danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Lív Maria Róadóttir Jæger
Lív Maria Róadóttir Jæger (fødd 1981) er føroyskur rithøvundur og yrkjari. Hon er útbúgvin mag. art. í heimspeki frá universitetinum í Keypmannahavn.

Hon gav í 2014 LP-platuna 'Mítt navn við hondskrift' út, ein verkætlan, sum umfataði upplestur, tónleik og myndlist. Árið eftir kom yrkingasavnið 'Hvít sól' út.

Í august mánaði í 2020 kom annað yrkingasavnið hjá henni út, við heitinum 'Eg skrivi á vátt pappír'. Fyri hesa bókina fekk hon í oktober mánaði hetta árið Virðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir.




 * Sjey stuttprosatekstir (stuttprosa). Nr. 14/2013, s. 25-31.
 * Fimm stuttprosatekstir (stuttprosa). Nr. 15/2015, s. 41-45.


 * Mítt navn við hondskrift - 2014 (saman við Lasse Thorning Jæger og Hanni Bjartalíð)


 * Hvít sól (Prosayrkingar) - Mentunargrunnur Studentafelagsins 2015
 * Eg skrivi á vátt pappír (bókaútgáva í átta pørtum) - Forlagið Eksil 2020


 * 2020 - Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir.

Lív Maria Róadóttir Jæger er dóttir Sólrun og Róa Patursson. Eldra systir Lív Mariu, Unn Patursson, hevur fingist við tónleik av ymsum slag í mong ár. Undanfarnu árini gjørdi hon eisini onkuntíð tónleikin til tekstir hjá yngru systir síni.

Lív Maria er gift við ljóðlistamanninum og tónleikaranum Lasse Thorning Jæger, sum gjørdi tónleikin til LP-plátuna 'Mítt navn við hondskrift' frá 2014.




 * Ummæli: Eg skrivi á vátt pappír, mentanarrit.fo, 26. august 2020
 * Omman bindur yrkingarnar hjá Lív saman, kvf.fo, 28. august 2020
 * Hon skrivar so at tað hoyrist, listaportal.com, 4. september 2020
 * Ummæli: “Tann skrivandi er ein onnur”, dimma.fo, 4. september 2020
 * Sum stóð hon mitt á gólvinum her í stovuni, in.fo, 05.09.2020
 * Tá ið omman verður poesi, kvf.fo, 09-10-2020
Ursula Andress
Ursula Andress (fødd 19. mars 1936 í Ostermundigen, uttan fyri høvuðsstaðin Bern í Sveis) er sveisisk sjónleikarinna.

Hon er best kend fyri sín leiklut í James Bond filminum Dr. No frá 1962. Hon gjørdist tann fyrsta sokallað bond girl.


 * Ursula Andress, imdb.com (á enskum)
 * Ursula Andress, svenskfilmdatabas.se (á svenskum)
Greg Abbott
Gregory Wayne "Greg" Abbott (føddur 17. november 1957 í Wichita Falls, Texas) er amerikanskur løgfrøðingur og politikari. Abbott er sitandi guvernørur í Texas sum tók við embætinum í januar mánaði í 2015. Hann er limur í Republikanska flokkinum.

ì 1981 tók hann bachelor prógv í virkisbúskapi við University of Texas í Austin og hann gjørdist Doktari í løgfrøði á Vanderbilt University Law School í Nashville, Tennessee í 1984.


 * Almenna heimasíðan hjá stjórnini í Texas: Governor Greg Abbott, texas.gov (á enskum)
 * Heimasíðan hjá herferðini: Greg Abbott, gregabbott.com (á enskum)
 * Ævisøga (á enskum)
Nóllywood
Nóllywood er ein filmsskúli fyri ung í Føroyum millum 14 og 18 ár, sum Klippfisk skipar fyri hvørt summar. Navnið er ein samanrenning av Nólsoy og Hollywood.

Nóllywood filmsskúlin varð fyrstu ferð hildin í Nólsoy á sumri í 2010. Filmsskúlin verður vanliga hildin um summarið í Nólsoy, tó er tað eisini komið fyri, at hann hevur verið hildin í Tórshavn. Tað er Klippfisk, ið skipar fyri Nóllywood. Tað er sum oftast fyrstu vikuna í juli, at filmsskúlin verður hildin. Í 2020 bleiv summarskúlin Nóllywood avlýstur vegna COVID-19. Men seinni sama árið varð avgjørt at hava filmsskúlan í heystferiuni í staðin. Vanliga verða filmnarnir, ið tey ungu framleiða, frumsýndir í Royndarhúsinum í Nólsoy. Hetta bar ikki til í 2020, fyri at taka atlit til smittuvanda. Í staðin bleiv filmurin frumsýndur á internetinum, á Facebook, og varð lagdur á YouTube og Instagram. Tað árið varð bert ein filmur framleiddur, tað var ein fiktiónsfilmur við heitinum Kall.

Tey ungu ið luttaka á Nóllywood filmsskúlanum fáa undirvísing frá føroyskum filmsfólkum, og síðan framleiða tey í felag stuttfilmar. Talan kann vera um ymisk sløg av stuttfilmum, t.d. fiktiónsfilm, heimildarfilm ella teknifilm. Nakrir av teimum framleiddu filmunum liggja á YouTube. Fleiri av filmunum hava verið tilnevndir Geyta-virðislønina. Í 2019, tá ið Nóllywood varð fyriskipað fyri 10. ferð, blivu tríggir filmar framleiddir umframt ein "Behind the Scenes". Filmarnir vóru ein fiktiónsfilmur, "Ósøgd orð", ein heimildarfilmur, "Vit/kenslur" og ein teknifilmur, "Smoothie Baby". Allir tríggir filmar vórðu tilnevndir føroysku filmsvirðislønina Geytan árið eftir.

Í juli 2018 var eitt stórt Nóllywood skeltið sett upp í Nólsoyarbygd. Hetta skeltið minnir um Hollywood skeltið. Tað vóru Nikolaj Falck og Beinir Poulsen, ið tóku stig til at gera Nóllywood-skeltið. Tað er vanligt, at tey ungu saman við vegleiðarum og nólsoyingum seta upp hesi stóru bókstavaskelti við bókstavunum N Ó L L Y W O O D, tá ið filmsskúlin byrjar, og tað stendur so uppi alt tíðarskeiðið, meðan filmsskúlin er í gongd og møguliga longri. Skeltið er 3 metrar høgt og 26 metrar breitt.




 * Klippfisk.fo - Nóllywood
Betri Deildin kvinnur 2020
Betri Deildin kvinnur 2020 var tann 36. sesongin av bestu kvinnudeildini í føroyskum fótbólti. KÍ var forsvarandi meistari, tá tær vunnu sín 19. tittul í undanafarna kappingarári. Sesongin byrjaði hin 24. mai, seinkað vegna COVID-19 heimsfarsóttina, og endaði hin 17. oktober. KÍ endurvann føroyameistaraheitið og vann harvið sítt 20. meistaraheiti. NSÍ ið var nýtt felag í deildini, gjørdist nummar tvey.

Í 2020 vóru tað seks lið, ið kappaðust um føroyameistaraheitið, tað eru líka nógv lið sum í 2018. Í 2019 vóru bert fimm lið. NSÍ hevði aftur nú fingið lið í bestu kvinnudeildina.





Source: fsf.fo - Fótbóltssamband Føroya
Hans Ejgil Sand
Hans Ejgil Sand var danskur prestur í Fuglafjarðar prestagjaldi í árunum 1935 - 1947.

Hann tók embætisprógv í teologi í 1935, og søkti um og fekk embæti í føroyum longu sama ár.

Karen Sand, mamma prestin, útgav í 1980 bók, sum er ein frágreiðing um eina ferð til føroya, sum hon og maður hennara vóru á, stutt eftir at prestahjúnini vóru flutt til Fuglafjarðar. Í bókini eru eisini eygleiðingar av gerandisviðurskiftum, so sum lýsingar av grindadrápi, tí føroyska gerandisdegnum, bilviðurskiftum, lýsingar av roykstovum, konfirmatiónum, bindimentanini o.ø. Eisini eru lýsingar av einstøkum bygdum og kirkjum. Umframt hesar frágreiðingarnar, eru eisini brot úr egnum frágreiðingum hjá H. E. Sand, um hvussu tað upplivdist at koma til Føroyar, v.m.

Hans Ejgil Sand var sóknarprestur í Blistrup frá 1947 til 1955.
Oxford
Oxford er ein býur í Onglandi. Høvuðssætið hjá greivadøminum Oxfordshire er har í býnum. Býurin er 90 km í útnyrðing vestan av London, nakað miðskeiðis millum London og Gloucester.

Oxford hevði í 2018 yvir 154 túsund íbúgvar.


 * University of Oxford


 * Heimasíða: oxford.gov.uk
Leeds United F.C.
Leeds United Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag frá býnum Leeds - millum manna verður liðið mangan bert kallað Leeds.

Liðið leikar í Premier League.






 * Heimasíðan hjá Leeds United: leedsunited.com
Leeds
Leeds er ein enskur stórbýur, ið liggur í Yorkshire og Humber.


 * Leeds United F.C.


 * Heimasíða: leeds.gov.uk
Yorkshire og Humber
Yorkshire og Humber er ein región í Onglandi, har størsti býurin er Leeds.
Fort Worth
Fort Worth er ein stórbýur í amerikanska stakríkinum Texas.

Býurin liggur á leið 30 míl vestan fyri Dallas. Í býnum búgva næstan 910 túsund fólk; hetta fólkatalið ger Fort Worth til tann fimtstørsta býin í Texas. Hann er partur av stórbýarøkinum Dallas-Fort Worth Metroplex; har búgva um leið 6 milliónir fólk.

Áin Trinity River rennur ígjøgnum býin.

Fort Worth varð stovnaður sum ein amerikonsk hernaðarlega í 1849.


 * Patricia Highsmith (1921-1995), rithøvundur
 * Larry Hagman (1931-2012), sjónleikari
 * Townes Van Zandt (1944-1997), sangari og sangskrivari
 * Bill Paxton (1955–2017), sjónleikari og leikstjóri
 * Kelly Clarkson (*1982), sangarinna


 * Heimasíða: www.fortworthtexas.gov
 * Fort Worth, Texas, wikivoyage.org
Townes Van Zandt
Townes Van Zandt (føddur 7. mars 1944 í Fort Worth, Texas, deyður 1. januar 1997 í Smyrna, Tennessee) var ein amerikanskur tónleikari, sangari og sangskrivari. Tónleikurin hjá honum flytur seg millum ymsar sjangrur, so sum country, folk, og blues.


 * townesvanzandt.com (á enskum)
 * Townes Van Zandt Central (á enskum)
 * Townes Van Zandt, allmusic.com (á enskum)
Fargo
Fargo er størsti býurin í North Dakota í USA. Býurin liggur eystarlaga í North Dakota, á markinum til grannastatin Minnesota.

Í sjálvum býnum búgva um leið 124 túsund fólk (2019); tó fleiri enn 246 túsund fólk íroknað forstaðir og útjaðaran av býnum ("metropolitan area").

Býurin varð grundlagdur í 1871.


 * Heimasíða: ci.fargo.nd.us
 * Fargo, wikivoyage (á enskum)
Sct. Peders Bageri
'''Sct. Peders Bageri''' er eitt bakarí í Keypmannahavn. Bakaríið bleiv stovnað í 1652 og er sostatt elsta bakarí í Danmark, sum enn er virkið.
Grand Forks
Grand Forks er ein býur eystarlaga í amerikanska stakríkinum North Dakota.

Hann er triðstørsti býurin í statinum, aftan á høvuðsstaðin Bismarck og størsta býin Fargo, sum liggur sunnan fyri Grand Forks.

Í sjálvum býnum búgva um leið 55 túsund fólk; tó búgva har fleiri enn 100 túsund fólk íroknað forstaðir og útjaðaran av býnum ("metropolitan area"). Áin Red River of the North rennur beint fram við miðbýnum. Hinumegin ánna liggur grannabýurin East Grand Forks, sum er staddur í stakríkinum Minnesota.

Lærdi háskúlin University of North Dakota (stytt UND) er staddur í Grand Forks. Hann er elsta lærdi háskúlin í stakríkinum.

Bretski skinn-handilsmaðurin Alexander Henry the younger búsettist har í økinum í 1808. Niðursetingin varð grundlagdur Í 1870, tá posthúsið læt upp. Plássið fekk enska heitið Grand Forks. Niðursetingin vaks skjótt og gjørdist býur longu í 1881. Fyrsta jarnbreytarstøðin kom stutt eftir,

Í 1997 hevur verið stór vatnflóð, sum oyðilegði miðbýnum. Minnisvarði til minnis um søguliga hendingin varð reistur á vestara áarbakkanum.




 * Lynn Anderson (1947-2015), country-sangarinna


 * Almenna heimasíðan: grandforksgov.com (á enskum)
 * Grand Forks, wikivoyage (á enskum)
Kansas City (fleiri týdningar)
Heitið Kansas City hevur fleiri týdningar:


 * Kansas City, ein býur í Missouri
 * Kansas City, ein býur í Kansas
Cambridge
Cambridge er ein býur í Onglandi. Høvuðssætið hjá greivadøminum Cambridgeshire er har í býnum.

Cambridge liggur um leið 80 km í ein landnyrðing norðan úr enska høvuðsstaðnum London. Í 2018 búðu næstan 125 túsund fólk í býnum.


 * University of Cambridge


 * Heimasíða: cambridge.gov.uk
Lincoln (Nebraska)
Lincoln er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Nebraska.

Býurin liggur í eystara parti av stakríkinum, um leið 50 míl í ein útsynning av Omaha, ið er størsti býurin í Nebraska. Í 2019 hevði Lincoln 289 102 íbúgvar og harvið er hann næststørsti býur í statinum, aftan fyri Omaha.

Lincoln varð grundlagdur í 1856 undir heitinum Lancaster. Býurin gjørdist høvuðsstaðurin í Nebraska í 1869 og fekk hann tá núverandi navnið.


 * Johnny Carson (1925-2005), sjónvarpsmaður
 * Dick Cavett (*1936), sjónvarpsmaður
 * Dick Cheney (1941-2025), politikari
 * Hilary Swank (*1974), sjónleikarinna


 * Heimasíða: lincoln.ne.gov
University of Cambridge
University of Cambridge er ein lærdur háskúli í Cambridge, Cambridgeshire, Ongland.

Í 1209 varð háskúlin settur á stovn í enska býnum. Harvið er hann næstelsti lærdi háskúlin í enskttalandi heiminum eftir University of Oxford.


 * Heimasíða: cam.ac.uk
Fólkatrúgv
Fólkatrúgv (Sí pátrúgv) eru yvirnatúruligar ímyndir og heimsáskoðanir, sum eru varðveittar við manna munni.

Í føroyskari fólkatrúgv, hevur man trúð ymiskum yvirnattúrligum, so sum gandi, evnum at leggja niður sjógv, v.m. Eisini hevur verið trúð uppá yvirnatúrligar skapningar og verur, sum í stóran mun er knýtt at staðarnøvnum og er í søgnum. Pátrúgvin hevur verið tætt knýtt at kristnu trúnni, sum gerst sjónligt í søgnini um Sjódreygilin ella Marmennilin, sum krossur var ristur í, ella blivu signaðir. Eisini er kristnatrúgvin væl kend í frásøgnum um huldufólk, sum m.a. ikki kundu koma inn á kirkjugarðar ella trøll, sum ikki toldu at síggja kirkjuna.

Eisini hava spøkilsissøgur verið sagdar, har fólk hava havt fráboðanir frá fólki í hamferð. Summar familjur søgdust serliga at hava serlig evnir til at síggja og hoyra ymiskt yvirnatúrligt, sum var fjalt fyri øðrum.


 * Álvar
 * Dvørgar
 * Fjørðutrøllið
 * Havfrúgv
 * Huldufólk
 * Klappus
 * Kópakonan
 * Marmennilin
 * Nykurin
 * Sjódreygilin
 * Trøll


 * Mikkjalssteinur, eisini kendur sum Huldusteinur og Trøllasteinur (Oyggjarvegurin)
 * Hulduryggur (Kollafjørður)
 * Hulduvíkin (Kollafjørður)
 * Huldulágin (Millum Funning og Funningsbotn)
 * Huldustøðin (Funningur)
 * Huldustøðin (Sandvík)
 * Huldugil (Innan glyvur)
 * Hulduheyggjar (Millum Fuglafjørð og Hellurnar)
 * Huldusteinaklettur (Mikladalur)
 * Huldugjógv, heimara (Viðoy)
 * Huldugjógv (Viðoy)
 * Trøllasteinur (Fuglafjørður)
 * Trøllasteinur (Trøllanes)
 * Trøllasker (Sunnanfyri Kolbeinargjógv)
 * Trøllaklettur (Tjørnuvík)
 * Trøllanes
Sjódreygil
Sjódreygil er ein yvirnattúrulig vera í føroyskari fólkatrúgv.

Sjódreygilin er morðreyður, líkist manni, men hevur bert ein fót ella sporl. Hann er sterkur, og rør fyri tveir menn, men sum dimmi lættir, minkar hann í megi og stødd, og hvørvir í einki, tá ið sólin rísir. Tá ið sjódreygilin er á landi, rýkur eldur úr honum.

Eftir sólsetur sæst hann á skerum, og biður útróðrarmenn lova sær umborð. Hann hoyrist væl og tútar og ýlir, um at sleppa umborð. Hann roynir stundum at toga menn úr bátinum út á sjógv, og tí hava menn rist kross yvir hann, so hann ikki skal verða vandamikil.
Hilary Swank
Hilary Ann Swank (fødd 30. juli 1974 í Lincoln, Nebraska) er amerikonsk sjónleikarinna.

Hon byrjaði sína yrkisleið sum sjónleikari í 1992, tá hon spældi ein hjáleiklut í filminum 'Buffy the Vampire Slayer' og árið eftir í sjónvarpsrøðini 'Camp Wilder'. Gjøgnumbrotið kom longu í 1994 við sínum leikluti í filminum 'The Next Karate Kid'. Síðan tá hevur hon spælt nógvar leiklutir og hevur verið við bæði í filmum og sjónvarpsrøðum.

Gjøgnum árini hevur hon verið tilnevnd eitt ótal av heiðurslønum og virðislønum fyri sítt arbeiðið sum sjónleikari, Hon hevur vunnið fleiri, m.a. tvær Oscar-virðislønir og tvær Golden Globe-virðislønir fyri besta kvinnuliga høvuðsleiklut. Í 2007 varð hon heiðrað við einari stjørnu á Walk of Fame í Hollywood.


 * Hilary Swank, imdb.com (á enskum)
 * Hilary Swank, svenskfilmdatabas.se (á svenskum)
Nassau (Bahamas)
Nassau er høvuðsstaðurin í Bahamaoyggjunum.

Býurin, sum liggur á oynni New Providence, er eisini hin størsti í oyggjabólkinum Bahamaoyggjarnar. Í 2010 var fólkatalið 246.329.

Býurin er handils- og samferðslumiðdepilin í landinum og har búgva um leið 70 % av øllum fólkinum í Bahamaoyggjunum.

Bretsk niðursetufólk búsettu seg har í 1670. Tey bygdu skansavirki og niðursetubygdina, sum kallaðist Charles Town. Men nøkur ár seinni, 1695, gav enski guvernørurin, Nicholas Trott, bygdini navnið Nassau, Vilhjálmi kongi til heiðurs, sum var av Orania-Nassau-ættini.


 * Bahamaoyggjar
 * Karibia


 * Heimasíða: bahamas.gov.bs
 * Nassau, wikivoyage.org (á enskum)
Madison (Wisconsin)
Madison er høvuðsstaðurin og næststørsti býurin í amerikanska stakríkinum Wisconsin.

Býurin liggur í syðra partinum av stakríkinum, um leið 120 km vestan fyri Milwaukee, sum er størsti býurin í lutstatinum Wisconsin. Miðbýurin í Madison er bygdur á einum 1-2 km breiðum eiði millum tey bæði stóru vøtnini, Lake Mendota og Lake Monona.

Madison varð grundlagdur í 1836 og gjørdist høvuðsstaður í lutstatinum sama ár. Býurin bleiv uppkallaður eftir James Madison, sum var fjórði forsetin í USA. Hann andaðist í juni mánaði í 1836.

Madison hevði í 2019 um leið 260 túsund íbúgvar.




 * Frank Lloyd Wright, amerikanskur arkitektur (1867-1959)
 * Thornton Wilder, amerikanskur rithøvundur (1897-1975)
 * Gena Rowlands, amerikonsk sjónleikarinna (*1930)


 * Wisconsin
 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða: cityofmadison.com
 * Madison, Wisconsin, wikivoyage (á enskum)
Des Moines
Des Moines (ensk úttala: /dɪˈmɔɪn/) er høvuðsstaðurin og størsti býurin í amerikanska lutstatinum Iowa.

Býurin liggur næstan mitt í lutstatinum og samstundis nærum miðskeiðis millum býirnar Kansas City í Missouri og Minneapolis í Minnesota.

Des Moines varð grundlagdur í 1843. Býurin er uppkallaður eftir ánni Des Moines River, sum rennur ígjøgnum býin. Í 2018 búðu um leið 214 túsund fólk í býnum.


 * Almenna heimasíða, dmgov.org
 * Des Moines, wikivoyage (á enskum)
Cedar Rapids
Cedar Rapids er næststørsti býurin í amerikanska lutstatinum Iowa.

Býurin liggur eystarlaga í lutstatinum, um 100 míl í ein landnyrðing eystan úr høvuðsstaðnum Des Moines.

Cedar Rapids varð grundlagdur miðskeiðis í 19. øld. Býurin er uppkallaður eftir ánni Cedar River, sum rennur ígjøgnum býin. Í 2018 búðu um leið 133 túsund fólk í býnum.


 * Ashton Kutcher, sjónleikari og framleiðari
 * Elijah Wood, sjónleikari


 * Almenna heimasíða, cedar-rapids.org
 * Cedar Rapids, wikivoyage (á enskum)
Tampa
Tampa er triðstørsti býurin í amerikanska stakríkinum Florida. Í 2019 búðu har næstan 400 túsund fólk.

Býurin liggur í Tampa-víkini, tætt við Meksikoflógva, á vesturstrondini í Florida. Tampa er størsti býur í stórbýarøkinum Tampa Bay Area. Aðrir stórir býir í økinum eru St. Petersburg og Clearwater.


 * Florida
 * Sambandsríkið Amerika


 * Almenna heimasíðan: tampagov.net
 * Tampa Bay Online
 * Tampa, wikivoyage (á enskum)
Sioux Falls
Sioux Falls (ensk úttala: /ˌsuː ˈfɔːlz/) er størsti býurin í amerikanska lutstatinum Suðurdakota.

Býurin liggur í landsynningshorni av lutstatinum. Í 2019 búðu um 183 túsund fólk í býnum.

Sioux Falls varð grundlagdur í 1883. Búsetingin varð uppkallað eftir teimum fossunum í ánni Big Sioux River, sum rennur ígjøgnum býin.


 * Almenna heimasíðan, siouxfalls.org
 * Sioux Falls, wikivoyage.org (á enskum)
Charleston (South Carolina)
Charleston er størsti býurin í South Carolina, USA.

Býurin liggur á amerikonsku eysturstrondini, í landsynningshorni av Suðurcarolina. Í sjálvum býnum búgva um 137 túsund fólk. Tá bæði Charleston og býirnir i økinum rundanum verða lagdir saman (metropolitan area), so eru tað tó meiri enn 800 túsund fólk.

Fleiri áir renna ígjøgnum býin.

Býurin bleiv grundlagdur í 1670, undir heitinum Charles Town. Hann varð uppkallaður eftir táverandi konginum í Onglandi, Karl II.




 * Charleston, West Virginia
 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða: www.charleston-sc.gov
 * Charleston, South Carolina, wikivoyage (á enskum)
Rock Springs (Wyoming)
Rock Springs er ein býur í amerikanska stakríkinum Wyoming.

Rock Springs liggur í útsynningshorni av lutstatinum, eystan fyri ánna Green River í 2064 metra hædd.

Býurin varð stovnaður í einum kolanámsøki í seinna helmingi av 19. øld. Í dag búgva har fleiri enn 22 túsund fólk. Harvið er Rock Springs fimtstørsti býur í stakríkinum.


 * Heimasíða: www.rswy.net
Green River (Wyoming)
Green River er ein býur í amerikanska stakríkinum Wyoming.

Green River liggur fram við ánni við sama navni, vestan fyri býin Rock Springs í útsynningshorni av lutstatinum. Býurin er staddur í 1864 metra hædd.

Fyrsta búseting í Green River hevur verið í seinna helmingi av 19. øld. Í 1891 fekk henda búseting býarstatus. Í dag búgva har nærum 12 túsund fólk. Harvið er Green River sjeyndstørsti býur í stakríkinum. Hann er uppkallaður eftir ánni, sum rennur gjøgnum býin.


 * Heimasíða: www.cityofgreenriver.org
Billings (Montana)
Billings er størsti býurin í amerikanska stakríkinum Montana.

Billings liggur beint fram við Yellowstone-ánni, í syðra parti av lutstatinum. Býurin hevur um leið 110 túsund íbugvar. Hann er uppkallaður eftir Frederick H. Billings, sum var stjóri hjá jarnbreytarfelagnum Northern Pacific Railroad.


 * Montana
 * Sambandsríki Amerika


 * Almenna heimasíðan: www.cityofbillings.net
Jákup Dintil
Í Syðrugøtu búði einaferð ein bóndi, sum æt Jákup. Hann bleiv kallaður fyri Jákup Dintil, tí hann rann so skjótt, at man sá bara dintilin á honum. Dintil merkir rumpa. Eingin í Gøtu dámdi Jákup, tí at hann var so skrappur og tímdi væl at reypa sær. Henda søgan var ein av reypinum hjá honum.

Einaferð ímeðan Jákup var úti hjá seyðinum hjá sær, fór hann inn í fjósið, at gera sær døgurða. Í fjósinum var ein stór grýta, grýtan var so stór, at man kundi kóka eitt heilt krov í henni, men Jákup kókaði bara greyt í grýtuni. Meðan hann ger greytin, telgir hann ein træ-figur. So er greyturin liðugur, hann setir seg niður, og byrjar at eta. Tá hann er liðugur, ruddar hann alt upp, men knappliga hoyrir hann, eitt lamb jarma uttanfyri. Hann gongur ímóti hurðini, og ætlar at lata upp, men so hoyrir hann tveir menn snakka. Jákup er kvikur, at hoppa upp á bjálkarnir á loftinum, ballar seg inn í eitt teppi, og goymir seg har. Tjóvarnir koma inn, teir fletta lambið, og koyra lambið í tí stóru grýtuna. Teir koyra so nógv kryddarí í grýtuna, sum teir finna, og so byrjar tað at lukta, og tað luktar ræðuligt, so ræðuligt at Jákup fór at njósa. Tjóvarnir hoyra tað harða njósi hjá Jákupi, og ætla at drepa hann, men Jákup var kvikur at hoppa á ein av teimum, og so rann hann út, og tjóvarnir aftaná. Ein av tjóvinum tekur ein knív fram, og kastar eftir Jákupi. Jákup sær knívin, og hann lýpir undan. So tekur Jákup knívin, og kastar eftir tjóvinum, og rakar hann í beini, síðani rennur Jákup vekk, og tað sísta tjóvarnir síggja, er dintilin hjá Jákupi.


 * Sagnir - Seyðatjóðasøgur - Jákup Dintil, snar.fo
Ken Hensley
Kenneth William David "Ken" Hensley (føddur 24. august 1945 í London, deyður 4. november 2020 í Spania) var bretskur sangari, sangskrivari og tónleikari.

Hann er best kendur frá tíðini sum sangskrivari, sangari, gittar- og tangentleikari í Uriah Heep, tá hann í árunum 1970–1980 var limur í bretska bólkinum.

Kendasti sangurin, sum hann hevur skrivað og sungið, man vera "Lady In Black" frá 1970/71.


 * Heimasíða: ken-hensley.com
 * Ken Hensley, allmusic.com
 * uriah-heep.com
 * Lady In Black, youtube.com
Helena (Montana)
Helena er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Montana.

Býurin liggur vestarlaga í lutstatinum, 153 kilometrar (95 míl) eystan fyri Missoula, ið er næststørsti býur í Montana, og 284 kilometrar (177 míl) í útnyrðing vestan úr Billings, ið er størsti býur í stakríkinum.

Ein búseting varð grundlagd í 1864, tá ið gull varð funnið har í økinum (Montana gold rush). Fyrst varð hon nevnd Crabtown, men seinni fekk búsetingin navnið Saint Helena. Fólk hildu tó, at orðið "Saint" var óneyðugt og síðan kallast býurin bara Helena. Longu í 1888 búðu 12 túsund fólk í peningaríka býnum, herímillum 50 millióningar.

Helena gjørdist høvuðsstaður í Montana-økinum (Montana territory) í 1875 og høvuðsstaður í stakríkinum í 1889.

Í dag búgva har fleiri enn 33 túsund fólk. Harvið er hann sættstørsti býur í Montana.




 * Gary Cooper, sjónleikari (1901-1961)


 * Almenna heimasíðan: www.ci.helena.mt.us
 * Helena, wikivoyage.org (á enskum)
Eirikur XIV av Svøríki
Eirikur XIV av Svøríki (føddur 13. desember 1533, deyður 26. februar 1577 á slottinum Örbyhus í Upplandi) var kongur Svøríkis frá 1560 til 1568.

Hann var sonur Gustav Vasa og konu hansara Katarina av Sachsen-Lauenburg.

Eirikur varð krýndur kongur Svøríkis tann 29. juli 1561. Í juli mánaði 1567 giftist hann við Karin Månsdotter, ættað úr Birkalandi í Finnlandi.


 * Erik XIV, riksarkivet.se (á svenskum)
Gustav II Adolf av Svøríki
Gustav II Adolf av Svøríki (føddur 9. desember 1594 á Tre Kronor slottinum í Stokkhólmi, deyður 6. november 1632 í Lützen) var kongur Svøríkis frá 1611 til 1632.

Hann var sonur Karl IX úr Vasa-ættini og konu hansara Kristinu av Holstein-Gottorp.

Gustav II Adolf tók við trúnuni tann 26. desember 1611 og varð krýndur kongur Svøríkis í Uppsala tann 12. oktober 1617. Trý ár seinni, í 1620, giftist hann við Mariu Eleonoru av Brandenburg, systrini hjá kurfúrstanum í Brandenburg. Hon var av Hohenzollern-ættini. Tey bæði fingu dóttrina Kristinu í 1626. Tá pápin knappliga doyði í 1632, gjørdist Kristina drotning Svøríkis, bert 6 ára gomul.


 * Gustav II Adolf, riksarkivet.se (á svenskum)
John Konesky
John S. Konesky (føddur 19. november 1980) er amerikanskur sjónleikari, framleiðari, tónleikari, rithøvundur.




 * John Konesky Online
Anna Malan Jógvansdóttir
Anna Malan Jógvansdóttir (f. 8. apríl 1995) er rithøvundur. Hon er útbúgvin á Rithøvundaskúlanum í Keypmannahavn (2016 - 2018), har einans fýra føroyingar undan henni hava gingið. Hennara yrkingar eru merktar av hugvísindaligum samtíðarlýsingum, sum vísa eitt tilvit um egnan leiklut í tilveruni.

Sum 21 ára gomul, fekk hon sína fyrstu virðisløn, Mentanarviðisløn Landsins, fyri ungt listafólk, sum verður latin fyri at stuðla ungum í teirra listaliga arbeiði. Virðislønin varð latin fyri hennara fyrsta yrkingasavn Undirfloyma frá 2015, sum hon hevði skrivað og listprýtt.

Í 2020 fekk hon eisini handað Ebbu-virðislønina, fyri skaldsøguna Psykosudrotningin sigur frá. Ebbu-virðislønin verður latin ungum rithøvundi, sum hevur sýnt serligar gávur, og verður latin av Rithøvundafelagi Føroya.


 * 2015 - Undirfloyma, Mentanargrunnur Studentafelagsins (yrkingasavn)
 * 2017 - Korallbruni, Forlagið Eksil (yrkingasavn)
 * 2019 - Psykosudrotningin sigur frá, Forlagið Eksil (skaldsøga)
 * 2020 - Yrking, Varðin 87, Varðin Mentanarrit (yrking)
 * 2021 - Yrking Varðin 88, Varðin Mentanarrit (yrking)


 * 2016 - Mentanarvirðisløn landsins, fyri ungt listafólk
 * 2020 - Ebbu-virðisløn
 * 2020 - Gávugóðs úr grunni Thorvalds Poulsen av Steinum
 * 2020- Ársins sálarheilsuvirðisløn frá Sinnisbata
Heðin Kambsdal
Heðin Kambsdal (14. mars 1951) er virkin listamaður og útbúgving organistur og lærari. Hann er fuglfirðingur, býr í Fuglafirði, og er best kendur fyri sína málningalist, har ljósið við sínum nógvu síðum er í fokus.

Sum listamaður hevur hann havt framsýningar kring alt landið, men hevur eisini havt sýningar uttanlands. Í Danmark er hann umboðaður av Gallarí Sct. Gertrud í Keypmannahavn, sum mong onnur føroysk myndlistafólk eisini eru.

Undir lestrartíðini plagdi Heðin at spæla orgul í kirkjunum, sum lóðu tætt at Nr. Nissum í Vesturjyllandi, í økinum har hann las til lærara. Eisini var hann avloysari sum organistur í Fuglafjarðar Kirkju í mong ár, áðrenn hann bleiv settur við føstum starvi í kirkjuni í 1997.

Hjá Heðini fyllir tónleikurin nógv, tí umframt orgulspælið, hevur hann eisini fleiri ferðir verið kórleiðari, umframt at hann eisini er tilknýttur musikskúlaskipanini.


 * 1983 - Søgur, Hans Andrias Djurhuus. Bókadeild Føroya Lærarafelag
 * 1981 - Mortensen, Elin. Jólaferðin hjá Anniku. Mín jólabók. Bókadeild Føroya Lærarafelag
 * 1989 - Kirk, Hans. Barnadópurin í Mín jólabók. Týðing: 4. fl.á Føroya Læraraskúla. Bókadeild Føroya Lærarafelag
 * 1989 - Mortensen, Elin. Janus og Sivar í Mín jólabók. Bókadeild Føroya Lærarafelag
 * 1989 - Campbell, Effie. Guð flutti fjallið í Mín jólabók. Bókadeild Føroya Lærarafelag
 * 1989 - Troldrelund-Hansen, Ingrid. Myrkaræddur, Mín jólabók. Týðing: Erling Poulsen. Bókadeild Føroya Lærarafelag
 * 2007 - Mótljós - into the light. Heðin Kambsdal. Egið forlag.


 * 2016 - Andanna Andi, Stíg Nú Frá Tí Høga. Syng mín sál. Kringvarp Føroya
 * 2016 - Dagur Aftnar, Ver Okkum Hjá. Syng mín sál. Kringvarp Føroya
 * 2016 - Dagur Seinkar, Setur Sól. Syng mín sál. Kringvarp Føroya
 * 2016 - Haldi Fram Í Fylking, Syng mín sál. Kringvarp Føroya
 * 2016 - Harra guð títt dýra navn og æra. Syng mín sál. Kringvarp Føroya
Tigre
Tigre er ein býur í Provincia de Buenos Aires í Argentina. Býurin liggur 28 km norðanfyri høvuðsstaðin Buenos Aires. Býurin liggur á einari oyggj og varð stovnaður í 1820.

Heimskendi fótbóltleikarin Diego Maradona búði í Tigre, tá hann andaðist 25. november 2020.


 * Heimasíða: tigre.gov.ar (á sponskum)
 * Tigre, wikivoyage.org (á enskum)
Mr. Bean
Mr. Bean var ein bretsk sendirøð (1989–1995), gjørd av Rowan Atkinson og Richard Curtis, framleitt av Tiger Aspect og spælt av Rowan Atkinson sum høvuðspersónurin.


 * Mr. Bean's Holiday


 * Almenna heimasíðan hjá sendirøðini: www.mrbean.com (á enskum)
 * Mr. Bean, imdb.com
Rabat (Marokko)
Rabat (arabiskt: الرِّبَاط al-ribāṭ; berberiskt: ⴰⵕⴱⴰⵟ Aṛṛbaṭ) er høvuðsstaðurin og sjeyndstørsti býur í Marokko.

Býurin liggur við Atlantshav í útnyrðingspartinum av landinum, á staðnum, har áin Bou Regregs rennur út í havið.

Fólkatalið í 2014 var á leið 580 túsund. Tað vóru tó íalt fleiri enn 1,2 mió fólk, íroknað forstaðin Salé og aðrir forstaðir. Flogvøllurin Rabat-Salé Airport liggur í ein landnyrðing norðan úr miðbýnum, hinumegin ánna í forstaðinum Salé.

Í býnum Rabat er eisini høvuðssætið hjá økinum í Útnyrðingsmarokko sum kallast Rabat Salé Kenitra. Tað er eitt av teimum 12 fyrisitingarligu økjunum í Marokko.

Rabat varð grundlagdur sum hernaðarstøð í 12. øld.


 * Heimasíðan hjá Visit Rabat: visitrabat.com (á enskum)
 * Region: Rabat Salé Kenitra, infostourismemaroc.com (á enskum)
William Henry Monk
William Henry Monk (føddur 16. mars 1823, andaðist 1. mars 1889) var enskur orgulspælari, kórleiðari, kirkjutónleikari, tónleikaritstjóri og -útgevari.

Hann var eisini íðið sálmaskald sum gjørdi eina rúgvu av kendum sálmaløgum, t.d. tað kenda lagið sum verður brúkt til sálmin "Abide with Me" - "Ver tú mær hjá" á føroyskum. Lagið fekk upprunaliga heitið "Eventide".

Monk gav kenda sálmabókin 'Hymns Ancient and Modern' út fyri fyrstu ferð í 1861.


 * Monk, William Henry, Dictionary of National Biography, 1885-1900, Volume 38
Valéry Giscard d'Estaing
Valéry Marie René Georges Giscard d'Estaing (føddur 2. februar 1926, deyður 2. desember 2020) var franskur politikari. Giscard d'Estaing hevur verið forsetin í Fraklandi frá 1974 til 1981. Tá hann sum 48 ára gamal tók við í 1974, gjørdist hann yngsti forseti í søgu Fraklands.
Salvador Allende
Salvador Guillermo Allende Gossens (føddur 26. juni 1908 í Santiago de Chile, deyður 11. september 1973 sama stað) var kilenskur politikari.

Hann var forseti í Kili frá november 1970 til hann doyði undir einum hernaðarkvetti í Kili á heysti 1973. Herovastin, ið stóð á odda fyri kvettinum, var Augusto Pinochet, hernaðarleiðari. Hann tók við valdinum og gjørdist einaræðisharri í Kili.


 * Isabel Allende
Shakira
Shakira Isabel Mebarak Ripoll, fødd 2. februar 1977 í Barranquilla, Kolumbia) er ein kolumbiansk sangarinna, dansarinna og sangskrivari.


 * 1991 Magia
 * 1993 Peligro
 * 1996 ''Pies Descalzos]]
 * 1998 ¿Dónde Están Los Ladrones?
 * 2001 Laundry Service / Servicio de Lavandería
 * 2005 Fijación Oral Vol. 1
 * 2005 Oral Fixation Vol. 2
 * 2006 Hips Don't Lie
 * 2007 TBA Shakira
 * 2009 She Wolf (Loba)
 * 2010 Sale El Sol (The Sun Comes Out)
 * 2014 Shakira
 * 2016 Try Everything
 * 2017 El Dorado


 * Almenna heimasíðan shakira.com
Johan Halvorsen
Johan August Halvorsen (føddur 15. mars 1864 í Drammen, deyður 4. desember 1935 í Oslo) var norskt tónaskáld, orkesturleiðari og tónleikari.


 * 1893 Bojarernes Indtogsmarsch
 * 1896 Norske Danser nr. 1 og 2 (Norwegian Dances No. 1 and 2) fyri violin og orkestur
 * 1896 Air norvégien (også for fiolin og piano)
 * 1896 Vasantasena svita fyri orkestur
 * 1898 Festmarsch (Festival March)
 * 1898 Lied van Veslemøy fyri violin og orkestur
 * 1899 Norsk Festouverture for orkester - Norwegian Festival Overture, opus 16
 * 1903 Andante Religioso fyri violin og orkestur
 * 1905 Fossegrimen-suite (Dramatisk suite nr. 4), opus 21
 * 1909 Violinkonsert, opus 28
 * 1910 Norway's greeting to Theodore Roosevelt, opus 31
 * 1911 Suite Ancienne a la memoire de Ludvig Holberg, opus 31
 * 1913 Bergensiana Rococo Varations on an Old Melody from Bergen Jeg tog min nystemte Cithar i Hænde - (I Took Up My Newly Tuned Zither)
 * 1901/1913 Norwegische Weise – Lied des alten Fischers (Norwegian Song - "Old Fisherman's Song"), opus 31, fyri violin og strúkarar
 * 1912/1914 Bryllupsmarsch (Wedding March) fyri violin og orkestur
 * 1919-1920 Rhapsodie norvégienne nr. 1 in A-gr.t. fyri stórt orkestur


 * Johan Halvorsen, snl.no
Gustav V av Svøríki
Gustav V (Oscar Gustaf Adolf Bernadotte; føddur 16. juni 1858, deyður 29. oktober 1950) var kongur Svøríkis frá 8. desember 1907 til deyða sín í 1950.

Gustav V var tann fimti kongurin av Bernadotte-ættini. Hann var sonur Oscar II kong og Sofiu drotning. Núverandi kongurin í Svøríki, Carl XVI Gustav, er langabbasonur Gustav V.

Gustav V var giftur við Viktoriu av Baden (1862-1930). Tey áttu trý børn, Gustav VI Adolf av Svøríki, Erik og Wilhelm.

Kongurin hevði sitið á svensku trúnuni í næstan 43 ár; eitt metlangt tíðarskeið, tí bert tveir aðrir svenskir kongar hava sitið longri enn hann, Magnus Eriksson í 44 ár frá 1319 til 1364 og sitandi kongurin, Carl XVI Gustav, ið tók við trónuni fyri 47 árum síðan, í 1973.


 * Gustaf V, riksarkivet.se (á svenskum)
Newcastle United F.C.
Newcastle United Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag frá býnum Newcastle upon Tyne - millum manna verður liðið eisini kallað The Magpies ella The Toon.

Felagið varð sett á stovn hin 9. desember 1892. Núverandi besta liðið leikar í Premier League og heimavøllurin hjá Newcastle United er St James' Park í Newcastle. Venjarin síðan 2019 er Steve Bruce.




 * Heimasíðan hjá Newcastle United: nufc.co.uk
Premier League 2019-20
Premier League 2019-20 var tann 28. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992. Sesongin byrjaði 9. august 2019 og vardi til 26. juli 2020.

Liverpool vann sín fyrsta Premier League tittul og sín 19. enska meistaraheitið. Liðið úr Liverpool vann hin 25. juni meistaraheitið fyri fyrstu ferð í 30 ár, tá ið Manchester City tapti 2-1 móti Chelsea. Liðið úr Manchester, ið var forsvarandi meistari, misti harvið møguleikan at endurvinna meistaraheitið. Manchester City endaði á 2. plássi.

Norwich City, Sheffield United og Aston Villa vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2018-19.

Niðurflytarar gjørdust Bournemouth, Watford og Norwich City

Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2018–19 og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2018–19.
















 * Premier League fixtures for 2019/20, premierleague.com
 * English Premier League Performance Stats – 2019–20, espn.com
Halgimenni
Halgimenni eru kristin fólk, sum hava liðið í blóðvitnisdeyða, ella tey eru eftir sítt kristna lív tikin upp í Guds ríki.

”Halgimenni er ein og hvør, sum við lívi sínum prógvar, at Gud er til!” segði svenski biskupurin Nathan Søderblom.

Sambært Katólsku Kirkjuni, er eitt halgimenni, ein og hvør, ið er í Himmiríki, annaðhvørt viðkomandi er viðurkendur á jørð ella ikki, og er partur av "stóra skýnum av vitnum uttan um okkum" (Hebr.12,1).

Tá Kirkjan – eftir áheitan – hevur kannað lívið hjá einum menniskja, sum á serligan hátt hevur boðað Jesus Krist, kann Kirkjan lýsa hetta menniskjað halgimenni at vera. Tá kann ein biðja hann/hana um forbøn. Fremst av halgimennum er Maria moy.


 * Ólavur Heilagi
 * Syftunsøka
 * Sankta Lusia
 * Sankta Pátrikur
 * Santa Nikolaus frá Myra
 * Sankta Georg
 * Allahalgannaaftan




 * Hvør er halgimenni?, trubodin.fo
 * Halgimenni sum veðurmerki - Fólkakirkjan
 * Sankta Lusia, snar.fo
Calvin Coolidge
John Calvin Coolidge (føddur 4. juli 1872, deyður 5. januar 1933) var 30. forseti í USA frá 2. august 1923 til 4. mars 1929. Hann var limur í Republikanska flokkinum.

Coolidge var amerikanski varaforsetin í forsetatíðarskeiðnum hjá Warren G. Harding og tók við sum forseti, tá hesin andaðist í embætistíð síni í 1923.

Calvin Coolidge vann forsetavalið 4. november 1924 og varð endurvaldur til forseta USA. Í embætistíðin hjá honum fingu upprunaamerikanarar fullan ríkisborgararætt.


 * Ævisøga: Calvin Coolidge, millercenter.org (á enskum)
 * Calvin Coolidge, anb.org (á enskum)
Tóki Jansson
Tóki Jansson (føddur 2003) er ein føroyskur filmslistamaður úr Tórshavn. Hann hevur gjørt teknifilmsrøðina Skúla Scam, ið fekk nógva umrøðu í føroyskum og donskum miðlum í desember 2020, eftir at Jenis av Rana, mentamálaráðharri, valdi ikki at fylgja tilmælinum frá Mentamálaráðnum, um at lata stuðul á 40.000 krónur til røðina. Grundgevingin fyri at nokta at lata stuðul var tann, at Jenis av Rana dámdi ikki tað hann sá, hann segði í Degi og Viku, at tey bannaðu ov illa. Tóki Jansson hevur fleiri ferðir verið á filmsskúlanum Nóllywood í Nólsoy, og tað var eisini har, hann møtti Jonas í Dali Wagner, og Jonas lærdi Tóka at animera. Á Nóllywood 2019 gjørdi Tóki Jansson saman við Haakon Joensen stutta teknifilmin Smoothie Baby, ið bleiv tilnevndur Geytan 2020.

Tóki fór sum 15-ára gamal í gongd við at gera sína egnu teknifilmsrøð við heitinum Skúla Scam. Røðin varir umleið ein tíma, tey tosa føroyskt. Teknifilmsrøðin snýr seg um tríggir skúlanæmingar, Pætur, Sólskin og Bob, ið møtast, tá ið tey skulu byrja á einum nýggjum skúla. Skúlin vísir seg at vera sera løgin og ræðandi, alt er annarleiðis enn tey vóru von við. Tímarnir eru stuttir og fríkorterini eru long. Tey seta sær fyri at kanna, hvat ið tað er ið gongur fyri seg á skúlanum. Jónas í Dali Wagner frá Filmshúsinum hevur verið vegleiðari hjá Tóka, meðan hann hevur gjørt Skúla Scam. Jónas í Dali Wagner er fyrrverandi leiðari av fiktionsinstruktør-útbúgvingini á Den Danske Filmskole.

Tóki bleiv liðugur við Skúla Scam á heysti í 2020, tá var hann blivin 17-ára gamal, tað mesta gjørdi hann sum 15-16 ára gamal. Teknifilmsrøðin hevði forpremieru í Havnar Bio fyri innbodnum skúlaungdómum og øðrum hin 16. september 2020. Eftir tað fóru Tóki Jansson og Dina Poulsen, ið leggur rødd til gentuna Sólskin í røðini, saman við øðrum umboðum úr Føroyum til Danmarkar, har teknifilmsrøðin hevði heimspremieru og varð víst alment á Buster Filmfestival í september 2020 fyri donskum skúlanæmingum úr miðdeild og hádeild.

Tóki Jansson hevur gjørt filmsrøðina í síni frítíð uttan peningaligan stuðul. Vegleiðari hansara Jonas í Dali Wagner valdi at søkja um stuðul á 40.000 krónur til Skúla Scam fyri at gera hana heilt lidna. Mentamálaráðið innstillaði filmsrøðina til at fáa henda stuðul, ið søkt varð um, men landsstýrismaðurin í mentamálum Jenis av Rana vildi ikki skriva undir, og noktaði harvið at lata stuðulin. Dagur og Vika hevði eina samrøðu við landsstýrismannin um hetta málið, og har segði hann, at honum dámdi ikki tað hann sá, og at hann ikki kundi seta sína undirskrift, tí at tey bannaðu so illa. Í noktandi svarinum úr Mentamálaráðnum til filmsframleiðaran stendur, at “landsstýrismaðurin metir seg ikki kunna viðmæla stuðli vegna málbrúkið í filminum”. Hetta skapti øsing og kjak í føroysku miðlunum og á sosialu miðlunum. Eisini danskir miðlar sum Berlingske Tidende skrivaði um málið.
Chuck Yeager
Charles Elwood "Chuck" Yeager (føddur 13. februar 1923 í Myra, West Virginia, deyður 7. desember 2020 í Los Angeles, Kalifornia) var amerikanskur generalur og royndarflogskipari.

Yeager var tann fyrsti flogskiparin, sum breyt ljóðmúrin. Tað hendi hin 14. oktober 1947, meðan hann fleyg í serliga flogfarinum Bell X-1.

Yeager náddi við flogfarinum eina toppferð á 1,06 Mach. Hetta svaraði til meira enn 1.000 kilometrar um tíman.

Fyri avrik sítt fekk hann í 1985 heiðurin "Presidential Medal of Freedom", sum táverandi amerikanski forsetin, Ronald Reagan, honum handaði.


 * Heimasíða: chuckyeager.com
 * Stutt ævisøga: Chuck Yeager, imdb.com (á enskum)
 * Óræddi flogskiparin Chuck Yeager deyður, dagur.fo, 8. desember 2020
Rúnakvæði
Rúnakvæði eru trý kvæði frá miðøldini, ið greiða frá nøvnunum hjá rúnunum á fornenskum, norskum og íslenskum.

Tey íslensku og norsku rúnakvæðini innihalda 16 rúnir frá teimum yngri rúnarøðunum og fornenska rúnakvæðið inneheldur 26 rúnir frá tí fornenska rúnaraðnum. Fornenska kvæðið er sannlíkt skrivað í 10. øld men kan vera eldri. Norska kvæðið er sannlíkt frá 13. øld og tað íslenska frá 15. øld. Kvæðini eru ólík, men í øllum kvæðunum eru bæði heiðnar og kristnar kenningar. Umframt hesi trý kvæðini er rúnalisti skrivaður í 9. øld, ið er nevndur Abecedarium Nordmannicum.

Lutverkið hjá rúnakvæðunum er óvisst, men trúliga vóru tey áminningarramsur fyri att kunna minnast raðið og nøvnini hjá rúnunum.
Poul Schlüter
Poul Holmskov Schlüter (føddur 3. apríl 1929 í Tønder, deyður 27. mai 2021 á Frederiksberg í Keypmannahavn) var danskur politikari (KF). Hann var forsætisráðharri i Danmark í tíðarskeiðnum frá 1982 til 1993. Eftirmaður hansara sum forsætisráðharri var Poul Nyrup Rasmussen.

Schlüter var útbúgvin løgfrøðingur. Hann byrjaði sína yrkisleið sum politikari fyrst í 1950-árunum, tá hann gjørdist formaður fyri Konservativ Ungdom. Hann var limur í danska Fólkatinginum frá 1964 til 1994 og leiðari av Konservativa fólkaflokkinum í tveimum skeiðum, 1974-1977 og 1981-1993. Afturat hesum var hann limur í Evroparáðnum 1971–1974 og í ES-parlamentinum 1994–1999.


 * Stjórnin hjá Poul Schlüter I
 * Stjórnin hjá Poul Schlüter II
 * Stjórnin hjá Poul Schlüter III
 * Stjórnin hjá Poul Schlüter IV


 * Stutt ævisøga: Poul Schlüter, snl.no (á norskum)
 * Sikken et liv, saxo.com
Kiel
Kiel er havnarbýur í Norðurtýsklandi. Hann liggur báðumegin Kielarfjørðin við Eystrasaltið.

Býurin er høvuðsstaðurin og størsti býur í týska stakríkinum Schleswig-Holstein. Hann er týdningarmesta herflotahavnin í Týsklandi.

Í 2018 búðu í Kiel uml. 247.500 fólk.

Kiel er universitetsbýur. "Christian-Albrechts-Universität" varð sett á stovn í 1665 og var um hetta mundið norðasta universitetið í tí Heilaga rómverska ríkinum.

Kiel varð grundlagdur í 13. øld. Upprunaliga navnið á miðlágtýskum var Holstenstadt tom Kyle
 * Í 1242 fekk Kiel býarrættindi.
 * Í 1283 gjørdist býurin limur í Hansa-samgonguni.
 * Í 1518 varð býurin útihýstur frá samgonguni.
 * Í 1665 varð lærdi háskúlin settur á stovn.
 * Í 1773 gjørdist Kiel danskur býur.
 * Í 1813 hersetti Svøríki býin.
 * Í 1864 hersettu Eysturríki og Prussland býin.
 * Í 1866 verður Schleswig-Holstein landslut í Prusslandi og Kiel gerst høvuðsstaðurin.
 * Í 1946 gerst Schleswig-Holstein stakríki við Kiel sum høvuðsstaður

Friðarsáttmálin millum Danmarkar og Svøríkis: Eftir samráðingar í fýra dagar varð friðarsáttmáli undirskrivaður í Kiel í Holsteini 14.-15. januar 1814 - á tí sonevndu Kielar-náttini.




 * Listi yvir størstu býir í Týsklandi


 * Almenna heimasíða, kiel.de
 * Kiel, wikivoyage.org (á týskum)
 * Kiel, wikivoyage.org (á enskum)
Wolverhampton Wanderers F.C.
Wolverhampton Wanderers Football Club er eitt fótbóltsfelag úr enska býnum Wolverhampton. Felagið varð sett á stovn í 1876.

Besta liðið, við kelinavninum "The Wolves", spælir í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League. Liðið flutti upp í ovastu deildini á fyrsta sinni í 2003, á oðrum sinni í 2009 og á triðjum sinni í 2018.

Venjarin hjá besta liðinum er Julen Lopetegui og heimadystir verða spældir á Molineux Stadium í býnum Wolverhampton. Býurin liggur í enska økinum West-Midlands, um leið 25 km í ein útnyrðing av Birmingham.





Almenna heimasíðan: wolves.co.uk
Premier League 2020-21
Premier League 2020-21 var tann 29. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992. Sesongin byrjaði 12. september 2020 og vardi til 23. mai 2021.

Liverpool var forsvarandi meistari, meðan Leeds United, West Bromwich Albion og Fulham vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2019-20.

Manchester City vann sín fimta Premier League tittul og sín 7. enska meistaraheitið.

Niðurflytarar gjørdust Fulham F.C., West Bromwich Albion og Sheffield United.

Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2019–20 og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2019–20.


















 * Heimasíðan hjá Premier League: premierleague.com
 * "Premier League Handbook 2020/21", premierleague.com
Pranab Mukherjee
Pranab Mukherjee (føddur 11. desember 1935, deyður 31. august 2020) var indiskur løgfrøðingur og politikari. Hann var forseti í India frá 2012 til 2017.


 * Heimasíða: pranabmukherjee.nic.in (á enskum)
Pervez Musharraf
Pervez Musharraf (føddur 11. august 1943 í Delhi í Bretska India, deyður 5. februar 2023) var pakistanskur herovasti og politikari. Hann var forseti í Pakistan frá 2001 til 2008.

Í 1999 framdi stýrið í pakistanska herinum, við Musharraf herovasta á odda, eitt hernaðarkvett ímóti tásitandi stjórnini í Pakistan. Musharraf koyrdi stjórnina hjá forsætisráðharranum, Nawaz Sharif, frá og tók valdið. Í 2001 útnevndi Musharraf seg sjálvan til forseta í Pakistan. Árið eftir útskrivaði hann tjóðartingsval fyri at rættvísgera embæti sítt sum forseti. Á valinum í oktober 2002 fekk flokkurin hjá Musharraf meirilutan.

Nøkur ár seinni, í oktober 2007, eydnaðist tað Musharraf at vinna forsetavalið í Pakistan enn einaferð, men hægstirættur hevði ta áskoðan, at vinnarin av pakistanska forsetavalinum ikki kundi staðfestast, áðrenn hægstirættur hevði tikið avgerð í málinum, hvørt Musharraf kundi vera ovasti av pakistanska herinum og samstundis forseti í Pakistan. Nakrar vikur seinni, tíðliga í november 2007, lýsti Musharraf undantaksstøðu í Pakistan. Stjórnarskipanin í landinum varð sett úr gildi, hægstarættarforsetin og tjóðartingið vórðu koyrd til hús. Undantaksstøðan vardi í seks vikur. Árið eftir, tann 7. august 2008, kunngjørdu andstøðuflokkarnir, at teir ætlaðu sær at reisa eitt ríkisrættarmál móti Musharraf, orsakað av valdsmisnýtslu undir undantaksstøðuni. Tíggju dagar seinni, tann 18. august, legði Musharraf frá sær sum forseti. Hann rýmdi úr landinum í november mánaði í 2008 og fór at búgva í útlegd, fyrst í London, seinni í Dubai.

Bæði í 2013 og 2018 royndi hann at stilla upp til forsetavali, men ein dómstólur í Pakistan noktaði honum at taka lut í valinum.

Í 2019 varð Musharaf ákærdur fyri at hava misnýtt vald sítt og dømdur til deyða fyri hásvikagerð. Málið snúði seg um, hvussu hann handfór støðuna í landinum, tá hann setti undtaksstøðu í gildi.

Musharaf er fyrsti forseti í Pakistan, sum varð dømdur fyri at hava sett seg sjálvan oman fyri lógina. Seinastu árini hevur hann búð í útlegd í Dubai fyri at sleppa undan revsing.


 * Pervez Musharaf á heimasíðuni hjá pakistanska herinum: General Pervez Musharraf, pakistanarmy.gov.pk
Aston Villa F.C.
Aston Villa Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Birmingham. Besta liðið leikar í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League. Felagið varð stovnað í 1874. Tað er eitt av teimum tólv feløgunum, ið settu á stovn The Football League í 1888. Besta liðið, við kelinavninum "The Villans", spælir sínar heimadystir á Villa Park-vølli í Birmingham. Venjarin hjá liðinum er Steven Gerrard.

Birmingham er næststørsti býurin í Onglandi. Hann liggur í økinum West-Midlands, um leið 120 míl í ein útnyrðing av enska høvuðsstaðnum London og miðskeiðis millum London og Liverpool.






 * Almenna heimasíðan: avfc.co.uk
 * Aston Villa, premierleague.com
Burnley F.C.
Burnley Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag úr býnum Burnley, sum leikar í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League.

Felagið varð sett á stovn í 1882. Tað er eitt av teimum tólv feløgunum, sum stovnaðu The Football League í 1888. Besta liðið, við kelinavninum "The Clarets", spælir sínar heimadystir á Turf Moor-vølli í Burnley. Venjarin hjá besta liðinum var Sean Dyche frá 2012 til apríl 2022. Avloysarin hjá honum gjørdist fyrrverandi belgiski fótbóltsleikarin Vincent Kompany, sum tók við í juni 2022. Býurin Burnley liggur í Lancashire, í Útnyrðingsonglandi, 21 míl norðan fyri Manchester.






 * Almenna heimasíðan: burnleyfootballclub.com
 * Burnley, premierleague.com
Brighton & Hove Albion F.C.
Brighton & Hove Albion Football Club er eitt fótbóltsfelag úr strandarbýnum Brighton í Landsynningsonglandi. Býurin liggur ein tíma sunnan fyri London.

Felagið varð stovnað í 1901. Besta liðið, við kelinavninum "The Seagulls", spælir í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League. Liðið flutti upp í ovastu deildini í 2017/18. Heimadystir verða spældir á Amex Stadium í smábýinum Falmer, sum liggur 8 km í ein landnyrðing av Brighton. Venjarin hjá besta liðinum er Graham Potter. Hann tók við í 2019.






 * Almenna heimasíðan: brightonandhovealbion.com/
 * Brighton and Hove Albion, premierleague.com
Sheffield United F.C.
Sheffield United Football Club er eitt fótbóltsfelag heimahoyrandi í enska býnum Sheffield. Besta liðið leikar í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League. Felagið varð stovnað í 1889 og limaði seg inn í Football League í 1892. Besta liðið flutti upp í Premier League á fyrsta sinni í 1992, á oðrum sinni í 2006 og á triðjum sinni í 2019. Sheffield United, sum millum manna eisini verður kallað "The Blades", spælir heimadystir á Bramall Lane Stadium í Sheffield, sum rúmar fleiri enn 32.000 áskoðarum. Venjarin hjá besta liðinum er Chris Wilder, sum tók við í 2016. Býurin Sheffield liggur í enska økinum Yorkshire og Humber, sunnan fyri Leeds og eystan fyri Manchester.






 * Almenna heimasíðan: sufc.co.uk
 * Sheffield United, premierleague.com