danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Semittar
Semittar er søguliga heitið fyri tey fólkasløg ið tosa og hava tosað semitisk mál. Orðið "semittur" kemur av syni Nóa nevndur Sem, ið sambært bíbliuni var ættfaðir at teimum semitisku fólkasløgunum, tvs. m.o. arábar, aramæaar, hebræar, bábylonar, kartaginiensar, fønikar og etiopar. Orðið fevnir sostatt øll núlivandi og útdeyðu semitiskttalandi fólkasløgini, men er tvítýtt, tí tað blandar málfrøði og tjóðfrøði (etnografi) saman, og er sostatt ikki í samsvar við nútíðar vísind.

Heitið "semittur" verður stundum nýtt um jødar, serliga í neiliga forminum antisemitisma.


 * Introduktion til semitistik
Norska fótbóltslandsliðið
Norska fótbóltslandsliðið (Norges herrelandslag i fotball) umboðar Noreg í altjóða fótbólti og verður stýrt av Norges Fotballforbund, ið er stjórnandi sambandi fyri fótbólt í Norra. Heimavøllurin hjá Norra er Ullevaal Stadion í Oslo og høvuðsvenjarin er Per-Mathias Høgmo. FIFA hevur sett Norska fótbóltslandsliðið sum nummar 49 pr. juli 2016 á listanum yvir fótbóltstjóðir eftir hvør er best.

{|
 * valign="top"|




 * }

Hópurin í talvuni niðanfyri varð úttikin til HM í fótbólti 2018 innleiðandi dystirnir móti Aserbadsjan hin 8. oktober og San Marino hin 11. oktober 2016.

''Dystir og mál eru dagførd pr. 11. oktober 2016, eftir HM-undandystin móti San Marino''.

Hesir leikarar hava fingið landsliðsboð seinastu 12 mánaðirnar.


 * Notur
 * [a] Tók seg úr hópinum.
 * INJ Skaddur, sjúkur ella kemur fyri seg eftir skurðviðgerð.
 * RET Pensioneraður frá landsliðsfótbólti.
 * KOS Broytti fótbóltstjóðskap til Kosovo.
Kristoffer Halvorsen
Kristoffer Halvorsen (føddur 13. apríl 1996) er ein norskur súkklari, ið kappast fyri Team Joker.

Hin 13. oktober 2016 vann hann HM í vegsúkkling 2016 hjá monnum undir 23.
HM í vegsúkkling 2016
HM í vegsúkkling 2016 fór fram í Doha, Katar, í oktober 2016.



{| style= "width:100%;" {| style= "width:100%;"
 * style= "width:45%;" valign=top |
 * style= "width:45%;" valign=top |
UEFA Nations League
UEFA Nations League er ein ætlað komandi fótbóltskapping fyri fyri landslið í Europa fyri vaksnar menn. Liðini skulu vera limir í UEFA. Fyrsta kappingin byrjaði í september 2018, eftir HM í fótbólti 2018, og vinnarin av kappingini verður funnin í juni 2019. Kappingin kemur í høvuðsheitum í staðin fyri altjóða vinadystir.

Øll 55 landsliðini í UEFA fara at kappast í UEFA Nations League.


 * 🇦🇱 albania
 * 🇦🇩 andorra
 * 🇦🇲 armenia
 * 🇦🇹 austria
 * 🇦🇿 azerbaijan
 * 🇧🇾 belarus
 * 🇧🇪 belgium
 * 🇧🇦 bosnia and herzegovina
 * 🇧🇬 bulgaria
 * 🇨🇾 cyprus
 * 🇨🇿 czech republic
 * 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 england
 * 🇪🇪 estonia
 * 🇫🇴 faroe islands
 * 🇫🇮 finland
 * 🇫🇷 france
 * 🇩🇪 germany
 * 🇬🇮 gibraltar
 * 🇭🇺 hungary
 * 🇮🇸 iceland
 * 🇮🇱 israel
 * 🇮🇹 italy
 * 🇰🇿 kazakhstan
 * 🇱🇻 latvia
 * 🇱🇮 liechtenstein
 * 🇱🇹 lithuania
 * 🇱🇺 luxembourg
 * 🇲🇰 macedonia
 * 🇲🇹 malta
 * 🇲🇩 moldova
 * 🇲🇪 montenegro
 * 🇳🇴 norway
 * 🇵🇱 poland
 * 🇮🇪 ireland
 * 🇷🇺 russia
 * 🇸🇲 san marino
 * 🇷🇸 serbia
 * 🇸🇰 slovakia
 * 🇸🇮 slovenia
 * 🇪🇸 spain
 * 🇸🇪 sweden
 * 🇹🇷 turkey
 * 🇺🇦 ukraine
 * 🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿 wales
 * 🇸🇲 san marino
 * 🇷🇸 serbia
 * 🇸🇰 slovakia
 * 🇸🇮 slovenia
 * 🇪🇸 spain
 * 🇸🇪 sweden
 * 🇹🇷 turkey
 * 🇺🇦 ukraine
 * 🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿 wales
 * 🇺🇦 ukraine
 * 🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿 wales
Amalie Dideriksen
Amalie Dideriksen (fødd 24. mai 1996) er ein veg- og banasúkklari úr Danmark og pr. 5. oktober 2016 er hon núverandi heimsmeistari. Hon súkklar fyri niðurlendska liðið Boels Dolmans Cycling Team og fyri danska landsliðið. Hon vann junior-HM í vegsúkkling í 2013 og 2014 og eitt bronsuheiðursmerki í scratch-kappingini á Junior-HM í banasúkkling 2013. Í 2014 vann hon danska meistaraheitið í vegsúkkling. Hon luttók fyri Danmark í omnium fyri kvinnur á summar-OL 2016. Hon lá á nýggjundaplássi eftir flúgvandi umfarið, men megnaði at vinna stigkappingina, og endaði harvið á einum samlaðum fimtaplássi. Hin 15. oktober 2016, vann Dideriksen HM í vegsúkkling í Doha, Katar, hon vann á Kirsten Wild og Lotta Lepistö í einum hópspurti. Við at vinna meistaraheitið fyri vaksnar kvinnur, gjørdist hon partur av einum bólki av súkklarum, ið hava vunnið bæði junior-HM og seinni elitu-heimsmeistarakappingina. Hinar ið eisini hava megna tað eru Marianne Vos, Pauline Ferrand-Prévot, Nicole Cooke og landsliðsvegnjarin hjá Amaliu Dideriksen, Catherine Marsal.
Lizzie Deignan
Elizabeth Mary "Lizzie" Deignan (fødd Armitstead hin 18. desember 1988) er ein enskur professionellur súkkklari og fyrrverandi heimsmeistari í bæði bana- og vegsúkkling. Hon vann HM í vegsúkkling í 2015, Commonwealth Games 2014 og bretsku landskappingina í vegsúkkling í 2011, 2013 og 2015. Deignan er eisini dupultur vinnari av UCI World Cup fyri kvinnur, hon vann samlaðu kappingina í 2014 og 2015. Á summar-OL 2012 vann hon silvur í vegsúkkling.

Lizzie Diegnan (fyrr Armitstead) giftist við starvsfelaganum, súkklaranum Philip Deignan, í Otley hin 17. september 2016.
HM í vegsúkkling 2015
HM í vegsúkkling 2015 fór fram í Richmond, Virginia frá 19. til 27. september 2015. Tað var tann 88. heimsmeistarakappingin í vegsúkkling. Peter Sagan vann kappingina hjá monnum í vegsúkkling, og Lizzie Armitstead (seinni Deignan) vann vegsúkklukappingina hjá kvinnum.
HM í vegsúkkling
Yvirlitið inniheldur bert heiðursmerki vunnin í elitudeildunum. Liðkappingar, ið ikki eru eftir londum eru ikki taldar við.
 * Dagført eftir HM 2016.
UCI World Cup í vegsúkkling fyri kvinnur
UCI World Cup fyri kvinnur byrjaði í 1998. Tað er ein kapping fyri kvinnur, ið varir alla sesongina innan vegsúkkling hjá kvinnum. Talan er um eina røð av súkklukappingum, talið skiftir frá 6 til 12. Tað er Union Cycliste Internationale, ið skipar fyri kappingini, ið telur stigini saman yvir alt árið hjá einstøku súkklarunum, ið luttaka í viðkomandi kappingum.





Ein liðkapping varð innførd í 2006.
Canyon-SRAM Racing
Velocio-SRAM Cycling, fyrr kent sum Specialized–lululemon, er eitt professionelt súkklulið í Týsklandi (fyrr USA), ið kappast innan vegsúkkling og banasúkkling.
Liège-Bastogne-Liège 2016
Liège-Bastogne-Liège 2016 var tann 102. útgávan av súkklukappingini Liège-Bastogne-Liège og var tann 13. kappingin í World Tour-kalendaranum hjá UCI í 2016. Kappingin varð hildin 24. apríl 2016. Vinnarin gjørdist Wout Poels frá.




 * Jakob Fuglsang súkklaði fyri
 * Christopher Juul-Jensen súkklaði fyri
 * Michael Valgren súkklaði fyri
 * Chris Anker Sørensen súkklaði fyri
Tórur Mortensen
Tórur Mortensen (føddur 1998, úr Havn) er ein føroyskur ítróttarmaður, ið íðkar frælsan ítrótt. Í 2016 varð hann úttikin til ein úrvalsbólk hjá danska landsliðnum innan frælsan ítrótt. Hann luttók á Oyggjaleikum í 2015 og kom í finaluna, men ein skaði gjørdi, at hann tá ikki leyp upp til sítt besta. Í juli 2016 luttók hann í kappingini VU Spelen í Göteborg, har hann tók føroyska metið hjá Øssur Debes Eiriksfoss og betraði tað við 60 cm. Hann eigur føroyska metið í trýstøkk og hevur betrað tað fleiri ferðir. Í februar 2017 setti hann nýtt met, tá ið hann leyp 14,78 metrar í kapping í Danmark.




 * Gull í trýstøkk innandura, hann leyp 14.39 metrar


 * Gull í trýstøkk, hann leyp 13.45 metrar
 * Silvur í trýstøkk, innandura, hann leyp 13.11 metrar


 * Silvur í trýstøkk, hann leyp 13.58 metrar
Skam
Skam er ein norsk sjónvarpsrøð, ið er er framleidd av NRK í Noregi. Hon lýsir ungdómin, sum hann er ídag. Sesong eitt snýr seg um Evu, ið júst er byrjað í 1.g í Oslo. Hon finnur sær skjótt ein vinarbólk, ið sjónvarpsrøðin byggir út frá. Sesong tvey snýr seg um Nooru, ið er vinkona hjá Evu. Sesong trý snýr seg um vinmannin Isak. Skam var fyrstu ferð á skránni 25. september 2015. Sjónvarpsrøðin hjá NRK gjørdist beinavegin væl umtókt í Norra. NRK í Noregi hevði fram til oktober 2016 gjørt 36 partar av sjónvarpsrøðini. Sjónvarpsrøðin fylgir m.a. Noora Amalie Sætre (Josefine Frida Pettersen), Eva Kviig Mohn (Lisa Teige) og Isak Valtersen (Tarjei Sandvik Moe).

Síðan í 2016 hevur Mentanardeildin í Kringvarpinum verið í samráðingum við norska kringvarpið, NRK, sum framleiðir Skam - og í februar 2017 er tað greitt, at Kringvarp Føroya keypir allar tríggjar sesongir.




 * Lisa Teige sum Eva Kviig Mohn (høvuðsfigurur í sesong 1)
 * Josefine Frida Pettersen sum Noora Amalie Sætre (høvuðsfigurur í sesong 2)
 * Tarjei Sandvik Moe sum Isak Valtersen (høvuðsfigurur í sesong 3)
 * Iman Meskini sum Sana Bakkoush (høvuðsfigurur í sesong 4)


 * Marit Synnøve Berg sum mamma Evu
 * Justina Diekontaite sum Argentina
 * Carl Martin Eggesbø sum Eskild Tryggvasson
 * Ulrikke Falch sum Vilde Lien Hellerud
 * Thomas Hayes sum William Magnusson
 * Marlon Valdés Langeland sum Jonas Noah Vasquez
 * Cecilie Martinsen sum Ingrid Theis Gaupseth
 * Iman Meskini sum Sana Bakkoush
 * Rakel Øfsti Nesje sum Linn Larsen Hansen
 * Johan Ratvik sum Igor
 * Elias Selhi sum Elias
 * Ina Svenningdal sum Chris Berg
 * Herman Tømmeraas sum Christoffer Schistad
 * Fredrik Vildgren sum Nikolai Magnusson
 * Kristina Ødegaard sum Sara Nørrstelien
 * Henrik Holm sum Even Bech Næsheim
 * Ruby Dagnall sum Emma W. Larzen


 * Næmingar úr Hartvig Nissen skole
 * Astrid Smeplass
 * Marius Borg Høiby
Madison Genesis
Madison Genesis er eitt bretskt professionelt súkklulið, ið er skrásett sum eitt UCI Continental-lið. Liðið kappast í heimligum og evropeiskum kappingum.
An Post-ChainReaction
An Post-Chain Reaction (UCI liðkota: SKT) er eitt UCI continental professionelt súkklulið, ið er skrásett í Írlandi, við heimstaði í Sean Kelly Academy í Merchtem, Flandern. Liðið luttekur í UCI Europe Tour. Liðið verður vant av Kurt Bogaerts og Sean Kelly við ítróttastjóranum Andy Vanhoudt.
Roubaix-Lille Métropole
Roubaix-Lille Métropole er eitt franskt UCI Continental súkklulið, ið varð stovnað í 2007.
Armée de terre
Armée de terre (alment navn Équipe cycliste Armée de terre, UCI liðkota ADT ) er eitt franskt UCI Continental súkklulið. Tað er stuðlað av tí franska herinum og allir súkklararnir eru professionellir hermenn. Eftir at hava kappast við hepni í kappingum fyri amatørlið í Fraklandi, varð liðið skrásett sum eitt kontinentallið fyrst í árinum í 2015.
Algebra
Algebra er læran um roknihættirnar og um sambandið ímillum tøl. Í algebra verða bókstavir ofta settir í staðin fyri tøl. Hetta er fyri at leggja dent á, at teir roknihættir, vit brúka, galda ikki bara fyri einstøk tøl. Algebra verður tí eisini nevnd bókstavarokning. Algebra stavar frá 9. øld, tá ið støddfrøðingurin Al Khwarizmi gav eina bók í støddfrøði út í Bagdad. Hann nevndi bókina Al-jabr wa’l-muqabala. Tað man vera hetta Al-jabr, sum er blivið til algebra. Í algebra rokna vit við tølum, sum vit ikki vita, hvørji eru enn. Orsøkin til, at vit kunnu gera tað, er, at nógvar útrokningar eru eins, hvørji tøl vit so brúka. Algebraframsagnir eru nøvn á tølum, sum eru sett saman av bókstavum og tølum. Ofta kunnu tær skrivast styttri. Vit siga tá, at tað ber til at umstytta algebraframsagnirnar. Líka til 1637 var støddfrøðin týðiliga býtt sundir í algebra og geometri. Tá gav franska flogvitið í støddfrøði René Descartes út bók sína Discours de la méthode. Í einum ískoyti vísti hann á styrkina at tvinna algebraina og geometriina saman. Hetta gjørdist seinni til sjálvstøðugu vísindagreinina analýtisk geometri. Bókstavarokning verður serliga nýtt í kjarnaøkjunum geometri og funksjónir.

Er x^2 í einari líkning, verður hon nevnd líkning á øðrum stigi. Eina skipaða og umstytta líkning á øðrum stigi skriva vit: ax^2+bx+c=0


 * x+x=2x
 * Fortekn
 * Umstytting
 * 2x+4x-5x kann verða umstytt til x
 * Potensar
 * a^0=1  givið at a\neq 0
 * Undirskilt falditekn
 * Tá ið vit skriva 3x, er tað undirskilt, at tað merkir 3\cdot\,\!x. Framsøgnina skriva vit vanliga 2(2x+5)
 * Undirskilt pluss
 * Tá ið einki fortekn stendur frammanfyri einum klombri ella tali, er tað undirskilt, at tað er pluss. T.d.:
 * Undirskilt 1 tall
 * Stendur eitt minustekn frammanfyri einum klombri, er tað undirskilt, at har stendur eitt 1 tal:
 * a^0=1  givið at a\neq 0
 * Undirskilt falditekn
 * Tá ið vit skriva 3x, er tað undirskilt, at tað merkir 3\cdot\,\!x. Framsøgnina skriva vit vanliga 2(2x+5)
 * Undirskilt pluss
 * Tá ið einki fortekn stendur frammanfyri einum klombri ella tali, er tað undirskilt, at tað er pluss. T.d.:
 * Undirskilt 1 tall
 * Stendur eitt minustekn frammanfyri einum klombri, er tað undirskilt, at har stendur eitt 1 tal:
 * Stendur eitt minustekn frammanfyri einum klombri, er tað undirskilt, at har stendur eitt 1 tal:
Funksjón
Funksjónir lýsa eintýdda sambandið millum óhefta og hefta variabulin. Sambandið verður ásett á ymiskan hátt, so sum við rokniforskrift, við rás, við talvu og við algoritmu. Funksjón er forskrift, sum til ein og hvønn lut (x) í frummongdini knýtir júst eitt tal, f(x), í virðismongdini. Skipað talpar eru tvey tøl, sum eru skipað í raðfylgju: Skipað talpør verða skrivað í klombrum og við komma millum tølini, til dømis (-3,5). At talpør eru skipað, merkir, at eitt nú (1,2) er ikki tað sama sum (2,1). Fyrra talið í einum skipaðum talpari verður nevnt fyrri liður. Seinna talið í einum skipaðum talpari verður nevnt seinni liður. Eru eingir 1. liðir eins stórir í einari relatión, nevna vit hana funksjón. Eina mongd av skipaðum talpørum nevna vit eina relatión. Mongdina av 1. liðum í einari funksjón nevna vit frummongd, og mongdina av 2. liðum nevna vit virðismongd. Sambandið millum 1. liðirnar og 2. liðirnar í einari funksjón nevna vit forskrift. Hon verður ofta skrivað f(x), men eisini við øðrum bókstøvum, til dømis h(x) ella g(x).

Ein linjurøtt funksjón er ein funksjón við forskriftini f(x)=ax+b, har a og b eru konstantar. a verður nevnt halltalið, og b=f(0) er skeringin við uppásina. Í krosskipanum verða linjurættar funksjónir teknaðar sum linjurættar myndir, vanliga kallaðar rættar linjur.


 * Polynom á øðrum stigi
Líkning
Ein líkning er tvær framsagnir við javnatekni ímillum. Tað at loysa líkningar snýr seg um “at fáa x at standa einsamalt.” Líkningareglurnar tryggja, um tær verða hildnar, at javnvág framvegis er í líkningini, t.e. at javnateknið framvegis er í gildi, at báðar tær opnu útsagnirnar hava somu loysnamongd. Við tað at líkningar eru opnar útsagnir, hava tær grundmongd. Er x^2 í einari líkning, verður hon nevnd líkning á øðrum stigi. Líkningar á øðrum stigi kunnu setast upp á henda hátt: ax^2+bx+c=0 og tá siga vit, at tær eru skipaðar. Vit vita, hvørjir óbrigdlarnir a, b og c eru, tá ið vit skulu loysa líkningina. Áðrenn vit kunnu loysa líkning á øðrum stigi, mugu vit skipa og umstytta hana er hon tað ikki frammanundan. Á sama hátt verður forskriftin hjá funktión á øðrum stigi skrivað sum liðastødd á øðrum stigi, sum verður sett javnt við y: y=ax^2+bx+c. Er y-virðið javnt við null, er forskriftin líkning á øðrum stigi. Vit nevna loysnirnar hjá líkning á øðrum stigi røtur.

Ein ólíkning er tvær framsagnir við ójavnatekni ímillum. Ólíkningar kunnu verða loystar sum líkningar, men býta ella falda vit við negativum tali, venda vit eisini ójavnatekninum. Loysnamongdin hjá einari ólíkning er øll tey tøl, sum gera ólíkningina sanna. Tá ið vit loysa ólíkningar, mugu vit eisini gera tað sama báðumegin ójavnateknið.

Vit brúka fýra líkningareglur at loysa líkningar við:


 * 1) Vit kunnu leggja sama tal aftur at báðumegin javnateknið.
 * 2) Vit kunnu draga sama tal frá báðumegin javnateknið.
 * 3) Vit kunnu falda við sama tali báðumegin javnateknið.
 * 4) Vit kunnu býta við sama tali báðumegin javnateknið, tó ikki við null.
Brot
Brotini eru tøl, sum kunnu skrivast sum lutfall millum eitt heilt tal og eitt teljital. Tí ber til at siga, at brotini eru lutfall millum tvey heil tøl, tó so at nevnarin er ikki null. Brotini verða nevnd rationell tøl. Vit skriva brot við einari brotstriku og við einum tali uppi á brotstrikuni og einum tali undir brotstrikuni. Brotið

2⁄3

nevna vit til dømis tveir triðingar, og tað merkir tveir av trimum pørtum. Brotini eita hálvur

1⁄2

, triðingur

1⁄3

, fjórðingur

1⁄4

, fimtingur

1⁄5

, sættingur

1⁄6

, sjeyndingur ella sjeyndipartur

1⁄7

, áttingur ella áttandipartur

1⁄8

, níggjundipartur

1⁄9

, síðandi eitur alt -partur. Brot kunnu hava sama virði, eitt nú

1⁄2

og

3⁄6

. Talið undir brotstrikuni nevna vit nevnara. Hetta talið sigur okkum, hvussu nógvar eins stórar partar býtt verður í. Talið uppi á brotstrikuni nevna vit teljara. Hetta talið sigur okkum, hvussu nógvar eins stórar partar, talan er um. Strikuna ímillum nevnaran og teljaran nevna vit brotstriku. Hon merkir eisini býtitekn.

Tá ið vit stytta eitt brot, býta vit bæði nevnara og teljara við sama tali. Brotið hevur tó sama virði. T.d.:

4⁄12

=

4:2⁄12:2

=

2⁄6

. Vit kunnu halda fram og stytta

2:2⁄6:2

=

1⁄3

. Tá ið vit leingja eitt brot, falda vit bæði nevnara og teljara við sama tali. T.d.:

3⁄4

=

3(5)⁄4(5)

=

15⁄20

. Ein máti at skriva tøl, sum ikki eru heil, er at skriva tey sum brot. Ein annar máti er at skriva tey sum desimaltøl. Vit kunnu gera eitt brot til desimaltal við at býta teljaran við nevnaranum. T.d.:

3⁄5

= 3:5 = 0,6. Er teljarin í einum broti minni enn nevnarin, nevna vit brotið ektað brot, t.d.

1⁄2

. Er teljarin í einum broti størri enn nevnarin, nevna vit brotið óektað brot, t.d.

20⁄2

. Eitt blandað tal er sett saman av einum heilum tali og einum broti, t.d. 1

1⁄2

. Til ber at gera óektað brot til blandað tal:

13⁄5

=

10⁄5

+

3⁄5

= 2 +

3⁄5

= 2

3⁄5

.
Irrationell tøl
Irrationell tøl (óráðin tøl) er øll tøl, sum ikki kunnu verða skrivað sum brot. Hon er tølini, sum ikki ber til at skriva sum brot. Dømi um irrational tøl eru t.d.: \sqrt2, \sqrt3, \sqrt5, 3\sqrt2, 4\sqrt7. Eisini talið π er irrationalt tal.

Eitt og hvørt brot knýtir at sær eitt punkt á tallinjuni, og hesi punkt eru óendliga tøtt. Spurningurin er nú, um til eru punkt á tallinjuni, sum ikki hava nakað brot knýt at sær. Og so er: tølini, sum knýtt eru at hesum punktum, verða nevnd irrationell tøl. Tey eru óendaliga nógv í tali. Grikkar vistu av tølum uttan fyri Q (rationell tøl). Við kenda setninginum, sum Pythagoras legði navn til, men sum bábylonar vistu um túsund ár frammanundan, eydnaðist teimum at vísa, at \sqrt2 ikki kundi verða skrivað um brot.
Lummaroknari
Lummaroknari er lítil roknimaskina. Til eru nógv ymisk sløg av lummaroknarum. Innan tey ymisku sløgini av lummaroknarum kunnu verða frávík í úrslitunum, sum standast av, at ikki øll sløg av lummaroknarum rokna út á sama hátt. Flestu lummaroknarar hava til dømis ein knapp at rokna ferrøtur, men ymiskt er, hvussu hesin knappur verður brúktur. Á summum lummaroknarum stendur eisini eitt a ístaðin fyri x fyri algebra.
Valdur
Valdur er tvey ella fleiri tøl sum verða faldað hvørt við øðrum og geva eitt fald. Úrslitið av eini falding nevna vit fald, og tølini, vit falda, nevna vit valdar. T.d.: 2 og 3 eru valdar av 6.


 * Nullreglan: Eitt fald er null, tá ið í minsta lagi ein valdur er null. T.d.: . Líkningin hevur loysnirnar x=-4 og x=3. Hetta er tí, at faldið bara er null, tá ið annar valdurin er null (ella báðir eru null). (x+4)=0 tá ið x=-4. (x-3)=0 tá ið x=3.

Líkning á øðrum stigi við sniðinum x^2+bx+c=0 kann verða umskrivað til faldið. y og z eru røtur í líkningini.

Dømi: Umskriva liðastøddina 3x^2-33x+90 til fald:


 * 1) Fyrst umstytta vit framsøgnina, so fastatalið hjá x^2 verður 1:.
 * 2) Vit loysa nú líkningina, og røturnar verða x+5 og x=6.
 * 3) Vit kunnu nú umskriva klombrið: . Tí verður.
Fjarskiftiseftirlitið
Fjarskiftiseftirlitið er stovnur undir Vinnumálaráðnum. Eftirlitið var sett á stovn sambært løgtingslóg nr. 79. frá 23. mai í 1997 um fjarskifti. Fjarskiftiseftirlitið hevur eftirlit við fjarskifti og fjarskiftistænastum og tekur eisini støðu til spurningar um konsessiónsavtalur, sambindingar- og samflutningstavtalur millum fjarskfitisveitarar.

Tann 1. januar 1998 var Radioóljóðtænastan løgd undir Fjarskiftiseftirlitið. Radioeftirlitið hevur verið rikið sambært rakstraravtalu frá 1. januar 1999 millum Fjarskiftiseftirlitið og Telestyrelsen, men vórðu Radioóljóðtænastan og Radioeftirlitið løgd saman í 2002. Radioeftirlitsdeildin hevur um hendi umsiting av frekvens (tíddar)- og radioloyvum til bátar, skip, flogfør, radiostøðir á landi, áhuga-varparar. Radioeftirlitsdeildin hevur eftirlit við hesum radiostøðunum eins og avlurting av frekvensum, peiling av radioórógvi o.ø. Deildin umsitir, próvdømir og útskrivar siglinga radiopróvbrøv til navigatørar.

Eftirlitið er ráðgevi hjá landsstýrismanninum og miðfyrisitingini annars um faklig viðurskifti á fjarskiftisøkinum.
Støddfrøðiligir konstantar
Ein konstantur er ein óbroytilig stødd. Ofta brúka vit til dømis bókstavirnar a, b, og k til konstantar. Konstantur verður eisini nevndur óbrigdil. Í almennu linjulíkningini y=ax+b eru a og b konstantar. T.d.: Í funksjónini y=5x-11 eru 5 og -11 konstantar. Ein konstant frammanfyri einum variabli nevna vit fastatal. Funksjónin f er konstant tá ið fyri øll x 1 og x 2 í fm(f) er galdandi, at: f(x 1 )=f(x 2 ).
Sunshine Coast
Sunshine Coast í Avstralia liggur í syðra parti av Queenslandi, ein tíma við bili norðanfyri býin Brisbane (100 km) og tveir tímar norðanfyri Gold Coast (190 km). Har búgva trýhundraðtúsund fólk. Fólkið er spjatt út á ymsar minni partar. Her eru nógvar strendur, og náttúran er eisini sera rík. Veðurlagið er tropiskt.
Mike Pence
Mike Pence (føddur 7. juni 1959) var varaforseti hjá Donald Trump. Áðrenn hann varð valdur til varaforseta, var hann guvernørur í Indiana og hevði eisini verið limur í Kongressini. Hann er ein stak konservativur kristin og íðin mótstøðumaður av fríari fosturtøku og rættindunum hjá samkyndum at giftast.

Móti endanum av tíðini hjá Trump og Pence í Hvítu húsunum, eftir at teir høvdu tapt valið fyri Joe Biden, sýtti Trump fyri at góðkenna valúrslitið. Tað endaði við, at viðhaldsfólk hansara 6.januar 2021 lupu á amerikanska kongressbygningin. Fleiri róptu rakstrarróp, eitt nú "Heingið Mike Pence", tá ið tey ólógliga tóku seg inn í bygningin í Washington DC. Pence sat í Senatinum inni í kongressbygninginum henda dagin, har hann skuldi standa á odda fyri at telja upp valmansatkvøðurnar. Undan álopinum á Kongressina, hevði Trump lagt trýst á Pence fyri at fáa hann at skúgva til viks grundlógina, vraka sigurin hjá Biden og senda atkvøðurnar aftur til statirnar.

Men Mike Pence gjørdi ikki, sum Trump segði. Stutt fyri álopið, skrivaði Pence m.a. í einum boðum á Twitter, at hann fór ikki at forða fyri, at Biden formliga skuldi góðkennast. Pence hevur sagt, at Trump hevur ábyrgd av sínum leikluti í álopinum á Kongressina. Í minsta lagi sjey fólk lótu lív í sambandi við álopið.
Rudy Giuliani
Rudolph William Louis "Rudy" Giuliani er fyrrverandi borgarstjóri í New York. Í september í 2001 bleiv Giuliani umrøddur sum “borgarstjórin í Amerika.” Hann gjørdist kendur aftan á atsóknina at New York 9/11. Tá var hann borgarstjóri í býnum. Aftan á atsóknina at World Trade Center var Giuliani ein tann best umtókti politikarin í USA, og hann gjørdi eisini sítt til, at George W. Bush varð afturvaldur í 2004.

Giuliani kunngjørdi í januar 2008, at hann gevst við royndini at gerast forsetavalevni hjá tí republikanska flokkinum í 2008. Í 2016 er Guiliani ein av fremstu stuðlunum hjá Donald Trump.
Elin Josefina Smith
Elin Josefina Smith (fødd í Sandavági) er ein føroyskur málari og teknari. Hon gekk á Holbæk Kunsthøjskole á várið 1997 og á Billedskolen frá 1997 til 1999. Hon hevur búð í Danmark síðan 1997. Hon hevur luttikið á yvir 100 listaframsýningum. Kinna Poulsen skrivaði ummæli á listinblogg í 2013, tá ið Elin Josefina hevði listaframsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Hon skrivar m.a.: "Myndamálið hjá Elini J.Smith er vilt og inniligt sum hjá Junge Wilde, tað er figurativt, primitivt og litirnir eru grefligir, ofta óblandaðir og tíðum uttan nakra serliga undirmáling, sum eisini økir um ráa, skitsukenda úttrykkið. ... Tað, sum hugtekur meg við hesum myndunum er ikki minst hvussu øðrvísi tær eru tematiskt í mun til føroyska list. Elin tekur upp evni, sum vit ikki hava gjørt nógv burturúr í føroyskari myndlist. Tað er gerandisdagurin við sínum ikki serliga sublimu løtum við reingering, innkeypi og tað er kvinnulív, serliga tann óperfekti, svikaligi, biologiski kroppurin, sum fær menstruatión, sum bólgnar, sum eigur børn, sum fær risastór bróst við mjólk í til pinkubørnini at súgva, kroppurin, sum forfellur og sum heldur uppat við at hava menstruatión og fer í skiftisár."



Síða á Billedkunstnernes Forbund: http://www.bkf.dk/elinjosefina-smith

Youtube síða: https://www.youtube.com/user/elinjossmith
Francesca Woodman
Francesca Stern Woodman (fødd 3. apríl 1958 í Boulder, deyð 19. januar 1991 í New York City) var ein amerikonsk myndakvinna.


 * Francesca Woodman
Mekongósin
Mekongósin (Đồng Bằng Sông Cửu Long) er ein av teimum 8 regiónunum í Vjetnam. Regiónin hevur umleið 17 330 000 íbúgvar (2011).
Vatur
Vatur [ˈvɛaːtʊɹ] er kvæðaorð fyri vatn. Orðið var eitt bendingarstig av vatni í indoevropeiskum, sum er varðveitt í t.d. enskum water.

Drógu teir sínar sjódrekar

oman á saltan vatur,

tá kom maður á bergið oman:

“Kongur, veit mær far!”

CCF 14 A "Álvur kongur"

Vatur er nú eisini fyrri liður í orðinum vaturpass (eisini loddbretti, vatnbretti).
Vaturpass
Vaturpass [ˈvaːtɪ,pʰas:] (rættari [ˈvɛaːtʊɹ,pʰas:]) ella loddbretti, er eitt mátitól ella amboð ið verður nýtt til at eftirkanna um flatir, linjur ella lutir eru nágreiniliga vatnrøtt (vatur = vatn) ella loddrøtt. Sagt verður at vinkulin er "í vatur" [ˈvaːtʊɹ]. Vaturpass verður serliga nýtt av hondverkarum, so sum timburmonnum og smiðum.
Forsetavalið í USA 2016
Forsetavalið í USA 2016 var tað 56. forsetavalið í USA og varð hildið hin 8. november 2016. Vinnarin av valinum gjørdist Donald Trump, meðan Hillary Clinton tapti. Valsigurin hjá Donald Trump á amerikanska forsetavalinum í 2016 man metast sum ein tann mest óvæntaði í nýggjari tíð, eftir at Hillary Clinton bert fáum vikum undan lá til at vinna ein greiðan sigur og til at gerast tann fyrsti kvinnuligi amerikanski forsetin nakrantíð. FBI boðaði bert 11 dagar undan valinum frá, at málið um teldupostarnar hjá Hillary Clinton fór at verða latið upp aftur, men so nakrar fáar dagar áðrenn valið komu nýggj boð frá FBI um, at har var ikki meir at kanna, og at málið tí aftur varð niðurlagt. Hóast tapið, kann Hillary Clinton fegnast um, at hon í samanteljingini frá valinum fekk fleiri atkvøður enn Donald Trump, 47,7 prosent móti 47,5, men tað var ikki nóg mikið til at fáa neyðuga talið av umboðum á fundinum, ið endaliga velur forsetan. Millum annað bleiv Hillary Clinton fyrsta Demokratiska forsetavalevni síðani 1984 at tapa í Wisconsin, og fyrsta demokratiska forsetavalevni síðani 1988 at tapa í Michigan og Pennsylvania.

Republikanararnir hava eisini vunnið meirilutan í Senatinum og í Umboðsmannatinginum.
Logaritma
Logaritmufunksjónirnar vórðu í fleiri hundrað ár nýttar at lætta rokniarbeiði, serliga til at býta tøl og at falda. Tað var skotin John Napier sum fann upp logaritmurnar, tá ið hann arbeiddi við rótum. Tær vóru so at siga tátíðar lummaroknarar. Logaritmufunksjónir, sum vit stutt skriva log, eru einsháttaðar og injektivar funksjónir av R_+ á R. Logaritmufunksjónirnar eru óendaliga nógvar í tali, og fyri tær allar galda fyri øll x_1 og x_2 í R_+ hesar reglur:



Nullpunkt hava allar logaritmur í x=1, t.e. f(1)=0, og í grundtalinum hava logaritmurnar allar funksjónsvirðið 1, t.e. a er grundtal <=> f(a)=1, logaritman við grundtalinum a verður skrivað log_a. Funksjónin, sum á lummaroknaranum verður skrivað log, hevur eftir hesum grundtalið 10. Hon verður nevnd 10-tals logaritman og átti av røttum at verið skrivað log_10. Hin logaritman á lummaroknaranum, In, hevur tann eginleikan, at viðberin í punktinum (1,0) hevur halltalið 1. Hon verður nevnd náttúrliga logaritman. Grundtalið hjá In verður skrivað e, t.e. In = log_e, har sum. e skrivast ikki sum brot. i og e munnu vera kendastu bókstavarnir í støddfrøðini.
Pi
Pi ella π er grikski bókstavurin p. Pi er eisini ein sonevndur matematiskur konstantur sum tú brúkar í ymsum sambondum í støddfrøðini. Lutfallið ímillum tvørmát og ummál er tað sama í øllum sirklum. Hetta lutfall nevna vit π. Onkuntíð verður π sett javnt við

22⁄7

ella 3,14. Tað er ikki endaliga talið, tað ber til at seta óendaliga nógv tøl aftanfyri kommaið. Í ártúsund hava fólk grundað yvir talið pi - fyrsti bókstavur í orðinum periphereia (umfar). Bábylonar kendu eitt rættiliga neyvt virði: 3

1⁄8

og egyptar eitt annað:

256⁄81

. Tann framúrskarandi grikski støddfrøðingurin, Arkimedes, roknaði π ógvuliga neyvt, tá ið hann nýtti ein innskrivaðan 96-hyrning. Arkimedes fekk π at liggja ímillum

22⁄7

og

223⁄71

. Síðani eru útrokningarnar vorðnar neyvari og neyvari. Í 1420num roknaði arábin, Ulugh Beg (1394-1449), π við 16 desimálum, í 1853 bretin, William Shanks (1812-1882) við 707 desimálum. Og ídag kunnu teldur rokna π við meiri enn 1 millión desimálum.
Desimaltal
Eitt desimaltal er eitt tal við komma í. Vit nevna tey eisini kommatal. Ein máti at skriva tøl, sum ikki eru heil, er at skriva tey sum desimaltøl. Kommað skilir tann heila partin av talinum frá tí partinum av talinum, sum er minni enn eitt. Vinstrumegin kommað stendur tann heili parturin av talinum. Høgrumegin kommað standa fyrst 10-partar (tíggjundapartar), so 100-partar (hundraðpartar), 1000-partar (túsundapartar), o.s.fr. Tølini aftanfyri kommað nevna vit desimalar, og tí eitur eitt tal við komma í eitt desimaltal. Desimaltøl verða býtt sundur í endalig desimaltøl og óendalig desimaltøl. Í einum endaligum desimaltali vita vit, hvussu nógvir desimalar eru í talinum, t.d. 0,63. Endalig desimaltøl ber til at gera til brot, har nevnarin er ein potensur av 10: 0,63 =

63⁄100

. Eru óendaliga nógvir desimalar í einum desimaltali, nevna vit tað eitt óendaligt desimaltal. Nøkur dømir: π (3,141592…), \sqrt2 (1,414213…),

1⁄3

(0,333333…).
Kvadratrót
Kvadratrótin av einum tali a er positiva talið x (ella null), sum faldað við sær sjálvum verður til a. Vit skriva kvadratrót við tekninum \sqrt{}. Teknið fyri kvadratrót átti at verið 2\sqrt{}, men lættari er at skriva \sqrt{}. \sqrt{a} =x um {x^2} = a. T.d.: \sqrt9 =3, tí 3^2 = 9. Ikki ber til at taka kvadratrótina av negativum tølum.
Primtal
Frumtøl, eisini nevnd primtøl á føroyskum, eru teljitøl, sum eru størri enn 1, og sum bara 1 og talið sjálvt ganga upp í.

Røðin av frumtølum byrjar soleiðis:

Á júst sama hátt sum tað ikki finst eitt tal, sum er størri enn øll onnur, so finst eiheldur nakað frumtal, ið er størst.

Gomlu grikkarnir kendu væl til frumtøl. Fyri einum 2300 árum síðani skrivaði Euklid eitt støddfrøðiligt verk í 13 pørtum, ið vanliga verður nevnd Euklids Elementir. Euklid, ið livdi uml. ár 300 f.Kr., var ein grikskur støddfrøðingur, men virkaði við tað stóra bókasavnið í Aleksandria í Egyptalandi — tískil verður hann ofta róptur Euklid úr Aleksandria. Verkið Euklids Elementir er helst tann lærubókin, ið hevur havt størstu ávirkan og bestu eydnuna nakrantíð, og hevur hon lagt lunnar undir alla nútíðar støddfrøði. Hetta verk hevur fleiri týdningarmikil úrslit um frumtøl.





Frumtalstvíburar eru frumtalpør, sum eru skipað á tann hátt, at millum tað fyrra frumtalið p_1 og tað seinna frumtalið p_2 er ikki meira enn eitt tal, t.v.s.

Røðin av frumtalstvíburum byrjar soleiðis:


 * Gunnar Restorff: Frumtøl, kontonummur og strikukotur, snar.fo
Parabil
Ein parabil hevur forskriftina, funksjónin verður nevnd funksjón á øðrum stigi. Ritmyndina av eini funksjón á øðrum stigi nevna vit parabil. Parablar hava ein samskapsás, sum er javnfjarur við y-ásin. Í funksjónini ger a av, hvussu parabilin sær út, t.d. hvønn veg hann vendir og hvussu víður hann er. Punktið, har parabilin hevur størsta- ella minstavirði, nevna vit topp-punkt. Er a positivt, venda greinarnar uppeftir og hevur minstavirði í topp-punktinum. Er a negativt, venda greinarnar niðureftir og hevur størstavirði í topp-punktinum.

Skurðpunktið ímillum ein parabil og 1. ás nevna vit nullpunkt. Ein parabil kann hava tvey, eitt, ella einki nullpunkt. Skulu vit rokna nullpunktina hjá einum parabli, seta vit funksjónina javnt við null. Diskriminanturin ger av, um parabilin hevur eitt, tvey ella einki nullpunkt. Vit rokna diskriminantin soleiðis: d=b^2-4ac. Er d>0 hevur parabilin tvey nullpunkt. Er d = 0 hevur parabilin eitt nullpunkt. Er d<0 hevur parabilin einki nullpunkt.
Tianjin
Tianjin, fyrr romaniserað sum Tientsin, er ein metropolbýur í norðari partinum av Kina via havið. Býurin er ein av seks National Central of China. Talið á kommunum 15.469.500.

Jørðin har ið Tianjin liggur í dag, varð skapað í fornøldini við botnseting frá ymiskum áum, ið runnu út í sjógvin við Bohai-flógvan, teirra millum Yellow River ið rann út í havið á hesum øki fyrr í tíðini. Áðrenn tað var her opið hav.

Tá ið Grand Canal varð gjørd gjøgnum Sui-kongsríki mentist Tianjin til ein handilsmiðdepil.

Undir Qing-keisaraveldi (1644–1911) gjørdist Tianjin til eitt prefektur ella Zhou (州) í 1725, og í1731 varð Tianjin fylki stovnað undir prefekturinum.

Í 1856 tóku kinesiskir hermenn seg umborð á The Arrow, ið var eitt skip ið kinesarar áttu, men var skrásett í Hongkong, men nýtti bretska flaggið og var undir illgruna fyri sjóræning, at smugla og fyri at handla við opium. Teir fangaðu 12 menn og fongslaðu teir. Sum aftursvar sendu bretar og franskmenn kanónskip undir leiðslu av Admiráli Sir Michael Seymour at taka Takuborgirnar nærindis Tianjin í mai 1858. Síðst í fyrra parti av Seinna Opiumkrígnum í juni sama ár vunnu bretar og fraklendingar, og Tianjin-sáttmálin varð undirskrivaður. Sáttmálin læt upp fyri handli millum Tianjin og onnur lond. Sáttmálarnir vórðu staðfestir av keisaranum í Kina í 1860, og Tianjin varð formliga latin upp fyri Stórabretlandi og Fraklandi, og á tann hátt eisini til umheimin. Millum 1895 og 1900 komu Japan, Týskland og Russland afturat, og seinni komu eisini lond sum Eysturríki-Ungarn, Italia og Belgia, ið ikki høvdu serloyvi til handilsvinnu í Kina, og stovnaðu teirra egnu øki í Tianjin, hvørt land hevði síni egnu fongsul, skúlar, barakkir og sjúkrahús. Søguligu slóðirnar eftir hesum stýri síggjast í arkitekturinum, t.d. kirkjur og í túsundatalið av sethúsum.

Tianjin liggur við vesturstrondina á Bohaiflógvanum, mótsattu megin eru landslutirnir Shandong og Liaoning. Tianjin hevur mark til Beijing 120 kilometrar í ein útnyrðing, og burtursæð frá móti eystri, so er býurin umgirdur til allar síðir av Hebei.

Tianjin er býtt sundur í 16 landslutir.

Hesi øki og lond eru býtt sundur í smærri eindir,, í 240 eindir á township støði, teirra millum 120 býir, 18 townships, 2 etnisk townships og 100 undirøki.
Náttúrlig logaritma
Logaritman við grundtalinum e (2,7182...) verður nevnd náttúrliga logaritman og verður skrivað ln, t.e. . Hon hevur hallið 1 í punktinum (1,0). Øvugta funksjónin hjá náttúrligu logaritmuni verður nevnd náttúrliga eksponentialfunksjónin. Hon hevur forskriftina exp_e x=e^x.

. e skrivast ikki sum brot.
Trigonometri
Trigonometri merkir tríkantsmáting. Vinklar máta vit í stigum, og sirkulbogan allan seta vit at vera 360 stig; hetta hevur sín uppruna í tí gamla Babylon. Er vinkulin 180°, verður hann nevndur beinur vinkul, er vinkulin minni enn 90°, verður hann nevndur spískur, er vinkulin 90°, verður hann nevnur rættur, og er vinkulin størri enn 90°, er hann gævur. Rættvinklaður tríkantur er tríkantur, har ein vinkul er rættur, og um hesar tríkantar er orðaður ein tann kendasti setningurin í allari støddfrøðini. Setningurin hevur navn eftir grikkanum Pythagoras: í einum rættvinklaðum tríkanti ABC, har ið C=90°, er a2 + b2 = c2. Setningurin sigur so statt, at samanløgdu kvadratini av stuttsíðunum er tað sama sum kvadratið av langsíðuni.


 * Sinus
 * Cosinus
 * Tangens
Geometri
Geometri ella mátingarfrøði er tann partin av støddfrøðini, ið snýr seg um rúmstødd. Geometri snýr seg um at greina eginleikar hjá tvey- og trídimensionalum skapum, umframt at gera tekningar og útrokningar. Í geometri er orðið skap felagsheiti fyri sirklar, tríkantar, fýrkantar, o.a. Orðið rúmskap er felagsheiti fyri kassar, pýramidur, sylindarar, o.a. Geometri er grikskt orð, sum merkir jørðmáting ella landmáting. Fyri einum 2300 árum síðan skrivaði Eukild fyrstu skipaðu lærubók í geometri. Eukild var grikki, men arbeiddi í Alexandria í Egyptalandi. Læribókin hjá Eukild var týdd til nógv mál.

Algebra verður serliga nýtt í kjarnaøkjunum geometri og funktiónum.

Heksaetur Oktaetur Dodekaetur Ikosaetur
Tríkantur
Ein tríkantur hevur tríggjar siður og tríggjar vinkulspíssar. Tríkantur verður eisini nevndur tríhyrningur.


 * Rættvinklaðir tríkantar (rættur): Í einum rættvinklaðum tríkanti er ein vinkul 90°.
 * Gævvinklaðir tríkantar (gævur): Í einum gævvinklaðum tríkanti er ein vinkul størri enn 90°.
 * Spískvinklaðir tríkantar (spískur): Í einum spískvinklaðum tríkanti eru allir vinklarnir minni enn 90°.


 * Trigonometri
Sirkul
Ein sirkul er ein lokað rás. Rásina nevna vit umfar, og longdina á umfarinum nevna vit ummál. Ein sirkul er ein mongd av punktum, sum øll hava somu frástøðu frá einum ávísum punkti (t.e. miðdepil). Frástøðuna frá miðdeplinum til sirkulin nevna vit radius. Størsta strekkið ímillum tvey punkt á sirklinum nevna vit tvørmát. Tvørmátið gongur ígjøgnum miðdepilin og er tvær ferðir longdina á radiusi. Ein sirkul er 360°. Lutfallið ímillum tvørmát og ummál er tað sama í øllum sirklum. Hetta lutfall nevna vit 𝛑.


 * 1) Sirkulbogi: Ein sirkulbogi er ein partur av umfarinum. Vit kunnu roknað longdina (l) á einum sirkulboga við formlinum:
 * 2) Miðvinkul: Ein miðvinkul hevur topp-punkt í miðdeplinum á einum sirkli. Hann er eins nógv stig sum sirkulbogin, hann spennir yvir.
 * 3) Miðtríkantur:
 * 4) Miðdepil: Í geometri siga vit, at ein sirkul er ein mongd av punktum, sum øll eru líka langt frá einum ávísum punkti. Hetta punktið nevna vit miðdepil.
 * 5) Sirkulavskurður: Ein sirkulavskurður er ein partur av einum sirkli, sum er avmarkaður við einum strongi og einum sirkulboga.
 * 6) Sirkulkut: Víddina á einum sirkulkuti við miðvinklinum v° kunnu vit rokna við formlinum:
 * 7) Tvørmát: Størsta frástøðan, vit kunnu tekna ímillum tvey punkt á sirklinum, nevna vit tvørmát. Tvørmátið gongur ígjøgnum miðdepilin og er tvær ferðir longri enn radius.
 * 8) Strongur: Ein strongur er eitt linjustykki, sum gongur úr einum punkti á umfarinum í eitt annað punkt á umfarinum. Tann longsta strongin nevna vit tvørmát.
 * 9) Ummál / Umfar: Umfarið á einum sirkli er altíð umleið 𝛑 (3,14) ferðir tvørmátið.
 * 10) Radius: Frástøðuna frá miðdeplinum til sirkulin nevna vit radius.
 * 11) Skurðlinja (sekantur): Ein skurðlinja er ein linja, sum sker sirkulin í tveimum punktum.
 * 12) Viðberi (tangentur): Ein viðberi hjá einum sirkli er ein linja, sum nemur við sirkulin í einum punkti. Ein radius, sum nemur sama punkt, stendur vinkulrætt á viðberan.


 * Geometri
 * Tríkantur
Barentshavið
Barentshavið er havið norðan fyri Noreg, Finnland og Russland og sunnanfyri Svalbarð. Føroyskir trolarar hava í nógv ár fiskað í Barentshavinum.
Svartahavið
Svartahavið liggur millum Eysturevropa/Landsynningsevropa og Vesturasia og hevur mark til Bulgaria, Georgia, Rumenia, Russland, Turkaland og Ukraina.

Fyri á leið 2200 árum síðani var Svartahav ein fesktvatnstjørn. Men tað sigst, at fyri eini 7000-9000 árum smeltaðu ein skriðjøkul og póljøkul, so vatnstøðan vaks meira og meira, og tað gjørdi, at tað salta Miðjarðarhavið breyt seg ógvisliga ígjøgnum býin Bosphorus, og soleiðis varð Svartahav til.
Taipei
Taipei (kinesiskt 台北市, pinyin: Táibĕi Shì, taivanskt Tâi-pak) er høvuðsstaður hjá Taivan og størsti býur í landinum. Taipei liggur norðast á oynni. Í 2016 búðu har uml. 23,5 mió fólk.

Taipei býur er sjálvstýrandi kommuna og hoyrir administrativt beinleiðis undir stjórnini í Taivan. Býurin er ikki partur av, men er umgirdur av Nýggja Taipai kommunu. Taipai liggur 25 km í ein útsynning av havnabýnum Keelung. Tað mesta av býnum liggur í Taipei Basin.

Taipei hevur verið høvuðsstaður Taivans síðan lýðveldið misti valdi yvir meginlands Kina í 1949 eftir borgarakríggið. Taipei er tann politiski, búskaparligi, útbúgvingarligi og mentanarligi miðdepilin í Taivan, og ein av stórbýunum í kinesiskttalandi heiminum. Býurin verður sagdur at ver ein heimsbýur, og er ein partur av teimum størru hátøkniligu ídnaðarøkjunum. Jarnbreytir, skjóttgangandi tok, motorvegir, flogvøllir og bussleiðir sameina  Taipei við allar partar av oynni. Býurin hevur tveir flogvøllir – Taipei Songshan og Taiwan Taoyuan. Taipei hevur stórt ídnaðarvirksemi innan elektronikk, tekstil, metall, skipasmiðju og motorsúkklur.

Taipei hevur fleiri heimskend arkitektonisk og mentanarlig eyðkenni, teirra millum eru Taipei 101, Chiang Kai-shek Memorial Hall, Dalongdong Baoan Temple, Hsing Tian Kong, Mengjia Longshan Temple, National Palace Museum, Presidential Office Building, Taipei Guest House, Ximending, umframt fleiri náttarmarknaðir ið liggja spjaddir kring býin. Náttúrlig eyðkenni sum t.d. Maokong, Yangmingshan, og heitar keldur eru eisini vælkendar av vitjandi úr øðrum londum.

Taipei City liggur í Taipei Basin í norðara parti av Taivan. Býurin hevur mark til Xindian-ánna móti suðri og Tamsui-ánni móti vestri.

Tveir fjallatoppar, Cising-fjallið og Mt. Datun, hevja seg í ein landnyrðing av býnum. Cising-fjallið liggur á vulkansku Tatun-fjallarøðini og er tað hægsta fjallið á tromini á Taipei Basin, har hægsta punktið er 1200 metrar. Hægsti tindurin á Mt. Datuner 1092 metrar. Hesi fyrrverandi gosfjøllini forma vestara partin av Yangmingshan Tjóðarparkini, ið er frá Mt. Datun norður til Mt. Caigongkeng (菜公坑山).

Í landsynningshorninum av býnum liggja Songshan-heyggjarnir og Qingshui-gjógvin, ið forma eina forðan av gróðrarmiklum skógi.

Fólk frá Ketagalanstammuni vóru tey fyrstu, ið búðu í økinum, har ið Taipei liggur í dag. Hankinesarar úr Fujian komu hagar longu í 1709. Í 1894 gjørdist býurin høvuðsstaður Taivans. Í 1895 vunnu japanarar oynna, ið tá fekk navnið Taihoku. Býurin gjørdist tá høvuðsstaður fyri tað japanska stýri og mentist til ein fyrisitingarligan miðdepil á oynni.

Japanar vóru millum tey lond ið taptu seinna heimsbardaga, og oyggin kom aftur undir kinesiskt stýri. Eftir at Kuomintang tapti í kinesiska borgarakrígnum flýddu tey til Taiwan. Har víðariførdu teir Lýðveldi Kina, og Taipei gjørdist fyribils høvuðsstaður. Eftir hetta vaks býurin nakað. Í fyrru helvt av 1960-árunum vaks fólkatalið til yvir ein millión. Mitt í 1970-árunum lá fólkatalið um tvær milliónir. Síðan minkaði fólkavøksturin eina tíð.


 * Taipei, wikivoyage.org (á enskum)
Sergio Agüero
Sergio Agüero (føddur 2. juni 1988) er ein fyrrverandi argentinskur fótbóltsleikari, ið spældi fyri FC Barcelona og A-landsliðið hjá Argentina. Hann er best kendur sum leikari hjá Manchester City, har ið hann spældi frá 2011 til 2021.

Í 2021 bleiv tað staðfest, at Sergio Agüero hevði trupulleikar við hjartanum. Lækni hansara mældi honum til at gevast við at íðka ítrótt á høgum støði. Hann valdi at fylgja teimum ráðunum, og 15. desember í 2021 varð tað kunngjørt, at Sergio Agüero gavst sum fótbóltsleikari.




 * Atlético Madrid
 * UEFA Europa League: 2009-10
 * UEFA Intertoto Cup: 2007
 * UEFA Super Cup: 2010


 * Manchester City
 * Premier League: 2011-12, 2013-14
 * Football League Cup: 2013-14, 2015-16
 * FA Community Shield: 2012
Kevin De Bruyne
Kevin De Bruyne (føddur 28. juni 1991) er ein belgiskur fótbóltsleikari, ið spælur fyri Manchester City og A-landsliðinum hjá Belgia. Hann hevur áður spælt við Chelsea, VfL Wolfsburg, Werder Bremen og Genk.
Bastian Schweinsteiger
Bastian Schweinsteiger (føddur 1. august 1984) er ein týskur professionellur fótbóltsleikari, ið spælir sum miðvallaleikari fyri enska felagið Manchester United.

Hann spældi í 13 ár við Bayern München, hann spældi tilsamans 500 dystir fyri felagið í fleiri ymiskum kappingum og skoraði 68 mál. Hann hevur m.a. vunnið 8 Bundesliga meistaraheiti, sjey DFB-Pokal titlar, ein UEFA Champions League tittul, ein FIFA Club World Cup tittul og ein UEFA Super Cup tittul. Hann gjørdist partur av Manchester United í 2015.
Marco Reus
Marco Reus (føddur 31. mai 1989) er ein týskur fótbóltsleikari, ið spælur sum vongur fyri týska felagið Borussia Dortmund og Týska fótbóltslandsliðið.


 * Marco Reus, munzinger.de (á týskum)
 * Marco Reus, fifa.com (á enskum)
 * Marco Reus, uefa.com (á enskum)
Jérôme Boateng
Jérôme Agyenim Boateng (føddur 3. september 1988) er ein ganesiskur týskur fótbóltsleikari, verjuleikari, ið spælur fyri týska felagið FC Bayern München og Týska fótbóltslandsliðið.

Mamma hansara er úr Týsklandi og pápin er frá Gana. Beiggi hansara, Kevin-Prince er eisini fótbóltsleikari, hann spælir sum miðvallaleikari fyri spanska felagið UD Las Palmas.
Gonzalo Higuaín
Gonzalo Gerardo Higuaín (føddur 10. desember 1987) er ein argentinskur fótbóltsleikari, ið spælur sum álopsleikari fyri Juventus.




 * Real Madrid
 * La Liga: 2006-07, 2007-08, 2011-12
 * Copa del Rey: 2010-11
 * Supercopa de España: 2008, 2012
 * Napoli
 * Coppa Italia: 2013-14
 * Supercoppa Italiana: 2014
Luka Modrić
Luka Modrić (føddur 9. september 1985) er ein kroatiskur fótbóltsleikari, ið spælur fyri Milan.
Yayoi Kusama
Yayoi Kusama (草間 彌生ella弥生) er ein japonsk listakvinna og rithøvundur. Gjøgnum sína lívsleið hevur hon arbeitt við einari breiðari variatión av evnum og miðlum, eitt nú máling, collage, scat skulptur, performancelist og umhvørvisinstallatiónir, tey flestu av hesum vísa hennara tematiska áhuga fyri psykedeliskum litum, repetitión og mynstur. Kusama hevur verið ein undangongukvinna innanfyri pop art, minialismu og feministiska list rørslurnar, og hevur givið íblástur til samtíðarlistafólk sum til dømis   Andy Warhol og Claes Oldenburg. Sjálvt um hon meira ella minni bleiv gloymd, eftir at hon flutti av listapallinum í New York í byrjanini av 1970'unum, so er hon viðurkend sum ein av mest týðandi livandi listafólkunum úr Japan, og ein týðandi rødd frá avantgarde.



Umleið 1950 málaði Kusama abstrakt skap í vatnlitum, gouache og olju, primert á pappír. Hon fór í holt við at myndprýða stórar yvirflatur (veggir, gólv, kanvas og seinni, húsarhaldsting og nakin hjálparfólk) við polkaprikkum, ið gjørdist eitt vørumerki fyri hennara arbeiði. Tey stóru økini við polkaprikkum, ella "óendeligar nótir," sum hon sjálv nevndi tey, vóru tikin beinleiðis úr hennara sansahvørvingum. Tað fyrsta verkið, ið man veit um, har hon hevur brúkt hesir prikkar, var ein tekning frá 1939, tá hon bert var 10-ára gomul, sum vísir myndina av einari japanskari kvinnu í einum kimono, møguliga av mammu hennara, og er tildekkað og útviskað av prikkum. Fyrsta røð hennara av verkum í stórum støddum, onkuntíð størri enn 30 føtur-langt kanvas málningur, Óendeligar nótir, var fullkomiliga tildekkað í einari sekvens av nótum og prikkum, ið førdu tankarnar móti sjónum frá sansahvørvingum. Í byrjanini av 1960'unum, fór hon í holt við at mála ting ið hevja seg uppfrá, skógvar og stólar við hvítum falliskum lutum.

Eftir at hava búð í Tokyo og Fraklandi, flutti Kusama úr Japan til USA sum 27 ára gomul. Í 1957 flutti hon til Seattle, har hon hevði eina framsýning við málningum í Zoe Dusanne Gallerínum. Hon búði har í eitt ár áðren hon flutti til New York City, eftir eitt brævasamskifti við Georgia O'Keeffe har hon vísti áhuga fyri at gerast meira sjónlig í býarlívinum har, og bað um ráðgeving frá O'Keeffe. Undir tíð síni í USA gekk ikki long tíð, áðrenn hon gjørdist kend sum ein av leiðandi persónunum innan Avantgarde listarørsluni. Í 1961 flutti hon sítt studio inn í sama bygning sum Donald Judd og myndahøggarin Eva Hesse; Hesse gjørdist ein góð vinkona. Tey næstu árini var hon sera produktiv, og í 1966 eksperimenteraði hon við støddini á einum rúmi, fríttstandandi installatiónum, ið brúktu spegil, ljós og tónleik. Hon sá Judd og Joseph Cornell sum vinir og stuðlar sínar. Men hon vann ikki nakað økonomiskt yvirskot frá sínum arbeiði. Hetta tíðarskeiðið var hon ofta innløgd á sjúkrahúsi orsakað av at hon arbeiddi ov nógv, og O'Keeffe fekk sítt egna sølufólk, Edith Herbert, til at keypa fleiri av verkunum hjá Kusama, fyri at hjálpa henni fíggjarliga, so hon ikki kom illa fyri peningaliga.
Ole Gunnar Solskjær
Ole Gunnar Solskjær (føddur 26. februar 1973) er ein norskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi leikari, ið spældi sum ein álopsleikari. Sum leikari var hann mest kendur fyri at spæla við Manchester United frá 1996 til 2007. Seinastu árini hevur hann verið venjari hjá norska felagnum Molde. Tann 19. desember 2018 varð hann fyribils settur sum venjari hjá enska felagnum Manchester United. Solskjær tók við sum venjari eftir at José Mourinho hevði fingið sekkin dagin fyri. Í mars 2019 hevur Manchester United sett Solskjær í fast starv sum høvuðsvenjari í felagnum. Hann fekk ein trý ára sáttmála. Tann 21. novembur í 2021 varð hann loystur úr starvi sínum sum venjari í Manchester United.




 * Manchester United
 * Premier League (6): 1996-97, 1998-99, 1999-00, 2000-01, 2002-03, 2006-07
 * FA Cup (2): 1998-99, 2003-2004
 * FA Community Shield (3): 1996, 1997, 2003
 * UEFA Champions League (1): 1998-99
 * Intercontinental Cup (1): 1999