Bathik Plumpungan

Bathik Plumpungan inggih punika salah satunggaling motif bathik ingkang asalipun saking Kitha Salatiga. Dhasaring motif bathik punika kajiwani saking sungsunan séla ageng kaliyan séla alit ing Prasasti Plumpungan, prasasti ingkang dipun anggep minangka cikal bakal adeging Kitha Salatiga. Ingkang ripta motif bathik Plumpungan inggih punika Bambang Pamulardi ingkang nyambut damel minangka salah satunggal PNS (Pegawé Nagari Sipil) Kitha Salatiga.
Bathik Plumpungan minangka salah satunggaling warisan budaya sanès barang Indonésia ingkang saged ingaran karya seni gagrag énggal. Motif bathik punika karipta nalika surya kaping 23 Juli 2004 déning satunggal PNS aran Bambang Pamulardi kaliyan dipun babar nalika warsa 2005 ing ariwarta Jawa Pos. Motif punika kajiwani saking sungsunan watu ing Prasasti Plumpungan, prasasti saking warsa 672 Saka utawi 750 Masèhi ingkang sinerat mawi aksara Jawi Kina sarta ngginakaken basa Sangsekerta. Prasasti punika wonten ing Dhukuh Plumpungan, Kalurahan Kauman Kidul, Kacamatan Sidareja, Kitha Salatiga. Bambang piyambak asalipun saking Dhusun Klasemen, Kalurahan Mangunsari, Kacamatan Sidamukti, Kitha Salatiga. Piyambakipun ugi ingkang ngyasa Pusat Kerajinan Tangan Batik Plumpungan.
Ing jaman sapunika, bathik Plumpungan dipun agem ing sawenèh instansi papréntahan Kitha Salatiga. Para PNS ing kitha punika ngagem bathik Plumpungan saben dinten Kemis. Dugi warsa 2020, bathik Plumpungan lajeng dipun usulaken murih dados salah satunggal muatan lokal ing salebeting kurikulum pasinaon, wiwit saking bangku SD (Sekolah Dasar) ngantos SMA (Sekolah Menengah Atas) ing Kitha Salatiga. Bab punika katindakaken minangka salah satunggal upaya palestantunan bathik dados warisan budaya sanès barang Indonésia.
Boten sedaya bathik ndarbèni motif tradhisional kaliyan werni lawasan, kados déné bathik Plumpungan ingkang gagragipun kontèmporèr kaliyan werninipun padhang. Ciri khas bathik punika wonten ing motifipun ingkang ndarbèni wujud dhasar sami kaliyan Prasasti Plumpungan, ingkang dumados saking satunggal watu ageng kaliyan satunggal watu alit awujud radi lonjong ingkang nyawiji ing satunggal pakem. Motif bathik punika ing sakawit taksih kawates ing gangsal werni, inggih punika Séla Giri, Kupu-Kupu, Kencana Sekar Plumpungan, Sekar Seling Pereng, kaliyan Séla Temata. Nanging, sareng kaliyan mindhakipun kréativitas para pengrajin bathik, motifipun saya manéka werni tanpa nilaraken pola dhasar arupi bunderan alit kaliyan bunderan ageng. Dhedhasar pakem motif punika, lajeng kaasilaken manéka ragam motif bathik Plumpungan ingkang dipun damel kados ta rupi kupu, ulam, kura-kura, lan sapanunggalanipun.
Pola dhasar bathik Plumpungan gampil dipun ginakaken ing salebeting pandamelan motif bathik. Wonten pengrajin bathik ingkang ngginakaken pola dhasar bathik punika dados klowongan (pola). Pola dhasar bathik punika dados motif utami anggènipun mbentuk rancangan (desain) bathik Plumpungan, kados ta ing bathik Plumpungan motif Semarak. Kajawi punika, ugi wonten pengrajin bathik ingkang ngginakaken pola dhasar bathik Plumpungan minangka isèn-isèn saking sawetawis motif ingkang dipun damel, kados ing bathik Plumpungan motif Merak Plumpungan kaliyan Parang Plumpungan.
Sakathahing Bathik Plumpungan ing Pusat Kerajinan Tangan Batik Plumpungan dipun damel kanthi cara manuwal ngagem asta. Bahan ingkang dipun ginakaken ugi manéka jinis, wonten saking katun kaliyan sutra. Bambang nyampur motif bathik Plumpungan kaliyan motif-motif bathik tradhisional kados ta motif bathik kawung. Asil campuranipun lumayan katampi ing bebrayan, nanging wonten alangan ing bab pamasaranipun. Kajawi punika, riyin bebrayan namung anggadhahi sakedhik kawruh babagan kawontenaning prasasti Plumpungan kaliyan sajarahipun, nanging sapréné bebrayan saya sumerep kaliyan mangertosi Prasasti Plumpungan minangka tilaran sajarah ingkang patut dipun opèni kawontenanipun wiwit bathik punika dipun tepangaken.
Ragam sanèsipun saking motif bathik punika ing antawisipun wonten motif Bayang-Bayang, motif Plumpungan, motif Cempaka Mekar, motif Diana Nugroho, motif Eko Peksi, motif Gendongan, motif Genggong, motif Iwak-Iwakan, motif Jagad Plumpungan, motif JM, motif Karangpete, motif Kawung Plumpungan, motif Kembang Srengenge, motif Kenyo Kasmaran, motif Kipas Plumpungan, motif Kupu-Kupu, motif Kuping Gajah, motif Lereng Dersana, motif Lereng Kemiri, motif Manggu Bentik, motif Manggu Jajar, motif Merak Plumpungan, motif Monggo Mumet, motif Palang Sekar Arum, motif Pereng Setro, motif Purnoboyo, motif Plumpungan Kusuma, motif Redi Agung, motif Rossa, motif Selo Argomulyo, motif Selo Giri, motif Selo Sidorejo, motif Selo Sidomukti, motif Selo Temata, motif Selo Tingkir, motif Selotigo, motif Semut Giring, motif Semut Jajar, motif Sido Gandrung, motif Selo Pury, motif Srir Astu, motif Singgi, motif Swiwi Banyak, motif Tunggak Semi, kaliyan motif Waturumpuk Plompongan.