danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Menningarlæran
Menningarlæran, eisini nevnd evolutión, fyrr darwinisma ella darwinslæra, er í lívfrøði læran um eina menning, ið lýsir stigvísa broyting í lívverum orsakað av arvi, afturskapan og úrveljing. Menningarlæran er eitt vísindaligt ástøði, t.e. er prógvað við vísindaligum grundreglum, reglubundið og skipað, ið greiðir frá lívfrøðiliga fjølbroytninum á jørð, og hvussu nýggj djórasløg og lívverur verða til vegna broyting í m.a. umhvørvi og rándjórum.

Meginparturin av vísindafólkum eru samd í, at menningarlæran er frágreiðingin, hví lívfrøðiliga fjølbroytnið er vorðið til. Tó er ósemja ímillum átrúnaðarligir bólkar. Til dømis hava fleiri pávar viðurkent menningarlæru, ímeðan aðrir trúarbólkar hava avnoktað menningarlæru. Tað eru serliga protestantar í USA, ið avnokta menningarlæru í vesturheiminum. Hinvegin, góðtaka flestu fólk í protestantiskum londum í Evropa menningarlæru sum sannleiki.

Í 19 amerikanskum statum hava rættarmál verið um hetta evnið í lívfrøðiundirvísingini. Spurningurin hevur verið uppi at venda í fleiri føroyskum skúlum, men okkum kunnnugt er eingin vegleiðing um, hvussu lærarar í lívfrøði skulu fyrihalda seg. Í bæði USA og Stóra Bretlandi trúgva ikki meir enn helvtin av fólkinum uppá, at menningarlæran er sonn.

Buddhistar er tann bólkurin, sum góðtekur menningarlæruna í størsta mun, meðan Jehova vitnir eru tann, sum góðtekur hana minst.

Kjakið um menningarlæru og skapanarlæru tók seg av álvara upp á vetri 1999 í USA, tá ið eitt skúlaráð í einum landsluti í Kansas ynskti at víðka undirvísingarskránna, soleiðis at næmingar eisini, umframt menningarlæruna, fingu at hoyra frágreiðingar, har ein máttur uttanífrá kundi havt eina ávirkan á upprunan til alheimin og menniskjuna. Næmingarnir kundu so sjálvir gera sína meting. Í báðum undirvísingarskráunum skuldu frágreiðingarnar byggja á eygleiðingar, kanningar við royndum og logiskari grundgeving, ið staðiliga halda fast við fyrisetingar og eitt sunt skeptiskt sjónarmið. Rættuligur uppreistur varð í USA, tí man metti hetta verða eina samanblanding av religión og vísindi. Seinastu árini hevur eisini verið rættuligt kjak í Norðanlondum, tí ávísir frískúlar hava ynskt at læra næmingar onnur alternativ til menningarlæruna.
Galatasaray
Galatasaray Spor Kulübü ella GS er eitt fótbóltsfelag úr Istanbul í Turkalandi. Felagið varð stovnað í 1905. Umframt at vera eitt fótbóltsfelag er Galatasarey eisini eitt ítróttarfelag við fleiri ítróttargreinum. Felagið hevur flogbólt fyri menn og kvinnur, kurvabólt fyri menn og kvinnur og fyri fólk við breki, frælsan ítrótt, bridge, judo, rógving, sigling, svimjing, vatnpolo fyri menn og kvinnur, tennis, hondbólt, ríðing og rasarakoyring.




 * UEFA Super Cup:
 * Vinnari (1): 2000


 * UEFA Champions League:
 * Semifinalir (1): 1988–1989
 * Kvartfinalur (5): 1962–1963, 1969–1970, 1993–1994, 2000–2001, 2012–2013


 * UEFA Europa League:
 * Vinnari (1): 1999–2000


 * UEFA Cup Winners' Cup:
 * Kvartfinalur (1): 1991–1992


 * Süper Lig:
 * Vinnari (24): (deilt met) 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1986–87, 1987–88, 1992–93, 1993–94, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2001–02, 2005–06, 2007–08, 2011–2012, 2012/13, 2014/15, 2017/18, 2018/19, 2022/23, 2023/24
 * Nummar tvey (9): 1959, 1960–61, 1965–66, 1974–75, 1978–79, 1985–86, 1990–91, 2000–01, 2002–03


 * Türkiye Kupası: (met)
 * Vinnari (14): 1963, 1964, 1965, 1966, 1973, 1976, 1982, 1985, 1991, 1993, 1996, 1999, 2000, 2005
 * Nummar tvey (5): 1969, 1980, 1994, 1995, 1998


 * Süper Kupa: (met)
 * Vinnari (14): 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015
 * Nummar tvey (8): 1971, 1973, 1976, 1985, 1994, 1998, 2006, 2014




 * heimasíðan hjá Galatasaray Spor Kulübü
Argja Bóltfelag
Argja Bóltfelag (stytt AB) er eitt føroyskt fótbóltsfelag, sum varð stovnað 15. august 1973.

Tað var danin Johnny Nyby saman við øðrum ítróttaráhugaðum á Argjum, sum breyt slóð fyri AB.

Á vári 1974 fekk AB sína fyrstu nevnd. Í henni sótu: Johnny Nyby, formaður, Fróði Olsen, næstformaður, Sonja á Argjaboða, kassameistari og Kristian Arge, skrivari. Hinir stjórnarlimirnir vóru: Erling Olsen, Sæmundur Mortenen og Jens Hansen. Sama árið luttók felagið í teimum regluligu kappingunum.

Vánaligar venjingarumstøður vóru at byrja við - bert ein trongligur skúlagarður. Seinni fekst eitt stykki niðan fyri skúlan at íðka á, sum var 20 x 40 fermetrar til støddar.

Eingin vøllur var á Argjum tá, men við vælvild frá fótbóltsfeløgunum í Havn og Tórshavnar Býráð, kundi AB læna vøllin í Gundadali at venja og leika dyst á, og soleiðis var gjørligt at halda lív í felagnum.

Í 1983 varð fótbóltsvøllur gjørdur á Argjum. Hetta betraði munandi um umstøðurna hjá felagnumr. Í 1985 bleiv AB húsið bygt. Hetta varð gjørt tí innrættað hølistrupuleikar vóru í skúlanum. Ovara hæddin í húsinum varð gjørt til tvær skúlastovur. AB húsast soleiðis í neðra í húsinum. Nú í nøkur ár hevur frítíðarskúlin húsast í ovaru hæddini.

Í 1998 varð graslíkið lagt á vøllin, og felagið fekk somu umstøður sum flest øll feløg í landinum.

Í 2010 varð aftur nýtt graslíki lagt á fótbóltsvøllin á Argjum og harumframt var eitt áskoðaraskýli bygt. Bæði graslíkisvøllurin og nýggja áskoðaraskýlið vóru tikin í nýtslu á Ólavsøku.



AB.fo, heimasíðan hjá AB
B71
B71 (stytting fyri Bóltfelagið 1971) er eitt fótbóltsfelag úr Sandoy sum var stovnað 1. januar 1970. Heimavøllurin hjá B71 er Inni í Dal.






 * Eli Hentze
 * Torbjørn Jensen
 * Kári Nielsen
 * Páll á Reynatúgvu
 * Piotr Krakowski
 * Waldemar Nowicki
 * Kári Reynheim
 * Brandur Sandoy
 * Símin Hansen




 * B71-Sandoy.com
EB/Streymur
EB/Streymur er eitt fótbóltsfelag í Sundalagnum, sum varð stovnað í 1993 við at Eiðis Bóltfelag (EB) av Eiði (stovnað 1913) og Ítróttarfelagið Streymur (stovnað 1976) løgdu saman. Heimavøllurin var fyrstu árini á Mølini á Eiði, men frá 2006 til 2017 vóru heimadystirnir leiktir frammi við Margáir í Streymnesi. Í 2017 stóð snotiliga stadionøkið klárt í Hólmanum á Eiði, og fyrstalið leikti sínar heimadystir har í 2018 og 2019, meðan ítróttarøkið við Margáir varð umvælt. Í 2020 vóru heimadystirnir við Margáir og í 2021 aftur í Hólmanum. Avtalað er, at skifta heimavøll einaferð um árið - millum Eiði og Streymnes.

EB/Streymur var fyrstu ferð í bestu deildini í 1994, men endaði niðast, og flutti niður. Í 2001 vóru teir aftur í bestu deildini hjá monnum, og har hildu teir sær í fleiri ár, men í 2015 endaði liðið á aftasta plássi í Effodeildini og flutti niður í 1. deild. Í 2016 vann EB/Streymur 1. deild við 67 stigum og flutti upp aftur í bestu deildina, har teir hava verið síðani.

Í 2022 endaði EB/Streymur nr. 5 í Betrideildini.


 * Effodeildin: 2
 * 2008, 2012
 * Løgmanssteypið: 4
 * 2007, 2008, 2010, 2011
 * Stórsteypadystur: 3
 * 2011, 2012, 2013
 * 1. deild: 1
 * 2000

EB/Streymur hevur fleiri ferðir luttikið í UEFA Europa League. Í 2013 komu teir víðari eftir 1. innleiðandi rundu (1. kvalifikasjónsrunda).


 * Q= Kvalifikatión (Qualification)


 * Heimasíðan hjá EB/Streymi
Gøtu Ítróttarfelag
Gøtu Ítróttarfelag var eitt fótbóltsfelag úr Gøtu sum var stovnað í 1926. Felagið er ikki til longur sum fótbóltsfelag, tað legði saman við LÍF í 2008 og bleiv til nýggja felagið Víkingur.
Klaksvíkar Ítróttarfelag
Klaksvíkar Ítróttarfelag er eitt fótbóltsfelag úr Klaksvík, sum varð stovnað í 1904. Felagið hevur bæði mansfótbólt og kvinnufótbólt. KÍ kvinnurnar hava vunnið 17 FM heiti á rað og so hava tær vunnið steypakappingina 10 ferðir. KÍ menninir hava fyri tað mesta spælt í bestu mansdeildini, burtursæð frá 2010, tá teir spældu í 1. deild. KÍ var tað fyrsta føroyska liðið, ið spældi seg víðari til 3. kvalifikatiónsumfarð í Champions League, og harvið eisini tað fyrsta føroyska liðið, ið hevur spælt seg víðari til eitt europeiskt bólkaspæl fyri feløg.

Hesi tølini eru fyri mansfótbóltin í Klaksvík, fyri at síggja úrslitini hjá KÍ kvinnunum, sí KÍ (kvinnur).


 * Effodeildin (besta mandsdeildin)
 * Vinnarar (22): 1942, 1945, 1952, 1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1961, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1972, 1991, 1999, 2019, 2021, 2022, 2023, 2025
 * Løgmanssteypið
 * Vinnarar (6): 1966, 1967, 1990, 1994, 1999, 2016
 * Finalistar (7): 1955, 1957, 1973, 1979, 1992, 1998, 2001



Í 1904 - áðrenn Klaksvíkar kommuna varð sett á stovn - varð Klaksvíkar Ítróttarfelag, í dagligari talu nevnt KÍ, stovnað og tvey ár eftir stovnsetanina av kommununi, í 1910, varð fótbóltsvøllur gjørdur. Bæði í 1932 og í 1950 vóru stórar umvælingar gjørdar av vøllinum og í 1951 var hondbóltsvøllur gjørdur við síðuna av fótbóltsvøllinum. Fimm ár seinni var felagshús gjørt til KÍ. Hetta var gjørt í samráð við Klaksvíkar kommunu, sum samtykti stadionætlan í 1949. Eftir hetta – í 1960-unum - fekk KÍ nøkur góð ár og vann fleiri føroyameistaraheiti á rað.

Í 1968 varð stór ítróttarhøll bygd í Klaksvík. Høllin fekk stórar umvælingar í 1980-unum og hon varð eisini útbygd. Samstundis fekk fótbóltsvøllurin stórar umvælingar og í 1988 var graslíki lagt á vøllin. Nýliga er nýtt skýlið bygt við fótbóltsvøllin.

Harvið vóru ikki einans umstøðurnar hjá fótbóltinum gjørdar nógv betri, men eisini hondbólturin og innandura ítróttargreinar sum heild fingu nógv betri kor. Tey seinastu árini hava bæði flogbólturin, kvinnufótbólturin og kvinnuhondbólturin havt góð úrslit at víst á.




 * Viðmerkingar
 * PR: Undanumfar
 * QR: Innleiðandi umfar
 * 1QR: Fyrsta innleiðandi umfar
 * 2QR: Annað innleiðandi umfar
 * 3QR: Triðja innleiðandi umfar
 * PO: Playoff umfar


 * KÍ (kvinnur)




 * Heimasíðan hjá KÍ
 * Heimasíðan hjá KÍ
Skála Ítróttarfelag
Skála Ítróttarfelag er eitt fótbóltsfelag úr Skála sum var stovnað í 1965. Skála leikti í bestu føroysku fótbóltsdeildini hjá monnum frá 2003 til 2008, tá liðið flutti niður í 1. deild. Tað eru kvinnurnar, sum hava fingið bestu úrslitini hjá Skála Ítróttarfelag. Tær vunnu FM í 1990 og 1992. Í 1992 vunnu tær eisini steypakappingina.

Skála megnaði í 2005 annað plássið í bestu deildini, og var hettar teirra besta avrik nakrantíð. Skála spældi hervið í UEFA CUP 2006-07.

Felagið var sett á stovn tann 15. mars 1965.








 * 🇫🇴 John Petersen (2007–08)
 * 🇫🇴 Pauli Poulsen (2014–17)
 * 🇫🇴 Eyðun Klakstein (2017–19)
 * 🇫🇴 Bill McLeod Jacobsen (2020-2020)
 * 🇫🇴 Sorin Anghel Vasile (2020-2021)
 * Michael Bjørn Nielsen (2022)
 * 🇫🇴 Pauli Poulsen (2022-Present)


 * 🇷🇺 Mark Ryutin
 * Rasmus Andersson
 * 🇫🇴 Fróði Benjaminsen






 * Heimasíðan hjá Skála Ítróttarfelag
ÍF
Ítróttarfelag Fuglafjarðar er eitt ítróttarfelag úr Fuglafirði sum varð stovnað 25. mars 1946. ÍF var tað fyrsta felagið úr Eysturoynni, sum vann føroyameistaraheitið í fótbólti, tað var í 1979. Í 2010 gjørdist ÍF nummar 2 í steypakappingini og nummar 4 í Effodeildini (sum tá nevndist Vodafonedeildin), og vann sær harvið atgongd út í Evropa at spæla fyri fyrstu ferð.

Frá 19 Novembur 2024.


 * 🇮🇸 Páll Guðlaugsson (1989–1991)
 * 🇫🇴 Meinhard Dalbúð (1993–1994)
 * 🇫🇴 Sonni Jensen (1995)
 * 🇫🇴 Petur Simonsen (1996–1997)
 * 🇵🇱 Piotr Krakowski (1998–1999)
 * 🇫🇴 Pauli Jarnskor (2001–2002)
 * 🇫🇴 Bogi Lervig (2002)
 * 🇫🇴 Petur Mohr (2002–2003)
 * 🇫🇴 Sigfríður Clementsen (2003–2004)
 * 🇫🇴 Petur Mohr (2004–2005)
 * 🇫🇴 Petur Simonsen (2005–2006)
 * 🇫🇴 Jón Simonsen (2006–2007)
 * 🇫🇴 Abraham Løkin (2008)
 * 🇫🇴 Roy Róin (2008)
 * 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 David Jones (2008)
 * 🇫🇴 Albert Ellefsen (2008)
 * 🇫🇴 Jón Simonsen (2009)
 * 🇫🇴 Jón Simonsen & 🇫🇴 Abraham Løkin (2009–2010)
 * 🇫🇴 Abraham Løkin (2010–2011)
 * 🇫🇴 Símun Eliasen & 🇫🇴 Rúni Nolsøe (2011)
 * 🇩🇰 Flemming Christensen (2012)
 * 🇫🇴 Albert Ellefsen (2013–2015)
 * 🇫🇴 Jákup Mikkelsen (2015)
 * 🇫🇴 Jógvan Martin Olsen (2016)
 * 🇫🇴 Jákup Mikkelsen & 🇫🇴 Símun Eliasen (2016)
 * 🇫🇴 Jákup Mikkelsen (2017)
 * 🇫🇴 Oddbjørn Joensen & 🇫🇴 Albert Ellefsen (2017)
 * 🇫🇴 Hegga Samuelsen (2018–2019)
 * 🇫🇴 Ólavur Larsen (2019)
 * 🇫🇴 Kári Reynheim & 🇫🇴 Hans Jørgen Djurhuus (2019)
 * 🇫🇴 Hans Jørgen Djurhuus & 🇫🇴 Ólavur Larsen (2019)


 * Betrideildin: 1
 * 1979
 * 1. deild: 4
 * 1984, 1987, 2003, 2018




 * Heimasíðan hjá ÍF
VB
VB, Vágs Bóltfelag varð stovnað í 5. juni 1905 í Vági. Felagið hevur verið bæði fótbóltsfelag og hondbóltsfelag. Eitt skifti í 1980'unum og 90'unum var eisini eitt flogbóltsfelag sum nýtti navnið VB. Badminton hevur eisini verið íðkað við navninum VB. Einasta ítróttargrein sum í dag brúkar navnið VB er hondbólturin. VB er sostatt eitt hondbóltsfelag í Suðuroynni. VB hevur havt eitt lið við í bestu deildini hjá kvinnum í mong ár.

Plássini í talvuni niðanfyri eru bert vegleiðandi. {|
 * valign="top" width=50%|

VB fótbóltur er ikki til longur. Felagið broytti navn nakrar ferðir í samband við samanlegging við Sumbiar Ítróttarfelag. Í 1995 nevndist felagsliðið Sumba/VB. Tað samstarvið vardi bert eitt ár, so fóru tey sundur aftur. Men 10 ár seinni løgdu VB og Sumbiar Ítróttarfelag aftur saman. Fótbóltsfelagið kom tá at eita VB/Sumba árini 2005-2009. Sumba var eitt fótbóltsfelag úr Sumba, sum varð stovnað í 1949. VB og Sumba hava sum nevnt lagt liðini saman til eitt felagslið sum nevndist VB/Sumba fram til 31. desember 2009. Frá 1. januar 2010 skiftið felagsliðið hjá VB/Sumba navn til FC Suðuroy. FC Suðuroy spældi í bestu deildini, Effodeildini, í 2010 og 2012, í 2013 og 2014 hevur felagið leikt í næstbestu deildini. Kvinnurnar hjá FC Suðuroy spæla heldur ikki í bestu deildini í løtuni (2014).

VB hevur einaferð vunnið føroyameistarheitið í fótbólti, tað var í 2000.

Kvinnuliðið hjá VB hondbólti hevur tríggjar ferðir verið føroyameistari:


 * 1950
 * 2003
 * 2005

VB kvinnurnar hava tvær ferðir vunnið steypakappingina í hondbólti:
 * 1993
 * 2003


 * HSF.fo, Hondbóltsamband Føroya
 * HSF.fo


 * Heimasíðan hjá FC Suðuroy
Nes Sóknar Ítróttarfelag
Nes Sóknar Ítróttarfelag er eitt fótbóltsfelag úr Runavík sum var stovnað í 24. mars 1957. NSÍ vann 21. oktober 2007 fyri fyrstu ferð í søgu felagsins føroyska meistaraheitið í fótbólti, hóast seinasta umfarið ikki varð leikt fyrr enn 27. oktober.


 * Viðmerkingar
 * 1R: Fyrsta umfar
 * QR: Innleiðandi umfar
 * 1Q: Fyrsta innleiðandi umfar

Í 2011 spældu teir 0-0 móti 2009-10 finalistunum Fulham men taptu samlað 0-3.




 * Heimasíðan hjá NSÍ
Víkingur 2008
Víkingur er eitt fótbóltsfelag í Eysturoy, sum varð stovnað í 2008, sum ein samanlegging av Gøtu Ítróttarfelag (stovnað í 1926) og Leirvíkar Ítróttarfelag (stovnað í 1928).

24. juli skrivaði Víkingur føroyska og evropiska fótbóltssøgu, tá liðið vann seinna dystin í øðrum undanumfari í Europa League 2-1 móti Tromsø IL á útivølli og gjørdist harvið fyrsta føroyska liðið nakrantíð, ið megnaði at leika seg í triðja undanumfar til Europa League kappingina. Málini hjá Víkingi gjørdu Bárður Hansen og Hallur Hansson.

Víkingur vann sítt fyrsta føroyameistaraheiti í mansfótbótli hin 22. oktober 2016 við 61 stigum, eitt stig frammanfyri KÍ, ið fekk 60 stig. Árið eftir, í 2017, endurvann felagið føroyameistaraheitið.

Frá 19 Novembur 2024.




 * Effodeildin, føroyameistarar: 3
 * 2016, 2017, 2024


 * Løgmanssteypið: 6
 * 2009, 2012, 2013, 2014, 2015, 2022


 * Stórsteypakappingin í fótbólti: 5
 * 2014, 2015, 2016, 2017, 2018


 * Vikingur.fo, heimasíðan hjá felagnum.
 * Víkingur á Faroesoccer.com
Miðvágs Bóltfelag
Miðvágs Bóltfelagið er eitt fótbóltsfelag úr Miðvági, sum varð stovnað í 1905.
1892
1892 (MDCCCXCII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.


 * Føroysk skipatrygging verður stovnað, og bíligari verður at tryggja skip.
 * 13. mai - Fyrsta føroyska fótbóltsfelagið, Tvøroyrar Bóltfelag (TB), verður stovnað. Í 1904 koma HB og KÍ afturat.
 * Fiskatíggjund verður avtikin.


 * 3. januar - J.R.R. Tolkien, bretskur rithøvundur (d. 1973)
 * 10. mars - Arthur Honegger, sveisiskt tónaskald (d. 1955)
 * 7. mai - Josip Broz Tito, jugoslaviskur einaræðisharri (d. 1980)
 * 23. juli - Haile Selassie, etiopiskur keisari (d. 1975)
 * 4. september - Darius Milhaud, franskt tónaskald (d. 1974)
 * 10. september - Arthur Compton, amerikanskur alisfrøðingur (d. 1962)
 * 4. desember - Francisco Franco, spanskur einaræðisharri (d. 1975)


 * 12. februar - Jens Hendrik Djurhuus, føroyskur bóndi og politikari (f. 1799)
 * 24. februar - Niels Christopher Winther, føroyskur sakførari, politikari og ritstjóri (f. 1822)
 * 26. mars - Walt Whitman, amerikanskur rithøvundur (f. 1819)
 * 27. september - Peter Holten, amtmaður í Føroyum 1861-1871.
 * 6. oktober - Alfred Tennyson, bretskur yrkjari (f. 1809)
 * 18. november - Hannes Finsen, fúti í Føroyum 1858-71 og amtmaður 1871-84 (f. 1828)
 * 6. desember - Werner von Siemens, týskur uppfinnari og ídnaðarmaður (f. 1816)
Keisari
Keisari kallast ríkisleiðarin í summum londum. Orðið keisari kemur úr latíni. Vit kenna tað eisini sum navnið Cæsar. Umframt í rómverjaríkinum hava eisini ríkisleiðarar í fleiri evropeiskum londum rópt seg keisara, m.a. Russlandi (russakeisari ella sarur), Fraklandi (Napoleon Bonaparte), í Eysturríki og í Týsklandi. Fleiri lond uttanfyri Evropa høvdu eisini einaferð ein keisara sum ríkisleiðara, m.a. Etiopia, Persia, Kina, Japan, India, Brasil og Meksiko.


 * 31 f.Kr - 14. e.Kr: Augustus (Gajus Julius Cæsar Octavianus)
 * 14 - 37 e.Kr: Tiberius, stjúksonur Augustus.
 * 37 - 41 e.Kr: Galigula
 * 41 - 54 e.Kr: Klaudius
 * 54 - 68 e.Kr: Nero. Umfatandi atsóknir vóru móti teimum kristnu undir Nero keisara, og hildið verður, at Paulus ápostul møguliga er dripin undir Nero.
 * 68 - 69 e.Kr: Galba
 * 69 e.Kr: Otho
 * 69 e.Kr: Vitellius
 * 69 - 79 e.Kr: Vespasianus
 * 70 - 81: Titus. Tað var undir Titusi, at Jerusalem var lagt í oyði í sambandi við jødiska uppreisturin ár 70 - 74 e.Kr., og Titusbogin í Rom er reistur til minnis um sigurin á Jerúsalem.
 * 81 - 96 e.Kr.: Domitianus
Berøa
Berøa kallast samkomuhúsið hjá brøðrasamkomuni í Saltangará. Navnið er bíbilskt staðarnavn. Tað kemur úr grikskum og sipar til bý í Makedónia.

Undómsmøti: Hvønn leygardag klokkan 20:00. Skráin á ungdómsmøtinum er: 2 tímar spæl, 20 minuttir tala og so er tað drekkamun. Seinni fer ungdómurin at fylgjast á vegnum.

Hatta er eitt gott og stuttlingt møti, til kristlig børn.
El Salvador
El Salvador (spanskt: República de El Salvador) er eitt land í Miðamerika við marki móti Guatemala og Honduras. Høvuðsmálið í El Salvador er spanskt. Høvuðsstaðurin í El Salvador eitur San Salvador.

Frá 1979 til 1991 var blóðugt borgarakríggj ímillum stjórnarherin, sum USA stuðlaði, og vinstrasinnaðar uppreistrardeildir. Eini 75 000 fólk doyðu. 16. januar í 1992 kom friðaravtala í gildi.

Í øldir áttu nakrar fáar ríkar ættir alla jørðina í landinum, og mesta fólkið leið hungur og hall.

Í 1970-árunum kravdu fólk í El Salvador jørð og arbeiði til tey fátæku; katólska kirkjan við Óscar Romero (15. august 1917 – 24. mars 1980) erkibiskuppi á odda stuðlaði hesum. Í 1979 tóku nakrir herovastar valdið. Teir lovaðu at bøta um viðurskiftini, men kúgaðu alla andstøðu við harðari hond. Romero varð myrdur í 1980. Borgarakríggj brast á ímillum stjórnarherin, ið fekk stuðul úr USA, og uppreistrardeildir. 75 000 fólk lótu lív. Friðaravtala varð undirritað í 1992.

Ein fjallaryggur við nógvum gosfjøllum eyðkennir landslagið.

Skógirnir, har nógvur setrisviður, mahogni og eik vuksu, eru ruddaðir til landbúnaðarjørð.


 * Miðamerika
Guatemala
Lýðveldið Guatemala er eitt land í Miðamerika. Í norðri hevur Guatemala mark við Meksiko og Belis, í eystri við Honduras, og í suðri við El Salvador. Høvuðsmálið í Guatemala spanskt. Høvuðsstaðurin í Guatemala eitur Guatemalabýur. Avtoftaðir býir úr stórtíð Mayaríkisins og katólskar kirkjur í sponskum sniði bera boð um, at mentanin í Guatemala er fjølbroytt. Helmingurin av fólkinum nú á døgum er ættaður frá mayaindiánunum, og flestu teirra búgva í bygdum í hálendinum. Hin helmingurin er lutvíst indiánskur, lutvíst spanskur. Mangir mayaindiánar arbeiða hjá ríkum góðseigarum, sum dyrka kaffi, sukur og bananir, sum er týdningarmesta útflutningsvøra í landinum. Guatemala flytur eisini út nýhentaðar blómur, mest rósur, ið verða dyrkaðar í dølunum við Antigua. Flestu fólk í Guatemala eru rómversk katólsk, ið var átrúnaðurin, sum spaniamenn bóru við sær, tá ið teir komu hagar í 15. øld. Alt fleiri fólk taka nú við protestantiskari trúgv, men fólkið hevur eisini aðra gudsdýrkan, ið hevur røtur aftur í gamla mayaindiánska trúgv. Skrúðgongan í Antigua er eitt av hátíðarhaldunum í halgu vikuni. Í Sankta Tomaskirkju verður biðið bæði til katólsk halgimenni og gamlar indiánskar gudar.

Ferðavinnan er tann vinna, sum veksur skjótast í Guatemala. Á hvørjum ári koma stívliga hálv millión fólk til landið at síggja gomlu mayabýirnar. Tempultoftirnar av mikla mayabýnum Tikal eru í einum stórum tropuskógi. Enn veit eingin, hví fólkið brádliga fór úr býnum fyri um 1000 árum síðan. Mangir mayaindiánar í Guatemala eiga smáar jarðarteigar, har teir dyrka mais, bønir, grasker og frukt. Tey, ið búgva avsíðis, ganga langan veg at selja grøði sína. Á marknaðinum verða eisini seldar blómur og handgjørdar vørur og ymsir lutir, ið handvei karar hava gjørt, t.d. leirvørur og kurvar. Liljur og rósur, nelikar og gladiólir verða dyrkaðar í dølunum. Tað mesta verður selt til USA. Konurnar á bygd ganga í øklasíðum skjúrti, sum tær sjálvar veva. Mynstrini eru fleiri hundrað ára gomul. Veving er gamalt handverk. Vovið verður við litføgrum tógvi og tráði, og somu mynstur eru gingin í arv ætt eftir ætt. Fleiri enn 300 ymisk mynstur eru, sum øll hava sína serligu søgu. Vevkonurnar nýta einfaldar vevar, sum eru lættir at taka við sær, tá ið tær flyta úr einum staði í annan. Mayafólkið má alsamt stríðast til tess at lívbjargað sær, og mong hava tolt nógv og eru dripin, tá ið tey hava roynt at hildið fast um sín gamla lívshátt. Ringast var fyrst í 1980-árunum, tá ið hernaðarstýrið, sum tá var, setti sær fyri at týna mayafólkið. Eini 60.000 fólk flýddu til Meksiko og hava livað har í flóttafólkalegum. Nú flyta tey heim aftur til Guatemala, men viðurskifti teirra eru óviss, og mesta jørðin er tikin frá teimum.

Í Guatemalabýi gerast alt fleiri gøtubørn. Tað eru børn, sum eru farin heiman undan neyð og fátækadømi. Á gøtunum lívbjarga tey sær; tey stjala, bidda og selja tað, tey finna á ruskdungum. Mannarættindafelagsskapir, t.d. Amnesty International, eru nú farnir at arbeiða fyri at bøta um viðurskftini hjá hesum børnum.
Haraldur Hárfagri
Haraldur Hárfagri (uml. 850–933) (Haraldr hárfagri) var Noregs kongur umleið ár 872–933, eftir at hava verið kongur yvir pørtum av landinum síðani 860/865. Summi rokna tí kongstíð hansara frá hesum árum. Hesi árstøl eru tó ásett við stórari óvissu. Eyknevni Hárfagri fekk hann, tí hann svór ikki at klippa sær hárið fyrr enn Noreg var savnað í eitt ríki. Tað sigst, at ungur bar fram bønarorð til Gyðu, dóttur Eirik kong í Hordalandi, men hon vildi ikki hava ein so "lítlan" kong. Øðrvísi varð, um hann hevði verið kongur yvir øllum Noregi.
Kristnastova
Kristnastova kallast samkomuhús hjá Brøðrasamkomuni í Keypmannahavn. Hjúnini Susan og Øssur Berghamar byrjaðu virksemið millum føroyingar í Keypmannahavn í eini íbúð á Oxford Allé í 1973, men skjótt gjørdust hølini ov smá, og á sumri 1979 vóru eini stór sethús keypt á Birmavej 36 á Amager; har hevur virksemið hildið til síðani.


 * Kristnastova
Nikæno-konstantinopolitanska trúarjáttanin
Nikæno-konstantinopolitanska trúarjáttanin verður eisini kallað ''2. trúarjáttan (latín: symbolum Nicaenum''). Hon er ein av teimum 5 játtanarritunum í føroysku fólkakirkjuni.

Heitið sipar til, at orðaljóðið er eitt úrslit av kirkjufundunum í Nicea í 325 og í Konstantinopel í 381. Hon er soleiðis ein fornkirkjulig trúarjáttan. Nikæno-konstantinopolitanska trúarjáttanin verður stundum brúkt í guðstænastuni í føroysku fólkakirkjuni, hóast apostólska trúarjáttanin er tann vanligara.

Stundum verður byrjað við at avnokta alt tað ónda, men tað er ikki partur av sjálvari trúarjáttanini.

Nikæno-konstantinopolitanska trúarjáttanin greinar læruna eitt sindur gjøllari enn apostólska trúarjáttanin. Ein týðandi munur er tó, at hon aftur at teimum trimum liðunum, ið samsvara við tríeindina, hevur fingið ein fjórða lið um dópin.


 * Eg trúgvi á ein Gud, hin alvalda Faðir, sum hevur skapað himmal og jørð, allar sjónligar og ósjónligar lutir.


 * Og á ein Harra, Jesus Krist, Guds einborna son, sum er føddur av Faðirinum fyri upphav tíðarinnar, Gud av Gudi, ljós av ljósi, sannur Gud av sonnum Gudi, føddur, ikki skapaður, av somu veru sum Faðirin, ið alt hevur skapað, sum fyri okkum menniskju og frelsu okkara er komin niður av himni og er vorðin hold við Heilagum Anda av Mariu moy, sum eisini okkara vegna er krossfestur undir Pontiusi Pilatusi, píndur og jarðaður. Triðja dagin risin upp samsvarandi Skriftunum og farin til himmals, situr við Faðirsins høgru hond og skal koma aftur í dýrd at døma livandi og deyð, og á ríki hansara skal eingin endi vera.


 * Og á Heilagan Anda, Harran og lívgevaran, sum gongur út frá Faðirinum og Soninum, sum saman við Faðir og Soni verður tilbiðin og dýrmettur, og sum hevur talað við profetunum. Og á eina heilaga almenna og ápostólska kirkju.


 * Eg játti ein dóp til fyrigevingar syndanna og vænti uppreisn teirra deyðu og lívið í komandi heimi. Amen.

Trúarjáttan føroysku fólkakirkjunnar, Føroyskt kirkjumál, 2000
Undirhús
Undirhús ella Undirhúsið hevur fleiri týdningar:


 * 1) Tilhaldsstað hjá (eldri) monnum í Føroyum.
 * 2) * Undirhúsið í Vágsbotni
 * 3) * Undirhúsið á Argjum
 * 4) * Undirhúsið í Vági
 * 5) * Undirhúsið á Tvøroyri
 * 6) * Undirhúsið í Vestmanna
 * 7) * Undirhúsið í Miðvági
 * 8) * Undirhúsið í Gøtu
 * 9) * Undirhúsið á Eiði
 * 10) Niðara deild í bretska tinginum (House of Commons), sí Undirhúsið (Bretland).
 * 11) Á Wikipedia verður síðan við heitinum Undirhúsið nýtt sum stað har spurningar kunnu setas um Wikipedia.
Undirhúsið í Vágsbotni
Undirhúsið í Vágsbotni hevur síðan 1936 verið eitt savningarstaði hjá monnum úr Havn.
Undirhúsið á Argjum
Undirhúsið á Argjum læt upp í 1994 í Andrassarstovu á Argjum. Tórshavnar kommuna læt hølini ókeypis.
Bartalsmessa
Bartalsmessa, eisini kallað bartalsøka, er 24. august. Bartalsmessa er minningardagur fyri lærusvein Jesusar Bartolomeus (grikskt: Bartolomaios), ið vanliga verður hildin at vera tann sami, sum eisini kallast Natanael, vinmaður Filip (Jóh. 1:45-51).

Í Bíbliuni verður Bartolomeus bara nevndur saman við hinum lærisveinunum, og sambært kristnari traditión var hann trúboðari í India og Mesopotamia, áðrenn hann leið blóðvitnisdeyðan í Armenia við at vera skrædlaður livandi.

Bartalsmessunáttin í 1572 er kend fyri fólkamorðið á umleið 20.000 reformertum hugenottum í religiónsstríði í Fraklandi eftir siðaskiftið.
Dilkadagur
Dilkadagur er høgtíðardagur um heystið, tá okkurt serliga gott varð havt til matna. Tríggir dagar um heystið bera hetta heitið: mariumessa 8. september, mikkjalsmessa 29. september og allahalgannadagur 1. november.

Navnið dilkadagur kemur av orðinum dilkur, sum hevur ymsa merking ymsastaðni í oyggjunum, men fyri tað mesta merkir gott lamb ella góður matur av lambi, eitt nú blóðmørur og lambskjøt, ið man sipa til, at hesir dagar hava verið hildnir sum høgtíðardagar.
Mikkjalsmessa
Mikkjalsmessa er 29. september. Dagurin verður eisini róptur dilkadagur.


 * Bibelsk gjennomgang av Mikkelsmess (og høsttakkefest) - (norsk språk - bokmål) Det Norske Bibelselskap

Michael (Erzengel)
PADI
PADI (Professional Association of Diving Instructors) er yrkisfelag fyri kavaralærarar, og tað er heimsins størsta frítíðarkavara limafelag og útbúgvari av frítíðarkavarum, stovnað í 1966 av John Cronin og Ralph Erikson.

PADI limir, (kavaramiðstøðir, kavarafrítíðarstøð, kavaraskúlar, kavvenjarir, kavfrøðingar) útbúgva størsta partin av frítíðarkavarum í heiminum (uml. 65 %). PADI hevur skrivstovur í Avstralia, Kanada, Sveis, Japan, Svøríki, Stóra Bretland og Sameindu Statunum USA. Høvuðsskrivstovan, PADI Worldwide, er í Kaliforniu, USA. PADI skrivstovur avgreiða meira enn 130.000 yrkis limir og meira enn 5.300 kavarasentru og kavarskúlar í meira enn 180 londum pg økjum. PADI útbúgvingar tilfarð er tøkt í meira enn 26 ymsum málum.


 * PADI
Luciano Pavarotti
Luciano Pavarotti (12. oktober 1935 - 6. september 2007) var italskur tenorsangari, doyði av krabbameini eftir fleiri ára sjúkralegu. Fram um nakran annan megnaði Pavarotti at gera operuna fólksliga, og hann hevði fleiri stórar konsertir saman við kendum popptónleikarum.
Tangafjørður
Tangafjørður er sunnasti og breiðari parturin av sundinum millum Eysturoy og Streymoy - norðanífrá millum Veðranes vestanfyri Selatrað og Hósvík, og suður millum Eystnes og Hvítanes. Dýpið í Tangafirði eru um 60 - 70 metrar. Sunnarlaga í Tangafirði eru Flesjarnar.
Flesjarnar (Eysturoy)
Flesjarnar eru ein stór grynna við fleiri flesjum í sunnan úr Raktanga og lágan eystan úr Kaldbaksnesi, umleið miðskeiðis millum Eysturoy og Streymoy. Fleiri skip eru farin á Flesjunum, har dýpi um eitt stórt øki bert er heilt fáar metrar.

2. august 2021 rennur línuskipið Eivind á flesjarnar. Hann bleiv sleipaður av, og sleipaður til Havnar
 * 2. januar 1957 sigldi íslendski trolarin Goðanes á Flesjarnar og sakk. Manningin taldi 24 harav 23 vóru bjargaðir. Skiparin, 26 ára gamli Pjetur Hafstein Sigurðsson var ikki funnin aftur. Kelda: Sosialurin 5/1-1957.
 * Í desember 1969 fer Sundabúgvin á Flesjarnar. Hol kemur á skipið og róður og skrúða fáa skaða. Skipið verður hildið lens og sleipa inn á Skála, har tað verður umvælt. Kelda: Tingakrossur 20/12-1969.
 * 10. januar 1984 fer farmaskipið Ólavur Gregersen úr Gøtu á Flesjarnar og verður vrak.
 * 4. apríl 1990 rennur Mallemukken á Flesjarnar. Skipið verður sleipa til Havnar, har staðfest verður, at rivur eru komnar á skrokkin.
 * 2. august 2007 siglir russiski trolarin Olshana á Flesjarnar og stendur fastur. Tá hann verður togaður av aftur um náttina, søkkur skipið vestanfyri Flesjarnar á 70 metra dýpi.
Niðursetubygd
Niðursetubygdir kallast tær bygdir, sum eru bygdar seinastu øldirnar, serliga í 19. øld, við at menn fingu traðir burturav kongsjørðini burturi í óbygdum, og so bygdu sær hús á trøðni, veltu hana og búsettust har. Niðursetubygdir eru tí ikki gamlar bygdir, og har er í flestu førum ongin kongsgarður. Í summum førum er bygdin tó bygd við at bóndi hevur búsett seg í sínum hagaparti, og tá er eisini uttangarðs jørð til bygdina.

Nakrar niðursetubygdir:
 * Hvítanes, bygd í 1830unum
 * Rituvík, bygd í 1873
 * Æðuvík, bygd í 1897
 * Langasandur, bygd í 1839
 * Nesvík (útdeyð sum bygd, men Leguhúsið í Nesvík er har nú.
 * Oyrarbakki
 * Ljósá
 * Lopra, bygd í 1834
 * Akrar
 * Víkarbyrgi, (endur)bygd í 1830unum. Víkarbyrgi er helst landnámsbygd, ið avtoftast eftir Svartadeyða 1349
 * Hamrabyrgi
 * Slættanes, bygd í 1835, avtoftað í 1964
 * Norðdepil, bygd í 1866
 * Fossá, bygd í 1867, avtoftað uml. 1945
 * Kambsdalur, bygd 1985. Hetta er ikki traðarbygd men útstykking frá Fuglafirði.
Trøð
Ein trøð er jarðarlutur, td. einir 10 000 m2, ið verður latin til leigu ella sølu burtur av kongsjørð. Tann, ið fekk trøðna, kundi vanliga keypa hana, tá hann hevði velt ávísan part av trøðni. Vanliga bygdu fólk á trøðni, høvdu kúgv, høsn og kanska seyð, og lívbjargaðu sær soleiðis av jørðini og av tí, sum fekst úr sjónum. Í dag eru flestu traðir í miðøkjunum lutaðar sundur til grundstykki og bygdar, og tær, ið eftir eru, verða havdar til seyðahald sum ítriv, at hava nakrar traðarseyðir.

Fleiri nýggjar bygdir eru bygdar við at traðir eru lutaðar út. Hesar bygdir kallast niðursetubygdir.
Tríeindin
Heilaga tríeindin vísir til Guð Faðir, Sonin og Heilaga andan. Tá ið Maria fann Jesus í templinum í Jerúsalem, talar hann um templið sum "hús faðirs míns". Og tá ið Jesus varð doyptur, segði Guð: "Hesin er sonur mín, hin elskaði, sum eg havi góðan tokka til". Heilagi andin vitjaði Mariu og greiddi henni frá, at hon skuldi eiga Jesus, og at hon skuldi vera við til dóp hansara.
Gyllin
Gyllin hevur ymsar merkingar:
 * gomul mynteind
 * jarðarein
 * stødd á grindahvali.

Sum jarðareind er ein gyllin 1/16 av eini mørk. Gyllinin verður býttur í 20 skinn. 1 mørk = 16 gyllin á 20 skinn. Ymiskt er, hvussu nógvur seyður gongur á gyllinin í Føroyum, men nógvastaðni er tað um 2 seyðir á gyllinin.
OpenOffice
OpenOffice er telduforrit, ið er givið út undir sonevnda open source license. Hetta forrit byggir á somu grundhugsjón sum wikipedia, at serkøn á ymsum økjum um allan heim samstarva um eina felags vøru, sum fjøldin kann brúka ókeypis ella sera bíliga.

Forritið, ið er ókeypis og væl egnað til skúlabrúks, hevur á leið somu møguleikar sum forritapakkin Microsoft Office. OpenOffice fæst bæði til Windows, Linux og Mac. Føroyskur stavari fæst eisini ókeypis til OpenOffice.

Til Mac / Apple teldur fæst sama forritið í eitt sindur broyttari útgávu, ið kallast NeoOffice.


 * OpenOffice
 * NeoOffice
Olshana
Olshana æt russiskur trolari, sum í dýrdarveðri um kvøldið 2. august 2007 sigldi á Flesjarnar. Tá trolarin var togaður av aftur flesjunum móti morgni, sakk hann vestanfyri Flesjarnar við 270 tonsum av dieselolju umborð. Hetta mál førdi til nógv politiskt kjak um ábyrgd.


 * Olshana Shipwreck, youtube.com
 * Olshana hard aground. Flesjarnar, Faroe Islands, pbase.com
 * OLSHANA - IMO 8422864, shipspotting.com
 * Assistance til trawleren Olshana, forsvaret.dk
 * Assistance til trawleren Olshana, forsvaret.dk
Friðarbogin
Friðarbogin er felag, ið tekst við evni viðvíkjandi samkyndum og tvíkyndum í Føroyum. Friðarbogin var settur á stovn 17. oktober 2003 við aðalendamálum at arbeiða fyri politiskari, mentanarligari og sosialari javnvág fyri sam- og tvíkynd í Føroyum. Upprunanavnið hjá felagnum var Ælabogin, men var seinni broytt til Friðarbogin á fyrsta aðalfundi hjá felagnum í januar 2004.

Í november 2004 var Friðarbogin við til at stovna ANSO - sum er felagsskapurin hjá STT studentafeløgum í Norðurlondum, Póllandi og Baltisku londunum.


 * 2005 22-27. august var fyrsta ráðstevnan hjá ANSO, Canaries in the Coal Mines, hildin í Tórshavn. Henda norðurlendska LGBT ráðstevnan var fyriskipað av ANSO, Friðarboganum og felagnum Bogin. Ráðstevnan endaði við fyrstu skrúðgonguni fyri STT (sam-, tví- og transkynd) í Føroyum. Røðarar til ráðstevnuna vóru millum annað: Judith Halberstam (US), Jens Rydström (SE) , David Megathlin (US) , Arthur Thiry (SE) , Britta Swenson (SE) og Don Kulic (SE).
 * 2005 22. august - ráðstevnan "Canaries in the Coal Mines" sett
 * 2005 27. august - Fyrsta Føroya Pride skrúðgonga.
 * 2007 17-19. august fekk Friðarbogin vitjan av ANSO, STT ráðstevnan (sam-, tví- og transkynd) var fyriskipað undir heitinum "Hevur kærleiki kyn?" Tað er Friðarbogin saman við ANSO, ið skipar fyri festivalinum.
 * 2007 15. desember - §266b
 * 2007 17. august - ráðstevnan "Hevur kærleiki kyn?" sett
 * 2007 18. august - Onnur Føroya Pride skrúðgonga.
 * 2008 19. juli - Triðja Føroya Pride skrúðgonga.
Sjóvinnubankin
Sjóvinnubankin varð stovnaður 6. oktober 1932 fyri at bøta um fíggingarmøguleikarnar í fiskivinnuni. Stigtakari var Føroya Skipara- og Navigatørfelag. Bankin læt fyrstu ferð upp 15. desember 1932, við Thorstein Petersen sum stjóra. Sjóvinnubankin kom í fíggjarliga kreppu í 1951, men varð hann tó endurreistur. Kreppan í 1951 kostaði Thorstein Petersen starvið sum stjóri í bankanum.

6. oktober 1992 - 60 ára stovningardagin - var Sjóvinnubankin aftur um at fara á húsagang, men varð bjargaður við at Fíggingargrunnurin frá 1992 - við fígging frá Føroya Landsstýri við hjálp frá donsku stjórnin - setti nýggjan partapening í bankan. 11. apríl 1994 avgjørdu nevndirnar í Sjóvinnubankanum og Føroya Banka, at bankarnir skuldu leggja saman frá 1. januar 1994 at rokna. Sjóvinnubankin varð framhaldandi partafelag, og samanlagdi bankin tók navnið hjá Føroya Banka og búmerkið hjá Sjóvinnubankanum.

Grein um Føroya Banka.


 * N.J. Arge og Jógvan Arge: Bankabókin - Sjóvinnubankin 50 ár; Sjóvinnubankin, Tórshavn 1983
 * Jørn Astrup Hansen og Jóan Pauli Joensen: Føroyar og bankarnir í 100 ár; Føroya Banki, Tórshavn 2006
Kommunur í Íslandi
Kommunur í Íslandi eru 72 (15. júní 2018.).


 * Samband íslenskra sveitarfélaga
Lied der Deutschen
Síðan 1991 hevur týski tjóðsangurin bert verið triðja ørindið í yrkingini Deutschlandlied, eisini kend sum Das Lied der Deutschen, eftir August Heinrich Hoffmann von Fallersleben.


 * Einigkeit und Recht und Freiheit
 * für das deutsche Vaterland!
 * Danach lasst uns alle streben
 * brüderlich mit Herz und Hand!
 * Einigkeit und Recht und Freiheit
 * sind des Glückes Unterpfand;
 * |:Blüh im Glanze dieses Glückes,
 * blühe, deutsches Vaterland!:|
Suðurvesturvaldømi
Suðurvesturvaldømi (íslendskt: Suðvesturkjördæmi) er eitt valdømi á útsynningshorni Íslands. Tað eru 7 kommunur í Suðurvesturvaldøminum. Hetta valdømið er næst Reykjavík, høvuðsstaði Íslendska lýðveldisins. Íbúgvatalið í valdøminum eru umleið 80.000. Ísland er býtt upp í 6 valdømi, Suðurvesturvaldømi er eitt teirra.


 * Garðabær
 * Hafnarfjarðarkaupstaður
 * Kjósarhreppur
 * Kópavogsbær
 * Mosfellsbær
 * Seltjarnarneskaupstaður
 * Sveitarfélagið Álftanes
Suðurvaldømi
Suðurvaldømi (íslendskt: Suðurkjördæmi) er valdømi á Suðurlandi Íslands. Tað eru 20 kommunur í Suðurvaldøminum og íbúgvaratalið var 47.810 í 2009. Størsti býur í Suðurvaldøminum er Keflavík.


 * Ásahreppur
 * Bláskógabyggð
 * Flóahreppur
 * Grímsnes- og Grafningshreppur
 * Grindavíkurkaupstaður
 * Hrunamannahreppur
 * Hveragerðisbær
 * Mýrdalshreppur
 * Rangárþing eystra
 * Rangárþing ytra
 * Reykjanesbær
 * Sandgerðisbær
 * Skaftárhreppur
 * Skeiða- og Gnúpverjahreppur
 * Sveitarfélagið Árborg
 * Sveitarfélagið Garður
 * Sveitarfélagið Hornafjörður
 * Sveitarfélagið Ölfus
 * Sveitarfélagið Vogar
 * Vestmannaeyjabær
Norðeysturvaldømið
Norðeysturvaldømið (íslendskt: Norðausturkjördæmi) er eitt valdømi í landnyrðings Íslandi. Tað eru 24 kommunur í Norðeysturvaldøminum. Fólkatalið í valdøminum er 42.147.


 * Aðaldælahreppur
 * Akureyrarkaupstaður
 * Arnarneshreppur
 * Borgarfjarðarhreppur
 * Breiðdalshreppur
 * Dalvíkurbyggð
 * Djúpavogshreppur
 * Eyjafjarðarsveit
 * Fjallabyggð
 * Fjarðabyggð
 * Fljótsdalshérað
 * Fljótsdalshreppur
 * Grímseyjarhreppur
 * Grýtubakkahreppur
 * Hörgárbyggð
 * Langanesbyggð
 * Norðurþing
 * Seyðisfjarðarkaupstaður
 * Skútustaðahreppur
 * Svalbarðshreppur
 * Svalbarðsstrandarhreppur
 * Tjörneshreppur
 * Vopnafjarðarhreppur
 * Þingeyjarsveit
Norðvesturvaldømið
Norðvesturvaldømið (íslendskt: Norðvesturkjördæmi) er eitt valdømi í útnyrðings Íslandi. Tað eru 27 kommunur í Norðvesturvaldøminum. Fólkatalið í valdøminum er 30.025.


 * Akrahreppur
 * Akraneskaupstaður
 * Árneshreppur
 * Blönduósbær
 * Bolungarvíkurkaupstaður
 * Borgarbyggð
 * Bæjarhreppur
 * Dalabyggð
 * Eyja- og Miklaholtshreppur
 * Grundarfjarðarbær
 * Helgafellssveit
 * Húnaþing vestra
 * Hvalfjarðarsveit
 * Húnavatnshreppur
 * Höfðahreppur
 * Ísafjarðarbær
 * Kaldrananeshreppur
 * Reykhólahreppur
 * Skagabyggð
 * Skagafjörður
 * Skorradalshreppur
 * Snæfellsbær
 * Strandabyggð
 * Stykkishólmsbær
 * Súðavíkurhreppur
 * Sveitarfélagið
 * Tálknafjarðarhreppur
 * Vesturbyggð
Reykjavíkurvaldømi suður
Reykjavíkurvaldømi suður (íslendskt: Reykjavíkurkjördæmi suður) er valdømi í Reykjavík, høvuðsstaðurin Íslands. Íbúgvar í valdøminu er 117.800.


 * Reykjavík
Reykjavíkurvaldømi norður
Reykjavíkurvaldømi norður (íslendskt: Reykjavíkurkjördæmi norður) er valdømi í Reykjavík, høvuðsstaðurin Íslands. Íbúgvar í Reykjavíkurvaldøminu, norðri og suðri, er 117.800.


 * Reykjavík
Valdømi
Orðið valdømi er nakað ið verður sett í samband við politisk val. Eitt land kann hava fleiri valdømi ella bara eitt valdømi. Tá talan er um eitt land, sum hevur fleiri valdømi, so er talan um eina kvotuskipan, har eitt ávíst øki í landinum hevur rætt til so og so nógvar tinglimir frá teirra øki. Fólkini ið búgva í valdøminum kunnu tá bert velja eitt av valevnunum, sum er uppstilla í teirra valdømi. Føroyar plagdi at hava fleiri valdømir, hesi vóru: Suðuroyar, Sandoyar, Suðurstreymoyar, Norðstreymoyar, Eysturoyar, Norðoyar og Vága valdømi. Tá átti Sandoyggin t.d. rætt til tveir tinglimir. Henda skipan varð broytt 25. oktobur 2007, tá Føroya Løgting samtykti, at Føroyar framyvir skuldi vera eitt valdømi. Atkvøðubýti var soleiðis, at 19 tinglimir atkvøddu fyri at gera Føroyar til eitt valdømi og 13 atkvøddu ímóti.


 * Føroyar sum eitt valdømi
Kekkiskt mál
Kekkiskt (kekkiskt: čeština) er Indo-evropeisk mál. Málið verður talað í ES, Kekkia og Slovakia. Í Kekkia tosa 10.300.000 fólk kekkiskt.


 * já jsem (eg eri)
 * ty jsi (tú ert)
 * on je (hann er)
 * ona je (hon er)
 * ono je (tað er)
 * my jsme (vit eru)
 * vy jste (tit eru)
 * oni jsou (teir eru)
 * ony jsou (tær eru)
 * ona jsou (tey eru)

A a, Á á, B b, C c, Č č, D d, Ď ď, E e, É é, Ě ě, F f, G g, H h, CH ch, I i, Í í, J j, K k, L l, M m, N n, Ň ň, O o, Ó ó, P p, Q q, R r, Ř ř, S s, Š š, T t, Ť ť, U u, Ú ú, Ů ů, V v, W w, X x, Y y, Ý ý, Z z, Ž ž


 * jeden, jedna; jedno (ein; eitt)
 * dva, dvě (tveir)
 * tři (tríggir)
 * čtyři (fýra)
 * pět (fimm)
 * šest (seks)
 * sedm (sjey)
 * osm (átta)
 * devět (níggju)
 * deset (tíggju)
Brno
Brno (týskt: Brünn) er ein býur í Kekkia. Býurin hevur umleið 377.508 íbúgvar. (49°12' norðurbreidd, 16°37' eysturlongd)
Bălţi
Bălţi (russiskt; Бельцы) er ein býur í Moldova, sum hevur umleið 102 457 íbúgvar (2014). Býurin er triðstørsti býur í Moldova næst eftir Chișinău og Tiraspol. Hann varð stovnaður í 1620 og fekk býarrættindi í 1818.
Ostrava
Ostrava (týskt: Ostrau, Pólskt mál: Ostrawa) er ein bygd i Kekkia. (49°50' norðurbreidd, 18°17' eysturlongd) Býurin hevur umleið 297.400 íbúgvar.
Føroya Arbeiðarafelag
Føroya Arbeiðarafelag er felag fyri arbeiðsmannafeløg og arbeiðskvinnufeløg í Føroyum. Føroya Arbeiðarafelag umboðar limafeløgini, tá tey skulu samráðast um lønarviðurskifti við Føroya Arbeiðsgevarafelag og onnur vinnufeløg. Føroya Arbeiðarafelag er limur í Samtak. Hini arbeiðarafeløgini sum eru limir í Samtak eru: Havnar Arbeiðsmannafelag, Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag og Føroya Fiskimannafelag. Samtak umboðar knappar 8000 lønmóttakarar í Føroyum.




 * Arbeiðsmannafelagið Beinisvørð, Sumba
 * Arbeiðsmannafelagið Framtíðin, Vágur
 * Fámjins Arbeiðarafelag, Fámjin
 * Haldórsvíkar Sóknar Arbeiðarafelag, Haldórsvík
 * Hvannasunds Sóknar Arbeiðarafelag, Norðdepil
 * Skopunar Arbeiðsmannafelag, Skopun
 * Sandavágs Arbeiðarafelag, Sandavágur
 * Arbeiðarafelagið Hæddin, Saltangará
 * Vestmanna Arbeiðarafelag, Vestmanna
 * Tofta Arbeiðarafelag, Toftir
 * Sunda Sóknar Arbeiðarafelag, Oyrarbakki
 * Sørvágs Arbeiðarafelag, Sørvágur
 * Sjóar Sóknar Arbeiðarafelag
 * Sands Arbeiðarafelag, Sandur
 * Arbeiðarafelagið Rubbishella, Porkeri
 * Oyndafjarðar Arbeiðarafelag, Oyndarfjørður
 * Miðvágs Arbeiðarafelag, Miðvágur
 * Leirvíkar Arbeiðarafelag, Leirvík
 * Kollafjarðar Arbeiðarafelag, Kollafjørður
 * Kalsoyar Arbeiðarafelag, Húsar
 * Hósvíkar Arbeiðarafelag, Hósvík
 * Gøtu Arbeiðarafelag, Gøta
 * Fuglafjarðar Arbeiðsmannafelag, Fuglafjørður
 * Fuglafjarðar Arbeiðskvinnufelag, Fuglafjørður
 * Fiskepigernes Fagforening, Tvøroyri
 * Eiðis Arbeiðsmannafelag, Eiði
 * Arbeiðsmannafelagið Roynd, Hvalba
 * Arbeiðsmannafelagið Klettur, Søldarfjørður
 * Arbeiðsmannafelagið Hov, Hov
 * Arbeiðskvinnufelagið Vónin, Skopun
 * Arbeiðskvinnufelagið Roynd, Hvalba
 * Arbeiðskvinnufelagið Fjallbrúður, Vágur
 * Arbeiðskvinnufelagið Drósan, Øravík
 * Arbeiðarafelagið Lýsing, Skála


 * Halga stund, ber signing og frið. Í: Jólaboð 2005


 * Heimasíðan hjá Føroya Arbeiðarafelag
 * Samtak.fo
Jóhannes Olsen
Jóhannes Olsen (15. desember 1914 - 2002) búði í Sandavági. Hann var pápi tónaskaldið Knút Olsen. Hann var limur í nógvum feløgum, m.a. Sandavágs Arbeiðsmannafelagi (seinni Sandavágs Arbeiðafelag), Sandavágs Sjúkrakassa (seinni Vága Sjúkrakassi), barnaverndarnevnd og skúlanevnd, Blákrossi, kirkjuráði og Føroya Arbeiðarafelagi. Eisini stjórnaði hann eina tíð Sandavágs sangkóri.


 * Halga stund, ber signing og frið. Í: Jólaboð 2005
Mount Everest
Mount Everest (tibetanskt: ཇོ་མོ་གླང་མ Qomolangma, nepalskt: सगरमाथा Sagarmatha) er hægsta fjall á jørðini. Fjallið er 8.848 m høgt og er mark millum Nepal og Tibet (Kina). Edmund Hillary úr Nýsælandi og Tenzing Norgay úr Nepal vóru fyrstir upp á toppin á Mt. Everest, tað hendi hin 29. mai í 1953.

Leirvíkingurin Arne Vatnhamar klintraði upp á Mount Everest í 2014 og náddi toppin hin 25. mai 2014 sum tann fyrsti føroyingurin nakrantíð.
Regnskógur
Regnskógirnir reinsa luftina og vatnið, og dyggur heilivágur at grøða sjúkur verður gjørdur úr regnskógarplantum. Regnskógirnir eru ógvuliga týdningarmiklir í náttúruni, men teir minka hvønn dag - av skógarvinnu og landbúnaði. Vit mega virða og verja hesar skógir og fjølbroytta dýrameingið í teimum. Størstu regnskógarnir ur heimin eru kring Mið- og Suðuramerika (Amasonas).

Meiri enn helvtin av øllum dýrum í heiminum er í Amasonlendinum í Suðuramerika. Alskyns dýr liva í tropuskógunum. Flestu teirra eru bæði stygg og støkkin og duga duga avbera væl at króga seg í skóginum. Reyðtenningurin hevur met fyri at vera ræðuligasti fiskur í heminum. Í 1981 varð sagt frá, at ein torva legðist á og át eini 300 fólk, tá ið ein ovfyltur bátur sakk á Obidosá í Brasil. Allir tenningar eru ikki vandamiklir - bara 4 av 18 sløgum leggjast á fólk.

Tropisku regnskógirnir eru báðumegin miðkring - kringin, ið er um miðjuna á jørðini, sum eitt belti. Ongastaðni eru so góð gróðrarlíkindi til skógarvøkstur sum her, tí veðurlagið er so heitt og vátligt. Lett er hvønn dag at siga, hvussu veðrið verður - heitt, slavið og oysregn. Summastaðni í regnskógunum regnar 4 m um árið, og hitin er altíð úr 24C* upp í 27C*.

Summi dýr í regnskóginum eru hótt, og bara heilt fá av teimum eru eftir í heiminum. Hesi dýr mega verða vard, skulu tey ikki doyggja út.


 * Um bara 7% av allari jørðini veksur regnskógur.
 * Størsta tropiska regnskógarøki í heminum er í Amasonlendinum í Suðuramerika.
 * Jørðildið í regnskógunum er grunt, vanliga bara einar 10 cm, men har vaksa nøkur av hægstu trøum í heiminum.
 * Meiri enn helvtin av øllum dýrum í heiminum liva í regnskógunum.
 * Hvønn dag verður komið fram á ókend skordýr í regnskóginum.
 * Dýralívið í tropuregnskógunum er fjølbroyttari enn nakra aðrastaðni á jørðini.


 * Brasil
 * Gorillur
 * Orangutangur
 * Suðuramerika
Henrik Ibsen
Henrik Johan Ibsen (20. mars 1828 í Skien, Telemark – 23. mai 1906 í Kristiania) var ein norskur rithøvundur.


 * 1864: Kongs-Emnerne
 * 1866: Brand
 * 1867: Peer Gynt
 * 1869: De Unges Forbund
 * 1873: Kejser Og Galilæer
 * 1877: Samfundets Støtter
 * 1879: Et Dukkehjem (á føroyskum: Eitt Dukkuheim)
 * 1881: Gengangere
 * 1882: En Folkefiende
 * 1884: Vildanden
 * 1886: Rosmersholm
 * 1888: Fruen Fra Havet
 * 1890: Hedda Gabler
 * 1892: Byggmester Solness
Gambia
Tjóðveldið Gambia (enskt Republic of the Gambia) er eitt lítið land í Vesturafrika. Eitt av teimum minstu. Banjul er høvuðsstaðurin, og størsti býurin er Serrekunda. Gambia hevur mark við bara Senegal. Málið er enskt, mandinka, wolof og fula. Landið liggur á vesturstrondini í Afrika og er (við sínum uml. 1,7 mió. íbúgvum) millum heimsins fátækastu lond. BTÚ pr. innbúgva er 290 USD, og landið hoyrir harvið til tey menningarlond, ið hava minstu menning, minstu inntøku og støðugt mattrot. Meginparturin av fólkinum er muslimar.



Flestu fólk liva av landbúnaði; týdningarmesta grøðin eru jarðnøtir. Konufólk hava týðandi leiklut í landbúnaðinum, tí teirra arbeiði er at dyrka rís. Men nú er nógv ríslendi tætt við strondina vorðið oyðilagt, tí at ov nógv salt er í jørðini. Nógv konufólk eru tí nú farin at dyrka grønmeti, sum tey selja á torginum í bygdini.

Ferðavinna er tann vinna í Gambia, sum veksur skjótast. Hóast landið er lítið dregur tað nógv ferðandi á hvørjum ári. Hetta kemst helst av, at veðurlagið í Gambia er serstakliga lokkandi, har eru strendur so langt eygað røkkur. Alt fleiri norðurevropearar fara køldu vetrarmánaðirnar suður á vøkru, lýggju strendurnar at ferðast, men mong fara eisini inn í landið at síggja t.d. krokodillur, apur og fuglameingið í Gambiaá. Flestu ferðafólkini eru úr Bretlandi, tí at Gambia er gamalt bretskt hjáland, og mangir gambiar duga enskt. Men summi kvíða fyri, at tekur ferðavinnan yvirhond, fer hon at beina fyri eyðkenda, sorgleysa lívshugburðinum hjá fólkinum í Gambia.

Lítla strandalandið Gambia er smalur geiri ella smalur kíli langt inn í Senegal. Har landið er breiðast, er tað ikki meiri enn 80 km. norður og suður.



Sum í Senegal búgva mong fólkasløg her, og islam er størsti átrúnaður. Tað eru umleið 9 prosent kristin í Gambia.


 * Afrika
Letidýr
Eitt letidýr (frøðiheiti - Folivora) er eitt súgdjór av Bradypodidae-ættini sum livur í Suðuramerika og hongur í trøum. Tey hava sterkan, bugað an nagl á tónum og fingrunum; tí kunnu tey hvørki standa ella ganga. Tey flyta seg ógvuliga seint í trøunum; eina ferð um vikuna fara tey niður úr trøunum at hjálpa sær sjálvum: umleið ein tíma hava tey um ferðina. Haraftrat vaksa algur á feldinum, so hann tykist grønur. Letidýrini eru tey súgdýrini, sum sova mest. Tey durva einar 15-18 tímar hvønn dag.


 * Regnskógur
 * Íkornaapur
 * Gorillur
 * Orangutangur