danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Røreksættin
Røreksættin var leiðandi ættin í Russlandi frá 862 til 1598. Heilt neyvt var Russland ikki til hesa tíðina. Ríkið, sum var til frá 862 til 1240, verður nevnt Kievrúsaríkið. Mongolar noyddu valdsharrarnar av Røreksættini at fara úr býnum Novgorod. Eftir 1480-árini hevði ættin valdið í einum russiskum ríki og hevði hov í Moskva.

Millum eftirkomararnar av Røreksættini eru nakrar aðalsættir í Russlandi (Dolgoruki, Bogolubski, Staricki) og fyrrverandi Stórhertugadøminum Litaviu og Póllandi (Wareg-Massalski, Ostrogski, Zaslawski og øðrum).

Ættin byrjaði við Røreki, sum var rúsi og valdsharri í Novgorod, og doyði út við andveika tsarinum Feodor I. Eftir deyða Feodors var ein óstøðug tíð kend sum Trupla tíðin og helt fram til 1613. Tað árið settist Mikhail I í tsarssætið og byrjaði Romanovættina, sum fór at hava valdið í tríggjar øldir.




 * Rørekur ella Rurik (ca. 860–879)
 * Oleg (ríkisstjóri) (879–912)


 * Igor (912–945)
 * Olga (Rregent) (945–962)
 * Sviatoslav I (962–972)
 * Jaropolk (972–980)
 * Vladimir I (980–1015)
 * Sviatopolk I (1015–1019)
 * Jaroslav (1019–1054)
 * Iziaslav (1054–1073, 1076–1078)
 * Sviatoslav II (1073–1076)
 * Vsevolod (1078–1093)
 * Sviatopolk II (1093–1113)
 * Vladimir Monomakh (1113–1125)
 * Mstislav (1125–1132)
 * Jaropolk II (1132-1138)


 * Daniel (1283–1303)
 * Jurij (1303–1325)
 * Ivan I (1325–1341)
 * Semeon (1341–1353)
 * Ivan II (1353–1359)
 * Dmitri Donskoi (1359–1389)
 * Vasili I (1389–1425)
 * Vasili II (1425–1462)
 * Ivan III (Ivan Mikli) (1462–1505), fyrsti drottur í øllum Russlandi
 * Vasili III (1505–1533)


 * Ivan IV (Ivan hin Ræðuligi) (1533–1584), fyrsti krýndi tsarur
 * Feodor I (1584–1598), seinasti Riurikovich
Norrøn útflyting
Vegna yvirskot í fólkatali og tøkniligar fortreytir fluttu nógv fólk úr Skandinaviu í víkingaøld og áðrenn. Norðbúgvar høvdu frálík skip, víkingaskip, sum teir ferðaðust á havinum fyri vestan, og í áunum fyri eystan við.

Norrøn útbreiðsla var víttfevnd. Norðbúgvar komu so langt vestur sum til Vínlands (Ný Fundnaland), har teir fingu samband við indiánar og inuittar (sum teir nevndu skrælingar), so langt eystur sum til Uralfjøllini í Garðaríki (Russlandi), har teir fingu samband við handilsmenn frá Silkivegnum, og so langt suður sum til Sisiliu og Grikkalands, har norðbúgvar komu í tænastu hjá keisaranum í Miklagarði (Konstantinopolis, verður nú nevndur Istanbul). Soleiðis skaptu norðbúgvar handilssambond, ið tilsamans rukku longur enn rómverska ríkið nakrantíð gjørdi.

Norðbúgvar, ið ferðaðust vestureftir, verða nevndir víkingar. Norðbúgvar, ið ferðaðust eystureftir, verða nevndir sviðar og rúsir. Norðbúgvar, ið ferðaðust suðureftir og komu í tænastu hjá keisaranum í Miklakarði, verða nevndir væringar.

Íslendingasøgur nevna, at "stór mannfjøld" flýddi fyri harðræði Haralds Hárfagra, og búsettust í Føroyum, Hetlandi, Orknoyum, Íslandi, "meðan aðrir leitaðu burtur í onnur lond, og bygdu har". Russiska fyrsta krýnika nevnur, at norðbúgvi (altso rúsi) nevndur Rurik (á føroyskum: Rørekur), varð biðin um at koma at fáa frið í lag í slaviskum londum. Av tí er navnið Russland avleitt.


 * Føroyinga søga
 * Eaters of the Dead, Michael Crichton, Afterword Copyright, 1993.
Oyggjaleikir
Oyggjaleikir eru ítróttarkappingar millum oyggjalond. Fyrstu leikirnir vóru á Isle of Man. Limalond í Oyggjaleikasambandinum taka lut og skiftast um at vera vertsland.

Oyggjaleikirnir verða hildnir annaðhvørt ár. Seinastu leikirnir vóru á Isle of Wight í 2011, og verða aftur á Bermuda í 2013. Meðan leikirnir vórðu hildnir í Hetlandi fingu føroyingar hug at vera vertsland aftur, og ÍSF hevur søkt um at vera vertsland í 2015. Tað bleiv tó ikki til veruleika, men nú sigur Oyggjaleikanevndin, at Føroyar hevur góðan møguleika fyri at gerast vertir í 2019, tað bleiv tó av ongum orsakað av, at Føroyar enn ikki hava nakran góðkendan golfvøll.



Luttøkan er vaksin nógv síðani fyrstu Oyggjaleikirnar. Soleiðis hava teir verið gjøgnum tíðirnar:

Nakrar ávísar ítróttargreinir eru við í Oyggjaleikunum. Men tó eru ikki allar greinarnar við hvørja ferð. Tað verður lagað eftir umstøðunum hjá vertslandinum. Sum oftast eru 14 av 18 greinum við. Tær 18 ítróttargreinirnar eru:

Tilsamans 27 oyggjar/oyggjabólkar hava luttikið í Oyggjaleikum, harav hava ellivu luttikið í øllum Oyggjaleikum síðan byrjanina í 1985. Yvirlitið er dagført eftir Oyggjaleikir 2015.






 * Føroysk oyggjaleikaúrslit í svimjing 1985-2009


 * http://www.islandgames.net - Høvuðsheimasíða Oyggjaleikanna
 * http://www.oyl.fo/ - Føroyska oyggjaleikanevndin
 * http://www.aiga.aland.fi/ - Álendska oyggjaleikanevndin
 * http://www.oiga.co.uk/ - Orknoyska oyggjaleikanevndin
 * http://www.biga.bm/ - Bermudiska oyggjaleikanevndin
Fjøll í heiminum
Hetta er eitt yvirlit yvir hægstu fjallatindarnar í heiminum og í hvørjum heimsparti sær. Raðfylgjan av heimspørtunum er soleiðis, at heimsparturin við hægsta punkti er fyrst, og síðani omaneftir. Fyri hvønn heimspart standa fyrst tey hægstu fjøllini, og síðani onnur fjøll, ið eru verd at nevna.

Viðmerkingar: Mong fjøll, serliga í Asia, hava fleiri tindar, bara teir hægstu standa her. Í Kaukasus eru 14 aðrir tindar, sum eru hægri enn Mont Blanc, ið er hægsta punkt í Evropa uttan fyri Russland. Tó at Mont Blanc er í bæði Fraklandi og Italia, so er hægsta punktið í Fraklandi.
Viðareiði
Viðareiði er norðasta bygd í Føroyum og liggur á Viðoynni. Tað er vøkur bygd við nógvum býlingum. Býlingurin Við Garð á Viðareiði er norðasti býlingur í Føroyum, hann er tætt uppi undir Villingadalsfjalli. Hinir býlingarnir eru spjaddir á tí slætta eiðinum, sum er millum Malinsfjall og Villingadalsfjall. Tvær lendingar eru, ein vestanfyri á Helluni og ein eystanfyri við eina vík, sum eitur Eiðsvík, báðar eru brimstøðir, men okkurt um tveir fjórðingar sunnan fyri bygdina er triðja lendingin, undir Leiti, har er altíð lendandi.

Á Viðareiði síggjast allar seks Norðoyggjar. 354 fólk búgva á Viðareiði. Miðalaldurin er millum teir lægstu í landinum. 111 fólk eru undir 18 ár; 203 eru ímillum 18 og 67, og 40 fólk eru eldri enn 67 ár.

Viðareiði er liðið til tað stórsligna forbergið Enniberg, sum við sínum 750 metrum rísur steyrrætt upp úr Norðuratlantshavi og er eitt av heimsins hægstu forbergum.

Viðareiði var nýggjársbygd. Hagar komu fólk úr grannabygdunum at dansa á nýggjárinum.


 * Christian Matras
 * Arnold Vegghamar


 * Christian Matras: Av Viðareiði : fólk í huganum / myndir: Fridtjof Joensen. - Tórsh. : Egið prent, 1975. - 14 s.
Piktar
Piktar vóru fornu innbúgvarnir í Skotlandi. Teir livdu í Skotlandi og oyggjunum fyri norðan. Í 4. øld eru teir nevndir í rómverskum skriftum. Landið, sum teir búðu í, var nevnt Piktland ella Piktaland.

Nógvar fornar leivdir eru eftir piktar, sum geva nakað av innliti í samfelag teirra. Men lítið av skrift hevur yvirlivað. Vísindin veit ikki eingang hvussu piktar nevndu seg sjálvar.

Navnið piktar kemur av latínska picti, sum er navn ið rómverjar góvu fornu innbúgvunum í Skotlandi, tí at teir vóru litprikaðir (tattoveraðir) um stóran part av kroppum sínum.

Í samtíð pikta vóru bretar í Onglandi og keltar í Írlandi. Møguliga vóru piktar skyldir at hesum báðum tjóðarbólkum, í ætt ella gjøgnum mentan. Men eingin veit hetta við vissu.

Summi skotsk staðarnøvd skulu eitast at vera av piktiskum uppruna. Nøvn, ið byrja við "Aber-", "Lhan-", "Pit-" or "Fin-" bera boð um, at økini hava verið bygd av piktum í fortíðini. Til dømis Aberdeen, Lhanbryde, Pitmedden, Pittodrie, Findochty og onnur.

Sjálvt um nógv vitan um piktisk samfeløg ikki er varveidd, so er eitt yvirlit yvir piktakongar varveitt, sum gevur eitt sindur av vitan um piktar.


 * Alba
 * Piktakongar
 * Skotar'' Dellur
Hitastigar
Hitastigar.

Menniskju hava brúkt nógvar ymiskar mátieindir til øll møgulig fyribrygdi. Tá talan t.d. er um longd, er ein enskur tummi tað sama sum 2,54 cm. Skalt tú umrokna eina longd í tummum til somu longd í cm, skalt tú falda við 2,54. Skalt tú umrokna frá cm til tummar, gert tú øvugt, tú býtir við 2,54.

So einfalt er tað ikki, tá talan er um hitastigar. Bert tveir av hitastigunum hava absolutta nullpunktið sum 0 stig, allir hinir hava ymisk forskotin nullpunkt.

Í søguligum høpi er tað ikki so langt síðani, at vísindafólk vitstu, at hiti hevði eitt lágmark, eitt absolutt nullpunkt. Franski alisfrøðingurin Guillaume Amontons samanbar í 1702 rúmdarbroytingar í einum lufttermometri og einum kyksilvurtermometri og kom fram til, at lufttermometrið fór at vera "tómt" við ein hita, sum svarar til umleið −240 °C.

Landsmaður Amontons', Johann Heinrich Lambert, kom í 1779 fram til, at tað absolutta nullpunktið mátti vera áleið −270 °C.

Skotin William Thomson, Kelvin lordur, skrivaði eina vísindagrein í 1848, har hann m.a. roknar absolutta nullpunktið til −273 °C og vísir á, at hiti átti at verið roknaður út frá hesum nullpunkti.

Í søguligum høpi er alt hetta rættiliga seint, og tað er tí kanska ikki so løgið, at teir ymisku hitastigarnir, sum hava verið, hava ymisk nullpunkt. Harafturat hava hitastigar verið, sum hava gingið øvugtan veg - tá hitin veksur, minkar talið á stiganum! Soleiðis var m.a. tann upprunaligi celsiusstigin hjá Anders Celsius, men landsmaður Celsius', kendi plantufrøðingurin Carl von Linné, broytti stigan til tann, vit kenna í dag. Men eisini delislestigin gongur øvugtan veg.

Tær løgnu umrokningarnar koma av, at stigarnir hava ymisk festipunkt og serliga av tí, at teir hava ymisk nullpunkt. Í talvuni ber til at síggja festipunktini fyri teir átta mest vanligu stigarnar. Tjúkk, reyð tøl eru gomul festipunkt, meðan tjúkk, grøn tøl eru galdandi festipunkt. Trýstið hevur týdning fyri fleiri festipunkt og er viðmerkt við trý av teimum.

Á myndini eru teir vanligastu átta stigarnir samanbornir grafiskt. Við eini loddrættari striku kanst tú samanbera tølini á øllum stigunum. T.d. vísa bláu strikurnar, at vatn frystir við 273,15 K&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;0 °C&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;32 °F&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;491,67 °Ra&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;0 °Re&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;0 °N&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;7,5 °Ro&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;150 °D, og reyðu strikurnar vísa, at vatn kókar við 373,15 K&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;100 °C&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;212 °F&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;671,67 °Ra&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;80 °Re&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;33 °N&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;60 °Ro&#8239;&#8239;=&#8239;&#8239;0 °D.

Í talvuni sæst, hvussu ein roknar frá einum stiga til ein annan. Til ber eisini at brúka lidnar umroknarar á netinum. Eisini er meiri um hvønn stiga í greinini um hann.


 * Umrokning millum Kelvin, Celsius, Fahrenheit, Reaumur og Rankine
 * Umrokning, 70 ymiskar mátiskipanir
Falskur nettleiki
Falskur nettleiki kemur fyri, tá numeriskar dátur verða sýndar á slíkan hátt, at bent verður á, at neyvleikin er betri enn hann í veruleikanum er. Eftirsum nettleiki er avmarking á neyvleika, førir hetta ofta til ov stórt álit á nettleikan.

Í vísindum og verkfrøði er skikkur, at, um møguligur skeivleiki ikki eyðsýnliga er upplýstur, skulu tølini til framløgu av dátum vera avmarkað av nettleikanum av dátunum. Sjálvt uttanfyri hesar námsgreinir er lyndi til at ganga út frá, at øll siffur uttan null í einum tali hava týdning. Soleiðis kann framløga av ov avgjørdum tølum fáa skoðaran at vænta frægari nettleika, enn hann í veruleikanum fær.

Falskur nettleiki kemur í, tá ið hánettar og lágnettar dátur verða settar saman og við eindarumrokning. Dømi:


 * 'Fílurin Bobo vigar 10 000 kilogram. Eg vigi 79 kilogram. Tí høvdu vit vigað 10 079 kilogram, um eg setti meg á Bobo.'


 * 'Umleið tvey hundrað fólk vóru í veitsluni tá hon byrjaði. Trý fóru avstað tíðliga, so vit áttu at dekka upp til hundraðognítisjey til døgurðan.'


 * 'Fyri tveimum árum síðani var grein útgivin, ið staðfesti, at dinosaurar doyðu út 65 milliónur ár frammanundan. Hetta merkir, at dinosaurar doyðu út fyri 65 000 002 árum síðani.'
Eindarumrokning
Eindarumrokning verður brúkt, tá tøl í einari eind verða roknað um til eina aðra eind. Hetta er ofta neyðugt m.a. orsakað av, at siðvenja er at brúka ávísar eindir í ymsum londum. T.d. eru nógvir formlar knýttir at ávísum eindum. Har verða nýttar altjóða eindirnar (SI-eindir). T.d. er SI-eindin fyri longd metur, fyri kraft newton, o.s.fr.

Einfaldasti hátturin at umbroyta eina eind til aðra er at viðgera eindirnar støddfrøðiliga. Sí dømini fyri at síggja gongdina.

Tú ynskir at broyta 6 føtur til metrar. Við uppslagi hevur tú funnið út av, at ein fótur er 0,3048 metrar. Nú fært tú umbroytt støddfrøðiliga:

6 ft x 0,3048 m/ft = 1,8288 m

Legg til merkis, at fótaeindin dettur burtur, og letur metrarnar standa einsamallar eftir. (Av tí at bæði 6 føtur og 0,3048 metrar til hvønn fót eru fullkomiliga neyv tøl, er svarið við 5 týðandi talteknum fullkomiliga rætt.)

Latið okkum siga, at hæddin á tær er 182,88 sentimetrar, og at tú ynskir at umbroyta hetta til tummar:

182,88 cm / (2,54 cm/tumma) = 72 tummar Tað eru 12 tummar í einum fóti, tískil eru 72 tummar tað sama sum 6 føtur.

72/12 = 6 ft Fleiri eindir kunnu verða viðgjørdar á sama hátt:

7 míl/s x 1,609344 km/míl x 3600 s/t = 40 000 km/t

Tí er ferðin á heiminum umleið 7 míl um sekundið ella 40 000 kilometrar um tíman. Legg merki til, at av tí, at útrokningin byrjaði við einum týðandi taltekni (7-talinum), hevur úrslitið eisini eitt týðandi taltekn (4-talið í 40 000).

Um faldast ella býtast skal, verður avgjørt við at hyggja at eindunum og við at gera av, hvør skal burtur. Um vit høvdu býtt við 3600 s/t í umbroytingini omanfyri í staðin fyri at falda, hevði úrslitið verið í kilometurtímum fyri fersekundið, sum eyðsýnt er skeivt og høpisleyst úrslit.

Týdningarmikið er at minnast, at umbroytingargongdin ikki kann geva neyvari tøl enn tey, sum vóru frammanundan. Meðan fleiri av umbroytingartættunum í uppslagstalvunum eru neyvir og aðrir óneyvir, tó at teir hava mong, týðandi taltekn, eru øll talteknini, tú fært við roknimaskinu ella blýanti og pappíri, ikki týðandi.

Ansa eftir at runda av hóskandi eftir útrokning.
Longdarmát
Hesi longdarmátini eru á talvuni sýnd við týðandi sifrum. Tað merkir, at einans týðandi siffur eru brúkt til tess at upplýsa tilsvarandi longd eftir metrisku skipanini.


 * Umrokning millum ymisk mát
Beaufort-talvan
Beaufort-talvan er ein empiriskur háttur at máta vindmegina mest grundað á sjó- og alduumstøður. Fulla navnið er Beaufort-vindmegistalvan.


 * Veðurmátingar hjá Landsverki
Persónur (máll.)
Persónar eru tríggir í tali í føroyskari málfrøði. Teir verða lýstir við persónsfornøvnum. Hesi persónsfornøvnini verða bend í føllum, tølum og kyni á júst sama hátt sum navnorð. Teir tríggir persónarnir eru:


 * Fyrsti persónur er tilsiping til sín sjálvs, ella til ein bólk,´ið ein sjálvur er partur av. Á føroyskum sipa hesi persónsfornøvnini til 1. persón: eg, meg, mær, mítt, mín, míni osfr.
 * Annar Persónur er tann ella tað, ið talað verður við í beinleiðis talu. 2. persónur hevur hesi persónsfornøvnini: tú, teg, tær, títt, tín, tíni osfr.
 * Triði persónur er tann ella tað, ið talað verður um. Hesi persónsfornøvnini standa í 3. persóni: hann, hon, tað, honum, hansara, hana, hennara, tí, tess, sín, sítt osfr.

Sagnorð verða m.a. bend í persónum.

Bending av persónligum hjáorðum í føllum, tølum og kynum:
Fall (mállæra)
Føllini í føroyskari mállæru eru fýra í tali:

Navnorð og persónsfornøvn verða bend í føllum. Til tess at gera tað lættari, at skilja hvat fall verður brúkt nær, verður ofta spurt við spurnarorði, sum er partur av fallinum:
Talorð
Talorð er orðaflokkur, ið verður brúktur til at siga frá mongdum. Talorð eru, snøgt sagt, tøl.

Men heilt so einkult er tað ikki á føroyskum máli. Talorð skulu eisini bendast. Ymiskar bendingar av talorðum verða eisini bólkað aftur í undirbólkar. Hesir eru grundtøl, raðtøl og skiftitøl.

Grundtøl eru talorð í hvørfalli.

Trý tey fyrstu grundtølini kunnu bendast í kynum og føllum soleiðis:

Raðtøl eru bundin talorð, undantikið fyrsti, sum er hástig av hjáorðinum fyrr. Tey bendast í kynum, føllum og tølum.

Skiftitøl eru talorð í fleirtali. Skiftitøl verða brúkt um pør, td. einar/tvinnar/trinnar hosur (tað eru 1, 2 ella 3 pør av hosum) ella aðrar sameindir, td. eini kort (tað eru 52 bløð) ella eini hús (tað eru 1 sethús við tilhoyrandi úthúsum). Skiftitøl eiga sostatt bara at vera nýtt, tá talan er um sameindir. Bara trý tey fyrstu talorðini kunnu vera í fleirtali (skiftitøl):


 * Talorð á síðu 29 í bókini Stutt Mállæra (Anna Maria Reinert Jensen og Harry Davidsen), snar.fo
 * Talorð á síðu 143 í bókini Mállæra (Paulivar Andreasen og Árni Dahl), Føroya Skúlabókagrunnur
Skjaldarmerki Føroyar
Skjaldarmerki Føroya sæst fyrst í kirkjubøstólunum í umleið 15. øld. Tað ímyndar ein veðr á einum skjøldri. Seinri nýtsla sýnir ein veðr í einum innsigli brúkt av løgrættumonnum, ið vóru limir gamla føroyska dómstólinum, løgtinginum. Í seinna parti av 19. øld hómast ein trá í føroyingum at hava eitt savningarmerki. Elsta merkið, vit vita um, er veðramerkið. Seinni kom tjaldursmerkið og tíðum veittraðu tey lið um lið. Men eins og grannar okkara fyri vestan, íslendingar, hildu føroyingar ikki, at tað var hóskandi við djóramynd sum tjóðflaggi.

Skjaldarmerkið fór úr nýtslu tá ið løgtingið varð niðurlagt í 1816. Eftir at løgtingið varð endurreist í 1852, og sjálvt meðan Føroyar vóru de-facto sjálvstøðugar undir seinra heimskríggi, var einki føroyskt skjaldarmerki brúkt. Eftir gildiskomuni av Heimastýrislógini í 1948, kom skjaldarmerki í nýtslu aftur saman við gamla heitinum løgmaður. Og tað var júst løgmaður, og landsstýrið, og ikki løgtingið, sum nú brúkti skjaldarmerkið.

1. apríl 2004 kunngjørdi Løgmansskrivstovan at frá tí degi fóru løgmaður og Løgmansskrivstovan at nýta hesa nýggju útgávuna av skjaldarmerkinum. Henda nýggja útgávan varð grundað á upprunaligu útgávuna á kirkjubøstólunum. Litirnir vóru íblástir av Merkinum, og gult/gylt lagt afturat. Nýggja útgávan ímyndar bukkandi veðr á bláum skjøldri, klárur at verja. Nýggja skjaldarmerkið kann verða nýtt av føroyskum stjórnarráðum og sendistovum. Summi hava skift, meðan onnur enn nýta gomlu útgávuna.


 * Skjaldramerki




 * Skjaldarmerkið, lms.fo
 * Nýggja skjaldarmerkið, Atlantbib
Rúsir
Rúsir (eintal rúsi) vóru norrønur ættbólkur ið búði eystanfyri í Eystrasalti. Hesir vóru helst eftirkomarar hjá svium, men hetta er óvist. Í hvussu so er høvdu rúsir tætt samband við sviðar og norðbúgvar annars. Orðið rúsir verður brúkt um teir norðbúgvar, ið ferðaðust eystureftir í norrønu útflytingini.

Fyrsta sjónarváttarfrágreiðingin um lívið hjá norðbúgvum, er frá muslimska sendiharranum Ahmad ibn-Fadlan (arábiskt: أحمد ابن فضلان), sum í 922 kom í samband við rúsir við ánna Volgu. Eftir frásøguni metir hann teir sum norðbúgvar.

Skaldsøgan Eaters of the Dead eftir Michael Crichton byggir á frásøgu Ahmadar ibns-Fadlans, sum eisini er gjørd til film við navninum The Thirteenth Warrior.

Sambært Russisku fyrstu krýniku gjørdu finnar og slavar uppreistur ímóti sviðum. Eftir uppreisturin var ófriður í slaviskum londum. Teir heittu so á Rurik (føroyskt: Rørekur) um at koma at fáa skil aftur á landið. Hann kom og gjørdi sum umbiðið og stovnaði harvið Kievrúsaríkið, sum var fyrsta slaviska ríkið. Í 13. øld flutti Røreksættin til Moskvu, sum tá bleiv høvuðssaður í einum russiskum ríki. Rúsir løgdu við hesum navn til Russland.

Støddin á søguliga Kievrúsaríkinum svarar í stødd rættiliga væl til núverandi Ukrainu.

Summir slavskir sgøufrøðingar eru tó ikki samdir við hesari frágreiðingini uppá fyrsta slaviska ríkið. Teir setar spurnartekin við trúvirðið í Russisku fyrstu krýniku. Teir halda í hvussu so er ikki, at tað er trúligt, at norðbúgvar skulu hava stovnsett fyrsta slaviska ríkið.


 * Svørt verða sólskyn, Sprotin 1994, (ss. 58-66): Rúsalýsing, Ahmad ibn-Fadlan, týðing: fyrst Jørgen Bæk Simonsen, síðan Ásmundur Johannesen
 * Eaters of the Dead, Michael Crichton, 1976
 * Rúsaríkið
1906
1906 (MCMVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein mánadagur.


 * 1. februar - Símun av Skarði skrivar Mítt alfagra land.
 * 7. apríl - Gosfjallið Vesuvis byrjar at goysa, og hevur við sær nógva oyðilegging í Napoli í Italia.
 * 18. juli - Løgtingsval
 * 26. desember - Heimsins fyrsti biografilmur verður útgivin. Filmurin ber navnið The Story of the Kelly Gang.






 * 23. februar - Sámal Joensen-Mikines (d. 1979).


 * 13. januar - Alexander Popov, russiskur alisfrøðingur (f. 1859)
1943
1943 (MCMXLIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein fríggjadagur.


 * 12. mars - Fyrsta grækarismessuhald, vitað er um. Sverri Patursson helt røðu.
 * 20. mars - Suðuroyar Sparikassi verður stovnaður.
 * 24. august - Løgtingsval






 * 19. januar - Janis Joplin, amerikonsk songkvinna (d. 1970)
 * 7. februar - Finnbogi Ísakson (d. 2005)
 * 23. februar - Horst Köhler, fyrrverandi forseti Týsklands (d. 2025).
 * 19. mars - Mario J. Molina, meksikanskur evnafrøðingur (d. 2020)
 * 29. mars - Vangelis, grikskur tónleikari og tónaskald (d. 2022)
 * 31. mars - Roy Andersson, svenskur filmsleikstjóri
 * 22. apríl - Louise Glück, amerikanskur yrkjari og ritroyndarhøvundur (d. 2023)
 * 14. mai - Ólafur Ragnar Grímsson, íslendskur forseti.
 * 11. august - Pervez Musjarraf, pakistanskur generalur og leiðari (d. 2023).
 * 2. september - Hans Mortensen, føroyskur vinnulívsmaður (d. 2019).


 * 7. januar - Nikola Tesla
1940
1940 (MCMXL) var eitt leypár, eftir tí gregorianska kalendaranum var fyrsti dagurin ein mánadagur.


 * 30. januar - Løgtingsval.
 * 12. apríl - Stóra Bretland hertekur Føroyar.
 * Tíðindablaðið Færöernes Kundgörelsessamling verður útgivið fyrstu ferð.






 * 23. februar - Peter Fonda, amerikanskur sjónleikari og leikstjóri (d. 2019)
 * 24. februar - Denis Law, skotskur fótbóltsleikari (d. 2025).
 * 25. februar - Thue Christiansen, grønlendskur lærari ið gjørdi grønlendska flaggið (d. 2022)
 * 23. mars - James Caan, amerikanskur sjónleikari (d. 2022).
 * 30. mars - Astrud Gilberto, brasilsk songkvinna (d. 2023).
 * 23. mai - Lone Dybkjær, danskur kvinnuligur politikari (d. 2020)
 * 2. juni - Konstantin II, grikskur kongur (d. 2023)
 * 7. juni - Tom Jones, bretskur sangari.
 * 19. august - Johnny Nash, amerikanskur sangari og sangskrivari (d. 2020)
 * 5. september - Raquel Welch, amerikonsk sjónleikarinna (d. 2023).
 * 21. oktober - Marita Petersen, fyrsti kvinnuligi løgmaður í Føroyum (d. 2001)
 * 23. oktober - Pelé, brasilskur fótbóltsleikari (d. 2022)


 * 16. mars - Selma Lagerlöf, svenskur rithøvundur (f. 1858)
 * 29. juni - Paul Klee, sveisisk-týskur málari (f. 1879)
 * 21. august - Lev Trotskij, sovjetiskur politikari (f. 1879)
 * 24. august - Paul Nipkow, týskur uppfinnari (f. 1860)
 * 9. november - Neville Chamberlain, bretskur politikari (f. 1869)
1936
1936 (MCMXXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár. Fyrsti dagurin var ein mikudagur.


 * 28. januar - Løgtingsval
 * 14. februar - Missiónshúsið Bethel í Søldarfirði verður vígt
 * 16. februar - Havnar Arbeiðskvinnufelag stovnað.






 * 24. januar - Óli Petersen, føroyskur keiputeknari (d. 2022)
 * 18. mars - F. W. de Klerk, suðurafrikanskur forseti (d. 2021).
 * 19. mars - Ursula Andress, sveisisk sjónleikarinna
 * 9. mai - Glenda Jackson, ensk sjónleikarinna og politikari (d. 2023).
 * 12. apríl - Svenning Tausen, føroyskur rithøvundur (d. 2013).
 * 20. apríl - Pauli Ellefsen, løgmaður 1981-1985 (d. 2012).
 * 22. juni - Kris Kristofferson, amerikanskur tónleikari, sjónleikari og sangskrivari (d. 2024).
 * 18. august - Robert Redford, amerikanskur sjonleikari (d. 2025).
 * 29. august - John McCain, amerikanskur politikari (d. 2018)
 * 29. september - Silvio Berlusconi, italskur politikari og fyrrverandi forsætisráðharri (d. 2023)
 * 5. november - Uwe Seeler, týskur fótbóltsleikari (d. 2022).
 * 17. desember - Frans pávi (d. 2025).


 * 9. januar - John Gilbert, amerikanskur sjónleikari (f. 1899)
 * 18. januar - Rudyard Kipling, bretskur rithøvundur (f. 1865)
 * 20. januar - Georg V., bretskur kongur (f. 1865)
 * 18. apríl - Ottorino Respighi, italskt tónaskald (f. 1879)
 * 28. apríl - Faud av Egypt, egyptiskur kongur (f. 1868)
 * 18. juni - Maksim Gorkij, russiskur rithøvundur (f. 1868)
 * 19. august - Federico García Lorca, spanskur yrkjari (f. 1898)
1924
1924 (MCMXXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum týsdegi.


 * 22. januar - Løgtingsval.
 * 26. januar - Petrograd skiftir navn til Leningrad eftir deyða Vladimir Lenin. Býurin skiftir til sítt núverandi navn til Sankta Pætursborg í 1991.
 * 27. januar - Vladimir Lenin verður jarðaður í gravhýsi Lenins á Reyða Torginum í Moskva.
 * 7. februar - Í USA verða brotsmenn sum hava fingið deyðarevsing, tiknir av lívi við gassi fyri fyrstu ferð.
 * 6. apríl - Fasistarnir vinna valið í Italia, við tveimum triðingum av atkvøðunum.
 * 4. juli - Ceasar salatin verður uppfunnnin í Tijuana í Meksiko.
 * 4. november - Calvin Coolidge verður endurvaldur til forseta USA.
 * 24. desember - Albania verður ein republikk.



André Breton gevur út tað fyrsta manifestið fyri surrealismu.


 * 25. januar - Vetrar OL byrja í Chamonix í teimum fronsku alpunum.
 * 4. mai - Summar OL byrjar í París, Fraklandi.




 * 21. januar - Benny Hill, enskur skemtari og sangari (d. 1992)
 * 21. februar - Robert Mugabe, fyrrverandi forseti í Simbabvi (d. 2019).
 * 3. mars - Lys Assia, sveisisk songkvinna (d. 2018)
 * 3. apríl - Marlon Brando, amerikanskur sjónleikari (The Godfather) (d. 2004)
 * 22. mai - Charles Aznavour, armenskur-franskur sangari (d. 2018).
 * 12. juni - George H. W. Bush, amerikanskur forseti
 * 19. juni - Anneliese Rothenberger, týsk operasangarinna (d. 2010)
 * 14. august - Holger Juul Hansen, danskur sjónleikari (Matador) (d. 2013)
 * 16. september - Lauren Bacall, amerikanskur sjónleikari (The Mirror Has Two Faces) (d. 2014)
 * 25. august - Truman Capote, amerikanskur rithøvundur og leikskald (d. 1984)
 * 1. oktober - Jimmy Carter, amerikanskur forseti
 * 7. desember - Bent Fabricius-Bjerre, danskur pianistur og tónasmiður (Olsen Banden sangurin)


 * 21. januar - Vladimir Lenin, russiskur leiðari av Sovjetsamveldinum (f. 1870)
 * 29. januar - Óli Niklái Skaalum, tingmaður (f. 1849)
 * 3. februar - Woodrow Wilson, amerikanskur forseti (f. 1856)
 * 3. juni - Franz Kafka, kekkiskur rithøvundur (f. 1883)
1920
1920 (MCMXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum hósdegi.


 * 9. januar - Túsundir mans fylgja spent við, tá "mannliga flugan" George Polley klatrar upp eftir Woolworth bygninginum í New York. Hann klárar upp á 30. hædd áðrenn hann verður handtikin.
 * 13. januar - The New York Times háða rúmdarserfrøðingin Robert H. Goddard, sum tosar um rúmdarferðir. Sama blað noyðist at printa ein almenna umbering 17. juli 1969 tá amerikanarir lenda á mánanum, og tað vísir seg at rúmdarserfrøðingurin hevði rætt.
 * 17. februar - Anna Anderson fremur sjálvmorðsroynd í Berlin í Týsklandi. Tá hon verður flutt á Sálarsjúkrahús heldur hon tí fram, at hon er greivynna Anastasia Romanov, sum er hildin at hava latið lív saman við familju síni 2 ár frammanundan.
 * 18. mars - Grikkaland skiftir yvir til tann gregorianska kalendarin.
 * 15. juni - Avtala kemur í gildi ímillum Danmark og Týskland. Mørk verða drigin av nýggjum, sum geva Danmark rætt til Norður Slesvík.
 * 11. juli - Húsa kirkja verður vígd.
 * 30. juli - 8. august - Fyrsta alheimsskótalegan Jamboree verður hildin í London, við 8000 skótum frá 34 londum.
 * 26. august - Kvinnur fáa atkvøðurætt í USA.
 * 16. september - Wall street spreingingin: Ein spreingja, goymd í einum hestavogni, brestur fyri framman J. P. bygningin í New York. 38 lata lív og 400 verða meiðslaði.
 * 29. september - Adolf Hitler heldur sín fyrstu politisku røðu í Eysturríki.
 * 18. oktober - Fleiri túsund arbeiðsleys mótmæla í London. 50 verða meiðslaði.
 * 2. november - Warren G. Harding vinnur amerikanska forsetavalið. Hetta er fyrsta valið har kvinnur hava atkvøðurætt.
 * 10. november - Løgtingsval.
 * 15. november - Fyrsta ráðstevna League of Nations (Sameindu Tjóðirnar) verður hildin í Geneva í Sveis.


 * HIV virusin, verður mettur at taka seg upp, fyri fyrstu ferð í heiminum, í Belgiska Kongo.


 * 20. apríl - Summar OL verður sett i Antwerpen í Belgia. Eyðkenda búmerkið við teimum 5 ringunum verður nýtt fyri fyrstu ferð.




 * Oskar Hermannsson, yrkjari (d. 1995)
 * 18. mai - Jóhannes Páll II, pávi (d. 2005)
 * 18. desember - Ingálvur av Reyni, føroyskur listamaður, (d. 2005.)


 * 31. august - Jens Olivur Lisberg, tjóðarhetja (f. 1896)
1908
1908 (MCMVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mikudegi.


 * 2. februar - Løgtingsval
 * 24. januar - Robert Baden-Powell útgevur bókina Scouting for Boys í London. Bókin kemur at selja yvir 100 miljón eintøk, og verður byrjanin á altjóða skóta arbeiði.
 * 27. mars - Fyrsta skótapatrúlja uttanfyri England verður stovnað á Gibraltar.
 * 21. apríl - Frederick Cook heldur tí fram at hava rokkið Norðurpólin á hesum degi.
 * 27. apríl - 31. oktober - Summar-OL í London í Englandi.
 * 8. august - The Hoover Company frá Ohio í Amerika, ognar sær rættin til nýggja dustsúgvarin, sum James M. Spangler júst hevur uppfunnið.
 * 17. august - Fyrsti teknifilmurin verður framleiddur av Émile Cohl. Filmurin kallast Fantasmagorie.
 * 27. september - Henry Ford framleiðir fyrsta bilin av slagnum Model T í Michigan í Amerika.
 * 15. november - Kongoríkið verður belgiskt hjáland.


 * Tíðindablaðið Kristeligt Ungdomsblad for Færøerne verður útgivið fyrstu ferð.
 * Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik byrjar rutusigling inn á Skálafjørðin og norður gjøgnum Sundalagið.
 * 40.000 ára gomul beinagrind verður funnin av Otto Hauser í suðvestur Fraklandi.
 * Ólavur á Heygum ger fyrstu roynd við ravmagni í Føroyum.






 * 9. januar - Simone de Beauvoir, franskur heimspekingur og rithøvundur (d. 1986)
 * 7. mars - Anna Magnani, itolsk sjonleikarinna (d. 1973)
 * 5. mars - Rex Harrison, enskur sjónleikari (d. 1990)
 * 5. apríl - Bette Davis, amerikonsk sjonleikarinna (d. 1989)
 * 11. apríl - Enver Hoxha, albanskur politikari (d. 1985)
 * 24. apríl - Józef Gosławski, pólskur myndahøggari. (d. 1963)
 * 28. apríl - Oskar Schindler, týskur handilsmaður (d. 1974)
 * 30. apríl - Bjarni Benediktsson, íslendskur forsætismálaráðharri (d. 1970)
 * 2. mai - Joseph McCarthy, amerikanskur politikari (d. 1957)
 * 20. mai - James Stewart, amerikanskur sjónleikari (d. 1997)
 * 30. mai - Mel Blanc, amerikanskur sjónleikari (d. 1989)
 * 28. mai - Ian Fleming, bretskur rithovundur (d. 1964)
 * 28. juni - Salvador Allende, kilenskur politikari og forseti í Kili 1970-1973. (d. 1973)
 * 8. juli - Nelson Rockefeller, amerikanskur varaforseti (d. 1979)
 * 5. august - Harold Holt, avstralskur politikari (d. 1967)
 * 27. august - Lyndon B. Johnson, amerikanskur forseti (d. 1973)
 * 8. september - Páll J. Nolsøe, landsskjalavørður og rithøvundur (d. 1996)
 * 13. oktober - Steinn Steinarr, íslenskt skald. (d. 1958)
 * 28. oktober - Theodor Thomassen, elsti føroyingur nakrantíð (d. 2016).
 * 11. desember - Hákun Djurhuus, løgmaður 1963-1967. (d. 1987)
 * 11. desember - Manoel de Oliveira, portugisiskur leikstjóri (d. 2015)


 * 1. februar - Karl 1. av Portugal, portugisiskur kongur (f. 1863)
 * 1. februar - Ludvík Filip av Portugal, portugisiskur krúnprinsur (f. 1887)
 * 22. apríl - Henry Campbell-Bannerman, skotskur politikari (f. 1836)
 * 21. juni - Nikolai Rimski-Korsakov, russiskt tónaskald (f. 1844)
 * 24. juni - Grover Cleveland, amerikanskur forseti (f. 1837)
 * 25. august - Henri Becquerel, franskur alisfrøðingur (f. 1852)
 * 14. november - Guangxu, kinverskur keisari (f. 1871)
1918
1918 (MCMXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.


 * 2. januar - Lettland fær fullveldi, men kemur seinni undir sovjetskt ræði í 1940, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn í 1992.
 * 27. januar - Borgarakríggj tekur seg upp í Finlandi.
 * 6. februar - Kvinnur yvir 30 ár fáa atkvøðurætt í Englandi.
 * 24. februar - Estland fær fullveldi, men kemur seinni undir sovjetskt ræði í 1940, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn í 1991.
 * 12. mars - Moskva verður høvuðstaður í sovjetiska Russlandi.
 * 19. mars - USA fær tíðarsonur og byrjar at brúka summar og vetrartíð.
 * 25. mars - Hvítarussland fær fullveldi, men kemur undir sovjetskt ræði í 1919, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn 1991.
 * 24. apríl - Løgtingsval.
 * 28. mai - Armenia og Azerbaijan fáa fullveldi. Tó kemur Armenia undir sovjetskt ræði í 1922, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn 1990. Azarbaijan kemur undir sovjetskt ræði í 1920 og fær fullveldi aftur í 1991.
 * 17. juli - Russiska Romanov familjan verður avrættað. Tey avrættaðu eru: Fyrrverandi keisarin Nicholas II, kona hansara Alexandra Feodorovna, og børn teirra, Olga, Tatiana, Maria, Anastasia, og Alexei.
 * 30. august - 20.000 løgreglumenn í London fara í verkfall, vegna lág lønarviðurskifti.
 * 28. oktober - Kekkoslovakia fær fullveldi, men kemur seinni undir týskt ræði í 1939, og fær fullveldi aftur í 1945. Verður upployst í Kekkia og Slovakia í 1992.
 * 3. november - Pólland fær fullveldi, men kemur seinni at verða undir týskum ræði frá 1939 til 1945.
 * 11. november - Fyrri veraldarbardagi endar.
 * 12. november - Eysturríki fær fullveldi.
 * 1. desember - Ísland verður sjálvstøðugt ríki. Tað varðveitir tó kongsfelagsskapin við Danmark til 1944.






 * 12. februar - Jóannis Kristiansen, føroyskur listamálari (d. 1988)
 * 11. mai - Richard Feynman, amerikanskur alisfrøðingur (d. 1988)
 * 17. mai - Birgit Nilsson, svensk operasongkvinna (d. 2005)
 * 14. juli - Ingmar Bergman, svenskur leikstjóri og leikrithøvundur (d. 2007)


 * 26. januar - Nikolai Konstantinovitj, stórhertugi av Russlandi (f. 1850)
 * 6. februar - Gustav Klimt, eysturríkskur málari (f. 1862)
 * 17. juli - Nikolai II, fyrrverandi russakeisari (sarur) (f. 1868)
 * 17. juli - Alexandra Feodorovna, sarskona (f. 1872)
 * 17. juli - Nikolai II, sarssonur (f. 1904)
1916
1916 (MCMXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum leygardegi.


 * 1. januar - The British Royal Army Medical Corps nýtur fyri fyrstu ferð, givið blóð, sum hevur verið kølt niður og goymt til í neyðstøðu.
 * 11. februar - Emma Goldman verður handtikin, fyri at halda fyrilestur um kynsliga fyribyrging í USA.
 * 28. februar - Løgtingsval
 * 7. mars - Týska bilverksmiðjan BMW verður sett á stovn.
 * 29. apríl - Uppreistur ímóti bretsku stjórnini í Írlandi, sum byrjaði um páskirnar 1916, hevur miseydnast. Uppreisturin vardi bert í seks dagar.
 * 21. mai - England flytur klokkuna til summartíð fyri fyrstu ferð.
 * 15. juli - Flogfarsverksmiðjan Boeing verður sett á stovn undir navninum Pacific Aero Products.
 * 21. august - Peru boðar frá neutraliteti í fyrra veraldarbardaga.
 * 13. september - Mary, ein sirkusfílur, verður hongd í Tennessee í Amerika, fyri at óvart hava valdið deyða djórapassara síns.
 * 16. oktober - Fyrsta kynsliga fyribyrgingarstovan opnar í Amerika.
 * 7. november - Woodrow Wilson verður endurvaldur til forseta í Amerika.


 * apríl - Ljós sløkkjarin verður uppfunnin av William J. Newton og Morris Goldberg
 * Summar OL í Berlin verður avlýst vegna fyrra veraldarbardaga.



A Portrait of the Artist as a young Man hjá James Joyce

Ítróttur




 * 5. apríl - Gregory Peck, amerikanskur sjónleikari (d. 2003)
 * 17. apríl - Sirimavo Bandaranaike, srilankiskur forsætisráðharri (d. 2000)
 * 22. apríl - Yehudi Menuhin, amerikanskur violinleikari (d. 1999)
 * 28. apríl - Ferruccio Lamborghini, italskur bilframleiðari (d. 1993)
 * 14. juni - Georg Henrik von Wright, finskur heimspekingur (d. 2003)
 * 13. september - Roald Dahl, bretskur rithøvundur (d. 1990)
 * 26. oktober - François Mitterrand, franskur forseti (d. 1996)
 * 9. desember - Kirk Douglas, amerikanskur sjónleikari (d. 2020)


 * 16. oktober - Daniel Jacob Danielsen, føroyskur trúboðari og prædikumaður (f. 1871 )
 * 22. november - Jack London, amerikanskur rithøvundur (f. 1876)
 * 29. desember - Grigorij Rasputin, russiskur munkur (f. 1869)
1914
1914 (MCMXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.


 * 2. februar - Løgtingsval
 * Charlie Chaplin verður fyrstu ferð at síggja á hvíta tjaldinum í stuttfilminum Making a Living.
 * 14. mai - Altjóða mammudagur verður hildin fyri fyrstu ferð.
 * 28. juni - Franz Ferdinand, erkihertogi av Eysturríki, og kona hansara Sophie, verða tikin av døgum í Sarajevo í Bosnia, við tí avleiðing at Fyrri veraldarbardagi byrjar 1. august.
 * 1. august - Fyrri veraldarbardagi byrjar.
 * Virðisbrævamarknaðurin í New York letur aftur vegna byrjan av fyrsta veraldarbardaga.
 * 5. august - Fyrstu ravmagns ferðsluljósini verða sett upp í Cleveland, Ohio í Amerika.


 * 15. august - Panama kanalin opnar.
 * 1. september - Sankta Pætursborg í Russlandi broytir navn til Petrograd.
 * 24. november - Benito Mussolini verðu koyrdur frá Italienska Sosialist flokkinum.
 * 12. desember - Virðisbrævamarknaðurin í New York opnar aftur.
 * 24. desember - Jóla-vápnahvíld sigst at hava verið ímillum týskar og enskar hermenn.


 * Vegur verður gjørdur millum Skopun og Sand
 * Sverre Patursson umsetur skaldsøguna Robinson Crusoe til føroyskt. Hetta er fyrsta skaldsøga sum verður útgivin á føroyskum.
 * Kina boðar frá neutraliteti í Fyrra veraldarbardaga.
 * Fólkatalið í Føroyum er umleið 15.000



Dubliners hjá James Joyce



Everton vinnur enska meistaraheitið.


 * 29. mai - Tenzing Norgay, nepalskur fjallaklintrari (d. 1986).


 * 4. september - William Sloan, trúboðari og stovnari av Brøðrasamkomuni í Føroyum. (f. 1838)
1912
1912 (MCMXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mánadegi.


 * 2. februar - Løgtingsval.
 * 1. mars - Albert Berry verður fyrstur manna, at leypa úr flogfari við fallskýggja.
 * 14. - 15. apríl. Titanic rakar ísfjall og søkkur í Atlantshavi. 1517 mans lata lív. Vrakið verður ikki funnið fyrr enn í 1986.
 * 17. apríl - Carpathia kemur á havn í New York við 708 yvirlivarum frá Titanic.
 * 30. apríl - Universal Studios, tá undir navninum Universal Film and Manufacturing Company, verður stovnað.
 * 8. oktober - Fyrsta Balkankríggið byrjar.
 * 14. oktober - Theodore Roosevelt verður útsettur fyri morðroynd.
 * 30. desember - Fyrsta Balkankríggið endar.


 * Grein 7 bannar undirvísing á føroyskum.
 * Alaska verður landøki í USA. Arizona og New Mexico gerast ríki í USA.



Sons and Lovers hjá D.H. Lawrence


 * Summar OL verður hildið í Stokkhólmi í Svøríki.




 * 28. mars Karsten Hoydal


 * 20. apríl - Djóni í Geil.
1910
1910 (MCMX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum tórsdagur.


 * 8. februar - William D. Boyce stovnar the Boy Scouts of America.
 * 12. februar - Løgtingsval.
 * 10. mars - Trælahald verður ólógligt í Kina.
 * 20. apríl - Kometin Halley sæst frá jørðini. Hon verður ikki at síggja aftur fyrr enn 1986.
 * 14. august - Eldur á heimsýningini í Brussel í Belgia, oyðileggur sýningarnar frá Englandi og Fraklandi.
 * 28. august - Svartfjallaland verður sjálvstøðugt kongaríki.


 * Henry Ford selur 10.000 akfør.






 * 8. januar - Georg Lindenskov Samuelsen, føroyskur blaðstjóri (d. 1997)
 * 12. januar - Luise Rainer, týsk-amerikonsk sjónleikarinna (d. 2014)
 * 26. august - Móðir Teresa, albanskur trúboðari og katólsk nonna, sum í 1979 fekk Friðarheiðursløn Nobels (d. 1997)


 * 10. apríl - Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, litaviskt tónaskald og listamálari (f. 1875)
 * 21. apríl - Mark Twain, amerikanskur rithøvundur (f. 1835)
 * 26. apríl - Bjørnstjerne Bjørnson, norskur rithøvundur, sum í 1903 fekk Nobelvirðislønina í bókmentum (f. 1831)
 * 6. mai - Edvard VII, bretskur kongur (f. 1841)
 * 27. mai - Robert Koch, týskur lækni og bakteriufrøðingur, sum í 1905 fekk Nobelvirðislønina í fysiologi ella medisini (f. 1843)
 * 13. august - Florence Nightingale, ensk sjúkrasystir (f. 1845)
 * 20. november - Leo Tolstoj, russiskur rithøvundur (f. 1828)
1911
1911 (MCMXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.


 * 18. mars - Altjóða Kvinnudagur verður hildin fyri fyrstu ferð.
 * 5. juni - Hests kirkja verður vígd.
 * 22. juni - Georg V verður krýndur kongur av Stóra Bretlandi.
 * 24. juli - Hiram Bingham endur uppdagar Machu Picchu í Peru.
 * 21. august - Vincenzo Peruggia stelur kenda listaverkið Mona Lisa frá listasavninum Louvre í París. Málningurin og Vincenzo verða tó skjótt funnin aftur.
 * 14. desember - Roald Amundsen røkkur Suðurpólin.






 * 6. februar - Ronald Reagan, fyrrverandi amerikanskur forseti. (d. 2004)
 * 4. apríl - Max Frisch, sveisiskur rithøvundur (d. 1991)
 * 7. apríl - Jóhannes av Skarði, føroyskur rithøvundur (d. 1999)
 * 27. apríl - Jóhan Hendrik Sigurð Joensen.
 * 16. juli - Ginger Rogers, amerikonsk sjónleikarinna, dansarinna og sangarinna (d. 1995).
 * 6. august - Lucille Ball, amerikonsk sjónleikarinna (d. 1989)
 * 14. oktober - Cai A. Vagn-Hansen, danskur amtmaður (d. 1990)


 * 15. februar - Theodor Escherich, týskur lækni og bakteriufrøðingur (f. 1857)
 * 1. mars - Jacobus van 't Hoff, niðurlendskur evnafrøðingur, ið fekk nobelvirðislønina í evnafrøði í 1901 (f. 1852)
 * 18. mai - Gustav Mahler, eysturríkiskt tónaskald (f. 1860)
 * 14. juni - Johan Svendsen, norskt tónaskald (f. 1840)
 * 29. oktober - Joseph Pulitzer, amerikanskur blaðmaður, útgevari og politikari (f. 1847)
 * 5. desember - Edvard Petersen, danskur listamálari (f. 1841)
1942
1942 (MCMXLII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein hósdagur.


 * Víkingatoftir verða funnar í Kvívík - fyrsta tekin um búseting í Føroyum í víkingaøld
 * 7. juni - USA vinnur á Japan í avgerandi sjóbardaganum tætt við oynna Midway (USA) í Kyrrahavi.




 * Fyrsta landskappingin í Føroyskum Fótbólti


 * 8. januar - Stephen Hawking, enskur alisfrøðingur (d. 2018)
 * 17. januar - Muhammad Ali, amerikanskur nevaleikari (d. 2016)
 * 3. juli - Gunilla Bergström, svenskur barnabókahøvundur (d. 2021).
 * 4. august &dash; Vilhelm Johannesen fyrrverandi løgtingslimur og landsstýrismaður (d. 2022).
 * 6. november - Elsa Funding, fyrsti føroyski kvinnuligi prestur.
 * 19. desember - Milan Milutinovic, jugoslaviskur politikari og fyrrverandi forseti í Serbia (d. 2023).


 * 9. oktober - Símun av Skarði, føroyskt skald (f. 1872)
1872
1872 (MDCCCLXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mánadegi.


 * Havnarsluppin “Fox” er fyrsta sluppin, ið fer at royna á Íslandsmiðum. Eftir hetta økist fiskiflotin ógviliga skjótt, og 40 ár seinni eru 140 fiskiskip í landinum.
 * Kommunuskipan verður sett í verk í Føroyum. Talið á kommunum er 8, t.e. Tórshavn og tey sjey aldagomlu prestagjøldini. Álagt verður kommunum at tryggja øllum børnum neyðuga undirvísing. Nógvir skúlar verða bygdir stutt eftir.


 * 3. mai - Símun av Skarði, føroyskur lærari og stjóri á Føroya Fólkaháskúla (d. 1942)
 * 18. mai - Bertrand Russell, bretskur heimspekingur (d. 1970)
 * 4. juli - Calvin Coolidge, amerikanskur forseti (d. 1933)
 * 12. oktober - Ralph Vaughan Williams, bretskt tónaskald og dirigentur (d. 1958)


 * 2. apríl - Samuel Morse, amerikanskur uppfinnari og listamálari (f. 1791)
 * 13. september - Ludwig Feuerbach, týskur heimspekingur (f. 1804)
1889
1889 (MDCCCLXXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum týsdegi.


 * 27. januar - Føringafelag verður stovnað í Havn at virka føroyskum máli og mentan at frama.
 * Mortensens handil keypir fyrsta føroyska dampskipið “Føring”. Hann sigldi við fiski til Suðurevropa, og heim við aftur høvdu teir salt og aðrar vørur.
 * Jákup Jakobsen doktari leggur fram sítt nýggja føroyska stavingarlag. Hetta byggir á framburðin (ljóðfrøðina) og ikki á upprunan (upprunafrøðina) sum stavingarlagið hjá Hammershaimb.
 * 2. november - Norðurdakota og Suðurdakota gerast 39. og 40. lutstatirnir í USA
 * 8. november - Montana gerst 41. lutstaturin í USA
 * 11. november - Washington gerst 42. lutstaturin í USA
 * 15. november - Pedro II, keisari í Brasil verður settur frá við eitt hernaðarkvett og Brasil gerst eitt tjóðveldi






 * 16. apríl - Charlie Chaplin, bretsk-amerikanskur sjónleikari og filmleikstjóri (d. 1977)
 * 20. apríl - Adolf Hitler, týskur einaræðisharri (d. 1945)
 * 26. apríl - Ludwig Wittgenstein, eysturríkskur heimspekingur (d. 1951)
 * 26. september - Martin Heidegger, týskur heimspekingur (d. 1976)
 * 3. oktober - Carl von Ossietzky, týskur blaðmaður, friðarvinur og mótstøðumaður (d. 1938)
 * 14. november - Jawaharlal Nehru, indiskur politikari (d. 1964)
 * 30. november - Edward Mitens (fyrr Mortensen), føroyskur politikari, løgtingslimur og løgtingsformaður.


 * 11. oktober - James Prescott Joule, bretskur alisfrøðingur (f. 1818)
1849
1849 (MDCCCXLIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.


 * Grundlógin verður samtykt, og Danmark verður fólkaræði. Grundlógin verður lýst í Føroyum í 1850.


 * 23. august - Søren Henrik Theodor Sørensen, prestur og frá 1878 eisini próstur
 * 12. september - Djóni Isaksen


 * 12. oktober - Emilius Marius Georgius Løbner, amtmaður í Føroyum frá 1816 til 1825.
 * 17. oktober - Frédéric Chopin, pólskt/franskt tónaskald og klaverleikari.
 * 15. juni - James K. Polk, amerikanskur forseti (f. 1795)
1871
1871 (MDCCCLXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.


 * 24. februar - Dansk Kvindesamfund (DK), fyrsta felagið fyri kvinnurættindi í Danmark, verður sett á stovn.
 * Skipað post útbering byrjar í Føroyum.


 * 4. februar - Friedrich Ebert, týskur forseti (d. 1925)
 * 7. februar - Wilhelm Stenhammar, svenskt tónaskald, dirigentur og klaverleikari (d. 1927)
 * 5. mars - Rosa Luxemburg, pólsk-týskur politikari (d. 1919)
 * 15. juni - Daniel Jacob Danielsen, føroyskur trúboðari og prædikumaður (d. 1916)
 * 10. juli - Marcel Proust, franskur rithøvundur (d. 1922)
 * 19. august - Orville Wright, amerikanskur flogverkfrøðingur og slóðbrótari innan flúgvingina (brøðurnir Wright) (d. 1948)
 * 22. september - Sverre Patursson, føroyskur rithøvundur og blaðmaður (d. 1960)
 * 23. november - Mads Andrias Winther, føroyskur politikari og rithøvundur (d. 1923)


 * 18. oktober - Charles Babbage, bretskur uppfinnari (f. 1791)