davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Свети Георги (Лос Анджелис)

„Свети Георги“ (на английски: Saint George Bulgarian Eastern Orthodox Church) е българска православна църква в град Лос Анджелис, Калифорния, Съединенитe американски щати. Църквата е подчинена на Българската източноправославна епархия в САЩ, Канада и Австралия.
Църквата е разположена на „Александрия авеню“ № 150.
BiT

Bulgarian International Television (съкратено BiT, произнася се Би-Ай-Ти) е български телевизионен канал.
BiT е национална телевизия с политематичен профил, който съдържа предавания с информационна, образователна, културна и развлекателна насоченост. До 2015 г. главен редактор на канала е Ясен Дараков. През същата година към екипа се присъединяват известните журналисти Ралица Василева, Нери Терзиева и Петко Георгиев.
Телевизията е насочена към българските общности в Чикаго, Америка и по света. Излъчва от 31 май 2013 г. от чикагското предградие Бенсънвил. Основатели на телевизията са Павел и Румен Вълневи, притежаващи известната транспортна компания „AmeriFreight Systems“.
Мотото на медията е „Телевизията на десет милиона българи“. Освен в Чикаго, телевизията има кореспонденти още в Ню Йорк, Вашингтон, Западното крайбрежие, Торонто, Канада, а има и включвания и от други градове с големи български общности като Мадрид, Лондон и Атина.
През септември 2015 г. телевизията открива студио в София и започва излъчване в България и Европа по сателит чрез платформата Виваком ТВ.
През февруари 2018 г. телевизията е продадена на продуцента Мирослав Янев. След продажбата на телевизията новият собственик спира всички предавания с презумпцията, че предстоят промени и нова програмна схема. Много от служителите са освободени. До август 2018 г. в ефира на телевизията се излъчват единствено новини.
Месеци наред служителите не получават заплатите си. Следват писма и протести от тяхна страна.
Телевизията спира излъчване в началото на 2019 г. Със свое решение от 15 май Софийският градски съд обявява фирмата-собственик в несъстоятелност.
Българска Толидска епархия

Българската Толидска епархия (на английски: Bulgarian Diocese of Toledo) е сред трите етнически епархии на Православната църква в Америка. Седалището на епархията е в град Росфърд (регион Голямо Толидо), щата Охайо, САЩ.
Епархията е създадена като Българска епархия в изгнание (Bulgarian Diocese in Exile) в 1963 година от български емигрантски общини, които, начело с архимандрит Кирил Йончев, не са съгласни с връщането на Българската задгранична епархия, начело с епископ Андрей Велички, в лоното на Българската православна църква, тъй като тя е смятана за подвластна на комунистическия режим в България. Македонската патриотична организация подкрепя архимандрит Кирил. Тези общини се присъединяват към Руската православна църква зад граница, чийто глава митрополит Филарет на 9 август 1964 година ръкополага архимандрит Кирил за епископ на Толидо и Торонто.
В 1976 година епискор Кирил и епархията му напускат Руската задгранична църква и се присъединяват към Православната църква в Америка.
Охридска книжовна школа

Охридската книжовна школа или Охридско-Деволската книжовна школа е сред двата главни културни центъра на Първата българска държава, наред с Преславската книжовна школа.
Тя е създадена в Охрид през 886 – 916 г. от Климент Охридски, малко след създаването на Преславската книжовна школа. От 893 до 910 година в Охридската книжовна школа работи дошлият от Преслав Наум Преславски. Разположена е в областта Кутмичевица и с останали важни културни центрове градовете Девол, Дебърца, Главиница и Велика.
От възникването си до XII век Охридската книжовна школа използва глаголица, а кирилицата започва да се използва през 890-те г., веднага след създаването ѝ от книжовниците на Преславската школа. Между 990 и 1015 година Охрид е столица на Първото българско царство и същевременно престолнина на Българската патриаршия.
Евдокия Илиополска

Света преподобномъченица Евдокия Илиополска е християнска светица и мъченица от 1.-2. век пр.н.е.
Почита се в Православната църква на 1 март.
По народност Евдокия е самарянка, а по занятие - хетера. Жителка на град Илиопол (Хелиополис) в римската провинция Сирия, благодарение и на своите прелести, тя успява да натрупа значително състояние и да се прочуе из околността.
Отначало е езичница, но впоследствие се покръства, в резултат от общуването си с монаха Герман – странстващ отшелник, на когото е отдадено гостоприемство в дома й. Според житието на Евдокия, от стаята на монаха, нейната била отделена само с една стена. Поради това тя могла да чуе добре думите му, когато преди да си легне, той дълго се молил. По късно младата жена изслушва и вдъхновените му проповеди и под тяхно въздействие му изповядва греховете си и се покайва. След това се присъединява към местната християнска общност, която има собствено място за усамотение и поклонение някъде извън града. Преди това първо прекарва 7 дни в усамотение, пост и молитва, освобождава робите си и раздава богатството си на нуждаещите се. След време става и игуменка на мястото на починалата си наставница в аскетизма.
Евдокия пострадва от преследванията на римските власти общо три пъти - накрая, вече на стари години, е обезглавена, което се смята, че е станало при управлението на император Адриан (117 – 138 г.). Иначе животът й преминава основно при предшествениците му - Антоний Пий и Марк Улпий Траян - и първите й две премеждия са по тяхно време. От тях едното е скоро след оттеглянето й, а другото - след години, когато управителят, който първоначално напада нея и сподвижниците й е сменен.
Главна причина за действията на първия са съмненията му, че значителна част от предишните богатства на Евдокия все още са в нейно владение и се съхраняват в извънградския храм на християните. Подбуден от някои мести жители, които тъгуват по времето, когато хубостите й са били на тяхно разположение, той се заема да я подведе под отговорност за незачитане на традиционната религия и главно - да ограби нея и единоверците й, но впоследствие, според житието й - впечатлен от случилите се многобройни чудеса и от достойното й държание - сам се покръства, с много от хората си.
Вторият гонител на Света Евдокия, който я подлага на изтезания - вероятно с цел да я отклони от религията й - имал, според легендата за нея, подобна съдба, но в неговия случай се проявява и способността й да възкресява мъртвите, чрез молитва към Бога (което именно му дава възможност да проумее силата му и сам да стане християнин).
Третия път, заловена от римляните, тя е посечена с меч на 1 март 126 година - затова паметта ѝ се почита на този ден.
Авраамий Български

Авраамий Български (или Аврам от България; починал 1 април 1229) е мюсюлманин, приел християнската вяра, по-късно признат за мъченик и светец от Руската православна църква.
Живее предимно във Волжка България (днешен Татарстан, Русия) в края на 12-и и началото на 13 век. По професия е търговец. По народност е волжки прабългарин.
Пътува до източните руски градове, където се покръства. Това става в град Владимир, където живее известно време.
По-късно се връща в Болгар – столицата на Волжка България, и започва активно да проповядва Христовата вяра сред сънародниците си. Заради това е арестуван и убит от своите сънародници около 1229 г.
Мощите му се пазят в град Владимир. Той се почита на 6 март, а пренасянето на мощите му се чества на 1 април. Руската православна църква го канонизира като светец.
Българската православна църква го почита на 1 април.
Ошаните

Ошаните е село в Северна България. То се намира в община Трявна, област Габрово.
Село Ошаните се намира в планински район.
Селото е от времето на Димитър Ошанеца. Той е живял в това село и селото днес носи неговото име Ошани.
Сега се ползва предимно като вилно селище.
Православно християнство. Селото няма църква.
Православие в Норвегия

Православно християнство в Норвегия се свързва предимно на руски, гръцки и балкански малцинства.
Общият брой на последователите на тази религия се оценява на не повече от 10 хиляди души.
През шестнадесети век в северните райони на днешна Норвегия, работил е православен мисионер Св. Трифон Печенгски, но следи от Православието в тези области, обаче, изчезнали в резултат на дейността на Лутеранската църква.
В Осло има една българска енория и църква „Благовещение“.
Shipka Memorial Church

The Memorial Temple of the Birth of Christ (Bulgarian: Храм-паметник „Рождество Христово“, Hram-pametnik „Rozhdestvo Hristovo“), better known as the Shipka Memorial Church or Shipka Monastery is a Bulgarian Orthodox church built near the town of Shipka in Stara Planina between 1885 and 1902, according to Antoniy Tomishko's design in the seventeenth-century Russian style under the direction of architect Alexander Pomerantsev. It is dedicated, along with other parts of the Shipka Monument complex, to the Russian and Bulgarian soldiers that died for the liberation of Bulgaria in the Russo-Turkish War, 1877-78.
The temple was officially opened on September 28, 1902, in the presence of Russian Army generals and many honourable guests. The opening and consecration of the Shipka Memorial Church coincided with the 25-year anniversary of the Battles of Shipka Pass. In 1970, the temple was proclaimed a national monument of culture.
The church's bell tower reaches a height of 53 m, and its bells, the heaviest of which weighs 12 tons, were cast from the cartridges that were collected after the battles. In the temple itself, the names of the Russian regiments and Bulgarian volunteers are inscribed on 34 marble plates. The remains of the perished are laid in 17 stone sarcophagi in the church's crypt.
42°42′58″N 25°19′44″E﻿ / ﻿42.71611°N 25.32889°E﻿ / 42.71611; 25.32889
Shipka (town)

Shipka (Bulgarian: Шипка [ˈʃipkɐ], "Rosa canina") is a town in central Bulgaria, part of Kazanlak Municipality, Stara Zagora Province. It lies in the Central Balkan Mountains, at 42°42′N 25°23′E﻿ / ﻿42.700°N 25.383°E﻿ / 42.700; 25.383, 650 metres above sea level. As of 2005, Shipka had a population of 1,398 and the mayor was Stoyan Ivanov.
The town is known for being located near the historic Shipka Pass, the location of several key battles in the Russo-Turkish War of 1877-78. Local sights include the Shipka Memorial (1934) on Stoletov Peak, the Buzludzha Monument, the Russian-style Shipka Memorial Church (1885–1902) and the recently discovered Thracian tomb Golyamata Kosmatka.
The population is overwhelmingly Eastern Orthodox and ethnically Bulgarian, with a notable minority of Karakachans (a Greek-speaking transhumant people of obscure origin).
Shipka Pass (Bulgarian: Шипченски проход, Shipchenski prohod) (el. 1150 m./3820 ft.) is 13 kilometres (8.1 mi) from the town, and connects the town with Gabrovo.
During the Russo-Turkish War, Shipka Pass was the scene of a series of conflicts collectively named the Battle of Shipka Pass.
The Shipka Memorial (Bulgarian: паметник „Шипка“), a memorial to those who died for the Liberation of Bulgaria during the Battles of Shipka Pass, stands near the pass.
Media related to Shipka at Wikimedia Commons
Shipka travel guide from Wikivoyage
Russians in Bulgaria

Russians (Bulgarian: руснаци, rusnatsi) form the fourth largest ethnic group in Bulgaria, numbering 31,679 in 2019, and mostly living in the large urban centres, such as Sofia, Plovdiv, Varna and Burgas. Although the largest wave of Russian settlers (White Guards) arrived following the events surrounding the October Revolution and the Russian Civil War, compact groups of Russians had been living in Bulgaria for centuries before that.
Among the early Russian settlers were Old Believer Nekrasov Cossacks, some of which founded the village of Tataritsa in then-Ottoman-ruled Southern Dobruja (nowadays part of the village of Aydemir in Silistra Province) in 1674, building a church in 1750. Another Russian-inhabited village in the northeast of Bulgaria is Kazashko in Varna Province, where descendants of Kuban and Don Cossacks have been living since 1905. The members of these Old Believer communities are locally known as Lipovans (липованци, lipovantsi) and belong to a group also inhabiting Romania and Ukraine. Their main occupation is fishing, in the Danube for the Lipovans in Tataritsa and in Lake Varna for those in Kazashko.
Following the Russo-Turkish War of 1877-78, largely fought on what is today Bulgarian territory, and the Liberation of Bulgaria to which it led in 1878, a transitional Russian administration was established with Prince Alexander Mikhailovich Dondukov-Korsakov as its head.
Following their defeat by the Red Guards in the Russian Civil War, many White Guards fled to Bulgaria (then a monarchy) seeking refuge. They initially numbered around 24–29,000, but some 4,000 received amnesty and returned to the Soviet Union and many others were expelled under Aleksandar Stamboliyski. With Bulgaria becoming part of the Eastern bloc following World War II, a number of Russians emigrated to the country. Today, foreign (including Russian) businessmen living in Bulgaria are eligible for Bulgarian passport under specific conditions (such as investing over $250,000 or running a business, and having a clean slate).
Nowadays, Russians in Bulgaria are represented by a number of organizations, such as Soyuz sootechestvenikov (Union of Compatriots), the Union of Russian Citizens and the Society of White Guardsmen.
Stara Zagora Province

42°25′N 25°30′E﻿ / ﻿42.417°N 25.500°E﻿ / 42.417; 25.500
Stara Zagora (Bulgarian: Област Стара Загора), formerly known as the Stara Zagora okrug, is a province of south-central Bulgaria. It is named after its administrative and industrial centre—the city of Stara Zagora—the sixth-biggest town in the country. The province embraces a territory of 5,151.1 km (1,988.9 sq mi) that is divided into 11 municipalities with a total population, as of December 2009, of 350,925 inhabitants.
In the southeastern part of the province on the edge of Radnevo Municipality there is a coal production facility. Between 1934 and 1949, the province included parts of the present Kardzhali Province.
The Stara Zagora province (област, oblast) contains 11 municipalities (Bulgarian: община, romanized: obshtina - plural: общини, obshtini). The following table shows the names of each municipality in English and Cyrillic, the main town or village (towns are shown in bold), and the population of each as of December 2009.
The Stara Zagora province had a population of 370,665 (370,615 also given) according to a 2001 census, of which 48.9% were male and 51.1% were female.
As of the end of 2009, the population of the province, announced by the Bulgarian National Statistical Institute, numbered 350,925 of which 25.2% are inhabitants aged over 60 years.
According to the most recent 2011 census, out of the 333,265 people, 308,106 identified themselves:
A further 25,000 persons in the Province did not declare their ethnic group at the 2011 census.
Ethnic groups according to the 2001 census, when 370,615 people of the population of 370,665 of Stara Zagora Province identified themselves (with percentage of total population):
Religious adherence in the province according to 2001 census:
Stara Zagora is a cultural centre of particular significance for Bulgaria as it is an ancient Thracian, subsequently Greek, Roman and Byzantine metropolis. The oldest Neolithic remains were found in Stara Zagora. The famous film of BBC The History of Europe starts with the Neolithic museum in Stara Zagora. It shows the remains of the first homes of the people in Europe. Stara Zagora is one of the oldest cities in Europe.
In October 2004, Stara Zagora Province was awarded for having the best quality of life in Europe, together with Greater Zürich (Switzerland), and ahead of Andalucia (Spain), and Flanders (Belgium). The award was given by fDi Magazine, produced by the renowned Financial Times Group, for the region's low-cost, newly built accommodation and rich cultural heritage.
In November 2014 the Maritsa Iztok-2 power station located in the East of Stara Zgora Province was ranked as the industrial facility that is causing the highest damage costs to health and the environment in Bulgaria and the entire European Union by the European Environment Agency.
Greek Orthodox Church

Greek Orthodox Church (Greek: Ἑλληνορθόδοξη Ἐκκλησία, Ellinorthódoxi Ekklisía, IPA: [elinorˈθoðoksi ekliˈsia]) is a term that can refer to any one of three classes of Christian churches, each associated in some way with Greek Christianity, Levantine Arabic-speaking Christians or more broadly the rite used in the Eastern Roman Empire.
Historically, the term "Greek Orthodox" has been used to describe all Eastern Orthodox churches, since the term "Greek" can refer to the heritage of the Byzantine Empire. During the first eight centuries of Christian history, most major intellectual, cultural, and social developments in the Christian Church took place in the Byzantine Empire or its sphere of influence, where the Greek language was widely spoken and used for most theological writings. The empire's capital, Constantinople, was an early important center of Christianity, and its liturgical practices, traditions, and doctrines were gradually adopted throughout Eastern Orthodoxy, still providing the basic patterns of contemporary Orthodoxy. Thus, Eastern Orthodox came to be called "Greek" Orthodox in the same way that Western Christians came to be called "Roman" Catholic. However, the appellation "Greek" was abandoned by the Slavic and other Eastern Orthodox churches as part of their peoples' national awakenings, beginning as early as the 10th century A.D. Thus, by the early 21st century, generally only those churches most closely tied to Greek or Byzantine culture and ethnicity were called "Greek Orthodox" in common parlance.
Greek Orthodoxy has also been defined as a religious tradition rooted in preserving the Greek identity. In 2022, U.S. government estimated that 81-90% of the population of Greece identified as Greek Orthodox.
The Greek Orthodox churches are descendants of churches which the Apostles founded in the Balkans and the Middle East during the first century A.D., as well as maintainers of many ancient church traditions.
Shipka Pass

Shipka Pass (Bulgarian: Шипченски проход, Shipchenski prohod) (el. 1150 m./3820 ft.) is a scenic mountain pass through the Balkan Mountains in Bulgaria. It marks the border between Stara Zagora province and Gabrovo province. The pass connects the towns of Gabrovo and Kazanlak. The pass is part of the Bulgarka Nature Park.
The pass is 13 km by road north of the small town of Shipka. It is crossed by a national road I-5, which runs between the Danube on the Ruse border crossing with Romania in north and the Makaza border crossing with Greece.
A road also leads from the pass to the summit of Buzludzha, 12 km to the east.
During the Russo-Turkish War in 1877 and 1878, Shipka Pass was the scene of a series of conflicts collectively named the Battle of Shipka Pass, fought between the Russians, aided by Bulgarian volunteers, and the Ottoman Empire.
It was opened with a ceremony in 1934 and designed by architect Atanas Donkov and sculptor Aleksandar Andreev. An important influence was the Monument to the Battle of the Nations in Germany.
The monument is a 31.5-metre (98-foot) high stone tower in the form of a truncated pyramid. A giant bronze lion, 8 m (26 feet) long and 4 m (13 feet) high, stands above the entrance to the tower, and a figure of a woman represents the victory over the Ottoman forces. A marble sarcophagus housing some of the remains of the Russian and Bulgarian casualties is on the first floor. There are four other floors where one can find replicas of Bulgarian military flags and other relics. The top of the tower reveals a panorama of Shipka Peak and the surrounding area.
42°46′N 25°19′E﻿ / ﻿42.767°N 25.317°E﻿ / 42.767; 25.317
Central and Eastern Europe

Central and Eastern Europe is a geopolitical term encompassing the countries in Northeast Europe (primarily the Baltics), Central Europe, Eastern Europe, and Southeast Europe (primarily the Balkans), usually meaning former communist states from the Eastern Bloc and Warsaw Pact in Europe, as well as from former Yugoslavia. Scholarly literature often uses the abbreviations CEE or CEEC for this term. The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) also uses the term "Central and Eastern European Countries" (CEECs) for a group comprising some of these countries. This term is sometimes used as an alternative to the term "Eastern Europe," for more neutral grouping.
The term CEE includes the Eastern Bloc (Warsaw Pact) countries west of the post-World War II border with the former Soviet Union; the independent states in former Yugoslavia (which were not considered part of the Eastern bloc); and the three Baltic states – Estonia, Latvia, Lithuania (which chose not to join the CIS with the other 12 former republics of the USSR). The CEE countries are further subdivided by their accession status to the European Union (EU): the eight first-wave accession countries that joined the EU on 1 May 2004 (Estonia, Latvia, Lithuania, Czech Republic, Slovakia, Poland, Hungary, and Slovenia), the two second-wave accession countries that joined on 1 January 2007 (Romania and Bulgaria) and the third-wave accession country that joined on 1 July 2013 (Croatia). According to the World Bank 2008 analysis, the transition to advanced market economies is over for all 10 countries that joined the EU in 2004 and 2007.
The CEE countries include the former socialist states, which extend east of Austria, Germany (western part), and Italy; north of Greece and Turkey (European part); south of Finland and Sweden; and west of Belarus, Moldova, Russia, and Ukraine:
According to the Organisation for Economic Co-operation and Development, "Central and Eastern European Countries (CEECs) is an OECD term for the group of countries comprising Albania, Bulgaria, Croatia, the Czech Republic, Hungary, Poland, Romania, the Slovak Republic, Slovenia, and the three Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania."
The term Central and Eastern Europe (abbreviated CEE) has displaced the alternative term East-Central Europe in the context of transition countries, mainly because the abbreviation ECE is ambiguous: it commonly stands for Economic Commission for Europe, rather than East-Central Europe.
Southeast Europe

Southeast Europe or Southeastern Europe is a geographical sub-region of Europe, consisting primarily of the region of the Balkans, as well as adjacent regions and archipelagos. There are overlapping and conflicting definitions of the region, due to political, economic, historical, cultural, and geographical considerations.
Sovereign states and territories that may be included in the region are Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia (alternatively placed in Central Europe), Greece (alternatively placed in the broader region of Southern Europe), Kosovo, Montenegro, North Macedonia, Romania (alternatively placed in Eastern Europe), Serbia, and the European part of Turkey (alternatively placed in the broader region of Southern Europe, also in Western Asia with the rest of the country). Sometimes, Cyprus (most often placed in West Asia), Hungary (most often placed in Central Europe), Moldova (most often placed in Eastern Europe), and Slovenia (most often placed in Central Europe) are also included due to cultural or historical factors and affiliation.
The largest cities of the region are Istanbul, Athens, Bucharest, Sofia, and Belgrade.
The first known use of the term "Southeast Europe" was by Austrian researcher Johann Georg von Hahn (1811–1869) as a broader term than the traditional Balkans, a concept based on the boundaries of the Balkan Peninsula. Countries described in 2004 by Istituto Geografico De Agostini as being entirely within the Balkan region, are: Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Montenegro, and North Macedonia.
However from the 1990s onwards, in part due to the negative historical and political connotations of the term Balkans, (especially since the military conflicts of the 1990s in Yugoslavia in the western half of the region) the term Southeast Europe is becoming increasingly popular.
The German Ständige Ausschuss für geographische Namen (Standing Committee on Geographical Names), which develops and recommends rules for the uniform use of geographical names, proposes two sets of boundaries. The first follows international borders of current countries. The second subdivides and includes some countries based on cultural criteria. The following countries are included in their classification "Southeastern Europe":
In this classification, Croatia, Hungary and Slovenia are included in Central Europe, while Turkey (East Thrace) is classified outside of main Europe.
In the CIA World Factbook, the description of each country includes information about "Location" under the heading "Geography", where the country is classified into a region. The following countries are included in their classification "Southeast Europe":
In this classification, Moldova is included in Eastern Europe and Greece is included in Southern Europe. Hungary and Slovenia are included in Central Europe.
Christian cross variants

The Christian cross, with or without a figure of Christ included, is the main religious symbol of Christianity. A cross with a figure of Christ affixed to it is termed a crucifix and the figure is often referred to as the corpus (Latin for "body").
The term Greek cross designates a cross with arms of equal length, as in a plus sign, while the Latin cross designates a cross with an elongated descending arm. Numerous other variants have been developed during the medieval period.
Christian crosses are used widely in churches, on top of church buildings, on bibles, in heraldry, in personal jewelry, on hilltops, and elsewhere as an attestation or other symbol of Christianity. Crosses are a prominent feature of Christian cemeteries, either carved on gravestones or as sculpted stelae. Because of this, planting small crosses is sometimes used in countries of Christian culture to mark the site of fatal accidents, or, such as the Zugspitze or Mount Royal, so as to be visible over the entire surrounding area. Catholic, Anglican and Lutheran depictions of the cross are often crucifixes, in order to emphasize that it is Jesus that is important, rather than the cross in isolation. Large crucifixes are a prominent feature of some Lutheran churches, e.g. as a rood. However, some other Protestant traditions depict the cross without the corpus, interpreting this form as an indication of belief in the resurrection rather than as representing the interval between the death and the resurrection of Jesus.
Several Christian cross variants are available in computer-displayed text. A Latin cross ("†") is included in the extended ASCII character set, and several variants have been added to Unicode, starting with the Latin cross in version 1.1. For others, see Religious and political symbols in Unicode.
Basic variants, or early variants widespread since antiquity. A total number of 15 variants.
For use in documents made using a computer, there are Unicode code-points for multiple types of Christian crosses.
There are code points for other crosses in the block Miscellaneous Symbols and Pictographs, mainly variants of the Greek cross, but their usage may be limited by availability of a computer font that can display them.
Cross necklace

A cross necklace is any necklace featuring a Christian cross or crucifix as its pendant.
Crosses are often worn as an indication of commitment to the Christian faith, and are sometimes received as gifts for rites such as baptism and confirmation. Communicants of the Oriental Orthodox and Eastern Orthodox churches are expected to wear their baptismal cross necklaces at all times.
Some Christians believe that the wearing of a cross offers protection from evil, while others, Christian and non-Christian, wear cross necklaces as a fashion accessory.
The Metropolitan Museum of Art book Metropolitan Jewelry by Sophie McConnell and Alvin Grossman states: "In the first centuries of the Christian era, the cross was a clandestine symbol used by the persecuted adherents of the new religion." Many Christian bishops of various denominations, such as the Orthodox Church, wear a pectoral cross as a sign of their order.
Most adherents of the Ethiopian Orthodox Tewahedo Church will wear a cross attached to either a chain or a matäb, a silk cord. The matäb is tied about the neck at the time of baptism, and the recipient is expected to wear the matäb at all times. Women will often affix a cross or other pendant to the matäb, but this is not considered essential.
In some nations, such as the People's Socialist Republic of Albania, an atheist state, the wearing of cross necklaces was historically banned.
Some denominations, like Jehovah's Witnesses, believe wearing a cross is forbidden by commandments against idolatry.
In two highly publicised British cases, nurse Shirley Chaplin and British Airways flight attendant Nadia Eweida were disciplined for wearing cross necklaces at work, in breach of their employment terms. Both took their cases to the European Court of Human Rights; Chaplin's case was dismissed, while Eweida was awarded damages on the grounds that the UK government had failed to weigh her right to religious expression heavily enough. In light of such cases, in 2012 the former archbishop of Canterbury of the Anglican Communion, Lord Carey of Clifton, and then head of the Roman Catholic Church in Scotland, Cardinal Keith O'Brien, have urged all Christians to wear cross necklaces regularly.
Viktor Antonov (art director)

Viktor Antonov (Bulgarian: Виктор Антонов; 1972 – February 2025) was a Bulgarian artist best known for his work on the video games Half-Life 2 and Dishonored.
Antonov was born in Sofia, Bulgaria in 1972. He immigrated to Paris at the age of 17, and then to the United States where he worked at Valve Corporation in Seattle and became well known for his work on Half-Life 2. Afterwards, he worked at Arkane Studios in Lyon, then became a design supervisor for ZeniMax Media after the release of Dishonored.
In 2010, Antonov wrote and designed the graphic novel The Colony: A Structure Celebrating the Triumphs of Technology, a magic realist narrative with his own accompanying visuals.
Antonov died in February 2025, at the age of 52, from undisclosed causes. The news emerged from an Instagram post by Half-Life's lead writer, Marc Laidlaw. In his message, Laidlaw described Antonov as a "visionary," calling him "brilliant and original" and saying he "made everything better".
Puto

Ang puto ay pinasingawang kakanin sa Pilipinas na gawa sa galapong. Kinakain ito nang mag-isa o sinasabayan ng mga malinamnam na ulam (lalo na ang dinuguan). Tumutukoy rin ang puto sa mga samu't saring uri ng mga katutubong keyk na pinasingawan, kabilang dito ang mga hindi gawa sa kanin. Isa itong sub-uri ng kakanin.
Gawa ang puto sa bigas na ibinabad nang magdamag upang umasim ito nang kaunti. Maaari itong dagdagan ng lebadura para makatulong sa proseso. Pagkatapos, ginigiling ito (tradisyonal sa gilingang-bato) para maging galapong. Pinapasingawan ang halong ito.
Bilog ang pinakakaraniwang hugis ng putuhan, na may diyametrong 30 hanggang 60 centimetro (12 hanggang 24 pul) at lalim na 2 hanggang 5 centimetro (0.79 hanggang 1.97 pul). Malasingsing itong mga putuhan na gawa sa hininang yero na pumapaligid sa butas-butas na lutuan, o maninipis na piraso ng kawayan na pumapaligid sa patag na basket ng tilad-tilad (kahawig ng lansong ng dim sum). Halos alimusod palagi ang takip para pumatak-patak ang namumuong singaw sa paligid sa halip na sa mga kakanin.
Iniuunat ang katsa sa putuhan at ibinubuhos ang galapong sa ibabaw nito; maaari ring sapinan ang putuhan ng dahon ng saging. Ibinebenta ang mga puto sa bilao na sinapinan ng dahon ng saging, buo man o hiniwa sa mga pira-piraso.
Kapag inihanda ang puto sa tamang paraan, maaamoy ang banayad na lebadurang samyo ng pinakasim na galapong, at pinapalakas pa ito ng amoy ng dahon ng saging. Hindi ito malagkit o tuyo at madurog, ngunit malambot, mamasa-masa, at may pinong pagkabutil. Kalasa nito ang bagong saing na kanin, ngunit maaari itong patamisin kung kakainin nang walang kapares sa halip na isabay sa malinamnam na ulam. Maaaring may kaunting lihiya ang karamihan ng puto na niluluto sa Katagalugan.
Karaniwan ang pagdagdag ng keso, mantikilya/margarina, nilagang itlog, karne, o kinayod na buko sa putong hindi pinapares sa ibang pagkain. Sa Bulacan, tinatawag na putong bakla ang puto na may keso, habang putong lalaki naman ang puto na may itlog at putong babae ang puto na pinalamanan ng karne.
Tumutukoy rin ang puto sa iba't ibang uri ng katutubong kakanin, kahit mga hindi gawa sa kanin. Ang pangunahing katangian ay niluluto ang mga ito sa pagpapasingaw at gawa ito sa harina (hindi kagaya ng bibingka, na inihuhurno). Subalit may mga eksepsyon, tulad ng puto seko, isang tuyong galyetas na inihurno. Minsan tinatawag na putong puti o putong bigas ang tradisyonal na puto na gawa sa galapong upang ipakitang naiiba ito sa mga ibang klase ng puto.
Gumagamit ang mga modernong baryante ng puto ng mga di-tradisyonal na sangkap kagaya ng ube, baynilya, o tsokolate. Kabilang sa mga kapansin-pansing baryante ng puto, pati ng mga ibang pagkain na nakagrupo sa puto ang:
Kakanin

Maaaring tumukoy ang kakanin sa anumang pagkain na gawa sa kanin na hinubog, pinalapot, o kung hindi, pinagsama-sama. Samu't sari ang mga umiiral na kakanin sa mga iba't ibang kultura na kumakain ng kanin. Kabilang sa mga karaniwang baryasyon ang mga kakanin na gawa sa galapong, giniling na bigas, at mga butil ng bigas na pinagdikit-dikit o pinagsama-sama.
Kabilang sa mga kakanin ang:
Sa Indonesya, may mga matatabang na kakanin na istinesteypol, bilang alternatibo sa sinaing.
Ang kakaning pinasingawan sa de-luwad na lansong ay ang pinakalumang isteypol ng mga Koreano bago ito pinalitan ng malagkit na bigas sa pag-imbento ng bakal na palayok. Ngayon, mayroong daan-daang uri ng Koreanong kakanin o "tteok" na kinakain buong taon. Sa Korea, kaugalian na kumain ng tteok guk (sinabawang tteok) sa Araw ng Bagong Taon at matamis na tteok sa mga kasalan at kaarawan. Madalas na itinuturing itong pagkaing panselebrasyon at maaaring magkaroon ng mga magagarbong bersiyon o simple lamang. Pinipili ang kakanin para sa mga partikular na okasyon ayon sa kanilang kulay at sa kanilang papel sa tradisyonal na kosmolohiyang yin-yang ng mga Koreano.
Karaniwang pangmeryenda ang mga kakanin sa Pilipinas at maraming uri ang nailikha ng mga Pilipino. Sa wikang Filipino, ang mga panghimagas (karamihan gawang-bigas) ay kilala bilang kakanin, mula sa salitang kanin, na nangangahulugang "inihandang kanin". Dati, tinawag na tinapay (lit. na 'pinakasim ng tapay') ang mga kakanin, ngunit sa ngayon tumutukoy na lang ito sa "bread" sa modernong Filipino. Gayunman, mayroon pa ring dalawang pangunahing uri ng kakanin: puto para sa kakaning pinasingawan, at bibingka para sa kakaning hinurnuhan. Inihahanda ang dalawang uri mula sa galapong, isang malapot na masang bigas na nagmula sa paggiling ng hilaw na malagkit na ibinabad magdamag. Kadalasang permentado ang galapong, gaya ng ipinahihiwatig ng lumang katawagan na tinapay.
Kabilang sa mga halimbawa ng panghimagas na kakanin sa Pilipinas ang:
Maaaring ituring na malinamnam ang ilan sa mga kakaning ito. Halimbawa, tradisyonal na ipinapares ang putong bigas, ang pinakakaraniwang uri ng puto, sa dinuguan. Maaari ring budburan ang bibingka galapong ng karne o itlog. Bukod sa mga ito, mayroon ding mga di-pahimagas na kakanin na sinasabayan ng ulam. Puso ang pinakalaganap sa mga ito.
Bibingka

Ang bibingka ay isang uri ng mamon na gawa mula sa malagkit na bigas o galapong at gatas ng buko. Isa rin itong pagkaing meryenda sa Goa, Indiya - ang bebinca - na ang ginagamit na mga sangkap ay harina, langis na ghee, asukal, at gata, at hindi nawawala sa anumang handaang katulad ng pagsilang, kasal, Pasko o Pasko ng Pagkabuhay. Niluluto ito sa isang hurnuhang yari sa putik, at ito ay binabalot sa dahon ng saging bago lutoin. pinaiinitan ng nagbabagang uling na nakapatong sa ibabaw ng lutuin. Iniihaw ito ng patung-patong. Karaniwan na ang may 16 na mga patong. Bilang tanyag na pagkain sa Pilipinas, karaniwan naman itong ginagamitan ng galapong, at ang paghuhurno ay katulad ng sa pagluluto ng bebinca ng Indiya, ngunit bago ihain ay pinapahiran muna ito ng mantekilya o margarina (mantekilyang gawa sa niyog) at binubudburan ng asukal. Isinisilbi ito na may kasamang ginadgad na niyog.
Ang pangalang bebinca ay ginamit ring pangalan para sa isang bagyo ng Sistema ng Pandaigdigang Panahon (International Weather System).
Resipi ng bibingkang Indiya:
Pinaghahalu-halo ang maida, asukal, at gatas ng niyog. Hinahalo ng mabuti ang mga sangkap hanggang sa matunaw ang asukal; idinadagdag ang pulbos ng nutmeg at itinatabi. Nagpapainit kaunting mantika o ghee sa isang kawali at ibubuhos ang isang tasa ng mga pinaghalong sangkap. Pinababayaang maluto ito hanggang sa maging kulay GOLD. Pagkatapos ay nagdaragdag uli ng isang kutsarita ng mantika at isa pa uling tasa ng pinaghinalong mga sangkap. Inuulit ang pagluluto hanggang sa maubos na ang mga inihandang sangkap. Itinutuwad ang bibingka matapos na maluto at pinalalamig bago ihain. Karaniwang niluluto ang bibingka na ginagamitan ng mababang antas na init lamang.
Noong 9 Oktubre 2007, humingi ng pagpapatibay mula sa Guinness World Records ang mga gumawa sa Pilipinas ng pinakamahabang bibingka na may isang kilometro ang haba. Ginawa ito sa Dingras, Hilagang Ilokos ng Pilipinas. Ginamitan ito may 1,000 kilo ng kamoteng kahoy o kasaba at kinain ng 1,000 mga mamamayan.
Pinipig

Ang pinipig ay ang mga tinustang hilaw na maligat na bigas (glutinous rice). Karaniwang binabayo muna hanggang sa maging manipis ang anyo ng mga bigas bago tustahin. Tinatawag din ang mga itong luntiang bigas.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Biyolohiya ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Halaya

Ang halaya ay mga katutubong minatamisang meryenda sa Pilipinas na karaniwang nasasangkapan ng ube (purple yam), kalabasa (pumpkin), o kukurbita (squash).Ang halaya ay nanggaling sa salitang "haleya" (spanish word).
Ang lathalaing ito na tungkol sa Pagkain ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Ube cake

Ang ube cake ay isang tradisyonal na Filipino chiffon cake o sponge cake na gawa sa ube halaya. Ito ay katangi-tanging lilang kulay, tulad ng karamihan sa mga pagkaing gawa sa ube sa Pilipinas.
Karaniwang inihahanda ang ube cake sa mamón (mga chiffon cake at sponge cake sa lutuing Filipino), ngunit may pagdaragdag ng mashed purple yam sa mga sangkap. Karaniwan itong ginagawa gamit ang harina, itlog, asukal, kaunting asin, baking powder, banilya, langis, gatas, at cream ng tartar. Ang resultang cake ay kulay pink hanggang purple (depende sa dami ng ube na ginamit) at bahagyang mas siksik at basa kaysa sa mga regular na chiffon cake.
Ang ube cake ay karaniwang may whipped cream, cream cheese, o buttercream frosting, na maaari ding lasahan ng ube o niyog.
Ube halaya

Ang ube halaya o halayang ube (alternatibong pagbaybay halea, haleya; mula sa jalea ng Kastila) ay isang panghimagas ng Pilipinas na gawa sa pinakuluang at nilupak na ube (dioscorea alata). Ginagamit din ang ube halaya sa mga pastelerya at iba pang mga panghimagas tulad ng halo-halo at sorbetes. Karaniwan itong pinapaingles bilang ube jam, o tinawag na nilupak na ube, ang orihinal na pangalan nito.
Ang pangunahing sangkap ay binalatan at pinakuluang ube na ginagadgad at nilulupak. Inilalagay ang nilupak na ube, na may kondensada (orihinal na pinatamis na gata), sa isang kasirola na mayroong tunaw na mantikilya o margarina. Hinahalo ang sahog hanggang lumapot ito. Pagkalapot nito, pinapalamig ito at inilalagay sa isang bandehado o sa mga lalagyan ng iba't ibang mga hugis.
Kadalasang inihahain ang ube halaya nang malamig, pagkatapos na eladuhin. Kasama sa mga opsyonal na sahog ang pinakayumanggi at ginadgad na niyog, latik, o kondensada.
Ang ube halaya ay isang klase ng nilupak na mayroong iilang mga uri na gumagamit ng iba pang mga uri ng magawgaw na lamang-kati o prutas. Kadalasan, inilalaan ang salitang halaya para sa nilupak na gawa sa ube, habang ang nilupak ay mas karaniwang ginagamit para sa mga uri na ginawa gamit ang nilupak na kamoteng-kahoy o saba. Ang mga uri na gawa sa kamote at gabi ay maaaring itukoy bilang halaya o nilupak.
Ang ube halaya na inihahain kasama ang macapuno ay isang kilalang kombinasyon na kilala bilang ube macapuno. Ginagamit din ang kombinasyon sa iba pang mga kaluto ng ube, tulad ng sa mga ubeng keyk at ubeng sorbetes.
Ang kamote halaya, na kilala rin bilang "camote delight" o "sweet potato jam", ay isang uri na gumagamit ng nilupak na kamote sa halip ng ube. Magkatulad ang paghahanda nito sa ube halaya. Kanaryo ang kulay nito. Ayon sa kaugalian, kilala ito bilang nilupak na kamote, lalo na kung inihahain sa mga dahon ng saging.
Ang halayang kalabasa, na kilala rin bilang "squash halaya " o "pumpkin jam", ay isang uri na gumagamit ng nilupak na kalabasa. Magkatulad ang paghahanda nito sa ube halaya. Karaniwang kulay-kahel o kupasing kayumanggi ito.
Ang binagol ay isang natatanging bersyon mula sa Silangang Kabisayaan na gumagamit ng nilupak na kalislindigsuloy ng gabi. Ibinebenta ito sa mga hinating bao. Ang kulay nito ay maaaring nasa pagitan ngkulay-lumang laso at kayumanggi.
Ang nilupak na ube at gabi ay isang bersyong Tagalog kung saan pinagsasama ang ube sa mga kalislindigsuloy ng gabi.
Biko

Ang biko ay isang uri ng matamis na kakanin mula sa Pilipinas. Gawa ito sa gata, pulang asukal, at malagkit. Karaniwang pinapatungan ito ng latik (kulta man o malakaramelong sirup). Isa itong uri ng kalamay at magkahawig ang paghahanda ng mga ito, ngunit sa biko hindi ginigilingan ang bigas para maging masa. Minsan pinapakete at ibinebenta ang mga ito bilang suman.
Kilala rin ito bilang inkiwar sa mga Ilokano at sinukmani o sinukmaneng sa Timog Luzon. Sa mga rehiyong Muslim sa Pilipinas, kilala ito bilang wadjit sa Tausug; wadit sa Maranaw; at wagit sa Maguindanao.
Isang kapansin-pansing baryante ang puto maya sa mga rehiyong nagsasalita ng Sebwano sa Pilipinas. Karaniwang gawa ito sa tapol, isang uri ng lilang malagkit, na ibinababad sa tubig, pinapatuyo, at nilalagay sa lansong ng 30 minuto. Pagkatapos, hinahalo ito sa gata, asin, asukal at katas ng luya at ibinabalik sa lansong ng 25-30 minuto.
Maaari ding ihanda ang biko kasama ng iba pang karaniwang Pilipinong sangkap. Kabilang sa mga halimbawa ang ube-biko na sinasangkapan ng ube, at pandan biko na sinasangkapan ng katas ng dahong pandan; katangiang malalim na lila at maliwanag na berde ang mga ito, ayon sa pagkakabanggit.
Apritada

Ang apritada ay isang ulam sa Pilipinas na gawa sa manok, baka, o baboy na sinabawan ng sarsa ng kamatis, at hinaluan ng karots, patatas, at pula at berdeng bell pepper. Sinasabayan ito ng kanin, at isa ito sa mga karaniwang kinakain ng Pilipino araw-araw. Mayroon ding mga uri ng apritada na gawa sa pagkaing-dagat.
Nagmula ang pangalang afritada sa fritada ("prito") sa wikang Kastila, na tumutukoy sa unang hakbang sa paghahanda kung saan piniprito ang karne bago pakuluin sa sarsa ng kamatis.
Ang apritada ay nilagang ulam. Sinisimulan ang paghanda nito sa paggisa ng bawang at sibuyas. Pagkatapos, hinahalo ang hiniwa na karne para maprito hanggang lumambot ito. Kapag medyo nagkayumanggi na ang karne, ibinubuhos ang tubig at tomato paste sa kawali, at idinaragdag din ang mga karots, potatoes at hiniwang bell peppers. Maaari ring idagdag ang mga hiniwang kamatis, tsitsaro, balatong, o sitaw. Maaari rin itong lagyan ng pampalasa, kagaya ng asin, paminta, dahon ng laurel, at patis. Pinakukulo ang mga sangkap hanggang maluto ang mga gulay. Pinapares ito sa kanin.
Nag-iiba ang pangalan ng apritada base sa pangunahing sangkap nito. Kabilang sa mga pinakakaraniwan dito ang apritadang manok, apritadang baka, at apritadang baboy. Maaari ring iapritada ang mga pagkaing dagat, kagaya ng apritadang isda o apritadang tahong. Magkapareho ang proseso ng pagluluto ng mga ito sa mga apritadang gawa sa karne.
Karaniwang hinahamonado ang pagluto sa apritada (may kasamang pinya). Pineapple chicken afritada ang tawag sa matamis na baryanteng ito. Kadalasan, ipinagkakamali ito sa pininyahang manok, nilagang manok na dinaragdagan din ng pinya. Ngunit walang sarsa ng kamatis sa huling nabanggit.
Ang apritada ay katulad sa menudo at kaldereta, dalawang pagkaing Pilipino na may sarsa ng kamatis o ketsap na saging. Ngunit may hiniwang atay ang menudo, habang karne ng kambing lang ang ginagamit sa kaldereta.
Pagpupunla

Ang pagpupunla, pagpupunlay o pertilisasyon (mula sa Ingles na fertilization at halaw-Kastilang pagbabaybay na fertilizacion; Kastila: fecundación) ay ang pagsasanib ng mga binhi ng lalaki at babae: similya o punlay mula sa lalaki at itlog mula sa babae. Tinatawag din itong paglilihi bagaman maaari ring tumukoy ang katagang "paglilihi" sa pamimithi o pananabik nang labis sa isang bagay na katulad ng pagkain (food craving o dietary craving) na maaaring maranasan ng babaeng naglilihi, o pati na ng lalaking katambal ng babaeng naglilihi. Ang paglilihi na nararanasan ng babae ay katumbas ng pagiging "karamdaman tuwing umaga" (morning sickness) o "sakit na pampagdadalangtao" (pregnancy sickness), na maaaring kasangkutan ng pagsusuka, pagduduwal (nausea), mataas na kaselanan sa panlasa at pang-amoy.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Seksuwalidad ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Turon (lutuing Pilipino)

Ang turon, na kilala rin bilang lumpiyang saging o sagimis, ay isang Pilipinong pangmeryenda na gawa sa mga saging (mas angkop kung saba o kardaba) na hiniwa nang manipis, binalutan ng pambalot ng lumpiya, at pinirito hanggang malutong ang balat at pinahiran ng kinaramelisadong asukal na pula. Maaari rin itong palamanan ng ibang pagkain. Pinakaraniwan ang langka, ngunit may mga resipi na nagsasahog ng kamote, mangga, kesong cheddar at buko.
Kahit nagmula ang salitang turon sa wikang Kastila, wala itong pagkakatulad sa kending Kastila na turrón (isang konpeksiyong gawa sa nugat na almendras).
Karaniwang kinakain itong malutong at mangunguyang pagkaing tuwing meryenda o panghimagas. Patok din ito bilang pagkaing kalye, kadalasang ibinebenta kasama ng bananakyu, kamotekyu, at maruya.
Ipinapalagay na nagsimula ang paggawa ng turon sa mga komunidad sa Pilipinas na malapit sa mga puno ng saging at sagingan. Ibinagay ang mga ekstra sa mga tagaroon kapag may sobra mula sa ani, at kalaunang ibinebenta sa mga kalye.
Sa Malabon, tumutukoy naman ang salitang turrón o turon sa pinritong panghimagas na binalutan sa pambalot-lumpiya at pinalamanan ng matamis na monggo, habang tumutukoy ang valencia sa baryante na may saging sa loob. Karaniwang ibinebenta ang turon na saging ng Malabon sa pangalang valencia trianggulo na may natatanging hugis na tatsulok.
Pagpag

Ang pagpag ay isang katawagang Tagalog para sa mga tirang pagkaing itinapon ng mga restawran o kainan sa basurahan o sa tambakan ng basura na hinahalungkat o kinakalakal para kainin. Karaniwang itong hinuhugusan at muling niluluto upang kainin. Itinitinda rin ito sa ilang mga karinderya sa mas murang mga halaga. Hinango ang katawagang pagpag sa karaniwang kahulugan nito sa Tagalog — ang pagpag bilang ang pag-alis ng isang bagay sa pamamagitan ng pagyugyog. Ang tirang pagkain ay tinatanggalan ng mga maduduming elemento sa pamamagitan ng pagpagpag kung kaya't tinawag itong pagpag. Nagbuhat mula sa mga tunay na hamon ng kagutuman na nagdulot mula sa labis na kahirapan.
Maaring kainin ang pagpag sa mismong pinagkuhanan nito o kaya'y lutuin ito. Kadalasang piniprito ito sa mainit na mantika. May mga maliliit na mga industriyang nasa bahay ang lumitaw dahil sa pagpag. May mga mahihirap na ginagawang hanapbuhay ang pangangalakal, pagkolekta, pagproseso at pagbenta ng mga prinosesong pagpag sa ibang mahihirap.
May panganib sa kalusugan ang pagkain ng pagpag. Kabilang sa mga ito ang paglunok ng lason at toksin, mga sakit na nakukuha sa pagkain at ibang karamdaman. Nagbabala ang Pambansang Komisyon Laban sa Kahirapan laban sa pagkain ng pagpag dahil sa banta ng malnutrisyon at sakit. Sa kabila ng panganib ng pagkain ng pagpag, isang nagtitinda ng pagpag ang nagsabing wala pang namatay sa pagkain ng papag na binibenta niya.
Sa karaniwang gamit, nangangahulugan na ang pagpag ay ang pagtanggal ng alikabok o dumi. Katawagan din ang pagpag sa pamahiing Pilipino na nagsasabing hindi maaring umuwi ang isang taong galing sa burol hangga't hindi siya nagpapagpag. Ginagawa ito upang maiwasan na sundan ng kaluluwa ng namatay ang tahanan ng dumalaw sa burol.