忌話題。即呈現古今融合之效，亦表示單元具有強烈玩笑意味，不得完全當真；但如此與既有概念衝突，無疑替〈鐵獅玉玲瓏〉製造顛覆常態、輕鬆詼諧的表演空間。使用語言則是台語為主、國語為輔。
單元開始前演奏開場音樂，隨後貴寶講「歡迎收看」、二人（或與NONO）再合講「鐵獅玉玲瓏啊！」，再開始演唱主題曲。兩人唱完後向觀眾問候（偶時穿插橋段）並正式進入單元。
通常在劇情發展達到轉折或珠寶向貴寶發問時，貴寶常以「是的」或貴寶在先、珠寶在後的回應「話若欲講透更，目屎是掰袂離」回應，隨後珠寶和NONO往往同彈吉他低音La五聲、同敲五次鼓；或是直接繼續。
若貴寶講到一個段落（尤其偏離主題、措詞超過尺度或被認定效果差勁），珠寶或NONO將演奏自有樂器以勒令貴寶離座跳舞：通常採用〈墓仔埔也敢去〉的前奏為背景音樂，並與兩位女性舞者跳舞，跳至累倒為止或繼續歌舞表演後結束，有時則是（加）跳「敬禮舞」、舞獅、非洲舞或其它類型的舞蹈；而珠寶或其他人員於少數狀況下也會被迫如此。
直到單元末端，先由貴寶與珠寶向觀眾道別（通常是以「下回請你繼續收看，鐵獅玉玲瓏啊！」類似句式為主），再以相同主題曲完結，但經常視單元發展而定，如多次結束後切入分支橋段、情況混亂引致潦草收場、以其它音樂或改寫歌詞演唱進行片尾音樂等額外情況。
許效舜與澎恰恰曾在臺灣綜藝節目《康熙來了》〈令人懷念的電視經典角色〉單元透露：〈鐵獅玉玲瓏〉爆紅之後，他們曾想邀寶貴與寶珠來見面；但寶貴與寶珠認為貴寶與珠寶是在醜化她們，因此拒絕。
以下介紹以典藏版（VCD／DVD）收錄單元為主，台語發音為甚，用字則與中華民國教育部《臺灣閩南語常用詞辭典》網站對應。
以下僅陳列常用或片段較長者。
以下句子以台語發音為主，用字則盡量與教育部《臺灣閩南語常用詞辭典》網站對應。
2001年8月2日，中華民國副總統呂秀蓮在總統府接見許效舜與澎恰恰，肯定他們對本土化表演藝術的貢獻。2001年9月7日，呂秀蓮出席三立電視7週年台慶，感謝《鐵獅玉玲瓏》。
自歌手江蕙的《高雄初登場》至《戲夢·江蕙》兩次大型演唱會，許效舜與澎恰恰以特別嘉賓身分表演〈鐵獅玉玲瓏〉。
該單元繼逐漸淡出電視圈之後，以不定期現場表演及參與特別節目錄影為主。2011年首度舉辦大型Live秀，內容特別講究推陳出新；舉辦場次目前僅兩場：
〈鐵獅玉玲瓏〉獲得迴響之後，該單元前往無線電視台同步發展，並經過多次變革，期間均修改名稱和微調細部，除〈台灣玉玲龍〉更動甚多。
2014年1月，由澎恰恰執導的同名電影《鐵獅玉玲瓏》上映，由澎恰恰、許效舜、姚元浩、柯佳嬿等主演，並召集許多藝人客串。
2015年2月上映《鐵獅玉玲瓏2》，由澎恰恰執導的同名電影澎恰恰、許效舜、陳亞蘭、阿喜、高捷、張睿家、李千那、蔡昌憲、豆花妹、蔡旻佑、暉倪等，2014年8月26日開拍記者會，於9月6號開拍。
鐵獅玉玲瓏 (電影)

《鐵獅玉玲瓏》（英語：Lion Dancing），是2014年1月24日上映之台灣電影，以台灣廟會文化為背景，及傳統文化的醒獅團及歌舞團為主軸的喜劇賀歲片。本片由澎恰恰執導，姚元浩、柯佳嬿主演，並召集許多藝人客串。
本片於2014年1月22日晚上舉行首映，台灣電影導演邱瓈寬與歌星葉啟田到場支持。
以賀歲片的形態獲得8千多萬元的票房成績後，於同年9月開拍續集《鐵獅玉玲瓏2》，由澎恰恰、許效舜師徒倆再度合作，和陳亞蘭、林育品、高捷、張睿家、李千那、蔡昌憲、蔡黃汝、蔡旻佑、魏暉倪等共同主演。
以陳金鐵（澎恰恰飾）為團長的「鐵獅堂」醒獅團與林隆（許效舜飾）為首的「玲瓏綜藝」歌舞團，兩團團長在年少時即因誤會結為冤家，雙方屢次在廟會上相遇，兩團是互不退讓，關係緊張；未料兩團的子女（姚元浩、柯佳嬿飾）卻猶如羅密歐與茱麗葉般彼此吸引，加上外來勢力對傳統文化的步步近逼，兩團將如何面對彼此、又將何去何從？
全台票房新台幣8000萬元。
本片入圍由ET TODAY主辦的2014年金蝦獎最蝦導演獎、最蝦政府補助獎與最蝦橋段獎，
最蝦導演獎入圍原因：導演把電影當電視短劇在拍，敘事能力低、調度粗糙，真的不適合當電影導演。
最蝦政府補助獎入圍原因: 800萬輔導金。既然就是要拍能迎合市場的騙錢電影，補助金應該要是借款，有借有還，再借不難。
最蝦橋段獎: 姚元浩舞獅飛撲救小女孩的結局，只有傻眼足以形容。
舞麒麟

舞麒麟或麒麟舞，是一種來自中國傳統文化的民間藝術。麒麟舞最早源自中原，取形於代表祥瑞、國泰民安的麒麟，相似於舞獅，多在節日、喜慶中出現，有舞，必以樂對，或納入戲中。現流傳於雲南省、河南省、河北省、廣東省、山西省，各地區及族群的麒麟有不同造型，中國最常見的麒麟舞來自客家傳統的客家舞麒麟。現被列入中國國家級非物質文化遺產及香港非物質文化遺產清單 。
根據各方資源來源，一般廣東省的麒麟舞自稱可追溯至明、清時期，這可能與客家人歷史上第四、五次大遷徙有關。歷史時間上亦吻合。而華北地區，有河南、河北省地方指舞蹈起源於春秋、唐。而麒麟舞多在鄉鎮間舉行，亦不排除在民間從圖騰舞起源，在唐以前沒有專司戲樂等的朝代，流入宮庭，命運相似史上眾多技藝，後以種種因素後復回流鄉市之間。然而，麒麟概念雖自上古時代2500年之久，但其形象至六朝時代方見定形，並成今天所見形象的基調。因此，麒麟舞的舞種和造形，可以肯定與麒麟形象的生、成，及民間舞蹈的發展有密切關係。
麒麟舞取形於代表祥瑞、國泰民安的麒麟，最早可能來自中原黃河流域，現被列入中國国家级非物质文化遗产的麒麟舞，來自河北省黄骅市，河南省兰考县、睢县，广东省海丰县、深圳市、东莞市，山西省侯马市；舞種有麒麟采八宝、睢县麒麟舞、坂田永胜堂舞麒麟、大船坑舞麒麟及樟木头舞麒麟。另有資料指中國少數民族如雲南省麗江納西族亦有麒麟舞。
習麒麟舞者，在廣東省一帶多見於武館、堂口，取獨立、或融入龍獅隊形式，又或是相對現代化的體育館、武術隊等。
香港西貢坑口的客家麒麟舞是香港西貢坑口的客家村落流傳的傳統麒麟舞。這裡的「坑口」，並非單指今日坑口村；相反，它是指由馬游塘村、下洋村、上洋村、孟公屋村、坑口村等十八條鄉村組成的地區。
西貢坑口區傳統客家麒麟協會主席劉錦棠師傅指出，坑口客家麒麟源自唐代中原地區的「麒麟狂舞」，是慶賀節日、豐年的活動，寄寓了老百姓對盛世祥和的嚮往，故民間有歌謠說道：「百姓愁，麒麟走，天下和，麒麟舞」。
日本的舞麒麟稱為麒麟獅子（きりんじし），是鳥取縣和兵庫縣的傳統民俗。
頭部多以竹紮作框，附以彩紙；身以彩布為主，配以尾巴，二人舞蹈。根據香港學者葉德平先生所說：「紮作麒麟的材料不多，最重要的當然是支撐整頭麒麟的竹。最上佳的是楠篾。它堅硬且韌性強，舞動時回彈力特佳，除了手感好外，更能讓麒麟帶有一種動感。買得上佳的楠篾後，就要把大竹篾開成一條條小竹篾。」葉德平：〈天賜玉麟─來自古洞的麒麟紮作技藝〉
從外觀上看，客家麒麟的額頭會微微向上凸出，中間長有獨角與三粒玉角，眼眉上更配有「鰭鼓」等裝飾物。客家麒麟注重麒麟套的演繹。葉德平：〈物阜民豐瑞獸來 ─ 漫談客家麒麟舞〉 （页面存档备份，存于互联网档案馆）
2007年世界夏季特殊奥林匹克运动会

2007年世界夏季特殊奥林匹克运动会（2007 Special Olympics World Summer Games）于2007年10月2日至11日在中华人民共和国上海市举行，开幕式于10月2日在上海八万人体育场举行，闭幕式于10月11日在江湾体育场举行。这是夏季特殊奥林匹克运动会首次在亚洲举办，也是在美国本土以外举办的第二次夏季特奥会，下一届的举办地为希腊雅典。
2007年夏季特奥会吸引了来此全球7,500名运动员、40,000名志愿者、3,500名官员和1427名記者。此外，医学专业人士将为所有参赛运动员做免费健康检查。在往年的检查中曾发现运动员患有潜伏性疾病，使他们可以得到及时地治疗。这届运动会的主题是“你行我也行（I know I can）”，旨在表达智障运动员“平等、参与、融合、快乐”的心声和我们尽力办好本届特奥会的决心，充分体现特奥运动的理念和使命；会标的图案是一个满含祈盼、关爱的眼神，代表了智障人祈盼平等、接受和包容，旨在全社会要关爱智障人士，关注和聚焦特奥运动这项崇高的事业。
这是历史上最大规模的特奥开幕式，也是中华人民共和国建国以来最大规模（除次年的2008北京奥运开幕式）的运动会开幕式。开幕式制作团队第一次以国际合作形式在中国出现，获13次艾米奖的美国著名制作人唐纳德。米歇尔为美方总导演兼制作人，中方团队由曾获得联合国国际和平年电视特别奖和多次星光奖、彩虹奖，以及五个一工程奖的著名电视制作人王康宏组队率领。和谐，是此届开幕式的表现主题，通过自2006年开始的创意讨论和制作，最终开幕式由多名智障演员和6000余名群众演员排练3个多月完成。开幕式制作排练期间经历了上海50年不遇的高温闷热天气和数次台风干扰。2007年10月2日晚8时，特奥历史上最大规模的开幕式在上海八万人体育场拉开帷幕。中共中央总书记、中国国家主席胡锦涛出席了开幕式，并宣布运动会正式开幕。
陣頭

陣頭是源自中國的傳統民俗技艺，是民间祭祀、庙会喜庆的一部份。為了感謝神明的保佑，社區居民在神明出巡時隨隊護衛，延伸出邊走邊表演或沿街定點演出的形式，表演的內容擷取自雜技、小戲。「陣頭」一詞來自福州、閩南等中國沿海地區，在臺灣發揚光大，目前陣頭數量、種類以臺灣南部最多。
明清時期，中國大陸移民來到臺灣，民間信仰及陣頭演出也隨之傳入。隨著時代變遷，全球化與在地化為陣頭帶來多元的發展，例如日治時期產生了日式神轎；受到流行文化影響，1960至1970年代產生了素蘭出嫁陣、孝女白琴，到了1980年代出現電子花車，2000年以後，陣頭的傳統音樂多被熱門流行音樂取代，並出現了電音三太子，另外鋼管舞十分風行。
陣頭在臺灣北部都會區逐漸式微，在臺灣南部仍然興盛。因民俗文化保存與傳承受到重視，陣頭也出現在藝文活動的舞台，並於校園中推廣。
在行進中或於街道邊、廣場定點表演。演出時間較短，情節較單純，裝扮、道具、音樂也較簡單，形式自由，能夠因應場地或現場狀況即興表演，反映地方社會生活及文化之特色與傳統。
臺灣陣頭種類眾多，分類不易，目前常見說法包含：
宋江阵、蜈蚣陣、花鼓陣、大鼓阵、车鼓、桃花过渡、病囝歌、十八摸、牛犁歌陣、牽亡歌陣、竹馬陣、布馬陣、高蹺陣、七響陣、草鞋公陣、踏涼傘、跳鼓陣、十二婆姐陣、什家將、八家将、官將首、舞龍、舞獅、藝閣、北管、南管等。
Sisingaan

Sisingaan, also known as Gotong Singa, Singa Ungkleuk, Singa Depok, Kuda Ungkleuk, Pergosi, or Odong-odong, is a traditional Sundanese lion dance that originated in Subang, West Java, Indonesia. This lion dance performance is marked by a form of an ark or palanquin that resembles a lion. The lion ark or lion-shaped effigy is carried by a group of dancers who perform various attractions accompanied by traditional music. This dance is usually performed to celebrate a child's circumcision ceremony, where the child is carried on the lion around the kampung (village).
In Sundanese language the term sisingaan means "imitation lion", "playing the lion" or "lion play". This refers to the form of a lion-like effigy that is the main part of the show.
Unlike other lion dances however, this lion dance is quite different. It uses lion-like statue or an effigy doll that resembles a lion in couchant (lying down) position, being held in a palanquin-like structure by four or two men with bamboo rods. The lion statue is ridden by the children who have been circumcised, carried away and held high by men in certain dance movements, sometimes involving acrobatics. The dance is accompanied with a traditional music troupe consists of musicians playing musical instruments; including kendang (drum), kempul, gong, suling bamboo flute and trumpet.
At first, the Sundanese people of Subang had an art called "oesungan" which they carried in the form of birds, deer, stealth on a stretcher. At that time there was no stretcher in the form of a lion like this time. Then The Sisingaan was created around 1975 by Sundanese artists, because remembering the arrival of the reog Ponorogo art to the city which was brought by urbanites from Ponorogo.
After the Sundanese artists discussed with the Reog artists who were very different from the Reog Dog-Dog Sundanese, that reog from East Java attracted more attention and had philosophical values and historical records against Dutch colonialism, an art was created that was able to show the distinctive identity of Subang from the ideas of the artist.
Sisingaan was inspired by the Reog series in East Java, which tells of the joy of the journey of King Singa Barong's bodyguards from the kingdom of Lodaya to the Daha kingdom. Even though the king was known to be cruel and arrogant, the guards were always loyal to carry the litter that King Singa Barong slept with.
In addition, as a symbol of the resistance of the people of Subang against Dutch arbitrariness, which is depicted as a lion in the VOC symbol, it is intended as a calming historical learning education for students.
At first, the Sundanese people of Subang had an art called "oesungan" which they carried in the form of birds, deer, stealth on a stretcher. At that time there was no stretcher in the form of a lion like this time
Just Dance 2025 Edition

Just Dance 2025 Edition is a dance rhythm game developed and published by Ubisoft. It was unveiled on June 18, 2024, during the Nintendo Direct June 2024 presentation as the sixteenth installment in the series, and the third annual song pack after its predecessors Just Dance 2023 Edition and 2024 Edition, in celebration of the series' fifteenth anniversary. The game was released on October 15, 2024 for Nintendo Switch, PlayStation 5, and Xbox Series X/S.
As with the previous installments of the franchise, players must mimic the on-screen coach's choreography to a chosen song using the game's associated smartphone app (Nintendo Switch players have the option to use the console's Joy-Con controllers). New to the Just Dance hub for this installment are purchasable DLC song packs, with each pack containing six songs from the Just Dance+ catalogue. These song packs require access to any of the Edition annual song packs, allowing players to play these songs without a Just Dance+ subscription. A pack featuring songs by Ariana Grande is included in the game. Camera scoring, which remains in beta, is extended to support all songs in 2025 Edition.
The following songs appear on Just Dance 2025 Edition:
Just Dance+ continues to be offered on 2025 Edition, offering recently ported songs from previous Just Dance games, as well as songs exclusive to the service.
Songs exclusive to the service include:
Singhi Chham

Singhi Chham or Kanchendzonga Dance is a lion dance form in Sikkim whereby the dancers perform in a lion costume that represents the snow lion. It is a dance of the Bhutia people, and was said to have been introduced by Chador Namgyal, the third Chogyal of Sikkim, in the 18th century. It is usually performed during the Panglapsool festival.
In this dance, there may be two to four snow lions, each snow lion consists of two men in a lion costume, which is white with a bluish mane. The dance is accompanied by a single drummer. It has religious association as the peaks of Kangchenjunga (Khang-Chen Dzong Pa), which is sacred to the people of Sikkim, are believed to resemble the legendary snow lion.
2013 оны Завхан аймгийн наадам

2013 оны Завхан аймгийн наадам нь Ардын хувьсгалын 92 жилийн ой, Завхан аймаг байгуулагдсаны 90 жилийн ойн баяр наадам юм.
Тулгар төрийн 2222 жил, Их Монгол Улс байгуулсны 807 жил, Ардын хувьсгалын 92 жил, Завхан аймгийн баяр наадмын Үндэсний бөхийн барилдаан /2013.07.28/-д аймаг, сумын цолтой болон залуу бөхчүүд оролцсон хүчит 256 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин барилдсан байна.
Тавын даваа:
1. а.х.а Д.Чинзориг – с.з Ш.Чинтулга
2. а.а Л.Лха-очир – с.з Ш.Пүрэвгарьд
3. а.а Г.Баасандорж – с.з Т.Бэгзсүрэн
4. а.а Б.Ганбаатар – с.з Т.Ганзаяа
5. а.а Б.Уртбаяр – с.з Ч.Мөнхтогтох
6. а.а Э.Баасандорж – а.н Б.Даваадорж
7. а.з Б.Бадамсүрэн – а.н Р.Эрдэнэбаяр
8. а.з Б.Шаравнямбуу – а.н О.Батжаргал
Зургаагийн даваа:
1. а.з Б.Бадамсүрэн – с.з Т.Ганзаяа
2. а.н О.Батжаргал – с.з Ш.Чинтулга
3. а.н Б.Даваадорж – с.з Т.Бэгзсүрэн
4. с.з Ш.Пүрэвгарьд – с.з Ч.Мөнхтогтох
Долоогийн даваа:
1. а.з Б.Бадамсүрэн – с.з Ш.Чинтулга
2. с.з Ш.Пүрэвгарьд – с.з Т.Бэгзсүрэн
Наймын даваа:
1. а.з Б.Бадамсүрэн - с.з Ш.Пүрэвгарьд
Аймаг

Аймаг нь Монгол Улсын засаг захиргааны, нутаг дэвсгэрийн хуваарийн хамгийн том үндсэн нэгж юм. Аймаг нь засаг захиргааны нэгжийн хувьд сумд хуваагддаг. Монгол улсын нийслэл хот Улаанбаатар нь тусдаа захиргаатай.
Мөн эрт, дундад зууны хэмжээгээрээ овгоос том, үндэстнээс арай жижиг угсаатны бүлгийг аймаг гэж нэрлэдэг.
1691 онд Халх Манжид дагаар орсны дараа Түшээт, Сэцэн, Засагт 3 хаан, 8 засаг буюу 8 хошууны нутгийг тус бүр хошууг шинээр бий болгож, 1725 онд баруун Монголтой байлдахад гавъяа байгуулсан гэж үзсэн Чин ван Дашдондовт Түшээт хан аймгаас 19 хошуу тасалж, мөн Засагт ханы зүүн өмнөд нутгийг нэмж өгч Сайн ноён хан аймгийг үүсгэснээр Халхын 4 аймаг гэх болсон. Мөн хожим Дөрвөдийн зүүн гарын Бат ерөөлт төгс хүлэг далай хааны аймаг, Дөрвөдийн Үнэн зоригт хааны аймгууд нэмэгдэн 6 аймаг болжээ.
1911 оны Богд хаант Монгол улсын үед аймгуудын эрх хэмжээ, чуулган, тамга, тэмдэгийг шинээр батламжилсан ба нэрүүдийг хэвээр үлдээсэн чуулгадыг уулын нэрээр нэрлэжээ.
1921 оны хувьсгалын дараа аймгуудын хуучин нэрийг халж, Сэцэн хан аймгийг Хан Хэнтий уулын аймаг, Түшээт хан аймгийг Богд хан уулын аймаг, Сайн Ноён хан аймгийг Цэцэрлэг Мандал уулын аймаг, Засагт хан аймгийг Хан Тайшир уулын аймаг, мөн Ховдын хязгаарыг Чандмань уулын аймаг болон Их уулын аймаг гэж уулуудын нэрээр өөрчилжээ.
1931 онд засаг захиргааны хуваарилалтыг өөрчлөх шийдвэр гарчээ. Ингэснээр Ховд, Дөрвөд (хожим Увс гэж нэрлэгдсэн), Алтай (хожим Говь-Алтай гэж нэрлэгдсэн), Хөвсгөл, Завхан, Архангай, Өвөрхангай, Өмнөговь, Тариачин (хожим Булган, Сэлэнгэ аймгуудын хэсгүүд болж хоёр хуваагдсан), Төв, Дорноговь, Хэнтий, Дорнод (хожим Чойбалсан гэж нэрлэгдсэн) аймгууд үүсгэгджээ. 1954 онд өмнөд Говь цөлийн хэсэг газрыг Хятад дахин авчээ. Тэгээд Монгол улсын үлдсэн нутаг дэвсгэрийг засварлаж, Баянхонгор, Баян-Өлгий, Булган, Дундговь, Сүхбаатар аймгуудыг байгуулжээ. Хоёр жилийн дараа Сэлэнгэ аймгийг Төв аймгаас салгажээ.
1963 онд Чойбалсан аймгийг дахин Дорнод нэртэй болгож, Улаанбаатарыг Төв аймгаас салгаж тусдаа захиргаатай болгожээ.
1994 оны 5 дугаар сарын 6-ны өдрийн 32 дугаар тоот УИХ-ын тогтоолоор дараах хотуудыг хилийн цэсээр нь аймаг болгон өөрчилж хороодыг сум болгон өөрчилсөн:
2016 оны Завхан аймгийн наадам

Тулгар төрийн 2225 жил, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 810 жил, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 105 жил, Ардын хувьсгалын 95 жил, Завхан аймаг байгуулагдсаны 93 жилийн ой, Үндэсний Их Баяр Наадмын үндэсний бөхийн барилдаан /2016.07.08-09/-д улс, аймаг, сумын цолтой болон залуу бөхчүүд оролцсон хүчит 256 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Аймгийн баяр наадамд улсын гарьд Ш.Жаргалсайхан, улсын харцага М.Дармаабазар, Ш.Уламбаяр, улсын өсөх идэр начин Ж.Оргил, улсын начин Г.Бат-Амгалан, У.Балжинням, Б.Бадамдорж, Л.Нямсүрэн, Б.Бадамсүрэн, Л.Лха-Очир, Г.Баасандорж нарын 11 улсын цолтон манлайлан зодоглосон.
Тавын даваа:
1. у.г Ш.Жаргалсайхан – а.а П.Батсүх
2. у.ө.и.н Ж.Оргил – с.з Э.Дарамсэнгэ
3. у.н Б.Бадамдорж– с.з Г.Баярбат
4. у.н Л.Нямсүрэн – а.х Э.Баасандорж
5. у.н Л.Лха-Очир – с.з Д.Батхүрэл
6. у.н Г.Баасандорж – а.з Т.Бэгзсүрэн
7. а.а Ш.Пүрэвгарьд – а.н О.Батжаргал
8. а.а Б.Чимэдвандан – а.н М.Амарсанаа
Зургаагийн даваа:
1. у.г Ш.Жаргалсайхан – а.х Э.Баасандорж
2. а.а Ш.Пүрэвгарьд– с.з Г.Баярбат
3. а.а Б.Чимэдвандан – с.з Д.Батхүрэл
4. а.з Т.Бэгзсүрэн– с.з Э.Дарамсэнгэ
Долоогийн даваа:
1. а.а Ш.Пүрэвгарьд – а.х Э.Баасандорж
2. а.а Б.Чимэдвандан – а.з Т.Бэгзсүрэн
Наймын даваа:
1 а.з Т.Бэгзсүрэн - а.х Э.Баасандорж
2018 оны Говь-Алтай аймгийн наадам

Их Монгол Улс байгуулсны 812 жил, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 107 жил, Ардын хувьсгалын 97 жил,Говь-Алтай аймаг байгуулагдсаны 78 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаан /2017.07. 10,11/-д улс, аймаг, сумын цолтой болон залуу бөхчүүд оролцсон хүчит 256 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Хүчит бөхийн барилдааныг улсын арслан Д.Мөнх-Эрдэнэ , улсын заан Б.Соронзонболд, улсын начин С.Эрхэмбаяр, Г.Гансүх, Ду.Батбаяр, Д.Лхагвадорж, Н.Баярмагнай нар магнайлан барилдлаа.
Тавын даваа
Зургаагийн даваа
Долоогийн даваа
Наймын даваа
2017 оны Говь-Алтай аймгийн наадам

Их Монгол Улс байгуулсны 811 жил, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 106 жил, Ардын хувьсгалын 96 жил,Говь-Алтай аймаг байгуулагдсаны 77 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаан /2017.07. 09-11/-д улс, аймаг, сумын цолтой болон залуу бөхчүүд оролцсон хүчит 256 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Хүчит бөхийн барилдааныг улсын начин С.Эрхэмбаяр, аймгийн арслан О.Мөнхтөр, Д.Цэрэндаваа нар магнайлан барилдлаа.
Тавын даваа
1.у.н С.Эрхэмбаяр - а.н Г.Гантулга
2.а.а О.Мөнхтөр - с.з Б.Төрмөнх
3.а.а Д.Цэрэндаваа - с.з Д.Баатархүү
4.а.з Д.Буянт - а.н Г.Батмөнх
5.а.з В.Туяазаяа - а.н Ж.Баянмөнх
6.а.з Э.Даваажаргал - а.х Я.Бумбаяр
7. а.х Д.Ганцоож - а.х Ц.Эрхэмбаяр
8.а.х Б.Энхсайхан - с.з Х.Дарамзагд
Зургаагийн даваа
1.а.з Д.Буянт - с.з Д.Баатархүү
2.а.з Э.Даваажаргал - с.з Б.Төрмөнх
3.а.х Д.Ганцоож - а.н Ж.Баянмөнх
4.а.н Г.Гантулга - с.з Х.Дарамзагд
Долоогийн даваа
1.а.з Д.Буянт - а.н Г.Гантулга
2. а.з Э.Даваажаргал - а.х Д.Ганцоож
Наймын даваа
1.а.з Д.Буянт - а.х Д.Ганцоож
Говь

Говь нь Монголын өмнөд, Хятадын хойд, баруун хойд хэсгээр үргэлжлэх цөлөрхөг бүс. Ази тивд орших хамгийн том, дэлхийд 5-д орох цөлийн бүс юм. Хойд талаараа Алтайн нуруу, Монголын тал хээр нутаг, баруун өмнө талаараа Төвдийн өндөрлөг, зүүн өмнө талаараа Хятадын тэгш өндөрлөгтэй хаяа залгана. Говь нь Их Монгол Улсын үед чухал ач холбогдол бүхий нутаг байсан бөгөөд Торгоны замын дагуух хэд хэдэн хот суурин газар Говьд оршино.
Өндөр сүрлэг Гималайн нуруу нь энэ бүс нутагт ирэх борооны үүлийг хаадгаас шалтгаалж, хур тунадас бага ордог тул Говь үүсчээ. Говь нь байгаль цаг уур, топографийн хувьд олон янзын, ховор амьтан ургамал олонтой. Ялангуяа Өмнөговь аймгийн нутагт орших Нэмэгт уул нь эртний үлэг гүрвэлүүдийн ховор олдвор ихээр олддогоороо алдартай.
Хонгорын элс нь манханы тогтоцтой цөөхөн газруудынх нь нэг. Говийн хойд талын захаар жижиг баянбүрд байх бөгөөд тэнд байгаа хүн болон амьтныг хоол, уух устай нь залгуулна. Говийн нэг онцлог нь ар талаар нь загийн модууд байдаг. Эхийн гол нь говийн өмнө хэсгээр байрлах ба тусгаарлагдсан үржил шимгүй цөлөөр хүрээлэгдсэн байна. Социализмийн үеэс л төмөр замын дагуу хөдөө аж ахуйг хөгжүүлсэн боловч одоо 20-н л өрх үлдээд байна. Энд улаан лооль, өргөст хэмх, тарвас, чинжүү зэрэг олон жимс ургана.
Сахарын цөлөөс ялгаатай Говь нь элсэн манхантай, хамгийн том үржил шимгүй газар бөгөөд хадархаг чулуутай. Эрс тэс уур амьсгалтай бөгөөд зундаа температур +40°C, өвөлдөө -40°C болдог. Дунджаар жилд 100мм –ээс бага хур тунадас унах бөгөөд зарим газартаа 2-оос 3-н жилд нэг л удаа бороо орсон байдаг. Хаврын улиралаар 140км/ц хүртэл хүчтэй салхилах учраас энэ үед аялал жуучлал хийдэггүй.
Байгалийн нөөц газарт
Говийн дархан цаазат газар нь дэлхийн Биосперийн томоохон газрын нэг ба дэлхийн ховор амьтан, түүхийн, болон соёлын дурсгалт газрууд элбэг. 19-р зууны нэрт соён гэгээрүүлэгч, яруу найрагч, Говийн Догшин Ноён Хутагт Данзанравжаагийн 1820-иод онд байгуулж байсан Өвөр хамарын хийд, Монголын анхны театр “Саран хөхөөний намтар дуулах дацан”-гийн туурь, Дэлхийн энергийн төв “Шамбалын орон” гэх мэт газруудад жуулчид ирдэг.
Төгрөг сум (Говь-Алтай)

Төгрөг нь Говь-Алтай аймгийн сум юм.
Хуучнаар Засагт Хан аймгийн Дайчин вангийн хошууны нутаг дэвсгэрт харьяалагддаг байв. Дайчин жүн вангийн сүүлчийн удам Мижидийн Шагдар гэж байлаа. М.Шагдар хоёр хүүтэй.
Арван зургаадугаар жарны модон хулгана жил буюу 1924 онд Ханжаргалан сум буюу одоогийн Төгрөг сум байгуулагджээ.
Сумын төв нь аймгийн төв Алтай хотоос баруун өмнө зүгт 145 км-т, Улаанбаатар хотос 1145 км зайд, хойд өргөргийн 45°49’, зүүн уртрагийн 94°41’ байрлалд оршино. Нийт 5,427 мянган км² нутагтай. Баруун талаараа Бугат, Тонхил, хойд талаар Дарви, Шарга, зүүн талаараа Халиун, Цээл, өмнө талаараа Алтай сумдтай хиллэдэг. Засаг захиргааны нэгжийн хувьд Цагаанхайрхан, Тунгалаг, Хүрэнгол, Төгрөгийн эх, Мааньт багуудад хуваагдана.
Төгрөг сумын нутагт Буурал хайрхан, Өвгөн хайрхан, Их хүрэн, Цагаан хайрхан, Ар, Өвөр Улаан хайрхан, Очир хайрхан, Хөх ооны шовгор, Дөрвөлжин, Хүнхэрийн ирмэг, Шинэ усны даваа, Дээд, доод Хөх ташуу, Шавартын өндөр зэрэг далайн түвшнээс дээш 2500 м - 3200 м өндөрт өргөгдсөн уулс, Өгөөмөр, Далан түрүү, Ишиг, Тунгалаг, Төхөм, Босгын хоолой, Хавцгайт, Мааньт, Ёл, Төгрөг, Цахиур, Номин, Үерт, Хүрэн гол, Боом, Холбоо, Арбулаг, Нурамт, Дуут, Хар үзүүрийн сайр,хөндийнүүд, Шаргын болон Алаг нуурын говь оршдог.
Тус суманд Хүрэнгол, Мааньтын нүүрсний уурхай ажиллаж байна.
Эрдэнэ сум (Говь-Алтай)

Эрдэнэ (ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ) нь Говь-Алтай аймгийн сум юм.
Говь-Алтай аймгийн Эрдэнэ сум нь газар нутгийн хэмжээгээрээ Монгол улсын 330 сумаас 3 дугаарт ордог сум юм. Тус сум нь Алтайн нурууны төгсгөл, Их говийн баруун хойд хэсэгт (сумын төв нь аймгийн төвөөс 246 км, Улаанбаатар хотоос 946 км), баруун талаараа Цогт, хойд талаараа Бигэр, зүүн талаараа Чандмань, Урд талаараа Баянхонгор аймгийн Баян-Өндөр сум, БНХАУ-ын ӨМӨЗОрон, Ганьсу мужтай тус тус хиллэн оршино.
Тус сумын хамгийн нам дор цэг нь далайн түвшнээс дээш 861 м өргөгдсөн Алтайн цаадахь говь Гашуун гүний хоолой, хамгийн өндөр цэг нь 3765 м өндөртэй Эмээлцэгийн хяр юм. Өндөр уулсын болон говь-тал хээрийн бүсийг хамрах тус сумын нутагт Гичгэний нуруу, Говийн их дархан газрын "А" бүс нутаг, Зарман, Алтайн өвөр говь, Онь-Өтгөн, Гашуун гүний хоолой, Хатан суудлын тал, Зармагийн баянбүрд, Хараат (2995м), Зүрх хайрхан (3171м), Цагаан-Уул (2600м), Юмт (2054м), Чингис зэрэг өндөр уулс, Өлзийт, Алдар, Цахир салаа, Жавхлант, Гурван гол, Хүдэр, Шатангийн голууд, Цэцэг нуур, Сангийн далай, Цагаан нуур, Олгой, Цац нуур зэрэг оршино.
Хараат хайрхан нь говийн их дархан цаазат газар, сүрлэг Алтайн уулс хоёрын эмжээр болон оршдог бөгөөд Алтайн тэнгэр баганадсан оргилууд дундуур явж оройд нь гарахад ойр хавийн хэдэн зуун км газар нутгаас БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны газар нутаг хүртэл цэлгэр уудам говь зурайн харагдана.
Завхан гол

Завхан гол нь Говь-Алтай, Завхан аймгуудын заагт орших Монголын томоохон голуудын нэг.
Тус гол нь Хангайн нурууны ноён оргил Отгонтэнгэрийн хоёр талаас эх авах гол горхиор усжина. Отгонтэнгэрийн өмнө хажуугаас эх авдаг Буянт, Шар-Ус хоёр гол нийлэн Завхан гол болдог байна. Буянт ба Шар-Ус голын хөндийд мөсдөлийн мөрны хурдас нь тогтсон хэдэн арван нуур байх (хамгийн том нь Хөх нуур) ба өөр хоорондоо гол горхиор холбогдсон эдгээр нуурууд нь илүүдэл усаа Завхан голд цутгана.
Завхан гол нь Хангайн нуруунаас салаад өмнө зүгийг орхиж баруун хойш Их нууруудын хотгорыг чиглэн урсана. Завхан голын нийт урт 800 гаруй км юм. Тайшир сум хүртэл эхний хэсэгт голдрилын өргөн 30-60 м, усны гүн 0.6-25 м, урсгалын хурд 1-1.5 м/сек байна. Тайшираас доош хэсэг газар голдрил нь 3-8 хүртэл салаалах тул үндсэн голдрилыг ялгахад бэрх. Завхан голын баруун гараас түүний хамгийн том цутгал Шурагийн гол нийлнэ. Богд голын цутгалаас доош голдрил 100-350 м хүртэл өргөсөн задгайрч, усны гүн 0,7-1,5 м, урсгалын хурд 0.7-1,2 м/сек болно.
2008 онд Улаанбоомын усан цахилгаан станцыг барьснаас хойш Завхан голын урсац боогдож, 2011 он гэхэд 300 км орчим урсац газар гурван жил огт усгүй болж тасарсан байжээ. Үүнээс болоод түүний дагуу нутаг нь эзгүйрч, цөлжилт явагдаж байгаа.
Алтай сум (Говь-Алтай)

Алтай (ᠠᠯᠲᠠᠢ) нь Говь-Алтай аймгийн сум юм.
Алтай сум нь Монгол улсын баруун хязгаарт БНХАУ, Бугат,Төгрөг, Цээл сумуудтай хиллэн оришдог бөгөөд сумын төв нь Баян-Овоо. Улаанбаатар хотоос 1365 км, Говь-Алтай аймгийн төвөөс 365км оршдог сум юм. Тус суманд хилийн цэргийн 0214-р анги, АДХ-304 -р салбар байдаг сумын засаг даргаар 2020 оноос Д.Эрдэнэжаргал сонгогдон ажиллаж байна. Тус суман дахь Алтайн цэргийн анги нь 2014 онд аймгийн болон сумынхаа тэргүүний байгууллагаар шалгарсан МУ-н баатар мэргэн бууч Дүгэрийн Гуулингийн нэрэмжит анги юм.
Тус ангийн даргаар Ш.Баатарсүх хурандаа ажиллаж байгаа ажээ.
Мөн Аж богдын уул уг сумын нутаг дэвсгэрт оршдог.
Монгол орны хамгийн нам дор цэг Говь-Алтай аймгийн Алтай сумын нутагт бий.
Тодруулбал, Монгол орны хамгийн нам цэг Дорнод аймагт бус Говь-Алтай аймагт байдаг. Монгол орны хамгийн нам дор газрыг шинэчлэн тогтоож, баталгаажуулах хээрийн хэмжилтийг Газарзүй, геоэкологийн хүрээлэнгийн Физик газарзүйн салбарын судлаач доктор Э.Авирмэдээр ахлуулсан баг өнгөрсөн онд хийжээ.
Хэмжилтэд 24 цагийн турш тасралтгүй ажиллагаатай GNSS (Global Navigation Satellite Systems) багажны бүрдэл хоёр долгионы TRMBLE R8 model 4 хүлээн авагчийг ашиглан хэмжиж, Говь-Алтай аймгийн Алтай сумын төвд Гравиметрийн цэг болох ГР077 цэгт үндэслэн RTK горимоор хяналтын хэмжилт хийж хамгийн нам цэг нь Говь-Алтай аймгийн Алтай сумын нутаг Номингийн говийн Элст хотгор далайн түвшнээс дээш 526.74 м гэж тодорхойлжээ.
Газарзүйн байршлын хувьд зүүн уртрагийн 95o 38' 36.307", хойд өргөргийн 43o 47' 57.942", БНХАУ-ын хилээс 300 м, хилийн тоот баганаас 560 м зайтай, Говийн Их Дархан газрын А хэсэгт хамрагдах юм. Энэ цэг 1980 онд БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн 149 дүгээр тогтоолоор баталсан хамгийн нам дор цэг болох Дорнод аймгийн Хөх нуурын түвшин далайн түвшнээс дээш 560 м цэгээс 34 м-ээр нам аж.
Говь-Алтай аймгийн баяр наадам

Аймгийн заан В.Туяазаяа Аймгийн заан Хүрэлбаатарын Ариунбаатар
Аймгийн заан З.Мөнхбат Аймгийн заан Заяабаатарын Мөнхбат
Чандмань сум (Говь-Алтай)

Чандмань (ᠴᠢᠨᠳᠠᠮᠠᠨᠢ) нь Говь-Алтай аймгийн сум юм.
Алтайн магтаал аялгууны уугуул гарал Говь-Алтай аймгийн Чандмань сум. Чандмань сумын засаг дарга Эрдэнэ-Очир ажиллаж байна.
Бугат сум (Говь-Алтай)

Бугат (ᠪᠤᠭᠤᠲᠤ) нь Говь-Алтай аймгийн сум юм. Сумын төв нь аймгийн төвөөс баруун зүгт 210 км-ийн зайд орших бөгөөд баруун талаараа БНХАУ, хойд талаараа Тонхил, зүүн талаараа Төгрөг, урд талаараа Алтай сумтай хиллэдэг. Засаг захиргааны нэгжийн хувьд 5 багт хуваагддаг.
Энэ нутаг Алтайн уулт өндөрлөг мужид багтдаг. Бугат сумын нутагт орших Алаг хайрхан уул нь Монгол Алтайн нурууны дунд хэсгийн өндөр уулсын нэг бөгөөд ховор, нэн ховор ургамал вансэмбэрүү, юмдүүжин, сэржмядаг, бамбай зэрэг ургамал, хулан, тахь, аргаль, янгир, харсүүлт, ирвэс, хойлог гэх мэт дархан цаазат ан, амьтан шувуудын байршил нутаг юм. Алаг хайрхан уул далайн түвшнээс дээш 3738 м өндөр. Энэ уулыг 1996 онд улсын тусгай хамгаалалтад авсан байна. Мөн Бүс хайрхан, Бижийн гол, Хонин усны говь, Бугын даваа, Алаг нуур гэх мэт олон сайхан газар бий. Тус сумын нутагт Тамчийн бэлчирийн хүн чулуу, Дунд нуурын буган хөшөө зэрэг түүх соёлын дурсгалт газрууд байдаг юм.
Бугат сум нь 1946 онд байгуулагдсан.
Тус сумын соёлын төв анх 1946 онд Жоронгийн Зундуй эрхлэгчтэй, Шар хад хэмээх газарт Улаан гэр нэртэйгээр байгуулагджээ.
Хар нуур (Завхан)

Улаагчны Хар нуур нь Завхан аймгийн Эрдэнэхайрхан сумын төвөөс зүүн хойш 80 км, аймгийн төвөөс 110 км-т оршдог цэнгэг уст нуур.
Хойд талаараа элсэн манхан, элсэн шанаагаар хүрээлэгдсэн, урд талаараа эрэг орчмын шанаанууд зэгстэй жаахан нуур Товхошын сүрлэг уулаар хүрээлэгдсэн байдаг. Нуурын гүн нь 48 м, уртаашаа 30 км, өргөн нь 5-10 км сунаж тогтсон нуур юм. Нуурт омуль, фельд гэсэн хоёр төрлийн загас үрждэг бөгөөд нуурын голд далайн түвшнээс дээш 2600 м өргөгдсөн Их, бага хоёр Авгаш нэртэй арал бий. Энд 13 төрлийн нүүдлийн шувууд ирдэг. Мөн нуурын дээгүүр шунх цэцэг урган гарч ирсэн нь үзэсгэлэнтэй харагддаг.
10-р сарын сүүлээр нуур 1 м зузаан хөлддөг.