davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
කොටුව දුම්රිය ස්ථානය

කොළඹ පිහිටි කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානය, ව්‍යවහාරයේ කොටුව දුම්රියපළ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානතම දුම්රිය ස්ථානය වේ. මෙම දුම්රිය ස්ථානය ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ නඩත්තු වේ. කොටුව දුම්රිය ස්ථානය, මධ්‍යම කොළඹ පිහිටි ප්‍රධානතම දුම්රිය පිවිසුම වේ.
ක්‍රි.ව.1864 දී ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ප්‍රවාහනය ආරම්භ වීමත් සමග මරදාන ප්‍රදේශයෙන් දුම්රිය මාර්ගය අවසන් කරන ලදි. එය එවකට කොළඹ දුම්රිය ගමනාන්තය විය. කොටුව දුම්රිය ස්ථානය එවකට මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය 1877 වසරේ දී ඉදිකරන විට ඉදිකළ කුඩා දුම්රිය ස්ථානයකි. වර්තමානයේ එය කොටුව දුම්රිය ස්ථානයට බටහිරින් මහලේකම් කාර්යාල දුම්රිය ස්ථානය ලෙස නම් කෙරිණි.
වර්තමානයේ පවතින කොටුව දුම්රියපල 1917 වසරේ දී කොළඹ කේන්ද්‍ර කොටගත් දුම්රියපළ ලෙස ඉදිකරනු ලැබිය. මෙය මැන්චෙස්ටර් වික්ටෝරියා දුම්රිය ස්ථානයට සමානව ඉදිකර ඇත. මෙම ස්ථානය ඉදිකර ඇත්තේ බේරේ ඇළ ගොඩකර තැනු භූමියක ය. මෙම ව්‍යාපෘතිය 1906 දී කොළඹ දුම්රිය මාර්ගය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීම සඳහා ආරම්භ කරන ලද අතර, කොළඹ ටර්මිනස් දුම්රිය ස්ථානය වසා දමා නව මරදාන දුම්රිය ස්ථානයට ආදේශ කරන ලදී. මෙය චාරිත්‍රානුකූලව විවෘත කරන ලද්දේ ජී.පී. සී.ජී.ආර් හි සාමාන්‍යාධිකාරී ලෙස කටයුතු කළ සී.පී. ග්‍රීන් මහතා විසින් 1917 දී ජනතාව සඳහා විවෘත කරනු ලැබිය.
2008 වසරේ දී මෙම දුම්රිය ස්ථානය එල්.ටී.ටී.ඊ. බෝම්බ ප්‍රහාරයකට ද ලක්විය.
කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානය කොළඹ නගරයේ මධ්‍යයේ කොටුව හා පිටකොටුව යන ප්‍රදේශ අතර පිහිටා ඇත. මෙම ස්ථානයේ ම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන මාර්ගයන් ගෙන් දෙකක් වන A1 හා A4 යන මහ මාර්ගවල ආරම්භය ද සනිටුහන් කරයි.
මෙම දුම්රිය ස්ථානයට 2km වන්නට ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථානය වන මරදාන ද පිහිටා ඇත.
ශ්‍රී ලංකාව පුරා දිවෙන සියලුම දුම්රිය වල මගීන්ට හුවමාරු වීමේ හා අගනගරයට පිවිසීමේ කාර්යය මූලිකව පවතින අතර කොළඹ පිටකොටුවේ ප්‍රධාන බස්නැවතුම්පළේ බස් රථ ප්‍රවාහනයට ද සම්බන්ධ වේ. එමෙන්ම ගුවන්තොටුපළ සිට පැමිණෙන මගීන්ගේ කොළඹ පර්යන්තය වන මහලේකම් කාර්යාලය පිහිටා ඇත්තේ බටහිරින් නිසා ඍජු පදික සම්බන්ධතාවක් නොමැත.
මෙම දුම්රිය ස්ථානය නැගෙනහිර දෙසට දිවෙන ප්‍රධාන මාර්ගය ඔස්සේ සේවය කරන අතර, එමඟින් ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ජාලයේ තවත් ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ග කිහිපයකට මග පාදයි. මෙම දුම්රිය බොහෝමයක් කොටුව දුම්රිය ස්ථානයෙන් අවසන් වේ. එමෙන්ම මෙම දුම්රිය ස්ථානය නිරිත දෙසින් මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගයටද සේවය කරන අතර එය ගාල්ල, මාතර හරහා වර්තමානයේ කතරගම දක්වා දිව යයි.
කොටුව දුම්රිය ස්ථානය කොළඹ අගනගරය තුළ මගී දුම්රිය සඳහා ද කේන්ද්‍රස්ථානයකි.
මෙම කොටස අසම්පූර්ණ ය. උදව්වක් ලෙස ඔබට එය විහිදුවා ලිය හැක.
බොහෝ සේවාවන් සඳහා පර්යන්තය වීම නිසා මෙම දුම්රිය ස්ථානයට දුම්රිය ස්ථාන සැලැස්මක් ඇත. මෙය බොහෝ වේදිකාවලට සේවය අවසන් කිරීමට සහ දුම්රිය හරහා ගමන් කිරීමට ඉඩ සලසයි. වේදිකා නැගෙනහිර-බටහිර දෙසට නැඹුරු වේ. ටිකට් කවුන්ටරය වේදිකාවලට උතුරින් පිහිටා ඇත.
2013 වසරේ චන්ද්‍රන් රත්නම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද බෙන් ක්‍රොස් සහ බෙන් කිංස්ලි රඟපෑ A Common Man චිත්‍රපටයේ රූගත් කිරීම් සඳහා මෙම ස්ථානය ද භාවිතා කරන ලදී.
උඩුපුස්සැල්ලාව දුම්රිය මාර්ගය

නානුඔය - රාගල පටු දුම්රිය මාර්ගය (උඩුපුස්සැල්ලාව දුම්රිය මාර්ගය) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නානුඔය දුම්රිය ස්ථානයේ සිට රාගල දුම්රිය ස්ථානය දක්වා පැවති සැතපුම් 19 (30.57km) ක දිගින් යුතු පටු දුම්රිය මාර්ගයකි. 1900 වසරේ නොවැම්බර් මස වැඩ ආරම්භ කළ මෙම දුම්රිය මාර්ගය 1904 වර්ෂය වනවිට සාදා නිම කරන ලදී. ප්‍රධාන වශයෙන් භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සඳහා ඉදිකළ මෙම දුම්රිය මාර්ගයේ දුම්රිය ධාවනය ඉතා සෙමින් සිදු වී ඇත. 1940 ගණන් වනවිට විකල්ප ප්‍රවාහන ක්‍රම ජනප්‍රිය වෙමින් පැවති අතර මෙම මාර්ගයේ දුම්රිය ධාවන ලාභදායී හෝ කාර්යක්ෂම එකක් නොවන බව සළකනු ලැබුවෙන් 1948 අගෝස්තු 02 දින දුම්රිය මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන් වසා දමන ලදී.
එවකට ලංකාවේ උසින්ම පිහිටි දුම්රිය මාර්ගය වූයේ නානුඔය සිට රාගල දක්වා වූ මෙම පටු දුම්රිය මාර්ගයයි. එමෙන්ම ලංකාවේ උසින්ම පිහිටි දුම්රිය ස්ථානය වූයේ ද මෙම දුම්රිය මාර්ගයේම, මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 6316 (1925m) ක් ඉහලින් පිහිටි කඳපොල දුම්රිය ස්ථානයයි. නමුත් වර්තමානයේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ උසින්ම පිහිටි දුම්රිය ස්ථානය වන්නේ පට්ටිපොල දුම්රිය ස්ථානයයි. එය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 6210 (1897m) ක් ඉහලින් පිහිටයි.
මෙම දුම්රිය මාර්ගය උඩුපුස්සැල්ලාව දුම්රිය මාර්ගය වශයෙන් ද හැඳින්වෙන අතර නානුඔය සිට රාගල දක්වා ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථාන 5ක් සහ කුඩා දුම්රිය ස්ථාන 5ක් ද පැවතුණි. මෙම දුම්රිය ස්ථාන ඉදිකිරීමට හේතු වූයේ තේ ප්‍රවාහනය කිරීමේ පහසුව වුවත් මෙම දුම්රිය මාර්ගයේ මගී ප්‍රවාහනය ද සිදු කෙරුණි. 1948 දී දුම්රිය මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන් වසා දැමීමෙන් අනතුරුව දුම්රිය මාර්ගය ද සම්පූර්ණයෙන් ම පාහේ ගලවා ඉවත් කරන ලදි. නමුත් දුම්රිය ස්ථාන වලට අයත් වූ ගොඩනැගිලි වල ශේෂයන් වර්තමානයේ දී පවා දැක ගත හැකිය.
කැළණි වැලි දුම්රිය මාර්ගය

කැළණි වැලි දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි.
නාග­රික රථ-වාහන තද­බ­දය ඉවත් කර කඩි­නම් ප්‍රවා­හන පද්ධ­ති­යක් ස්ථාපිත කිරීම වෙනු­වෙන් ගුවන් දුම්රිය මාර්ග ඇර­ඹීමේ ක්‍රියා­ව­ලියේ ප්‍රථම ව්‍යාපෘ­තිය කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ගය කේන්ද්‍ර කර­ග­නි­මින් ආරම්භ කිරී­මට රජය තීර­ණය කර ඇත.
ඒ අනුව ආසි­යානු සංව­ර්ධන බැංකුවේ (ඒඩීබී) ආධාර ඇතිව කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ගය ගුවන් දුම්රිය මාර්ග­යක් ලෙස කොළඹ සිට කොට්ටාව දක්වා ඉදි කිරී­මට අවශ්‍ය සියලු කට­යුතු මේ වන විටත් ආරම්භ කර තිබේ. මෙහිදී කොට්ටාවේ සිට පාදුක්ක දක්වා බිම් මට්ටමේ ද්විත්ව දුම්රිය මඟක් ලෙසත්, එතැන් සිට අවි­ස්සා­වේල්ල දක්වා මාර්ගය තනි මාර්ග­යක් ලෙසත් සංව­ර්ධ­නය කෙරේ. වසර 5ක් තුළ මෙහි වැඩ­ක­ට­යුතු සම්පූ­ර්ණ­යෙන්ම නිම කිරී­මට පිය­වර ගැනෙනු ඇත. ඒ සඳහා ආසි­යානු සංව­ර්ධන බැංකුව විසින් ඇම­රි­කන් ඩොලර් බිලි­යන 1.5ක පමණ මුද­ලක් සැප­යී­මට කට­යුතු කර ඇත.
මෙහිදී දැනට තිබෙන දුම්රිය මාර්ගය මුළු­ම­නින්ම ඉවත් කර, එයට සමා­න්ත­රව ගුව­නින් දුම්රිය මාර්ගය ඉදි කෙරෙන අතර කොළඹ සිටම ද්විත්ව මාර්ග­යක් සහි­තව දුම්රිය මඟ ඉදි කෙරේ. ඒ අනුව සමස්ත කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ග­යම විදුලි දුම්රිය සේවා­ව­න්ගෙන් සම­න්විත කෙරෙන අතර, දැනට ස්ථාපිත දුම්රිය ස්ථාන­ව­ලට අම­ත­රව තවත් දුම්රිය ස්ථාන දෙකක් ඉදි කෙරෙනු ඇත. ඒ ගොල්ෆ් ක්‍රීඩාං­ග­ණය අසල (මාතා පාර) හා කොට්ටා­වට සමී­පව (දඹ­හේන) දුම්රිය ස්ථානය වශ­යෙනි. එමෙන්ම කොටා පාර, නාරා­හේ­න්පිට, පැඟි­රි­වත්ත, කොට්ටාව දුම්රිය ස්ථාන නග­ර­යට ආසන්න ස්ථාන­වල ස්ථාපිත කෙරේ.
පුත්තලම දුම්රිය මාර්ගය

පුත්තලම දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි.
පුත්තලම මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ජාලයේ අඩි 5 අඟල් 6 (මි.මී. 1,676) පුළුල් මාපක දුම්රිය මාර්ගයකි.(මුලින් වයඹ මාර්ගය ලෙස හැඳින්වේ.) කිලෝමීටර් 133 (සැතපුම් 83) දුම්රිය මාර්ගය රාගම හන්දියෙන් ආරම්භ වී රටේ වයඹ දිග වෙරළ තීරයේ ප්‍රධාන නගර හරහා පෙරියනගවිල්ලු දක්වා දිව යයි. එහි දිගට දුම්රිය ස්ථාන හතළිස් දෙකක් ඇත.ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය සේවයේ අංක 3 වශයෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුත්තලම මාර්ගය යි.රාගම සිට ජාඇල දක්වා පමණක් ද්විත්ව මාර්ග ඇති අතර එතැනින් ඔබ්බට තනි මාර්ගය දිවේ. වර්ණ සංඥා භාවිතා කෙරෙන්නේ රාගම සිට මීගමුව දක්වා පමණි. එතැන් සිට භාවිතා වන්නේ පැරණි ටැබ්ලට් ක්‍රමය යි.මගී ප්‍රවාහනය සඳහා දුම්රිය මාර්ගයේ අවසානය වන්නේ නූර් නගර් දුම්රිය ස්ථානය යි. එනම් පුත්තලමට පසු හමුවන පළමු දුම්රිය ස්ථානය යි. නමුත් මාර්ගය එතැනින් අවසන් වන්නේ නැත. නූර් නගර් සිට පෙරියනාගවිල්ලු හරහා එය ඉදිරියට අැදෙයි. මාර්ගයේ එම කොටස භාවිතා කරන්නේ හොල්සිම් සිමෙන්ති සමාගම යි. ඔවුන් පාලාවි හි පිහිටි සිමෙන්ති කර්මාන්ත ශාලාව වෙත හුණුගල් (සිමෙන්ති නිෂ්පාදනයට යොදා ගැනෙන ප්‍රධාන අමු ද්‍රව්‍යය යි) ප්‍රවාහනය කරනුයේ ඉහත සඳහන් කළ මාර්ගය ඔස්සේ ය. ඒ සඳහා හොල්සිම් සමාගමට අයත් දුම්රිය එන්ජින් සහ හුණුගල් ප්‍රවාහන ගැල් භාවිතා වේ.
1907 ජූලි 3 වැනිදා රාගම සිට ජාඇල දක්වා දුම්රිය මාර්ගයක් තැබීමත් සමඟ පුත්තලම දක්වා දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකිරීම ආරම්භ විය. මෙම ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කරන ලද්දේ ලංකාවේ ආණ්ඩුකාර ශ්‍රීමත් හෙන්රි ආතර් බ්ලේක් විසිනි. පළමු මගී මෙහෙයුම් 1908 නොවැම්බර් 9 වන දින ආරම්භ විය. මීගමුව දුම්රිය ස්ථානය 1909 දෙසැම්බර් 1 වන දින විවෘත කරන ලද අතර, එම මාර්ගය 1916 දී හලාවත දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී.1920 නොවැම්බරයේදී පුත්තලම දක්වා දිගු කිරීමේ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී,එය 1926 මැයි 12 දින නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලදී.
1943 දී බංගදෙණියේ සිට පුත්තලම දක්වා මාර්ගය ඉවත් කරන ලදී, දෙවන ලෝක යුද්ධය නිසා ඇති වූ හිඟය හේතුවෙන් වෙනත් උපාය මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් මාර්ගවල රේල් පීලි අවශ්‍ය විය. එය 1946 දී නව දුම්රිය ස්ථාන ගණනාවක් සමඟින් නැවත සකස් කරන ලදී. මෙම මාර්ගය පුත්තලමෙන් ඔබ්බට පෙරියනගවිල්ලුව දක්වාද, මාර්ගය දෙපසට විහිදුනු අතර, එක් මාර්ගයක් අරුවක්කාලු දක්වාද අනෙක් මාර්ගය ඉලුවන්කුලම දක්වාද දිවෙන ලදී.
2011 දී රාගම සහ ජා-ඇල අතර කිලෝමීටර් 20 (සැතපුම් 12) ද්විත්ව මාර්ගයක් නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලදී. උතුරු සහ පුත්තලම මාර්ග සම්බන්ධ කරමින් පුත්තලම සිට නොරොචෝලේ බලාගාරය (රටේ ප්‍රධාන ගල් අඟුරු බලාගාරයට සේවා සපයන) හරහා මහව දක්වා දුම්රිය මාර්ගය දීර්ඝ කිරීමේ ශක්‍යතා පිළිබඳව 2017 වසරේ රජය විමර්ශනය කිරීම ආරම්භ කළේය.
මෙම මාර්ගය මගී සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන දුම්රිය මගින් බොහෝ දුරට s9, s8, s11 සහ s10 පන්ති දිවා කාලයේ මගී දුම්රිය සඳහා භාවිතා කරන අතර කාර්යාල දුම්රිය s11, s13, m4 සහ s9 පන්තියෙන් ඇදගෙන යයි. මීගමුව, මාදම්පේ, හලාවත, පුත්තලම සහ නූර්නගර් දුම්රිය වල ප්‍රධාන පර්යන්ත වේ. කාර්ය බහුල වේලාවන්හිදී පාලනය කළ නොහැකි සෙනඟක් දක්නට ලැබේ (ප්‍රධාන වශයෙන් කොළඹ සිට මීගමුව දක්වා)
දුම්රිය ටැබ්ලට් සංඥා යන්ත්‍රය

මෙය ටයර්ගේ ටැබ්ලට් ක්‍රමය (Tyers Electric Train Tablet) ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි.
1874දී පුද්ගලයින් 21 දෙනෙකුට මරු කැඳවමින් සිදුවූ දුම්රිය අනතුරකින් පසු නැවත එවැන්නක් සිදු නොවීම පිණිස 'එඩ්වඩ් ටයර්' නම් ඉංජිනේරුවෙක් විසින් මහා බ්‍රිතාන්‍යයේදී මෙම ක්‍රමය නිර්මාණය කරන ලදි. මෙය ඉතා පැරණි ක්‍රමයක් වුවද ශ්‍රී ලංකාවේ තවමත් පාවිච්චියට ගැනෙන අතර, ආරක්ෂිතම සංඥා ක්‍රමය ලෙසද සැලකෙයි.
තනි දුම්රිය මාර්ගයක ගමන් කරන දුම්රියකට එම මාර්ග කොටස ආරක්ෂිතද යන්න පිළිබඳ භෞතික සහතිකයක් ලබාදීම මෙම ක්‍රමයේ අරමුණයි. ටැබ්ලටයක් අතැතිව දුම්රියක් දුම්රිය මාර්ගයේ ගමන් ගනිද්දී කිසිම විටෙක අනෙක් පසින් දුම්රියක් පැමිණිමට ඉඩක් නැත.
උඩරට මාර්ගයේ රඹුක්කනින් එපිට, කැළණි වැලි මාර්ගයේ මරදාන හා අවිස්සාවේල්ල අතර, උතුරු, ත්‍රි‘මලේ, මඩකලපු මාර්ගවල පොල්ගහවෙලින් එහා සහ වෙරළබඩ මාර්ගයේ කළුතරින් එපිට.
පොදු ප්‍රවාහනය

පොදු ප්‍රවාහනය (ඉංග්‍රීසි: Public transport, public transportation, public transit, mass transit, හෝ සරලව transit) යනු සාමාන්‍යයෙන් කාලසටහනකට අනුව ක්‍රියාත්මක වන, සාමාන්‍ය මහජනතාවගේ භාවිතය සඳහා පවතින, මගීන් සඳහා වන ප්‍රවාහන පද්ධතියකි. මේවායේ ගමන් පථය බොහෝ විට සම්මතව ඇත්තක් වන අතර එක් එක් සංචාරය සඳහා පළ කළ ගාස්තුවක් අය කළ හැක. මෙම යෙදුම පුද්ගලික ප්‍රවාහනය යන්නට විරුද්ධව භාවිතා වන්නක් වෙයි. අප රටේ ජනතාවගෙන් වැඩි පිරිසක් පොදු සේවය ප්‍රයෝජනයට ගනියි. නාගරික ප්‍රදේශවල බොහෝ විට මාර්ග තදබදයක් ඇතිවේ. මෙම වාහන තදබදය අඩුකර ගැනීම සඳහාද පොදු ප්‍රවාහන සේවා භාවිතයට ගැනීම කාලීන අවශ්‍යතාවක් බවට පත්වී තිබේ. ප්‍රවාහන අවශ්‍යතා ඉටුකර ගැනීම සඳහා පෞද්ගලික වාහන වෙනුවට පොදු ප්‍රවාහන සේවා ප්‍රයෝජන ගැනීමෙන් මුදල් ඉතුරු කර ගැනීමටද හැකි වේ. දිනපතා රැකියාවලට යන අය හා පාසල් සිසුන් සඳහා ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලය හා ශ්‍රී ලංකාදුම්රිය සේවය වාර ප්‍රවේශපත්‍ර ක්‍රමය යටතේ සහනදායී පදනමක් මත සේවා සපයයි. "මාර්ග නඩත්තුව හා අලුත් වැඩියා කටයුතු සිදු කිරීම, අධිවේගී මාර්ග ඉදිරිකිරීම, නව බස් රථ ධාවනයට එක් කිරීම, නව දුම්රිය මැදිරි හා දුම්රිය එන්ජින්දාවනයට එක් කිරීම, පෞද්ගලික බස් රථ සේවා දියුණු කිරීම සඳහා දිරිගැන්වීම් ලබාදීම" පොදු ප්‍රවාහන සේවා කාර්යක්ෂම කිරීම සඳහා රජය විසින් ගෙන ඇති පියවර වේ. .
අඹේවෙල

අඹේවෙල ශ්‍රී ලංකාවේ නුවරඑලිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි කුඩා කඳුකර නගරයකි. මෙම ප්‍රදේශය "කුඩා නවසීලන්තය" ලෙස ද හැඳින්වේ. මෙම නගරය දිස්ත්‍රික්ක්යේ ප්‍රධාන නගරය වූ නුවරඑලියට කි.මී. 17ක් (සැතපුම් 11ක්) පමණ ගිණිකොන දෙසට වන්නට පිහිටා තිබේ. අඹේවෙල නව ගැල්වේ තේ රෝපණ දිසාවට සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ද වේ.
අඩි 6,064ක (මී. 1,848ක) විශාල උසකින් පිහිටා තිබීම නිසා වාර්ෂික මධ්‍ය උෂ්ණත්වය 17.5 °C (63.5 °F) පමණ අගයක් ගන්නා අතර ශීත කාලයට හිම තුහීන දැකගත හැකි ය. අඹේවෙල ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩි ම උසකිනුත්, පුළුල් ම තෘණභූමි දැකිය හැකි ප්‍රදේශයක් වීම හේතුවෙනුත් ප්‍රචලිත ය. ගෝනුන්, දිවියන්, අලින් වැනි ක්ෂීරපායිහු මෙම ප්‍රදේශයේ කැලෑවල වැඩි වශයෙන් වාසය කරති.
අඹේවෙල හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානයට යන මාර්ගයේ පිහිටා ඇති අතර එහි මනස්කාන්ත දර්ශනවලට, Rhododendron arboreum මල්වලට, මී. 1,219ක් (අඩි 3,999ක්) පහලට ඇති හෙළක් වූ ලෝකාන්තය යන ඒවාට ජනප්‍රිය ය. හෝර්ටන් තැන්නටත් ඔහියටත් සමානව මෙම ප්‍රදේශය ද වැදගත් කුරුළු භූමියක් ද වීම නිසා මෙම ප්‍රදේශය කුරුල්ලන් නැරඹීමට ද ප්‍රසිද්ධ ය.
අඹේවෙල තිබෙන දේශගුණික හා ආර්ථික තත්ත්වයන් නිසාවෙන් මෙම ප්‍රදේශය කිරි ගොවිතැනට කදිම ය. මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති ගොවිපොළවල් වන අඹේවෙල ගොවිපොළ හා නවසීලන්ත ගොවිපොළ යන ගොවිපොළවල්වල පිළිවෙලින් අයිර්ෂයර් හා ෆ්‍රීසියානු ගවයන් ඇති කෙරේ.
අඹේවෙල භූගෝලීය පිහිටීම හා පිහිටි උස හේතුවෙන් බොහෝවිට තත්පරයට මීටර් 12 (තත්පරයට අඩි 39) වැනි වේගයන්ගෙන් හමා එන බලවත් නිරිතදිග මෝසම් සුළංවලට නිරාවරණය වේ. මෙම හේතුවෙන් මෙම ප්‍රදේශය සුළං ගොවිපොළවල්වලට හා අනෙකුත් සුළං බලශක්ති සංවර්ධනයන්ට සුදුසු වේ. මෙම ප්‍රදේශය ප්‍රධාන වශයෙන් ම ගවයන් ඇතිකිරීමට යොදා ගැනීම නිසාත්, සුළං ටර්බයිනවලින් ගවයන්ට හානියක් ඇති නොවීමත් නිසා මෙම ප්‍රදේශය සුළං බලශක්තිය සංවර්ධනයට ලාභදායී ප්‍රදේශයකි. මෙම හේතූන් දේශීය හා විදේශීය ආයෝජකයින් විශාල ප්‍රමාණයකගේ ආකර්ෂණයට ලක් වී ඇත.
2003දී ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය හා NREL මඟින් කළ අධ්‍යනයකින් මෙම ප්‍රදේශය වසරේ ඉතා කුඩා කාලයක් වූ නිරිතදිග මෝසම් කාලයට පමණක් ලාභදායී වන අතර ඊසානදිග මෝසම් මෙම ප්‍රදේශයේ උස නිසා ළඟා නොවන බව සොයාගෙන ඇත.
සුළං ටර්බයින වැනි උපාංග ප්‍රවාහනය කිරීම ද මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති ප්‍රවාහන මාර්ග තත්ත්වයන් නිසා අපහසු කාර්යයක් බවට පත් වේ. අධ්‍යනයන් මඟින් සොයාගනු ලැබුවේ කිලෝවොට් 600ට වඩා ධාරිතාව ඇති ටර්බයින ගෙන ඒම කිසිසේත්ම නොකළ හැක්කක් බව යි. තවදුරටත් අධ්‍යනයන් මඟින් හෙළි වූයේ කිලෝවොට් 600ට අඩු ටර්බයිනවලින් සුළං බලාගාරයක් සෑදීම ආයෝජකයාට බෙහෙවින් ම පාඩු සහගත බව යි.
මාතර

මාතර (සිංහල: මාතර, romanized: Māthara, දෙමළ: Mattara, romanized: Māttaṟai) යනු දකුණු පළාතේ දකුණු වෙරළ තීරයේ පිහිටි ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නගරයකි. එය දකුණු පළාතේ දෙවන විශාලතම නගරයයි. එය කොළඹ සිට කිලෝමීටර් 160 (සැතපුම් 99) කි. එය ප්‍රධාන වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර එය මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පරිපාලන අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වේ.
මාතර ඓතිහාසික වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ (තුන් සිංහලය තුන් සිංහලය) රාජධානි තුනෙන් එකක් වූ රුහුණු රාජධානිය ලෙස හැඳින්වූ ප්‍රදේශයට අයත් වේ. තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමියන්ගේ පරවි සංදේශයට අනුව වීරබාමපානම් රජතුමා මාතර අගනුවර කර ගෙන එය "මාපටුන" ලෙස නම් කළේය. නගර මධ්‍යයේ ඇති විහාරයද පැරණි රජවරුන් විසින් ඉදිකරන ලද අතර වර්තමානයේ එය ප්‍රදේශයේ බෞද්ධයන් අතර ඉතා ජනප්‍රිය පුදබිමකි.
16 වැනි සහ 18 වැනි සියවස්වල මාතර පාලනය කළේ පෘතුගීසීන් සහ ලන්දේසීන් විසිනි.
1756 දී ලන්දේසීන් සමුද්‍රීය පළාත අල්ලාගෙන සබරගමුව, සත්කෝරලේ, සතර කෝරලේ සහ මාතර යන පරිපාලන ප්‍රදේශ හතරකට බෙදා ඇත. මෙයින් මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ විශාලතම ප්‍රදේශය (අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම කළුගඟ ගඟ දක්වා මුළු දකුණු පළාතම) ආවරණය විය. ධර්මපාල රජු විසින් ලන්දේසීන්ට ලබා දුන් ඔප්පුවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රදේශය කෝට්ටේ සිට වලවේ ගංගා නදිය දක්වා විහිදුණු බව සඳහන් වේ.
1760 දී උඩරට රාජධානියේ හමුදා විසින් බලකොටුවට සාර්ථකව පහර දෙන ලදී. අවුරුද්දකට ආසන්න කාලයක් මාතර සිංහලයන් අතට පත් විය. 1762 දී ලන්දේසීන් කිසිදු සැලකිය යුතු ප්‍රතිරෝධයකින් තොරව මාතර කොටුව යළි අත්පත් කර ගත්හ. මාතර ලන්දේසීන්ගේ දකුණු මුහුදු ප්‍රදේශ සඳහා ගාලු කොටුවට පිටුපසින් දෙවන වැදගත්ම බලකොටුව වූ අතර සමහර අභ්‍යන්තර බලකොටු සඳහා අණ දෙන කඳවුරකි.
1796 දී බලකොටුව චාරිත්‍රානුකූලව බ්‍රිතාන්‍යයන්ට පවරා දෙන ලදී. ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි සංස්කෘතිය සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තවමත් ප්‍රදේශය පුරා දක්නට ලැබේ. දෙවුන්දර තුඩුවේ ඇති ප්‍රදීපාගාරය ලන්දේසීන් විසින් ඉදිකරන ලද අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම ප්‍රදීපාගාරවලින් එකක් ලෙස සැලකේ. ලන්දේසීන් විසින් ඉදිකරන ලද මාතර බලකොටුව සහ තරු කොටුව යන බලකොටු දෙක නගරයේ දක්නට ලැබේ. අනෙකුත් වැදගත් යටත් විජිත කෘති වන්නේ ශාන්ත මරියා දේවස්ථානය සහ නූපේ හන්දියේ වෙළඳපොළයි.
ප්‍රදේශයේ විසූ ප්‍රකට චින්තකයන් වන්නේ කුමාරතුංග මුනිදාස සහ ගජමන් නෝනා ය. මාතර ජනවාර්ගික බහුතරය සිංහල; 16 වන සහ 17 වන සියවස් වලදී මුවර්වරු අරාබියේ සිට වෙළඳුන් ලෙස ප්‍රදේශයට පැමිණියහ. අද ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන් වාර්ගික සුළුතරයක් ලෙස සාමකාමීව සිංහලයන් සමඟ සහජීවනයෙන් සිටිනවා.
මාතර යනු කාර්යබහුල, දියුණු සහ පුළුල් වාණිජ නගරයකි. මාතර ප්‍රධාන ආකර්ෂණයන් වන්නේ එහි බලකොටු, ලන්දේසි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, හොඳින් සංරක්‍ෂිත බලකොටුවක් සහ එහි වීදි ජීවිතයයි.
2019 අප්‍රේල් මාසයේදී බෙලිඅත්ත දක්වා දිගුවක් විවෘත කරන තෙක් මාතර දුම්රිය ස්ථානය ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය මාර්ගයේ වෙරළ තීරයේ පර්යන්තය විය.
මාතර යනු රටේ ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයකි. එය නගරය හරහා දිවෙන A2 අධිවේගී මාර්ගයෙන් සේවය කරයි. එය 2014 මාර්තු සිට දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ගයේ (E01 අධිවේගී මාර්ගයේ) 2 වන අදියරෙහි දකුණු පර්යන්තය ද වේ.
කතරගම

කතරගම, යනු ආගමික ස්ථාන නිසා ප්‍රසිද්ධ ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මානයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මැණික් ගඟ අසබඩ, යාල ජාතික වනෝද්‍යානයට යාබදව පිහිටා ඇති ඓතිහාසික ප්‍රදේශයකි. පුරාණ රුහුණේ ප්‍රධාන නගරයක්ව පැවති මෙම ප්‍රදේශය, ඌව පළාතේ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. ශ්‍රී ලංකවේ වාණිජ නගරය වන කොළඹ සිට 228 කිලෝමීටර (142 සැතපුම්) ක් දුරින් පිහිටා තිබේ.
පුරාතන යුගයේ දී කතරගම, ශ්‍රී ලංකාවේ ගිණිකොන දිග ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන නගරයක්ව පැවත පසුව පරිහානියට පත්ව වර්තමානයේ වේගයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින නගරයක් බවට පත්වී ඇත. ඌව පළාතේ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ඓතිහාසික කතරගම නගරය දකුණු පළාතේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයට අයත්ව පිහිටා ඇත. එහි ඉතා පැරණි බෞද්ධ ස්ථූපයක් වන කිරිවෙහෙර ද ස්ථානගතව පවතී. මෙම නගරයට ක්‍රිස්තු පූර්ව සියවස් වලටත් වඩා එහාගිය අතීතයක් ඇත. මෙය රෝහණ රාජධානි සමයේ බොහෝ සිංහල රජවරුන්ගේ රාජ්‍ය වාසස්ථානය වී තිබුණි. 1950 වර්ෂයේ පමණ සිට මෙම නගරය නිරන්තර රාජ්‍ය ආයෝජන හේතුකොටගෙන පොදු ප්‍රවාහනය, වෛද්‍ය පහසුකම් සහ ව්‍යාපාර සංවර්ධනය හා හෝටල් සේවා වල දියුණුවක් අත්කරගෙන තිබේ.මෙහි ප්‍රධාන නිළය දරන්නේ බස්නායක නිළමේ තුමා ය.
සිංහල මාධ්‍යයෙන් ප්‍රාථමික, ද්විතීක හා තෘතීක අධ්‍යාපනය ලබාදෙන රජයේ පාසල් ගණනාවක් මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.
1800දී පමණ එනම් ජනාවාසය අත්හැර දැමීමෙන් අනතුරුව 1950 තෙක් එහි වාසය කලේ පවුල් සීමිත සංඛාවක් පමණි. නමුත් 1950න් අනතුරුව ජනගහන වර්ධනයක් සිදුවිය. මෙහි ජනගහනයෙන් බහුතරය සිංහල ජාතිකයන් වන අතර සුළුතර ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනයා තත් ජනගහනයට ආශ්‍රිතව වාසය කරයි. කතරගම දෙවියන් උදෙසා වාර්ශික උළෙල පවතින ජූලි-අගෝස්තු සමයේ ජනගහනය දස දහස් ගණනකින් පමණ වැඩිවේ. කතරගම ස්ථිර ජනගහනය 20,000කට අධික වේ(2010).
Source: Statistical Information of Kataragama Divisional Secretariat සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-10-03 at the Wayback Machine
වර්ථමානයේ කතරගමට සංචාරය කරන බහුතරය භාවිතා කරන්නේ මෝටර් රථයි. නමුත් දියුණු ප්‍රවාහන මාධ්‍ය පවතින වර්තමානයේ පවා භක්තිමත් අනුගාමිකයන් පුරාතන චාරිත්‍ර අනුගමනය කරමින් පාගමනින්ම කතරගමට චාරිකා කරති. 1992 දී කොළඹ සිට මාතර දක්වා වූ දුම්රිය මාර්ගය කතරගම දක්වා දීර්ඝ කිරීමට යෝජනා කෙරින. මෙම දුම්රිය මාර්ග දිගුව අදියර තුනකින් සමන්විත වේ. පළමු අදියරෙන් රුපියල් මිලියන 60ක වියදමින් මාතර සිට බෙලිඅත්ත දක්වා කි.මී 27ක මාර්ගය ඉදිකිරීමට නියමිත අතර දැනටමත් රාජ්‍ය ඉන්ජිනේරු සංස්ථාව යටතේ නිල්වලා ගඟට ඉහලින් කරන ඉදිකිරීම් ආරම්භ කර ඇත. මුල් ව්‍යාපෘතිය වසර 6කදී සම්පූර්ණ කිරීමට නියමිත අතර සම්පූර්ණ ව්‍යාපෘතිය සඳහා රු බිලියන 3ක් වැයවනු ඇති බව ගණන් බලා ඇත.
ඛණ්ඩාංක: 06°25′00″N 81°20′00″E﻿ / ﻿6.41667°N 81.33333°E﻿ / 6.41667; 81.33333
කියුෂූ

කියූෂූ (九州; Kyūshū; වචනාර්ථය: "පළාත් නවය") (ජපන්: [kjɯᵝːꜜɕɯᵝ]) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ජපානයේ තෙවන විශාලතම දූපත වන අතර, එය ප්‍රධාන දූපත් සතරෙන් වඩාත් නිරිතදිගට වන්නට පිහිටි දූපත ද වේ. මෙහි පුරාතන විකල්ප නාමයන් අතර ක්‍යූකොකු ("ප්‍රාන්ත නවය"; 九国), චි‍න්සෙයි ("සංසිඳවූ ප්‍රදේශයේ බටහිර"; 鎮西) සහ ට්සුකුෂි-නෝ-ෂිමා ("ට්සුකුෂිහි දූපත"; 筑紫島) වැනි නම් ප්‍රකට ය. ඓතිහාසික කලාප නාමය වන සයිකයිඩෝ (西海道; සාහිත්‍ය. බටහිර මුහුදු පළාත) යන්න ක්‍යූෂූ සහ ඒ අවට දූපත්වලට භාවිතා විය.
8 වන සියවසේ දී, ටයිහෝ ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් ප්‍රදේශය සඳහා විශේෂ පරිපාලන වදනක් ලෙස දසායිෆු යන්න ස්ථාපිත කෙරිණි.
2016 වන විට, ක්‍යූෂූහි ජනගහනය 12,970,479 වූ අතර, එමගින් වර්ග කිලෝමීටර 36,782ක (ව.සැ. 14,202) ප්‍රදේශයක් ආවරණය විය.
මෙම දූපත කඳු සහිත ප්‍රදේශයක් වන අතර ජපානයේ වඩාත්ම ක්‍රියාකාරී ගිනි කන්ද වන මීටර 1,591 (අඩි 5,220) උසැති අසෝ කන්ද පිහිටියේ ද කියූෂූහි ය. මෙහි භූ තැටිකාරක ක්‍රියාවන් සිදුවන බවට තවත් උදාහරණයක් ලෙස මෙහි ව්‍යාප්තව ඇති උණුදිය උල්පත් ගණනාව දැක්විය හැක. මින් වඩාත් ප්‍රකට උල්පත් නැගෙනහිර වෙරළේ පිහිටි බෙප්පු සහ මධ්‍යම කියූෂූහි අසෝ කන්ද අවට පිහිටා ඇත. මෙම දූපත හොන්ෂු දූපතෙන් වෙන් වන්නේ කන්මොන් සමුද්‍රසන්ධිය ඔස්සේ ය.
කියූෂූ යන නාමය පැන නැගී ඇත්තේ දූපතේ පිහිටා තිබූ සයිකයිඩෝ පුරාතන පළාත් නවය හේතුවෙනි. එම පළාත් නවය පහත පරිදි වේ: චිකුසෙන්, චිකුගෝ, හිසෙන්, හිගෝ, බුසෙන්, බුංගෝ, හ්‍යූගා, ඔසුමි, සහ සත්සුමා.
වර්තමානයේ ක්‍යූෂූ කලාපය (九州地方; කියූෂූ-චිහෝ) යනු දේශපාලන වශයෙන් නිර්ණිත කලාපයක් වන අතර, එයට කියූෂූ දූපත තුළ පිහිටි ප්‍රාන්ත සතක් (මෙයට පැරණි ට්සුෂිමා සහ ඉකි නාගසාකිහි කොටසක් ලෙස ඇතුළත් කොට ඇත) සමග දකුණින් පිහිටි ඔකිනාවා ප්‍රාන්තය ද ඇතුළත් ය:
ක්‍යූෂූහි ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් වයඹ දෙසට ෆුකුඕකා සහ කිටකියූෂූ නගර වටා සාන්ද්‍රණය වී ඇත. ජනගහන මාර්ග නිරිතදිග ඔස්සේ සසේබෝ සහ නාගසාකි වෙතත්, දකුණු දිගින් කුමමොතෝ සහ කගෝෂිමා වෙතත් විහිදී පවතී. ඕයිටා සහ මියසාකි නගර හැරුණු විට, නැගෙනහිර වෙරළබඩ ප්‍රදේශයේ ජනගහනය ක්‍රමයෙන් හායනය වන ස්වරූපයක් පෙන්වයි.
කියූෂූහි මියසාකි සහ කගෝෂිමා ප්‍රාන්ත ඇතුළු ඇතැම් ප්‍රදේශවල උපනිවර්තන දේශගුණයක් දක්නට ලැබේ. මෙහි ප්‍රධාන කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ලෙස සහල්, තේ, දුම්කොළ, බතල සහ සෝයා සැලකේ. සේද ද පුළුල්ව නිෂ්පාදනය කෙරේ. මෙම දූපත අරිටා, ඉමාරි, සත්සුමා, සහ කරාත්සු ඇතුළු නොයෙකුත් පෝසිලේන් ප්‍රභේද වෙනුවෙන් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. ෆුකුඕකා, කිටකියූෂූ, නාගසාකි සහ ඕයිටා වැනි උතුරුදිග ප්‍රදේශවල බැර කර්මාන්ත ද කේන්ද්‍රගත වී පවතී. මෙහි දී රසායන ද්‍රව්‍ය, මෝටර් රථ, අර්ධ සන්නායක සහ ලෝහ පිරිසැකසුම්කරණය සිදු වේ.
2010දී, මෙම කලාපයේ උපාධිධාරී රැකියා නියුක්ති ප්‍රතිශතය රටේ පහළම අගය, එනම් 88.9%ක ප්‍රතිශතයක් විය.
දකුණෙහි ගිනිකඳු කලාපය හැරුණු විට, දූපතේ උතුරු කො‍ටසෙහි බෙප්පු අවට ප්‍රකට මඩ උණුදිය උල්පත් පිහිටා ඇත. මෙම උල්පත් අතිශයින් උණුසුම් පරිසරවල පවා නොනැසී සිටියේ හැකියාව සහිත ආන්තික තාපකාමී ක්ෂුද්‍රජීවීන් ව්‍යාප්තව සිටින ප්‍රදේශයක් ලෙස සැලකේ.
කියූෂූහි පිහිටි ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජී පහත දැක්වේ:
මෙම දූපත විශාල දූපතක් වන හොන්ෂු සමග සම්බන්ධ වී ඇත්තේ කන්මොන් උමං මාර්ග ඔස්සේ ය. මෙයට කියූෂූ දුම්රිය සමාගමේ සන්යෝ ෂින්කන්සෙන් සහ ෂින්කන්සෙන්-නොවන දුම්රිය මෙන්ම වාහන, පදික සහ බයිසිකල් ප්‍රවාහන මාර්ග ද ඇතුළත් ය. කන්මොන් පාලම මගින් ද මෙම දූපත හොන්ෂු සමග සම්බන්ධ කෙරේ. දූපතේ පිහිටි දුම්රිය මාර්ග ක්‍රියාත්මක කරන්නේ කියූෂූ දුම්රිය සමාගම සහ නිෂිටෙට්සු දුම්රිය මාර්ගය මගිනි.
ඛණ්ඩාංක: 33°N 131°E﻿ / ﻿33°N 131°E﻿ / 33; 131
මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය

මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය, කොළඹ කොටුවේ සිට ගාල්ල , මාතර සහ බෙලිඅත්ත දක්වා දිවෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි.
මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය මරදාන දුම්රිය ස්ථානයෙන් ආරම්භ වී කොළඹ කොටුව බලා බටහිර දෙසට දිවයන අතර ඉන්පසු දකුණු දිශාවට හැරී ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළ තීරය ඔස්සේ ගාල්ල කරා දිවෙයි. ගාල්ල දුම්රිය ස්ථානය පර්යන්ත දුම්රිය ස්ථානයක් ලෙස සකසා ඇති බැවින් දුම්රිය මාතර බලා ධාවනයට දුම්රිය ස්ථානයෙන් පසුපසට ගත යුතුය.
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවනියට ඉදිකරන ලද දුම්රිය මාර්ගයයි. ප්‍රථම දුම්රිය 1877 මාර්තු 1 වන දින පානදුරට ධාවනය අාරම්භ විය. 1878 පෙබරවාරි 1 කළුතරට දුම්රිය ධාවනය අාරම්භ වූ අතර ඊට වසරකට පසු එනම් 1879 පෙබරවාරි 1 වාද්දුව දුම්රිය විවෘත විය. 1879 සැප්තැම්බර් 22 උතුරු කළුතර හා දකුණු කළුතර යන දුම්රිය ස්ථාන 2ක් ඇරඹිණි. 1890 මාර්තු 2 වන දා අලුත්ගමටද, 1892 සැප්තැම්බර් 8 කොස්ගොඩටද, 1893 නෙවැම්බර් 15 අම්බලන්ගොඩටද, 1894 මැයි 7 ගාල්ල ටද දුම්රිය ධාවනය ආරම්භ වුනු අතර 1895 දෙසැම්බර් 17 මාතර දක්වා දුම්රිය ධාවනය ඇරඹිණි. 2018 වසරේදී බෙලි අත්ත දක්වා මාර්ගය ඉදිවිය ඉදිරියේදි බෙලිඅත්ත සිට කතරගම දක්වා දීර්ඝ කෙරේ.
20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය වෙනස්කම් රාශියකට ලක් විය. රුහුණු කුමාරි වැනි සීඝ්‍රගාමී සේවා අාරම්භ වූ අතර හුමාල එන්ජින් වෙනුවට වාෂ්ප එන්ජින් ධාවනය වීම අැරඹිණි.
2004 ශ්‍රී ලංකා සුනාමි-දුම්රිය ව්‍යසනය
දෙසැම්බර් මස ඉන්දියන් සාගරයේ අැතිවූ සුනාමි තත්වයක් නිසා දුම්රියක් පෙරලී 1500කට අධික මගීන් ජීවිතන්ෂයට පත්වූ අතර දුම්රිය මාර්ගයට දැඩි අලාභහානි සිදුවිය
2011-2012 කාලසීමාවේ දී කළුතර-මාතර කොටස මුලුමනින්ම ප්‍රතිසංස්කරණය කල අතර සුව පහසු මැදිරි සහිත දුම්රියන් ධාවනයට එක් කෙරිණි. මෙම මාර්ගය කතරගම දක්වා දීර්ඝ කිරීම සදහා සැලස්මක් ඇති අතර බෙලිඅත්ත දක්වා කොටසේ ඉදිකිරීම් සිදු කෙරෙමින් පවතී.
Podi Menike

"Podi Manike" (Sinhala:පොඩි මැණිකේ, meaning "Little Maiden") is a Sri Lankan passenger train running from Colombo Fort to Badulla. This journey covers about 300 km and is renowned for being the most beautiful train journey in Sri Lanka, especially the stretch from Nanuoya to Ella . It takes about 10 hours to complete the journey.
The train follows the hill-country line, a route developed by the British in the 19th century through scenic mountains. The route features bridges, long tunnels, high slopes and gradients.
The train offers three classes. The first class ac coaches are very luxury and popular among tourists The train also includes a buffet car.
The Podi Menike travels the length of Sri Lanka Railways' Main Line through the hill country.
The Podi Menike begins its eastbound service at Colombo Fort Station and runs east and north past Ragama, Gampaha, Veyangoda, and Polgahawela. At Rambukkana, the Main Line begins its steep climb into the hills of the upcountry. Between Balana and Kadugannawa, the track clings to the side of sheer cliffs, offering passengers views of Batalegala ('Bible' Rock). The train then continues its climb through tea country, connecting market centers at Gampola, Nawalapitiya, and Hatton before reaching Nanu-Oya. This is the connection to the former colonial resort of Nuwara Eliya, still visited for its temperate climate, classic hotels, and British-style gardens. The Podi Menike continues its ascent to the summit at Pattipola, 6,226 feet above sea level, before descending past Bandarawela to Badulla Terminus. In the upcountry, passengers have views of the tea gardens, mountains and valleys, cascading torrents and waterfalls.
A Class M6 Diesel electric locomotive was used in this train. An Observation saloon was attached at the end. Romanian-built ASTRA passenger coaches are used. This service is now carried out by Class Sri Lanka Railways S14 Powersets
The service was upgraded in 2013, as new long-haul diesel multiple units from China South Locomotive & Rolling Stock Corporation. Now hauled by new S14 luxury powersets with two AC coaches.
Lists of named passenger trains

In the history of rail transport, dating back to the 19th century, there have been hundreds of named passenger trains. The following is a list of named trains.
Lists of these have been organized into geographical regions. Trains with numeric names are spelled out. For example, the 20th Century Limited is listed under "Twentieth Century Limited".
Named trains are sometimes identified through a train headboard, drumhead, lettering on the locomotive or passenger cars, or a combination of these methods.
Ella, Sri Lanka

Ella (Sinhala: ඇල්ල, lit. 'fall'; Tamil: எல்ல) is a small town in the Badulla District of Uva Province, Sri Lanka governed by an Urban Council. It is approximately 200 kilometres (120 mi) east of Colombo and is situated at an elevation of 1,041 metres (3,415 ft) above sea level. The area has a rich bio-diversity, dense with numerous varieties of flora and fauna. Ella is surrounded by hills covered with cloud forests and tea plantations. The town has a cooler climate than surrounding lowlands, due to its elevation. The Ella Gap allows views across the southern plains of Sri Lanka.
Located on the Colombo-Badulla railway line, and the A16 highway (Beragala-Hali Ela) a part of the Colombo-Badulla road.
Ella railway station is the 75th station on the Main Line and is located 271.03 km (168.41 mi) from Colombo. The station has one platform and all trains running on the Main Line stop at the station. The station opened in July 1918.
Notable government institutions are :
Colombo–Badulla Night Mail

Colombo - Badulla Night Mail Train is a night time passenger and mail train that runs between Colombo and Badulla in Sri Lanka.
The Badulla-bound train departs from Colombo at 8:30pm, while the Colombo-bound train leaves Badulla at 6:30pm. The trip takes about 11 hours. This timetable is occasionally disrupted by unexpected events, weather, and track conditions.
The train offers three classes:
Colombo - Badulla Night Mail Train travels the length of Sri Lanka Railways' Main Line through the hill country.
Colombo - Badulla Night Mail Train begins its journey at Colombo Fort Station and stops only at Ragama, Gampaha, Veyangoda. Then it comes to Polgahawela junction, where the Northern Line Branches off. Train continues its journey on Main Line. At 9:45 pm, it reaches Rambukkana railway station, where the double line railway from Colombo Fort Station ends. From Rambukkana, it has to climb a steep slope of 1:44, into the hills of the upcountry. But it is a difficult task for M6 locomotive to do alone. So M5 class locomotive is attached at the rear end, as a banking engine. With the power of 2 engines, train departs Rambukkana and continues its journey to the next stop at Kadugannawa. The rear engine is removed and the train travels to the Peradeniya junction. Rear mail carriage is removed from the train and it will be attached to a train, which goes to Kandy. The train, carrying 12 carriages departs for Badulla. The next stop is Gampola Railway Station. Again a M6 class locomotive is attached at the rear end, to climb steep slopes, from Gampola to Pattipola. In the midnight, the train comes to Nawalapitiya station, where technical officers check braking systems for safe ride through the mountains. Also engine drivers change. After leaving Nawalapitiya station, The number 1046 Badulla-Colombo Night Mail Train, which was commenced from Badulla to Colombo Fort, meets at Inguru Oya Railway Station. The Train continues its journey passing Hatton, Nanuoya, Ambewela and at 4:00am, it reaches Pattipola, the highest altitude railway station in Sri Lanka. In here, rear locomotive is uncoupled and brought to the front end of the train and re-coupled, as a pilot engine, to begin its descend from Pattipola to Badulla. Dynamic Brakes are used for this continuous braking to reduce the wear of friction-based braking components. The train passes Ohiya, Idalgashinna, Haputale, Diyathalawa, Bandarawela, Ella, Demodara and reaches Badulla, in the morning.
The service is run by M6 locomotives pulling Romanian-built ASTRA passenger coaches.
Samudra Devi

Samudra Devi (සමුද්‍ර දේවී) is a daily passenger train in Sri Lanka, operated by Sri Lanka Railways. The train runs on the Coastal line, from Galle to Maradana in the morning, and the return service is in the evening.
Samudra Devi is sinhala for Queen of the Oceans. Since the mid-1950s, Sri Lanka Railways has been naming its significant passenger trains.
The Samudra Devi initially ran as an ordinary long-haul passenger train. It gradually became popular with commuters living along coast commuting to work in Colombo.
The south-bound Samudra Devi begins its journey at Colombo Maradana Station. It runs south from Colombo, following the edge of the Indian Ocean. It offers passengers views of tropical beaches and coconut palms. This line links the regional towns of Moratuwa, Panadura, and Kalutara South, as well as popular beach resorts at Aluthgama, Ambalangoda, and Hikkaduwa. The train then reaches Galle Railway Station.
Байшин үзүүрийн түрэг бичээс

Байшин үзүүрийн бичээс нь Дарви сумын Мөнгөн аяга багийн нутаг Байшин үзүүрийн Жүргэрийн цагаан толгой хэмээх газар оршино. Бичээсийг 1959 онд түүхч Х.Пэрлээ нутгийн хүмүүсээр заалгаж анх шинжлэх ухааны эргэлтэнд оруулжээ. Гэвч 1970-аад он хүртэл уг бичээсийг хэн ч сонирхон үзэж, уншиж тайлахыг оролдсонгүй. 1969-1970 онд Монгол Зөвлөлтийн хамтарсан шинжилгээний ангийн “Гэрэлт хөшөө хад чулууны бичээс судлах анги” уг бичээсийг газар дээр нь дахин нягтлан үзэж, улмаар түрэгч М.Шинэхүү тайлан уншжээ. Бичээс буй газар нь том том бор саарал өнгийн боржин чулуу бүхий ихээхэн хадархаг, хоорондоо тасархайтсан хөтөлтэй гурван жижиг цуваа шовх толгод бөгөөд түүний хамгийн урд талын толгойн гурван хадан дээр энэ бичээсийг ухаж бичжээ. Бичээсийн хажуугаар басхүү олон янзын тамга хийгээд амьтны дүрс сийлсэн байна.
Дарви сум (Ховд)

Ховд аймгийн Дарви сум. 1921 онд Засагт хан аймгийн Эрдэнэ бэйсийн хошууг Хантайшир уулын аймгийн Сутай уулын хошуу хэмээн нэрлэж, хожим Дарви сум болгон өөрчилжээ.
Олхонууд, Бэсүд голлосон овгуудын нутаг Засагт хан аймгийн Эрдэнэ бэйсийн хошууг 1921 онд Хантайшир уулын аймгийн Сутай уулын хошуу хэмээн нэрлэжээ. Улсын анхдугаар их хурлын шийдвэрийн үндсэн дээр орон нутгийн засаг, захиргааны зохион байгуулалтад өөрчлөлт хийж Сутай уулын хошууг Дарви сум болгон нэрийдэж, 1927 онд сумын анхны бага сургуулийг байгуулжээ.
Дарви сумаас 1931 онд Хайрхан сум тасарч, 1932 онд Дарви, Хайрхан сумууд нийлж, 1934 онд дахин салж Мөнгөн аяга хэмээх газар төвлөрөх, 1938 онд дахин нэгдэх зэргээр явсаар 1940 онд 18 багтай 1100 гаруй өрхтэй, 150 мянга орчим малтай Дарви сум суурин айл болж, 1932 онд хүн эмнэлэг, 1936 онд мал эмнэлэг, 1957 онд телефон харилцаа үүсэн байгуулагджээ.
Дарви сум 549 мянга гаруй га газар нутагтайн 336 мянган га нь тариалангийнх, 54.0 га нь хадлангийнх, 6,4 мянган га нь ой мод, бусад ихэнх нутаг нь уул тал, говь хосолсон бэлчээр нутаг юм.
Далайн түвшнээс 4000 гаруй метр хүрэх Сутай, түүний салбар Хүрэн өндөр, Өлзийт, Жинстийн тасархай уул, Бумбат хайрхан, Музан Хөшөөтийн тасаг, тасаг салбар уулс, Хүйс, Тунгалаг, Дөргөн, Далан түрүүний тал, Буянт, Дэлгэр, Улаанбулагийн гол горхи байна.
Улаан номд орсон хар сүүлт, бөхөн, зэгсний гахай, ирвэс, суусар, нүүдлийн 9 зүйл, суурин 26 төрлийн жигүүртэн амьдарна. Дарвийн Чулуутын нурууны булш, Долоотын давааны долоон чулуу, хүрэл үеийн хадны сүг зураг, Алтан гадас, Суврага хайрханы оромж зэрэг түүхийн ба өнө эртний дурсгалтай газрууд домог бий.
Эрдэнэ засгийн хошуу ноён болоод богд хаант монгол улсын түшээ гүн Гүнсэнсүрэн Монгол улсын баатар Пунцагийн Чогдон, Ховд аймгийн анхны поркурор Д.Түдэвдорж, партизан Базарын Очир, Д.Дэлэг, Д.Даваа, Б.Пүрэв, П.Пүрэвжав, Л.Түндэв, Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, төрийн шагналт хоньчин С.Цогтгэрэл, С.Лхагважав, Б.Гэндэнпил, Б.Галсандорж, Ш.Лхагва нарын хоньчин баатрууд, 100 шахам улс, аймгийн аварга цолтнууд, Монгол улсын ардын жүжигчин, хөгжмийн зохиолч Д.Мяасүрэн, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, төрийн шагналт Э.Чойдог, самбо бөхийн дэлхийн аварга, жүдо бөхийн олимпын хүрэл медальт, самбо, жүдо бөхийн улсынхаа 21 удаагийн аварга Р.Даваадалай, гавьяат жүжигчин Д.Найдан, З.Галсанданзан, З.Пүрвээ, гавьяат нэгдэлчин И.Даваа, МУ Цэцийн дарга, УИХ дэд дарга, УИХ гишүүн, гавьяат хуульч Доктор профессор Ж.Бямбадорж,гавьяат хуульч Б.Дагвадорж, хуульч/прокурор Шажинбат овогтой Чадраабалын Чунтсүрэн, гавьяат багш М.Цэрэнханд, гавьяат эмч Д.Самбуупүрэв, Б.Жав, Т.Эрхэмбаатар, худалдааны гавьяат ажилтан З.Цагаан, гавьяат уурхайчин Ц.Намжил, шинжлэх ухааны доктор Л.Дорж, Б.Цэрэндаш, Д.Жамбал, Н.Нямдаваа, Д.Данзан, С.Норовсамбуу зэрэг олон эрдэмтэн мэргэд төрөн гарчээ.
Мөн Монгол улсын заан хадагт хар хэмээх Д.Рэнчиндорж, Ард Аюуш киноны зохиолч Д.Содном, Ази тивийн хүрэл медальт, дугуйн спортын олон улсын хэмжээний мастер Ш.Жамбал, дэлхийг тойрсон таван хуруу багийн гишүүн, олон улсын хэмжээний мастер Ёндондаш нарын бахархалт олон арван хүмүүс бий.
Өндөр Гонгор

Монголын хамгийн өндөр хүний нэг бол Пүрэвийн Гонгор юм. Ард олны дунд өндөр Гонгор хэмээн алдаршсан тэр Сайн ноён хан аймгийн Далай Чойнхор вангийн хошуу одоогийн Хөвсгөл аймгийн Жаргалант сумын нутагт 1880 оны эхээр төржээ. Түүний биеийн өндөр, бяр чадлын талаар домог болсон хууч яриа хөөрөө, гадна дотно хүмүүсийн бичиж үлдээсэн тэмдэглэл, дүрс зураг цөөнгүй байдаг. Тэрбээр 4 хүүхэдтэй байжээ. Түүний 2 охины нэг нь Жаргалант суманд аж төрж байна. Нөгөө охин Г.Бүдханд сэрүүн тунгалаг байхдаа 1997 оны намар ингэж хуучилсан юм.
Аавын эцэг Пүрэвийнх олон хүүхэдтэй айл байсан гэдэг. Аав тэдний 3 дахь хүүхэд нь юм. Аав багадаа тийм ч өндөр байгаагүй, харин гарын сарвуу урттай байсан гэдэг. Аав хоол их иддэг болохоор түүнийг жаахан шоолонгүй байжээ. Тиймээс аав жинчин дагаад Их Хүрээ явчихсан гэсэн. Хүрээнд очоод нэлээд удсан юм байх. Нэг өдөр зах дээр явж байтал нэг хүн ирж, чамайг Богд хаан аваад ир гэсэн гээд дагуулаад явж гэнэ. Ордныхон аавын биенд тохирсон хувцас хийлгэж, бүрэн хувцаслаад, минжин малгай өмсгөж өгсөн гэдэг. Нэлээд удсан хойно хоёр лам дахин ирж, дагуулан айлд очин, нэгэн эмэгтэйтэй уулзуулжээ. Богд эзэн: Та хоёрын заяа төөрөг таарах учир айл гэр бол гэсэн хэмээжээ. Аавыг ингэж Богд хаан гэрлүүлсэн гэдэг. Миний ээж их уран хүн байсан. Богд эзний малгайг оёдог байсан гэж ярьсныг тэмдэглэн авч, тухайн үед Ардын эрх сонинд нийтлүүлсэн юм. Богд хаан 1905 он орчим Гонгорыг их сангийнхаа даамал, Богдын зааны маллагчаар ажиллуулж байсан гэдэг. Ардын хувьсгалын дараа 1924-1927 онд түүнийг Гаалийн хороонд байцаагчаар хэсэг хугацаанд ажиллуулсан байна.
Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Төгс-Очирын Намнансүрэн тэргүүтэй төлөөлөгчид Хаант Орос Улсад 1913 онд айлчилахад П.Гонгор бүрэлдэхүүнд нь хамгаалагчаар орж явж байжээ. 1920-иод оны үед Монголд шинжилгээний ажлаар явж байсан АНУ-ын эрдэмтэн Рой Чэпмэн Эндрюс Гонгортой уулзаж зургийг нь авч, өндрийг нь хэмжиж 2 метр 41 см гэж тодорхойлжээ. Зарим судлаачид үүнээс өндөр байсан гэж үздэг. Үр хүүхдүүдийнх нь ярьж байснаар 50 гаруй насандаа 1931 он орчим нутаг усандаа нас баржээ. Хосгүй өндөр байсан тэр моринд мордохдоо дөрөөлөлгүй хөлөө шууд давуулаад мордчихдог байж. Түүний эдэлж хэрэглэж явсан хэт хутга Унгар улсын музейд байсныг тус улсад элчин сайдаар сууж байсан М.Жамсран 25 мянган форинтоор худалдан авч, улсын төв музейд өгсөн гэдэг. Хэрэглэж байсан нэг мөнгөн аяга нь түүний ач болох хүүхдийн зохиолч Д.Даваанямд хадгалагдаж байгаа ажээ.
Тэрээр Сайн ноён хан аймгийн бөхийн сорилгыг тэргүүлэн явуулдаг, даншгийн начин цолтой сайн бөхчүүдийн нэг байжээ.
Гонгор дэлхийн түүхэн дэх хамгийн өндөр хүн болох АНУ -ийн иргэн Роберт Уодлоугоос өндөр байсан гэсэн мэдээ байдаг.
Даль хагдрах цагаар

« Даль хагдрах цагаар » — 1989 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Хотоос ирсэн өвөөгөө баярлуулах хүсэлтэй хүүгийн тухай өгүүлнэ. Норов өвгөн хотоос ирсэн Зуунайтай элдэв явдлын тухай ярилцах зуур “Амьд явахад их л юм үзлээдээ. Харин алтан аяганаас л ус ууж үзсэнгүйдээ” гэх үгийг Галхүү тун ч нухацтай хүлээн авав үүнээс хойш хүү алтан аяга олж, өвөөгөө баярлуулах хүсэлд автан гэтэл хажуу айлд ортол зэс аяга байгааг олж хараад тэсэлгүй тэр аягыг авна. Аяга алга болсноор гэмгүй хүн хүртэл хэрэгт сэжиглэгдэж хэрэг мандаж хүүгийн хүсэл биелэдэггүй..
Монгол үндэстний хувцас

Монгол үндэсний хувцас нь олон зуун жилийг дамжсан баялаг түүхтэй билээ. Энэ хувцас нь монголчуудын амьдралын хэв маягийг мэдэхэд тусалдаг. Үндэсний хувцас нь тухайн хүрээлэн буй орчин, талаар морь унан давхих, гэрт байхад эсвэл баяр наадамд бүжиглэхээс хамааран өөр өөр байдаг. Уур амьсгал, орчин нөхцөл, жилийн улирлаас хамааран үндэсний хувцас нь олон төрөл байдаг. Зуны улиралд монголчууд тэрлэг, хавар, намрын улиралд хөвөнтэй дээл эсвэл хурган дээл, өвлийн улиралд хонины арьсаар хийсэн цагаан нэхий дээл өмсдөг.
Монгол үндэстний хувцас нь нөмрөгтэй төстэй ба ямар нэгэн халаасгүй байдаг. Дулаахан байлгахын тулд бүсээр бүсэлдэг байна. Бүсэлсэн бүсэндээ чухал хэрэгцээтэй хэт хутганы уут, аяга гэх мэт зүйлсийг тогтоон биедээ авч явдаг. Нүүдэлчид манчуурдаа хурц хутга, савх, шүдний чигчлүүр, хямсаа зэргийг багтаасан байдаг билээ. Тэд дээрх зүйлсээ хийхдээ үнэт метал болон мөнгөөр чимэглэн хийдэг байна.
Тухайн өмссөн хувцсаар нь эзнийг нь тодорхойлох боломжтой. Эмэгтэй хүний өмсгөл нь гэрлэсэн эсэхийг нь илтгэдэг байна. Эртний хүмүүсийн хувьд тэдгээрийн өмсгөл нь ёс заншлыг нь энгийн хувцас байжээ. Хожим нь энэ өмсгөлөө хээ угалз, үнэт эдлэлээр чимэглэн илүү гоёмсог болгож эхэлсэн. Эдгээр хувцасны хээ угалз, гоёл чимэглэл нь эртний соёл уламжлалтайгаа салшгүй холбоотой байдаг. Эрт үед монголчуудын хувцас ихэвчлэн бор, хар хөх өнгөтэй байжээ. Монголчууд голдуу ташуу болон дөрвөлжин энгэртэй дээл өмсдөг. Монголчууд дээл хувцсаа боловсруулсан арьс, ноосон даавуу, ангийн үс, хөвөн даавуу зэрэг материалаар хийдаг ба үнэт эдлэл, хээ угалз, алт мөнгө, шүр сувд ба эрдэнийн шигтгээгээр чимэглэдэг. Монголын бүх үндэстэн ястнууд нь өөр өөрийн гэсэн толгойн гоёлтой (тоорцог, юүдэн, зарантай г.м) ба энэ үеэс эхлэн олон төрлийн малгай болон гутал төрөл бүр болжээ. Оёдолчин дээлийг хийхдээ захыг цавуудаж, дээлний их биеийг эсгээд хөвөн тавиад хавж оёдог.
Харин орчин үед дээлийг угсаа гарал эс тооцож ямар ч үед өмсөхөөр хийж улам л төрөлжин боловсронгуй болсоор иржээ.
Хадаасгана

Хадаасгана цэцэг нь (анг: Centaurium) нэг болон олон наст өвслөг, энгийн юмуу хуурамч ацан салаалт бүхий иштэй, дэлбээ нь хадаасархуу 20 зүйл төрөл бүхий цэцэг юм.
Евроази, Хойд ба Өмнөд Америк, Австралид тархсан байдаг. Монгол орны марзлаг нуга булгийн эрэг хөвөөгөөр гоо хадаасгана (C.pulchellum) тааралдана. Хадаасгана цэцгийг XIII зууны үеэс л эмийн ургамлаар ашиглаж иржээ.
Анагаахын шинжлэх ухаанд Хадаасгана цэцгийн идээшмэл хандыг хоолны дуршил сайжруулах, цөс хөөх, ходоод, элэг цөс, бөөрний өвчин болон цагаан хорхой хөөх эмчилгээнд хэрэглэдэг. Мөн түүнчлэн Хадаасгана цэцэгт ургамлыг булчингийн суналт, өвдөлт, суулгалт, төрсний дараах умайн агшилт, арьсны өвчин, сарын тэмдгийн алдагдал зэрэгт байнга хэрэглэсээр ирсэн байна.
Гоо хадаасгана
Сэндэр цэцэг
Хадаасгана цэцгийг эмчилгээний зорилгоор хэрэглэх аргуудаас:
1.Хоёр цайны халбага жижиглэсэн Хадаасгана цэцэг, өвсний хатаамал дээр 2 шилэн аяга буцалсан халуун ус нэмж, 1 цаг идээшүүлээд, шүүж шахаад ½ шилэн аягаар өдөрт 4 удаа хоол идэхээс 30 минутын өмнө бүлээсгэж ууна.
2. Нэг цайны халбага жижиглэсэн Хадаасгана цэцгийн ургамал дээр 1 шилэн аяга буцалсан халуун ус хийж таглан 15 минут идээшүүлж шүүнэ. ½ шилэн аягаар өдөрт 2 удаа хоол идэх үед хэрэглэнэ.
Хадаасгана
Guillaume Boucher

Guillaume Boucher (fl. 1240–1254), also known as William of Paris and William Boucher, was a French Parisian metalsmith and artisan who lived and worked in Karakorum, Mongolia during the reign of Möngke Khan.
When the Flemish Franciscan missionary and traveller William of Rubruck reached Karakorum in 1254 on a mission from King Louis IX of France, he discovered a community of European Christians already present in service of the Great Khan, including Boucher.
Present with Boucher in Karakorum were his wife, “a daughter of Lorraine, but born in Hungary”, and an adopted son “who was a most excellent interpreter”. Boucher had been living in either present day Belgrade, Serbia or Gyulafehérvár, Hungary when he was captured by Möngke's half-brother Böchek during a Mongol invasion in 1241 or 1242. According to a woman from Metz William of Rubruck met at the Great Khan's winter camp, Boucher's brother Roger still lived on the Grand Pont in Paris.
In addition to crafting jewelry for Mongolian women and altars for Nestorian Christians, Boucher's works included the Silver Tree, a towering tree-shaped mechanical drinking fountain sculpture outside the Great Khan's palace.
The structure included a trumpet-blowing angel, four silver lions “all belching the forth white milk of mares,” and gilded serpents pouring wine, clarified mare's milk, bal (a honey drink), and rice mead into silver receiving bowls.
While remains of the fountain are as of yet undiscovered, German-Italian Medieval and Renaissance scholar Leonardo Olschki believed some of Boucher's works may still exist in the Erdene Zuu Monastery, which was constructed from the ruins of Karakorum in the sixteenth century.
Buryat cuisine

Buryat cuisine is the traditional cuisine of the Buryats, a Mongolic people who mostly live in the Buryat Republic and around Lake Baikal in Russia. Buryat cuisine shares many dishes in common with Mongolian cuisine and has been influenced by Soviet and Russian cuisine.
Most dishes are lamb- or beef-based, but fish dishes are common especially around Lake Baikal. There are also a number of dairy products made by the Buryats. Buryat cuisine is simple and hearty with very little spice. The Buryats, like the Mongols, are known for their buuz, a type of steamed dumpling.
Naan qalia

Naan Qalia is a dish that originates from Aurangabad, in India. It is a concoction of mutton and a variety of spices. Naan is a bread made in a tandoor (hot furnace), while khaliya is a mixture of mutton or beef and various spices.
When Mohammad Tughlaq shifted his capital from Delhi to Daulatabad, there was a mass exodus of people from Delhi to Daulatabad. On the way to Daulatabad, the huge army of Tughlaq was exhausted. It was a difficult task to provide such a big army with food. So the shahi bawarchis (royal cooks) dug a hot furnace and rolled out thousands of naan. Meanwhile, qalia was prepared by slowly cooking either Beef or Mutton and adding number of local spices in the huge degh cauldron. Later on, this dish was commonly eat by sipahi Soldiers and was also called 'siphaaiyon ka khana' or 'fauji ka khana'. It is commonly made in Aurangabad and specially in Weddings as well as on special occasions.
The naan are prepared in an open clay oven, which is mounted in a hole in the ground. The fire is from a side hole. The baker (generally called as bhatiyara) sits next to the oven and places the naan in the oven for baking, these naan are picked out with specially designed rods. These Naan are quite fluffy. Each of these naan get a brush of turmeric and jaggery water, as soon as they are baked. This gives the naan golden colour and also makes it last longer.
The qalia is a soupy curry, made with a number of ingredients and with a long process. There are a number of variations in spices and the ingredients across the towns close to Aurangabad. The qalia from Aurangabad is yogurt based, whereas the one from Khuldabad is lemon based. The qalia is prepared in a big cauldron called degh, it has a top layer of oil. This spicy oil on top is called tari.
Munchy box

A munchy box or munchie box is an inexpensive fast-food product sold from takeaway restaurants, primarily in Scotland and Glasgow in particular, but also in many other parts from Aberdeen to Rothesay. They are also now sold by many takeaways across the UK and Ireland. It consists of an assortment of fast foods served in a large pizza box.
The contents of a traditional munchy box vary but may typically include kebab meat, chicken tikka, samosas, chow mein noodles, pakora, naan bread, and other fast foods and sauces such as curry sauce. There is sometimes a salad item and, invariably, chips or fried rice. While it is not clear whether a munchy box is intended to be consumed as a meal for one, there has been concern of the health implications if it is consumed as such. A less traditional munchie box may also include a pizza, chicken nuggets, garlic bread, mozzarella sticks and coleslaw.
There have been reports of healthier options of munchy boxes. The healthy option might be composed of tortillas, cherry tomatoes, a salad, boiled eggs, sliced gammon, raw red onions, nachos, chicken mayo, a sprinkling of cheese and other healthy foods. Sushi is sometimes included in the healthier option.
The combination of very large portions and low prices has made the munchy box popular; however, its contents, consisting mostly of deep fried or fatty foods, have led to health concerns among some Scottish politicians and health campaigners, particularly if consumed by children. Glasgow City Council has undertaken nutritional analysis of munchy boxes on sale in the west of Scotland with the intention of encouraging restaurants to include healthier ingredients and reduce portion sizes.
Hibachi

The hibachi (Japanese: 火鉢, fire bowl) is a traditional Japanese heating device. It is a brazier which is a round, cylindrical, or box-shaped, open-topped container, made from or lined with a heatproof material and designed to hold burning charcoal. It is believed hibachi date back to the Heian period (794 to 1185). It is filled with incombustible ash, and charcoal sits in the center of the ash. To handle the charcoal, a pair of metal chopsticks called hibashi (火箸, fire chopsticks) is used, in a way similar to Western fire irons or tongs. Hibachi were used for heating, not for cooking. It heats by radiation, and is too weak to warm a whole room. Sometimes, people placed a tetsubin (鉄瓶, iron kettle) over the hibachi to boil water for tea. Later, by the 1900s, some cooking was also done over the hibachi.
Traditional Japanese houses were well ventilated (or poorly sealed), so carbon monoxide poisoning or suffocation from carbon dioxide from burning charcoal were of lesser concern. Nevertheless, such risks do exist, and proper handling is necessary to avoid accidents. Hibachi must never be used in airtight rooms such as those in Western buildings.
In North America, the term hibachi refers to a small cooking stove heated by charcoal (called a shichirin in Japanese), or to an iron hot plate (called a teppan in Japanese) used in teppanyaki restaurants.
Steak knife

A steak knife is a sharp table knife designed to efficiently and effectively cut steak. This type of knife comes in a variety of styles and sizes; however, the design often used in a steakhouse typically features a partially serrated blade and wood handle.
Specialized steak knives emerged in the United States after World War II. Prior to World War I, all table knives were sharp, but required frequent upkeep—sharpening and polishing. With the decline in numbers of domestic workers, this upkeep became less feasible. Stainless steel became widespread following World War I. This did not require polishing, but did require sharpening due to manufacturing limits. After World War II, serrated stainless steel steak knives which required neither polishing nor frequent sharpening were commercially successful. In the 1950s heat treatment of stainless steel was introduced, allowing knives to remain sufficiently sharp without needing serrations, but by this point serrated steak knives had become well established and continued to be used.
German style is the classic western steak knife with high-quality stainless steel, full tang blade and western style handles.
In medieval Europe, a sharp knife and hands were the only eating utensils, and portable sharp knives continue to be used to this day in rural Europe, as in the Laguiole knife in France. By contrast, in most of Asia and Africa, knives have long been a utensil used only in the kitchen (meat either being cut into pieces or cooked so that it could be pulled apart with the hands); with only hands, spoons, or chopsticks used at the table.