Кембрижийн Их Сургууль

Кембрижийн Их сургууль (англи. University of Cambridge, лат. Universitas Cantabrigiensis) - Байгуулагдсан хугацаагаараа Их Британид Оксфордын Их сургуулийн араас хоёрт болон дэлхийд 4 дүгээр ордог Их сургууль юм.
Их сургуулийн албан ёсны статус бол онцгой шаардлагатай буяны бус байгууллага (exempt charity). Төрийн боловсролын сан (Higher Education Funding Council), оюутан / аспирантуудын хандив, ивээн тэтгэгчдийн сан, Cambridge University Press-ийн хэвлэлийн орлого, «Рассел» группын болон бусад эх үүсвэрээр санхүүждэг байна.
2019 оны 7-р сарын 31-ний өдөр нэгдсэн төсөв 2,192 тэрбум фунт стерлинг болж үүнээс 592,4 сая фунт стерлинг санхүүгийн буцалтгүй тусламжаас бүрдсэн байна.
Кембриж бол хандив болон нийт хөрөнгийн хэмжээгээрээ Нэгдсэн Вант улсын хамгийн баян Их сургууль юм. Их сургууль олон тооны холбоодын гишүүн бөгөөд Английн их дээд сургуулиудын Кембриж, Лондон, Оксфорд гэсэн "алтан гурвалжин"-гийн нэг юм.
Кембриж нь нэр хүндтэй математикч, эрдэмтэн, улс төрч, хуульч, философич, зохиолч, жүжигчид, хаад болон төрийн тэргүүнүүд зэрэг олон нэр хүндтэй төгсөгчдийг бэлтгэсэн. 2020 оны 10-р сарын байдлаар 121 Нобелийн шагналтан, 11 Фильдсийн медальтан, Тюринг шагналын 7 эзэн, Их Британийн 14 Ерөнхий сайд нар Кэмбрижийг төгсөгч, багш, судалгааны ажилтнаар ажиллаж байжээ.
Түүхийн эх сурвалжид тус их сургуулийг 1209 онд Оксфорд хотыг орхин гарсан эрдэмтдийн холбоо үүсгэн байгуулсан байна. Бусад эх сурвалжийн мэдээлснээр энэ нь Дундад зууны үеийн сүм хийдүүдийн боловсролын хөтөлбөрийн зөрүүгээс бий болсон гэдэг. 1214 онд Их сургуулийн албан ёсны дүрэм журам гарсан. Түүний дагуу ректорыг томилж, сургалтын эцэст шалгалт авдаг хөтөлбөрийг баталдаг байжээ. Их сургууль болон сүм хийдийн сургуулийн гол ялгаа нь шинжлэх ухаан, гүн ухаан, логик, математикийн хичээл заадагт байсан.
1249 болон 1260 онд Кембриж хотын оршин суугчид болон их сургуулийн багш нарын хооронд ширүүн мөргөлдөөн болсон. Хотын ард түмний эсрэг хаан хэлмэгдүүлэлт хийсэн ч зарим эрдэмтэд үүний дараа аюулгүй байдлаа бодоод 1261-1265 онд Нортхэмптон руу дүрэвсэн ажээ. Улмаар Нортхэмптон их сургууль богино хугацаанд оршин тогтнож байжээ. Кембрижийн коллежийн анхны Питерхаусыг 1284 онд Элийн бишоп Хюго де Балшам үүсгэн байгуулжээ.
1318 онд XXII Пап лам Иоанн Кембрижид Католик сүмийн албан ёсны их сургууль (studium generale) статусыг олгосон байна. Түүхийнхээ ихэнх хугацаанд Их сургууль нь үндсэндээ шашны боловсролын байгууллага байсан. Их сургуулийн зөвлөлийн гишүүд 1871 он хүртэл шашны албан тушаал давхар авах шаардлагатай байжээ.
Монгол дахь Кембриж, Оксфорд төгсөгчдийн холбоо байдаг байна. Ерөнхийлөгчөөр нь Гадаад харилцааны дэд сайд асан Б.Мөнхжин сонгогдсон байдаг байна. Нийтдээ 2021 оны байдлаар 33 хүн байдаг гэж Б.Мөнхжин ярилцлага даа дурьджээ.
Захиргааны хувьд Кембрижийн Их сургууль нь 31 коллежуудын нэгдэл юм. Коллеж бүр өөрийн гэсэн өмчтэй, номын сан, оюутнуудад зориулсан дотуур байр, найрал дуу, хөгжимтэй (протестант) сүм гэх мэт. Коллежийн амьдралыг өөрсдийн тус бүрийн дүрмээр зохицуулдаг (жишээлбэл, хүйс, насны хязгаарлалт). Коллеж тус бүр Их сургуулийн Зөвлөлд өөрийн гэсэн төлөөлөгчтэй байдаг. Үүний зэрэгцээ аль ч коллежийн оюутнууд Кэмбрижийн их сургуулийн алдартай номын сан, Кембрижийн ажиглалтын төв, Кавендиш лаборатори зэрэг их сургуулийн ерөнхий ангиудыг ашиглах боломжтой байдаг байна.
Оюутнууд, аспирантуудын боловсрол, шинжлэх ухааны ажлыг тус сургуулийн зургаан "сургууль"-д зохион байгуулдаг. "Сургууль" бүр нь захиргааны хувьд хэд хэдэн факультет (тэнхимийн багц), эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, лабораторийн сэдэвчилсэн (асуудал) бүлэг болдог юм.