Michael Jackson

Amhránaí, ceoltóir agus cumadóir popamhrán a bhí i Michael Joseph Jackson (a rugadh i nGary, Indiana ar an 29 Lúnasa 1958 agus a cailleadh i Los Angeles ar an 25 Meitheamh 2009). Thugtaí "Rí an Phopcheoil" air le fada, agus áirítear ar na healaíontóirí popchultúir is mó ratha, ráchairte agus tionchair é.
D'fhág sé a lorg ar an bhfaisean agus ar an damhsa chomh maith. Ach bhí a shaol príobháideach féin i mbéal an phobail ar feadh breis is dhá scór bliain, an gréasán caidreamh a bhí aige le buachaillí óga go mór mór.
Bhí naonúr clainne ag Joseph agus Katherine Jackson: Jackie, Tito, Rebbie, Jermaine, Marlon, Michael, La Toya, Randy agus Janet. Deirtear gur chuir a athair brú mór orthu agus iad ag fás aníos sa bhaile, agus níor thug sé cead súgradh le páistí eile. Thaispeáin Michael go raibh tallann fé leith aige agus é ina bhuachaill óg.
In éineacht lena chuid deartháireacha, bhain sé amach an chéad chlú chomh fada siar leis an mbliain 1964, nuair a bhí sé ag amhránaíocht sa cheolfhoireann The Jackson Five. D'eisigh Michael a chéad albam leis a chuid deartháireacha sa bhanna Jackson 5.
I dtús na seachtóidí, thosaigh Jackson ag amhránaíocht ina aonar. Sa bhliain 1972, d'eisigh sé a chéad cheirnín mar cheoltóir ina aonar.
As seo amach, thuill sé clú agus cáil dó fhéin le h-albaim rathúla ar nós Off the Wall (1979) agus Thriller (1982). B'é Jackson a chlaochlaigh físeán ceoil, chun iad a bheith ina gcruth ealaíona, le damhsaí casta ar nós an "robot" agus an "moonwalk". Ba Thriller an albam is rathúla ariamh a bhí ann, tá níos mó ná 100 milliúin cóip den ceirnín díolta ar fad na cruinne.
Bhí an-rath ag albaim eileː Off the Wall ón mbliain 1979, Bad ón mbliain 1987, Dangerous ón mbliain 1991, agus HIStory ón mbliain 1995.
Cé gur éirigh go maith lena cheirnín stiúideo is déanaí, Invincible (2001), níor éirigh go maith lena chuid saothair eile.
Sa bhliain 2008, eisíodh an ceirnín is déanaí Thriller25. Díoladh 1.8 milliún cóip taobh istigh de dhá sheachtain déag.
Sna 1980idí, bhí tionchar mór ag Jackson ar chuma na bhfíseán ceoil. Ar dtús, ní raibh iontu ach cleas promóisin don cheol féin, ach rinne Michael Jackson saothair ealaíne iontu féin díobh. Leis na físeáin a rinne sé do na hamhráin úd Billie Jean, Beat It, agus Thriller, bhí sé in ann lucht mór féachana a bhaint amach i measc daoine nárbh ionann a dtoighis cheoil.
Lena chuid físeán agus lena geáitsí stáitse, bhí sé ábalta teicníochtaí úra damhsa a chur ar fud an domhain, ar nós "siúl na gealaí" (an moonwalk) agus "siúl an róbait" (an robot). Leis an gcineál ceoil a dhéanadh sé agus lena chuid damhsa, bhí sé in ann draíocht a chur ar dhaoine nárbh ionann a n-aois, dath a gcraicinn ná a gcúlra cultúrtha, agus thug sé spreagadh dá lán ceoltóirí agus siamsóirí éagsúla.
Deireann ceoltóirí hip hap agus R&B sa lá atá inniu ann gur mór an tionchar a bhí ag Jackson ar a gcuid ceol. Tá sé i measc na ceoltóirí gorma is rathúla riamh.
Tá Jackson ar dhuine den dream beag ceoltóirí a ghlacadh isteach sa 'Rock and Roll Hall of Fame' faoi dhó.
Bronnadh a lán duaiseanna air. I measc na duaiseanna agus éachtaí atá buaite aige ná ocht 'Guinness World Records', cúig Ghradam Grammy déag, trí shingil déag a shroich barr na gcairteacha agus 750 milliún albam díolta. Sa bhliain 2008, eisíodh an ceirnín is déanaí Thriller25. Díoladh 1.8 milliún cóip taobh istigh de dhá sheachtain déag.
Bhí sé ag ullmhú camchuairt dhomhanda nua, This Is It, nuair a fuair sé bás le taom croí. Fuair sé bás ar an 25 Meitheamh 2009, de bharr ródháileog druga (mar sh. própafól agus lórazapam, agus go leor eiel). Cúisíodh a lia i ndúnorgain.
Bhí saol pearsanta Jackson ina chúis conspóide thar na blianta.
Phós sé faoi dhó, an chéad uair sa bhliain 1994 agus an dara huair sa bhliain 1996, agus bhí triúr clainne aige, Paris-Michael Jackson, Prince Michael Jackson 1 agus Prince Michael Jackson 2.
Chuaigh Jackson faoi scian an mháinlia phlaistigh go minic lena chosúlacht a dhéanamh níos óigeanta, ach ní dhearna an sceanairt seo mórán maitheasa dó, agus chuir na meáin agus lucht a adhartha araon cron san athrú a bhí ag teacht air de dheasca na síorlansóireachta seo.
Thug Jackson na milliúin dollar do charthanachtaí.
Ar an lámh eile, ámh, lean conspóid in a dhiaidh i gcónaí ina shaol pearsanta. Na líomhaintí is mó a bhí curtha ina leith ná gur bhain Jackson mí-úsáid ghnéis as leanaí. Fuarthas é neamhchiontach i 2004 i ndiaidh triail fhada agus thar a bheith conspóideach.
Tháinig fianaise nua chun solais sna 2010idí. Ach chuir daoine a bhfuil na cearta ceoil acu (an 'eastát') an dlí ar na meáin.