danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Sjónvarp
Sjónvarp tøkniligt kervi til at varpa út livandi myndir og ljóð. Vit fáa hungursneyð, kríggj og vanlukku lúkst inn í stovu okkara, og vit fylgja t.d. við á rúmdarferðum, sum fór alt fram beint fyri eygunum á okkum. Sjónvarpssendingar eru ravmagnsaldur, sum verða sendar úr antennum. Sjónvarpstólið ger so aldurnar um til myndir og ljóð. Aldurnar kunnu eisini vera sendar um fylgisvein. Fylgisveinasjónvarp kann verða sent nógv meiri víða enn annars, men parabolantenna krevst at taka ímóti aldunum. Eisini ber til at senda um jarðkaðlar.

Á skíggjanum tykjast fólkini at flyta seg. Í veruleikanum síggja vit 25 myndir um sekundið, og tí fatar eygað ikki hvørja einstaka mynd. Elektróngeislar leita eftir skíggjanum innan og raka smáar blettir úr evnafrøðievnum. Tá ið geislin rakar blettirner, lýsa teir antin grønir, bláir ella reyðir, sum eru høvuðslitirnir. Burtur úr teimum verða so allir aðrir litir gjørdir, so myndin á skíggjanum verður, sum hon eigur.

Sjónvarp Føroya sendir um alt landið, og nógvir føroyingar síggja eisini sjónvarp um fylgisvein.


 * Iktus
 * Sjónvarp Føroya
 * SV1
Teknifilmur
Teknarin, sum ger teknifilm, teknar hvørt minsta sindur av rørsluni á plastsíður, nevndar sellur. Baksýnið er málað á serstaka plastsíðu og sæst ígjøgnum glæru og síðurnar, omaná eru lagdar. Verða síðurnar avmyndaðar í røttum rað, síggja vit verurnar røra seg. Við hvørt mugu teknarar tekna eina mió. tekningar til teknifilm, ið er sum spælifilmur til longdar. Tað var amerikanarin Walt Disney úr Chicago, sum gjørdi teknisøguna viðgitna. Í 1928 gjørdi Walt Disney hin ódeyðiliga Mikkjal Mús, og í 1937 gjørdi hann fyrsta teknifilmin, ið var sum vanligur filmur til longdar, Snóhvíta og teir sjey dvørgarnir. Kendar amerikanskar teknifilmsrøðir eru til dømis Familjan Griffin, Dunnaldur Dunna, South Park og Lívið við Louie.
Íslandsross
Íslandsross ella íslendskur hestur er eitt ross við uppruna í Íslandi. Íslandsross verða brúkt sum reiðross í Føroyum
Fahrenheitstigin
Fahrenheitstigin verður enn nýttur sum hitastigi í nøkrum fáum londum. Bahamaoyggjar, Belis, Burma, Caymanoyggjar, Liberia, Palau og USA við tilknýttum økjum brúka stigan.

Hiti ella temperaturur er mál fyri, hvussu heitt okkurt er. Hiti, sum er givin upp í °F, er máldur eftir fahrenheitstiganum. Vatn frystir við 32 °F og kókar við 212 °F, tá trýstið er 1 atmosfera.

Stigin er nevndur eftir alisfrøðinginum Daniel Gabriel Fahrenheit, sum kom við honum í 1724. Fahrenheit var av týskari ætt, føddur í Póllandi, men búði størsta partin av lívi sínum í Hollandi.

Fahrenheit vitjaði danska stjørnufrøðingin Ole Christensen Rømer í 1708 og fór at arbeiða víðari við hitastiganum hjá Rømer. Hann brúkti ammoniumkloridlaka í staðin fyri natriumkloridlaka fyri at fáa eitt lægri nullpunkt. Hann býtti stigan hjá Rømer í 4, so at vatn frysti við 32 stig (32 = 2&#8239;×&#8239;2&#8239;×&#8239;2&#8239;×&#8239;2&#8239;×&#8239;2). Á henda hátt fekk hann munin millum frystipunktið á vatni og hitan í handarkulluni til at vera 64 stig (64 = 32&#8239;×&#8239;2). Seinni vísti tað seg, at handarkullan ikki hevur so støðugan hita, so hann endurskoðaði stigan og setti kókipunktið á vatni til 212 stig, meðan frystipunktið framhaldandi var 32 stig.

Soleiðis rokna vit stig Fahrenheit um til stig Celsius: TC = (TF − 32)/1,8 = 5⁄9 TF - 17 7⁄9.

Soleiðis rokna vit stig Celsius um til stig Fahrenheit: TF = TC × 1,8 + 32.

Umrokning til kelvin og til eldri eindir er í greinini hitastigar.
.cz
.cz er økisnavn hjá Kekkia.

CZ.NIC viðlíkaheldur cz økisnøvnini.

Toppdomän
Tikari
Tikari, (latín Panthera tigris) er eitt stórt rándýr av kattarætt. Tikarum dámar best at vera fyri seg sjálvar. Tikarar eru ógvuliga dugnalig veiðidjór og brúka stríputa skinnið at fjala seg við í skóginum og leypa so á fongin. Teir duga væl at svimja, og teimum dámar væl at svala sær á í vøtnum, hyljum og áum. Tikarar eta mest stór og miðalstór djór, alt frá vatnbúfli til smáar hjørtir og villsvín. Tikarar eru hótt djóraslag og liva bara í Eystur- og Suðureystur-Ásia. Tikarar kunnu verða 3,4 metrar langir og viga upp í 305 kilo. Ein tikari kann svølta í tvær vikur, men kann tá eta upp í 30 kilo av kjøti í einari máltíð.

6 undirsløg finnast í dag:


 * Bengalskur tikari (Panthera tigris tigris)
 * Indokinesiskur tikari (Panthera tigris corbetti)
 * Malaysiskur tikari (Panthera tigris jacksoni)
 * Siberiskur tikari (Panthera tigris altaica)
 * Suðurkinesiskur tikari (Panthera tigris amoyensis)
 * Sumatratikari (Panthera tigris sumatrae)

Harumframt funnust 3 onnur undirsløg ið doyðu út seinastu 100 árini:


 * Bali-tikari (Panthera tigris balica)
 * Java-tikari (Panthera tigris sondaica)
 * Kaspiskur tikari (Panthera tigris virgata)

Tikarin er eitt hótt djóraslag. Færri enn 10.000 tikarar liva nú í villini náttúru í Asia, serliga í India, Kina, Indonesia og Siberia. Tann villi tikarin er í vanda fyri at verða týndur, ikki minst tí veiðitjóvar drepa djórið fyri at selja tað ólógliga, serliga í Kina, sum er heimsins størsti keypari av friðaðum djórasløgum. Fyri nøkrum árum síðani setti kinverska stjórnin tiltøk í verk fyri at bjarga tikaranum undan týning, men nógv bendir á, at lógin um forboð ímóti handli við tikarum, ikki verður hildin.
Villingadalsfjall
Villingadalsfjall er triðhægsta fjall í Føroyum. Norðanfyri Viðareiði røkkur Villingadalsfjall upp í 841 m hædd, tað hægsta fjallið í Norðuroyggjum og nr. 3 í Føroyum. Norðurendin er Enniberg, sum reisur seg sum ein 650 m høgur og steyrrættur múrur upp frá sjónum.
Áir í Føroyum
Flokkað eftir oyggj.


 * Klivdalsá
 * Krossdalsá
 * Lítladalsá
 * Breidá
 * Tørvadalsá
 * Skúvadalsá
 * Gravará
 * Stórá


 * Breiðá
 * Ljósá
 * Ærgisá
 * Stórá
 * Trogará
 * Svíná
 * Vesturdalsá
 * Skarðsá
 * Gjógvará
 * Dalá
 * Blásendi
 * Sandá
 * Kumlá
 * Sølvá
 * Fjarðará
 * Heltnará
 * Laksá
 * Urðará
 * Berbisá


 * Kellingará




 * Stjórná




 * Skarðdalsá
 * Glyvursá
 * Myllá






 * Myllá


 * Tungá
 * Stórá
 * Dalsá
 * Rættá
 * Breiðá
 * Núpsá
 * Mígandsá
 * Kvíggjagilsá
 * Skerá
 * Traðará
 * Marknará
 * Skálsá


 * Tjørnudalsá
 * Botnsá
 * Ærgisá
 * Ardalsá




 * Brekká
 * Svínaskoraá
 * Gellingará
 * Dalsá
 * Kluftá
 * Svartá
 * Ravnagilsá
 * Fossá
 * Stórá
 * Heljardalsá
 * Bjendalsá
 * Dalá
 * Gjógvará
 * Rossarygsá
 * Toftadalsáir
 * Hamrá
 * Smørdalsá
 * Gassá
 * Breiðá
 * Ærgisá
 * Breiðadalsá
 * Leynará
 * Sjóvará
 * Kirkjuá
 * Áin Svarta
 * Deildará
 * Høgadalsá
 * Fjarðará
 * Nípá
 * Hoydalsá
 * Sundsá
 * Sandá
 * Tvørá
 * Mígandalsá
 * Fossdalsá
 * Borá
 * Ljósá
 * Tungá


 * Stórá, Sumba
 * Lítlá, Sumba
 * Kvíggjá, Sumba
 * Áin í Dal, Sumba
 * Móanesá, við Móanes og Akraberg
 * Giljá, Akraberg
 * Búðarsá, Víkarbyrgi (Mittan Vík)
 * Kjógvakelda, Víkarbyrgi (Mittan Vík)
 * Víkará, millum Víkarbyrgi og Hamrabyrgi
 * Lopransá, Lopra
 * Ærgisá, Akrar
 * Tormansá, Vágur
 * Gjógvará, Vágur
 * Hvanndalsá, Vágur
 * Laksá, Vágur
 * Áin Mikla, Porkeri
 * Hovsá, er mark ímillum Hov og Porkeri
 * Áin í Tjaldavík
 * Dalsá, Øravík
 * Keldá, Fámjin
 * Vágsá, Fámjin
 * Áin í Múla, í Múlhaga, norðanfyri Fámjin
 * Stórá, Trongisvágur
 * Myllá, Trongisvágur
 * Svalbardsá, Trongisvágur
 * Rangá, Trongisvágur
 * Gamlansá, Trongisvágur
 * Áin í Skarði, vestanfyri Trongisvág
 * Tvørá, Tvøroyri
 * Ranndalsá, millum Tvøroyri og Froðba
 * Húsagarðsá, millum Tvøroyri og Froðba
 * Botnsá, Froðbiarbotnur
 * Løksá, Froðba
 * Svínadalsá, í Svínadali í Driddalshaga, norðanfyri Hvannhaga
 * Vatndalsá í Vatnsdali, eystanfyri Nes, Hvalba og norðanfyri Trongisvág
 * Dalsá, sunnanfyri Hvalba, millum Nes og Hvalba
 * Glyvursá, Hvalba
 * Sandvíksá, Sandvík


 * Stórá


 * Dalsá
 * Skarðsá
 * Stórá, Bøur
 * Stórá, Sørvágur
 * Stórá, Sandavágur
 * Reipsá
 * Tjørndalsá
 * Grøv
 * Sjatlá
 * Breiðá
 * Marknará
 * Kirkjuá
 * Hattardalsá
 * Hóssá
 * Hýsisá
 * Góðansá
 * Fossá


 * Dalá
 * Víkará
Trøllhøvdi
Trøllhøvdi er triðistørsti hólmur í Føroyum. Trøllhøvdi liggur einans um 100 m norðanvert Sandoynna, sundið ímillum nevnist Høvdasund. Tað eru gott 9 km (umleið 6 sjómíl) at sigla úr Kirkjubø. Víddin er 19 ha. Hægsta punkt er 160 m. Longdin er gott 850 m, og á tí breiðasta er Trøllhøvdi um 320 m.

Tøllhøvdi kom undir Kirkjubøargarð einaferð í míðøld. Annaðhvørt hevur bispasæti ognartikið Høvdan, ella er hann latin kirkjubøingum fyri skúts. Áðrenn Skopun verður bygt, høvdu kirkjubøingar skyldu at rógva sandoyingar báðar vegir um fjørðin.

Seyðurin í Trøllhøvda er tiltikin góður. Trøllhøvdi ber 42 áseyðir Meg minnist: Tróndur Patursson (1:6), eitt tal sum stavar frá tí gamla markatalinum á Kirkjubøargarði, nevniliga 39 merkur. Hetta var áðrenn amtmaðurin tók triðingin av garðinum fyrst í 1800 talinum. Í dag verður Trøllhøvdi býttur millum 4 festi. Hetta er tó bert galdandi tá um seyðin ræður. Fuglur verður býttur øðrvísi, tí at tær 8 merkurnar fyri Handan ikki hava veiðirætt í Trøllhøvda, samb matrikkuldóminum frá 1972.

Kirkjubøargarður setir lomb og brundlomb við á hvørjum árið. Øll sleppingarlomb verða tikin innan av landi, og førd út í Trøllhøvda á heysti. Í Trøllhøvda eru eisini fuglabjørg, og av búfugli kunnu nevnast lomvigi, álka, rita, lundi, skrápur, havhestur, drunnhvíti, bakur, likka og smáfuglar.
Jemen
Jemen (arábiskt: الجُمهورية اليَمَنية - al-Jumhūriyyah al-Yamaniyyah) er eitt arabiskt land sum fevnir um útsynningshornið og syðra part av arabisku hálvoynni í Vesturasia. Landið hevur mark til Saudi Arabia í norði, til Reyðahavið móti vestri, móti Adenvíkini og Arabiska Havinum móti suðri og móti Oman í eystri. Høvuðsstaðurin, sum eisini er størsti býurin í Jemen eitur Sana'a, har búgva umleið 2 milliónir. Fólkatalið í Jemen var umleið 23.833.000 í 2011. Jemen fevnir um eitt økið sum er 527.829 km2 til støddar. Jemen fevnir eisini um umleið 200 oyggjar.

Norðurjemen fekk frælsi 18. november 1918 eftir at hava verið undir Osmanniska Ríkinum. Suðurjemen gjørdist sjálvstøðugt 30. november 1967. Norður og Suðurjemen vóru sameind til eitt land hin 22. mai 1990.

Jemen hevur verið merkt av borgarakríggið síðani januar 2015. Stríði stendur millum shia Houthi-uppreistrarherin og sunni-stjórnina. Houthi uppreistrarherurin hevur megnað at tikið valdið yvir meginpartin av landinum. Í mars 2015 avgjørdi Saudi-Arabia og fleiri arábisk lond at stuðla teirra sunni trúarfeløgum í at vinna valdið aftur í Jemen. Ein avgerð, ið skjótt varð fordømd av Iran, ið stuðlar teirra shia trúarfeløgum í Houthi-uppreistrarherinum.
Kasakstan
Kasakstan ella Kasakhstan er eitt lýðveldi í Asia. Landið var partur av fyrrverandi Sovjetsamveldinum til desember 1991. Har búgva umleið 20 milliónir. Harav eru 63 % kasakstanar, 23,7 % russar, 2,9 % uzbekar, 2,1 % ukrainar, 1,4 % uyghurar, 1,3 % tatarar, 1,1 % týskarar, 4,5 % onnur fólkasløg. Millum annað komu fleiri jødar til Kasakstan undir øðrum heimsbardaga. Landið er níggjundastørsta landið í heiminum við eini vídd á 2 724 900 km2, hvar 1,7 % er vatn. Størsti býurin eitur Almaty, har búgva 1,3 miljónir. Almaty varð høvuðsstaður til 1997. Býurin er kendur fyri sínar flottu bygningar. Høvuðsstaðurin í Kasakstan eitur Astana, hann gjørdist høvuðsstaður í 1997. Grannatjóðirnar hjá Kasakstan eru: Russland, Kina, Kirgisia (Kyrgyzstan), Usbekistan og Turkmenistan. Harumframt liggur landið við Kaspiska Havið.
Turkmenistan
Turkmenistan er eitt lýðveldi í Asia. Næstan 90 % av Turkmenistan er í stóru oyðimørkini Karakum (Svartasandi). Hitin fer javnan upp um 50 °C. Fram við suðurendanum í oyðimørkini er fruktagóður geiri, har bøndurnir m.a. velta bummull til útflutnings. Eftir tað, at Turkmenistan gjørdist frælst ríki í 1991, er russiskt ikki longur alment mál, nú er tað turkmenskt, og islam er aftur høvuðsátrúnaður. Landið er fátækt og avbyrgt frá umheiminum, men har er ógvuliga nógv gass. Turkmenska fólkið er víða um í Miðasia, og mong teirra liva sum flakkfólk. Men í Turkmenistan hava mangir turkmenar sett seg niður og liva sum bøndur og rossaalarar. Teir fara javnan á rossauppboðssølur og keypa og selja dýr at selja í grannalondunum. Turkmenar eru gitnir fyri at ala góð kappríðingarross, til dømis akhal-teke, eitt rossaslag, sum stendur seg væl í oyðimarkarlendi.

Í 1948 oyðilegði harður jarðskjálvti lívliga handilsbýin Askjhabad. Býurin varð bygdur upp aftur av nýggjum og er nú høvuðsstaður í Turkmenistan. Askjhabad er miðdepil í matvøru-, silki-, knipplinga- og teppiídnaðinum í landinum. Longsta vatnveiting í heiminum er grivin eystan úr Amu-Darjaá og vestur til Asjkhabad, veitin er 1.100 km long. Karakumveitin verður eisini kallað "lívsins á", tí hon veitir vatn á stór turrlendi, har bummull og onnur grøði nú verður dyrkað.
Hollywood
Hollywood er ein býlingur í Los Angeles, Kalifornia, sum var stovnaður í 1857. Tíðliga í 20. øld byrjaðu filmsfeløg úr New York og New Jersey at flyta til Kalifornia orsakað av tí sólríka veðurlagnum. Sjálvt um ravmagnið var uppfunnið, so gav tað ikki nóg mikið av ljósi til filmsupptøkurnar. Tann besta ljóskeldan var sólarljósið.

Tað fyrsta filmsstudioið í Hollywood-økinum, stovnaði David Horsley í 1911, fyri Nestor Company. Sama ár fluttu fimtan onnur sjálvstøðug filmstudio til økið.
Grønoydlur
Grønoydlur (latín Iguana) er ein ætt av edlum ið telur 13 sløg.
Robert Gates
Robert Michael Gates (føddur 25. september 1943 í Wichita, Kansas) er amerikanskur verjumálaráðharri. Hann umboðar republikanararnar. Gates hevur ætlanir um at leggja frá sær í 2011. Men fyrst ætlar hann at tryggja sær, at amerikanska afturtøkan úr Afganistan fer at eydnast, og tað fáa vit at síggja eina ferð næsta ár, sigur hann. Hann var eisini verjumálaráðharri í Bush-stjórnini.

Hann sigur, at hann ætlar sær ikki at sita í ráðharraembætinum eftir 1. januar í 2012. Tað árið verður forsetaval í USA, og tað kann blíva trupult hjá stjórnini at finna ein góðan eftirmann í einum valári, sigur hann. Tí hevur hann gjørt av at fara frá í 2011.

Gates var verjumálaráðharri í stjórnini hjá George W. Bush, forseta, og Barack Obama bað hann halda fram aftan á stjórnarskiftið, og tí tilboðnum tók hann av. Nýggi ovastin í verjumálaráðnum Pentagon verður núverandi CIA-leiðarin, Leon Panetta (D). Í hansara stað sum CIA-leiðari kemur generalurin David Petraeus, sum nú stendur á odda fyri teimum amerikonsku herdeildunum í Afganistan.

Eins og Leon Panetta var Robert Gates leiðari í CIA, áðrenn hann bleiv verjumálaráðharri.
Te-orrustan í Boston
Te-orrustan í Boston, 16. desember 1773 í Boston í Massachusetts. Eftir Sjeyárakríggið legði bretska stjórnin skatt á niðursetufólkini í USA, men tey mótmæltu, tí at tey høvdu eingi umboð í bretska tinginum. Í 1767 varð tollur lagdur á máling, papír, blýggj, glas og te, sum hjálondini fluttu inn. Tað elvdi til so stóra ónøgd í USA, at tollurin varð avtikin aftur, men ikki av teið. Niðursetufólkini hildu uppá, at bara teirra egnu myndugleikar høvdu rætt til at skatta tey. Umboðsmenn úr níggju hjálondum møttust og eggjaðu keypmonnunum til at gevast at handla við bretskari vøru.

Í 1773 fóru niðursetumenn umborð á skip fermd við teið og tveittu farmin fyri borð. Trý lið mannað við 50 monnum ílatnir sum indiánar, gingu fram við nógvum eldhugaðum viðhaldsfólkum á veg umborð á teskipini, har teir tveittu farmin í havið. Fólk í øðrum stórbýum í USA, gjørdi sum í Boston, og hildu eisini sínar "tesamkomur". Bretar stongdu havnina í Boston og avmarkaðu hjálandamyndugleikan. Niðursetumenninir stovnaðu eitt ting og skrivaðu eina yvirlýsing um rættindi síni. Í 1775 brast kríggj á, tá ið niðursetumenn og bresk herlið brustu saman við Lexington, Massachusetts.
Midwayoyggjar
Midwayoyggjar (28.12° norðurbreidd, 177.22° vesturlongd) (á hawaiianskum Pihemanu Kauihelani) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Oyggjarnar eita Midway Islands á enskum. Midway er m.a. gitin frá Seinna heimskríggi. Bardagin við Midway fór fram bara seks mánaðar eftir álopið á Pearl Harbor, og hetta var ein avgerandi flotabardagi undir 2. veraldarbardaga.

Har verpur eitt slag av albatrossi, sum á enskum eitur Laysan Albatross.

Oyggin Midway liggur mitt í norðara Kyrrahavinum, og var funnin so seint sum í 1859.

Midwayoyggjar er ein oyggjabólkur, sum liggur í Kyrrahavinum millum Hawaii og Wake.

Hon hevur tropiskt veðurlag.

Í Midwayoyggjum eru 3 oyggjar.



4. juni í 1942 loypa japanar á Midway. Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Midway, sum kanska var týdningarmesta herflotahavnin hjá USA í Kyrrahavinum. Amerikonsk stríðsflogfør við torpedobumbum søktu japonsk skip.
Nashville
Nashville er høvuðsstaður í amerikanska lutstatinum Tennessee.

Býurin, sum liggur næstan miðskeiðis í Tennessee, hevði í 2019 um leið 694 túsund íbúgvar. Hervið er hann størsti býur í lutstatinum, beint framman fyri Memphis.

Áin Cumberland River rennur tætt fram við miðbýnum.

Nashville er country-høvuðsstaður í USA Fleiri føroyingar hava verið í Nashville og spælt inn tónleik, eitt nú country-sangarin Hallur Joensen.


 * Heimasíða: nashville.gov
 * Nashville, wikivoyage (á enskum)
Esterarbók
Esterarbókin ber navn eftir høvuðsfólkinum, einari jødagentu, sum æt Hádassa, á persiskum Ester. Hon gjørdist drotning í Persalandi og fekk stóran týdning fyri fólk sítt, tá ið illa stóð til. Í hebráisku Bíbliuni stendur Esterbók ímillum hátíðarrullarnar. Bókin varð upplistin á purimhátíðini, sum upprunin sigur frá. Esterarbók er ikki uppi í heildarsøguverkinum, sum eru Krýnikubøkurnar, Nehemiabók og Ezrabók. Men í Septuaginta var hon sett beint eftir Nehemia, tí hon viðger næstan somu tíð.
Jeremia
Jeremia (hebráiskt: יִרְמְיָה) (føddur 655 f.Kr, deyður 586 f.Kr.), sum er nevndur í Gamla Testamenti, var profetur í Ísrael. Í Jeremiabókini eru nógvar upplýsingar um profetin sjálvur, ikki bara um hansara vanligu lívssøgu, men eisini um sálartrega hansara. Hann verður nevndur táraprofeturin, líðingarprofeturin og pínslarváttarprofeturin.

Ta ferðina Jeremia varð kallaður til profet, royndi hann at bera seg undan kallinum. Tað var ein ógvuliga tung uppgáva, løgd varð honum á herðar. Hann skuldi boða komandi dómin. Tað var alsamt aðaltátturin í boðan hansara, og tað hevði við sær, at tað ørkymlaði og østi áhoyrararnar. Tað sannaði hann eisini. Mótstøðu frá gomlu vinum sínum, frá starvsbrøðrum sínum, frá fólkinum sum heild og frá valdsharrunum.

Tá ið fólk í NT undraðust á, hvør ið Jesus var, søgdu summi "hann er Jeremia!" (Matt. 16:14). Tað er í mongum førum eyðsýndur líkskapur ímillum Jesus og Jeremia, til dømis:


 * At honum tókti synd í fólki sínum
 * Fólk hansara stóð ímóti honum
 * Og liðingin, hann tók á seg
Ellis Island
Ellis Island er ein hólmur í New York munnanum. Hesin hólmur var eftirlitsstøð fyri innflytarar og var tíðum tað fyrsta, teir sóu, tá ið teir komu til Amerika. Oyggin liggur 1.7 kilometrar úr New York City og grannaoyggin Liberty Island liggur ein kilometur sunnari. Onki fólk býr á hesum báðum oyggjum.

Ellis Island er 11,1 hektarar til støddar. Hon er nakað størri enn Gáshólmur, sum er 10 ha.

Mong fólk koma higar at vitja. Í 2008 hava verið 3.555.244 milliónir vitjandi. Gott ferðasamband er av Manhattan.
Georgia
Georgia hevur fleiri týdningar:


 * Georgia er eitt lýðveldi í Kaukasus.
 * Georgia er ein statur í USA.
 * Georgia er eitt navn.
.lu
.lu er økisnavn hjá Luksemburg.

Toppdomän
Iqaluit
Iqaluit (úttala:, inuktitut: ᐃᖃᓗᐃᑦ) er ein býur í norðara parti av Kanada. Navnið á býnum kemur av inuit-málinum og merkir "Staður við nógvum fiski". Áðrenn 1987 var býurin kendur sum Frobisher Bay. Iqaluit er høvuðsstaðurin og størsti býurin í tí kanadiska meginøkinum Nunavut.

Iqaluit liggur við víkina Frobisher Bay, sunnarumegin á oynni Baffinsland. Í 2016 búðu 7.082 fólk í Iqaluit.

Býurin varð fyrstu ferð bygdur í 1942, tá hann var stovnaður sum amerikonsk flogbasa. Flogvøllurin, sum nú verður nevndur Iqaluit Airport, liggur í ein útnyrðing stutt frá miðbýnum.

Iqaluit hevur verið høvuðsstaður í økinum Nuvanut síðan meginøkið var sett á stovn í 1999. Býurin er eitt nú kendur fyri lærda háskúlan: Nunavut Arctic College.




 * Heimasíða, city.iqaluit.nu.ca
.ca
.ca er økisnavn hjá Kanada.

סיומת אינטרנט Toppdomän
Buddisma
Buddisma er trúarlæra, sum byggir á læru Siddharta Gautma (um 560 f.Kr. til 482 f.Kr.). Buddisma kom fyri uml. 2.500 árum síðan í India. Hon breiddi seg skjótt, og nú eru fleiri enn 376 milliónir buddistar, teir flestu í Asia. Læran er ein av størstu trúarlærum í heiminum.

Buddistar liva eftir læru Budda. Hann var ríkur kongssonur, men tá ið hann sá neyðina á jørðini, fór hann heimanífrá og fór at hugsa djúpt (meditera). Tað tók honum 3 ár at gerast alvitandi. Hann gjørdist munkur og fór at siga øðrum frá hugsanum sínum. Ein av høvuðsspurningunum í læru hansara er líðing, ið stendst av girnd menniskjunnar eftir tí jarðliga. Men hann, ið vinnur á hesi jarðligu girnd, sleppur undan allari líðing og fær fullkomnan frið, nirvana.

Buddistar, sum verða munkar, siga alla ogn frá sær og eiga bara reyðgul klæði, eina nál, eina vatnsílu, ein rakiknív og eina biddaraskál. Teir taka sær av børnum, hugsa djúpt og læra frá sær. Hvønn dag bidda teir fyri føðina. Teir livdi í aga og fráhaldni og vígdu lív sítt til grundan, bøn og undirvísing. Í summum londum búgva skúladreingir eina stutta tíð í kleystri. Kleystur til nunnur og munkar vórðu bygd í India og aðrastaðni í Asia. Summi kleystur gjørdust fróðskaparsetur, har nunnur og munkar lósu læknafrøði og røktaðu gomul og sjúk.


 * Dharmacakra dagur: Tá ið Budda prædikaði á fyrsta sinni.
 * Vesakha Puja ella Wesak: 3-daga veitsla fyri týdningarmestu hendingunum í lívi Budda.
 * Parinirvana: Tá ið Budda kom í nirvana.
 * Bodhidagur: Tá ið Gautama gjørdist Budda.

Ógvuliga nógvar standmyndir eru av Budda. Allar Buddamyndir líkjast, men eru ymiskar á stødd. Tær sýna Budda sitandi á lotusblómu. Myndin minnir fólk á góðvild Budda, djúphugsan og bøn.

Buddistar trúgva eins og hindufólk á lógar- ella lívshjólið. Tað er ein endaleysur ringur av føðing og endurføðing teirra, ið ikki koma í nirvana. Her fevnir Maralívshjólið ella Samsra. Tað merkir, at líðingin er partur av Samsra. Menniskjan skal nýta Buddalæru at sleppa burtur úr Samsra.

Buddistar ynskja sær fullkomna friðin, tað er at koma í nirvana. Eydnast tað ikki, verða teir endurføddir, tá ið kroppurin doyr. Nýggja lívið verður eftir karma teirra. Karma er alt, ið gjørt í fleiri lívum, bæði ringt og gott. Budda lærdi, at áttaliðaði vegurin gongur til nirvana. Tey átta liðini eru røtt stremban, rætt arbeiði, ætlan, tala, atferð, røtt vitan, hugsan og djúphugsan.

Í templum eru halgilutir av Budda, til dømis ein sandál ella klædnapetti. Tey, sum ganga í halgidómin, brenna rokilsi og ofra blómur og frukt.

Nú á døgum eru stívliga 376 milliónir buddistar, mest í Asia, nakrir fylgja t.d. hini einføldu hinayana-læruni, og aðrir fylgja hini torgreiddu mahayana-læruni.

Tann greinin av buddismuni, sum verður nevnd mahayanalæran kom til Tibet seinast í 7. øld e.Kr. Mahayanskir munkar heingja bønarlepar á bønarhjólið. Tá ið hjólið snarar, er tað sum at biðja bønina.

Ovastu mahayansku munkarnir vóru nevndir lamar. Teir máttu ikki drekka rúsandi drykkir ella giftast.

Hóast buddisman varð til í Norðurindia, búgva flestu buddistar nú á døgum í øðrum londum, til dømis í Tibet, Sri Lanka, Mongolia og Landsynningsasia.
Lýðveldið Venesia
Lýðveldið Venesia (venetianskt: Repùblica Vèneta ella Repùblica de Venesia) var eitt býarríki í Italia, stovnað í 6. øld. Tað ríkaði seg skjótt av nógva handlinum við Asia, og alsamt vaksandi herflotin útvegaði ríkinum góðar handilssáttmálar. Frá um 1100 fingu teir sær úthavnir í eystara parti í Miðjarðarhavi og vunnu sær mikið vald á hesum leiðum.

Í 15. øld fóru Osmannisku turkarnir at kappast við venesiska handilsveldið. Í 1463 brast mikil bardagi á ímillum londini, hann vardi í 16 ár. At enda vunnu turkar sigur, tá høvdu teir einaferð verið næstan inni í miðbýnum í Venesia. Í 1479 var friður fingin í lag, og Venesia slapp at hava nakrar úthavnir í eystara parti í Miðjarðarhavi, men mátti binda seg til at gjalda Osmanniska sultáninum stórar peningaupphæddir á hvørjum ári.
7th Heaven
7th Heaven er ein amerikonsk sjónvarpsrøð í 11 pørtum, sum Brenda Hampton hevur framleitt 1996-2007. 7th Heaven var ein sera væl umtókt sjónvarpsrøð. Sunnudagin 13. mai 2007 var síðsti parturin av heimskendu sjónvarpsrøðini vístur á CW Television Network í USA.

Sjónvarpsrøðin hevur fingið fleiri virðislønir, og við eru kendir sjónleikarar sum Haylie Duff, Ashlee Simpson og Mary-Kate Olsen.

Familjan Camden er ein forstaðarfamilja í Glen Oak, Kalifornia. Eric Camden (spældur av Stephen Collins) er prestur í eini kirkju í Kalifornia - Glen Oak Community Church. Hann er giftur við Annie Camden (Catherine Hicks). Tey eiga saman børnini Matt, Mary, Lucy, Simon, Ruthie, Sam og David. Tey hava eisini ein hund sum eitur Happy.
Burger King
Burger King er ein amerikonsk fyritøka við høvuðssæti í Miami, Florida. Tað eru uml. 13.000 Burger King matstovur í øllum heiminum. í 2003 opnaði ein Burger King matstova í SMS.


 * McDonald's
Precious
Precious (føroyskt heiti: Dýrabarur) er ein amerikanskur dramafilmur. Filmurin sigur eina ræðusøgu úr einum gerandisdegi, sum kortini tykist veruligur. Filmurin byggir á bókina hjá Sapphire (Ramona Lofton) - Push.

16 ára gamla Precious (Gabourey Sidibe), sum býr í Harlem, New York City, er við barn fyri aðru ferð. Hetta er langt frá einasti trupulleikin hjá gentuni; navnið er at kalla tað einasta dýrabara í lívi hennara. Men tá lærari hennara leggur uppí og fær hana at ganga í serskúla, hómast ein glotti fyri framman. Nýggi lærarin og floksfelagarnir geva Precious hug og gleði í lívinum, hóast lívið heima við kropsligum og sálarligum harðskapi einki er broytt.
Jeriko
Jeriko (Hebráiskt: יְרִיחוֹ; arábiskt: أريحا‎) er ein fornfrøðiligur býur í Palestina. Nú á døgum búgva um 20.000 í Jeriko.

Um 8.000-7.000 f.Kr. bygdu bøndur ein bý í Palestina - Jeriko. Fornfrøðingar hava funnið toftirnar av heimsins elstu býum í Ísrael. Tann elsti er kanska Jeriko bygdur um 6.000 f.Kr. At verja seg fyri fíggindum laðaðu teir ein sterkan múr uttan um býin, hann var einar 4 m høgur og 3 m breiður, á múrinum var eitt varðhaldstorn, sum var 9 m í tvørmáli. Húsini vórðu laðað av tigulsteini, og gólvini vóru steinsett. Veiðimenn, sum flakkaðu heldur enn at búgva í býi, býttu vørur sínar við fólkið í Jeriko fyri korn ella húsdjór, til dømis seyð. Neyt og geitir vóru eisini hildin fyri at fáa kjøt og mjólk. Miðallivialdurin var lágur. Mannfólkini livdu um 34 ár og konufólkini 29 ár í miðal.
Britney Spears
Britney Jean Spears (fødd 2. desember 1981) er ein amerikonsk songkvinna. Hon er fødd 1981 í McComb, Mississippi og býr nú í Beverly Hills í Los Angeles. Hon vaks upp í Kentwood, Louisiana.

Britney Spears skal í 2011 giftast fyri triðju ferð. Hesa ferð er tað við tí 10 ár eldra Jason Trawick, ið hon hevur verið saman við í eina tíð. Sambært amerikanskum miðlum var tað undir sera romatiskum umstøðum, at Jason spurdi hana. Hann hevði skrivað yrkingar og prýtt heim teirra í Kalifornia við livandi ljósum og bæði reyðum og hvítum rósum. Parið ætlar sær at giftast á Hawaii, helst tá hennara turné er komin at enda.

Britney Spears hevur verið gift tvær ferðir áður. Fyrstu ferð við sínum barndómsvini Jason Alexander. Men hetta helt bert í 55 tímar áðrenn tey angraðu og fingu ein dómstól at ógylda hjúnarbandið. Aðru ferð, Britney giftist, var tað í Las Vegas við Kevin Federline, ið var ein av hennara bakgrunds dansarum. Hetta hjúnarbandið var frá 2004 til 2006. Tað var við hesum manninum, at hon fekk báðar synirnar - Sean og Jayden.
Tibet
Tibet (tibetanskt: བོད, kinverskt: 西藏) er ein landslutur í Fólkalýðveldinum Kina. Allastaðni í landslutinum standa kloystur, og ein fjøld av fólkinum eru munkar. Landslagið í Tibet er í støðum ógvuliga vakurt, og her ganga rættiliga nógvir seyðir, jakkoksar og neyt. Hetta sæst eisini aftur í tibetanska matinum, har jakkoksakjøt, -mjólk, -ostur og -smør eru rættiliga vanlig. Tibetanski háslættin, ið fevnir um bæði Tibet, kinesiska landspartin Qinghai og partar av India, hevur nógv fjøll, men eisini stórar, slættar víddir. Miðalhæddin á háslættanum, sum viðhvørt verður nevndur ‘heimsins tak’, er hægri enn 4.500 metrar. Fleiri tibetansk tempul eru bygd inn í holur í fjøllunum. Í Tibet gerst myrkt rættiliga seint, tí Kina hevur bert eina tíðarsonu, hóast landið er so ógvuliga stórt, og tíðarmunurin millum Tibet og grannalondini beint vestan fyri markið er 2-3 tímar. Á sama longdarstigi sum Kina hevur Russland fimm ymiskar tíðarsonur.

Seinastu árini er tað blivið lættari og lættari hjá útlendingum at sleppa inn í Tibet, men kinesiska stjórnin broytir treytirnar hvørt ár. Fyri fáum árum síðani skuldu minst fýra við sama tjóðskapi fylgjast fyri at sleppa inn í Tibet. Í 2016 eru tó einastu treytirnar, at tú hevur galdandi visum til Kina, og at tú hevur eitt serloyvi at sleppa inn í Tibet. Kinesiskir statsborgarar kunnu ferðast frítt í Tibet, men tibetanarar úr Lhasa kunnu ikki fáa pass, tí Lhasa vanliga er høvuðssætið hjá Dalai Lama, tá hann ikki er í útlegd. Kinesiska stjórnin tykist halda, at um fólk úr Lhasa fara at ferðast um allan heim, kann tað gerast ein trupulleiki. Tó tykjast aðrir tibetanarar kunna fáa pass, men passið kann vera tikið frá teimum nær sum helst.

Tibet verður ofta kallað heimstekjan, tí tað er hægsta land í heiminum. Tibet er so stórt sum Grønland. Meginparturin av tí er hægri enn 2.000 metrar. Høvuðsstaðurin eitur Lhasa. Hann stendur í tí fruktabesta partinum av landslutinum, har sum teir stóru garðarnir við abrikosutrøum, fersknutrøum og súreplatrøum eru. Og ímillum garðarnar er grasgóður bøur og grønur hagi, har seyður og jakkoksar ganga á biti. Á teimum turru heiðunum býr flytifólkið. Tey hava jakkoksar og onnur dýr, sum tola væl kulda. Jakkoksin mjólkar nógva og tjúkka mjólk, og mjólkin er høvuðsføðslan hjá flytifólkinum.

Fólkið í Tibet fekk leingi frið fyri øðrum, tey høvdu sítt land, sína mentan og sína trúgv fyri seg sjálvan.

Í Tibet vaks upp ein serlig grein av buddusmuni, sum tey kalla mahayanalæran. Høvuðsmaðurin fyri mahayanalæruna eitur Dalai Lama. Dalai Lama búði í Lasha saman við einum tali av munkum.

Í 1959 tók Fólkalýðveldið Kina ræðið í Tibet og gjørdi tað til ein kinverskan landslut. Dalai Lama, sum áður hevði stýrt landinum, mátti rýma til India og býr nú har í útlegd.
Landsynningsásia
Landsynningsásia hevur tropuveðurlag. Summarmonsunin kemur inn úr havinum við avfalli hvønn einasta dag, meðan vetrarmonsunin er mest sum regnleys á láglendinum, men vátlig í fjøllunum. Londini í Landsynningsásia eru Singapor, Maleisia, Laos, Myanmar, Kambodja, Vjetnam, Teiland, Brunei, Eysturtimor, Indonesia, Papua Nýguinea og Filipsoyggjar.

Londini í Landsynningsásia hava verið mentalond í túsundtals ár. Har hava búð fólk við áirnar og á oyrareingjunum, sum hava bygt prýðilig tempul, glæstribergir og pagodur. Mangastaðir í skógunum eru miklar toftir, sum siga frá glæsiligari fortíð. Tá ið evropeararnir aftan á ár 1500 e.Kr. fóru at leggja lond undir seg ymsastaðir í heiminum, vóru tað bretar og fraklendingar, sum lutaðust meginpartin av Landsynningsásia. Bara Teiland slapp undan hertøkuni. Evropeararnir sóru fyri hesum londum, alt til Seinni heimsbardagi var av í 1945.
Malakkahálvoyggin
Malakkahálvoyggin (maleisiskt: Semenanjung Tanah Melayu; teilendskt: คาบสมุทรมลายูrøkkur) er tætt suður ímóti ekvator (miðkring), har er hitin mest sum altíð tann sami bæði vetur og summar. Hvønn einsasta dag um middagsleitið oysir regnið niður nakrar tímar. Hálvoyggin er tí øll avtakin við tropiskum regnskógi. Fjøldin av fólkinum býr á oyrareingjunum og á lágslættunum og niðan ígjøgnum teir djúpu dalarnar. Nakað býr tó uppi í teimum niðaru háslættunum. Meðan fjøllini eru avtakin við regnskógi og savannuvøkstri, eru dalarnir, oyrareingirnar og lágslættarnir velt til rís. Teir velta so nógv rís, at teir selja til t.d. Kina, Evropa og USA.


 * Maleisia
 * 🇲🇲 Myanmar
 * Singapor
 * Teiland
Jóannes Lamhauge
Jóannes Brynolfsson Lamhauge (føddur 25. desember 1985 í Tórshavn) er Føroyskur fjøllistamaður, greinahøvundur, sjónleikari, tónleikari og filmsleikstjóri. Jóannes er serliga kendur sum virkin sangleikari bæði í Føroyum og í Suðuronglandi, har hann búði frá September 2008 til Juni 2011. Hann er limur í føroyska dreingjabólkinum All in.

Meðan Jóannes var búsitandi í Canterbury í Onglandi, nam hann sær hægri útbúgving (BA Hons.) innan Religiónsvísindi og Metaetik við University of Kent.

Í 2015 vann hann Áskoðaravirðislønina, ið varð handað á Geyta-Filmskvøldið í Norðurlandahúsinum, hann vann saman við Jónfinn Stenberg fyri filmin Tunnan.

Jóannes er búsitandi í Tórshavn.
Malgrat de Mar
Malgrat de Mar er ein býur í Spania í landslutinum Katalónia, og hevur umleið 18 596 íbúgvar (2010).


 * Moguer, Spania
 * Seynod, Frakland
 * Cárdenas, Nikaragua
 * Incisa in Val d'Arno, Italia




 * Heimasíða
 * Tourism- Malgrat de Mar
Selma Sandá
Selma Sandá (fødd 3. september 1946 í Porkeri) búsitandi í Vági er ein føroyskur rithøvundur. Selma hevur ikki nomið sær útbúgving, men hevur tó tikið próvtøku í nøkrum fakum á handilsskúla. Selma hevur fyrr starvast sum sjálvstøðug við egnum handli í umleið 15 ár. Talan var um matvøruhandil sum nevndist "Hjá Selmu". Áðrenn tað hevur hon eisini starvast sum heimahjálpari í nøkur ár og sum heilt ung starvaðist hon sum "ung genta í húsi" (húshjálp og barnagenta).

Í november 2014 gav Selma út sína fyrstu bók. Áðrenn tað hevði hon bert útgivið eina stuttsøgu við heitinum "Gamla Lotta", sum kom út fyrstu ferð í Frostrósuni, sum kom út í 1987 og seinni í lesibókini Les 1, sum kom út í 2006. Les 1 verður brúkt sum undirvísingartilfar til føroysku framhaldsdeildina. Frostrósan var úrslit av stuttsøgukapping fyri kvinnur, sum Kvinnufelagið í Havn og blaðið Kvinnutíðini skipaði fyri miðskeiðis í 1980'unum. Selma byrjaði við at skriva yrkingar, nakrar av teimum komu á prent í føroysku bløðunum undir dulnevni. Seinni fór hon at skriva stuttsøgur. Í bókini Eyguni - Søgur og yrkingar eru 13 stuttsøgur og 42 yrkingar.
 * 2014 - Eyguni - Søgur og yrkingar, 128 síður.

Selma Sandá vann heiðursbræv í ritgerðarkapping hjá Fróðskaparsetri Føroya í 2005. Evnið á kappingini var "Dópur og navnasiður í Føroyum". Sum nevnt luttók Selma eisini í stuttsøgukappingini hjá Kvinnutíðindum í 1985 ella 1986. Hon vann ikki, men søgan Gamla Lotta varð útgivin saman við fleiri øðrum søgum, sum luttóku í kappingini í bókini Frostrósan, sum kom út í 1987.

Selma Sandá er einkja, hon var gift við Páll Sandá, ættaður úr Sandvík, hann andaðist í 2007. Saman fingu tey seks børn: Majken, Eileen, Anju, Bárð og Sonna. Tað fyrsta barnið doyði sama dag, sum tað varð føtt. Selma er fødd Jacobsen, gift til Joensen, men seinni tóku tey navnabroyting til Sandá. Móðir Selmu, Malena Jacobsen, fødd Vilhelmsen, var úr Porkeri, faðir hennara, Mikkjal Petur Jacobsen, var av Kirkju. Í Porkeri var hann nevndur Petur í Fugli, pápabeiggi hansara var skaldið Hans Mikael Jacobsen Ommubeiggi hansara í móðurætt var skaldið Símun Mikal Zachariasen av Kirkju.




 * Heimasíðan hjá Selmu Sandá
Eginteldur
Eginteldur ella PC-arar (úr enskum - Personal Computer ella PC) eru allastaðni. Á skrivstovum, í skúlum og heima. Egintelda er lítil, men nú á døgum ógvuliga evnalig. Hon er býtt í fýra - knappaborð at skriva við, minni at goyma upplýsingar og forrit á, ergeril, ið arbeiðir forrtitið, og skríggi, har ið vit síggja úrslitini.

Í einari eginteldu eru mong túsund smá elektrónisk rensl, men áðrenn hon kann arbeiða, skal hon fáa at vita, hvat ið hon skal gera - hon skal forritast. Tá ið forritið arbeiðir, virkar teldan, hon viðger tær upplýsingar, sum hon fær. Til dømis kann teldan vísa støðuna í einum spæli og spyrja, um spælarin skal til vinstru ella høgru í einari villiniborg. Talvur, tekstur og myndir kunnu eisini takast fram á skríggjan. Tá ið músin verður flutt, fer ein lítil pílur á skríggjanum sama veg. Soleiðis ber til at peika í tekstinum og geva boð ella flyta á myndunum. Knappaborðið er skipað sum á einari skrivimaskinu, men teldan hevur eykaknappar til serlig boð.

Eftir 2. heimskríggið læt verjumálaráðið í USA fyrstu stóru, elektrónisku telduna byggja. Tá vóru teldurnar ovurstórar. Nú hava farkleivir og erflísar (chipar) gjørt teldurnar sterkari og minni.
Nýongland
Nýongland (enskt: New England) er ein søguligur landspartur í landnyrðingshorni av USA.

Økið fevnir um hesi 6 stakríkini: Maine og Massachusetts, Vermont og New Hampshire, Connecticut og Rhode Island. Av býunum eru teir gitnastu Concord og Montpelier. Tann størsti eitur Boston. Hægsta fjallið í Nýonglandi liggur í New Hampshire og eitur Mount Washington. Gamla navnið fyri hetta fjallið var Agiocochook. Fjallið er 1917 m høgt.




 * Appalakkufjøll


 * Home of Great Spirit, nhstateparks.org
 * New England, wikivoyage.org (enskt)
Sporðdrekar
Sporðdrekar (latín: Scorpiones) halda til í flógvum, turrum økjum, har teir krógva seg undir steinum, í holum ella rivum. Flestu teirra veiða um náttina. Teir sita og lúra eftir fongi og leypa so á djórið ella renna tað um koll. Mesta føðin er skordjór og eiturkoppar. Teir nýta eiturklónna at verja seg við og at lemja fongin. Eitur setur úr eiturkertlum í afturkroppinum fram í eiturklónna. Við teimum stóru bitklónum tekur sporðdrekin fongin, kroystir hann sundur og stingur í kjaftin.

Sporðdrekar leggja livandi ungar. Fyrstu tíðina ber kvenndjórið teir á bakinum, har eru teir tryggir fyri ránsdjórum. Tá ið ungarnir hava skift ham fyrstu ferð, rýma teir, og tá eru teir sjálvbjargnir.

Til eru um 1.200 sporðdrekasløg. Øll eru tey ránsdjór. Í t.d. Nevada eru 23 ymisk sløg av sporðdrekum. Oyðimarkarsporðdrekin tekur skordjór og maðkar, hann tekur tey við klónum.
Aarhus
Aarhus ella Århus er á eysturstrondini í Jútlandi og er næststørsti býur í Danmark. Har er stór jarnbreytastøð, og býurin er týdningarmikil handils- og ídnaðarbýur. Í miðbýnum eru leikhús, dómkirkja og tað vakra tónleikahúsið. Skipaferðslan er nógv. Í býnum er eisini skipasmiðja.

Í allari Århus búgva nú 259.754 fólk. Århus er í Århus kommunu. Í Århus kommunu búgva 307 000 fólk.
Tasmania
Tasmania er ein oyggj, hon liggur í ein landsynning úr Avstralia. Hon er minsta landið í Avstralska samveldinum, og har búgva eini 512 000 fólk. Sundið millum Tasmania og Avstralia eitur Bass-sund. Veðurlagið í Tasmania er temprað, og avfallið nóg mikið til allan vøkstur. Har veksur bæði savanna og regnskógur. Vetrarnir eru mildir, og sumrini nakað sum í Vesturevropa. Veðurlagið er vátligari og svalligari enn aðrastaðni í Avstralia, og oyggin er gitin fyri grønmeti, seyðahald og frukt. Tey hava eisini silvur, tin og aðra námsvinnu. Stórir partar av vestarlaga á oynni eru óbygdir. Har eru tættir skógir og nógv høg fjøll. Her halda nøkur av teimum villu upprunadjórunum til enn, til dømis posadevulin.

Oyggjarbúgvarnir eru bøndur og ídnaðarmenn. Bøndurnir hava stórar súreplagarðar, og frukt er ein munandi útflutningsvøra. Teir hava eisini stórar veltur av humlu, sum fer til ølgerð. Teir velta eisini korn, epli og alskyns grønmeti. Seyðurin er nógvur í haganum og neytini við, og í skógunum vaksa nógv virðismikil trø. Trøini verða í býunum gjørd til hús og býnyttur, men mongdin fer til pappírsídnað. Landbúnaðurin og dýrahaldið geva ráevni til ídnað.

Fyrst í 17. øld fingu niðurlendingar alt størri ræði sum sjófarandi tjóð í Asia, Avstralia og í Kyrrahavsoyggjum. Teir løgdu seg meira eftir at fáa vinning burtur úr handlinum enn at gera rannsóknarferðir, men á longu leiðini úr Suðurafrika til Indonesia sigldu teir tætt fram við strondini í ókenda meginlandinum Avstralia. Í 1616 fór Dirck Hartog skipari í land har, og tað sama gjørdu mangir aðrir niðurlendskir sjómenn eisini seinni. Í 1642 avgjørdi Anthony van Diemen, stjóri í Niðurlendska Eysturindiafelagnum, við høvuðssetri í Jakarta, at lata Abel Tasman standa á odda fyri einari rannsóknarferð til Avstralia. Ætlanin var at fáa meira at vita um, hvussu stórt meginlandið var, sum teir hildu var heilt suður í Kyrrahav, og at finna eina styttri siglingarleið til Suðuramerika. Tasman kom fyrst til oynna, sum nú eitur Tasmania. Hann nevndi hana Van Diemens Land. Síðan kom hann eisini til Nýsælands, Fiji og Tonga. Í 1644 teknaði hann kort av norðurstrond Avstralia. Um allan hin ovurstóra partin av avstralska meginlandinum visti eingin nakað at siga, uttan frumfólkið.
Kastrup Flogvøllur
Kastrup Flogvøllur (danskt: Kastrup Lufthavn) er størsti og mest týðandi flogvøllurin í Norðurlondum. Haðani er samband til 150 flogvøllir úti í heimi, og eini 600 flogfør koma ella fara hvørt samdøgur. Atlantic Airways rekur loftvegis samband millum Kastrup Flogvøll og Vága Floghavn, vanliga við millum 2 og 3 fráferðir um dagin. Skalt tú út í heim við flogfari úr Norðurlondum annars, mást tú oftast fyrst til Kastrup og so við øðrum flogfari. Í 2007 avgreiddu tey 21,4 mió. ferðafólk. Haðani er gott flogsamband til allar partar av Danmark, til hini Norðurlondini og runt um heimin.

Bert fáir stórir flogvøllir úti í heimi er so tætt við ein stórbý. Flogvøllurin hevur eisini tann fyrimun, at hann er stutt frá miðbýnum í Keypmannahavn. Metro (linja M2) gongur frá Kastrup flogvølli inn í býin, og bilarnir eru nógvir við ferðafólki á flogvøllinum og av flogvøllinum. Flogvøllurin er á oynni Amager. Amager er havbotnur, sum hevur skotið seg upp úr sjónum. Tí er lendið so flátt og lágt, og tí sera hóskiligt til flogvøll. Av tí at flogvøllurin liggur út ímóti sjónum, kunnu flogførini fyri tað mesta flúgva lágt yvir sjónum, tá ið tey seta seg ella fara á flog. Tá eru tey ikki til so stóran ampa fyri fólkið, sum býr í Keypmannahavn.

Kastrup Flogvøllur er av størstu flogvøllum í Evropa. Fimm flogvøllir í Evropa avgreiða fleiri altjóða ferðafólk enn tann í Kastrup: Franz Josef Strauss Flogvøllur í München, Frankfurt Flogvøllur, Charles de Gaulle Flovøllur í Paris, Schiphol Flogvøllur í Amsterdam og Heathrow Flogvøllur í London. Hvat ið farmaflutningi viðvíkur, er Kastrup Flogvøllur nr 13 í heiminum. Eini 50 flogfeløg úr øllum heiminum flúgva til Kastrup og úr Kastrup.

Ein flogvøllur er stórt arbeiðspláss. Fyrst er at nevna tey, sum manna flogførini. Men so eru onnur, sum avgreiða ferðafólk, summi gera flogfør flogbúgvin, onnur gera mat, upp aftur onnur skipa víðføri hjá ferðafólki inn, og nógv, nógv annað. Tilsamans arbeiða 1900 fólk í fyritøkunum á fløgvøllinum í Kastrup. Størsta fyritøkan á Kastrup Flogvølli er SAS. Ríkisstjórnirnar í Svøríki, Danmark og Noreg eiga Scandinavian Airlines System í felag. SAS er sættstørsta flogfelagið í heimi. Aftur at flogførum, hevur SAS handlar, hotell og virki, sum gera mat til flogfør.

Flogferðslan vindur meiri og meiri upp á seg allastaðni. Tí verður bygt afturat øllum stórum flogvøllum, eisini til í Kastrup. Fyri at orka tað, er ætlanin at byggja fleiri farstøðir í Kastrup. Í 1993 varð t.d. nýtt pakkhús tikið í nýtslu. Síðani 1993 eru eisini lagdir nýggir vegir at gera tað høgligari hjá ferðsluni á flogvøllin og av flogvøllinum.
Suðuroyarmál
Suðuroyarmál er eitt málføri av føroyskum. Fyri okkurt um hálvari øld síðan varð skemtandi farið at kalla suðuroyarmál suðuroyskt. Henda skemtandi málvilla hevur nú hjá summum mest sum fest seg sum regluligt talumál samjavnt við eitt nú tungumálsheitið føroyskt. Suðuroyarmál er kortini einki sjálvstøðugt tungumál, men eitt føroyskt málføri eins og havnarmál, norðuroyamál, vágamál, o.s.fr.

Suðuroyarmálið er nógv broytt. Høvuðsorsøkin til hetta man stava frá skúlunum. Har hevur av flestu lærarum í føroyskum dentur verið lagdur á at nýta somu úttalu sum í meginøkinum. Tey seinnu árini eru so eisini sjónvarp og útvarp komin inn í myndina, og hava tey so eisini sína ávirkan.

Størsti munurin millum suðuroyarmálið og vanliga føroyska er:

Eitt annað, sum brýtur av, er at tað verður eitt E-ljóð í endanum av nógvum orðum, sum enda við I ella U, eisini er at nevna, at Æ oftast verður verur broytt til E. Sum dømi um hetta kunnu vit nevna ræðast (reðast), sær (ser), lær (ler), frælsi (frelse), gæs (ges), skræða (skreða) og æða (eða).
 * at ístaðin fyri eg verður sagt je.
 * at ístaðin fyri vit verður sagt okur.
 * at ístaðin fyri tit verður sagt tykur.

Onnur fyribrigdi er at J varð brúkt sum fyrsti bókstavur í orðum sum byrja við E ella G. Sum dømi um hetta kunnu nevnast gina (jina), eg (je), gera (jera), gil (jil) og geva (jeva). Við hvørt verður J skotið upp ímillum eitt hjáljóð og eitt sjálvljóð. Sum dømi kann nevnast teg (tje), meg (mje) og seg (sje).

Tó at Suðuroyggin ikki er so stór í vídd, og ikki er so langt millum bygdir, so breyt málið rættiliga nógv av frá bygd til bygd. Eitt tað sjónskasta dømi um hetta eru Sandvík og Hvalba. Tær eru grannabygdir, og tá ið tað vóru niðursetufólk úr Hvalba sum bygdu Sandvík av nýggjum í 1811, so skuldi man trúð, at sami málburðir varð brúktur í báðum bygdunum, men so var ikki. Meðan henda regla "Æ til E" er føst í sunnaru helvt av oynni, so er hon tað ikki í sandvíksmálinum.

"Á" hevur við hvørt verið brúkt ístaðin fyri "AT". Dømi at svimja søgdu sandvíkingar teir fóre á svimja. Sandvíkingar søgdu eisini hann fór á leita ístaðin fyri at leita og hon fór á møðast. Um orð byrja við H ella K er at siga, at tey ofta hava verið framborin við heilt bleytum ljóði í fyrsta stavilsi. Til dømis hjallur, kjallari, kjøt og kemdi.
Skrásett parlag
Skrásett parlag er parlag millum tvey vaksin menniskju. Parlagið verður skrásett fyri at tryggja arv og fíggjarlig viðurskifti í einum parlagi og kann í summum londum nýtast av bæði hetero- og homopørum. Til dømis er hettar galdandi í Grønlandi, Bretlandi, Íslandi, Finnlandi, Svøríki, Noregi og Danmark. Í USA er tað ymiskt frá ríki til ríki. Føroyar eru einasta landið í Norðurlondum, sum enn ikki hevur samtykt lóg um skrásett parlag.

Danmark verður í 1989 fyrsta landið í heiminum, ið innførur skrásett parlag fyri fólk av sama kyni. Axel og Eigil Axgil verða tí fyrstu giftu samkyndu fólkini í heiminum. Lógin um skrátsett parlag verður ikki sett í gildi í Føroyum, men fleiri samkyndir føroyingar hava hinvegin valt at gifta og búseta seg í Danmark og øðrum londum, har lógin er galdandi.

7. juni 2012 samtykti Fólkatingið eina nýggja lóg, ið gevur heimild til at samkynd pør kuunu giftast á sama hátt sum hinskynd. Lógin kom í gildi 15. juni sama árið. Harvið gjørdist hjúnabandið kynsóheft, men skrásett parløg ið eru skrásett áðrenn hjúnabandslógin frá 2012 kom í gildi, halda fram við at vera galdandi og kunnu eisini broytast til hjúnaband.

Í Føroyum kunnu samkynd hvørki fáa skrásett parlag ella giftast. Í november 2015 varð uppskot tagt fyri Løgtingið um at seta hjúnabandslógina í gildi fyri Føroyar. Lógin kemur til aðru viðgerð í mars 2016.

Hvørki skrásett paralag ella kynsleyst hjúnarlag er galdandi í Føroyum.

Listi yvir lond


 * Írland
 * Luksemburg
 * Týskland
 * Kekkia
 * Ungarn
 * Slovenia
 * Kroatia
 * Sveis
 * Eysturríki
 * Liktinstein
 * Andorra
 * Noreg (hjúnaband)
 * Danmark (hjúnaband)
 * Grønland
 * Svøríki (hjúnaband)
 * Finnland (hjúnaband)
 * Niðurlond (hjúnaband)
 * Belgia (hjúnaband)
 * Ísland (hjúnaband)
 * Spania (hjúnaband)
 * Portugal (hjúnaband)
 * Frakland (hjúnaband)
 * Stóra Bretland (hjúnaband)
 * Mann
 * Jersey


 * Kanada (hjúnaband)
 * Meksiko
 * Meksikobýur (hjúnaband)
 * USA
 * New Jersey
 * Hawaii
 * Nevada
 * Colorado
 * Illinois
 * Wisconsin
 * Delaware (hjúnaband)
 * Kalifornia (hjúnaband)
 * Oregon (hjúnaband)
 * Minnesota (hjúnaband)
 * Rhode Island (hjúnaband)
 * Maine (hjúnaband)
 * Iowa (hjúnaband)
 * New York (hjúnaband)
 * Maryland (hjúnaband)
 * New Hampshire (hjúnaband)
 * Vermont (hjúnaband)
 * Washington DC (hjúnaband)
 * Connecticut (hjúnaband)
 * Massachusetts (hjúnaband)
 * District of Columbia (hjúnaband)


 * Brasil (hjúnaband)
 * Uruguei (hjúnaband)
 * Kolombia
 * Ekvador
 * Falklandsoyggjar
 * Franska Gujana (hjúnaband)
 * Galapagos
 * Argentina (hjúnaband)


 * Réunion
 * Suðurafrika (hjúnaband)


 * Nýsæland (hjúnaband)
 * Avstralia
 * Franska Polynesia
 * Nýkaledónia
 * Wallis- og Futunaoyggjarnar