danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Durita Holm
Durita Holm (fødd 10. juni 1975) er uppvaksin á Sandi. Foreldur hennara eru Anna Katrin og Tórstein Holm.

21 ára gomul legði Durita út í hav á heimsumsigling síni við bátinum Salku Valku, ferðin vardi í trý ár. Á ferðini hitti hon norðmannin Erik Torjusen, sum eisini var á ævintýrarferð í báti sínum, og áðrenn heimsumsiglingin var av, vóru tey bæði par og áttu dóttrina Freyju.

Hon fór undir at lesa antropologi í Oslo og hevur síðani keypt hús í eini lítlari bygd í spanska landspartinum Andalusia, har hon býr við manni og tveimum døtrum.

Durita hevur higartil útgivið fýra bøkur, harav eru tvær bøkur um upplivingar hennara, og eru hesar týddar til fleiri onnur mál. Í 2013 gav hon út sína fyrstu skaldsøgu, sum er ein krimiskaldsøga við heitinum Offurmorðið. Árið eftir, í november 2014, gav hon út næstu krimiskaldsøguna, ið ber heitið Zapatista. Høvuðspersónurin í krimiskaldsøgunum eitur Alisa og er ein mannfrøðingur (antropologur) úr Noregi. Krimisøgur hennara hava fingið góð ummæli í Føroyum. Offurmorðið er fyrsta føroyska krimiskaldsøga, ið er skrivað av kvinnu.


 * Ferðin um bláu gongustjørnuna. Freyja (1999)
 * Á smølum andalusiskum gøtum. Freyja (2003)
 * Offurmorðið. Krimiskaldsøga. Freyja (2013)
 * Zapatista. Krimiskaldsøga. Freya (2014)
Andalusia
Andalusia er ein sjálvstýrandi landspartur í Suðurspania. Høvuðsstaður er Sevilla. Landsparturin fevnir um 87.600 ferkilometrar og hevur 7,4 mió. íbúgvar (2005). Nú á døgum er ferðavinnan ein stór inntøkukelda fyri Andalusia, og nógvir føroyingar hava hoyrt um ella enntá verið á Costa del Sol (sólstrondini).

Tá ið maurarnir komu til Spaniu var Andalusia nærum oyðin. Teir fóru undir at veita vatn oman á láglendið og út um fløtuna, har teir umsíðir kundu vælta bæði rís, bummull, morberjatrø og allar suðrønar fruktir. Arabar (maurar) hava sett sín dám á Andalusia, millum annað við at byggja navnframa Alhambra, sum framvegis er at síggja, tó í sterkt endurskaptum formi, av tí at meginparturin av anlegginum brendi í 1800-árunum. Andalusia var miðdepilin í Maurararíkinum í 7-800 ár, har Córdoba var mentanarmiðstøð.

Suðuri í Spaniu er láglendið Andalusia, sum áin Guadalquivir rennur ígjøgnum. Andalusia er lýggjasti blettur í allari Evropu (30 °C í miðal í juli). Andalusia er ein vælveltur slætti, har alskyns fruktir eru at fáa.

Føroyski ævintýrarin og rithøvundurin Durita Holm flutti fyri nøkrum árum síðani til eina lítla andalusiska bygd, og hon hevur skrivað bókina "Á Smølum Andalusiskum Gøtum" (2003) um fólkið og lívið har, umframt søguna hjá landspartinum.


 * Holm, Durita: Á Smølum Andalusiskum Gøtum (2003). Freyja.
 * Stewart, Chris: Driving over Lemons (1999), A Parrot in the Pepper Tree (2002), The Almond Blossom Appreciation Society (2006). Sort of Books.


 * Den lille danske encyklopædi. Gyldendal (2005).


 * Official tourism website of Andalusia
Naser Khader
Naser Khader (arabiskt:(ناصر خاضر) (føddur 1. juli 1963 í Damaskus) er ein danskur-sýriskur skribentur, fyrilestrarhaldari og politikari. Hann var fólkatingslimur fyri Radikala Vinstra 2001-07. Hann var ein av stovnarunum av flokkinum Ny Alliance. Hann stovnaði felagsskapin Demokratiske Muslimer í sambandi við gøluna um Muhammedtekningarnar.

4.-5. apríl 2007 vóru Naser Khader og Bente Dalsbæk, sum tá vóru par, í Føroyum og hildu hvønn sín fyrilestur í Miðlahúsinum í Havn.

Árini 1975-80 gekk Naser Khader í fólkaskúla og 1980-83 á studentaskúla í Keypmannahavn. Hann var tann fyrsti danin við útlendskari bakgrund, sum fekk stundentsprógv. Hann er cand.polit. frá Københavns Universiteti, har hann var innskrivaður 1986-93.

Harumframt hevur hann lisið mellemøststudier á Odense Universiteti 1991-93, fjarlestur í islam, m.a. summarskeið á al-Azhar Universitetinum i Kairo 1997, og er útbúgvin innan retorikk og miðlan á Aarhus Universiteti 1994-95. Hann hevur fleiri ferðir verið á námsferð í Miðeystri og hevur verið á fleiri tulkaskeiðum.


 * 1983-98 arabiskur tulkur og týðari
 * 1989-97 týðari/konsulentur fyri DR
 * 1996-97 konsulentur í Dansk Almennyttigt Boligselskab

Naser Khader hevur verið limur í Radikala Vinstra árini 1984-2007 og verið Keypmannahavnskur býráðslimur árini 1997-2000. 7. mai 2007 stovnaði Naser Khader saman við politikarunum Gitte Seeberg og Anders Samuelsen nýggja flokkin Ny Alliance.


 * 1998-2001 limur í etiska ráðnum
 * 2000-2001 limur í »tænketankinum« um integratión hjá danska innanríkisráðnum
 * 1999-2000 nevndarlimur í Lokale- og Anlægsfonden
 * 1998-? limur í nevndini hjá Nyt Europa


 * Ære og Skam, Borgen (1996)
 * khader.dk (saman við Jakob Kvist), Aschehoug 2000
 * Nasers Brevkasse. Interview ved Elisabeth Svane, Gyldendal Uddannelse (2001)
 * Naser Khader og folkestyret - de første fire år. Politiken (2005)


 * Forfatterforeningens pris for Fred og Mellemfolkelig Forståelse, aug. 1998
 * HK's Kulturpris, 1998
 * AFS-Interkulturs Interkulturprisen 1999
 * Modermål-Selskabets Modersmål-Prisen 2000
 * Junior Chambers pris som The Outstanding Young Person 2001
 * P.A. Heiberg Prisen, Dansk Pen's ytringsfrihedspris, 2002.
 * Jyllands-Postens Fonds Ytringsfrihedspris, 2006.

Foreldur hansara eita Ahmed Abu Khader og Sada Abu Khader. Hann livdi saman við løgfrøðinginum og rithøvundanum Bente Dalsbæk frá 2003 til 2010 saman við trimum børnum, hann átti eina dóttir frammanundan og hon átti ein son, í 2004 fingu tey ein son saman. Hon flutti frá honum í 2010. Hann var fólkatingslimur fyri Radikale Venstre, tá tey komu saman, og hon var tá taluskrivari fyri Christian Majdahl, sum var Fólkatingsins formaður tá.


 * Folketinget.dk Dato: 21. juli 2003.
 * Naser Khader
 * Ny Alliance
 * Nyhedsmagasinet Danske Kommuners tema om VL-grupper (bert atgeingi fyri haldarar)
Týr
Týr hevur fleiri týdningar:
 * Týr er ein norrønur gudur. Sí Týr (gudur).
 * Týr er ein føroyskur tónleikabólkur. Sí Týr (tónleikabólkur).
Týr (gudur)
Týr er krígsgudur í norrønu gudalæruni. Hann misti høgru hond, tá hann legði Fenrisúlvin í fjøtur.

Vit hitta Týr í Hymiskviðu í eldru Eddu, har hann hjálpir Tóri at fáa eitt kar, ið er nóg stórt til at bryggja øl til allar gudar í einum.

Sambært yngru Eddu er Týr sonur Óðins, men sambært Hymiskviðu er hann sonur jatnans Hymis.

Týsdagur er uppkallaður eftir Týr, eins og ónsdagur og tórsdagur (suðuroyarmál) eru uppkallaðir eftir Óðini og Tóri.


 * Michelsen, Ólavur: Norrøn gudalæra. Føroya Skúlabókagrunnur (1968)
 * Tyr (krigsgud) - Wikipedia (danskt)
Ingeborg Vinther
Ingeborg Vinther (fødd 11. mai 1945 í Vági) var forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag 1980 - 2011. Stjórnarlimur síðan 1977. Løgtingskvinna fyri Verkamannafylkingina 1994–1998, varð vald í Suðuroyar valdømi sum fyrsta tingkvinna hagani. Hevur starvast á flakavirkjum í Íslandi og Føroyum 1964–1984. Í 1976 varð hon vald í nevndina fyri arbeiðskvinnufelagið Fjallbrúður, har hon var forkvinna 1977-1984. Á vári 2011 kom út bók um Ingeborg Vinther fyri at heiðra hana, tá hon legði frá sær eftir at hava verið forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag í 31 ár. Bókin ber heitið "Ingeborg", tað var Ingolf S. Olsen, blaðmaður, sum skrivaði bókina.


 * Thomsen, Brynhild: »Skjótt havi eg gjørt mína verjuskyldu«. Í: Kvinna 2/2007, s. 4–8.
Unn Patursson
Unn Patursson (fødd 1974) er føroysk songkvinna. Hon býr í Havn. Unn er dóttir Sólrun og Róa Patursson.

Unn er sera virkin tónlistarliga. Umframt at virka sum einstaklingur hevur hon sungið við kórinum Tarira, og eisini hevur hon sungið kór hjá øðrum tónleikarum, millum annað Enekk, Eivør Pálsdóttir og Haldurs Café.




 * Enekk: Andlit hins tigandi
 * Haldurs Café: Fjart í ringrás (2000)
 * Patursson, Unn: Gloymska við grape (2000)
 * Patursson, Unn: Run (2003)


 * Meginsorg:


 * Fjart í ringrás - : Fjart í ringrás


 * , composers.fo (á enskum)
Rógvi á Rógvu
Rógvi á Rógvu (føddur 1968) er føroyskur tónleikari. Hann er kendur sum trummuleikari í bólkum sum Terji og Føstufressar, GoGo Blues, Headache Blues Treo, Magnus Johannessen og Lossingarmonnum. Hann býr í Havn saman við konuni Unn Patursson, og saman eiga tey dóttrina Eyðlín. Í 2012 stillaði hann upp til býráðsvalið í Tórshavnar kommunu fyri Tjóðveldi, hann fekk 130 atkvøður.

Rógvi á Rógvu hevur spælt trummur á nógvum ymiskum tónleikaútgávum.

Útgávur hjá Headache Blues Treo, har Rógvi spælir trumur:
 * 2004 - Mr. Puffman, saman við Una Reinert Debess og Edvard Nyholm Debess
 * 2004 - Popplist 3 - Sangurin You in the Night

Útgávur hjá GoGo Blues, har Rógvi á Rógvi spælir trummur:
 * 2004 - GoGo Blues
 * Popplist 4 - sangurin I'm Gone
 * 2006 - Face to Face with the Devil


 * 1990 - Terji & Føstufressar
 * 1999 - Komi øll við (Uppsamlingsfløga), sangurin ljóðmynd
 * 2010 - Terji & Føstufressar, Tvey
 * 2000 - Eyðun og Terji - Eitt nummar...og seytjan onnur (fleiri sangir hjá Terja og Føstufressum eru á hesi uppsamlingsfløguni)
 * 2003 - Popp List 2 - sangurin Á ferð til dreymaland
 * 2004 - Kvinna - úrvaldir sangir frá føroyskum kvinnum, sangurin Hákunardrongur, sum Rúna á Heygum syngur
 * 2005 - Popp List 4, Tutl, sangurin Ljóðmynd


 * 1997 - Fjart í ringrás, Haldurs Café
 * 2000 - Tutl2000 - Folk/Ethnic, Tutl, sangurin Fjart í ringrás
 * 2002 - Popp List, Tutl


 * 2005 - Atlantic Music Event - Besti trummusláari






 * Sangtekstir.com
Tarira (kór)
Tarira er føroyskt úrmælingakór við basa í Havn. Kórið varð sett á stovn í 2002, og kórleiðari er tónaskaldið Sunleif Rasmussen.

Kórið Tarira hevur í august 2007 tikið upp fløgu í Mariendakskirkjuni á Frederiksberg Fløgan kemur út á vári 2008


 * Tarira


 * Tarira
Tarira
Tarira hevur fleiri týdningar:
 * Tarira er eitt kamarkór í Havn. Sí Tarira (kór).
 * Tarira er ein standmynd í viðarlundini í Havn. Sí Tarira (standmynd).
 * Tarira er eitt myndevni, sum gongur aftur fleiristaðni í skaldskapi William Heinesens. Sí Tarira (myndevni).
Tróndur Djurhuus
Tróndur Djurhuus (føddur í 1958) er ein føroyskur tíðindamaður og vinnulívsmaður. Hann er uppvaksin í Tróndargøtu í Havn. Tá Føroya Tele setti á stovn dótturfelagið Televarpið, gjørdist hann stjóri í hesum felagi. Hann hevur áður verið stjóri í Sjónvarpi Føroya, var við til at seta á stovn eydnuspælið Gekkin. Hann var nevndarformaður í Bitlandi fyrstu árini. Hann var við til at seta á stovn Frískúlan í Havn. Tróndur hevur eisini verið virkin innan politikk, hann var valevni fyri Framsókn til løgtingsvalið 2011.


 * Joensen, Dagny: Televarpið - ein positiv avbjóðing til SvF. Í: Tráðurin 11/2002
Nick Drake
Nick Drake hevur fleiri týdningar:
 * Nick Drake var sangari og tónleikari. Sí Nick Drake (sangari).
 * Nick Drake er rithøvundur. Sí Nick Drake (rithøvundur).
Pætur við Keldu
Pætur við Keldu (f. 1970) er føroyskur sangari og sangskrivari. Hann er sonur Jógvan við Keldu og Betty Skaale, og beiggi svimjaran Tóru við Keldu. 9. Februar 2002 luttók hann í donsku tónleikakappingini "Melodi Grand Prix", sum er innleiðandi kapping til altjóða sang kappingina Eurovision. Pætur gjørdist nummar 5 í donsku kappingini. Pætur syngur saman við Evi Djurhuus á stakfløgu hennara, sum kom út í 2010. Tey syngja sangin How's the World Treating You.


 * Tiðnað
 * Simplicity




 * Sangurin Som en drøm við Pætur við Keldu á YouTube
 * Sangtekstir.com
Tóra við Keldu
Tóra við Keldu (f. 1974) er føroyskur svimjari úr Klaksvík. Hon er dóttir Jógvan við Keldu, fyrrverandi borgarstjóra og Betty Skaale. Hon luttók í Paralympisku Leikunum í Seoul, Suðurkorea í 1988, men gavst at svimja, tá hon var 21 ára gomul. Hon starvast sum lærari í Ósáskúlanum í Klaksvík. Tá beiggin Pætur við Keldu luttók í danska Melodi Grand Prix'num, var Tóra við sum kórsangari. Systir Tóru, Gunvá við Keldu var borgarstjóri í Klaksvík 2009-2012 og pápi hennara, Jógvan við Keldu, var borgarstóri í Klakvíkar kommunu 1981-88 og 1993-2000.

Tóra vann fleiri heiðursmerki á Paralympisku Leikunum í Seoul í 1988, tvey bronsu og eitt silvur.


 * Joensen, Dagny: Tvey systkin í Klaksvík. Í: Tráðurin 10/2002.
Jóna Rasmussen
Jóna Rasmussen (f. 1946 í Tórshavn) er føroysk listakvinna. Hon er upprunaliga útbúgvin laborantur, men hevur í nógv ár verið heimagangandi húsmóðir. Hon er sjálvlærd, og hevur m.a. verið á skeiði hjá Ib Agger í 1988. Myndevnini tekur Jóna úr gerandisdegnum, ofta mynda verk hennara t.d. okkurt úr sjólívinum. Jóna undirvísir í grafiskari list í Tórshavnar Kvøld- og Ungdómsskúla. Hon hevur sniðgivið fjarrit fyri Føroya Tele.


 * Býarbókasavnið í Havn august 2012


 * Joensen, Dagny: Gerandisdagurin gevur mær íblástur. Í: Tráðurin 9/2001.
Elspa Mørkøre
Elspa Mørkøre (f. 22. oktober 1991) er føroyskur svimjari. Elspa er fyrsta føroyska kvinnan sum svam 100 m frí undir eitt minutt. Elspa flutti heimaftur til Føroya í august 2009 og svimur nú fyri Ægir í Klaksvík og fyri Føroyar. Í eina tíð búði hon niðri í Danmark, har hon vandi og svam fyri West Swim í Esbjerg og fyri danska landsliðið.



Elspa Mørkøre hevur sett fleiri føroysk met. Metini kunnu verða tikin (betraði) av øðrum, síðan hetta bleiv skrivað. Víst verður annars til heimasíðuna hjá Svimjisambandi Føroya. Hesi føroysku met átti Elspa Mørkøre í august 2010:

Føroysk met á langbana:
 * 100m rygg - 1:06.75
 * 200m rygg - 2:24.41
 * 200m blandað - 2:31.16
 * 400m blandað - 5:27.85

Føroysk met á stuttbana:
 * 100m frí - 57.41
 * 200m frí - 2:03.15
 * 50m rygg - 28.94
 * 100m rygg - 1:03.78
 * 200m rygg - 2:15.15
 * 200m blandað - 2:21.22

DM 2009: Elspa Mørkøre vann gull í 50 m og 100 m rygg svimjing, silvur í 200 m rygg og 200 m frí. 

Elspa Mørkøre vann 8 gull heiðursmerki og eitt silvur á Oyggjaleikumun á Rhodos í 2007. Á Oyggjaleikunum í 2005 vann hon 1 gull heiðursmerki, eitt silvur og trý bronsu heiðursmerki.

Elspa Mørkøre vann heiðurin "Ársins Ítróttarbragd" í 2005. Heðin Mortensen helt røðu fyri henni og nevndi m.a. at hon hevði sett 25 føroysk met tað árið.


 * sport.fo
 * svimjing.com
 * Oyggjaleikir á Rhodos 2007, Elspa Mørkøre.
 * Oyggjaleikir á Shetlandi 2005, Elspa Mørkøre.
 * Ársins Ítróttarbragd 2005, røðan hjá Heðin Mortensen.
Kristoffur Hentze
Kristoffur Hentze (f. 1982) er føroyskur svimjari. Hann svam fyri Føroyar á Oyggjaleikunum í 1997, 1999 og 2003. Hann vann ikki nakað heiðursmerki á Oyggjaleikunum. Hann og tríggir aðrir hava sett føroyskt met í 4 x 100 m frí á langbana, hinir svimjararnir eru: Aksal Norðfoss, Jóannes á Fløtti og Andrass Thomsen, teir settu met við tíðini 3:57.08, tíðin er enn (mai 2013) tann skjótasta fyri ikki-landslið, skjótasta tíðin sum eitt føroyskt landslið hevur sett er 3:46.49. Á FM-stevnu í 1999 settu Kristoffur og tríggir aðrir føroyskt met í 4 x 200 m frí við tíðini 8:11.62, hinir tríggir vóru: Bogi Lenvig, Heini Harryson og Kristian Martin Joensen. Metið var tikið 11 ár seinni, tá teir fýra úr Susvim Eyðbjørn Joensen, Jón Hofgaard, Sofus Bech og Pál Joensen svumu teinin við tíðini 8:11.26.
Sveinur Magnason
Sveinur Magnason (f. 29. oktober 1990) er føroyskur svimjari.

Sveinur er úr Fuglafirði. Hann gekk á student á Kambsdali og slapp so inn á United World College í Noregi, sum er ein altjóða studentaskúli.

Hann svimur fyri Fuglafjarðar Svimjifelag, og hevur verið við til at vinna felagnum Føroyameistaraheitið fleiri ferðir. Ryggsvimjing hansara sergrein. Í 2007 var hann næstbesti ryggsvimjari í Føroyum, og 8. besti í ríkinum. Hann var silvurvinnari í 50 m og 100 m rygg bæði til FM í 2006 og 2007, og UM (unglingameistari)-gullvinnari í somu greinum, somu ár.
Klippfiskur
Klippfiskur hevur fleiri týdningar:
 * Klippfiskur er eitt serligt slag av saltfiski. Sí Klippfiskur (matur).
 * Klippfisk er ein filmskúli í Havn. Sí Klippfisk (skúli).
Bacalao
Bacalao hevur fleiri týdningar:
 * Bacalao er spanska heitið fyri klippfisk. Sí Klippfiskur (matur).
 * Bacalao er eitt flakavirki í Havn. Sí Bacalao (flakavirki).
Klippfiskur (matur)
Klippfiskur er eitt serligt slag av turrum saltfiski. Klippfiskur varð fyrr framleiddur í Føroyum til útflutnings serliga til Suðurevropa, men føroyska framleiðslan er nú steðgað. Klippfiskurin, sum fæst til keyps í Spania og Portugal, er ofta framleiddur í Noregi, haðani hann eisini varð innfluttur frá fyrstan tíð.






 * Brasilia. Í: Gluggin, juni 1956.
 * Spania. Í: Gluggin, mars 1956.


 * Galleri Nor
 * Kokk.no - uppskriftir upp á klippfiskarættir
Summartíð
Summartíð er, at klokkan summarhálvárið verður flutt ein tíma fram fyri at gagnnýta dagslýsið betri. Við at flyta klokkuna ein tíma fram, er seinni ljóst um morgunin og longri ljóst um kvøldið. Dagslýsið verður tá meira í samsvari við vanligu dagsrútmuna hjá fólki.

Benjamin Franklin skeyt av fyrstan tíð - og kanska hálvavegna í skemti - upp at flyta klokkuna. Tað var gjørt í greinini "An Economical Project" í 1784. Summartíð var fyrstu ferð brúkt í Eysturríki og Týsklandi undir fyrra heimsbardaga - 30. apríl 1916 - fyri at spara olju, meðan kríggj var. Fleiri evropeisk lond, teirra millum Danmark, fóru yvir til summartíð 21. mai sama árið.

Summartíð hevur verið í gildi í Danmark í fleiri umførum. Fyrst í 1916, síðani aftur í 1940 - 1948. Summartíð, sum vit kenna hana í dag, hevur verið í gildi í Danmark síðani 1980. Í Føroyum varð farið yvir til summartíð við støði í "Løgtingslóg nr. 66 frá 21. mai 1980 um summartíð". Neyvari verður ásett í kunngerðum; nú er galdandi "Kunngerð nr. 87 frá 29. august 2016 um summartíð 2017, 2018, 2019, 2020 og 2021". Fyrstu árini varð flutt til summartíð seinast í apríl og aftur til vetrartíð (vanliga tíð) seinast í september. Síðan 1996 hava vit flutt til summartíð samstundis sum ES-londini, frá seinasta sunnudegi í mars til seinasta sunnudag í oktober.

Formliga eitur tað, at klokkan 01.00 seinasta sunnudag í mars verður klokkan flutt til 02.00. Seinasta sunnudag í oktober verður flutt aftur hin vegin. Klokkan 02.00 verður klokkan flutt aftur til 01.00. Ein háttur at minnast, hvønn veg klokkan skal flytast, er at hugsa um, at vit vilja gagnnýta summarljósið. Klokkan skal tí altíð flytast móti sumrinum: fram um várið og aftur um heystið.


 * Løgtingslóg nr. 66 frá 21. mai 1980 um summartíð
 * Kunngerð nr. 87 frá 29. august 2016 um summartíð 2017, 2018, 2019, 2020 og 2021
 * Áki Bertholdsen: Næsta ár eigur at verða síðstu ferð, in.fo, 26.03.2022
Fólkakirkjan
Fólkakirkjan er almenna kirkjan í Føroyum, og tað viðførir millum annað, at tað er læra fólkakirkjunnar, ið verður lærd næmingum í fólkaskúlanum. Eisini byrjar tingsetan á Ólavsøku við at landsins politikarar og prestar fara til gudstænastu í Havnar kirkju. Fólkakirkjan er evangelisk-luthersk.

Flestu føroyingar eru í fólkakirkjuni, tó at grundlógin í 1849 tryggjaði trúarfrælsi. Í Føroyum eru 14 prestagjøld og 20 prestar. Fjórða hvørt ár er kirkjuráðsval. Ráðið hevur rættiliga stórar heimildir. Tað velur prest, klokkara, dekn og urguleikara. Tað ansar eftir, at kirkjan verður hildin í góðum standi, og gevur loyvi til sangframførslur og tónlistaframførslur í kirkjuni.

Í 1963 varð próstaembætið avtikið, og varabispur settur í staðin. Í 1990 gjørdust Føroyar sjálvstøðugt bispadømi, og bispurin ovasti myndugleiki kirkjunnar. Ólavsøkudag 2007 varð Fólkakirkjan yvirtikin.

Fróðskaparsetur Føroya hevur fyrireikandi prestaútbúgving. Flestu prestarnir fáa endaliga útbúgving á lærda háskúlanum í Århus, Keypmannahavn ella Reykjavík.





Barnadópur verður praktiseraður í Fólkakirkjuni. Børn og vaksin, sum verða doypt í kirkjuni, gerast limir í fólkakirkjuni. Børnini verða borin til doypifuntin inni í kóri, har prestur doypir tey. Tá eitt barn fer til dópin, hevur tað fleiri gummur og gubbar - hesi eru oftast familja og vinir hjá foreldrunum. Formliga er uppgávan hjá gudforeldrum at hava ábyrgdina av kristnu uppalingini hjá barninum, skuldi so borið á, at foreldrini fella frá, áðrenn barnið er konfirmerað. Tó er tað ofta eisini so, at forvæntað verður, at gummur og gubbar taka seg eitt sindur eyka av barninum í tímiliga lívinum, geva jóla- og føðingardagsgávur o.s.fr. Formliga treytin fyri at kunna gerast gumma ella gubbi er vanliga, at man tilhoyrir fólkakirkjuna og er konfirmeraður. Frávik verða tó viðhvørt gjørd frá hesi reglu.








 * Apostólska trúarjáttanin
 * Nikæno-konstantinopolitanska trúarjáttanin
 * Athanasianska trúarjáttanin
 * Augsburgska trúarjáttanin
 * Lítla katekismus hjá Martin Luther

Høvuðsgrein: Prestagjøld í Føroyum Øll, sum eru í fólkakirkjuni, eru í einum kirkjuliði í einum prestagjaldi. Í einum prestagjaldi er ein kirkja ella fleiri. Hvør kirkja hevur kirkjuráð, klokkara, dekn og urguleikara. Prestagjøldini í føroysku Fólkakirkjuni eru 14 í tali:


 * Norðoya eystara prestagjald.
 * Norðoya vestara prestagjald.
 * Nes prestagjald.
 * Glyvra prestagjald.
 * Fuglafjarðar prestagjald.
 * Eiðis prestagjald.
 * Sjóvar prestagjald.
 * Norðurstreymoyar prestagjald.
 * Suðurstreymoyar eystara prestagjald.
 * Suðurstreymoyar vestara prestagjald.
 * Vága prestagjald.
 * Sandoyar prestagjald.
 * Suðuroyar norðara prestagjald.
 * Suðuroyar sunnara prestagjald.

Høvuðsgrein: Kirkjur í Føroyum


 * Christianskirkjan
 * Fámjins kirkja
 * Fríðrikskirkjan
 * Funnings kirkja
 * Havnar Kirkja
 * Hovs kirkja
 * Húsa kirkja
 * Porkeris kirkja
 * Tvøroyrar kirkja
 * Vesturkirkjan
 * Vágs kirkja
 * Glyvra kirkja




 * http://www.folkakirkjan.fo
Anatolia
Anatolia (grikskt: ανατολιαv, turkiskt: Anadolu, eisini kent sum Lítla Ásia (Grikskt: Μικρά Ἀσία Mikrá Asía)) er eitt økið í útsynningshorninum á Ásia og er í dag ein partur av Turkalandi. Anatolia var landið hjá hittittum í 2. øld á.Kr.
Hittittar
Hittittarnir búðu í Anatolia í núverandi Turkalandi. Høvuðsstaður teirra var Hattusha.


 * Bryce, Trevor: The Kingdom of the Hittites
 * Ceram, C. W.: Hittiternes gåde - Opdagelsen af hittiternes rige, Berlingske (1956)


 * Bech, Sussi: Rejsen til Hattusas (teknirøð), Carlsen (1991)


 * Hattusas/Bogazköy
 * Myndir hjá Boğazköy
 * Myndir hjá Yazılıkaya
 * Der Anitta Text (hjá TITUS)
Hattusha
Hattusha var høvuðsstaður hittittanna. Hetta var í Anatolia í núverandi Turkalandi.




 * Bech, Sussi: Rejsen til Hattusas (teknirøð), Carlsen (1991)


 * Hattusha
 * Hattusha Photo Album
 * Hattusha: the Hittite Capital - UNESCO World Heritage Centre
Gudforeldur
Gudforeldur er savniheiti fyri gummur (gudmammur) og gubbar (gudpápar).

Kirkjusiður var, at elsta gumman bar barnið fram til dópin og vegna barnið játtaði kristnu trúnna.


 * Háberg, Petur: Gumma mín og eg, Kristiligar bókmentir (1976)
Kristiligi Fólkaflokkurin
Kristiligi Fólkaflokkurin, Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokkur varð vanliga bert nevndur Kristiligi Fólkaflokkurin. Flokkurin stillaði upp til løgtingsval frá 1958 til 1998.
Tey dansa eins og skuggar
Sangurin Tey dansa eins og skuggar varð yrktur til kapping, sum Amnesty International Føroya deild útskrivaði umleið 1990. Til frumframførsluna í Norðurlandahúsinum varð hann sungin av Eyðuni Nolsøe, og Finnur Hansen spældi undir. Fuglafjarðar Gentukór stjórnað av Frits Johannesen átti kórsangin aftanfyri. Fyrstu ferðirnar, sangurin varð spældur í útvarpinum, var tað ein liveupptøka frá hesari framførslu, men seinni varð sangurin endurinnspældur við øðrum kóri.
Fuglafjarðar Gentukór
Fuglafjarðar Gentukór er sum navnið sigur eitt gentukór úr Fuglafirði. Kórið varð sett á stovn í 1982 av Frits Johannesen, og hevur síðani havt ymiskar kórleiðarar og klaverleikarar.


 * Frits Johannesen


 * Jógvan á Lakjuni
 * Eyðun á Lakjuni

Kórið hevur havt stórt konsertvirksemi, bæði innan- og uttanlands. Eisini hevur kórið við millumbilum útgivið bond og seinni fløgur.

Tá kórverkið Carmina Burana eftir Carl Orff varð uppført í Norðurlandahúsinum, var gentukórið eitt av luttakandi kórunum.

Tá Sissel Kyrkjebø var á konsertferð í Føroyum í 1991, var kórið bakgrundskór í onkrum einstakum lagi á konsertini í Norðurlandahúsinum, og harumframt myndaðu umleið 10 gentur frá Fuglafjarðar Gentukóri saman við 10 gentum frá Gentukórinum hjá Paula í Sandagerði eitt úrvalskór, ið fylgdi Sissel Kyrkjebø á øllum konsertunum í Norðurlandahúsinum í Havn og í Christianskirkjuni í Klaksvík.

Fuglafjarðar Gentukór sang eisini kór til frumframførsluna av "Tey dansa eins og skuggar", sum Eyðun Nolsøe syngur.

Í 1992 luttók kórið undir leiðslu av John Høybye á Tórshavnar Jazz-, Fólka- og Bluesfestivali; tað var eisini John Høybye sum stjórnaði kórinum til jazzkendu 10 ára føðingardagskonsertini, sum var í Fuglafjarðar Kirkju í august sama ár.


 * 1990 Vesturnoreg
 * 1991 Norðursvøríki
 * 1992 Danmark
 * 1993 Danmark og Týskland


 * Krokus
Bókavarðafelagið
Bókavarðafelagið er felagið fyri allar bókavørðir í Føroyum við bókasavnsfakligari útbúgving. Í nevndini sita Høgni Bech, Herluf Hansen og Kartni Ravnsfjall

Felagið varð stovnað í 1986, og er eitt áhugafelag.

Fyri at gerast limur í Bókavarðafelagnum, krevst bókasavnsfaklig útbúgving frá hægri lærustovni sum Bibliotekar DB, cand. scient.bibl., cand.mag. í mentan og miðlan ella onnur viðkomandi útbúgving.

Í 2019 eru umleið 25 limir í Bókavarðafelagnum. Nevndarlimir í Bókavarðafelagnum verða valdir fyri tvey ár í senn á árliga aðalfundinum. Nevndin skipar seg sjálv við formanni, skrivara og kassameistara. Flestu limir í Bókavarðafelagnum eru limir í Magistarafelagi Føroya í AKF, og summir eru limir í Starvsmannafelagnum.


 * ?? - 2007 Arnbjørn Ó. Dalsgarð
 * 2007 - 2009Kristina Petersen
 * 2009 - 2012Laura Vinther
 * 2012 - 2014 Svend Højgaard
 * 2014 - 2015 Oyvør Dam Lassen
 * 2015-2016 Sofía Olsen
 * 2017 Unn Paturson
 * 2018-2019 Høgni Bech


 * ?? - Vónbjørt Vang
 * ?? - Vígdis Bjarnadóttir
 * - 2014 Johanna Cathrina Mørkøre
 * 2014 - Kristina Petersen
 * 2016 Unn Paturson
 * 2017 Høgni Bech


 * ?? - 2008 Kartni Ravnsfjall
 * 2008 Laura Vinther
 * 2013 - 2015 Sofía Olsen
 * 2015 Vónbjørt Vang
 * 2016 Malan Hilmarsdóttir
 * 2017 Malan Hilmarsdóttir

Bókasavnsfaklig útbúgving frá hægri læristovni er kravd fyri at kunna setast í starv sum bókavørður á almennu bókasøvnunum í Føroyum.




 * Føroya landsbókasavn
Arnbjørn Ó. Dalsgarð
Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð (f. 28. august 1971, ættaður av Velbastað) er rithøvundur, bókavørður og tónleikari, guitarleikari. Í 2012 varð hann settur í starv sum leiðari á Býarbókasavninum. Áðrenn tað starvaðist hann á Føroya Landsbókasavni. Hann gjørdist liðugur við útbúgving sum bókavørður í 1999. Hann er føddur í 1971, er uppvaksin á Velbastað og býr í Havn. Er ritstjóri á bókmentatíðarritinum Vencili saman við Oddfríða M. Rasmussen. Árini 2003-2007 hevur hann verið formaður í Bókavarðafelagnum, og í mars 2007 bleiv hann valdur til formann í Rithøvundafelagnum og legði frá sær í Bókavarðafelagnum, hann varð formaður í Rithøvundafelagnum til 2009. Meðan hann búði í Keypmannahavn í 1990-árunum var hann onkuntíð blaðstjóri á blaðnum Oyggjaskeggi, sum er blaðið hjá føroyskum lesandi uttanlands, serliga í Danmark. Hann hevur fyrr spælt sum guitarleikari í fleiri føroyskum orkestrum, tað var í 1980-árunum. Hann spældi eitt nú saman við James Olsen og Óla Hans Andreasen. Arnbjørn er giftur við Rigmor Dam, sum er løgtingskvinna (2011-), lærari og blaðkvinna. Tey eiga trý børn saman.




 * 2015 So hon starir inn í veggin
 * 2016 Albert


 * 2005 Hygg hasin jólamaðurin, í Míni jólabók
 * 2005 Mausan er horvin, í Míni jólabók
 * 2006 Toftin hinumegin, útgivin í savninum "Svartideyði og aðrar spøkilsissøgur"
 * 2006 Skuggarnir á Skarvatanga, í Míni jólabók
 * 2006 So hon starir inn í veggin, í Vencili 1
 * 2007 Ivin, í Vencili 2
 * 2007 Eisini slíkt, sum nívir í Vencili 2
 * 2008 Ljósið í Vencili 5
 * 2008 Ein misskiljing í Míni jólabók
 * 2010 Triglav í Vencil 8
 * 2010 Brøður í Vencil 9
 * 2010 Hann sjálvur í Horni í Míni jólabók
 * 2011 Eitt satt undur í Míni jólabók
 * 2012 Albert og uttanroyndarvísindini, Albert og skaparin, Albert og almennið í Vencili 11
 * 2012 Hási Andersen í Míni jólabók
 * 2013 Tríggjar søgur í Vencili nr. 13
 * 2015 Søga søkir maka í Vencili nr. 15
 * 2015 Pápi tekir, í Míni jólabók


 * 2009 Tvær yrkingar í Vencili 7
 * 2022 HINI


 * 2014 Einaferð var tað ..., Savn við 15 føroyskum ævintýrum, sum Jakob Jakobsen savnaði á ferðum sínum í Føroyum seinast í 19. øld. Rithøvundar: Arnbjørn Ó. Dalsgarð, Lydia Didriksen, Oddfríður Marni Rasmussen, Oddvør Johansen. Tekningar: Ann-Mari Egholm, Edward Fuglø, Herdis Jakobsen, Jón Sonni Jensen, ISBN 978-99972-0-112-6


 * Rithøvundafelag Føroya
 * Bókadeild Føroya Lærarafelags


 * Føroya landsbókasavn
Eyðun Nolsøe
Eyðun Nolsøe er føddur í 1966. Hann er ein av frontfigurunum í Frændum. Hann býr nú á Tvøroyri og eigur tríggjar døtur. Umframt at vera tónleikari, er Eyðun Nolsøe eisini góður telvari. Hann vann FM í talvi í 1995.


 * Dansa
 * So nógvar røddir (2007)


 * Sangtekstir.com
Orknoyggjar
Orknoyggjar (skotskt gæliskt: Arcaibh, enskt: the Orkney Islands) eru ein oyggjabólkur millum Hetland og skotska meginlandið. Oyggjabólkurin er ein av 32 skotskum regiónunum. Tað eru 200 smáar oyggjar 16 km í ein norðan úr Caithness í Norðurskotlandi. Størsta oyggin nevnist Mainland (sama orð sum føroyskt meginland). Fólk býr á umleið 20 oyggjum.

Orkney hevur umleið 20&#8239;100 íbúgvar, harav búgva 7000 í høvuðsbýnum Kirkwall. Í ferjubýnum Stromness búgva umleið 2000 fólk.

Oyggjarbólkurin hoyrir undir Skotlandi og er harvið ein partur av Stóra Bretlandi.

Longu í 8. øld settu fyrstu norðmenninir búgv her. Í 875 tók norski kongurin Harald Hárfagri oyggjarnar og legði tær undir norskt veldi. Oyggjarnar komu sum frá leið undir norskt vald, og norsk mentan, mál og virksemi gjørdist ráðandi.

Oyggjarnar hava verið undir Skotlandi síðan 1472. Áðrenn hetta hoyrdu tær undir norsku og donsku krúnuni. Tað var norski kong Harald Hárfagri, sum við einum stórum flota hertók Orknoyggjarnar í árinum 875. Tá tann danski-norski kongurin Christian 1. í 1468 skuldi burturgifta dóttur sína Margretu, til tann skotska kongin, hevði hann trupuleikar við heimanfylgjuni. Hann valdi tí at veðseta Orknoyggjarnar til skotska kongin fyri 50.000 gyllin, sum myntfóturin tá æt.

Bygdin Skara Brae varð bygd í yngru steinøld um 3000 f.Kr. Hon varð funnin av tilvild í 1850, tá ið sandurin, sum hevði fjalt bygdina øld eftir øld, feyk burtur í einum herviligum ódnarveðri. Í bygdini eru eini tíggju laðað hús. Veggirnir vóru laðaðir av fløtum hellum, gólvini vóru steinsett við stórum hellum. Innbúgvið var laðað av gróti ella høgt inn í veggin. Búnyttur og amboð vóru eisini av steini, sumt av beini. Viður var eingin, tí skógur veksur ikki í Orknoyggjum.

Skara Brae varð sett á heimsmentanararvslistan hjá UNESCO í 1999.

Orknoyggjar eru 67 í tali, og fólk býr í 20 oyggjum.


 * Auskerry er ein lítil oyggj við vita og fuglareservati.
 * Burray er ein lítil oyggj, sum hevur eitt savn við steinrenningum.
 * Eday
 * Egilsay
 * Eynhallow
 * Flotta
 * Graemsay
 * Holm of Papa
 * Hoy
 * Mainland
 * North RonaldsayMainland
 * Papa Stronsay
 * Papa Westray
 * Rousay
 * Sanday
 * Shapinsay
 * South Ronaldsay
 * Stronsay
 * Westray
 * Wyre

Tað er vorðið alt meira vanligt, at føroyingar vitja Orknoyggjar, hetta kemst millum annað av tí at stuttleikabátar eru vorðnir alramannaogn, og at nógvur av bátaeigarunum dámar væl at vitja næstu grannalondini.




 * Orkneyøerne - Wikipedia (danskt).


 * Orkneyjar - The Heritage of the Orkney Islands
 * VisitOrkney - the official Orkney tourism website
Fair Isle
Fair Isle (norrønt: Frjóey, skotskt gæliskt Fara, nevnd Færøy í einum dokumenti frá 14'du øld), er ein oyggj, sum liggur einsamøll miðskeiðis millum Orknoyggjar og Hetland. Hon liggur í ein næstan beinan sunnan úr Sumburgh Head og hoyrir fyrisitingarliga til Hetland, hóast hon í veruleikanum liggur nærri Orknoyum. Hægsta fjallið er Ward Hill (før. Varðhald) 217 m.

Ein serligur bindistílur stavar frá Fair Isle og kallast Fair Isle bindistílur.

Oyggin er fuglareservat, og nógvir ornitologar ynskja sær einaferð í sínum lívi at koma til Fair Isle.




 * Fair Isle Home Page
 * Fair Isle Lodge and Bird Observatory
 * Fair Isle Electricity
 * Airstrip
Michael Hutchence
Michael Hutchence (22. januar 1960 – 22. november 1997) var sangari í avstralska tónleikabólkinum INXS. Hann gekk einaferð saman við toppmodellini Helenu Christensen.
Niels Midjord
Niels Midjord (føddur 13. juni 1949, deyður 4. juni 2022) var føroyskur arkitektur, lærari, sangskrivari og sangari.

Niels Midjord vaks upp í Fuglafirði. Hann var útbúgvin arkitektur og lærari og hann starvaðist í Fuglafjarðar Skúla í mong ár. Sum arkitektur hevur hann m.a. teknað Mentanarhúsið í Fuglafirði, og hevði eisini eitt uppskot um kirkjubygging, tá ið Fuglafjørður skuldi fáa nýggja kirkju í 80'unum.

Í 2020 stillaði hann upp til kommunustýrisval í Fuglafjarðar Kommunu fyri lista Á.

Hann andaðist, 72 ára gamal, leygardagin fyri hvítusunnu, hin 4. juni 2022.

Seinnu árini er Niels farin at gera alt meira við sangframførslur. Hann byrjaði við at syngja skemtiligar sangir sum "Mín grái fordur" og "Fimm feitar flugur", men síðani er hann farin at framføra meira traditionellan tónleik, millum annað kingosálmar.

Í 2009 gav hann út fløgu saman við Lív Næs, fløgan varð væl móttikin.

Í 2012 útgav Lív Næs sína egnu fløgu, Niels Midjord syngur ein av sangunum Mín lynglitta lá saman við henni.

Í 2013 útgav hann tulkingar av Leonard Cohen, sum hann seng saman við Eilini Hansen.


 * (1987) Bingo. Niels syngur Gunleif live
 * (1991) Høvdaløg. Orð og løg hevur Niels Midjord staðið fyri
 * (1996) Flóttin. Niels og fleiri
 * (2002) 3 Kingomenn (Niels Midjord, Petur Jacob Eliasen og Hans Jacob Hansen) og Eivør Pálsdóttir.
 * (2005) Gomul sálmaløg úr Sjóvar sókn. 3 Kingomenn (Niels Midjord, Símun Rasmusmussen og Petur Jacob Eliasen), Símun- og Berint Rasmussen.
 * (2008) Sum ungur caballeiro. Lylli og Niels tulka Evert Taube á føroyskum.
 * (2009) Tú skalt eiga morgindagin. Niels Midjord & Lív Næs tulka Alf Proysen.
 * (2010) Bingo. Niels syngur Gunleif live, onnur økta útgáva.
 * (2013) Leonard Cohen tulkingar.
 * (2016) Faðir vár. Niels Midjord og Eilin Hansen framføra.
 * (2018) Bíbilskar vísur og katekismussangir. Niels Midjord og Eilin Hansen framføra.


 * (2013) UM VETURNÆTUR - Tey á Trøðni




 * Leonard Cohen tulkingar - Niels Midjord, leonardcohenfiles.com
Debrecen
Debrecen (IPA: ) er næstørsti býur í Ungarn og hevur umleið 207.270 íbúgvar (2010). Debrecen er høvuðsbýur í landslutinum Hajdú-Bihar og liggur umleið 35 kilometrar frá markinum til Rumenia og umleið 220 kilometrar eystanfyri høvuðsstaðin Budapest. Býurin er ein stórur universitetsbýur við lesandi úr øllum heiminum.

Býurin varð fyrstu ferð nevndur í 1235 sum "Debrezun".

Jødar fingu fyri fyrstu ferð loyvi til at búseta seg í Debrecen í 1814. Við fólkateljing vóru 118 jødiskir menn taldir eftir fýra árum. Tjúgu ár seinni fingu jødar loyvi til at keypa jørð og bústaðarhús. Í 1919 var 10% av íbúgvunum í býnum jødar, tá vóru yvir 10.000 skrásett í jødiska samfelagnum í býnum, og tey áttu nærum helmingin av størri ognum í og kring býin.

Tær ungarsku antisemitisku lógirnar frá 1938 førdu til at nógvar fyritøkur noyddust at lata aftur, og í 1939 vóru nógvir jødar senir til arbeiðsleir í Ukraina, har ið mong teirra doyðu í minuøkjum.
Bonaire
Bonaire er ein niðurlendsk oyggj í Karibiska havinum. Oyggin er ein av teimum trimum ABC-oyggjunum og liggur 20 km eystan fyri Curaçao. Høvuðsstaðurin eitur Kralendijk.

Í 2001 var fólkatalið 10 791, í 2004 var tað minkað til 10 185, 2010 13 389. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti. Almenna málið er niðurlendskt, men enskt, papiamento og spanskt eru eisini vanlig mál. Bonaire merkir "góð luft".

Oyggin er 288 km² stór. Hóast strandarlinjan er fruktagóð, er miðjan á oynni at rokna sum oyðimarkarlendi. Ein stórur partur av økinum er lagt út sum náttúrupark, sum tað kostar at sleppa at vitja. Ein strond á oynni kallast Pink Beach; har er sandurin ljósareyður og mjúkur, og gerst sjáldan heitur.

Av tí at oyggin hevur sera góð viðurskifti til surfing, marknaðarførir Bonaire seg sum "Surfers' paradise", sum eisini er tekstur á nummarspjøldrunum á bilunum.

Óbygda grannaoyggin Klein Bonaire vestan fyri Bonaire er 6 km² til støddar.


 * Bonaire - Wikipedia (danskt)
ABC-oyggjarnar
ABC-oyggjarnar (ofta eisini nevndar Windward Islands) eru Aruba, Bonaire og Curaçao. Oyggjabólkurin er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Niðurlendsku Antillurnar í Karibiska havinum. Oyggjabólkurin liggur í ein norðan úr Venesuelansku strandarlinjuni og er partur í Smáu Antilloyggjum.
Curaçao
Curaçao (úttalast Kurasaw; Papiamento: Kòrsou) er ein oyggj og eitt sjálvstýrandi land í Suðurkaribiska havinum tætt við strondina á Venezuela. Oyggin er partur av Niðurlendska Karibia og fekk sjálvstýri í 2010 og er ein partur av Niðurlendska kongsríkinum, men er eins og Føroyar ikki partur av ES. Landið Curaçao er høvuðsoyggin og tann lítla óbygda oyggin ið nevnist Klein Curaçao (Lítla Curaçao).

Curaçao er ein av teimum trimum ABC-oyggjunum. Fólkatalið er gott 150.000, landið fevnir um 444 km2. Høvuðsstaðurin eitur Willemstad.
Baja
Baja (IPA: ) er ein býur í Ungarn. Býurin hevur hevur umleið 37.690 íbúgvar (2005).


 * Bacskai Sport: Baja & Bacska sportnews
 * Baja Story: Baja Hungary online magazine
Aruba
Aruba er ein niðurlendsk oyggj beint úti fyri strondina í Venesuela. Aruba er ein av ABC-oyggjunum, ið eru í Karibiska havinum. Oyggin er 179 km2 til støddar og liggur bara 27 km frá suðuramerikanska meginlandinum í Venesuela. Høvuðsstaðurin eitur Oranjestad. Í januar 2000 var fólkatalið í Aruba 90,506; í januar 2013 var tað vaksið til 109,153. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti. Almennu málini í Aruba eru tvey, niðurlendskt og papiamento. Upprunafólkið í Aruba eru indiánar. Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Aruba; umleið 81 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2013.

Ferðavinnan hevur havt ein vaksandi týdning fyri Aruba; ferðavinnan hevur stóran týdning í Aruba í 2013. Tølini hjá CIA World Factbook vísa, at ferðavinnan stendur fyri umleið 1/3 av samlaða BTÚ í 2013. Hóast landið er lítið dregur tað nógv ferðandi á hvørjum ári. Hetta kemst helst av, at veðurlagið í Aruba er serstakliga lokkandi, har eru strendur so langt eygað røkkur. Størsta menningin og mesta virksemið er eisini fram við strendurnar. Hóast strandarlinjan er fruktagóð, er miðjan á oynni at rokna sum oyðimarkarlendi. Flestu ferðafólkini eru úr USA.

Oyggin er millum annað nevnd í sanginum Cocomo hjá Beach Boys. Eisini verður hon viðhvørt umtalað sum frítíðarstað í amerikanskum spælifilmum.

Oyggin Aruba er 179 km² til støddar, t.e. nakað størri enn Vágar, sum er 177 km².
Karibiska Havið
Karibiska havið er tann parturin av Atlantshavinum, ið er millum Norður- og Suðuramerika. Kendar oyggjar og oyggjabólkar í Karibiska havinum ert t.d. Barbados, Trinidad og Tobago, Isla Margarita, Kuba og Antillurnar, herundir ABC-oyggjarnar.




 * Karibia
Niðurlendsku Antillurnar
Niðurlendsku Antillurnar ella Niðurlendsku Antilloyggjar (niðurlendskt: Nederlandse Antillen, papiamento: Antia Hulandes) var heitið á einum bólki av 6 meiri og minni smáum oyggjum í Karibiska Havinum, sum allar eru partur av Smáu Antilloyggjum. Bólkurin varð myndaður av sunnuaru ABC-oyggjunum (Windward Islands) og norðaru SSS-oyggjunum Sint Maarten, Sint Eustatius og Saba (Leeward Islands).

Samanlagt vóru oyggjarnar millum 1954 og 2010 eitt av teim stakríkjunum ið myndaðu um hetta mundið Kongsríki Niðurlond. Land binnen het Koninkrijk er niðurlendska heitið fyri stakríki av hesum slagi. Í 1986 varð Aruba tó frábýtt. Oyggin gjørdist til eitt stakríki innan kongsríki og í 2010 fylgdu Curaçao og Sint Maarten við.

Síðan 2010 eru tær seks oyggjarnar býttar sundur í tríggjar kommunur við serstøðu, t.e. Bonaire, Sint Eustatius og Saba, og í trý stakríki t.e. Aruba, Curaçao og Sint Maarten.

Tær tríggjar kommunur við serstøðu (bijzondere gemeenten á niðurlendskum) eru nú ein partur av stakríkinum Niðurlond. Hesar oyggjarnar, Bonaire, Sint Eustatius og Saba, kallast eisini BES-oyggjarnar ella Karibisku Niðurlond.

Í dag er Kongsríki Niðurlond myndað av fýra stakríkinum: 3 stakríki í Karibia og stakríki Niðurlond sum er samansett av 12 landslutum í Evropa og teimum trimum kommununum við serstøðu í Karibia.


 * Karibisku Niðurlond
 * Aruba
 * Curaçao
 * Bonaire
 * Sint Maarten
 * Sint Eustatius
 * Saba
Heidi Andreasen
Heidi Andreasen (fødd 18. desember 1985) er føroyskur svimjari, ættað av Eiði. Heidi hevur luttikið á Paralympisku Leikunum tríggjar ferðir, í 2000, 2004 og 2008. Hon vann fleiri heiðursmerki á Paraolympisku Leikunum í 2000 og 2004. Í 2008 vann hon ikki nakað heiðursmerki, men hon fekk heiðurin at vera flaggberi.


 * Silvur í 50 metrum frí, 2000 í Sydney
 * Silvur í 100 metrum frí, 2000 í Sydney
 * Silvur í 400 metrum frí, 2000 í Sydney
 * Bronsu í 100 metrar rygg, 2000 í Sydney
 * Bronsu í 400 metrum frí, 2004 í Athen




 * Paralympic.com
Helsinki
Helsinki (svenskt: ) er høvuðsstaður í tjóðveldinum Finnland. Hann er vakur býur við beinum gøtum og nógvum prýðiligum húsum. Í býnum er universitet, og har er stórt fornminnissavn. Annars er hann mettur at vera størsti ídnaðarbýur í Finnlandi. Í býinum er eisini óføra góð havn, og fram við havnalagnum er sølugøta, har fólk selja grønmeti, frukt, fisk og blómur. Í Helsinki eru mong spennandi og nýmótans hús bygd soleiðis, at tey hóska saman við tí gamla og skapa ein serligan finskan byggistíl.

Høvuðsstaður Finnlands er út ímóti havinum og liggur opin og frítt fyri. Í Finnlandi er meginlandaveðurlag. Í Helsinki er miðalhitin kaldasta mánaðin -5 °C og heitasta +18 °C.


 * Tallinn
 * Tampere
 * Turku
Atlantshavið
Atlantshavið strekkir seg frá Norðpólinum til Suðurpólin. Tað er heimsins næststørsta hav. Verður siðvant býtt upp í Norður- og Suðuratlantshav. Býtislinjan er miðkringur (Ekvator). Føroyar liggja í Norðuratlantshavi.
Kecskemét
Kecskemét (IPA: ) er ein býur í Ungarn sum hevur umleið 108.200 íbúgvar. Býurin er tann 8. størsti býur í Ungarn. Høvuðssæti í landslutinum Bács-Kiskun liggur í býnum. Býurin liggur mitt ímillum høvuðsstaðin Budapest og tann triðstørsta býin í Ungarn, Szeged, 86 kilometrar frá báðum og hevur nærum somu frástøðu til tær báðar stóru áirnar í landinum, Danube og Tisza.

Býarnavnið Kecskemét kemur av tí ungarska orðinum kecske, ið merkir "geit".

Tær elstu fornaldarfrøðiligu útgrevstirnir vísa tekin um, at fólk hava búð á staðnum fyri umleið fimm túsund árum síðan.
Veszprém
Veszprém er ein býur í Ungarn. Býurin hevur 64 339 íbúgvar (2011).
Renning
Renning hevur fleiri týdningar:
 * Renning er eitt yrkisorð innan veving. Sí Veving.
 * Renning er ein táttur innan frælsan ítrótt. Sí Renning (ítróttur).
Frælsur ítróttur
Frælsur ítróttur er savnihugtak fyri fleiri ítróttagreinir, m.a. kúluvarp, hæddarlop og renning.


 * Frælsur Ítróttur Føroya
Renning (ítróttur)
Renning er ítróttargrein innan frælsan ítrótt. Í Føroyum gerast alt fleiri fólk rennarar, og á fleiri merkisdøgum verður skipað fyri rennikappingum, eitt nú Flaggdagsrenning og Ólavsøkurenning.
Grón
Grón hevur fleiri týdningar:
 * Grón er ein fyritøka, sum er sett saman av fleiri smærri bakaríum. Sí Grón (bakarí).
 * Grón er eitt hugtak innan matøkið. Sí Grón (matvøra).
Jóansøka
Jóansøka (á donskum Sankt Hans) er høgtíð á miðsumri, 24. juni. Jóansøka eitur eftir Jóhannesi Doyparanum í Bíbliuni. Sambært Lukasar evangelium kap. 1, v. 36 var Jóhannes 6 mánaðir eldri enn Jesus, og soleiðis er føðingardagurin ásettur til 24. juni.

Í grannalondum okkara, eitt nú í Danmark, er siður at brenna bál á jóansøku - og ofta er bálið prýtt við eini dukku, ið skal ímynda eina heks. Hesin siður at brenna bál hevur uppurnaliga til endamáls at styggja tað ónda burtur. Við eini "heks" á bálinum er hetta gjørt meira ítøkiligt. Siðurin at brenna jóansøkubál er nýggjur í Føroyum, men hevur í hvussu er verið vanligur seinnu árini - sum eitt hugnaligt og sosialt tiltak eitt góðveðurskvøld.

At stevna verður hildin í Suðuroynni er ikki so gamal siður; tað var í 1923, at suðringar avgjørdu at halda ólavsøku á Tvøroyri. Møguliga komst hetta av, at arbeiðsgevarum ikki dámdi, at stórur partur av arbeiðsstyrkini rýmdi til Havnar í fleiri dagar á hvørjum ári. Árið eftir, í 1924, broyttist tíðspunktið fyri stevnuni kortini til síðst í juni, samstundis sum danir halda Skt. Hans.

Jóansøka verður hildin sum bygdastevna í Suðuroy 24. juni ella nærmasta vikuskifti beint eftir 24. juni. Vanliga er jóansøkan seinasta vikuskifti í juni. Eins og fleiri av hinum summarstevnunum í Føroyum er kappróður ein týðandi partur av stevnuni. Stevnan verður hildin annaðhvørt ár í Vági (makað árstal) og annað hvørt ár á Tvøroyri (stakt árstal).

Vanligt er, at nýfloygdar pisur fara á jóansøku at hátíðarhalda prógvið og annars vera saman eina seinastu ferð. Pisufundur plagar eisini at vera fríggjadagin á jóansøku.

Í 2006 varð fyrsti Jóansøkufestivalurin hildin, tað var tónleikatiltak á jóansøku. Seinastu árini hevur hann tó bert verið hildin á Tvøroyri.




 * Ólavsøkan, ið gjørdist jóansøka. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1984


 * RSF.fo, heimasíðan hjá Róðrarsambandi Føroya
 * Suðuroyar Kunningarstova
 * Vágs Kommuna
 * Tvøroyrar Kommuna
Pisa (studentur)
Orðið pisa verður brúkt um nýklaktan student, t.v.s. ein sum hevur gingið í studentaskúla í 3 ár og lokið studentsprógv.
Jóansøkufestivalurin
Jóansøkufestivalurin varð á fyrsta sinni hildin á Jóansøku 2006 í Vági. Festivalurin var tá aftursvar upp á tónleikafestivalin Mjús á Sandi, sum í 2005 varð hildin fyrstu ferð, júst á Jóansøku. Fyri at Jóansøkan ikki skuldi missa ov nógvar stevnugestir til Mjús valdu suðringar so at skipa fyri sínum egna tónleikafestivali. Í 2007 varð hesin tónleikafestivalur hildin á Tvøroyri, men í 2008, tá Jóansøkan var í Vági, bleiv ongin tónleikafestivalur hildin. Árið eftir, í 2009, tá Jóansøkan var á Tvøroyri, var Jóansøkufestivalin aftur, hesaferð niðri á Havnalagnum við Seglloftið.

Jóansøkufestivalurin 2009 á Tvøroyri varð stuðulskonsert til frama fyri Project Salt, sum er verkætlan til frama fyri at endurbyggja Saltsiloina á Drelnesi til eina konserthøll og mentanarhús. Nógvir føroyskir tónleikabólkar og sangarir og ein danskur DJ framførdu uttan kostnað á Jóansøkufestivalinum 2009 á Tvøroyri. Teir luttakandi bólkarnir og einstaklingarnir vóru hesir:


 * Martin Joensen & Band
 * DJ Flemse
 * Lena & Niclas
 * Faroe 5
 * Jens Marni Hansen & Faktor 4
 * Guðrun Sólja Jacobsen & band
 * Brandur Enni & Band
 * Froðbiar Sóknar Blues Orkestur
 * Crawling Blue
 * Páll Finnur Páll
 * Terji Rasmussen
 * Frændur


 * Visitsuduroy.fo


 * Flickr.com, Myndasavn á Flickr frá Jóansøkuni og Jóansøkufestivalinum 2009 á Tvøroyri
Summarfestivalurin
Summarfestivalurin er ein føroyskur tónleikafestivalur, sum varð hildin fyrstu ferð í Klaksvík í 2004. Steintór Rasmussen var ein av stigtakarunum til henda festivalin, og samskipaði hann at byrja við. Tað er ein festivalnevnd, ið tekur sær av at skipa fyri Summarfestivalinum. Festivalurin verður hildin fyrsta vikuskifti í august. Í 2012 verður festivalurin hildin 2. - 4. august. Eitt av høvuðsnøvnunum er danski tónleikabólkurin TV-2. Summarfestivalurin er ofta vælumtóktur hjá familjum at fara til, meðan G-Festivalurin í Gøtu er best umtóktur millum tey ungu. Festivalnevndin skipar saman við Kunningarstovuni í Klaksvík fyri kamping, har fólk kunnu gista í kampingvognum teirra ella í teltum, sum tey sjálvi hava við. Sjálv konsertin verður hildin á Vágsbøi í Klaksvík.














 * Summarfestivalurin
Pisa
Pisa hevur fleiri týdningar:
 * Pisa er ein fuglaungi. Sí Pisa (fuglur).
 * PISA er ein kanning av skúlanæmingum. Sí PISA (kanning).
 * Pisa er ein italskur býur. Sí Pisa (býur).
 * Pisa verður brúkt um nýklaktan student. Sí Pisa (studentur)