danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
George Washington
George Washington (f. 22. februar 1732 í Virginia - d. 14. desember 1799 í Virginia) var fyrsti forseti hjá USA, 1789-1797. Hann var eisini amerikanskur herovasti í amerikanska frælsisstríðnum.

George Washington varð føddur í Virginia og var langabbasonur ein enskan niðursetumann í USA. Fyrst gjørdist hann landmátari, men hann las eisini herstjórnarfrøði. Í 1750-árunum var hann í hjálandaherinum. Hann umboðaði Virginia fyrstu tingseturnar tíðliga í amerikanska frælsisbardaganum og gjørdist hægstráðandi fyri amerikanska herinum. Washington var eisini valdur fyrsti forseti í USA í 1789 og sat í tvey fýraáraskeið. Seinastu árini var hart stríð ímillum føderalistarnar (samveldismenninar), sum tóku undir við einum sterkum samveldisstýri, og republikanarnar, sum løgdu mest dent á rættindini hjá einstaka borgaranum og samveldisríkjunum.


 * Lista yvir forsetarnar í Sambandsríki Amerika
 * Sambandsríki Amerika
Kamehameha I
Kamehameha 1. var føddur á Hawaii, sonur Keōua, sum var ein av høvdingunum. Sum ungur var hann í 1770'unum í tænastu hjá faðirbróður sínum Kalaniopu'u, sum tingaðist við James Cook kaptein. Kamehameha helt tað vera fyrimun at savna oyggjarnar undir eitt meginstýri, og tíðliga í 1790-árunum gjørdi hann innrás á Maui, eina av størstu oyggjunum. Í 1795 hevði hann tikið flestu oyggjarnar. Tær, ið eftir vóru, vildu ikki lata valdið frá sær, helst Kauai, sum ikki gav seg undir fyrrenn í 1810. Tá hevði Kamehameha valdið yvir øllum Hawaiioyggjum. Eftir tað stýrdi hann friðarliga og gjørdi høvdingaráð, sum hann ráðførdi seg við regluliga. Hann stovnaði ríkisstýrdan einahandil fyri sandilviði, sum stórur eftirspurningur var eftir í øðrum londum. Eisini eggjaði hann øðrum tjóðum at vitja oyggjarnar, og hann stuðlaði heimaídnaði. Kamehameha 1. doyði í 1819.


 * Hawaii
James Monroe
James Monroe (28. apríl 1758 – 4. juli 1831), fimti forseti í USA, skrivaði í eini yvirlýsing til kongressina í USA í 1823, at meginlondini Suðuramerika og Norðuramerika vóru ikki longur øki, har evropearar kundu taka hjálond. Setningurin hevur seinni havt við sær, at leggja fremmand lond seg upp á politisk viðurskifti í Latínamerika, fatar USA tað sum fíggindaligt virksemi, ið kann elva til kríggj.


 * Sambandsríki USA
 * Lista yvir forsetarnar í Sambandsríki Amerika
Dópur
Í kristna dópinum ímyndar vatnið, at sálin í tí, sum trýr, verður reinsað. Orðið dópur er úr fornsaksiska orðinum dopi, sum merkir at dyppa niður. Hetta er sama merking sum liggur í grikska orðinium baptismos (βαπτισμός), sum býr aftanfyri enska baptize (at doypa) ella baptist. Áðrenn trúbótina var vanligt at dyppa barnið heilt undir í vatni. Í dag er vanligt at lata vatn í høvdið á barninum. Aðrar trúarrørslur til dømis Brøðrasamkoman hava ikki barnadóp, men bert vaksnamannadóp.

 Ymisk sjónarmið 

Flestu kirkjurnar hava ymisk sýn á dópin. Serliga spurningarnir um børn kunnu doypast og um dópurin er nakað, ið Guð ger ella nakað menniskjan sjálv ger.

Lutherska læran (fólkakirkjan) sigur, at børn eiga at doypast, tí dópurin er endurføðandi og veitir syndanna fyrigeving. Endurføðingin og fyrigevingin er tó einast galdandi um man trýr. Størsti munurin á Rómversku katólsku og luthersku læruni er, at dópurin, sum tey luthersku síggja tað, reinsar burtur alla synd (arvasynd og gerningasynd). Og afturat siga tey luthersku, at smábørnini kunnu takað ímóti dópinum í trúgv. Dópurin í luthersku kirkjuni er eitt sakramenti og eitt náðimiðil.

Rómversk katólska læran sigur sum tann lutherska, at børn eiga at doypast, tí dópurin er endurføðandi og veitir syndanna fyrigeving. Í katólsku kirkjuni er trúgvin tó ikki í fyrstu atløgu ein individuel, men ein kollektiv trúgv. Tað merkir, at barnið verður doypt til kirkjunnar trúgv. Tá barnið síðani verður gamalt nokk, byrjar tað at fáa eina individuella trúgv. Dópurin í katólsku kirkjuni er eitt sakramenti og eitt náðimiðil.

Baptistiska læran (brøðrasamkoman, adventistasamkoman, hvítusunnusamkoman o.líkn.) sigur, at bert tey, ið kunnu takað sjálvstøðugt væl eiga at doypast. Dópurin er ikki eitt sakramenti og eitt náðimiðil, men ein almenn játtan av persónligu trúnni. Dópurin er ikki Guðs gerningur, men gerningur av trúarlýdni hjá tí einkulta.

Tey, ið siga seg hava eitt baptistist dópssýn, eru ikki einig í hvussu hetta sýnið er. Serliga um hvat dópurin gevur. Harvið er ein variatión av dópsýninum, at dópurin ikki bert er ein játtanargerningur, men eisini er nakað, sum Guð ger.
Aristoteles
Aristoteles (384 f.Kr.– 322 f.Kr.) var ein grikskur heimspekingur og vísindamaður, ið varð føddur í makadóniska býnum Stagira, Chalkidice. Faðir hansara, Nicomachus, doyði tá ið Aristoteles var barn, og Proxenus av Atarneus bleiv verji hansara. Átjan ára gamal slapp hann inn á Platons Akademi í Athen og var verandi har til hann bleiv 37 ára gamal (umleið 347 f.kr.). Verk hansara fevna um fleiri evnir – harímillum alisfrøði, lívfrøði, djórafrøði, metafysikk, skilvísi, síðafrøði, fagurfrøði, skaldskap, sjónleik, tónleik, røðulist, málvísindi, politikk og statsvísindi. Stutt eftir Platon doyði, fór Aristoteles úr Athen eftir ynski frá Philipi kongi av Makedónia til Makedónia, har hann varð lærari hjá Aleksandur Mikla frá 343 f.kr.

Tíðarskeiðið meðan hann var lærari hjá Aleksandur Mikla gav Aristotles fleiri møguleikar og eitt yvirflóð av tilfeingi (útgerð). Hann stovnaði eitt bókasavn í Lyceum, sum hjálpti framleiðsluni av fleiri hundratals av hansara bókum. Tað, at Aristoteles var ein næmingur hjá Platon, hevði við sær, at teir høvdu somu áskoðan um platonismu, men eftir deyða Platons leitaði Aristotle sær frá platonismu til roynslustevnu (empiricism á eingilskum).
Nightwish
Nightwish er ein finskur rokkbólkur. Bólkurin byrjaði í 1996.


 * Floor Jansen - sangur
 * Tuomas Holopainen - keyboard
 * Emppu Vuorinen - gittar
 * Marco Hietala - bass
 * Kai Hahto - trummur
 * Troy Donockley
Svasiland
Svasiland ella Kongsveldið Svasiland er lítið land í syðra-Afrika við umleið 1,3 mió íbúgvar. Lítla landið liggur millum Suðurafrika og Mosambik.

Í 2018 varð almenna navnið broytt til Kongsveldið Eswatini (enskt: Kingdom of Eswatini, swazi Umbuso weSwatini. Tá ið landið hevði itið Svasiland í 50 ár sum sjálvstøðugur statur, gjørdi kongur av, at navnið Svasiland minti ov nógv um hjálandatíðina, áðrenn Svasiland fekk sjálvstýri frá Stóra Bretlandi í 1968. Nýggja navnið merkir landið hjá fólkaættini swazi.

Kongurin í Svasiland hevur stórt vald: Han er ríkisovasti og velur flestu tinglimirnar. Sum dømi um, hvussu nógv vald, hann hevur, er kongsheiti hansara, Ngwenyama, sum merkir leyva. Mswati III kongur telist ímillum teir ríku statsleiðararnar í Afrika og er smbr Forbes góður fyri $ 200 mió USD. Miðal ársinntøkan hjá hvørjum íbúgva í Eswatini liggur undir 10 kr um dagin.

Kongsveldið Svasiland hevur nógv samband við máttmikla grannalandið - tað fær alla orkuveiting sína úr Suðurafrika, og suðurafrikanarar eiga stóran part av ídnaðinum. Týdningarmesta útflutningsvøran er sukurrør, men landið flytur eisini út við, kol og asbest.


 * Afrika


 * Heimasíða: gov.sz
 * Eswatini, wikivoyage (á enskum)
Umskapanin (týðing)
Umskapanin (týskt: Die Verwandlung) er ein sera kend stuttsøga eftir Franz Kafka. Hon snýr seg um ein, sum eitur Gregor Samsa, og sum eina náttina umskapast til eitt stórt skordýr
Kristiliga sangkórið
Kristiliga sangkórið er eitt føroyskt kór. Kórið varð sett á stovn í 1953 av dananum Borgen Hansen. Fyrstu árini varð vant í Sjómanshúsinum í Havn, seinni fekk kórið størri tilknýti til KFUM í Havn og venur har einaferð um vikuna, onkuntið meira. Kristiliga sangkórið plagar at skipa fyri einari várkonsert og jólakonsert í Dómkirkjuni í Havn.


 * 1953-60 Borgen Hansen
 * 1960-61 Frank Reines
 * 1961-66 Alfred Dahl
 * 1966-72 Eilif Samuelsen
 * 1968-69 Jóannes Nolsøe
 * 1972-73 Knút Olsen
 * 1973-83 Jóannes Nolsøe
 * Kári Bæk
 * Bjarni Restorff
 * Pauli í Sandagerði


 * Tónleikarsummarið. Í: Gluggin nr. 4/1970.
Fuglafjarðar hornorkestur
Fuglafjarðar hornorkestur hevur eftirhondini nógv ár á baki. Tað verður nevnt í grein í Glugganum í 1970.


 * Tónleikarsummarið. Í: Gluggin nr. 4/1970.
Havnar hornorkestur
Havnar hornorkestur er hornorkestur úr Havn. Tað varð sett á stovn í 1903 og er tað elsta hornorkestrið í Føroyum. Ove Olsen stjórnaði Havnar Hornorkestri í nógv ár. Í dag (2019) stjórnar Tróndur Herason Olsen orkestrinum.


 * Tónleikarsummarið. Í: Gluggin nr. 4 1970.


 * Myspace.com, Havnarhornorkestur.
Klaksvíkar hornorkestur
Klaksvíkar Hornorkestur hevur eftirhondini nógv ár á baki. Hornorkestrið varð stovnað 5. mei 1950.


 * Brot úr eldru søgu Klaksvíkar á heimasíðuni hjá Klaksvíkar kommunu
Havnarkórið
Havnarkórið varð stovnað í 1966 sum Útvarpskórið. Tað var eftir áheitan frá Útvarpi Føroya, at kórið varð stovnað og varð tí uppkallað eftir Útvarpinum. Kórið vandi fyrstu ferð 24. januar 1966 og framførdi fyrstu ferð í Útvarpi Føroya á grækarismessu 1966. Í 1969 helt samstarvið við Útvarpið uppat, men kórið helt tó fram. Kórið ferðaðist uttanlands longu frá fyrstu árunum. Í 1973 fór kórið til Eysturríki til Europa Cantata, og tá fingu tey sær navnið Havnarkórið. Kórleiðari tey fyrstu mongu árini var Ólavur Hátún. Í 2014 tók Leif Hansen við sum kórleiðari.


 * Brekkunum, Hans Erland í: Europa cantat - Europa syngur. Í: Gluggin nr. 8-9/1970.
 * Tónleikarsummarið. Í: Gluggin nr. 4/1970.
Kampala
Kampala er høvuðsstaður Ugandas. Fólkið í høvuðsstaðum í Uganda, fer næstan ikki frá húsum, uttan at tey hava regnskjól við sær, tí næstan hvønn dag, seinnapart á degi, kemur grovt æl. Í Kampala er í miðal eitt grovt toruæl 242 dagar um árið. Ímóti kvøldi slítur í, og luftin kólnar. Kampala fór illa í bardøgunum, tá ið Idi Amin varð settur frá og í bardøgunum aftaná, men nú verður býurin bygdur upp aftur fyri menningarhjálp og íløgur uttanífrá.


 * Afrika
 * Uganda
Addis Ababa
Høvuðsstaðurin í Etiopia, Addis Abeba (amhariskt; Āddīs Ābebā), er størsti býur í Etiopia. Addis Abeba hevur 3,2 mió íbúgvar. Býurin veksur skjótt, og har búgva mong flóttafólk úr Norðuretiopia og Eritrea. Alt ov fá hus eru til alt fólkið, og eini 20 000 børn eru heimleys. Mong fólk búgva í fátækrabýlingum, har sum hvørki er reint vatn ella toilett. Ikki er óvanligt, at stór húski - eini 8 til 10 fólk - búgva í einum rúmi.
Khartoum
Khartoum (arábiskt; الخرطوم al-Kharṭūm) er høvuðsstaður Sudans. Fleiri milliónir fólk eru komin til Khartoum sunnan og vestan úr landinum, haðan tey eru flýdd undan bardøgunum og neyðini. Mong teirra búgva nú í vesaligum fátækrabýlingum uttarlaga í býnum.


 * Afrika
 * Sudan
Listi yvir heimsins størstu býir eftir íbúgvatali
* Listi yvir heimins lond eftir íbúgvatali.
1802
1802 (MDCCCII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.




 * 26. februar - Victor Hugo, franskur rithøvundur (d. 1885)
 * 7. mars - Edwin Henry Landseer, enskur listamálari (d. 1873)
 * 26. mai - Gustav Adolph Lammers, norskur prædikumaður (d. 1878)
 * 24. juli - Alexandre Dumas eldri, franskur rithøvundur (d. 1870)
 * 15. desember - János Bolyai, ungarskur støddfrøðingur (d. 1860)


 * 28. mai - Louis Delgrès, frælsisstríðsmaður og uppreistrarmaður á Guadeloupe (f. 1766)
 * 27. desember - Jens Juel, danskur listamálari (f. 1745)
D-dagur
D-dagur var leyniorðið fyrir fyrsta daginn í innrásinni á Normandí 6. júni 1944.


 * Seinni heimsbardagi
Lars Mikkelsen
Lars Dittman Mikkelsen (føddur 6. mai 1964) er ein danskur sjónleikari, ið varð útbúgvin í Statens Teaterskole í 1995 og sum síðan arbeiddi á Kongaliga sjónleikarahúsinum. Han er beiggi sjónleikaran Mads Mikkelsen og er giftur við sjónleikaranum Anette Støvelbæk. Í 2007 móttók hann virðislønina Teaterpokalen.


 * 9. april (2015) – Oberstløjtnant Hintz
 * Viceværten (2012) – Per
 * Flugten (2009) – Thomas Jargil
 * Headhunter (2009) – Martin Vinge
 * Det som ingen ved (2008) – Marc Deleuran
 * Flammen & Citronen (2008) – Frode Jacobsen aka Ravnen
 * Cecilie, 2007
 * Hjemve, 2007
 * De fortabte sjæles ø, 2007
 * Nordkraft, 2005
 * Kongekabale, 2004
 * En kærlighedshistorie, 2001
 * Seth 1999
 * Under overfladen, 1999

Sjónvarpsrøðir
 * Sherlock (2014) – Charles Augustus Magnussen
 * Den som dræber (2011) – Magnus Bisgaard
 * Brotsgerðin (Troels Hartmann)
 * Krønikan (Jens Otto Krag)
 * Nikolaj og Julie (Per Køller)
 * Edderkoppen (Ole Madsen)
 * Ferðaliðið (tveir partar)
 * Skjulte spor
 * Taxa (8. partur)
 * Strisser på Samsø
 * Hannah Montana (Rødd: Robby Ray Stewert)
Stýrivolt
Stýrivolt (stundum Stýrvolt) er eitt kortspæl ið nú bara verður spælt í Føroyum. Navnið stavar frá lágtýskum stürewold ið merkir "vilt ósmæðið menniskja".

Reglurnar fyri spælið, sum tað varð spælt í Kvívík, eru at finna í Varðanum bind 43, s. 162ff.


 * Bærentsen, Jógvan: Stýrivoltur (1975). Í: Varðin, bind 43, s. 162ff


 * styrevolt. Í: Indberetninger fra en Reise i Færöe, 1781 - 1782 eftir Jens Christian Svabo
 * Rules of Card Games: Stýrivolt
Theodore Roosevelt
Theodore Roosevelt (27. oktober 1858 - 6. januar 1919) var neytabóndi, veiðimaður og rannsóknarfari, umframt at hann var politikari. Hann fekk innlit í politikk sum nýskipanar-republikanari í New York og gjørdist væl umtóktur sum ovasti fyri sjálvbodnu Rough Riders, eitt reiðlið, ið gjørdu tænastu í spanska-amerikanska krígnum 1898. Sama ár varð hann valdur landshøvdingi í New York, og í 1901 gjørdist hann varaforseti. Eftir tað at William McKindley forseti varð myrdur í september í 1901, gjørdist Roosevelt forseti, og í 1904 varð hann afturvaldur. Stjórn hansara setti í verk eina nýskipanarætlan, og týdningarmestu broytingarnar vóru, at rættindi hjá stórfyritøkunum vórðu avmarkað, og tiltøk vórðu sett í verk at verja náttúrutilfeingið í USA. Roosevelt tálmaði eisini valdsmisnýtsluna hjá jarnbreytafeløgunum og stytti arbeiðstíðina hjá børnum, sum arbeiddu á verksmiðjum. Í uttanríkspolitikki eggjaði hann Panama at taka loysing frá Kolumbia, og afturfyri útvegaði USA sær rættindi til at gera Panamaveitina.

Theodore Roosevelt hevði longu sitið tvey skeið sum forseti, frá 1901 til 1909, tá hann, eftir at hava sitið uttanfyri í fýra ár, gjørdi av at stilla upp enn einaferð. Tann 14. oktober í 1912 var hann á valfundi í Wisconsin og gjørdi seg til at halda røðu, tá John Schrank skeyt fyrrverandi forsetan. Kúlan fór ígjøgnum pappírið við røðuni, gjøgnum hylkið til eygnaglasið og rakti hann í bringuna. Theodore Roosevelt var royndur veiðumaður, og tá hann ikki hostaði blóð, kundu hann sjálvur staðfesta, at kúlan ikki hevði rakt lunguni. Hann helt sína røðu sum ætlað, meðan blóðið rann út gjøgnum frakkan, og tað fyrsta hann segði við fjøldina, var “eg veit ikki, um tit skilja, at eg akkurát eri skotin. Men tað skal meira til at drepa ein elgtarv.” Aftan á røðuna kom hann undir læknahond, har staðfest varð, at sárið ikki var lívshóttandi, men at tað fór at vera hættisligari at royna at fáa kúluna út heldur enn bara at lata hana vera har hon var, so Roosevelt gekk við kúluni í bringuni restina av ævi síni.

John Schrank varð dømdur inn á eitt sinnissjúkrahús í Wisconsin. Hann segði, at spøkilsið hjá William McKinley hevði givið honum boð um at taka Roosevelt av døgum, og hann var eisini ímóti, at nakar skuldi sita sum forseti í meir enn tvey valskeið.


 * Sambandsríki Amerika
 * Lista yvir forsetarnar í Sambandsríki Amerika
Martin Luther King
Martin Luther King Jr. (15. januar 1929 - 4. apríl 1968) var føddur í Atlanta, Georgia í USA. Hann var prestur og gjørdist gitin fyri javnstøðu ímillum hvít og svørt. King var ávirkaður av Gandhi og fekk svartar amerikanarar at mótmæla friðarliga og virðiliga. Sjálvur var hann uppi í mongum mótmælisgongum og gjørdist tann navngitnasti og virðiligasti í borgararættindastríðnum. Hann varð myrdur í 1968, tað elvdi til harm og míkla vreiði, og órfriður brast á í 125 býum í USA.

King helt, at "the Founding Fathers" høvdu Bíbliuna, tann kristna moralin sum grundvøll, tá USA varð sett á stovn. Tí var tað, at hann vildi integrera sítt fólk í tað kapitalistiska Amerika. Hann sá tað góða við tí politisku skipanini í USA, sum hann segði bygdi á javnaðarhugsjónina í liberalismuni; hann sá møguleikar í at broyta skipanina innanfyri normarnar í tí amerikanska dreyminum.

King fekk Friðarheiðursløn Nobels í 1964, eftir at borgararættindarørslan hevði fingið "The Civil Rights Act 15" samtykt. Hendan talan hevur, av fleiri orsøkum, ógvuliga stóran týdning. Fyri tað fyrsta leggur hon stóran dent á búskapartrupulleikan, ikki bara í USA, men finst eisini at valdsbýtinum í heiminum sum heild. Fyri tað annað verður røðan hildin í Oslo, og verður tí send worldwide, og ikki einans í landsdekkandi amerikanskum sjónvarpi. Tað triðja, sum ger hana sera týdningarmikla í hesum høpi er, at hon verður av talsmonnum fyri brotástøði mett sum umskiftið í arbeiði Kings. Eftir hesa røðu halda teir, at hann skiftir fokus frá rasujavnað til fátækdømi. Vincent Gordon Harding, ein vinmaður Kings sigur, at King í 1966 hevði halgað teimum fátæku arbeiði sítt.


 * Minnisdagur um Martin Luther King, Sosialurin, 30. januar 1986
Gudloysi
Gudloysi ella ateisma merkir uttan gud. Orðið "ateisma" stavar úr grikskum (a-theos) og merkir bókstaviliga "uttan gud" og føroyska týðingin "gudloysi" merkir tað sama. Fólk, sum eru gudloysingar, trúgva ikki upp á nakran gud ella gudar. Munur er á gudloysi og skeptisismu ella at vera tortrúgvin. Nógvir gudloysingar eru eisini skeptikarar, men ikki allir, og tað er gjørligt at ikki trúgva upp á ein gud el. gudar, meðan ein samstundis trýr uppá gand og ymiskt annað. Tað einasta, sum allir gudloysingar hava til felags, er, at teir ikki trúgva upp á nakran gud. Hetta ger tað trupult at samla allar gudloysingar í sama bás. Ósemja finst millum gudloysingar um, hvat besta heitið er at ganga undir, júst hvat teir so trúgva og hvørt gudloysi er eitt ov avgjørt heiti. Í Føroyum er ein felagsskapur til fyri gudloysingar, sum eitur "Gudloysi". Hetta felag varð stovnað í august 2008 og hevur síðani ment seg til ein lívligan luttakara í samfelagsligum kjaki, tá talan er um ta ávirkan, sum átrúnaður hevur á føroyska gerandisdagin.

Í 13 londum fáa gudloysingar deyðarevsing, um teir verða avdúkaðir. Hetta kemur fram í einari kanning, sum altjóða felagsskapurin IHEU (International Humanist and Ethical Union) hevur gjørt í sambandi við altjóða mannarættindadagin í 2013. Kanningin vísir, at umframt hesi 13 londini (Afganistan, Iran, Malaisia, Maldivoyggjar, Móritania, Nigeria, Pakistan, Katar, Saudiarabia, Somalia, Sudan, Jemen og U.A.E.) sum øll eru muslimsk, eru eisini lond í Vesturheiminum, ið fremja mismun móti teimum, sum ikki trúgva upp á nakran gud ella gudar. Løgfrøðingar og serfrøðingar í mannarættindum hava í sambandi við kanningina hugt eftir lógarverkum, rættarfrásagnum og søgum í fjølmiðlum.
Uetersen
Uetersen er býur við ánna Pinnau í Kreis Pinneberg í Schleswig-Holstein, Týskland. Býurin er 11,43 km² til víddar. Har búgva 18,101 fólk (31. desember 2015). Býurin er fyrstu ferð nevndur í keldum frá 1224.


 * uetersen.de - Heimasíða.
Hallgrímskirkja
Hallgrímskirkjan í Reykjavík er tann størsta kirkjan í Íslandi. Tað tók umleið 30 ár at fáa hana lidna. Hon hevur eitt sera høgt torn, og ein lyfta gongur upp í tornið. Har kanst tú síggja út yvir allan býin, og tað eru nógv ferðafólk, sum velja hesa upplivingina. Uttanfyri kirkjuna er ein standmynd av Leivi Eirikssyni, sum fann Vínland (Amerika). Hon er ein gáva úr Sambandsríki Amerika.


 * Hallgrímskirkja
Akureyri
Akureyri (ella Akuroyri á føroyskum) er ein býur og kommuna í Íslandi. Har búgva umleið 17.500 fólk. Kommunan er fjórðstørst í Íslandi, næst eftir Reykjavík, Hafnarfirði og Kópavogi). Býurin við upplandi er næststørst í landinum, næst eftir Reykjavíkarøkinum. Akureyri liggur væl fyri inni í einum djúpum firði. Veðurlagið har sigst vera nógv betri enn aðra staðni í Íslandi, og av tí hava bæði trø og blómur nógv betri liviumstøður har. Havnin á Akureyri er sera týdningar­mikil, og har koma øll sløg av skipum árið runt.

Útferðarmøguleikar á Akureyri eru stak góðir. Har verður skipað fyri nógvum útferðum fyri ferðafólki, men í býnum eru eisini nógv støð, sum eru verd eina vitjan. Til dømis Matthias Jochumsson kirkja, hon er ógvuliga vøkur, og hevur tvey torn. Sigurhæðir, sum er forn-minnissavn Matthias Jochumssons, sum livdi frá 1835 – 1920, og sum yrkti tann íslendska tjóðsangin. Náttúrufræði­stofnum Norðurlands, har allir fuglar og allar plantur, sum eru í Íslandi eru at síggja. Lystigarðurin, sum er vakrasta lund í Íslandi, og sum hevur allan tann íslendska vøksturin at vísa. Hatta vóru bert nøkur, men fleiri onnur merkisverd støð eru eisini.
Sámar
Sámar er fólkaslag, sum býr í Norðurskandinavia, tvørtur um norðara partin av Noregi, Svøríki, Finnlandi og inn í Russland. Landið kalla sámar sjálvir Sápmi. Einir 30 000 sámar eru í Noregi, og hildið verður, at á øllum tí stóra strekkinum eru einir 50 000 sámar tilsamans. Sámar hava búð í Finnmørkini og kanska eisini nógv eystari og syðri, síðan okkara tíðarrokning byrjaði. Teir vóru friðarlig veiðifólk, ílatin skinnklæði, sum fluttu stað úr stað. Um veturin fóru teir á skíð, og um summarið til gongu við tjøldum sínum. Mest veiddu tey vill reindjór. Men tá ið villu reindjórini fækkaðust, fóru teir at hava tey tom, og so fóru sámar at rógva.

Sunnanífrá komu skattakrevjarar og trúboðar, og seinast í 18. øld fingu skúlin og kirkjan stóra ávirkan í Sámalandi. Alt sámiskt skuldi kúgast. Sámar sluppu ikki at brúka mál sítt, mentan og trúgv sína. Kortini hóraði mangt unnan í tí dulda, og seinastu árini hevur sámisk mentan staðið í besta blóma aftur. Nú vilja fleiri og fleiri vísa, at tey eru sámar. Í 1986 fingu sámar sítt egna flagg, og nú royna teir av øllum alvi at draga undan sum sjálvstøðug tjóð. Í 1990 varð lóg samtykt í Noregi, sum tryggjar sámum rætt at brúka mál sítt.


 * Sámiskt mál
 * Sápmi
Entrena
Entrena er ein býur og kommuna í La Rioja í Spania. Býurin liggur 558 metrar yvir havinum.


 * www.entrena.org
Evangelium
Evangelium er heitið, sum kristna frumkirkjan gav bókum, sum vórðu skrivaðar um lív Jesusar. Tey fýra kanonisku evangeliini eru tey eftir Matteus, Markus, Lukas og Jóhannes.

Orðið "evangelium" kemur frá forngriska ευανγγέλιον, sum merkir góð ("εύ") tíðindi ("ανγγελίον"). Orðið var fyrst og fremst nýtt av rómverska keisaraveldinum, tá ið ein nýggjur keisari varð settur. Evangelii, góð tíðindi, vóru send runt alt ríkið, at boða frá hesi hending. Tey fyrstu kristnu brúktu hetta orðið fyri at boða at tann, í teirra eygum, veruligi keisarin, Kongur konganna, Jesus var føddur. Í 2. øld fekk tað týdningin eitt skjal, sum í N.T. sigur frá Jesu orðum og gerðum, til dømis Lukasar evangelium.

Tey fyrstu trý evangeliini, Matteus, Markus og Lukas, verða rópt tey synoptisku evangeliini, tí tey eru í stóran mun bygd á hvørt annað. Í støðum sitera tey hvørt annað beinleiðis, í øðrum førum sitera og leggja tey ymiskt aftrat ella takað ymiskt burtur. Ymiskar teoriir eru um hvussu hendan ritstjóran er farin fram. Spurningurin um hesa ritstjóran verður róptur synoptiski trupulleikin. Summi vísa til eina ókenda keldu, kallað Q (stytting av týska orðinum "Quelle", sum merkir kelda), sum evangelistarnir bygdu sína skriving á. Flest allir granskarar eru samdir um, at evangeliið hjá Markus var tað fyrsta, sum varð skrivað. Sambært summum kemur síðani Matteus og so Lukas. Ósemja er um nær synoptisku evangeliini vórðu skrivað, men vanligt er at siga, at tað eftir Markus varð skrivað í 50-60, Matteus umleið 70 og Lukas umleið 80.

Flest allir granskarar eru samdir um, at evangeliið eftir Jóhannes var tað seinasta evangeliið, sum varð skrivað. Hetta tí, at Jóhannes hevur mest mentu gudfrøðina av øllum evangeliunum. Granskarar meta at Jóhannesar evangeliið varð skrivað í 90-100.

Tað vóru nógv onnur evangeliir skrivað enn tey fýra kanonisku. Tað kendasta av hesum er óivað tað eftir Tummas. Onnur eru tey eftir Mariu Magdalenu, Pætur, Jákup og Judas, millum annað. Nógv av hesum høvdu sín uppruna í gnostisku rørslunum, sum tóku seg upp í 2. øld e.Kr. So at siga allir granskarar eru samdir um, at hesi evangeliir ikki eru søguliga eftirfarandi.
Microsoft Windows
Windows er ein stýriskipan, sum Microsoft hevur gjørt, og er tann mest brúka um allan heimin.

Síðan 1985 hevur Microsoft útgivið regluligar dagføringar av stýrisskipanini, sum kunnu síggjast her:

Windows 1.0 (Nov 1985)

Windows 1.01 (?)

Windows 1.02 (?)

Windows 1.03 (?)

Windows 1.04 (?)

Windows 2.0 (Des 1987)

Windows 2.1(?)

Windows 2.03 (?)

Windows 2.11 (?)

Windows 3.0 (Mai 1990)

Windows 3.1 (Okt 1992)

Windows 3.11 (?)

Windows for Workgroups 3.1 (Okt 1993)

Windows for Workgroups 3.11 (Nov 1993)

Windows NT 3.1 (Aug 1993)

Windows NT 3.5 (Sep 1994)

Windows NT 3.51 (Juni 1995)

Windows 95 A (1995)

Windows 95 B (1997)

Windows NT 4.0 (?)

Windows 98 (1998)

Windows 98 SE* (1999)

Windows ME (Juni 2000)

Windows 2000 (Feb 2000)

Windows Server 2000 (Feb 2000)

Windows XP (2001)

Windows Server 2003 (2003)

Windows Vista (2006)

Windows Server 2008 (2008)

Windows 7 (2009)

Microsoft Windows Server 2008 R2 (2009)

Windows 8 (2012)

Microsoft Phone 8 (2012)

Windows RT (2012)

Windows Server 2012 (2012)

Windows 10 (2015)
Kosovo
Kosovo (Albanskt; Kosovë/Kosova, Kosovo hevur mark til Makedónia, Albania, Montenegro og Serbia. 17. februar 2008 lýsti Kosovo seg sjálvstøðugt frá Serbia. Í vikuni eftir 17. februar viðurkendu fleiri lond Kosovo sum sjálvstøðugt land, fyrst USA og síðani Norðurlond og fleiri lond í vesturevropa. Russland og Serbia, sum Kosovo fyrr hevur verið partur av, viðurkenna ikki Kosovo sum sjálvstøðugt land, men meta landið sum ein sjálvstýrandi landslut í Serbia. Kosovo var syðsti landsluturin í Juguslavia. Størsti býurin og høvuðsstaður er Priština. 90% av fólkinum albanar. Almennu málini eru tvey í tali, albanskt og serbiskt.  Í vikuni eftir 17. februar viðurkenna fleiri lond Kosovo sum sjálvstøðugt land, fyrst USA og síðani Norðurlond og fleiri lond í vesturevropa. Eisini Føroya Landsstýri sendir Kosovo eina fagnaðarheilsan. Russland og Serbia, sum Kosovo fyrr hevur verið partur av, mótmæla hinvegin.

Størsti býurin og høvuðsstaður er Priština. Almennu málini eru tvey í tali, albanskt og serbiskt. Kosovo hevur umleið 1,7 mió íbúgvar.


 * Føroyar viðurkenna Kosovo - Vikublad.fo
 * Kosovo lýst sjálvstøðugt - Olivant.fo
 * Eingin semja um Kosovo - Olivant.fo
 * Kosovo hóttir við loysing fyri jól - Olivant.fo
 * Ófriðurin í Kosovo breiðir seg - Olivant.fo
 * Ófriðarligt í Serbia, eftir at Kosovo hevur tikið loysing - www.uf.fo
 * USA viðurkennir alment Kosovo sum sjálvstøðugan stat - www.uf.fo
Havanna
Størsti býur í øllum Karibia er Havanna, høvuðsstaðurin í Kuba, og har búgva 2,3 milliónir fólk.

Spaniamenn grundaðu býin í 1515, og summir býarpartar eru avgamlir, við steinsettum gøtum og prýðiligum húsum í gomlum hjálandastíli. Nú eru partar av Havanna illa farnir og falnir í órøkt. Men íbúðarpolitikkurin í Kuba hevur tað við sær, at eingir skirvisligir fátækrabýlingar verða reistir í útryðjunum í Havanna. Býurin er týdningarmikil havn, og tað mesta, sum verður flutt út, fer haðan.
Knut T. Storbukås
Knut T. Storbukås, eisini kendur sum Sputnik (føddur 23. apríl 1943) er ein norskur country-sangari úr Bostrak í Tørdal í Drangedal kommuna í Telemark, Noreg. Hann er kendur undir navninum Sputnik. Hansara mest kendu sangir eru «Skilles Johanne» og «Lukk opp din hjertedør». Hann hevur havt konsertir í t.d. Svøríki, Danmark, USA, Svalbarð, Sansibar (Tansania), Spania og Sovjetsamveldið.


 * Sputnik 1 (1986)
 * Sputnik 2 (1986)
 * Sputnik 3 (1987)
 * Sputnik 4 (1988)
 * Sputnik 5 (1989)
 * Romjulsmusikken til Sputnik (1989)
 * Sputnik 6 (1990)
 * Sputnik 7 (1991)
 * Den store festkassetten (1991)
 * Sputnik 8 (1992)
 * Bedehusmusikken til Sputnik (1993)
 * Sputnik 9 (1994)
 * Sputnik 10 (1995)
 * Gull og grønne skoger (1996)
 * Lykkelandet Zanzibar (1997)
 * Sputnik 11 (2001)
 * Sputnik 12 (2001)
 * Sputnik 13 (2003)
 * Sputnik 20 (2006)
 * Det er vanskelig å være beskjeden (2007)
 * 50 år på veien (2009)
 * Hjemkomsten til Johanne (2011)


 * sputnik.no
Drangedal kommuna
Drangedal kommuna er ein býur og kommuna í Telemark fylki í Noregi. Í suðri hevur Drangedal mark við Bamble og Kragerø, í norðri við Kviteseid, í vestri við Gjerstad og Nissedal, og í eystri við Nome og Skien.
Telemark fylki
Telemark (norrønt: Þelamǫrk) er eitt fylki í Norra. Telemark hevur umleið 170 000 íbúgvar (3.58 % av teimun norsku íbúgvarunum). Telemark hevur mark við Vestfold, Buskerud, Hordaland, Rogaland og Aust-Agder.

1. Bamble

2. Bø

3. Drangedal

4. Fyresdal

5. Hjartdal

6. Kragerø

7. Kviteseid

8. Nissedal

9. Nome

10. Notodden

11. Porsgrunn

12. Sauherad

13. Seljord

14. Siljan

15. Skien

16.Tinn

17. Tokke

18. Vinje


 * Hallvard Gråtopp (1400–1475), Drangedal
 * Myllarguten (1801–1872), Sauherad
 * Aasmund Olavsson Vinje (1818–1870), Vinje
 * Sondre Norheim (1825–1897), Kviteseid
 * August Cappelen (1827–1852), Skien
 * Henrik Ibsen (1828–1906), Skien
 * Gunnar Knudsen (1848–1928), Skien
 * Theodor Kittelsen (1857–1914), Kragerø
 * Vidkun Quisling (1887–1945), Fyresdal
 * Aslaug Vaa (1889–1965), Vinje
 * Tarjei Vesaas (1897–1970), Vinje
 * Anne Grimdalen (1899–1961), Tokke
 * Eivind Groven (1901–1977), Tokke
 * Klaus Egge (1906–1979), Notodden
 * Hans Herbjørnsrud (f. 1938), Notodden
 * Tor Åge Bringsværd (f. 1939), Skien
 * Knut T. Storbukås (f. 1943), Drangedal
 * Gisle Kverndokk (f. 1967), Skien
 * Heidi Hauge (f. 1967), Skien
 * Odd Nordstoga (f. 1972), Vinje
 * Tommy Svindal Larsen (f. 1973), Skien
 * Terje Håkonsen (f. 1974), Vinje
1980-árini
1980-árini vardu frá 1980 til og við 1989. Tað var níggjunda áratíggju í 20. øld.

Øldir: 19. øld - 20. øld - 21. øld

Áratíggju: 1930-árini 1940-árini 1950-árini 1960-árini 1970-árini - 1980-árini - 1990-árini 2000-árini 2010-árini 2020-árini 2030-árini

Ár: 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989


 * Glasnost og Perestrojka í Sovjetsamveldinum.


 * Útbreiðsla av AIDS.


 * Búskaparlig afturgongd í Avstralia og Nýsælandi, bæði londini menna handilssamstarvið við Asia.


 * Svenski statsministarin Olof Palme varð myrdur.


 * MTV og tónleikavideo'ir broyta tónleikaheimin


 * Tjernobyl vanlukkan í Ukreina, Sovjetsamveldið.


 * Í 1980-árunum var kríggj í Guatemala, El Salvador, Nikaragua, Peru, Kambodja, Suðurafrika, Angola, Afghanistan, Irak og Iran.


 * Atli Pætursson Dam


 * Pauli Ellefsen


 * Jógvan Sundstein


 * Forseti í USA George H.W. Bush


 * Forseti í USA Jimmy Carter


 * Ronald Reagan, USA


 * Margareth Thatcher, Bretland


 * Mikhail Gorbatjov gjørdist seinasti forseti í Sovjetsamveldinum


 * Frændur


 * Science-Fiction


 * Twisted Sister


 * Michael Jackson


 * Madonna


 * Dire Straights


 * Dan Aykroyd, Harold Ramis og Bill Murray í Ghostbusters
 * Matthew Broderick
 * Phoebe Cates
 * Tom Cruise
 * Gerard Depardieu
 * Matt Dillon
 * Clint Eastwood
 * Harrison Ford (sum Indiana Jones)
 * Michael J. Fox
 * Mel Gibson
 * Paul Hogan (Crocodile Dundee)
 * Michael Keaton (Batman)
 * Eddie Murphy (Beverley Hills Cop)
 * Jack Nicholson (Batman)
 * Sean Penn
 * Michelle Pfeiffer
 * Molly Ringwald
 * Meg Ryan
 * Arnold Schwarzenegger (Terminator)
 * Charlie Sheen
 * Sylvester Stallone (First Blood, Rambo: First Blood II)
 * Patrick Swayze (Dirty Dancing)
 * Sigourney Weaver
 * Bruce Willis (Die Hard)
Kekenia
Kekenia er landslutur í Russlandi. Síðan Sovjetsamveldið fall, hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi, men Russland, ið er samveldisríki, er hart ímóti hesum. Teir kvíða fyri, at fer ein landspartur burturúr, verður alt tað russiska samveldið syndrað. Kekenia hevur sjálvstýri, men er undir russiskum yvirræði.

Tá ið russiska samveldið gjørdist frælst í 1991, kravdu ymsar tjóðir í ríkinum at loysa frá Russlandi. Kekenia lýsti seg sjálvstøðugt ríki í desember 1991. Russisk herlið tóku seg inn í landið fyri jól í 1994 og bumbaðu høvuðsstaðin Grosny í sor. Kekenar hildu ímóti, og geriljakríggið stóð við í 1995-1996, og 90 000 fólk lótu lív. Vápnahvíld varð undirskrivað í august 1996 - Russland skuldi taka herlið síni aftur.


 * Russland
Siv Jensen
Siv Jensen (fødd 1. juni 1969 í Oslo) er fíggjarmálaráðharri og forkvinna í Framburðsflokkinum í Noregi. Hon er dóttir Tore Jensen og Monica Kjelsberg. Í 1976 byrjaði hon at lesa á universitinum í Oslo. Hon er útbúgvin diplomøkonom.


 * Framstigsflokkurin
1970-árini
1970-árini vardu frá 1970 til og við 1979. Tað var áttanda áratíggju í 20. øld.

Øldir: 19. øld - 20. øld - 21. øld

Áratíggju: 1920-árini 1930-árini 1940-árini 1950-árini 1960-árini - 1970-árini - 1980-árini 1990-árini 2000-árini 2010-árini 2020-árini

Ár: 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979


 * Watergate gølan
 * Oljukreppa
 * Vietnam-kríggið endar
 * Microsoft varð stovnað

Atli Pætursson Dam


 * Fidel Castro
 * Anwar Sadat
 * Golda Meir
 * Gerald Ford
 * James Earl Carter
 * Leonid Brezhnev
 * Mao Zedong
 * Menachem Begin
 * Muammar Gadaffi
 * Nelson Rockefeller
 * Richard Nixon
 * Spiro Agnew
 * Walter Mondale
 * Salvador Allende
 * Augusto Pinochet
 * Anker Jørgensen
 * Margaret Thatcher


 * Kári P.
 * ABBA
 * Bob Marley
 * David Bowie
 * Elton John
 * Kiss
 * Led Zeppelin
 * Olivia Newton-John
 * Pink Floyd
 * The Carpenters
Samuel de Champlain
Samuel de Champlain (1567-1635) var sonur ein herflotaskipara. Hann vígdi lív sítt til at byggja eitt franskt hjáland í Norðuramerika og kallaði tað Nýfrakland (Nouvelle-France). Tað er nú Kanada.
Sólin
Sólin (symbol: ) er er ein stjørna, t.e. ein ógvuliga stór lýsandi kúla av gløðandi heitum gassi. Tvørmálið í henni er um leið 109 ferðir tvørmálið í jørðini, og frástøðan er knappliga 12 000 ferðir tvørmálið í jørðini. Sólin kundi gloypt 1 303 600 jørðum. Hon er tann stjørnan, sum er tættast jørðini. Sólin hevur ein radius upp á knappar 700 000 kilometrar, vigar 330 000 ferðir meira enn jørðin og evnisnøgdin er meira enn 99 % av sólskipanini.

Hitin uttaná er knøpp 6 000 °C. Í miðdeplinum er væl heitari. Kjarnin á sólini er full av glóðheitum gassi og er 15 milliónir °C. Um leið 3/4 av tilfarinum í sólini eru hydrogen og um leið 1/4 er helium. Ein stórur partur av orkuni úr sólin fer sendandi út í tóman heim. Bara ein evarska lítil partur kemur á jørðina. Men hóast sólin er um 150 mió. km frá okkum, merkja vit væl lívgevandi hitan úr henni. Av hesum ger eitt yðjandi lív á jørðini sær dælt. Sum stjørna millum stjørnur hevur sólin onga serstøðu. Hon er allar vegir ein miðalstjørna. Stjørnur kunnu vera bæði kaldari og heitari enn sólin. Tær kunnu bæði vera minni og nógv størri enn sólin. Hjá okkum hevur sólin tó ta serstøðu, at hon er einasta stjørna, sum er okkum so nær. 150 mió. km eru í rúmdarhøpi fyri einki at rokna. Næstu grannastjørnurnar hjá sólini eru meiri enn 270 000 ferðir so langt frá okkum sum sólin.
Jodm3d
Yod'm3D er eitt teldu forrit sum ger at stýriskipanin Windows kann hava 4 skrivibord, í staðin fyri 1.

Yod'm3D er ein eftirlíknan av stýriskipani Linux sum er ein ókeypis stýriskipan sum fast við at heinta hana av internetinum.

Yod'm3D fast her www.download3k.com/DownloadLink1-Yod-m-3D.html
Windows Server 2003
Windows Server 2003 (kotunavn Whistler Server, eisini kent sum Windows NT 5.2) er eftirfylgjarin til Windows 2000 Server og varð útgivin 24. apríl 2003. Var tann mest brúkta strýriskipanin til servara í øllum heiminum. Síðan tá eru nýggjari útgávur av Windows komnar.

Hon kundi brúkast til mangt og hvat, tildømis: teldupost móttakara og til at standa sum ein FTP servara, og mangt annað.

Hon verður eisini nógv brúkt til heimasíður, líka sum ein stór heimasíða sum "www.google.com" má hava fleiri ambætarar at goyma alt tilhoyri til heimsíðuna.

Windows 2003 sær næstan akkurát líka út sum Windows XP, men tað sum skilur Windows 2003 Server og Windows XP frá, er bara tað at Windows 2003 Server hevur allar server førleikarnar.

Microsoft.com
MS-DOS
Microsoft DOS er frá 1981, og tað eru 19 versjónir av Microsoft DOS.

Bleiv so tann fyrsta versjónin av Microsoft DOS.

Og kom alment út í 8/12/81

(ùtgivi samman við IBM)

Hevði so eitt nýtt ting sum eg havi funni um, og tað er at Microsoft DOS 1.1

hevði møguleika fyri at hava 2 disketti drev.

(ùtgivi samman við IBM)

Hevði onkrar fá nýggj ting, men Microsoft Dos 1.25 var so tað fyrsta DOS sum Microsoft hevur útgivi einsamalt

Tað eru 2 ár farin síðan tað fyrsta DOS kom alment út, so nú eru vit í 1983.
Windows XP
Windows XP er ein stýriskipan sum Microsoft hevur gjørt.

Í 2001 gav Microsoft eina styriskipan út sum eitur Windows XP.

Í mun til Windows 2000 er Windows XP nógv penari, og nógv stabilari.

Í Windows 2000 síggja vit at alt er nógv meria kantut, men hevur nastan allir teir somu møðuleikanir
Rógvi Jacobsen
Rógvi Jacobsen (f. 5. mars 1979 í Klaksvík) er føroyskur fótbóltsspælari. Nú spælir hann við ÍF, men hevur spælt við KÍ, IL Hødd í Norra, við KR í Íslandi, við HB í Føroyum og harumframt við liðnum hjá Haderslev, Sønderjyske, í Danmark.

Rógvi Jacobsen hevur skorað 10 mál fyri føroyska landsliðið, og tað er til nú (sep. 2012) met.
Belgia
Belgia (niðurlendskt: België, franskt: Belgique, týskt: Belgien) er eitt land í Evropa. Høvuðsstaður er Brussel, og landið hevur umleið 11 milliónir íbúgvar. Mót norðri hevur Belgia mark við Niðurlond, í eystri við Týskland og Luksemburg, í surðri við Frakland og móti vestri er Norðsjógvurin, strandarlinjan er bert 65 km. Trý mál verða talað í Belgia. Sunnanfyri, við franska markið, talar fólkið franskt. Norðanfyri Brússel er málið flamskt, ið er nær skylt við niðurlendskt. Eystast í landinum er almenna málið týskt. Í Brússel talar mesta fólkið franskt, men mong tala eisini flamskt. Belgia var fyrst undir sponskum og so undir eysturríkskum ræði. Í 1815 varð landið sameint við Niðurlond. Í 1830 gjørdu belgiamenn uppreistur og tóku loysing, og Belgia gjørdist sjálvstøðugt kongsdømi.

Belgia gjørdist sjálvstøðugt land í 1830, tá tað loysti frá Niðurlondum. Landamørkini, ið nú eru, vórðu sett í 1919.

Belgia var við til at seta ES á stovn, og høvuðssæti hjá ES er í Brussel. NATO hevur eisini sítt høvuðssæti í Belgia.

Flamskir og franskir matsiðir hava ávirkað belgiska matgerð. Súpan er vælumtókt, og mangir landslutir hava sínar egnu uppskriftir. Ein serrættur er skeldýr og kips, sum bæði fæst á dýrum matstovum og úr smáum matsølubúðum á gøtunum.

Meuseá skilur landið í tvíningar. Fyri norðan er fláur, fruktagóður slætti heilt út at strondini. Í landsynningspartinum eru Ardennufjøll; har er jørðin kørg, og garðarnir eru spjaddir.

Vlaanderen (Flandre, Flandern)

Wallonie (Wallonië, Wallonien)


 * Antwerpen
 * Brugge
 * Brussel
 * Charleroi
 * Gent
 * Hasselt
 * Liège
 * Mons
 * Namur

Longu í 16. øld tók stórur klædnaídnaður seg upp uttan um býir sum til dømis Brúgge, ið er kendur fyri síni knipplingamynstur. Í mong ár hevur tungídnaður, serliga kolavinna og stálídnaður, verið týdningarmikil vinnuvegur, men hann er nú um at hvørva. Í staðin er komin annar ídnaður, til dømis evnafrøðiídnaður og ravmagnsídnaður. Tænastuvinnan, t.d. bankavirksemi og fyrisiting, er so nógv vaksin, at har starvast tveir triðingar av belgisku verkafjøldini.
Amsterdam
Amsterdam er ein kommuna og høvuðsstaður í Niðurlondum. Í 17. øld var Amsterdam uppi í øllum møguligum heimshandli. Múgvandi keypmenn lótu grava siglingarveitir, sum krossskera seg ígjøgnum býin, og bygdu høgu, smølu húsini, ið standa fram við veitunum. Siglingarveitir, stívar 80 km langar, eru grivnar ígjøgnum býin. Skal ferðamaðurin hyggja seg um í býnum, ger hann rættast at fara við báti eftir vatnvegunum. Veitir knýta Amsterdam saman við Ríná og hin partin í Niðurlondum. Amsterdam er høvuðsstaður og landsins størsti býur. Í býnum eru eisini gitin listasøvn, til dømis van Gogh listasavnið og Rijkmuseum. Har eru málningar, sum mætir listamenn hava málað, eitt nú Rembrandt (1606-1669).

Nú á døgum er Amsterdam heimsgitin miðdepil fyri diamantbrýning; har eru heimsins fremstu virki at brýna og slípa diamantar.


 * Centrum
 * Noord
 * West
 * Nieuw-West
 * Zuid
 * Oost
 * Zuidoost
 * Westpoort


 * Anne Frank
 * Theo van Gogh
 * Rembrandt Harmenszoon van Rijn
 * Baruch Spinoza


 * Heimasíðan hjá býnum (amsterdam.nl) á niðurlendskum og á enskum


 * Upplýsingarnar um Amsterdam eru fingnar til vega frá niðurlendsku og ensku útgávuni av Wikipediu.
Brussel
Brússel (franskt: Bruxelles; niðurlendskt: Brussel) er høvuðsstaður í Belgia; høvuðsstaður í Flandern og bæði stjórnar- og handilsmiðdepil. Sum fyrisitingarligur miðdepil í Benelukslondunum hevur býurin drúgvar royndir í altjóða samstarvi. Nú á døgum er Brússel helst best kendur fyri, at ES-fyrisitingin eisini hevur høvuðssæti í býnum.

35 fólk lótu lív og meira enn 300 fólk fingu løstir, teirra millum ein føroyingur, tá yvirgangsatsóknir vórðu framdar á flogvøllinum og í undirgrundarbreytini í Brússel 22. mars 2016.


 * Almenna heimasíðan:
 * www.brussels.be (á enskum)
 * www.brussel.be (á niðurlendskum)
 * www.bruxelles.be (á fronskum)
Bern
Bern er høvuðsstaður í Sveis.

Býurin, ið liggur mitt í landinum, hevði 142.792 íbúgvar í apríl 2019.

Áin Aare rennur ígjøgnum býin.


 * Almenn heimasíða: bern.ch
Luksemborg
Luksemborg (Luksemborgskt: Lëtzebuerg) er eitt land í Evropa. Høvuðsstaður er Luksemborgbýur. Har eru nógv ídnaðarvirkir, og har hevur høvuðsumsitingarráðið fyri felagsmarknaðin sæti. Luksemburg hevur mark við Belgia, Frakland og Týskland.

Hetta lítla landið hevur í øldir verið miðdepil í Evropa. Væl vardar borgir og víggirdir býir, bygd at verja seg fyri herdeildum, ið fóru ígjøgnum landið, eru at síggja víða um.

Málið er luksemborgskt, franskt og týskt, og landið er eitt stórhertogadømi.



Innibyrgt ímillum Týskland, Frakland og Belgia er lítla stórhertogadømið Luksemburg. Luksemburg er eitt av minstu londunum í Evropa, men eisini eitt av teimum vakrastu. Tað mesta av landinum er fjallalendi, og ofta eru fjøllini skógvaksin. Í teimum djúpu dølunum renna fleiri rættiliga stórar áir. Stórir partar av Luksemburg eru í Ardennufjøllum; landslagið har er heyggjut og skógvaksið.

Landið er eitt hitt ríkasta í Evropa og gitið sum altjóða fíggjarmiðdepil og skattaparadís. Meginparturin av inntøkunum eru frá tungídnaðinum og tænastuvinnuni. Hóast landið er lítið, hevur tað stóran leiklut í ES, tí at ES-dómstólurin og aðrar ES-skrivstovur eru har. Ferðavinnan veksur støðugt, tí at mong fólk vilja fegin síggja óspiltu náttúruna og vøkru borgirnar og gomlu, víggirdu býirnar.


 * Luksemborgskt mál


 * Luxembourg, wikivoyage.org
Luxembourg (býur)
Luksemborgbýur (luksemborgskt Stad Lëtzebuerg, Lëtzebuerg ella d'Stad; franskt Ville de Luxembourg ella Luxembourg; týskt Stadt Luxemburg, Luxemburg-Stadt ella Luxemburg) er høvuðsstaður Luksemburgs. Luksemborgbýur hevur 116.328 íbúgvar (2018).
Sandsvatn
Sandsvatn er vatn í Føroyum í Sandoynni, 0,8 km² til víddar. Sandsvatn er størsta vatn í Sandoynni og triðstørsta vatn í Føroyum. Lendið við tey stóru føroysku vøtnini er ofta náttúruvakurt, og umhvørvið við triðstørsta vatn í landinum, Sandsvatn, er onki undantak. Við sunnara enda liggur bygdin Sandur – og haðani strekkir vatnið seg norð gjøgnum ein langan dal niðan ímóti Skopun.

Sandsvatn er uml. 2 kilometrar langt og har tað er breiðast uml. 640 metrar. Ummálið er 0,82km2 og størsta dýpið uml. fimm metrar undir vatnskorpuni. Avlanga vatnið var upprunaliga ein áarrás, íkomin av niðurbróting og máan av gosrunnum legugrýti. Nú á døgum er vatnið typt frá havinum av einari uml. 400 metrar breiðari strond, sum fyri stóran part er av sandi. Á strondini, serliga niðan móti vatninum, eru við tíðini grasvaksnir sandheygar íkomnir – teir sokallaðu Mølheyggjarnir, har plantur og smákykt trívast, sum annars ikki finnast í Føroyum. Sandsvatn er annars vælumtókt millum stuttleikafiskimenn, bæði laksur og síl finnast í vatninum.

Umframt einum hópi av smærri áarløkum, renna tvær stórar áir í vatnið – Dalsá norðanífrá og Traðará eystanífrá. Frárenslið er í sunnara enda og ringir seg millum Mølheyggjar og út á hav. Í norðara parti av Sandsvatni liggur ein lítil hólmur, Vatnsoyrarhólmur. Við norðurendan liggur annars Sandoyar meginskúli fyri eldru fólkaskúlanæmingarnar, við hentleikum sum fótbóltsvølli, ítróttarhøll og svimjihøll.

Eystursíðan av vatninum er nøkulunda óbrotin frá suður í norð. Men á vesturstrondini er ein vík við einum lítlum nesi. Hetta er Todnes, har prestagarður hevur ligið í øldir. Tveir teir kendastu og mest illkendu prestar í Føroyum hava búleikast har.


 * Vøtn í Føroyum
Toftavatn
Toftavatn er vatn í Føroyum í Eysturoynni, 0,51 km² til víddar. Fjórðstørsta vatn í Føroyum er Toftavatn, sum liggur í heyggjalendinum millum Runavík og Rituvík. Vatnið er tvíbýtt millum grannakommunurnar báðar; sunnara hálvan av vatninum er heimahoyrandi í Nes Kommunu, í meðan partur av norðaru hálvuni hoyrir heima í Runavíkar kommunu.

Umgirt av lyngvaksnum heygum og túgvum er Toftavatn eitt av vakrastu støðum í Føroyum. Tað liggur uml. 15 metrar yvir havfløtuni og størsta dýpd er uml. 22 metrar. Framvið vatnbakkanum stinga klettar seg út sum smá nes og prýða um vatnið.

Við norðurendan er Toftavatn skilt av einari manngjørdari byrging, sum varð bygd fyrst í 20. øld. Frá gamlari tíð hava menn skorið torv har um leiðir og byrgingin var løgd fyri at stytta um vegin, tá torvið varð flutt oman til Toftir.

Vatnið liggur í størsta lyngheiði á oyggjunum – og á heygunum vaksa trý sløg av lyngi. Heiðalyngur (Calluna vulgaris), sum blómar seint um summarið, er tað mest vanliga lyngslagið í økinum. Sjáldsamari er klokkulyngurin (Erica tetralix) við sínum vøkru blómuklokkum. Harafturat er so tann vanligi krákuberjalyngurin (Empetrum nigrum), sum blómar í mai. Av øðrum plantum kunnu vit nevna mýrigras (Eriphorum angustifolium), børkuvísa (Potentila erecta) og túvu-skúsgras (Scirpus caespitosus) – umframt mangar aðrar vanligar og óvanligari plantur.

Økið rundan um Toftavatn, Húshagi og Mýrurnar, hoyrir til undir Føroya Jarðargrunni, og er stórur partur av økinum, av sínum sertakliga ríka plantu -og lyngvøkstri, friðað fyri seyði og øðrum kríatúri. Hetta er samstundis størsta orsøkin til, at økið, sum eitt av teimum fáu her á landi, hevur megnað at varðveitt serstøku órørtu útsjóndina við lyngi og ríkum plantulívi, ið mestur annars er ósætt her á landi.

Umframt ríka plantulívið er Toftavatn eisini kent fyri sítt ríka fuglameingi. Umframt likkurnar ið eru allastaðni, tann freka skúgvin og onnur másasløg, finnast eisini fleiri sløg av heiðafugli, sum til dømis mýrisnípa og tjaldur. Lómurin finst eisini her, sum við vøtn flest í Føroyum. Í 1985 var fyrsta grágásaparið við ungum skrásett á Toftavatni. Síðan hevur grágásastovnurin ment seg í stórum. Í juli, tá grágæsnar eru fjaðursárar, savnast tær við Toftavatn – og tá er ikki óvanligt at síggja yvir 1000 gæs á vatninum.

Grannakommunurnar Nes og Runavík, hava síðan 2007 bygt eina gongugøtu í økinum kring Toftavatn.


 * Vøtn í Føroyum
Eiðisvatn
Eiðisvatn er vatn í Føroyum í Eysturoynni, 0,5 km² til víddar.


 * Vøtn í Føroyum
Leynavatn
Leynavatn er vatn í Føroyum í Streymoynni, 0,2 km² til víddar. Vatnið er í Kollfjarðardali og er mark millum hagarnar í Kollafirði, Leynum og Kvívík. Í gomlum døgum hevur navnið Leynavatn helst bara verið brúkt av ferðafólki til gongu gjøgnum Kollfjarðardal. Leyningar róptu tað bara "Vatnið" og søgdu "Frammi á Vatni". Í Kollafirði eitur tað Breiðavatn, og kollfirðingar siga "Frammi við Breiðavatn" ella "Frammi á Breiðavatni". Her skal nevnast at hini bæði vøtnini í Kollfjarðardali verða saman rópt Mjáuvøtn.


 * Vøtn í Føroyum
Gróthúsvatn
Gróthúsvatn er vatn í Føroyum í Sandoynni, 0,2 km² til víddar. Gróthúsvatn er beint vestanfyri Sandsbygd. Vatnið er tætt við havið, bert ein smalur tangi er millum vatnið og havið. Ein vegur førir eftir hesum tanga framvið vatninum av Sandi til Søltuvíkar.


 * Vøtn í Føroyum
Stóravatn
Stóravatn er vatn í Føroyum í Sandoynni, 0,2 km² til víddar.


 * Vøtn í Føroyum
Kirkjuvatn
Kirkjuvatn er vatn í Føroyum í Suðuroynni, 0,2 km² til víddar. Kirkjuvatn er beint norðanfyri bygdina Fámjin, sum er á vestursíðuni á Suðuroynni. Túrar verða ofta gjørdir um summarið niðan á Kirkjuvatn. Kirkjuvatn er beint norðanfyri Fámjin, tað tekur stutta tíð at ganga til Kirkjuvatn.

Høg fjøll eru tætt við Kirkjuvatn. Hægsta fjall í Suðuroynni, Gluggarnir, sum er 610 metrar høgt, er norðanfyri Kirkjuvatn, har eru eisini onnur høg fjøll, m.a. Herðablaðið og Eystanfyri Herðablaðið. Nærmasta fjallið er tó tvey onnur fjøll, sum ikki eru millum tey allar hægstu í Suðuroynni. Knúkin, sum er 417 metrar høgt, er norðanfyri Kirkjuvatn. Fjallið Mikla, sum er 469 metrar høgt, er eystanfyri Kirkjuvatn.




 * Vøtn í Føroyum