danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Fuglur
Fuglur (frøðiheiti - Aves) er tvíføtt ryggdýr ið hevur fjøður, veingir og nev, og verpur egg. Fuglar eru einastu djór, ið hava fjaðrar. Teir hava heitt blóð sum súgdjórini. Til eru eini 9.000 fuglasløg, og tey liva um allan knøttin. Í heitum londum eru til dømis litfagrir pappageykar, í urtagørðum bringureyðar og trøstar, av sjófuglum kunnu nevnast pingvin og lundi. Flestu fuglar eru væl bygdir at flúgva og hava sterkar bringuvøddar. Kropsbeinini eru løtt, poknut og opin innan. Tað lættir um vektina. Eisini fjaðrarnar eru lættar. Teir verja kroppin og halda hann heitan. Veingjarfjaðrarnar sita so tættar, at vongurin verður slættur, og luft sleppur ikki inn ímillum fjaðrarnar, hvørki undir ella á. Velið gevur javnvág og stýrir flognum. Nakrir fáir fuglar fáa ikki flogið. Sum dømi kunnu nevnast pingvinir, strutsar og tann sjáldsami uglupappageykurin í Ný Sælandi. Fuglar hava ikki tenn, men nógvir hava sterkt nev. Flestir fuglar, helst ørnir og aðrir ránsfuglar, síggja og hoyra væl, men teir tevja lítið. Tann lítla humlukolibriin er heimsins minsti fulgur. Hon er bara 5 cm. long og vigar bara 2 g. Strutsurin er heimsins størsti fuglur og verður yvir 2,5 m. høgur og vigar eini 150 kg. Fuglar fáa ikki sum súgdjór livandi ungar. Teir verpa egg, sum teir so noyðast at bøla, so at tey eru heit. Ungin búnast í egginum og livir av reyðanum. Nakrar vikur seinni brestur fyri nev og ungin kemur út. Nógvir fuglar gera sær reiður, men verpur á rókina. Geykar verpa í reiður hjá øðrum fuglum og lata so teir ala ungarnar upp. Vanliga eru nýklaktu ungarnir púra hjáparleysir, naknir og blindir. Vit siga, at teir eru reiðurfastir, og foreldrini mugu bera í teimum mat og verja teir fyri fíggindum, til teir eru floygdir.

Fjaðarbúnin er ymiskur í liti og útsjónd. Músabrøður, spurvar og aðrir fuglar hava hyljandi morreyðan lit. Aðrir fuglar hava bjartar, ásýniligar litir. Í verpingartíðini gera litirnir tað lættari hjá hesum fuglum at velja og finna sær maka og lætta eisini um at halda flokkinum saman. Smáar kolibriir hava einar 1.000 fjaðrar, savnur fleiri enn 25.000. Fjaðrar eru úr keratini eins og hár og negl á fólki. Fjøðurin er stinnur leggur í miðjuni, báðumegin ganga teinar úr legginum, og teinarnir eru bundnir saman av tøttum hjáteinum, ið eru tengdir saman við smáum krókum. Leggur og teinar eru skeggið á fjøðurini. Undir verndarfjaðrunum er dún; tað lívir væl. Um dagin hava fuglar úr at gera at ansa ungunum, eta og reinska fjaðrarnar. Sumt av tí, ið fuglur ger, er íborið og nýtist ikki at lærast fyrst, til dømis at leita sær føði ella at flúgva. Men fuglalát má lærast, teir herma eftir øðrum fuglum.


 * Fuglar í Føroyum
Illinois
Staturin Illinois (alment enskt heiti: State of Illinois) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 12,8 mió. íbúgvum. Í norðri hevur Illinois mark við Wisconsin, í suðuri við Kentucky, í eystri við Indiana og í vestri við Iowa og Missouri. Springfield er høvuðsstaðurin, og størsti býurin er Chicago. Í desember 1818 bleiv Illinois stakríki í USA.

Fjørutiundi forsetin, Ronald Reagan (1911-2004), Republikanski Flokkurin, var føddur í Illinois.

Eyknevni er Graslendisstaturin (enskt: The Prairie State).



Í Illinois vórðu í 1200-1400 bygdir stórir býir og andaligir miðdeplar fram við Mississippiá. Tann týdningarmesti varð bygdur í Cahokia í St. Clair County. Tað, sum eyðkendi búsetningarnar fram við Mississippiá í Suðurillinois, var allir ferhyrntu heyggjarnir, ið vóru flatir omaná og vórðu seinni brúktir sum grundir undir templum og húsum hjá tignarligum monnum. Heyggjarnir stóðu á víðum, innigirdum vøllum ella fram við breiðum vegum. Fjølbygdasta búsetingin var Cahokia í Suðurillinois, har fleiri enn 100 heyggjar vóru. Moldin til heyggjarnar varð borin í kurvum. Gággur og aðrar skeljar vórðu brotnar og eltar upp í leirin, so at hann skuldi verða sterkari.

Samfelagsskipanina í Cahokia vita vit einki um, men helst var tað høvdingadømi, og fólkið dýrkaði høvdingarnar sum gudar. Grivnar eru út nakrar prýðiligar høvdingagravir: ein høvdingur fekk 20.000 perlur við sær í grøvina, og líkini uttan um hann vísa, at alt húskið og tænararnir vórðu grivin við honum.

Flestu fólk í Suðurillinois vóru bøndur. Tey búðu í leirklíndum húsum av flættaðum greinum, sum stóðu uttan um heyggjarnar og í bygdum fram við ánni, har fruktabesta jørðin var. Bøndurnir dyrkaðu mais, bønir og grasker - moldin varð loyst við hakkara. Bøndur veiddu eisini hjørt við ørv og boga.

Við hvørt hús varð djúpt hol grivið í jørðina, har ið meginparturin av matinum varð goymdur. Grøðin, sum leyp, varð borin inn í býin og skift ímillum embætisfólk og handverkarar, ella hon varð latin fremmandum handilsmonnum í býti við mariuglas, kopar og skeljar. Hvørt húski gjørdi sær búnyttur og amboð til egna nýtslu og at selja.



Teir 10 størstu býirnir í Illinois eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:
 * 1) Chicago – 2 705 994
 * 2) Aurora – 199 602
 * 3) Naperville – 148 304
 * 4) Joliet – 148 099
 * 5) Rockford – 146 526
 * 6) Springfield – 114 694
 * 7) Elgin – 111 683
 * 8) Peoria – 111 388
 * 9) Champaign – 88 029
 * 10) Waukegan – 86 792


 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða hjá stjórnini: illinois.gov
 * Illinois, wikivoyage (á enskum)
Hallo.fo
Hallo.fo varð sett á stovn á vári 2000. Síðan 10. mai 2000 hevur Hallo.fo virkað sum ein internethandil, ið bjóðar kundum sínum GSM-fartelefonir, tráðleysar telefonir og tilhoyri.


 * www.hallo.fo
Nokia N93i
Nokia N93i er Symbian klapp-fartelefon frá Nokia við øllum hentleikum. N93i hevur 3.2 megapixel myndatól, MP3 og møguleika fyri at taka minniskort. N93i er partur av N-Gage seriuni hjá Nokia, ið leggur dent á undirhald. Spøl og tónleikur er nakað av tí, ið N93i er gjørd til. N93i, sum er nýggja útgávan av Nokia N93, gevur tær møguleika at filma og leggja filmin beinleiðis á videoblog-tænastuna www.VOX.com, bara við at trýsta á ein knøtt. Nokia N93i fæst í silvur og svørtum.


 * Hevur 240 x 320 pixel skíggja við 16,7 mill. litum
 * Gott battarí við 3.9 tíma talutíð og 11.8 dagar standby
 * 3.2 megapixel myndatól og video við blitzi og 8x zoom
 * Tónleikaspælara við flest øllum formatum
 * 50 MB innbygt minni og Micro SD upp til 4 GB
 * MP3-spælari
 * Bluetooth 2.0
 * Tráðleyst net (WLAN)
 * USB 2.0 "full speed" stikk
 * FM radio
 * Ymisk spøl og forrit fylgja við
Pætur Mikli
Pætur Mikli (russiskt: Пётр Алексеевич Романов Pjotr Aleksejevitsj Romanov; føddur 30. mai 1672, deyður 8. februar 1725) stýrdi Russlandi saman við hálvbeiggja sínum Ivani 5. (1682-96) og stýrdi síðan einsamallur til 1725. Hann setti sær fyri at gera avbyrgda og afturútsiglda landið til eitt stórveldið í Evropa. Á ferð í Vesturevropa, sum vardi í 18 mánaðir (1697-98), fekk hann sær vitan um alskyns viðurskifti. Heimafturkomin nýtti hann vitanina sum fyrimynd fyri at broyta almennar russiskar stovnar og siðir. Hann setti í gildi nýggjar stýrisskipanir, stuðlaði útbúgving, umskipaði kirkjuna, og tá ið embætismenn vórðu fluttir upp í starvi, var nú oftari hugt eftir dugnaskapi enn eftir ættarviðurskiftum. Hann sendi ungar russar til Vesturevropa at nema sær kunnleika um herlist, herflota og ídna, og hann bygdi upp ein yrkisher við 300 000 monnum og læt skipa landsins fyrsta herflota. Pætur kríggjaðist við Svøríki (1700-21) og vann sigur, og tá lá leiðin opin til Eystarasalt. Í 1703 grundaði hann St. Pætursborg innast í Finnlandsvík í Eystarasalti. Í 1712 gjørdi hann býin til høvuðsstað í ríkinum, og í 1721 útnevndi hann seg til zar í øllum Russlandi.

Pætur var meira enn 2 m høgur og av allar sterkastu monnum bæði til liksams og sálar. Hann var arbeiðssamur og viljasterkur, men kundi eisini vera ógvuliga harðrendur. Tey, sum vágaðu sær at seta seg upp ímóti honum, fingu ikki náði, enntá ikki hansara egni sonur var eirdur. Pætur var áhugaður í øllum arbeiði og íðin at gera alt sjálvur og lærdi seg tí at smíða skip, at væla um klokkur, at seyma skógvar, at skera út, at taka út tenn og skotvápnasmíð.
St. Pætursborg
St. Pætursborg (russiskt; Санкт-Петербург) er næststørsti býur í Russlandi og fjórðstørsti býur í Evropa. Við sínum uml. fimm milliónum íbúgvum er hann tann milliónabýurin í heiminum, sum liggur longst norðuri.

Pætur Mikli grundaði býin í 1703. Túsundtals russiskir bøndur doyðu í mýrulendinum fram við Neva, tá ið teir bygdu St. Pætursborg. Pætur Mikli kallaði býin "vindeygað vestur ímóti Evropa". Longu í 1712 gjørdist býurin høvuðsstaður Russlands ístaðin fyri Moskva. Burtursæð frá fýra árum (1728–1732), var hendan støðan óbroytt líka til 1918, tá Moskva gjørdist uppaftur høvuðsstaðurin.

Í 1914 varð navnið á býnum broytt til Petrograd (Russiskt: Петроград; IPA: [pʲɪtrɐˈgrat]) tað var broytt til Petrograd tið av Týsk ljóð navni og rísandi anti-Týsk hugsan. Í 1924 varð tað broytt til Leningrad (Russiskt: Ленинград; IPA: [lʲɪnʲɪnˈgrat]) og í 1991 fekk býurin aftur sítt gamla navn St. Pætursborg.

St. Pætursborg er í dag kendur sum livandi býur innan vinnulív, mentan, útbúgving, list og ítrótt. Býurin er eisini heimstaður hjá russiska forsetanum Vladimir Putin.


 * Pætur Mikli
 * Russland


 * Almenna heimasíða, st-petersburg.ru
 * Borg Sankta Pæturs, nordlysid.fo
Kirkja (hús)
Ein kirkja er eitt hús (vanl. við torni) til kristna gudstænastu og halgigerðir. Orðið "kirkja" kemur av grikska orðinum kyriakon og merkir, "Vigt Harranum" og verður sagt bæði um húsið, har gudstænasta verður hildin, um kirkjusamfelagið og limirnar í kirkjuni. Í kirkjuni eru jarðarferðir, brúðarvígslur, tónleikaframførslur og møti. Í kirkjuni verða eisini sálmar sungnir. Fleiri kirkjur í Føroyum eru gamlar, og bygdar í serstøkum sniði. Aðrar eru nýggjar og øðrvísi, til dømis tann í Fuglafirði. Í útlondum eru kirkjur, sum eru fleiri enn 1000 ára gamlar, í Føroyum bert ein, tann í Kirkjubø.
Indiana
Indiana (enskt: The State of Indiana) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 6 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Indianapolis. Í norðri hevur Indiana mark við Michigan, í eystri við Ohio, í suðri við Kentucky og í vestri við Illinois. Í desember 1816 bleiv Indiana lutstatur í USA. Eyknevni er The Hoosier State. Upprunaavgerðið av orðið Hoosier er ókendur.

Stórur munur er á vetri og sumri. Um summarið er slavið og heitt, og um veturin er turt og kalt. Har eru tær stóru grasfløturnar. Tess longri vestureftir farið verður, tess turrari verður. Í hesum økinum var áður tann amerikanska prerian við sínum veldigu grasfløtum og stórum búflafylgjum. Nú á døgum er næstan øll prerian burtur. Bara nøkur smá, var øki eru eftir, og bara smáar leivdir av búflafylgjunum. Har, sum prerian áður var í Indiana, eru nú stórir kornakrar. Tey turrastu økini verða nýtt at hava neyt gangandi á beiti. Flestøll jarðarbrúk eru sera stór. Nógv sløg av grøði verða velt, og har, sum ov turt er at velta, hava tey kjøt-framleiðslu á veldiga stórum ranchum.


 * Sambandsríki Amerika
Hagstova Føroya
Hagstova Føroya er almenni hagtalsmyndugleikin í Føroyum. Tað er sostatt Hagstovan, sum kunnger almenn hagtøl í tann mun, sum tey eru tøk. Aðrir almennir myndugleikar, sum fremja hagtalsuppgerðir eiga at samskipa hetta virksemi við Hagstovuna.

Hagstovan er sjálvstøðugur stovnur undir Fíggjarmálaráðnum, sum innan játtanarkarmarnar sjálvur leggur virksemið til rættis. Í lógini um Hagstovu er tryggjað almenninginum, at hagtølini frá stovninum eru framd uttan politiska ávirkan. Somuleiðis tryggjar lógin, at tær upplýsingar, Hagstovan hevur um hendi, einans verða brúktar til hagtalsuppgerðir og ikki latnar øðrum - hvørki myndugleikum ella einstaklingum.

Hagstova Føroya virkar sambært løgtingslóg nr. 33 frá 7. mai 1991. Frammanundan var Hagdeild undir Landsstýrinum, sum røkti hagtalsuppgávur.

Ein avgerandi uppgáva hjá Hagstovuni er útgáva.
Wisconsin
Wisconsin er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 5,6 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Madison og Milwaukee er størsti býurin. Í norðri hevur Wisconsin mark við Michigan, í vestri við Minnesota og Iowa, og í suðri við Illinois. Í norðri liggur Superiorvatn og í eystri liggur Michiganvatn. Frá 2011 til 2019 var Scott Walker (ein republikanari) guvernørur í statinum Wisconsin, og hann kom til valdið uppá at skapa fleiri arbeiðspláss. 250 000 arbeiðspláss eftir fýra ára valskeiðnum hjá guvernørinum, lovaði hann. Eitt sum Walker hevur gjørt er at fara í hernað ímóti fakfeløgum hjá alment løntum.

Síðan 2019 hevur Tony Evers verið guvernørur. Hann er limur í Demokratiska flokkinum.

Eyknevni er Grevlingurstaturin (enskt: The Badger State).

Peshtigo-eldurin, sum hildið verður byrjaði í Peshtigo í Wisconsin 8. oktober 1871, er tann skógareldurin í USA, sum hevur kravt flest mannalív. Eldurin kravdi nærum 2.500 mannalív, tá eitt øki á nærum 5,000 ferkilometrar stóð í ljósum loga. Tað bleiv ongantíð staðfest við vissu, hví eldurin byrjaði, men skerpingur og nógvur hiti í langa tíð hevði við sær, at vandin fyri eldi var stórur. Ein stórur partur av bæði Wisconsin og Michigan høvdu eldstormar - eitt fyribrigdi, sum hendir, tá ein eldur er so sterkur, at hann ger sína egnu vindskipan og verður sum ein tornado.

Dugnaligir jarðarmenn, sum hava tikið eftir teimum royndum, amerikanska búnaðarráðið hevur latið gera, hava gjørt Wisconsin til eitt av høvuðsbúnaðarlondunum í USA. Tað vaksa ymisk sløg av grøði á teimum ymisku teigunum, so sum moldin hóvar seg best til. Jørðin er pløgd, so at vatnið skal ikki taka moldina við sær, tá ið grovt regn er, men heldur ikki seta ov skjótt frá. Í strævnastu innheystingartíðini, seinnapartin í juli og fyrrapartin í august, er ikki sjáldan, at manningin á skurðtreskjarunum arbeiðir alt samdøgrið, helst tá ið illveður hóttir við at oyðileggja hveitina. Hvør treskjarin arbeiðir móti 40 monnum.

Mjólkarvørur eru eisini ein stórur partur av Wisconsins búskapur.

Teir 10 størstu býirnir í Wisconsin eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:
 * 1) Milwaukee – 595 351
 * 2) Madison – 255 214
 * 3) Green Bay – 105 116
 * 4) Kenosha – 99 877
 * 5) Racine – 77 542
 * 6) Appleton – 74 653
 * 7) Waukesha – 72 489
 * 8) Eau Claire – 68 587
 * 9) Oshkosh – 66 665
 * 10) Janesville – 64 359


 * Sambandsríki Amerika


 * Almenna heimasíðan: Wisconsin.gov
 * Wisconsin, wikivoyage (á enskum)
Rotterdam
Rotterdam er ein kommuna, ein havnabýur og næststørsti býur í Niðurlondum.

Rotterdam er landsins størsti havnabýur. Ein djúp á rennir á sjógv 28 km haðani. Saman við Europoort er Rotterdam eisini heimsins størsta havn. Nútíðarhavnin Europoort í Rotterdam kann avgreiða 300 farmaskip í senn. Nógv vara, sum flutt verður inn á meginlandið, verður fyrst uppskipað í Rotterdam og síðan flutt eftir áunum í prámum ella lektarum eystur í Týskland. Á heimvegnum taka teir so aftur týskar varur við sær, sum skulu útskipast í Rotterdam.

Stórir fótbóltfelag í Rotterdam eru Feyenoord, Sparta Rotterdam og SBV Excelsior.


 * Almenna heimasíðan hjá býnum: rotterdam.nl (á niðurlendskum)


 * Upplýsingarnar um Rotterdam eru fingnar til vega frá niðurlendsku og ensku útgávuni av Wikipediu.
Iowa
Iowa (enskt: State of Iowa) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 3,0 mió. íbúgvum. Í norðri hevur Iowa mark við Minnesota, í eystri við Wisconsin og Illinois, í suðri við Missouri, og í vestri við South Dakota og Nebraska.

Eyknevni er Heykurseygastaturin (enskt: The Hawkeye State).

Iowa er ein týdningarmikil statur hjá teimum, sum vilja gerast forsetavalevni hjá einum flokki í USA, tí har byrja undanvalini í februar. Tað er á undanvalunum, at stóru flokkarnir, demokratarnir og republikanararnir, finna fram til hvør gerst forsetavalevni. Stendur eitt valevni seg væl í Iowa, kann tað styrkja hann ella hana í hinum statunum. Hetta hendi hjá Barack Obama, tá demokratiski flokkurin hevði undanval í 2008.

Staturin hevur vanliga verið ein tryggur republikanskur statur, men Barack Obama vann statin í bæði 2008 og í 2012.



Alt stakríkið, sum tað er, er ein akur. Nú er at kalla øll tann ovurstóra fløtan uppdyrkað, og hon er av bestu jørð, fáa ella ongastaðni í heiminum heysta teir so nógv korn sum í Iowa. Summir garðarnir eru ovurhonds stórir, og teir hava eingi neyt ella onnur kríatúr. Alt arbeiði verður gjørt við maskinamboðum, teir pløga og saksa við harvum og traktorum, sum taka fleiri metrar fyri ísenn, sáa við stórum sáðmaskinum og heysta við stórum skurðtreskjarum, sum skera kornið, treskja tað og fylla tað í bilar, sum koyra aftaná, síðan verður tað koyrt heim og blást upp í tey stóru goymslubingini.

Norðuri í statinum verður hveitin sáað um várið, men sunnari, har kuldin er minni, verður hon sáað um heystið. Tað ræður um, at veðurlagið verður ikki ov turt, frá tí hveitin fer at næla, og til hon er rættiliga samanskotin. Men sjálvt um hetta lukkast, og kornárið sýnist at fara at verða av tí besta, so kann bóndin ikki vera vísur í, at árið kemur at vignast, stórir flokkar av ongsprettum kunnu setast í akrarnar, og so gera tær alt svart eftir einari løtu. Tað kann eisini henda, at tað verður stormur og frekur heglingsælingur, tá ið kornið er um at verða búgvið, og so legsast alt niður, so tað ikki kann skerast. Í august og juli fara teir at heysta inn, og tá ræður um at fáa turt veður.

Teir 10 størstu býirnir í Iowa eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:


 * 1) Des Moines – 214 237
 * 2) Cedar Rapids – 133 562
 * 3) Davenport – 101 590
 * 4) Sioux City – 82 651
 * 5) Iowa City – 75 130
 * 6) West Des Moines – 67 899
 * 7) Ankeny – 67 355
 * 8) Waterloo – 67 328
 * 9) Ames – 66 258
 * 10) Council Bluffs – 62 166


 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða hjá stjórnini: iowa.gov
 * Iowa, wikivoyage (á enskum)
Missouri
Missouri (Enskt: State of Missouri) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 5,9 mió. íbúgvum. Jefferson City er høvuðsstaðurin og størsti býurin er Kansas City. Í norðri hevur Missouri mark við Iowa, í eystri við Illinois og Kentucky, í suðri við Tennessee, Arkansas, og Oklahoma, og í vestri við Nebraska og Kansas.

Eyknevni er Vísa-Meg-Staturin (enskt: The Show-Me-State).



Alt stakríkið, sum tað er, er ein akur. Teir pløga heilt djúpt, síðani verður tung trumla drigin eftir veltuni, og til seinast verður saksað við einari heilt lættari harvu. Regnið setir nú beinanvegin niður í ta føstu moldina, og hon heldur vætuni í sær, til kornið fer at næla. Summastaðni, har avfallið er lítið, nýta teir ein veltingarmáta, sum teir nevna turrvelting (á enskum dry farming).

Men ein vandi er við hesum máti, um veturin, tá ið akrarnir liggja svartir, kann tað henda, at jørðin verður so uppturkað av frostinum, at moldin fer at fúka. So herviligt kann moldrokið vera í teimum turrastu plássunum, at menn, sum við stórum stríði hava velt jørð sína upp frá heilum, noyðast helt at geva uppat at velta korn, tí eingin mold er eftir. Eisini kann tað henda, tá ið regnið er av tí grova, at stríðar áir gerast í lægdunum, og tær taka so moldina við sær.

Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali vóru í 2019 í Missouri hesir:
 * 1) Kansas City – 495 327
 * 2) Saint Louis – 300 576
 * 3) Springfield – 167 882
 * 4) Columbia – 123 195
 * 5) Independence – 116 672
 * 6) Lee's Summit – 99 357
 * 7) O'Fallon – 88 673
 * 8) St. Joseph – 74 875
 * 9) St. Charles – 71 028
 * 10) St. Peters – 58 212

Í høvuðsstaðnum Jefferson City búðu í 2019 bara 42 708 fólk.


 * Mark Twain (1835-1910), rithøvundur
 * Calamity Jane (1852-1903), hernaðarligur skóti
 * Jesse James (1847-1882), brotsmaður
 * John Pershing (1860-1948), hermaður
 * Harry S. Truman (1884-1972), forseti í USA
 * T.S. Eliot (1888-1965), rithøvundur
 * Langston Hughes (1902-1967), yrkjari
 * Josephine Baker (1906-1975), dansarinnna
 * Jean Harlow (1911-1937), sjónleikarinna
 * Ginger Rogers (1911-1995), sjónleikarinna
 * William S. Burroughs (1914-1997), rithøvundur
 * Walter Cronkite (1916-2009), sjónvarpsmaður
 * Porter Wagoner (1927-2007), countrysangari
 * Eminem (*1972), rappari


 * Sambandsríkið Amerika


 * Heimasíða hjá stjórnini: mo.gov
 * Missouri, wikivoyage (á enskum)
Kentucky
Samveldið Kentucky (enskt: Commonwealth of Kentucky) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 4,3 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Frankfort, størsti býurin er Louisville og næststørsti býur er Lexington.

Í norðri hevur Kentucky mark við Indiana og Ohio, í eystri við West Virginia og Virginia, í suðri við Tennessee, og í vestri við Illinois og Missouri. Har eru langar skógir, fjallarøðir og stórar áir, lág fjøll við dølum, trøum og fløtur við tubbaks-, mais- og bluegrassmarkum, sum Kentucky er kent fyri. Hesar stóru fløturnar við bláligum grasi, har teir hava stórt rossahald, og hiðani koma skjótastu rossini í USA til tær ymsu kappingarnar. Í Appalachiafjøllunum er væl av bæði koli og ymsum málmi.

Eyknevni er Blágrasstaturin (enskt: Blue Grass State).

Kentucky liggur á markinum millum Suður- og Norðurstatirnar. Ikki fyrr enn 1966 kom lóg um, at svørt og hvít skuldu ganga í sama skúla.

Í Kentucky fóru fólk at velta jørðina og dyrka ymiskar plantur, sum vuksu har. Hesin nýggi vinnuvegurin, at fólk dyrkaðu matin og ikki bara veiddu og savnaðu hann, hevði stóra framgongd við sær fyri adenafólkið í Norðurkentucky. Adenafólkið búði fram við Ohioá, tey veiddu savnaðu plantur og dyrkaðu til dømis mais, bønir, sólblómur og grasker, og tey búðu saman í smáum bygdum.

Adenafólkið var fyrsta fólk í USA, sum reisti stórar gravheyggjar, har teir persónar, ið høvdu havt at siga í samfelagum, vóru gravsettir. Inni í gravheyggjunum vóru smá vanlig kømur við leirklíndum veggjum og stór kømur, bróstað, har líkini lógu. Við sær í grøvina fingu tey deyðu m.a. kopararmbond, úthøgdar steintalvur og útskornar tubbakspípur, sum høvdu verið nýttar um roykihøgtíðir. Adenahúsini vóru úr 4 m upp í 10 m í tvørmáti. Veggirnir vóru av stólpum, sum vórðu bundnir saman við greinum. Reisingin var strýtuskapað og takt við børki. Eldstaðurin var á miðjum gólvi.

Teir 10 størstu býirnir í Kentucky eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
 * 1) Louisville – 617 638
 * 2) Lexington – 323 152
 * 3) Bowling Green – 70 543
 * 4) Owensboro – 60 131
 * 5) Covington – 40 341
 * 6) Richmond – 36 157
 * 7) Georgetown – 34 992
 * 8) Florence – 33 004
 * 9) Nicholasville – 30 865
 * 10) Hopkinsville – 30 680

Í høvuðsstaðnum Frankfort búgva bara 27 680 fólk.


 * Sambandsríki Amerika
Manuel Uribe
Manuel Uribe (11. juni 1965 í Monterrey, Meksiko - 26. mai 2014) hevði metið sum heimsins tyngsti persónur. Í Metbók Guinnessar var hann skrásettur at viga 560 kg, men í apríl 2008 hevði hann megnað at koma niður á 317 kg.

Hann át fimm máltíðir um dagin, og á matarskránni vóru høsnarungi, omelett, skinka, frukt og grønmeti.


 * Nekrologur í The Washington Post
Føroya Pro Vita
Føroya Pro Vita er ein felagsskapur, stovnaður 12. juni 1992, ið arbeiðir fyri at verja rættindini hjá barninum í móðurlívi. Pro vita er latín og merkir fyri lív, og hetta sipar til endamál felagsins. Felagsskapurin byggir á kristiligt grundstøði og menniskjasýni, men er ikki knýttur at nakrari ávísari samkomu.

Grundarlagið undir Pro Vita rørsluni er Lejeune yvirlýsingin, ið er orðað av franska ættarbregðisgranskaranum Jerome Lejeune frá París.
Pro Vita
Pro Vita er rørsla í ymsum londum, ið arbeiðir fyri at verja børn í móðurlívi - ella við øðrum orðum: ímóti fosturtøku. Í Føroyum er felag, ið kallast Føroya Pro Vita. Slík feløg um allan heim eru leysliga knýtt saman í samstarvinum Right to Life Federation.
Grevlingur
Grevlingur (frøðiheiti - Meles meles) er rándýr av máraætt við hvítt høvd við svartari rípu hvørjumegin. Grevlingur grevur sær gongskipan, grevlingagrøv. Hann grevur ofta inn í brekku ella millum trærøtur. Hvørt ár veksur hann sær holurnar. Stór grøv kann vera reiðiliga 100 ár og hava einar 20 dyr. Einir 15 grevlingar kunnu vera í somu grøv. Bólið gera teir úr grasi, mosa og bløðum, og javnan leggja teir nýtt í bólið. Grevlingur leggur í feb.-mars uppí 5 ungar. Um summarið spæla ungarnir við holumunnan.
Selfoss
Selfoss er ein býur á Suðurlandinum í Íslandi við 6512 íbúgvum. Selfoss er ein partur av Árborg kommunu, sum er størsta kommuna á Suðurlandinum við 7827 íbúgvum (januar 2011). Selfoss liggur 50 km frá høvuðsstaðnum, Reykjavík.




 * Heimasíða hjá Árborgar kommunu (Sveitarfélagið Árborg), arborg.is
Andesfjøll
Andesfjøll eru heimsins longsta fjallarøð. Summi fjøll eru 3000 metrar og hægri. Andesfjallarøðin er 7250 km long, og er fram við allari vesturstrondini í Suðuramerika. Í dølunum og á Altiplano-háslættanum ímillum Bolivia og Perú er fruktagóð landbúnaðarjørð. Í Andesfjøllum eru nógv ráevni í jørðini og mong virkin eldgos.
Akraneskaupstaður
Akranes er ein býur við 6 609 íbúgvum (januar, 2009) á Vesturlandinum í Íslandi.
Jónaoyggjar
Jónaoyggjar ella Jonisku Oyggjarnar (grikskt; Επτάνησα ella Ιόνια νησιά) eru ein oyggjabólkur í Grikkalandi. Landsluturin nevnist á grikskum Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, á enskum eitur landsparturin Ionian Islands Periphery. Grikska navnið Eptanisa merkir Sjeyoyggjarnar. Hitt grikska navnið og tað sum útlendingar oftast nýta til henda oyggjabólk kemur av navninum á havinum, har oyggjarnir eru, Jóniska havið ella Jónahavið. Størsta oyggin kallast Kefalonia. Jónaoyggjar hava umleið 220 097 íbúgvar (2005). Høvuðsstaðurin eitur Korfu og er á oynni við sama navni. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Málið er griskskt. Álvarsamir jarðskjálvtar raktu oyggjarnar í 1953, serliga Kefalonia var hart rakt, størsti parturin av oynni varð lagdur í oyði. Lítla oyggin Ithaka er m.a. kend tí hon er týdningarmikil partur av søguni í Odyseini hjá Homer, Itaka var heimstaðurin hjá Odysseus.


 * Korfu (Κέρκυρα)
 * Paxos (Παξοί)
 * Lefkada (Λευκάδα)
 * Ithaka (Ιθάκη)
 * Kefalonia (Κεφαλονιά)
 * Zakynthos (Ζάκυνθος)
 * Kythira (Κύθηρα)


 * Grikkaland
Miðlingurin Malcolm
Miðlingurin Malcolm (upprunaheiti: Malcolm in the Middle) er ein amerikonsk ungdómssjónvarpsrøð.

12 ára gamli Malcolm er ein púra vanligur drongur – tað er bara tað, at hann hevur IQ sum flogvit. Eins og hinir tríggir brøðurnir hevur hann lyndi til at vera rokaligur, so ofta og títt er húsatekjan um at fara uppfrá. Mamma Malcolm strevast og stríðist fyri at halda skil á dreingjunum og ikki minst pápa teirra. Malcolm má ofta sanna, at tað er ikki altíð lætt at vera klókur í einum vitleysum heimi, men hann verður skjótt kringur í at handfara tilveruna sum undurbarn.


 * Malcolm Wilkerson: Frankie Muniz
 * Lois Wilkerson: Jane Kaczmarek
 * Hal Wilkerson: Bryan Cranston
 * Francis Wilkerson: Christopher Masterson
 * Reese Wilkerson: Justin Berfield
 * Dewey Wilkerson: Erik Per Sullivan
 * Caroline Miller: Catherine Lloyd Burns


 * Official website
Paul McCartney
Paul McCartney (føddur 18. juni 1942 í Liverpool) er ein av heimsins kendastu sangskrivarum. Hann byrjaði yrkisleið sína í The Beatles saman við John Lennon, George Harrison og Ringo Starr. Saman skrivaðu Lennon og McCartney teir flestu sangirnar hjá The Beatles.

The Beatles vóru virknir millum 1962 og 1970. Í 1970'unum fekk Paul McCartney sær ein nýggjan bólk, so hann aftur fekk spælt konsertir. Bólkurin nevndist Wings. Einastu tónleikararnir, sum eru við á øllum plátunum hjá Wings, eru, umframt Paul McCartney, kona hansara Linda McCartney og gittarleikarin Denny Lane, sum eitt skifti hevði spælt í enska tónleikabólkinum The Moody Blues. Bólkurin Wings varð upploystur um ársskiftið 1980-1981, og síðani tá hevur Paul McCartney virkað sum solistur.

Sambært metbókini hjá Guinness er Paul McCartney ríkasti tónleikari í heiminum.


 * The Family Way - 1967
 * McCartney - 1970
 * Ram - 1971
 * Wild Life - 1971
 * Red Rose Speedway - 1973
 * Band On The Run - 1973
 * Venus And Mars - 1975
 * Wings At The Speed Of Sound - 1976
 * Wings Over America - 1977
 * London Town - 1978
 * Wings' Greatest - 1978
 * Back To The Egg - 1979
 * McCartney II - 1980
 * Tug Of War - 1982
 * Pipes Of Peace - 1983
 * Give My Regards To Broad Street - 1984
 * Press To Play - 1985
 * Flowers In The Dirt - 1987
 * All The Best - 1987
 * Choba V CCCP - 1987


 * The Beatles
 * John Lennon
 * George Harrison
 * Ringo Starr
 * Wings
Harriet Beecher Stowe
Harriet Beecher Stowe (14. juni 1811 – 1. juli 1896) var amerikanskur rithøvundur og abolitionistur, sum gjørdist kend um allan heim av bókini Tummasarsmáttu (enskt; Uncle Tom´s Cabin).

Harriet vaks upp í einum kristnum heimi, pápin var prestur. Hon fór at arbeiða saman við systur sínari Cathrine sum lærari og giftist í 1836 við Calvin Stowe sum eisini var prestur. Tey fingu sjey børn, men fleiri doyði meðan tey vóru smá. Harriet hjálpti til við at uppihalda familjuni við at skriva.

Skaldsøgan um Tummas byrjaði sum framhaldssøga í anti-træla tíðarritinum National Era. Stowe kendi væl til trælahald, anti-trælahaldsrørsluna og við undargrundarjarnbreytina. Kentucky, sum lá beint yvirav Cincinnati, har Harriet og familjan búði, var ein trælastatur.

Lógin um viðferð av trælum, ið flýddu, sum kom í gildi í 1850, fekk Harriet Beecher Stowe at taka aktivian lut ímóti trælahaldi. Tá ið bróðurkona hennara einaferð skrivaði til hennara: "Harriet, um eg hevði duga at brúkt ein penn so væl sum tú, hevði eg skrivað okkurt, sum fekk alt landið at kenna á sær, hvussu forbannaður trældómur er," gjørdist hon fullviss í at hon skuldi skriva okkurt um trælahald.

Hon fór í holt við at tosa við flýddar trælir og trælaeigarar og las ein hóp av bókum um evnið. Hon læt fyrst søgurnar prenta sum framhaldssøgur, og hildið verður, at høvuðspersónurin í mangar mátar er grundaður á Josiah Henson, sum sjálvur hevði verið trælur og hevði skrivað um upplivingar sínar.

Tá ið bókin kom út í 1852, varð hon seld í 10 000 eintøkum eftir einari viku. Longu í 1854 var hon týdd til 60 ymisk mál.

Harriet Beecher Stowe andaðist tann 1. juli 1896 í Hartford, ið er høvuðsstaður í Connecticut.




 * Heimasíðan hjá Harriet Beecher Stowe Center
J.K. Rowling
Joanne Rowling, betur kend sum J.K. Rowling (fødd 31. juli 1965 í Yate, Gloucestershire) er enskur rithøvundur.

Rowling vaks upp í Gloucestershire, fyrst i Winterbourne í nøkur ár og seinni í Tutshill, nærindis Chepstow í Monmouthshire. Hon las franskt og bókmentir á lærda háskúlanum í Exeter. Seinni flutti hon til London og arbeiddi hjá Amnesty International og fór síðan til Portugáls at undirvísa í enskum. Eftir hetta búsetti hon seg í Edinburgh.

Hon fekk hugskotið til Harry Potter í einum toki millum Manchester og Kings Cross í London. Hon skundaði sær til hús og skrivaði hugskotini niður, og næstu fimm árini arbeiddi hon við at finna uppá søgur um Harry Potter.

Handritið til fyrstu bókina Harry Potter og Vitramannasteinurin varð liðugt í 1995 og varð sent til 12 forløg, sum øll takkaðu nei. Eitt ár seinni játtaði forlagið Bloomsbury at geva handritið út og tað var serliga tí, at átta ára gamla Alice Newton, ið var dóttir formannin á forlagnum, fekk fyrsta part av handritinum at lesa og beinanvegin bað um at sleppa at lesa meira. Tað, ið síðan hendi, er ein viðgangssøga. J. K. Rowling gjørdist kend um allan heim, bøkurnar um Harry Potter selja sum heitt breyð, filmar eru gjørdir, spøl og onnur vøra við Harry Potter vørumerki á verður selt um allan heim. Sjálv er hon ein av ríkastu kvinnum í heiminum, allar bøkurnar hava sligið met á sølulistum. Tann sætta bókin, Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin seldi fleiri entøk í eitt døgn enn Da Vinci Code í eitt ár.

Sjeynda bókin um Harry Potter kom út á enskum 21. juli í 2007, tað er eisini seinasta bókin um Harry.
Maine
Maine (enskt: State of Maine) er stakríki í landnyrðingsparti av Sambandsríkinum Amerika. Maine er størsta stakríkið í Nýonglandi.

Maine hevur umleið 1,3 mió. íbúgvar. Høvuðsstaðurin er Augusta og størsti býurin er Portland.

Í norðri, eystri og vestri hevur Maine mark við Kanada (landslutur Quebec og New Brunswick). Eisini í vestri hevur Maine mark við New Hampshire. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknevni er Furutræstaturin (enskt: The Pine Tree State).

Í 1620 komu pílagrímarnir til Maine. Átrúnaðarlig viðurskifti høvdu noytt teir at rýma úr Onglandi.

Norðari partur av eysturstrondini líkist nógv aftur í landslagið í Vesturevropa. Har eru heilt djúpir áarósar sum firðir, og av tí at munurin millum fjøru og flóð er ógvuliga stórur, 15 m. í støðum, so legst runan ikki í áarmunnunum, men munurin ger eisini, at tað hevur verið stórt arbeiði at byggja tær nógvu góðu havnirnar, sum eru har.

Summastaðni er vøkur strandstrond, ið verður nýtt til baðipláss. Í fyrstani, tá ið evropear komu til stakríkið, vaks skógur heilt út til strondina nógvastaðni, men teir ruddaðu skógirnar, so teir kundu fáa dyrkað jørðina. Moldin er góð, og havættin førir vætu við sær, so har er gott kornlendi.

Tær størstu áirnar í Maine eru Kennebecá og Penobscotá.

Teir 10 størstu býirnir (cities & towns) í Maine eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:


 * 1) Portland - 66 417
 * 2) Lewiston - 35 944
 * 3) Bangor - 31 997
 * 4) South Portland - 25 606
 * 5) Auburn - 23 196
 * 6) Biddeford - 21 514
 * 7) Sanford - 21 183
 * 8) Saco - 19 748
 * 9) Westbrook - 18 974
 * 10) Augusta - 18 681




 * Nýongland
 * Sambandsríki Amerika


 * Almenn heimasíða: maine.gov
 * Maine, wikivoyage.org (enskt)
Grand Canyon
Grand Canyon liggur í eini oyðimørk í Norðurarizona í USA. Hon er ein ógvuliga stór og djúp gjógv, ið hevur nógv grótløg. Einaferð í fyrndini hava rembingar í jarðarskorpuni trýst hesi grótløgini uppeftir. Grand Canyon gjógvin er nú í støðum 1,6 km djúp. Coloradoá rennur í botninum á gjónni. Í gjáarvegginum síggjast fleiri ymisk løg av gróti.
New Hampshire
Staturin New Hampshire (enskt: State of New Hampshire) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingshorninum av Sambandsríkinum Amerika. New Hampshire er tað fjórðstørsta stakríkið í Nýonglandi, næst eftir Maine, Massachusetts og Vermont. Her í New Hampshire búgva umleið 1,3 mió. fólk. Høvuðsstaðurin eitur Concord og størsti býurin er Manchester.

Í norðri hevur New Hampshire mark við Kanada (Quebec), í eystri við Maine, í suðri við Massachusetts, og í vestri við Vermont. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknavni er Granittstaturin (enskt: The Granite State). Stórur partur av landi er hagi og skógur. Størsti parturin av statinum er skógur – góð 89 prosent. Norðan fyri bygdina Jackson røkkur Mount Washington upp í 1917 m hædd, tað hægsta fjallið í Nýonglandi (og í New Hampshire). Stakríkið hevur 29 kilometrar við strond í Rockingham County.

New Hampshire er ein týdningarmikil statur hjá teimum, sum vilja gerast forsetavalevni hjá einum flokki í USA; New Hampshire er annar staturin við undanvali. Tað er á undanvalunum, at stóru flokkarnir, demokratarnir og republikanararnir (GOP), finna fram til hvør gerst forsetavalevni. Stendur eitt valevni seg væl í New Hampshire, kann tað styrkja hann ella hana í hinum statunum. New Hampshire er eitt av mest konservativu statum í Nýonglandi. Í New Hampshire er m.a. deyðadómur. Í 1734 til 1939 eru í minsta lagi 24 fólk dømd til deyða. Ongin hevur verið tikin av døgum tey seinastu 76 árini, hóast revsilógin hevur loyvt deyðarevsing. Heinging er eisini ongantíð strikað í New Hampshire-lóggávu, og dómararnir hava framhaldandi møguleika at døma deyðarevsing.

1. januar 2010 samtykti stjórnin at broyta vígslulógina soleiðis, at samkynd nú hava rætt til at giftast í statinum. Lógin er broytt soleiðis, at hjúnaband er millum mann og kvinnu, mann og mann og kvinnu og kvinnu. Í New Hampshire hava samkynd eisini fingið loyvi til at adoptera. Sostatt er lógin samtykt, og samkynd kunnu nú ættleiða í New Hampshire, á jøvnum føti við hetroseksuell.




 * Sameindu Statirnir


 * Heimasíða hjá stakríkinum, nh.gov
 * New Hampshire á kortinum, openstreetmap.org
Barbara Park
Barbara Park er amerikanskur rithøvundur, fødd í 1949 og vaks upp í Mount Holly í New Jersey og býr nú við manni og tveimum synum í Phoenix í Arizona. Hon er serliga kend fyri bøkurnar um Junie B. Jones, sum eru sera skemtiligar.
Scott Corbett
Scott Corbett (1914-2006) var amerikanskur rithøvundur, føddur í Kansas City, Missouri. Hann tók journalistútbúgving í 1934 og flutti til New York at starvast sum journalistur.

Í øðrum veraldarbardaga var Corbett í 42. gonguherliði, var tíðindafólk hjá Stars And Stripes, eitt amerikanskt hernaðarligt blað í Evropa og var seinasti ritstjóri á Yank, einum hernaðartíðarriti, sum hevði sæti í París. Hann var eina av fyrstu tíðindafólkunum, sum kom í týningarleguna Dachau, tá ið kríggið var um at vera av.

Hann skrivaði fyrst bøkur til vaksin. Fyrsta bókin The Reluctant Landlord, sum kom út í 1950, varð filmatiserað í 1951 og fekk heitið Love Nest. Í filminum hevði m.a. Marilyn Monroe ein leiklut.

Hann skrivaði fyrstu barnabókina Susie Sneakers í 1956 og skrivaði framyvir næstan bara fyri børn. Í 1957 flutti hann til Providence á Rhode Island og fór at starvast sum lærari.

Í 1965 gavst hann sum lærari og gjørdist rithøvundur burturav.


 * 1962 - Edgar Allan Poe Award
 * 1976 - Mark Twain Award
Madonna
Madonna Louise Ciccone er fødd 16. august 1958 í Bay City í Michigan í USA. Hon er ein av átta børnum í eini stórari italskari familju.

Hon er fyrst og fremst sangari og sangskrivari, men eisini filmsleikari, dansari og rithøvundur.

Madonna skrivaði sáttmála við Sire Records í 1982 og hevur síðan selt tvey hundrað milliónir fløgur um allan heim.

Sum sangari er hon kend og fagnað um allan heim. Hon verður søgd at vera tann sangarinnan, sum hevur vunnið flest pengar í yrki sínum. Sagt verður, at konsertferðin hon gjørdi í 2006, Confession Tour, er mest væleydnaða konsertferð, nøkur sangarinna hevur gjørt.

Hon er eisini dansari. Var við í dansibólkinum hjá Marthu Graham og Alvin Ailey Dance Troop í New York.

Hon er filmsleikari. Hon hevur spælt við í Desperately Seeking Susan, Dick Tracy, A League Of Their Own, Truth Or Dare og í Evita, har hon vann eina Golden Globe.

Hon er eisini rithøvundur og hevur skrivað fimm bøkur til børn. Fyrsta bókin Ensku Rósurnar kom út í 2003.

Madonna býr við manni og børnum í London og Los Angeles.


 * 1983: Madonna
 * 1984: Like a Virgin
 * 1986: True Blue
 * 1989: Like a Prayer
 * 1992: Erotica
 * 1994: Bedtime Stories
 * 1998: Ray of Light
 * 2000: Music
 * 2003: American Life
 * 2005: Confessions on a Dance Floor
 * 2008: Hard Candy
 * 2012: MDNA
 * 2015: Rebel Heart
 * 2019: Madame X
 * 2026: Confession II




 * Heimasíðan hjá Madonnu
Isaac Bashevis Singer
Isaac Bashevis Singer (21. november 1902 – 24. juli 1991) var amerikanskur rithøvundur, føddur í Pólland og ein av leiðandi rithøvundunum innan jiddiskan skaldskap.

Familjan búði í Warszawa, men mátti flyta til heimbygdina hjá mammuni í 1917 orsakað av tí, ið fór fram undir fyrra veraldarbardaga.

Í 1923 flutti Singer aftur til Warszawa og fór at arbeiða á einum bókmentaligum tíðarriti har.

Í 1935 fór hann til USA fyri at sleppa undan vaksandi fasismuni í Pólland.

Singer gav út einar 18 skaldsøgur, 14 barnabøkur, ritroyndir og greinar, men er serliga kendur sum stuttsøguhøvundur.


 * 1978 - Nobelvirðislønin í bókmentum
Naddoddur (bátur)
Naddoddur er seksæringur, sum bátasmiðurin Jóhan Olsen á Tvøroyri hevur smíðað. Báturin var flotaður 31. mai 1997. Nadoddur er smíðaður sum róðrarbátur við gomlum sniði, og er ein roynd at varðveita fornt føroyskt bátasnið. Tað er eitt áhugafelag, Bátafelagið Naddoddur, ið hevur latið bátin smíða og eigur bátin.

Naddoddur hevur verið fleiri uttanlandsferðir. Fyrsta árið, í 1997, var róð og siglt til Noregs, har báturin var við til túsundárahaldið í Trondheimi. Ferðin tók 3 samdøgur hvønn vegin. Eitt annað summar hevur Naddoddur vitjað á eysturlandinum í Íslandi. Seinastu árini hevur báturin ikki verið uttanlands.



Í august 2024 fór ein manning uppá seks ævintýrarar/rannsóknarmenn umborð á Naddoddur, sum er eitt eftirgerð av víkingaskipi, á søguliga ferð úr Føroyum til Noregs. Endamálið við hesi ferðini var at heiðra víkinga-navigatørin Naddodd, varðveita víkinga-mentanina og geva siglingarførleikar víðari til komandi ættarlið.

Áðrenn rannsóknarferðin til Noregs byrjaði, vóru allir næmingarnir [uml. 550] úr Suðuroy, har suðuri í Føroyum, savnað í Salthøllini á Tvøroyri við skúlaársbyrjan.

Andy Fitze https://en.wikipedia.org/wiki/Andy_Fitze - Ferðaleiðari, Skipari - Kannarafelagið Limur Livar Nysten - Havrógvari - heimsmethavari Karla Dana✟ - Víkingafornfrøðingur - Rannsóknarfelagið Limur Martin Fitze - Stýrmeistari Georg Aebi - Uttandura yvirlivandi Säny [Sandra] Blaser - Myndatakari


 * Vikublaðið 10. juni 2008, s. 18.
Bátafelagið Naddoddur
Bátafelagið Naddoddur er áhugafelag, ið eigur seksæringin Naddodd. Felagið við heimstaði á Tvøroyri, var stovnað 19. november 1995 og hevur umleið 120 limir. Endamál felagsins er at varðveita gomlu føroysku bátamentanina.

Felagið hevur ognað sær eitt stórt gamalt neyst at goyma bátin í. Neystið er stórt og verður samstundis nýtt sum felagshús.


 * Vikublaðið 10. juni 2008, s. 18
Vermont
Stakríki Vermont (enskt: State of Vermont) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingshorninum av Sambandsríkinum Amerika. Vermont er tað triðstørsta stakríkið í Nýonglandi, næst eftir Maine og Massachusetts. Her í Vermont búgva umleið 626 000 fólk. Montpelier er høvuðsstaðurin og størsti býurin er Burlington.

Vermont er eitt av minstu stakríkunum í Sambandsríkinum Amerika. Í norðri hevur Vermont mark við Kanada (Quebec), í eystri við New Hampshire, í suðri við Massachusetts, og í vestri við New York. Í 1791 bleiv Vermont stakríki í USA. Eyknevni er Grønfjallstaturin (enskt: The Green Mountain State). Tað mesta av stakríkinum er fjallalendi, og ofta eru fjøllini skógvaksin. Umhvørvið er sera grønt. Vermont er mest sum bara skógarlendi (78,2 % í 2015 ) við nøkrum fruktagóðum dølum upp ímillum. Bygdirnar í Vermont eru ofta heldur smáar. Tey dyrka bæði hunangur, mais og landbúnaðarvara. Neytum hava teir nógv av; nógv av mjólkini verður gjørt til ost. Men gitnast er Vermont fyri siropur. Upprunaliga var tað kallað “Vermont siropur”. Høvuðsstaðurin í Vermont er Montpelier. Hann er kendur sum ein av vakrastu býunum í New England, og fólk í hundratúsundatali søkir hagar á hvørjum ári.

Her er heitt-temprað veðurlag og leyvskógir við ymsum leyvtrøum. Eins og í øðrum vakstrarbeltum – serliga í Evropa – hava menniskju havt ávirkan á nógv. Fyrr høgdu fólk leyvskóg fyri at fáa við og byggitilfar til hús og bátar. Eisini sumrini eru lýggj og long til, at har kunnu vaksa bæði leyv- og nálatrø. Men leyvtrøini standa ikki grøn alt árið, tí vetrarnir eru ikki nóg mildir, bløðini falla av um heystið og koma aftur um várið. Hesi trø kalla vit tí leyvfallandi trø. Í New England er árligi hitamunurin so stórur, at fýra árstíðir eru: heyst, vár, summar og vetur. Harumframt regnar allar tíðir á árinum.

Í fleiri øldir fyri okkara tíðarrokning vóru mohawk-indiánar høvuðsfólkið í Vermont.

Teir 8 størstu býirnir (cities) í Vermont eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:


 * 1) Burlington  42 819
 * 2) South Burlington  19 509
 * 3) Rutland  15 074
 * 4) Barre  8 528
 * 5) Montpelier  7 372
 * 6) Winooski 7 333
 * 7) St. Albans 6 801
 * 8) Newport 4 257

Tær 4 størstu bygdirnar (towns) í Vermont eftir íbúgvatali vóru í 2010 hesir:


 * 1) Essex 19 587
 * 2) Colchester 17 067
 * 3) Bennington 15 764
 * 4) Brattleboro 12 046




 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða hjá stjórnini: vermont.gov
 * Vermont, wikivoyage (á enskum)
Heimskreppan 1929
Eftir fyrra heimsbardaga, var USA ríkasta og sterkasta land í heiminum, og útflutningurin til krígsherjaða Evropa vaks ógvuliga nógv. Skjótt hevði tað ovurframleiðslu við sær, útboðið gjørdist størri enn eftirspurningurin. Útflutningurin minkaði, ídnaðurin avmarkaði framleiðsluna, flutningsfeløgini minkaðu virksemið, og ikki leið long tíð, til fleiri milliónir arbeiðspláss vórðu burtur. Samstundis hildu peningamenn og bankar fram at keypa og selja á virðisbrævamarknaðunum. Í oktober í 1929 gjørdist brádliga ruðuleiki á virðisbrævamarknaðinum í Wall Street í New York, tá ið fleiri milliónir virðisbrøv vórðu seld í einum. Úrslitið varð, at fyritøkur, bankar og einstaklingar fóru á heysin. Eftir einum degi feyk alt álit á fíggjarskipanina, og brátt varð allur Vesturheimurin lamdur av álvarsligari búskaparkreppu. Í Evropa royndu stjórnirnar í teimum ymsu londunum at berjast ímóti kreppuni á ymsan hátt. Í Týsklandi hevði kreppan við sær, at Týski búskapurin kláraði seg met illa, hettar skapti stóra misnøgd ímillum týska fólki hettar førdi til at Hitler og nasistaflokkur hansara fingu dygga undirtøku.
Ohio
Staturin Ohio (enskt: State of Ohio) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 11,5 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Columbus. Í 1803 bleiv Ohio lutstatur í USA. Í útnorðri hevur Ohio mark við Michigan, í eystri við Pennsylvania og West Virginia, í suðri við West Virginia og Kentucky, og í vestri við Indiana. Í norðri liggur Erievatn. Eyknevni er Hestkastanjutræstaturin (enskt: The Buckeye State). Orðið Ohio kemur úr Seneca og merkir stórur streymur.

Staturin Ohio verður mettur sum ein tann týdningarmesti í amerikanska forsetavalstríðnum. Ohio er ein av teimum sokallaðu sveigstatunum, og tann, sum vinnur har, fær 18 valmenn, og tí hevur staturin stóran týdning fyri úrslitið. Valsigurin í 2012 bleiv staðfestur, tá myndugleikarnir í statinum kunngjørdu, at Barack Obama (D) hevði vunnið har, tí við hesum sigrinum hevði hann tryggjað sær meiri enn teir 270 valmenninar, sum eru neyðugir fyri at vinna.



Hopewellfólkið helt til í Ohio frá um 300 f.Kr. til uml. 700 e.Kr. Mentanin er kallað upp eftir Hopewell-skipara, tá at í 19. øld vóru einir 30 gravheyggjar funnir á ogn hansara. Hopewellfólkið tók við mongum siðum eftir Adenafólkinum, serstakliga jarðarferðir. Líkið av vanliga hopewellborgaranum varð brent, men tey múgvandi vórðu jarðað við miklari dýrd í stórum gravum við mongum kømrum. Gravirnar vórðu fyltar við alskyns lutum og gripum, gjørdir av tilfari úr øllum USA. Hopewellfólkið flutti m.a. inn kopar, silvur, skjeljar og alligatortenn úr øllum USA at gera gravarfæ til tey deyðu. Andamanarar vóru serfrøðingar í gandi og at mana og skipaðu eisini fyri, tá ið arbeiði skuldu gerast í felag til dømis at gera gravheyggjar.

Hopewellfólki livdi í friði og vælferð. Tey dyrkaðu nógva mais, og tykjast at hava havt vælskipað stýri, stjórnarovastin arvaði sín myndugleika. Mentan teirra fór at vikna um ár 700 e. Kr.

Fyri 1750 bardust bretar og fraklendingar í Norðuramerika javnan um handilsrættindi, og stríðið var eisini framhald av ósemjuni landanna millum í Evropa. Í 1753 fóru fraklendingar suðureftir úr Kanada og hersettu part av Ohio. Bretskir hermenn og niðursetumenn av eysturstrondini vórðu sendir ímóti teimum. Báðir partar vunnu nakrar bardagar, men hvørgin vann avgerandi sigur.

Í Ohio dyrka teir ógvuliga nógv tubbak umframt korn og longri suðuri bummull. Ikki er sjáldsamt, at vindur og regn kunnu gera stóran skaða upp á bøin í Ohiodalinum, og til at forða fyri, at moldin fýkur ella skolast burtur, hava teir tann máta, at teir pløga velturnar í longum fløttum á tvøran undir brekkunum og skifta so grøði í øðrumhvørjum fløtti.


 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða, ohio.com