danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Felagið fyri kommunufeløg í Evropa
Felagið fyri kommunufeløg í Evropa (á enskum Council of European Municipalities and Regions, stytt CEMR) varð stovnað í Genéve í Sveis longu í 1951 av borgarstjórum í nøkrum størru evropeisku býum. Endamálið við felagsskapinum var og er at styrkja lokala fólkaræðið og lokala myndugleikan í øllum teimum evropeisku londunum. Felagið fyri kommunufeløg í Evropa vil tryggja, at lokal áhugamál eisini verða hoyrd í einum Evropa samveldi, sum annars er nógv merkt av umfatandi skrivstovuveldi. Í dag er CEMR tann størsti felagsskapurin í heiminum fyri regionalar og kommunalar myndugleikar. Í felagskapinum er 58 limir, ið fyrst og fremst eru kommunufeløg og býarfeløg. Teir 58 limirnir umboða fleiri enn 100.000 kommunalar og regionalar myndugleikar úr øllum Evropa. Millum annað eru øll systurfeløgini hjá KSF í Norðurlondum limir í felagsskapinum.

Felagskapurin hevur tvær skrivstovur, eina í París og eina í Brússel við tilsamans 20 starvsfólkum. Limfeløgini hava tveir regluligar fundir um árið. Politiskur formaður fyri felagsskapin er borgarstjórin og guvernørurin í Wien, Michael Hãupl. Heiðursforseti fyri felagsskapin er fyrrverandi franski forsetin Valéry Gisgard d'Estaing.

Kommunusamskipan Føroya (KSF) samtykti á stýrisfundi fríggjadagin 29. oktober 2010 at søkja um atlimaskap í felagsskapinum, ið er størsti felagsskapur í heiminum fyri kommunufeløg og regiónalar myndugleikar. Seinast í september mánað í 2010 var stýrið í Kommunusamskipan Føroya á fundi í Brússel við leiðsluna fyri CEMR. Endamálið við fundinum var millum annað at kanna møguleikarnar hjá Kommunusamskipanini fyri limaskapi í felagsskapinum. KSF vil við atlimaskapinum í CEMR fyrireika seg uppá, at ein alsamt størri partur av lóggávuni, eisini her á landi, kemur at hava sín uppruna í ES. Í Føroyum kenna kommunurnar longu nú avleiðingarnar av ES-lóggávu. Ein stórur partur av arbeiðinum hjá CEMR snýr seg um at ávirka lógararbeiði soleiðis at tað kann lagast til viðurskiftini í teimum ymisku londinum. Kommunur í Føroyum hava seinastu árini uppliva, at lóggáva serliga á umhvørvis- og á tí veterinera økinum verður umsett úr danskari ES-lóggávu, og uttan fyrilit verða sett í gildið í Føroyum. KSF vantar at við limaskapi í CEMR kunna føroysku kommunurnar fáa innlit og læra av hvussu kommunur í øðrum londum tillaga ES lóggávu til staðbundin viðurskifti. Við limaskapi í CEMR fær Kommunusamskipan Føroya eisini møguleikan fyri at knýta sambond við onnur kommunufeløg og býarfeløg í øllum Evropa, eins og felagið fær møguleika fyri at luttaka í arbeiðsbólkum og verkætlanum, ið verða skipaðar innan CEMR.
460-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld

Áratíggju: 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini 450-árini - 460-árini - 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini 510-árini

Ár: 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469
Páll Danielsen
Páll Danielsen (føddur 1964) er ein føroyskur sjónleikari og raddaleikari. Hann er útbúgvin sjónleikari á Teaterskolen við Århus Teater í 1991 og hevur drúgvar royndir sum sjónleikari bæði í Danmark og Føroyum, t.d í Peer Gúnt og Kvinnan í svørtum. Hann starvast í Kringvarpi Føroya, har hann m.a. hevur spælt, skrivað, leikstjórnað og lagt til rættis nógvar góðar barnasendingar t.d. Rógvi og drekin og Ert tú við?. Hann hevur spælt fleiri sjónleikir á Tjóðpalli Føroya, eitt nú Goym moralin til seinni. Páll er limur í Leiklistaráðnum, umboðandi Leikarafelag Føroya. Síðan 1998 hevur hann undirvíst á Skúlanum í Havnar Sjónleikarafelag, sum eitt samstarv millum Sjónleikarfelagið og Tórshavnar kvøld- og ungdómsskúla. Hann er maður Vár Berghamar Jacobsen.


 * 1990 - Atlantic Rhapsody - 52 myndir úr Tórshavn


 * Søguskrínið, 1999, CD, saman við Vár Berghamar Jacobsen.
ITAX
ITAX (stytting fyri International Tundra Experiment) er eitt granskingarsamstav millum lond á norðurhálvu, sum Náttúrugripasavnið luttekur í. Samstarvið hevur sum endamál at eftirgera veðurlagsbroytingar við smáum vakstrarhúsum og kanna árin av upphiting á plantuvøkstur. Ein støð bleiv sett up á Sornfelli í 2001.


 * Almenn heimasíða
GLORIA
GLORIA (stytting fyri Global Observation Research Initiative in Alpine Environments) er eitt granskingarsamstarv, sum byrjaði í Evropa 1990-árunum, men hevur nú breitt seg kring heimin, t.d. til USA. Samstarvið hevur til endamáls at fylgja við, í hvønn mun árinið av broyttum veðurlagi ávirkar plantuvøksturin. Verkætlanin byrjaði í 2009. Fýra fjallatingar eru partur av kanningini. Hetta er samstundis ein partur av okkara íkast til tað arktiska samstarvið innan CAFF flora bólkin.


 * Almenn heimasíða
Marie Curie
Marie Curie (fødd Maria Salomea Skłodowska 7. november 1867, deyð 4. juli 1934), eisini kend sum Madame Curie ella Marie Skłodowska-Curie, var ein pólsk evnafrøðingur og alisfrøðingur. Hon var tann fyrsta kvinnan, ið vann eina Nobel-virðisløn og tann fyrsti persónurin, ið vann tvær Nobelvirðislønir: Nobelvirðislønina í alisfrøði (1903) og Nobelvirðislønina í evnafrøði (1911).

Hon megnaði at etablera eitt ástøði um radioaktivitet (eitt orð, ið hon gjørdi), tøkni fyri at fráskilja radioaktivar isotopar, og so fann hon fram til tvey nýggj frumevni: polonium og radium.

Sjálvt um hon gjørdist franskur ríkisborgari, so misti hon aldri sín pólska samleika. Hon uppkallaði tað fyrsta nýggja evnafrøðiliga frumevni, sum hon fann fram til í 1898 Polonium eftir heimlandi sínum, og í 1932 stovnaði hon Radiuminstituttið (nú Maria Sklodowska-Curie Institut fyri onkologi) í heimbýi hennara Warszawa, undir leiðslu av systrini Bronisława.
Shanghai
Shanghai er størsti býur í Kina eftir fólkatali. og heimsins størsti býur yvirhøvur eftir fólkatali. Býurin er ein av teimum fýra beinleiðis-strýrdu kommununum í Kina, við einum fólkatalið á tilsamans knappar 24 milliónir (2013). Býurin er ein altjóða fíggjarmiðdepil, og ein miðdepil fyri ferðasamband við heimsins virknastu bingjuhavn. Býurin liggur í deltaðini við Yangtze-ánna í Eysturkina og liggur har ið Yangtze-áin rennur út miðskeiðis á kinesisku strondini. Shanghai kommuna hevur mark við landslutirnir Jiangsu og Zhejiang móti norði, suðri og vestri, og er avmarkað móti eystri av tí Eysturkinesiska havinum.

Í øldir vaks Shanghai sum ein fyrisitingarligur býur, flutningshavn og handilsbýur og í 19. øld vaks týdningurin av býnum orsakað av evropiskari viðurkenning av tí góðu havnini, staðsetingini og teimum búskaparligu møguleikunum. Býurin var ein av teimum fimm havnunum, ið var latin upp fyri útlendskum handli eftir at Stórabretland vann yvir Kina í tí Fyrra Opiumskrígnum, meðan tann eftirfylgjandi 1842 Nanking-sáttmálin frá 1842 og Whampoa-sáttmálin frá 1844 loyvdi stovnanini av Shanghai International Settlement og French Concession. Býurin blómaði tá sum ein miðdepil fyri handil millum eystur og vestur og gjørdist fíggjarligur miðdepil í asiatiska Stillahavsøkinum í 1930-árunum. Men, tá ið Kommununistaflokkurin tók valdið á meginlandinum í 1949, var handil orienteraður við fokus á sosialistisk lond, og alheimstýdningurin hjá býnum minkaði. Í 1990-árunum, gjørdi tann búskaðarligi reformurin sum Deng Xiaoping innførdi, at býurin mentist aftur og hjálpti við til at útlendskar íløgur aftur vóru gjørdar í býin.

Shanghai er eitt vælumtókt ferðavinnumál sum er kent fyri søgulig eyðkenni sum Bund, Chenghuang Miao Savnið og Yuyuan havin og harumframt eisini fyri Lujiazui sum sæst í havsbrúnni. Onnur kend ferðavinnumál í býnum eru Shanghai Savnið og Kina Listasavnið.
Jakarta
Jakarta (eisini Djakarta, landslutanavn Jakarta Raya ella DKI Jakarta, áðrenn 1949 Batavia) er høvuðsstaður í Indonesia og liggur á oynni Java. Býurin hevði 9.761.407 íbúgvar (des. 2012). Stórbýarlandsluturin, sum verður nevndur Jabodetabekjur (navnið er eitt akronym av navninum á teimum býum og økjum har: Jakarta, Bogor, Depok, Tangerang, Bekasi og Cianjur), er ein av heimsisn fólkaríkastu býum og stórbýarøkjum og hevði 25,7 milliónir íbúgvar 2005) sum búðu á einari vídd á 8 771 km².

Býurin liggur við Jakartavíkina í vestara parti av oynni har ið áin Ciliwung munnar út í havið. Uttanfyri býin eru landbúnaðarmarkir og lutvíst eisini regnskógur. 105 størri oyggjar hoyra við til býin, hesar liggja umleið 45 km norðanfyri miðbýin í Jakarta. Oynnar verða nevndar Kepulauan Seribu ("Túsund oyggjarnar").

Býurin varð stovnaður sum ein handilsstøð fyri tað Nederlendska Ostindiska Kompaniið ár 1619. Býurin nevndist tá Batavia og hevði tað navnið til 1949. Núverandi navnið hevur býurin fingið frá einum gomlum indonesiskum havnabýi, hvørs leivdir Batavia var bygdur á. Gamli miðbýurin í Jakarta hevur kanalir eftir niðurlendskum mynstri.
Karachi
Karachi (urdu: کراچي) er tann størsti býurin í Pakistan og høvuðsstaður í landslutinum Sindh. Býurin er búskaparligur og handlilsmiðdepil í Pakistan. Býurin liggur við tað Arabiska Havið í ein landnyrðing av áarmunnanum til Indus. Við forstøðum hevur býurin eitt fólkatal á umleið 13 milliónir og er harvið millum heimsins 25 størstu býir.

Karachi var høvuðsstaður Pakistans frá tí at landið fekk sjálvstøðu í 1947 til 1958, tá Rawalpindi gjørdist høvuðsstaður eitt stutt tíðarskeið, meðan Islamabad var bygdur.

Vitjunarverd støð í Karachi eru eitt nú Clifton, Saddar, Tariq Road, Alladin Park og Defence.

Flotin hjá Pakistansku verjuni hevur høvuðssæti í Karachi.



Karachi hevur 18 fyrisitingarlig øki:

Høvuðssætið hjá verjuni í Karachi hoyrir ikki við til tey fyrisitingarligu økini í býnum men verður umsitið av pakistanska herinum.
450-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld

Áratíggju: 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini - 450-árini - 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini

Ár: 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459
CAFF
CAFF (stytting fyri Conservation of Arctic Flora & Fauna) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. Bólkurin hevur til endamáls at arbeiða við skipanum um varðveitslu av tí lívfrøðiliga margfeldinum í Arktis og á henda hátt tryggja eina burðardygga gangnnýtslu av tilfeinginum. CAFF er skipað við einum ráði, Management Board, har øll 8 limalondini luttaka. Føroyar hava eisini umboð í ráðnum, og seinastu árini hava vit ikki luttikið, men bert fylgt við arbeiðnum. Fyri Føroyar er Anna Maria Fosaa umboð í stýrinum.

Fleiri fakundirbólkar eru undir ráðnum. Hesir bólkar hava til endamáls at samskipa samstarv millum vísindafólk og seta í gongd verkætlanir, hvørs endamál er at varðveita tað lívfrøðiliga margfeldið :


 * CBird, ið er fuglabólkurin
 * CFG (Caff Flora Group)
 * Marine Biodiversity Monitoring Group


 * Arktiska Ráðið.
Ex Libris Group
Ex Libris Group er ein altjóða fyritøka, sum mennir og letur bókasavnsskipanir. Landsbókasavnið hevur sáttmála við Ex Libris Group um bókasavnsskipanina Aleph, sum bókasøvn kring landið brúka. Býarbókasavnið hevur tó egna bókasavnsskipan. Erhard Jacobsen, leiðari á Landsbókasavninum, hevur umsitingina av bókasavnsskipanini um hendi.
440-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld

Áratíggju: 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini - 440-árini - 450-árini 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini

Ár: 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449
PAME
PAME' (stytting fyri Protection of the Arctic Marine Environment) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. Arbeiðsbólkurin fyri vernd av arktiska havumhvørvinum, PAME, varð stovnaður í 1991. PAME hevur skrivstovu í Akureyri í Íslandi. Arbeiðið í PAME snýr seg um vernd av arktiska havumhvørvinum. PAME hevur sum arbeiðssetning at meta um, hvørt millumtjóða sáttmálar og aðrar reguleringar eru nøktandi fyri at verja arktiska havumhvørvið og at gera tilmæli um, hvat kann verða gjørt fyri, at betra um umsitingina av arktiska havumhvørvinum. Hetta er eisini endamálið við t.d. verkætlanini "Arctic Ocean Review", sum PAME fór undir í 2009. Málið er at gera eitt yvirlit yvir, hvørjir sáttmálar og umsitingaravtalur eru galdandi fyri havið í Arktis. Við støði í hesum verður tilmæli gjørt um, hvat skal gerast fyri at styrkja verndina av arktiska havumhvørvinum.

Ein onnur verkætlan undir PAME samstarvinum er "Arctic Marine Shipping Assessment" (AMSA). Hendan frágreiðing varð góðkend og almannakunngjørd á ráðharrafundinum í 2009 í Tromsø. AMSA frágreiðingin lýsir verandi skipaferðslu og metir um væntaðu skipaferðsluna í arktiska økinum. Við støði í hesum eru gjørd seytjan tilmæli um, hvat eigur at vera gjørt fyri at tryggja, at økta skipaferðslan í arktiska økinum verður so burðardygg og trygg sum gjørligt. PAME hevur, í samstarvi við limalondini og hinar arbeiðsbólkarnar í Arktiska Ráðnum, sett skjøtul á eina tilgongd, sum skal tryggja, at tilmælini verða sett í verk. Umboð fyri Umhvørvisstovuna hava luttikið á fundum og virkseminum í PAME. Hendan luttøkan hevur tó verið rættuliga óstøðug seinastu árini, orsakað vantandi fígging. Umhvørvisstovan fylgir kortini, í tann mun orkan loyvir tí, við í virkseminum hjá PAME.


 * Arktiska Ráðið.


 * Almenna heimasíðan hjá PAME
Antiokia
Antiokia ella í dag Antakya (grikskt Ἀντιόχεια, arabiskt انطاكية, Anṭākyä frá sýriskum máli: ܐܢܛܝܘܟܝܐ,) er ein býur í Turkalandi og er høvuðssæti í Hatay landslutinum í suður-Turkalandi, nærindis markið til Sýria. Borgarstjóri er Lütfü Savaş.

Antiokia var eisini ein fornur býur sum lá norðaliga í Sýria við ánna Orontes uml. 30 km frá Miðjarðarhavinum. Býurin varð grunnlagdur ár 301 f.Kr. av Selevkos I Nikator, ein av heryvirmonnunum hjá Aleksandur Mikla, í einum vøkrum og fruktargóðum øki, umgyrt norðanvert av høgum fjøllum og sunnanvert av einum slætta. Býurin var høvuðstaður í Selevkidríkinum, og fyri ikki at skilja hann frá øðrum býum av sama navni, varð hann róptur Antiokia Epidaphnes ella Antiokia við Orontes. Nú hevur býðurin mist sín fyrrverandi týdning og eitur Antakya, og liggur í turkiska landslutinum Hatay.

Antiokia var tann vakrasti asiatiski handilsbýðurin við Miðjararhavið og varð prýddur av keisarunum við marglætis bygningsverkum. Men áhaldandi jarðskjálvtar og kríggj førdu við sær, at býurin fell í órøkt. persiski kongurin Khosrau I tók býin og legði hann í oyði í 538. Býurin varð tikin av kaliffi Umar ibn al-Khattab í 637, fríðaður av bysantinarunum í 969 og kom seinni undir seljukkarnar í 1084 og undir krossfararnar í 1098. Býurin gjørdist høvuðstaður hjá normanniska fúrstanum Bohemond I sum grunnlegði fúrstadømið Antiokia, men býurin varð hertikin og lagdur í oyði av muslimunum í 1268. Til endans kom Antiokia undir turkiskt vald í 1516 og hoyrdi í osmanska tíðarskeiðnum til turkiska vilajettið (umsitingarøkið) Aleppo.

Tá Osmanska ríkið fall eftir fyrra veraldarbardaga kom býurin, saman við Sýria, undir franskt løgdømi (jurisdiksjón) frá 1919 og fram til 1938, tá Státurin Hatay varð stovnaður. Men hesin státur vardi bert frá 7. september 1938 til 29. juni 1939, tá ein umstrídd fólkaatkvøða varð hildin um samanlegging við Turkalandi, og síðan varð økið innlimað í Turkaland. Sýria metir tó Hatay at vera sýriskan landslut, og hevur ongantíð góðtikið turkisku yvirtøkuna.

Antiokia var ein høvuðsdepil hjá teim fyrstu kristnu, og býurin er nevndur í fleiri versum í Ápostlasøguni, Galatabrævinum 2,11 og 2 Timoteusbrævi 3,11. Í býnum búðu nógvir jødar og hagar fór Pætur apostul at boða jødunum evangeliið, og hann er eisini sagdur at hava sett á stovn Patriarkatið í Antiokia. Seinni komu eisini Barnabas og Paulus hagar at prædika. Tey umvendu í Antiokia vórðu tey fyrstu í heiminum ið fingu heiti 'kristin', Áps. 11,26: "Tað var í Antiokia, lærisveinarnir fyrst vórðu kallaðir kristnir".

Nógvar kristnar kirkjur og kleystur vórðu gjøgnum tíðirnar bygd í og kring Antiokia, men tá turkiski herurin tók yvir í 1939 flýddu nærum øll tey kristnu úr býnum, flestu teirra fóru til Sýria. Ortodoksa Patriarkatið í Antiokia hevur nú sæti í Damaskus í Sýria.
Tropenmuseum
Tropenmuseum er eitt savn í Amsterdam, sum varð stovnað í 1864. Savnið er eitt av teimum størstu í Amsterdam. Har eru átta fastar framsýningar og ein skiftandi røð av framsýningum við bæði nýmótans og siðbundnari visuellari list og fotografiskum verkum. Savnið hevði 176.000 vitjandi í 2009.


 * Heimasíðan hjá Tropenmuseum
The Doors
The Doors var ein amerikanskur tónleikabólkur úr Los Angeles í USAi. Metingarnar siga, at teir hava selt yvir 100 million eintøk síðan fyrsta singulplátan "Break On Through (To the Other Side)" kom út í 1967.


 * The Doors (1967)
 * Strange Days (1967)
 * Waiting for the Sun (1968)
 * The Soft Parade (1969)
 * Morrison Hotel (1970)
 * L.A. Woman (1971)
 * Other Voices (1971)
 * Full Circle (1972)
 * An American Prayer (1978)

Sjálv um Jim Morrison sum oftast var miðdepil fyri uppmerksemi, vóru tað allir fýra limirnir í The Doors, sum skrivaðu tey stóru hittini:
 * Jim Morrison, vokalistur («The End»)
 * Robby Krieger, gittari («Light My Fire»)
 * John Densmore, trummer & perkusjón
 * Ray Manzarek, bassgittari
Better in Stereo
"Better in Stereo" er temalagið til Disney Channel sjónvarpsrøðina Liv and Maddie. Sangurin varð skrivaður av føroysku fyritøkuni Baroli Music (Bárður Háberg, Óla Jógvansson) saman við Paula Winger. Sangurin er sungin av Dove Cameron.
The Girl I Used To Know
The Girl I Used To Know er eitt staklag, sum Stefanie Scott gav út í 2011. Tað var skrivað av føroyingunum Bárður Háberg og Óli Jógvansson saman við Audrey Martells. Lagið er blivið eitt av kendastu løgunum higartil hjá Stefanie, og sangurin hevur til nú (2014) yvir 3 milliónir vísingar á YouTube.
I Don't Wanna Let You Go
I Don't Wanna Let You Go er eitt staklag, sum Stefanie Scott gav út í 2014. Sangurin er skrivaður av Bárður Háberg og Óla Jógvansson (Baroli Music), Neon Hitch og Stefanie Scott. Sangurin varð útgivin hin 8. apríl 2014 og videolagið hevði eisini frumsýning á Disney Channel sama dag. Vikurnar áðrenn útgávuna var sangurin hin mest eftirspurdi á Radio Disney.
430-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld

Áratíggju: 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini - 430-árini - 440-árini 450-árini 460-árini 470-árini 480-árini

Ár: 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439
University of the Arctic
University of the Arctic (stytt UArctic) varð formliga stovnað í juni 2001. UArctic er eitt samstarv millum hægri útbúgvingarstovnar í Arktis, har Fróðskaparsetrið er limur. Ein táttur í hesum samstarvi, sum hevur áhuga í granskingarumhvørvinum í Føroyum, er “North2North” verkætlanin, ið er ein skiftisskipan fyri lesandi millum stovnar, sum eru limir hjá UArctic. Verkætlanin gevur lesandi møguleika at vera á einum øðrum stovni frá trimum til tólv mánaðir. Kunnað verður regluliga um UArctic á SAO-fundum, hóast UArctic ikki er ein partur av Arktiska Ráðnum.




 * Almenn heimasíða
Byzantinska ríkið
Byzantinska ríkið, stundum kalla Eysturrómverska ríkið, var eitt framhald av eystara parti av Rómverjaríkinum í seinnu helvt av fornøldini og í miðøldini. Høvuðsmálið var grikskt og høvuðsstaðurin var Konstantinopel (núverandi Istanbul), upprunaliga kendur sum Byzantium. Byzantinska ríkið, ella Eysturrómverska ríkið, yvirlivdi umleið 1.000 ár longri enn Vesturrómverska ríkið, inntil tað fall til osmansku turkarnar í 1453, ið settu á stovn Osmanska ríkið.
420-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld

Áratíggju: 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini - 420-árini - 430-árini 440-árini 450-árini 460-árini 470-árini

Ár: 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429
Niðurlendingar
Niðurlendingar er germanskt fólk, ið býr í Niðurlondum og í Flandern, Belgia. Tey hava somu mentan og tosa niðurlendska málið. Niðurlendingar eru eisini fluttir til onnur lond, og fleiri lokalsamfeløg við niðurlendingum eru kring heimin, nevnast kunnu lond sum Surinam, Kili, Brasil, Kanada, Avstralia, Suðurafrika, Nýsæland og USA.
410-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld

Áratíggju: 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini - 410-árini - 420-árini 430-árini 440-árini 450-árini 460-árini

Ár: 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419
400-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld

Áratíggju: 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini - 400-árini - 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini 450-árini

Ár: 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409
390-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini - 390-árini - 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini

Ár: 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399
1. áratúsund
Áratúsund: 1. áratúsund f.Kr. – '''1. áratúsund''' – 2. áratúsund


 * Stál verður uppfunnið í India.
 * Pappír verður uppfunnið í Kina.
 * Humla verður tilsett øl á fyrsta sinni.
 * Magnetiskt kumpass verður uppfunnið.


 * Rómverjarríkið veksur og fellur
 * Kristindómurin veður grundlagdur
 * Tær stóru fólkavandringarnar í Evropa
 * Islam veður grundlagt


 * Jesus
 * Muhammed
 * Augustus, rómverskur keisari
 * Attila, leiðarin hjá hunnarnum
 * Karlamagnus (Carolus Magnus)
300-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini - 300-árini - 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini

Ár: 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309
310-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini - 310-árini- 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini

Ár: 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319
380-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini - 380-árini - 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini

Ár: 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389
370-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini - 370-árini - 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini

Ár: 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379
KattenKabinet
KattenKabinet er eitt listasavn í Amsterdam, sum vísir fram listaverk sum avmynda kettur. Savnið hevur eitt nú málningar, standmyndir og onnur verk eftir Pablo Picasso, Rembrandt, Henri de Toulouse-Lautrec, Corneille, Sal Meijer, Théophile Steinlen og Jože Ciuha, umframt onnur listafólk.

Savnið liggur í einum bygningi sum liggur við eina kanak á Herengracht 497, í Gouden Bocht ("Golden Bend") av hesi kanalini. Eigarin býr á aðru hædd við familju síni. Savnið læt upp í 1990. Savnið varð brúkt undir filmingini av filminum Ocean's Twelve í 2004.


 * Heimasíðan hjá KattenKabinet
Museum Willet-Holthuysen
Museum Willet-Holthuysen er eitt savn í Amsterdam við Herengracht kanalina. Savnið er tað einasta fult møbleraða patrisarahúsið ið liggur við kanalirnar, sum er opið fyri almenninginum. Savnið hevur eina stóra samling av silvuri, tallerkum og bókum frá Niðurlendsku gulløldini. Har er eisini eitt savn við list. Húsið varð bygt umleið 1685 til Jacob Hop, borgarstjóra. Hann var ikki tann seinasti borgarstjórin ið búði í húsinum. Í 1739 var fasadan høvuðsumvæld og broytt til Louis XIV stílin. Seinasti privati eigarin, Frú Willet-Holthuysen, gav húsið til býin Amsterdam í 1895 treytað av, at tað gjørdist eitt savn, og tað hevur tað verið líka síðan.


 * Heimasíðan hjá Museum Willet-Holthuysen
360-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini - 360-árini - 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini

Ár: 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369
Apple
Apple Inc. er ein risastór amerikonsk KT-fyritøka við høvuðssæti í Cupertino, Kalifornia. Macintosh 128K var ein tann mest umrødda teldan, tá ið hon sá dagsins ljós í 1984. Fá mundu tó vænta, at henda løgna teldan skuldi gerast ein av høvuðsorsøkunum til, at KT-fyritøkan Apple yvirlivdi og er eitt tað kendasta vørumerki í heiminum. Telduframleiðarin Apple telist millum tær fyritøkur í heiminum, sum hava eitt sera sterkt vørumerki. Uml. 2000 lesarar hjá heimasíðuni BrandChannel hava í einari heimsfevnandi atkvøðugreiðslu peikað á Apple sum tað vørumerkið, ið hevur havt størstu ávirkan í heiminum í 2011. Seinastu tvey árini hevur Google verið sterkasta “brandið”, men nú hevur Apple troðkað Google av ovastu rók. BrandChannel vísir á, at Apple við sínum iPhone, iMac, iPod, iPad og iTunes hevur havt gylt ár, og at fyritøkan hevur verið sera sjónlig í fjølmiðlum, lýsingum og á gøtuni.

Síðsta ársfjórðing í 2013 hevði Apple eitt yvirskot uppá smáar 72 milliardir krónur. Og tað er meira enn samlaði vinningurin øll árini frá byrjan í 1977 og til fyrsta iPhonin kom í 2007. Tað er serliga iPhone og iPad sum hála tey stóru tølini inn. Hyggja vit eftir øllum heimsins fyritøkum, so sæst, at Apple er bæði nummar 4, 5 og 6 á listanum yvir, hvør hevur verið raskast at vunnið mest pening í einum einstøkum ársfjórðingi. Feløgini sum liggja frammanfyri eru oljufeløg, og í veruleikanum eru tað einans oljufeløg saman við Apple á top 20-listanum.

Tað var ein kollvelting, tá Steve Jobs í einum av sínum víðagitnu framløgum vísti almenninginum eina iPhone fyri fyrstu ferð í 2007.

Sjálvt um framleiðararnir eru nógvir, eru tó bert 3 stýriskipanir innan smartphones: IOS, sum Apple brúkar, Android, sum ein rúgva av framleiðarum brúkar, og so Windows, ið Nokia og nøkur onnur brúka.
350-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini - 350-árini - 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini

Ár: 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359
Bergur Rasmussen
Bergur Rasmussen er ein føroyskur lærari, rithøvundur og týðari, uppvaksin í Havn, búsitandi í Vestmanna. Bergur tók í 1996 prógv á Føroya Læraraskúla. Hann starvast í løtuni í Tórshavnar Kommunuskúla. Bergur er nevndarlimur í Rithøvundafelag Føroya. Bergur útgav sína fyrstu bók í 2008, tað var fantasybókin Sigursteinurin, men áðrenn tað hevði hann týtt fleiri bøkur til føroyskt, eitt nú tríggjar av Harry Potter bókunum.


 * 2008 - Sigursteinurin, fantasybók, 148 síður


 * 2007 - Harry Potter og Arvalutir Deyðans, eftir 7, J.K. Rowling, 680 síður, ISBN 978-99918-1-582-4
 * 2005 - Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin - 6, J.K. Rowling, 561 síður, ISBN 99918-1-482-5
 * 2003 - Harry Potter og Føniksfylkingin - 5, J.K. Rowling, 812 síður
340-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini - 340-árini - 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini

Ár: 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349
330-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini - 330-árini - 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini

Ár: 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339
320-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini - 320-árini - 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini

Ár: 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329
Pálmasunnudagur
Pálmasunnudagur hevur navn eftir teimum pálma­greinum, ið fólk breiddu á vegin, tá Jesus reið inn í Jerúsalem á einum asna. Í krígstíð reið kongur á rossi, men í friðartíð varð asnin vanliga nýttur. Jesus reið á einum asna; hetta merkti kanska, at hann kom við friði. Hetta er inngangurin til páskavikuna, sum eisini verður nevnd dymbildagavika ella stillavika.

Pálmasunnudagur verður hildin til minnis um hesa hending:

"Jesus visti, at tíðin nærkaðist, at hann skuldi doyggj­a. Hann bað lærusveinar sínar fara eftir einum asna og fylinum hjá tí. So reið Jesus inn í Jerúsa­lem. Hetta var tekin um, at hann kom við friði. Ein fjøld av fólki stóð fram við vegnum í Jerúsalem og heiðraði hann sum kong. Í virðing fyri Jesusi tóku tey pálmagreinar av trøunum og løgdu á vegin. Somuleiðis yvirklæði teirra. Tey róptu: – Hosianna, Dávids sonur! Vælsignaður veri tann, ið kemur í Harrans navni! Hosianna í hægsta himli!"

- Úr Matt. 21,1-12.
Kort
Kort er teknað framseting av parti av yvirflata jarðar. Á kortum verður heimurin teknaður, allur ella í pørtum. Elstu kortini, vit vita um, vóru ógvuliga óneyvar strikumyndir. Tí var ikki lætt at finna eftir teimum. Eitt av teim elstu kortunum, sum vit vita um, er meira enn 8000 ára gamalt. Tað er ein veggjamálningur í Turkalandi, sum vísir eitt býarkort. Í Egyptalandi og Irak eru kort, sum eru 3000 og 4000 ára gomul. Tey vóru ofta teknað á leirplátur. Fyri 2000 árum síðan gjørdu grikkar, sum vóru siglandi fólk og handilsfólk, kort yvir strandaøkini í Miðjarðarhavi. Rómverjar, sum tóku kortkynstrið hjá grikkum til sín, gjørdu landakort, sum vístu, hvussu landið sá út, og hvar vegir vóru. Nú á døgum nýta vit kort til so mangt. Býarkort sýnir til dømis, hvar gøturnar eru, og hvussu tær eita, so lættari er at finna í býnum. Veðurkort, sum vit síggja t.d. í sjónvarpi, sýna, hvussu veðrið verður ymsastaðni. Sjómenn sigla eftir sjókortum; á sjókortum eru m.a. dýpi og frámerki á landi.

Flestu kort hava málistokk, sum sigur okkum, hvussu nógv støddin í veruleikanum er minkað á kortinum. Hevur tú eitt kort í lut­ fallinum 1:100.000, merkir tað, at ein centimetur á kortinum svarar til 100.000 centimetrar í veruleikanum, t.e. ein kilometur. Eitt kort í einum heimsatlassi kann vera í lutfallinum 1:25 milliónir. Tá er ein centimetur tað sama sum 250 kilometrar. Fyri at vit kunnu skilja tekn, merki og litir, skal eitt kort eisini hava eina teknlýsing. Ymiskt littar linjur vísa ofta á vegir og jarnbreytir. Viðhvørt skilja vit millum vanligar vegir og motorvegir. Vøtn verða vanliga víst við bláum, og skógarøki verða víst við grønum. Hús eru oftast svartir smáir fýrkantar, og kirkjur verða teknaðar við einum krossi. Men tað er kortini týdningarmikið at minnast til, at tað, sum merkir eitt ávíst á einum korti, kann merkja okkurt heilt annað á einum øðrum korti. Á einum korti kann til dømis ein lítil svartur fýrkantur ímynda eini hús; á einum stórum heimskorti kann ein slíkur fýrkantur har aftur ímóti merkja ein býur við fleiri milliónum íbúgvum.

== Kortniðurfellingar   ==

Skal allur heimurin verða teknaður, mugu ávís øki vaksast. Tað verður nevnt kortniðurfelling. Kendastu kortniðurfellingina gjørdi týskarin Gerhard Mercator í 1569 (niðurfelling Mercators). Hon sýnir skapið á meginlondunum rætt, men víddin er avskeplað, til dømis er Evropa ov stórt. Avleiðingin er, at Grønland tykist vera eins stórt og Suðuramerika, hóast Suðuramerika er átta ferðir størri.

Í 1974 gjørdi Arno Peter eina niðurfelling, sum avskeplar skapið á londunum, men sýnir røttu víddina. Her sært tú t.d., hvussu nógv størri Afrika er enn Evropa.




 * Topografisk kort
Side Effect
Side Effect er ein føroyskur elektroniskur rock tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1999. Teir hava framført á konsertum, festivalum vm. ymsastaðni í Føroyum, eitt nú luttóku teir á Prix Føroyar í 2005 og framførdu á G! Festivalinum í 2006. Sama ár samstarvaðu teir eisini við týska bólkin Eternal Nightmare.

Í 2014 skal ein av limunum í Side Effect, Brynjolfur á Heygum, gramføra á Roskilde Festival í Danmark.

Brynjolfur er systkinabarn Heiðrik á Heygum, sum eisini er tónleikari.


 * Brynjolfur á Heygum, keyboard
 * Ludvík Breckman, sangur
 * Rúni Christiansen, guitar
Stjórnin hjá Jógvani Sundstein II
Seinna stjórnin hjá Jógvani Sundstein var Føroya landsstýri frá 22. juni 1989 til 15. januar 1991. Í samgonguni vóru Fólkaflokkurin (FF), Tjóðveldisflokkurin (TF) og Sambandsflokkurin (SB), við Jógvan Sundstein (FF) sum løgmanni.


 * Løgtingsvalið 1988
 * Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I
Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I
Fyrra stjórnin hjá Jógvani Sundstein var [Føroya landsstýri frá 18. januar 1989 til 22. juni 1989. Stjórnin var ein samgonga millum Fólkaflokkin (FF), Tjóðveldi (TF), Sjálvstýrisflokkin (SF) og Kristiliga Fólkaflokkin (KrF), undir leiðslu av Jógvan Sundstein (FF) løgmanni.


 * Løgtingsvalið 1988
Swahiliskt mál
Swahiliskt mál ella Kiswahiliskt er eitt Bantu mál og móðurmál hjá Swahili-fólkunum. Nógv av fólkunum ið búgva í regiónini við Stóru vøtnini í Afrika og í øðrum pørtum av landsynningsafrika, eitt nú í londunum Tansania, Kenja, Uganda, Ruanda, Burundi, Mosambik og Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo tosa swahiliskt. Komoriskt mál, ið verður tosað á Komorosoyggjunum, verður til tíðir mett at vera eitt swahili málføri (dialekt).

Hóast bert umleið 5 milliónir fólk tosað swahili sum sítt móðurmál, so verður tað nýtt sum eitt lingua franca í stórum parti av Landssynningsafrika. Talið av fólkum ið duga at tosa swahiliskt fer uppum 140 milliónir. Swahili er tjóðarmál ella almennt mál í fýra londum: Tansania, Kenja, Uganda og Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Swahiliskt er eisini eitt av almennu málunum í Afrikasamveldið.

Nøkur swahilisk orð koma úr arabiskum gjøgnum teir arabiskt talandi muslimsku íbúgvarnir við Swahilistrondina. Í swahiliskum finnast eisini fremmandaorð úr hesum málum: týskum, portugisiskum, enskum, hindi og fronskum, hesi eru komin gjøgnum samband við imperialistar, handilsfólk, trælahandlarar, trúboðarar og onnur tær seinastu fimm øldirnar.



Eins og í øðrum bantumálum eru navnorð í swahili uppbýtt í flokkar, í swahlisk føll 14: seks flokkar í eintal og fleirtal, ein flokk fyri verbala infinitiv sum verður brúkt sum navnorð, og tað og navnorðið mahali "pláss".

Orð ið byrja við m- í eintal og wa- í fleirtal benda á animat navnorð, serliga menniskju. Dømi er mtu, 'persónur' (fleirtal watu), og mdudu, 'insekt' (fleirtal wadudu). Ein flokkur við m- í eintal men mi- í fleirtal vísa ofta til plantur, sum til dømis mti 'træð', miti træð (fleirtal). Infinitiv av sagnorðinum byrjar við ku-, til dømis kusoma 'at lesa'. Aðrir flokkar eru verri at flokka. Orð sum í eintal byrja við ki- fáa í fleirtal vi-. Hesi benda ofta á tól (verktoy) og onnur ting. Henda alternering ki-/vi- verða ofta brúkt til lániorð har ki- upprunaliga var ein partur av rótini, sum vitabu "bøkur" úr kitabu "bók" (úr arabiskum kitāb "bók"). Hesin flokkur inniheldur eisini nøvn á málum (sum navnið á málinum Kiswahili), og diminutivir, sum verður sæddur sum ein fráskildur flokkur í eldri støðum av bantumáli. Orð ið byrja við u- eru ofta abstrakt og mangla fleirtal, til dømis utoto 'barndómur'.

Ein fimti flokkur byrjar við n- ella m- ella ongum, og er eins í fleirtal. Ein annar flokkur hevur ji- ella onki prefix í eintal, og ma- í fleirtal. Hesin flokkur verður ofta brúktur til augmentativ. Tá ið navnorðið sjálvt ikki vísir klárt hvønn flokk ið tað hoyrir til, so ger ískoyti hjá orðinum tað. Lýsingarorð og rokniorð fáa vanliga navnaorð-forstavilsi (prefiks), og sagnorð fáa eina aðra røð av forstavilsum.
Húð
Húð (latn cutis, grikskt derma) er tann bleyti vevnaðurin, ið verjir kroppin á menniskjum og øðrum ryggjadjórum. Húðin er ein mekanisk verja móti umhvørvinum og er við til at regulera vætuskipanina og hitaskipanina í kroppinum. Kemisk evni í sveitta og øðrum vætum úr húðini verja eisini móti sjúkuelvandi evnum (patogenum).

Mest týðandi funksjónir hjá húðini eru at:


 * verja innaru partarnir av kroppinum
 * reglera kroppshitan
 * merkja røring, hita og kulda frá umhvørvinum.



Tey uttastu løgini á húðina verða nevnd yvirhúðin (epidermis) og er millum 0,05-1,5 mm tjúkk. Við eygnalokini er yvirhúðin tunn, meðan hon er tjúkk undir iljunum og á øðrum pørtum av kroppinum, sum verða útsett fyri trýsti. Hornlagið verður tað ovasta lagið av yvirhúðini nevnt, har eru deyðar húðsellur, sum innihalda tað harða hrnevnið keratin. Hornlagið verjir kroppin móti stoytum og ger húðina næstan heilt vatntætta. Samstundis forðar hornlagið eitt nú bakterium og evnafrøðiligum evnum at koma inn í kroppin. Húðsellurnar í hornlagnum, fyrst og fremt keratinocytir, verða alla tíðina "noydd" burtur og í staðin koma nýggjar sellur. Longst niðri í yvirhúðini eru pigmentsellur, melanocytar sum hava til uppgávu at verja arvaeginleikarnar í sellukjarnanum móti ultraviolettu strálunum frá sólini. Í epidermis finnast enntá Langerhanssellur sum eru partur av immunverjuni.

Undir yvirhúðini er leðurhúðin (dermis). Hetta lagið er umleið 1-4 mm tjúkkt. Tað er uppbygt av fibrum og hevur nógv blóðkør, nervar og kenslukroppar. Í leðurhúðini eru eisini sveittakertlar og feittkertlar. Í feittkertlunum verður feitt framleitt, ið ger húðina mjúka. Í sveittakertlum verður sveitti framleiddur, sum seinni fer út gjøgnum smáum opnum, porum. Sveitti er av vatni og saltum og er næstan heilt uttan lukt; tað er ikki fyrr enn sveitti kemur í samband við bakteriur, at hann fer at lukta. Um ein vaskar sær ov ofta við sápu kann tað náttúrliga feittlagið á húðini hvørva og húðin gerst turr.

Í undirhúðini (subcutis) verður feitt goymt sum isolerar kroppin frá stoytum og kulda. Yvirvektig fólk hava meira undirhúð enn kløn fólk.

Tað eru eitt nú eggjahvítaevnini kollagen og elastin, ið uppbyggja húðina.
Kiribati
Kiribati er eitt oyggjaland í Kyrrahavinum. Høvuðsstaðurin eitur Tarawa Teinainano (South Tarawa). Oyggjarnar í Kiribati eru tilsamans støddar sum Streymoy, Suðuroy, Nólsoy og Vágar, ella eitt sindur meiri enn hálvar Føroyar. Men tað er so langt ímillum oyggjarnar í Kiribati, at sjóøkið er líka stórt sum alt India. Í Kiribati búgva umleið 100.000 fólk. Til Mikronesia, sum merkir “tær smáu oyggjarnar”, hoyra londini Guam, Marshalloyggjar, Mikronesiasamveldið, Belau, Nauru og Kiribati.

Í Kiribati eru 33 oyggjar, sum eru spjaddar um eitt øki á 3.500.000 km², sum er 3.800 kilometrar kring Ekvator. Talan er um 32 kolralloyggjar og eina oyggj, Banaba. Navnið verður úttalað /kiribas/, sum er ein mikronesisk broyting av tí fyrrverandi enska navninum fyri tann stóra oyggjabólkin The Gilbert Islands. Umframt Gilbertoyggjarnar so eru aðrar oyggjar í Kiribati, tær flestu av Linjuoyggjunum eru partur av Kiribati, oyggin Banaba og so oyggjabólkurin Føniksoyggjarnar, sum eru nærum óbygdar.

Í 1892 gjørdist Gilbertoyggjarnar partur av tí bretska protektoratinum saman við Ellice Islands. Gilbertoyggjarnar gjørdist eitt hjáland í 1916 og fingu sjávstýri í 1971.

Almenn mál í Kiribati eru enskt og Kiribatiskt, sum er eitt mikronesiskt mál.
Copa del Rey
Copa del Rey ella bara La Copa (almenna heitið er Copa de Su Majestad el Rey, á føroyskum Steypurin hjá Hansara Hátign Konginum), er ein sponsk fótbóltskapping, ið verður hildin eftir reglunum í steypakappingum. Kappingin varð fyrstu ferð hildin í 1902 í sambandi við hátíðarhaldið av krúningini av kong Alfonso XIII. Síðan hevur kappingin verið hildin undir ymiskum heitum á hvørjum ári burtursæð frá einum tíðarskeiði undir tí spanska borgarakrígnum. Til tann spanska landskappingin í fótbólti, La Liga, varð fyriskipað á fyrsta sinni í 1928, var Copa del Rey tann einasta veruliga tjóðarkappingin í fótbólti í Spania.
Atlético Madrid
Club Atlético de Madrid, betri kent sum Atlético Madrid, Atlético de Madrid ella bara Atlético, er eitt spanskt fótbóltsfelag úr Madrid, sum spælir í La Liga. Atlético hevur vunnið La Liga tíggju ferðir, har ímillum í 1996, tá teir eisini vunnu steypakappingina; Copa del Rey tíggju ferðir; 1 Supercopa de España og 3 Copa Eva Duarte; í Evropa hava teir vunnið European Cup Winners' Cup í 1962, teir gjørdist nummar tvey í European Cup í 1974, vunnu Europa League í 2010 og í 2012, og vunnu UEFA Super Cup í 2010 og 2012, umframt tað vunnu teir Intercontinental Cup 1974.

Felagið spælir heimadystirnir á Vicente Calderón, sum í løtuni rúmar 54,960 áskoðarum. Í 2015 skal Atletico flyta til nýggja heimavøll teirra, sum er Estadio La Peineta, og fer at rúma 70.000 áskoðarum.

Atletico Madrid var stovnað 26. apríl 1903 sum Athletic Club de Madrid av trimum baskiskum lesandi, sum búðu í Madrid. Teir sóu hetta nýggja felagið sum eina ungdómsgrein hjá barndómsfelag teirra Athletic Bilbao.



Hesir venjararnir vunnu í minsta lagi eitt steyp, meðan teir høvdu ábyrgdina av Atlético Madrid:




 * Forseti: Enrique Cerezo Torres.


 * Chief Executive Officer : Miguel Ángel Gil Marín. Eigari av felagnum, hann eigur 56% av partabrøvunum. Hann er sonur Jesús Gil.




 * La Liga
 * Vinnari (10): 1939–40, 1940–41, 1949–50, 1950–51, 1965–66, 1969–70, 1972–73, 1976–77, 1995–96, 2013–14
 * Nummar tvey (8): 1943–44, 1957–58, 1960–61, 1962–63, 1964–65, 1973–74, 1984–85, 1990–91
 * Copa del Rey
 * Vinnari (10): 1959–60, 1960–61, 1964–65, 1971–72, 1975–76, 1984–85, 1990–91, 1991–92, 1995–96, 2012–13
 * Nummar tvey (9): 1921, 1926, 1956, 1963–64, 1974–75, 1986–87, 1998–99, 1999-00, 2009–10
 * Supercopa de España
 * Vinnari (2): 1985, 2014
 * Nummar tvey (4): 1991, 1992, 1996, 2013
 * Copa de Campeones de España (Predecessor to the Supercopa de España)
 * Vinnari (1): 1940
 * Copa Eva Duarte (Predecessor to the Supercopa de España)
 * Vinnari (1): 1951
 * Nummar tvey (1): 1950
 * Copa Presidente FEF
 * Vinnari (1): 1947
 * Segunda División
 * Vinnari (1): 2001–02
 * Nummar tvey (2): 1932–33, 1933–34


 * UEFA Champions League
 * Nummar tvey (3): 1973–74, 2013-14, 2015-16
 * UEFA Europa League
 * Vinnari (2): 2009–10, 2011–12
 * UEFA Cup Winners' Cup
 * Vinnari (1): 1961–62
 * Nummar tvey (2): 1962–63, 1985–86
 * UEFA Super Cup
 * Vinnari (2): 2010, 2012
 * Nummar tvey (1): 2014
 * UEFA Intertoto Cup
 * Nummar tvey (2): 2004, 2007


 * Intercontinental Cup
 * Vinnari (1): 1974


 * Campeonato Regional Centro
 * Vinnari (4): 1920–21, 1924–25, 1927–28, 1939–40
 * Copa Federación Centro
 * Vinnari (1): 1941
 * Iberian Cup
 * Vinnari (1): 1991


 * Amsterdam Tournament:
 * Nummar tvey (1): 2007
290-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini - 290-árini - 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini

Ár: 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299
280-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini - 280-árini - 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini

Ár: 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289
Afrikanska Samveldið
Afrikanska Samveldið (AS) er ein samstarvsfelagsskapur millum 55 sjálvstøðugar tjóðir í Afrika sum varð settur á stovn í 2002. AS (á øðrum norðurlendskum málum AU fyri Afrikanske Union) skal fremja demokrati, mannarættindi og menning í hesum heimspartinum. Tað var statsleiðarin í Libia, Muammar al-Gaddafi, sum tók stig til at seta Afrikanska Samveldið á stovn hin 9. juli 2002 í Durban í Suðurafrika, og eftir ætlan skal samstarvið gerast meira umfatandi enn felagsskapurin ið var áðrenn, Felagsskapur fyri afrikanska eind. Fyrsti leiðarin fyri Afrikanska Samveldið var Thabo Mbeki, sum var forseti í Suðurafrika tá.

Marokko er hevur valt at vera uttanfyri og er tí ikki limur. Landið meldaði seg úr tí fyrra felagsskapinum í 1984 fyri at mótmæla at Vestursahara gjørdist limur. Egyptaland varð útihýst í 2013, Guinea-Bissau varð útihýst í 2012 og Miðafrikanska Lýðveldið var útihýst eftir at stríð tók seg upp har í 2012.

AS er farið burtur frá prinsippinum ið OAU hevði um ikki at blanda seg í innlendis stíð, og hava gjørt ein friðarvarveitandi felagsskap. Hesin broytti politikkurin hevur eitt nú ført við sær, at AS hevur havt friðarvarveitandi herdeildir í Darfur í Sudan og í Komorunum.

AS varð sett á stovn við ES sum fyrimynd, men samstarvið er tó ikki so umfatandi sum hjá Evropeiska Samveldinum.

Ætlanin er at seta á stovn eina felags myndeind fyri Afrikanska Samveldið, hon kemur at eita Afro og verður eftir ætlan tikin í nýtslu í 2028.

AS hevur ein felags tjóðsang: Let Us All Unite And Celebrate Together.

Formaðurin fyri Afrikanska Samveldið verður valdur millum statsleiðararnar í limalondunum og embætið er eitt ár.
Friður
Friður kann definerast sum frávera av fíggindaskapi, skeldarí og ósemju og er tað mótsatta av kríggi. Orðið kann eisini nýtast um eina støðu sum er trygg, har ongin vandi er á ferð og ongin hóttan um vápnað stríð. Orðið kann nýtast um stilli og um at tað er friðarligt, báði konkret í umhvørvinum men eisini ein kensla av friði í sálini. Orðið kann eisini tulkast sum ein heilsan.

Orðið friður kemur úr norrønum friðr sum merkir «kærleiki» og «friður» og er í ætt við frælsi.

Á fleiri málum verður orðið fyri frið brúkt sum ein heilsan ella eitt farvæl, til dømis tað hawaiska orðið Aloha og tað arabiska orðið Salam. Á enskum verður orðið brúkt sum eitt farvæl, serliga fyri tey deyðu í Rest In Peace. Í føroysku fólkakirkjuni er eisini vanligt at hoyra prestin siga "Friður verið við tykkum". Í Jólaevangeliinum hoyra vit eisini setningin: "Friður á jørð, og í menniskjum góður tokki! Friðarmerkið er merki sem er notað fyrir frið og oftast sett það sem merki allheimsins.
Langafríggjadagur
Langafríggjadagur (fríggjadagurin í dymbildagavikuni) er dagurin,  tá ið Jesus doyði á krossinum. Hann hevur tókst langligur av tí sorgarlag, sum yvir honum hvíldi, tí hann var hildin til minnis um pínslu og krossfesting Krists. Hesir dagarnir í dymbildagaviku vórðu hildnir við strangari føstu, og nógvir vóru siðirnir viðvíkjandi matarhaldi og arbeiðslagi og øðrum hesar dagar.
Burundi
Tjóðveldið Burundi (kirundi: Republika y'Uburundi, franskt République du Burundi, enskt Republic of Burundi) er eitt land í Miðafrika. Burundi hevur mark við Tansania í bæði í syðri og eystri, Uganda í norðri og í vestri við Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Høvuðsstaðurin í Burundi er Bujumbura. Bujumbura er eisini størsti býur og hevur umleið 500 túsund íbúgvar. Í Burundi búgva góðar 10 milliónir fólk í 2014. Felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning (OECD) hevur flokkað landið í bólkin heimsins fátækastu lond.

Langa borgarakríggið hevur gjørt landið blóðfátækt, livikorini eru vánalig og barnadeyðin sera høgur.

Til Burundi og Ruanda fingu sjálvstyri í 1962, vóru londini eitt land. Í báðum londum búgva tutsiar og hutuar, og stríðið ímillum hesi bæði fólkasløgini er eisini farið illa við Burundi. Í 1972 drupu tutsiar einar 10.000 hutuar.

40 % av skúlunum vóru oyðilagdir undir krígnum, sum herjaði í 90unum til byrjanina av hesi øldini. Upplýst verður í 2014, at enn eru einans 15 % av skúlunum bygdir uppaftur. Stjórnin hevur gjørt av, at skúlagongd skal vera ókeypis.

Ógvuliga mong fólk eru flýdd higar úr krígsherjaða Ruanda; hetta hevur stórar trupulleikar við sær, tí at Burundi er sera fjølbygt og líka fátækt sum granni sín fyri norðan. Flestu fólk í Burundi liva av landbúnaði. Á fruktabesta lendinum býr so nógv fólk, at hvørt húski eigur bara so mikið avjørð, at tey so dánt fáa breyðføtt seg góð ár. Óár er stórur vandi fyri hungursneyð. Flestir bøndur her á leiðini royna bara at føða seg og húski sítt, annaðhvørt velta teir ymsa grøði ella halda teir neyt. Í hálendinum, har veðurlagið er vátt, men ikki so heitt, er fruktagóð gosøskujørð, og her eiga búnaðarfyritøkur stórar lundir, har tær dyrka te og kaffi til útflutnings. Sum fólkið er fjølgað, eru mangir garðar so smábýttir, at bøndurnir hava verið noyddir at velta niðan í brøttu líðirnar; tað ger, at í nógvum avfalli loypur oman, og soleiðis er nógv lendið oyðilagt. Jarðartýning er stórur trupulleiki, tí nógvur skógur verður ruddaður at fáa dyrkilendi.

Í Burundi verða frásagnir og tónleikur borin ætt eftir ætt av mannamunni. Fólkadansur tutsianna verður hildin at vera ímillum tað kendasta, afrikonsk mentan eigur.


 * Burundi country profile, bbc.com (á enskum)
 * Burundi, wikivoyage.org (á enskum)
Esbjerg
Esbjerg er ein býur í Jútlandi í Danmark, býurin liggur við vesturstrondina í útsynningspartinum av landinum. Í býnum búgva 71 618 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Esbjerg til tann fimtstørsta býin í Danmark. Rættiliga nógvir føroyingar fluttu til Esbjerg í kreppuárunum í 1990-árunum, og fleiri búgva har enn.

Býurin er høvuðsbýur í Esbjerg kommunu og størsta býarøkið í Vesturjútlandi við beinleiðis ferðasambandi til Kolding og Odense via motorveg E20 og jarnbreytina.

Havnin er drivmegin í Esbjerg, og nógv virksemi er innan offshore-vinnuna. Harumframt virkar Esbjerg Havn sum ferjulega. Býurin hevur einaferð verið størsta fiskivinnuhavnin í Danmark, men er tað ikki longur.

Í ein landnnyrðing av býnum liggur flogvøllurin Esbjerg Lufthavn.

Innan ítrótt er Esbjerg kent fyri sítt fótbóltsfelag EfB (Esbjerg forenede Boldklubber) og ishockeyfelagið Esbjerg Energy, ið spæla teirra heimadystir á ávikavist Blue Water Arena og Granly Hockey Arena.
Randers
Esbjerg er ein býur í Eysturjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 71.618 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Randers til tann sættstørsta býin í Danmark. Í Eysturjútlandi er Randers næstsstørsti býurin, næst eftir Aarhus. Býurin liggur 39 kilometrar norðanfyri Aarhus við áarmunnan á Gudenå, við landnnyrðings endan á ánni. Samstundis liggur býurin í botninum í Randers Fjord við brøttum bakkum á norðaru síðuni. Heilt frá gamlari tíð hevur Randers verið eitt týdningarmikið ferðsluknútapunkt fyri vegir ið fara norðureftir og suðureftir, ið møttust við Randers, hagani tað fyrr vóru skip ið sigldu út í Randers Fjord. Í dag er ferðasamband við toki til Langå og Hobro frá jarnbreytastøðini í býnum, eins og øll IC-tog ið fara norðureftir støðga her.
Kolding
Kolding er ein havnarbýur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 58.021 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Kolding til tann sjeyndstørsta býin í Danmark. Kolding er høvuðsbýur í Kolding kommunu. Á býarmerkinum eru ein ørn, ein lilja, ein steinur og aldur. Kolding er m.a. kent fyri hondbólt. Liðið í Kolding eitur KIF Kolding Keypmannahavn. Í Kolding kanst tú eisini vitja ta gomlu borgina, Koldinghús. Hon er 800 ára gomul. Í miðbýnum eru gomul hús at síggja. Býráðshúsið er eisini í miðbýnum.


 * Kolding