danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Nikita Khrusjtjov
Níkíta Sergejevitj Khrúsjtjov (russiskt: Никита Сергеевич Хрущёв; føddur 3. apríl 1894 í Kalinovka í Kursk Oblast, deyður 11. september 1971 í Moskva) var sovjetiskur politikari.

Hann var frá 14. september 1953 til 14. oktober 1964 Fyrsti floksskrivarin í Kommunistaflokki Sovjetsamveldsins og harvið kommunistiski statsleiðarin í Sovjetsamveldinum.

Nýggi politikkurin hjá honum aftaná deyða Stalins er kendur undir heitinum avstalinisering, hóast Khrusjtjov í tíðarskeiðnum við Stalin á odda hevði verið trúfastur fylgisveinur einaræðisharrans. Í 1938 gjørdist Nikita Khrusjtjov Fyrsti floksskrivarin í ukrainska Kommunistaflokkinum. Fyri sín leiklut undir stjórnartíðini hjá Stalin fekk hann tað eykanavnið "slaktarin úr Ukraina".


 * Nikita Khrusjtsjov, snl.no (á norskum)
Okkara
Okkara er ein føroyskur ølframleiðari.

Tann 18. juni í 2020 varð kunngjørt, at Okkara varð keypt av kappingarneytanum Föroya Bjór.
Bryggjarí
Listi yvir føroysk bryggjarí


 * Biskupskelda (2021)
 * DISM
 * Faer Isles (2019)
 * Föroya Bjór (1888)
 * Okkara
 * Restorffs Bryggjarí
Biskupskelda
Biskupskelda er eitt føroyskt mikrobryggjarí, sum bryggjar ófiltrerað spesialøl við handkraft (craft beer).

Bryggjaríið varð stovnað í 2021, hevur heimstað í Vági, og er fyrsta góðkenda bryggjarí í Suðuroynni. Frá byrjan hevur Biskupskelda framleitt 2500 øl um mánaðin.

Navnið á bryggjarínum kemur frá einari keldu, sum er at finna við bygdagøtuna millum Vág og Fámjin, nakað sunnanfyri Ryskivatn. Navnið á kelduni er elligamalt, og man veit ikki nær ella hvaðan navnið stavar. Í gomlum døgum plagdu fólk at drekka av kelduni, sum segðist at verða ein heilsubótarkelda. Hóast vatnið í ølinum frá Biskupskeldu ikki eru úr kelduni sjálvari, so stavar tað frá økinum, har ið Biskupskelda er.

Eins og navnið á bryggjarínum sipar til eitt søguligt stað, eru ølirnar í framleiðsluni hjá Biskupskeldu eisini sipandi til sagnir úr Suðuroynni.


 * Huldugentan - NEIPA øl við smakki av sitrus og frukt. 5,8% alc.
 * Ottar - ljós gulløl við smakki av humlu, karamel, blómu og hunangi. 5,8% alc.
 * Snæbjørn - pilsnar øl. 4,6% alc.
Faer Isles
Faer Isles er ein føroysk fyritøka, sum framleiðir whisky og ginn, og er stovnsett í 2019.

Ætlanin hjá Faer Isles er at byggja eitt bryggjarí í Kvívík, har fyritøkan eigur 2000 fermetrar av lendi. Eisini er ætlan um at goyma whisky í Vestmanna á leigaðum grundstykki.

Felagið er stovnsett av Boga Mouritsen, sum fekk hugskotið um at framleiða whisky, áleið um sama mundið, sum tá ið whisky-áhugafelagið Einmalt varð stovnsett. Bogi er saman við Dánial Hoydal stovnsetari av Faer Isles.


 * Whisky, 50 cl (46%)
 * Whisky, 50 cl, 3 ára gamalt, cask strength (60%)
 * Ginn, 50 cl (43%)
AFC Bournemouth
Athletic Football Club Bournemouth er eitt fótbóltsfelag heimahoyrandi í enska býnum Bournemouth. Besta liðið leikar í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1899 við navninum Boscombe FC. Í 1923 varð felagið valt inn í The Football League og navnið varð broytt til Bournemouth and Boscombe Athletic FC. Í 1972 fekk felagið núverandi heitið.

Besta liðið, við kelinavninum "The Cherries", spælir sínar heimadystir á Dean Court í Bournemouth. Býurin er á suðurstrondini í Onglandi, sunnan fyri Salisbury og nakað miðskeiðis millum býirnar Southampton og Dorchester.


 * Almenna heimasíðan: afcb.co.uk
Norwich City F.C.
Norwich City Football Club er eitt fótbóltsfelag heimahoyrandi í enska býnum Norwich. Besta liðið spælir í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1902 og varð valt inn í The Football League í 1920. Besta liðið, við kelinavninum "The Canaries", spælir sínar heimadystir á Carrow Road í Norwich. Býurin liggur í ein landnyrðing úr enska høvuðsstaðnum London.


 * Almenna heimasíðan: canaries.co.uk
Skeiva tornið í Pisa
Skeiva tornið í Pisa (italskt: Torre pendente di Pisa) er eitt víðagitið ferðamannamál í italska býnum Pisa. Klokkutornið frá miðøld, ið stendur beint við dómkirkjuna í Pisa, er 56,70 (ella 55,86) metrar høgt og tvørmátið á torni er 12 metrar. Milliónir av fólkum hava traðkað tey 296 (ella 294) trappustigini upp í toppin.

Skeiva tornið varð bygt í trimum stigum yvir eitt 200 ára langt tíðarskeið. Longu tá byrjað var at byggja tornið í 1100-talinum, mátti arbeiðið støðgað, tí tað tók at hella suðureftir. Tá var bygningurin bert í trimum hæddum. Í 1198 vórðu tær næstu fýra hæddirnar bygdar í vinkul í mun til lægru hæddirnar fyri at viga upp móti skeivleikanum. Í 1372 varð ovasta hæddin bygd, og rúmið fylt við klokkum.

So við og við gjørdist tornið eitt ferðafólkamál. Men seinast í 1900-talinum gjørdist hallið so stórt, at tað gjørdist vandamikið fyri vitjandi. Tá varð hallið mett til 5,5 stig. Tað merkir, at ovasti parturin av torninum hekk 4,5 metrar uttan fyri fótin á torninum.

Fyrst í 1990-árunum varð tornið stongt fyri almenninginum og ein stór bjargingarroynd varð sett í verk, tí tað var ikki bert vandi fyri, at 800 ára gamla tornið skuldi koppa; eisini grótlaðingin sá út til at spreingjast orsaka av stóra trýstinum. Tornið varð latið upp aftur í 2001.


 * Almenna heimasíðan: opapisa.it, á italskum og á enskum
 * Leaning Tower of Pisa History, towerofpisa.org (á enskum)
 * Ingi Samuelsen: Skeiva tornið rættar seg uppaftur, dagur.fo, 23. november 2018
Pisa (býur)
Pisa er italskur býur við ánna Arno og tætt við Liguriahavið í landspartinum Toscana. Pisa er høvuðsstaðurin í landslutinum Pisa (italskt: Provincia di Pisa). Í 2019 hevði býurin fleiri enn 90 túsund íbúgvar.

Pisa er týðandi handilsbýur og víðagitið ferðamannamál. Eitt tað kendasta ferðamálið hjá útlendskum ferðafólk í Italia er ivaleyst Skeiva tornið í Pisa.

Í miðøldini var Pisa eitt sjálvstøðugt sjófaralýðveldi, líkasum hinir tríggir italsku býirnir, Venesia, Genova og Amalfi. Lærdi háskúlin, Università di Pisa, varð grundlagdur í 1343 og er staðsettur í býnum enn í dag.




 * Leonardo Fibonacci (um 1170 - aftaná 1240), støddfrøðingur
 * Galileo Galilei (1564–1642), heimspekingur, støddfrøðingur, alisfrøðingur og stjørnufrøðingur


 * Almenna heimasíðan: comune.pisa.it (á italskum)
 * Pisa, wikivoyage.org (á enskum)
Maoriskt (mál)
Maoriskt (Maoriskt: Te Reo Māori) er eitt mál í Nýsæland. Umleið 149,000 fólk tala málið.
Hjalmar P. Petersen
Hjalmar Páll Petersen (føddur í 1962 í Sandavági) er føroyskur málvísindamaður, ið m.a. hevur útgivið "Føroysk mállæra". Í 2020 fekk hann Bókmentavirðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.

Vardi dr. phil. ritgerðina við heitinum Gender Assignment in Modern Faroese við universitetið í Hamburg í 2008. Útgivin í 2009. . P. Conzett (review) - har tað sæst, at viðkomandi, PG, ikki hevur lisið (ella fatað) tað, sum Petersen skrivar um, nær hvat verður aktiverað.


 * 1998 MA í málvísindum Yale University.


 * 1993. cand. phil. Københavns Universitet.


 * 1991. BA í málvísindum Háskóli Íslands.


 * 1983. exam. art. Fróðskaparsetur Føroya.

Millum útgávur hansara eru
 * Føroysk mállæra
 * 1. Kyn, orðmyndan og bending.
 * 2. Grunddrøg í føroyskari syntaks.
 * 3. Ljóðlæra


 * The Dynamics of Faroese-Danish Language Contact.

Eisini hevur hann skrivað ymiskar greinar um føroyskt, sum eru prentaðar í ymiskum tíðarritum.

Hann var høvuðsritstjóri á Danskari-føroyskari orðabók, sum kom í 1995.


 * 2020 - Bókmentavirðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.




 * Hjalmar P. Petersen, setur.fo
 * Hjalmar P. Petersen, goodreads.com
 * Føroysk mállæra I. Kyn, orðmyndan og bending - er komin út, setur.fo
 * Gender Assignment in Modern Faroese (ummæli): Insgesamt gelingt es Petersen sehr gut, die Genussystematik des Färöischen offenzulegen, was für den Fremdsprachenerwerb nicht hoch genug eingeschätzt werden kann. Gleichermaßen werden zukünftige Grammatiken zum Färöischen von Petersens anregender Darstellung in erheblichem Maße profitieren.  Christer Lindqvist in: European Journal of Scandinavian Studies, 41 (2011)
Clara Klingenström
Emma Clara Idun Klingenström (fødd 21. februar 1995 í Visby) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.


 * YouTube
Klara Hammarström
Klara Lovisa Hammarström (fødd 20. apríl 2000 í Stokkhólmi) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.


 * YouTube
Tami T
Tami T (fødd 1987 í Göteborg) er ein svensk songkvinna.




 * 2019 - High Pitched and Moist


 * YouTube
Östra Vemmerlöv
Östra Vemmerlöv er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 234 í 2019.
Biotin
Biotin, ella vitamin B7, er ein vatnupploysilig vitamin við frymilinum C10H16N2O3S.
Sven Delblanc
Sven Axel Herman Delblanc (føddur 26. mai 1931 í Swan River í Kanada, deyður 16. februar 1992 í Uppsala í Svøríki) var svenskur rithøvundur og bókmentasøgufrøðingur.


 * 1962 – Eremitkräftan
 * 1963 – Robotas, sjónleikur
 * 1963 – Prästkappan
 * 1964 – Ariadne och påfågeln (sjónleikur)
 * 1965 – Homunculus,
 * 1965 – Ära och minne
 * 1965 – Göm dig i livets trä (sjónleikur)
 * 1967 – Nattresa
 * 1969 – Åsnebrygga
 * 1970 – Åminne
 * 1971 – Zahák – persiska brev
 * 1972 – Trampa vatten
 * 1973 – Primavera
 * 1973 – Stenfågel
 * 1974 – Vintride
 * 1975 – Kastrater
 * 1976 – Stadsporten
 * 1977 – Grottmannen
 * 1977 – Morgonstjärnan (leikrit)
 * 1978 – Gunnar Emmanuel
 * 1978 – Den arme Richard (sjónleikur)
 * 1979 – Kära farmor
 * 1980 – Speranza
 * 1981 – Samuels bok
 * 1982 – Samuels döttrar
 * 1983 – Jerusalems natt : en berättelse
 * 1984 – Minnen från Kanada
 * 1984 – Kanaans land
 * 1985 – Maria ensam
 * 1986 – Fogelfrö
 * 1987 – Moria land
 * 1988 – Änkan
 * 1988 – Damiens
 * 1990 – Ifigenia
 * 1991 – Ragnar Johansson
 * 1991 – Livets ax
 * 1992 – Slutord
 * 1993 – Homerisk hemkomst

Bókin "Livets ax", sum kom út í 1991, varð útgivin á føroyskum í 2008 við heitinum "Lívsins aks". Jákup í Skemmuni hevði týtt til føroyskt. og bókin "Slutord", sum kom út í 1992, varð útgivin á føroyskum í 2011 við heitinum "Orð at enda". Jákup í Skemmuni týddi.

Gjøgnum longu yrkisleiðina varð Sven Delblanc heiðraður við eitt ótal av svenskum virðislønum og í 1982 fekk hann Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri bókina "Samuels bok", sum kom út í 1981.


 * Sven Delblanc, sprotin.fo
Einar Már Guðmundsson
Einar Már Guðmundsson (føddur 18. september 1954 í Reykjavík) er íslendskur rithøvundur og yrkjari. Árið 1995 fekk hann Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri skaldsøgu sína Englar alheimsins.


 * 1993 - Englar alheimsins, skaldsøgan varð útgivin á føroyskum í 2012 við heitinum Alheimsins einglar. Hjalmar P. Petersen týddi.
 * 2002 - Nafnlausir vegir, skaldsøgan varð útgivin á føroyskum í 2011 við heitinum Navnleysir vegir. Agnar Artúvertin týddi.
Johannes Diderik van der Waals
Johannes Diderik van der Waals (føddur 23. november 1837 í Leiden, deyður 8. mars 1923 í Amsterdam) var niðurlendskur alisfrøðingur.

Hann fekk Nobelvirðislønina í alisfrøði í 1910.


 * Johannes Diderik van der Waals, nobelprize.org (stutt ævisøga, á enskum)
Igor Stravinskij
Igor Fjodorovitj Stravinskij (russiskt: Игорь Фёдорович Стравинский, Igor' Fëdorovič Stravinskij) (føddur 17. juni 1882 í Oranienbaum í Russlandi, deyður 6. apríl 1971 í New York) var russiskt tónaskald, klaverleikari og orkesturleiðari.

Stravinskij var ein kosmopolitiskur russari. Hann ferðaðist nógv og ein stóran part av tíðini, meðan hann skapaði verkini sum tónaskald, búði hann í Frankaríki og USA. Eisini gjørdist hann víðagitin klaverleikari og orkesturleiðari. Mangan stjórnaði hann orkestrinum til frumframførsluna av sínum egnu verkunum.

Igor Stravinskij verður mettur av mongum at vera eitt tað mest týðandi tónaskaldið í 1900-talinum. Millum kendastu verkini hjá honum eru ballettirnar Eldfuglurin (Жар-птица) frá 1910, Petrusjka (Петрушка) frá 1911 og Vároffrið (Весна священная / Le sacre du printemps) frá 1913.
Pjotr Iljitj Tjajkovski
Pjotr Iljitj Tjajkovskij (russiskt: Пётр Ильич Чайковский – Pjotr Il’ič Čajkovskij, ; á enskum Pyotr Ilyich Tchaikovsky ; føddur 7. mai 1840 í Votkinsk í Russlandi, deyður 6. november 1893 í St. Pætursborg) var russiskt tónaskald frá romantiska tíðarskeiðinum. Hann ein av teimum kendastu romantisku tónaskøldunum og hitt best umtókta russiska tónaskaldið nakrantíð.

Tjajkovskij skrivaði 6 symfoniir, 11 operaverk, 3 ballettir, 5 svitur, 3 klaverkonsertir, 1 violinkonsert, 11 tónaverk av overtura slagnum, 4 kantatur, 20 kórverk, nøkur tónleikaverk fyri strúkarar og fleiri enn 100 løg og klaververk.

Kendastu verkini munnu vera 1. klaverkonsertin frá 1875, tær seinastu tríggjar symfoniirnar (1877-1893), violinkonsertin frá 1878, operaverkið Evgenij Onegin (Евгений Онегин) frá 1878, og tær tríggjar ballettirnar, ''Svanavatnið (Лебединое озеро)" frá 1876, "Tornurósa (Спящая красавица)" frá 1889 og "Nøtubrótarin (Щелкунчик)" frá 1892.




 * Tchaikovsky, Pyotr, imslp.org
 * Føroya Symfoniorkestur spælir tónleik eftir Pyotr Ilyich Tchaikovsky, kvf.fo
 * Tchaikovsky Piano Concerto Nº 1, Eliso Virsaladze
 * Tchaikovsky: Symphony No. 5 in E minor, Op.64, George Szell; The Cleveland Orchestra, 1960
 * Suite from The nutcracker. Suite from Sleeping beauty, Royal Philharmonic Orchestra, 1971
Chris Barber
Donald Christopher Barber (føddur 17. apríl 1930 í Welwyn Garden City, Hertfordshire, Onglandi, deyður 2. mars 2021) var enskur jazztónleikari.

Hann var best kendur sum trombonspælari og orkesturleiðari (Chris Barber's Jazz Band).


 * Almenna heimasíðan: chrisbarber.net
Aleksej Leonov
Aleksej Arkhipovitj Leonov (russiskt: Алексе́й Архи́пович Лео́нов; føddur 30. mai 1934 í Listvjanka í Sovjetsamveldinum, deyður 11. oktober 2019 í Moskva í Russlandi) var sovjetrussiskur generalmajorur og rúmdarmaður.

Aleksej Leonov gjørdist heimskendur í 1965, tá tað eydnaðist honum sum fyrsta menniskjað at gjøgnumføra eina rúmdargongu hin 18. mars hetta árið.
Boris Jeltsin
Borís Nikolajevitj Jeltsín (russiskt: Борис Николаевич Ельцин ; føddur 1. februar 1931 í Butka, nær við Sverdlovsk í Sovjetsamveldinum, deyður 23. apríl 2007 í Moskva í Russlandi) var russiskur byggiverkfrøðingur og politikari.

Hann var forseti Russlands frá 12. juni 1991 til 31. desember 1999.


 * When Boris Yeltsin went grocery shopping in Clear Lake, Houston Chronicle, 16. Sept. 1989
 * Yeltsin, the man who buried communism, The Times, April 24, 2007
Jekaterinburg
Jekaterinburg (russiskt: Екатеринбург) er fjórðstørsti býur í Russlandi. Býurin liggur á eystursíðuni av Uralfjøllunum. Í 2019 búðu í Jekaterinburg fleiri enn 1,5 milliónir fólk.

Jekaterinburg varð grundlagdur í 1723 av Pæturi Mikla. Býurin varð uppkallaður eftir Katarinu I (1684–1727), konu russiska keisaran.

Seinasti russiski keisarin Nikolaj II, kona hansara Aleksandra Fjodorovna og børn teirra Olga, Tatiana, Maria, Anastasia, og Alexej vórðu myrd av bolsjevikkunum hin 17. juli 1918 í Ipatiev húsinum í Jekaterinburg.

Undir Sovjetsamveldinum varð býurin í 1924 uppkallaður eftir bolsjevikiska leiðaranum Jakov Sverdlov og navnið á býnum varð broytt til Sverdlovsk. Tó fekk Jekaterinburg tað gamla navnið aftur í 1991.


 * Heimasíða, ekburg.ru (á russiskum)
 * Yekaterinburg, wikivoyage.org (á enskum)
Stamford, Connecticut
Stamford er triðstørsti býurin í amerikanska lutstatinum Connecticut.

Býurin liggur við Long Island sundið í útsynningshorninum av lutstatinum og nakað miðskeiðis millum býirnar New York og New Haven, sum er næststørsti býur í Connecticut. Stamford hevði í 2019 næstan 130 túsund íbúgvar.

Upprunaliga navnið á staðnum var Rippowam. Býurin varð grundlagdur har í 1641, uppkallaður eftir Stamford í Lincolnshire í Onglandi.




 * Willy DeVille, tónleikari (1950–2009)
 * Christopher Lloyd, sjónleikari (f. 1938)
 * Joseph Lieberman, politikari (f. 1942)


 * 🇬🇷: Sparta


 * Almenna heimasíðan: stamfordct.gov
 * Tíðindablaðið Stamford Advocate
 * Stamford (Connecticut), wikivoyage.org (á enskum)
Turku
Turku (svenskt: Åbo) er sættstørsti býur í Finnlandi. Býurin liggur fram við Eystrasalti, í útsynningshorninum av Finnlandi. Tað eru 192.962 íbúgvar í Turku (2019), harav 10.310 fólk (uml. 5 %) ið hava svenskt sum móðurmál.

Auraá rennur mitt ígjøgnum býin og býtir hann í tveir partar.

Turku, ella Åbo sum tá var navnið á búsetingini, varð grundlagdur í miðøldini og er elsti býur í Finnlandi. Latínska heitið á býnum var Aboa. Finska býarnavnið Turku stavar frá forneysturslaviska orðinum търгъ (tŭrgŭ), sum merkir torg, marknaður.

Fram til 1812 var Åbo høvuðsstaður Finnlands, men russiska yvirvaldið í Finnlandi flutti tá høvuðssætið til Helsingfors, sum var tættari við Russland. Stórur partur av Åbo varð oyðilagdur í 1827, tá ein ógvisligur eldur herjaði í býnum.

Svensktmælti lærdi háskúlin Åbo Akademi varð grundlagdur í 1918 og tvey ár seinni finsktmælti háskúlin Turun yliopisto.




 * Mauno Koivisto, 9. forseti Finnlands.
 * C. G. E. Mannerheim, finskur herovasti og statsmaður.
 * Paavo Nurmi, finskur rennari sum fleiri ferðir vann olympiskt gull.


 * Almenna heimasíðan: á finskum, á svenskum og á enskum
 * Tíðindablað: Åbo Underrättelser (á svenskum)
 * Turku, wikivoyage.org (á enskum)
Patrik Johannesen
Patrik Johannesen (føddur 7. september 1995) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir við Egersunds IK í triðbestu deildini í Noregi og á føroyska landsliðnum.



Hann byrjaði fótbólts lívsleiðina við TB. Síðan spældi hann við FC Suðuroy 2013 til 2014, meðan pápi hansara, Jón Johannesen, var venjari har. Síðan spældi hann við TB, AB og B36, áðrenn leiðin gekk til Noregs í 2017, har hann spældi við Florø, til hann í 2019 skifti til KÍ, har hann hjálpti felagnum at vinna føroyameistaraheitið. Hann spældi við KÍ í tvey ár, síðan skifti hann til Egersunds IK í triðbestu deildini í Noregi.

Hann spældi sín fyrst landsdyst á A-landsliðnum hjá Føroyum í 2017, tað var í HM undankappingardysti á útivølli móti Portugal, har hann bleiv skiftur inn eftir 73 minuttir, eftir at Christiano Ronaldo hevði skorað hatt-trick. Dysturin endaði 5-1 til Portugal.
Meiri er millum himmal og jørð
Meiri er millum himmal og jørð (2000) er ein antologi av innsavnaðum søgum um yvirnáttúruligar hendingar og pátrúgv í Føroyum.

Bókin er skrivað av Erling Poulsen, og er ein eftirfylgjari av bókini Mangt er millum himmal og jørð, sum varð skrivað av systkinnabørnunum Erling Poulsen og Torkil Beder.

Søgurnar í bókini eru yvirnáttúruligar frásagnir frá fólki, sum hava sagt frá upplivdum hendingum, og aðrar frásagnir, sum hesi kenna frá øðrum. Tí kunnu hesar flokkast sum munnborin skaldskapur, eins og ævintýr og sagnir. Eftir at fyrra bókin varð útgivin, vendu fólk sær til rithøvundarnar við frásagnum, sum vóru savnaðar, og sum fylla stóran part av bókini.

Bókin er prýdd av listamálara Edward Fuglø, er skipað av Onnu M. Brimnes, er útgivin av Bókadeild Føroya Lærarafelags, og telur 206 blaðsíður.
Jurij Gagarin
Jurij Aleksejevitj Gagarin (russiskt: Юрий Алексеевич Гагарин; føddur 9. mars 1934 í Klusjino, Smolensk Oblast, deyður 27. mars 1968 í Novoselovo, Vladimir Oblast) var sovjetrussiskur rúmdarmaður. Hann var fyrsta menniskjað í rúmdini.

Jurij Gagarin gjørdist heimskendur í 1961, tá tað eydnaðist honum sum fyrsti maðurin yvirhøvur at fara út í rúmdina. Hin 12. apríl sat hann einsamallur í rúmdarfarinum Vostok 1, meðan tað fleyg eina ferð kring knøttin. Eftir 108 minuttum í ringrás um jørðina lendi Gagarin á einum akri við bygdina Smelovka, tætt við býin Ternovskij í Saratov økinum.

Anna Takhtarova, kona skógarvørðin í bygdini, setti niður epli tann dagin. Hon helt at tað mundi vera eitt skrímsl, tá hon fyrst sá henda fremmanda mannin ílatin í einari appilsingulari rúmdardrakt við hvítum hjálmi. Men Gagarin segði við hana: "Eg eri ein av tykkum".

Gagarin var eisini tann fyrsti sum nevndi Jørðina "ta bláu gongustjørnuna".




 * Rúmdarferðin hjá Vostok 1 hin 12. apríl 1961: Восток-1, roscosmos.ru (á russiskum)
Men lívið lær
Men lívið lær er ein søgulig skaldsøga, sum føroyski rithøvundurin Heðin Brú (1901 - 1987) skrivaði. Hon kom út fyrstu ferð í 1970.

Skaldsøgan er ein virðismikil lýsing av broytingartíðini um aldarskiftið 18. – 19. øld, tá føroyingurin m.a. tveitti av sær bátsbandið og steig úr miðøld út í eina ljósari tíð.


 * Heðin Brú: Men lívið lær, Føroyar Skúlabókagrunnur 2001. Bókin telur 416 blaðsíður.
Sofagate
Sofagate gølan er ein politisk gøla millum Turkaland og Evropeiska Samveldið, Tá forsetin í ES-kommissiónini, Ursula von der Leyen, sum einasta kvinna í hølinum ikki varð bjóðað ein stól undir diplomatisku samráðingunum við Turkaland í Apríl 2021. Hetta vísti seg at seta eld í eitt altjóða kjak, av tí at Turkaland stutt áðrenn hevði tikið seg úr Istanbul sáttmálanum, sum tryggjaði javnseting av kynunum, og tryggjaði at mismunur ikki fór fram.

Tá forsetin í Turkalandi, Recep Tayyip Erdoğan, saman við forsetanum í ES-ráðnum Charles Michel og Ursulu von der Leyen skuldu sessast til samráðingarnar framman fyri myndatólini, so manglaði ein stólur, og sessaðust tí bert mennirnir, Erdogan og Michel. Von der Leyen varð tí noydd til at finna sær eina sofu í útjaðaranum av rúminum, sum hon síðani kundi sessast í. Bæði Erdogan og von der Leyen eru líkastillað í sínum embætisheiti, tá bæði hava heitið sum forseti, og tí áttu tey øll trý at sitið saman til samráðingarnar. Hendingin er tí av mongum sædd sum ein proklamatión frá Turkiska forsetanum um, at hann ikki ynskir at javnseta kynini tá tað kemur til politikk og at hann ynskir at fara til tað støðið, sum landið var í, áðrenn Istanbul sáttmálin varð undirskrivaður.


 * Ingi Samuelsen: Ongin stólur til Ursulu von der Leyen, dagur.fo, 8. apríl 2021
Istanbul sáttmálin
Istanbul fundurin, seinni kendur sum Istanbul sáttmálin, er ein sáttmáli sum forðar harðskapi móti kvinnum. Sáttmálin varð undirskrivaður á eini samkomu í Istanbul tann 11. Maj í 2011, og kom í gildi tann 1. August 2014. Tað var Evroparáðið, sum stóð fyri fundinum. Sáttmálin er í dag undirskrivaður av 45 londum, og er har afturat eisini undirskrivaður av ES.

tann 12 Mars 2012 gjørdist Turkaland fyrsta landið at staðfesta sáttmálan, og seinni gjørdu 33 onnur lond tað sama frá 2013 til 2019 (Albania, Andorra, Eysturríki, Belgia, Bosnia and Hersegovina, Kroatia, Kýpros, Danmark, Finnland, Estland, Frakland, Georgia, Týskland, Grikkaland, Ísland, Írland, Italia, Luksemborg, Malta, Monako, Montenegro, Niðurlond, Noreg, Norður Makedónia, Pólland, Rumenia, Portugal, San Marino, Serbia, Slovenia, Spania, Svøríki, Sveis).

Sáttmálin er vorðin mest kendur fyri, at Recep Tayyip Erdoğan tann 20. Mars 2021 tók Turkaland úr sáttmálanum, og stutt eftir hendi Sofagate gølan, har Erdogan ikki ynskti Ursulu von der Leyen við samráðingarborðið.
Ursula von der Leyen
Ursula von der Leyen (fødd 8. oktober 1958 í Ixelles/Elsene (Brússel)) er fyrrverandi týskur politikari, og núverandi forseti í Evropa-komissiónini.
Recep Tayyip Erdoğan
Recep Tayyip Erdoğan er Forseti í Turkalandi síðani 28. august 2014. Frá 1994 til 1998 var hann borgarstjóri í Istanbul og forsætisráðharri í Turkalandi frá 14. mars 2003 og til 28. august 2014. Flokkurin hjá Erdoğan, rættvísis- og menningarflokkurin, er størsti flokkur í Turkalandi.
Hull City A.F.C.
Hull City Association Football Club er eitt enskt yrkis fótbóltsfelag, heimahoyrandi í býnum Kingston upon Hull. Liðið kappast í næstovastu deildini, EFL Championship. Heimadystir felagsins vera leiktir á MKM Stadium, eftir at felagið flutti úr Boothferry Park. Siðbundnu litir felagsins eru svart og rav litur, oftast í strípum. Har av kemur eyknevni felagsins "The Tigers" (Tikararnir). Størstu lokalu kappingarneytarnir hjá Hull City eru Grimsby Town og Scunthorpe United.

Felagið var sett á stovn í 1904 og var innlima í The Football League árið eftir. Tað spældi í 2. deild fram til 1930 tá felagið flutti niður. Hull vunnu meistaraheiti í Third Division North í 1932-33, men fluttu aftur niður trý ár seinni. Í 1948-49 vann felagið seg uppaftur í 2. deild undir leiðslu av Rich Carter. Á hesum sinni megnaði Hull City at halda seg uppi í sjey ár.


 * Almenna heimasíðan: hullcitytigers.com
East Riding of Yorkshire
East Riding of Yorkshire (stytt East Riding ella East Yorkshire) er eitt greivadømi (county), sum liggur í norðara parti av Onglandi. Greivadømið er ein partur av stórøkinum Yorkshire og Humber.

Móti norðri og vestri hevur greivadømið mark til North Yorkshire og South Yorkshire Sunnanfyri liggur Lincolnshire.

Í 2019 búðu uml. 600 túsund fólk í greivadøminum, sum er 2.479 ferkilometrar til víddar. Miðdepilin (county town) er í Beverley og størstu býir eru Kingston upon Hull, Bridlington og Beverley.


 * Almenna heimasíða hjá East Riding of Yorkshire Council, eastriding.gov.uk
 * East Riding of Yorkshire, wikivoyage.org (á enskum)
Watford F.C.
Watford Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Watford. Besta liðið spælir í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1881 og varð valt inn í The Football League í 1920. Besta liðið, við kelinavninum "The Hornets", spælir sínar heimadystir á Vicarage Road í Watford. Venjarin hjá liðinum er Xisco Muñoz.

Býurin Watford liggur í greivadøminum Hertfordshire, í ein útnyrðing av enska høvuðsstaðnum London.


 * Almenna heimasíðan: watfordfc.com
Guus Hiddink
Guus Hiddink (føddur 8. november 1946 í Varsseveld í Niðurlondum) er niðurlendskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Frá 1967 fram til 1982 spældi hann sum miðvallaleikari fyri m.a. PSV Eindhoven, De Graafschap og NEC Nijmegen. Hann byrjaði sína yrkisleið sum fótbóltsvenjari í 1982, fyrst varð hann settur sum hjálparvenjari, men í 1987 gjørdist hann høvuðsvenjari hjá PSV í niðurlendska býnum Eindhoven.

Hann var m.a. venjari hjá niðurlendska fótbóltslandsliðinum frá 1995 til 1998 og høvuðsvenjari hjá landsliðnum í Russlandi frá 2006 til 2010.

Í løtuni er hann venjari hjá fótbóltslandsliðinum á oynni Curaçao í Karibiahavinum.


 * 1987–1990	PSV Eindhoven
 * 1990–1991	Fenerbahçe
 * 1991–1993	FC Valencia
 * 1995–1998	Niðurlond
 * 1998–1999	Real Madrid
 * 1999-2000	   Real Betis
 * 2001–2002	Suðurkorea
 * 2002–2006	PSV Eindhoven
 * 2005–2006	Avstralia
 * 2006–2010	Russland
 * 2009		Chelsea F.C. (fyribils)
 * 2010–2011	Turkaland
 * 2012–2013	Anzhi Makhachkala
 * 2014–2015	Niðurlond
 * 2015–2016	Chelsea F.C. (fyribils)
 * 2018–2019	China U21
 * 2020–		Curaçao


 * Guus Hiddink, worldfootball.net (á enskum)
 * Guus Hiddink, transfermarkt.com (á enskum)
 * Guus Hiddink, soccerway.com (á enskum)
Giktafelag føroya
Giktafelag Føroya er eitt áhugafelag fyri fólk við gikt, ið er millum elsta sjúglingafelag í Føroyum.

Felagið hevur til endamáls at veita upplýsing um giktasjúkur, at betra um viðgerðarmøguleikar og at veita ráðgeving innan giktaøkið.

Felagið hevur síðan 1990 verið fevnt av MEGD, sum er eitt meginfelag fyri fólk, ið bera brek.

Giktafelag Føroya er partur av Nordisk Reumaråd (NRR), sum er eitt samstarv millum Danmark, Noreg, Svøríki, Finnland, Ísland og Føroyar.

Felagið varð stovnað tann 22. august 1948, og hevði tá navnið Føroya felag móti giktsjúkum. Hóast tað varð samstarvað við felagið Rigsforeningen til bekæmpelse af reumatiske sygdomme, var talan um eitt sjálvstøðugt føroyskt felag.

Stovnararnir av felagnum vóru:


 * Hans Debes Joensen, lækni
 * Pauli Dahl, lækni
 * Jacob Højgaard, lækni
 * R. K. Rasmussen, lækni
 * Knút Nygaard, lækni
 * E. Rubek Nielsen, lækni
 * Paula Dahl, próvstinna
 * Jógvan Rasmussen, prentsmiðustjóri
 * Aleksander Enniberg, yvirlækni
Swansea City A.F.C.
Swansea City A.F.C. ella Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe er eitt walisiskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Swansea í Wales. Besta liðið leikar í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð stovnað í 1912. Besta liðið, við kelinavninum The Swans, spælir sínar heimadystir á Liberty Stadium í Swansea. Venjarin hjá liðinum er Steve Cooper. Swansea City hevur spælt í Premier League í fleiri ár, men liðið endaði sesongina 2017/18 á 18. plássi og flutti niður í næstbestu deildina. Burtursæð frá Cardiff City, er Swansea City tað einasta walisiska felagið, ið hevur spælt í Premier League, síðan besta enska deildin varð sett á stovn í 1992.

Býurin Swansea liggur á walisisku suðurstrondini, vestan fyri høvuðsstaðin Cardiff.


 * Almenna heimasíðan: swanseacity.com
Stoke City F.C.
Stoke City F.C. er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Stoke-on-Trent. Besta liðið leikar í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1863. Besta liðið, við kelinavninum The Potters, spælir sínar heimadystir á Bet365 Stadium (Britannia Stadium) í Stoke-on-Trent. Venjarin hjá liðinum er Michael O'Neill. Stoke City flutti upp í ovastu ensku fótbóltsdeildina í 2008. Liðið spældi í Premier League í 10 ár, men endaði sesongina 2017/18 á 19. plássi og flutti niður í næstbestu deildina, EFL Championship.

Býurin Stoke-on-Trent liggur í Staffordshire, í West Midlands økinum, millum Manchester og Birmingham.


 * Almenna heimasíðan: stokecityfc.com
Saskhori
Saskhori er ein bygd í Georgia.

Í 2014 var fólkatalið 332.


 * Saskhori á kortinum: wikimapia.org
Blueberry (teknirøð)
Blueberry er teknirøð, sum fransktmælti belgiarin Jean-Michel Charlier (1924 - 1989) upprunaliga skrivaði og fransmaðurin Jean Giraud (1938 - 2012) upprunaliga teknaði.

Allar søgurnar eru givnar út á teimum trimum skandinavisku málunum, og fleiri av teimum eru eisini givnar út á íslendskum.
Guillermo Lasso
Guillermo Lasso (føddur 17. november 1955 í Guayaquil) er núverandi Forseti í Ecuador. Lasso varð fyrstu ferð valdur til forsætisráðharra 24. mai 2021, men sat tá bert í eitt ár.
Graham Potter
Graham Stephen Potter (føddur 20. mai 1975 í Solihull í Onglandi) er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari (verjuleikari).

Síðan mai 2019 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Brighton & Hove Albion F.C..


 * Graham Potter, soccerbase.com
Sean Dyche
Sean Mark Dyche (føddur 28. juni 1971 í Kettering í Onglandi) er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari (verjuleikari).

Síðan oktober 2012 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Burnley F.C..


 * Sean Dyche, soccerbase.com
Burnley
Burnley er ein býur í greivadøminum Lancashire í Onglandi. Býurin liggur einar 34 kilometrar norðan fyri Manchester.

Í 2019 búðu fleiri enn 89 túsund fólk í Burnley.

Áirnar Calder og Brun renna ígjøgnum býin.

Burnley varð fyrst greitt frá í einum skjali frá ár 1122.




 * Burnley F.C.


 * Almenna heimasíðan: burnley.gov.uk  (á enskum)
 * Burnley, wikivoyage.org (á enskum)
Premier League 2017-18
Premier League 2017-18 var tann 26. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992. Sesongin byrjaði 12. august 2017 og vardi til 13. mai 2018.

Chelsea var forsvarandi meistari, meðan Newcastle, Brighton & Hove Albion og Huddersfield Town vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2017-18.

Manchester City vann sín triðja Premier League tittul og sín 5. enska meistaraheitið.

Niðurflytarar gjørdust Swansea City, Stoke City og West Bromwich Albion.

Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2016–17 og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2016–17.


 * Viðmerking: Talvan setir liðini upp eftir stavraðnum.
Bournemouth
Bournemouth er ein býur í greivadøminum Dorset á suðurstrondini í Onglandi. Í 2019 búðu fleiri enn 395 túsund fólk í Bournemouth. Strandarbýurin liggur sunnan fyri Salisbury og vestan fyri Southampton og Portsmouth. Bournemouth er vælumtøkt ferðamannamál í Onglandi.

Áin Bourne rennur mitt ígjøgnum býin og út í Ermarsund.




 * A.F.C. Bournemouth


 * Almennu heimasíðir: bournemouth.gov.uk og bcpcouncil.gov.uk
 * Bournemouth, wikivoyage.org (á enskum)
Marsha Hunt
Marcia Virginia "Marsha" Hunt (fødd 17. oktober 1917 í Chicago, Illinois, deyð 7. september 2022 í Los Angeles, Kalifornia) var ein amerikanskur filmsleikari.


 * 1937: Born to the West
 * 1940: Pride and Prejudice
 * 1942: Kid Glove Killer
 * 1943: Cry 'Havoc'
 * 1943: The Human Comedy
 * 1948: Raw Deal
 * 1952: The Happy Time
 * 1971: Johnny Got His Gun


 * Marsha Hunt á Internet Movie Database
Bhumibol Adulyadej
Bhumibol Adulyadej (ภูมิพลอดุลยเดช) (5. desember 1927 í Massachusetts – 13. oktober 2016 í Bangkok) var kongur í Tailand frá 9. juni 1943 til 13. oktober 2016. Hann var annar monarkurin av Charki-dýnastínum og tann síðsti shahurin í tí tailandska monarkínum.
Jerry Brown
Edmund Gerald Brown jr., betur kendur sum Jerry Brown (føddur 7. apríl 1938 í San Francisco í Kalifornia) er amerikanskur politikari.

Brown er limur í Demokratiska flokkinum. Hann var guvernørur í Kalifornia frá 1975 til 1983 (eftirmaður hjá Ronald Reagan) og aftur frá 2011 til 2019 (eftirmaður hjá Arnold Schwarzenegger).

Harafturat var hann borgarstjóri í kaliforniska býnum Oakland frá 1999 til 2007.


 * Heimasíða: jerrybrown.org (á enskum)
 * Ævisøga:
Marcelo Bielsa
Marcelo Alberto Bielsa Caldera (føddur 21. juli 1955) er argentinskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Síðan juni 2018 er hann høvuðsvenjari hjá enska felagnum Leeds United F.C..


 * Marcelo Bielsa, leaguemanagers.com
 * Marcelo Bielsa, soccerbase.com
Preussen
Preussen (týskt: Preußen, gamalt proysiskt: Prūsa ella Prūsija) var eitt søguligt hertugadømi og frá 1701 kongaríki. Navnið kemur av proysarum, eitt baltiskt fólk í ætt við litavar og lettar, sum seinni varð týsktgjørt (germaniserað). Áðrenn Preussen gjørdist sjálvstøðugt hertugadømi, var tað partur av týska riddaralagsríkinum saman við Livonia (nútíðar Estland og Lettland).

Hertugadømið Preussen 1525-1701:

Kongadømið Preussen 1701-1918:
Wilhelm 1. kongur av Preussen, týskur keisari
Wilhelm 1. (týskt: Wilhelm Friedrich Ludwig von Preußen) var proysiskur kongur frá 1861 og frá 1. januar 1871, týskur keisari. Han varð krýndur sum keisari fyri týska ríkið tann 18. januar 1871 í Versaillesslottinum uttanfyri París.
Fríðrikur 3. kongur av Preussen, týskur keisari
Fríðrikur 3. (týskt: Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Preußen) (18. oktober 1831 – 15. juni 1888) var proysiskur kongur og týskur keisari í 99 dagar í 1888. Fríðrikur var deyðasjúkur av hálskrabba, longu tá hann kom til valdið. Hann doyði tí skjótt aftaná, og varð avloystur av soninum Wilhelm 2.. Pápin, Wilhelm 1. av Týsklandi, doyði 9 mars sama ár. Sostatt sótu tríggir keisarar við valdið í Týsklandi í 1888, og hetta árið er tí kent sum Dreikaiserjahr (tríggjakeisaraárið).

Fríðrikur var giftur við Viktoriu av Englandi elstu dóttur Drotning Victoriu av Stórabretlandi.
Olathe (Kansas)
Olathe (úttala: /oʊˈleɪθə/) er fjórðstørsti býurin í amerikanska stakríkinum Kansas.

Býurin liggur í eystara parti av lutstatinum, í ein útsynning av Overland Park og Kansas City Olathe er partur av stóra býarøkinum sum kallast Kansas City Metropolitan Area.

Býurin varð grundlagdur í 1857. Í 2019 búðu í Olathe fleiri enn 140 túsund fólk.




 * Heimasíða: https://www.olatheks.org
 * Olathe (Kansas), wikivoyage.org (á enskum)
Tucson
Tucson er næststørsti býurin í amerikanska stakríkinum Arizona. Býurin liggur í sunnara parti av lutstatinum. Í 2019 búðu fleiri enn 548 túsund fólk í Tucson.

Áin Santa Cruz River rennur gjøgnum býin.

Býurin varð grundlagdur av spaniamonnum í 1775. Tucson gjørdist meksikanskur býur í 1821 og amerikanskur býur í 1853.




 * Barbara Eden, sjónleikarinna (* 1931)
 * Linda Ronstadt, songkvinna (* 1946)


 * Heimasíða: tucsonaz.gov
 * Tucson, wikivoyage.org (á enskum)
Albany (Georgia)
Albany er ein býur í amerikanska stakríkinum Georgia. Býurin liggur í útsynningsparti av lutstatinum. Í 2019 búðu umleið 72 túsund fólk í Albany.

Áin Flint River rennur gjøgnum býin.

Albany varð planlagdur í 1836.




 * Ray Charles (1930–2004), tónleikari og sangari
 * Angelo Taylor (* 1978), ítróttarmaður


 * Heimasíða: www.albanyga.gov
 * Albany (Georgia), wikivoyage.org (á enskum)
Holm
Holm er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 30. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Holm:
 * Dennis Holm, føroyskur samfelagsfrøðingur, politikari og rithøvundur.
 * Durita Holm, føroyskur rithøvundur.
 * Martin Holm, føroyskur lærari og politikari.
 * Óli Holm, føroyskur lærari og politikari.
 * Pól Arni Holm, føroyskur sangari.
 * Peter Alberg Holm, føroyskur prestur og rithøvundur.
 * Christen Holm Isaksen, føroyskur listamálari.
 * Kaj Leo Holm Johannesen, føroyskur politikari og fyrrverandi løgmaður.
 * Páll Holm Johannesen, føroyskur rithøvundur.
 * Rannvá Holm Mortensen, føroysk myndlistakvinna og yrkjari.
Vang
Vang er eitt norðurlendskt eftirnavn, sum í 2019 var 31. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Vang:
 * Ruth Vang, føroysk ljósmóðir, bankakvinna og politikari.
 * Páll Vang, føroyskur lærari og politikari.
 * Schandorff Vang, føroyskur bogaskjútti og altjóða dómari innan somu ítróttargrein.
 * Sigga Vang, føroyskur rithøvundur og filmsfólk.
 * Jens Christian Vang, føroyskur myndatakari.


 * Wang
Lamhauge
Lamhauge er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 34. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Lamhauge:
 * Sámal Pætursson Lamhauge, løgmaður í Føroyum 1706 - 1752.
 * Christian Lamhauge Holst, føroyskur fótbóltsleikari.
Justinussen
Justinussen er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 38. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Justinussen:
 * Bill Justinussen, føroyskur politikari.
 * Finnur Justinussen, føroyskur fótbóltsleikari.
 * Pól Jóhannus Justinussen, føroyskur fótbóltsleikari.
Dahl
Dahl er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 41. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Dahl:
 * Árni Dahl, føroyskur rithøvundur, lærari, týðari og blaðstjóri.
 * Jákup Dahl, próstur í Føroyum.
 * Johan Dahl, føroyskur politikari og vinnulívsmaður.
 * Magnus Dahl, føroyskur keypmaður og politikari.
 * Marianna Debes Dahl, føroyskur rithøvundur og lærari.
 * Regin Dahl, føroyskt skald og tünaskald.
 * Pauli Dahl, føroyskur yvirlækni og politikari.
 * Óli Dahl, føroyskur lærari, ritstjóri, blaðstjóri, rithøvundur og skald.
 * Katrin Dahl Jakobsen, føroyskur politikari.
 * Gunnar Dahl-Olsen, føroyskur ítróttamaður.


 * Roald Dahl, bretskur rithøvundur.
 * Kristian Thulesen Dahl, danskur politikari.
Mohr
Mohr er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 45. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Mohr:
 * Eyvindur Mohr, føroyskur listamálari.
 * Høgni Mohr, føroyskur rithøvundur og miðlamaður.
 * Kjartan Mohr, føroyskur skipasmiður og politikari.
 * Magni Mohr, føroyskur granskari og rithøvundur.
 * Mourits Mohr, føroyskur rithøvundur.
 * Nicolai Mohr, føroyskur rithøvundur og granskari.
 * Pauli Øssursson Mohr, føroyskur svimjari úr Fuglafirði.
 * Poula Øssursdóttir Mohr, føroyskur svimjari.
 * Petur Mohr Reinert, føroyskur tónleikari.
 * Peter Mohr Dam, føroyskur lærari og løgmaður.
Zachariasen
Zachariasen er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 48. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Zachariasen:
 * Simon Michael Zachariasen, føroyskur lærari og skald.
 * Louis Zachariasen, føroyskur rithøvundur, politikari, lærari, verkfrøðingur.
 * Símun Petur Zachariasen, føroyskur lærari, blaðstjóri og politikari.
 * Heðin Zachariasen, føroyskur politikari.
 * Gunnar Zachariasen, føroyskur fótbóltsleikari.
 * Gunnvá Zachariasen, føroysk sjónleikarinna og leikstjóri.
Tuscumbia (Alabama)
Tuscumbia  er ein smábýur í amerikanska stakríkinum Alabama. Býurin liggur í útnyrðingshorninum av lutstatinum, nakað miðskeiðis millum býirnir Memphis í vestri og Chattanooga í eystri. Í 2019 búðu fleiri enn 8400 fólk í Tuscumbia.

Tennesseeá rennur tætt fram við býnum.

Tuscumbia varð grundlagdur í 1815.


 * Helen Keller (1880-1968), rithøvundur


 * Heimasíða: cityoftuscumbia.org
 * Tuscumbia, wikivoyage.org (á enskum)
Wang
Wang er eitt norðurlendskt eftirnavn.

Kend fólk sum eita Wang:
 * Knút Wang, føroyskur blaðstjóri og politikari.
 * Zakarias Wang, føroyskur rithøvundur og politikari.


 * Vang
Lodi (Kalifornia)
Lodi (úttala: /ˈloʊdaɪ/) er ein býur í amerikanska stakríkinum Kalifornia. Býurin liggur sunnan fyri Sacramento og eystan fyri San Francisco, nakað miðskeiðis í lutstatinum. Í 2019 búðu fleiri enn 67 túsund fólk í Lodi.

Lodi varð grundlagdur í 1859.




 * Robert Mondavi, vínbóndi


 * Heimasíða: lodi.gov
 * Lodi (Kalifornia), wikivoyage.org (á enskum)
Harry Kane
Harry Edward Kane (føddur 28. juli 1993 í Walthamstow, London) er enskur fótbóltsspælari.

Kane spælir sum álopsleikari fyri enska Premier League felagið Tottenham Hotspur F.C. og fyri enska landsliðið. Hann gjørdist toppskorari í Premier League í trimum sesongum: 2015-16, 2016-17 og 2020-21. Í sesongini 2014-15 varð hann kosin Ársins leikari hjá Tottenham.


 * Harry Kane, tottenhamhotspur.com (á enskum)
 * Harry Kane, transfermarkt.com (á enskum)
 * Harry Kane, soccerbase.com (á enskum)
Skótahúsið Kambur
Skótahúsið Kambur er fyrrverandi skótahús hjá KFUM-skótunum í Føroyum.

Skótahúsið er elsta hús á Kambsdali og er bygt í 1964. Húsini eru vígd í 1965 av Busch presti í Klaksvík, til eitt hátíðarhald, tá ið táverandi løgmaður, Hákun Djurhuus helt røðu. Til hetta tiltakið varð ein slípaður steinur við árstali settur inn í grundina, og varð hesin steinur settur av løgmanni.

Í 1963 var skótalega á Kambsdali, har tankarnir um at byggja eitt skótahús á dalinum. Óla Bjørn við Stein og Jákup Bærentsen fingu tá tað hugskot, at lata eitt skótahús byggja á Kambsdali. Árið eftir varð farið undir at byggja húsið, sum stóð klárt sama ár í 1964. Fuglfirðingurin Jákup Oluf Jacobsen teknaði húsini, og kostaðu tey 60.000 krónur at byggja. Tá ið bygt varð, høvdu skótarnir einans 300 krónur í kassanum. Frá byrjan av varð samstarva við Kirkjuligu Heimamissiónina í Føroyum, sum brúkti húsið til legur, og av tí at hesar legurnar høvdu so nógvar luttakarar, var plásstrot til legurnar. Hetta evldi til, at Heimamissiónin longu tvey ár eftir í 1966 tók stig til at útbyggja skótahúsið, sum KFUM skótarnir góðu Heimamissiónini loyvi til. Útbygningurin varð bygdur vestur úr húsunum, og kom at kosta áleið tað sama sum fyrsta byggistig.

Upprunaliga hevði skótahúsið gassljós og oljukaminu, og hvørki vesi ella vatn var í húsinum. Tá stóð útihús sunnanfyri húsini, móti ánni, og tá ið vatn skuldi brúkast inni í húsinum, varð neyðugt at fara í ánna eftir vatni.

Í 1978 varð miðstovuhiti lagdur í húsini, umframt at nýggjur køkur varð uppsettur, og drenað varð eisini rundanum húsini. Hetta arbeiðið kostaði samanlagt 180.000 krónur. Lánið varð afturrindað aftaná 2 ár, og peningurin varð fingin til vega frá einum basari í 1979 umframt at Jólamerkjagrunnurin eisini veitti fígging.

Í 1985 vóru húsini høvuðsumvæld og kostaði 500.000. Umvælingin fevndi um at skifta klædning, húsabjálving, skifta vindeygu, leggja á gólvini, gera koyggjur í sovirúmunum, stoypa gólv í kjallaranum, umframt annað smátt arbeiði. Umvælingin varð gjørd av sjálvbodnum handverkarum, sum teknaðu seg til tiltakið "Arbeiðsdagar á Kambsdali", sum skótarnir skipaðu fyri.

Tann 1. juni 2008 tók skótavirksemið í Skótahúsinum Kambur ein enda, tá ið húsið varð keypt av Fuglafjarðar Kommunu, sum skuldi brúka húsini sum kommunalt frítíðarskúlatilboð. Húsini hava síðan tá verið karmur um frítíðarskúlan Kambur.

Frá fyrstu tíð av, varð skótahúsið nýtt til landspatruljukapping, og var eisini karmur um landsfund hjá føroysku KFUM skótunum. Eisini varð húsið brúkt til skótalegur, sum skótalið kring landið stundum nýttu. Millum tiltøkini kunnu nevnast patruljuføraravenjing (PF-venjing), landspatruljukapping (LPK), landsfundir og leiðaraskeið, v.m..

Eisini var skótahúsið karmur um Gillwell-útbúgvingina, sum er ein alheims leiðaraútbúgving fyri skótar, sum hevur virkað síðan 1919. Gillwell-útbúgvingin fevndi tá m.a. um pedagogik og ungdómspsykologi, umframt at dentur varð lagdur á sambandið millum skótar og samfelag og millum skótar og foreldur og skúla.
Minden (Louisiana)
Minden er ein býur í amerikanska stakríkinum Louisiana. Býurin liggur í útnyrðingsparti av lutstatinum, eystan fyri Shreveport.

Býurin varð grundlagdur í 1836. Í 2019 búðu fleiri enn 11 túsund fólk í Minden.


 * James Burton, amerikanskur gittarleikari (f. 1939)




 * Heimasíða: mindenusa.com
 * Minden (Louisiana), wikivoyage.org (á enskum)
Premier League 2021-22
Premier League 2021-22 var tann 30. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992. Sesongin byrjaði 13. august 2021 og endaði hin 22. mai 2022.

Manchester City var forsvarandi meistari, meðan Norwich City, Watford og Brentford vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2020-21.

Manchester City fekk 93 stig hesa sesongina, bert eitt stig frammanfyri Liverpool á øðrum plássi og sostatt vann liðið úr Manchester sín sætta Premier League tittul og sín 8. enska meistaraheitið.

Niðurflytarar gjørdust Burnley, Watford og Norwich City.

Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2020–21 og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2020–21.



(seinasta dagføring: 24. januar 2022)

(seinasta dagføring: 24. januar 2022)








 * Heimasíðan hjá Premier League: premierleague.com
Brentford F.C.
Brentford Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í Brentford, sum er ein býur vestarlaga í enska høvuðsstaðnum London. Brentford hoyrir til býarpartin (Borough) Hounslow. Síðan 2014 kappaðist besta liðið í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship, men flutti upp í Premier League í 2021.

Felagið varð sett á stovn í 1889 og varð valt inn í The Football League í 1920. Besta liðið, við kelinavninum "The Bees", spældi sínar heimadystir á Griffin Park í Brentford, men síðan august 2020 verður nýbygda Brentford Community Stadium nýtt sum heimavøllur. Venjarin hjá liðinum er danin Thomas Frank.




 * Almenna heimasíðan: brentfordfc.com
Watford
Watford er ein býur í enska greivadøminum Hertfordshire. Býurin liggur um leið 15 míl í ein útnýrðing úr enska høvuðsstaðnum London.

Áin Colne rennur ígjøgnum býnum.

Býurin er fyrst nevndur í heimildum í 946. Í 2019 búðu fleiri enn 96 túsund fólk í Watford.




 * Gareth Southgate *1970, fótbóltsleikari og fótbóltsvenjari
 * Geri Halliwell * 1972, sangarinna (Spice Girls)


 * Watford F.C.


 * Heimasíða: watford.gov.uk
 * Watford, wikivoyage.org (á enskum)
Louis van Gaal
Aloysius Paulus Maria van Gaal, betur kendur sum Louis van Gaal (føddur 8. august 1951 í Amsterdam) er niðurlendskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Í juli mánaði 2021 gjørdist hann fyri triðju ferð høvuðsvenjari hjá niðurlendska landsliðnum.

Hann hevur verið høvuðsvenjari hjá Manchester United frá 2014 til 2016. Áðrenn tað hevði hann verið venjari hjá AFC Ajax, FC Barcelona, AZ Alkmaar, FC Bayern München og niðurlendska landsliðnum.




 * Louis van Gaal, transfermarkt.com (á enskum)
 * Louis van Gaal, soccerbase.com (á enskum)
Ajax Amsterdam
Amsterdamsche Football Club Ajax (eisini kallað Ajax Amsterdam, AFC Ajax, ella Ajax) er eitt fótbóltsfelag úr niðurlendska h&oslash;vuðsstaðnum Amsterdam.

Felagið varð stovnað í 1900, og hevur spælt í Eredivisie - tað er besta deildin í Niðurlondum - síðan deildin varð sett á stovn í 1956. Besta liðið spælir sínar heimadystir á Johan Cruyff Arena.



Ajax hevur vunnið niðurlendska meistaraheitið í fótbólti 36 ferðir.


 * Almenna heimasíðan: ajax.nl
EM í fótbólti 2020
Evropameistaraskapurin í fótbólti 2020 var tað 16. EM í fótbólti. Kvalifikatiónskappingin varð spæld í tíðarskeiðnum frá mars til november 2019. Vertirnir fyri endaumfarið vóru 11 býir ymsastaðni í Evropa og Asia. Tíðarskeiðið var 11. juni – 11. juli 2021.

Italia vann finaluna 3–2 eftir brotssparkskapping á Onglandi.


 * Almenna heimasíðan: UEFA Euro 2020
PSV Eindhoven
Philips Sport Vereniging Eindhoven (vanliga kallað PSV Eindhoven ella bara PSV) er eitt fótbóltsfelag úr niðurlendska býnum Eindhoven.

Felagið varð stovnað í 1913 og spælir í Eredivisie, sum er besta fótbóltsdeildin í Niðurlondum. PSV spælir sínar heimadystir á Philips Stadion í Eindhoven.

Saman við Ajax Amsterdam og Feyenoord frá Rotterdam hoyrir PSV til tey trý toppliðini í niðurlendskum fótbólti.


 * Almenna heimasíðan: psv.nl
Lancaster (Pennsylvania)
Lancaster er áttandi størsti býur í amerikanska lutstatinum Pennsylvania. Býurin liggur í eystara parti av deilstatinum, nakað miðskeiðis millum Harrisburg og Philadelphia.

Lancaster varð grundlagdur í 1729. Býurin var frá 1799 til 1812 høvuðsstaðurin í Pennsylvania. Í 2019 búðu fleiri enn 59 túsund fólk í Lancaster.




 * Robert Smith (1757–1842), politikari


 * Heimasíða: cityoflancasterpa.com
 * Lancaster (Pennsylvania), wikivoyage.org (á enskum)
Elizabethton
Elizabethton er ein býur í amerikanska lutstatinum Tennessee. Býurin liggur í landnyrðingsparti av deilstatinum, nakrar kilometrar eystan fyri Johnson City.

Áin Doe River rennur ígjøgnum býin og út í ánna Watauga River, sum rennur fram við býnum.

Býurin varð grundlagdur í 1799. Í 2019 búðu fleiri enn 13 túsund fólk í Elizabethton.




 * Heimasíða: www.elizabethton.org