danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Hanus Kamban
Hanus Kamban (25. juni 1942 í Saltangará sum Hanus Andreassen, navnskifti 2000) er millum bestu stuttsøguhøvundar okkara. Fyrsta stuttsøgusavn hansara "Dóttir av Proteus" bar beinanvegin boð um ein høvund, sum hevði víðan sjónarring og sum hevði sett seg inn í tilverulig viðurskifti, bæði sosialt og í tíð. Stuttsøgusøvn Hanusar eru dygdarsøvn og hansara næru og livandi lýsingar av vanligum menniskjum og teirra gerandisítrivum er skaldskapur, tá hann er bestur. Størsta verk Hanusar er eitt tribindverk um skaldið Janus Djurhuus. Við sínum neyvleika og nærlagni hevur Hanus skapt eina dygga lýsing av skaldinum og menniskjanum Janusi Djurhuus.


 * 1992 - 1994 Formaður í Rithøvundafelag Føroya.


 * 1980 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.
 * 1986 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrarbókmentir.
 * 1990 - Gávugóðs úr Grunni Kristjans á Brrekkumørk.
 * 2001 - Vann við søguni "Angels Place" stuttsøgukapping Listastevnu Føroya.
 * 2002 - Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri Pílagrímar
 * 2004 - Mentanarvirðisløn Landsins
 * 2007 - Lívslanga veiting frá Statens Kunstfond.
 * 2012 - Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri Gullgentan
 * 2015 - Tilnevndur heiðursdoktari (Ph.d. h.c.) við Fróðskaparsetur Føroya.


 * 1979 - Kveikt og kannað (yrkingar/greinir og týðingar eftir Rikard Long)
 * 1980 - Dóttir av Proteus (stuttsøgur)
 * 1982 - Við tendraðum lyktum (stuttsøgur)
 * 1985 - Tíðartinnur (greinasavn)
 * 1986 - Hotel heyst (stuttsøgur)
 * 1994 - Hjalmar Söderberg (stutt ævisøga)
 * 1994 - J.H.O. Djurhuus - ein bókmentalig ævisøga I
 * 1995 - J.H.O. Djurhuus - ein bókmentalig ævisøga II
 * 1997 - J.H.O. Djurhuus - ein bókmentalig ævisøga III
 * 2000 - Tann bráðvakra hugsjónin (greinasavn)
 * 2000 - Heystveingir (sjónleikur)
 * 2001 - Heimahøllin (kantata saman við tónaskaldinum Kára Bæk)
 * 2001 - Pílagrímar (stuttsøgur)
 * 2003 - Jósef Stalin (um lív og politik Stalins)
 * 2007 - Hjarta uttan fylgisneyta: Herman Bang 150 ár (essay)
 * 2008 - Cafe Europa (yrkingasavn)
 * 2010 - Gullgentan (stuttsøgur, tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins 2012)
 * 2012 - Guldpigen (á donskum), Kirsten Brix týddi
 * 2019 - Hans Andrias - ein bókmentalig ævisøga
 * 2022 - Tað lovaða landið


 * 1969 - Drekin og aðrar søgur (Greene, Wells, Bradbury, Maugham)
 * 1979 - Dreymur um eitt undarligt land (Greene)
 * 1989 - Othello (Shakespeare)
 * 1991 - Tey deyðu (Joyce)
 * 1994 - Glas lækni (Söderberg)
 * 2002 - Tað nýggja Atlantis (týddar stuttsøgur í scinece-fiction sjangrini)
 * 2014 - Manor (Stuttsøga eftir Karl Heinrich Ulrichs)
Guðrið Helmsdal
Guðrið Helmsdal Nielsen (26. februar 1941) er ein føroyskur rithøvundur, skald. Hon er móðir Rakel Helmsdal, rithøvunda. Guðrið búði í Føroyum tey fyrstu 12 árini, síðan flutti hon við foreldrum sínum til Danmarkar at búgva, og har búði hon til hon sum 26 ára gomul flutti heim aftur til Føroya. Hon byrjaði at yrkja sum 13 ára gomul. Fyrstu yrkingar hennara, sum komu út alment, vóru prentaðar í føroyska tíðarritinum í Danmark, Oyggjaskeggi, í 1958. Fyrsta yrkingasavn hennara Lýtt lot, sum kom út í 1963, var fyrsta modernistiska yrkingasavn á føroyskum og somuleiðis fyrsta yrkingasavn eftir eina kvinnu á føroyskum. Annað yrkingasavn hennara Morgun í mars kom út í 1971 og er yrkt bæði á føroyskum og donskum.




 * 1963 - Lýtt lot (yrkingar. Myndir eftir Zacharias Heinesen)
 * 1971 - Morgun í mars (yrkingar)


 * 1979 - Føroyskur dansur og vertskapur í Leynum (ritgerð)


 * Færøske digte 1900–1971. 1971. (Danskt)
 * Færøysk lyrikk. 1974. (Nýnorskt)
 * Bränning och bleke. 1976. (Svenskt)
 * Regnbogastígur. 1981. (Íslendskt)
 * Rocky Shores. An Anthology of Faroese Poetry. Sett saman og umsett hevur George Johnston. Wilfion Books, Paisley 1981. (Enskt)
 * Modern Scandinavian Poetry - The Panorama of Poetry 1900–1975 in Eight Northern Countries. 1982. (Enskt)
 * Stjørnuakrar – Sternenfelder. Umsett hevur Anette Nielsen, kápumynd eftir Zacharias Heinesen. Projekte Verlag 2006, ISBN 3-86634-076-1 (Týskt).
 * Fýra yrkingar í Structo, sum er bretskt bókmentatíðarrit. Randi Ward hevur týtt yrkingarnar úr føroyskum og donskum til enskt, yrkingarnar eru hesar: “Fjarðakvirra”, “Morgunfjøll”, “Heystfjøll” og “Solnedgang”. (Enskt)


 * 1974 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri Morgun í mars og Lýtt lot.
Gunnar Hoydal
Gunnar Hoydal (føddur 12. september 1941 í Keypmannahavn, deyður 15. apríl 2021) var føroyskur rithøvundur og arkitektur.

Gunnar Hoydal varð føddur í Keypmannahavn í 1941, men vaks upp í Klaksvík og í Havn. Hann fór ungur til Danmarkar at ganga í skúla, og í 1967 var hann útbúgvin arkitektur. Í 1972 var hann settur í starv sum býararkitektur í Tórshavn, og røkti hann hetta starv í mong ár. Gunnar hevur skrivað og givið út yrkingar, stuttsøgur, skaldsøgur, leikir, ferðafrásagnir, listabøkur, ritroyndir og sangir, sum systirin Annika Hoydal syngur. Evnisvalið spennir víða – frá tí kensluborna til tað satiriska, frá tí persónliga til tað samfelagsliga. Gunnar hevur verið sera virkin á mentanarøkinum. M.a. hevur hann verið formaður í Rithøvundafelag Føroya, formaður í Listafólkasambandinum (LISA), limur í Mentunargrunni Løgtingsins, formaður í Fjølriti og Arkitektafelag Føroya. Umframt at skriva hevur hann eisini týtt útlendskar bókmentir til føroyskt. Í 2011 kom bókin Huckleberry Finn eftir Mark Twain út á føroyskum, Gunnar hevði týtt til føroyskt.


 * 1972 Settur sum býararkitektur í Havn.
 * 1981 - 1986 Formaður í Rithøvundafelagi Føroya.
 * 1982 - 1988 Stovnari og fyrsti formaður í listafólkasambandinum LISA.
 * 1984 - 1988 Limur í Mentunargrunni Løgtingsins.
 * 1986 - 1994 Formaður í Ljósritagrunninum/Fjølriti.
 * 1990 - 1995 Formaður í Arkitektafelagi Føroya.
 * 1998 - Formaður í Rithøvundafelagnum.


 * 1982 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrarbókmentir.
 * 1989 - Í uppskoti til bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins
 * 1993 - Í uppskoti til bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins
 * 2002 - Mentanarvirðisløn Landsins
 * 2010 - Skaldsøga hansara Í havsins hjarta var tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins


 * 1972 - Myndasavn (bók um listamannin Ingolf Jacobsen á Kamarinum)
 * 1976 - Den gode vilje (leikur til danska sjónvarpið, saman við Steinbjørn B. Jacobsen)
 * 1982 - Av longum leiðum (stuttsøgur og ferðafrásagnir)
 * 1983 - Mit eget land (sangir saman við Anniku Hoydal)
 * 1988 - Hús úr ljóði (yrkingar)
 * 1989 - Ingálvur av Reyni (listabók saman við øðrum)
 * 1990 - Dulcinea (sangir saman við Anniku Hoydal)
 * 1991 - Undir Suðurstjørnum (skaldsøga)
 * 1995 - Janus Kamban (listabók)
 * 1997 - Skeyk (sangleikur saman við øðrum)
 * 1999 - Havið (sangir saman við Anniku Hoydal)
 * 1999 - Dalurin Fagri (skaldsøga)
 * 2001 - Land í sjónum (tíðartekstir)
 * 2007 - Í havsins hjarta (skaldsøga)


 * Til minnis um Gunnar, Listaportal, 16. apríl 2021
Andreas Frederik Djurhuus
Andreas Frederik Djurhuus, róptur Andreas Post (3. august 1906 í Vági - 5. juni 1984 har), var postavgreiðslumaður í Vági og løgtingslimur (Sambandsflokkurin).
Martin Næs
Martin Næs (9. juli 1953 í Vági), fyrrverandi landsbókavørður, tónleikari og rithøvundur. Martin var føddur í Vági í 1953, men flutti til Havnar trettan ára gamal. Hann er útbúgvin bókavørður og er landsbókavørður á Føroya Landsbókasavni. Martin hevur verið virkin innan mentanarlívið. Hann hevur m.a. verið nevndarlimur og formaður í Rithøvundafelag Føroya. Martin hevur givið út yrkingasøvn, barnabøkur, skaldsøgu og greinasavn. Eisini hevur hann týtt, serliga úr íslendskum máli. Hann lýsir m.a. náttúruna, barnalyndið og samskiftið millum menniskju. Yrkingarnar 8 og Bláur himmal eru úr savninum „Úr,“ sum kom út 1979.


 * 1966 - Flutti til Havnar
 * 1970 - Realprógv í Havn
 * 1973 - Studentarprógv í Havn
 * 1978 - Prógv sum bókavørður í Keypmannahavn, flutti til Føroyar aftaná sum Landsbókavørur
 * 1979/81 - Arbeiðir á Byarbókasavninum í Havn
 * 1981/83 - Arbeiðir á Landsbókasavninum
 * 1983/85 - bókavørður, Amtsbókasafnið Akureyri og Barnaskóla Akureyrar
 * 1985/? - Arbeiðir á Landsbókasavninum


 * 1972 - Friður (yrkingasavn)
 * 1975 - Marran sigur S (yrkingasavn)
 * 1979 - Úr (yrkingasavn)
 * 1979 - Per og eg (barnabók)
 * 1981 - Færøsk litteratur - udvikling og vilkår (Danmarks Biblioteksskole)
 * 1984 - Símun Sámal (barnabók)
 * 1990 - Spell at sólin kom upp (barnabók)
 * 1990 - Torbjørg og kúgvin (barnabók)
 * 1990 - Tvey (skaldsøga)
 * 1995 - Hvør eigur flaggknappin ? (greinasavn)


 * 1981 - Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs fyri Per og eg og Úr.
 * 1995 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens.


 * 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 875.
Bjarni Niclasen
Bjarni Niclasen (2. mai 1919 í Kunoy - 12. juli 1980), læraraskúlalærari á Føroya Læraraskúla. Komin til mans var hann fiskimaður eitt skifti, fór so á Føroya Læraraskúla og tók prógv har í 1946. Eitt skifti var hann lærari ymsastaðni í Danmark, flutti so heim aftur til Føroya í 1956 og gjørdist lærari við Tórshavnar millum- og realskúla. Í 1962 gjørdist hann lærari, á Føroya Læraraskúla, og her starvaðist hann, til hann vegna sjúku legði arbeiðið frá sær miðskeiðis í sjútiárunum. Hann doyði í 1980.

Niclasen var virkin skúlabókahøvundur, sum skrivaði lærubøkurnar "Rúmdin", 1961, "Evnafrøði", 1963, og "Alisfrøði 1-3" 1979-1982. Umframt legði hann úr hondum mikið týðaraverk. Fornsøgur høvdu hansara stóra áhuga, og hann flutti yvir á føroyskt "Heimskringlu", ið kom í trimum bindum 1961-1964, "Laksdøla søgu", 1965, og "Njáls søgu", 1966: har umframt týddi hann víkingaskaldsøguna "Ormur Reyði 1-2", 1978-1980, og gitnu skaldsøgu William Heinesens "Den sorte gryde", sum á føroyskum fekk heitið "Í Sortanum", 1975.


 * 1968 - The Fifth Viking Congress, Tórshavn, juli 1965 (greinasavn).


 * 1979 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.
Eyðun Andreassen
Eyðun Andreassen (27. februar 1945 í Skúvoy) var professari og fólkaminnisfrøðingur, tjóðminnafrøðingur. Hann andaðist á Lágargarði fríggjadagin 29. mai 2026, 81 ára gamal.

Eyðun var føddur í Skúgvoy. Tá hann var um tíggju ára gamal flutti familjan til Havnar. Hann var magistari, cand.philol., frá Oslo universiteti í fólkalívminnisfrøði, søgu og fólkalívsfrøði.

Eyðun var granskari og undirvísari í skaldskapi av manna munni á Føroyamálsdeildini frá 1988, til hann legði frá sær í 2015. Hann var fólkaminnisgranskari við serligum áhuga fyri kvæðum, sagnum og ævintýrum. Í 1996 varð hann tilnevndur professari í fólkaminnisfrøði.


 * 1981 - Fjernsyn på Færøerne
 * 1986 - Úr Søgn og Søgu
 * 1992 - Folkelig Offentlighed. En Undersøgelse af Kulturelle Former på Færøerne
 * 1997 - Føroyskur Dansur
 * 1999 - Traðarbókin


 * 1987 - Bókmentavirðisløn M.A.Jacobsens fyri yrkisbókmentir

Í 2005 varð heiðursrit útgivið honum til heiðurs. Tað var bókin Eyvinur, Heiðursrit til Eyðun Andreasen, sum Anfinnur Johansen, Jens Cramer og Malan Marnersdóttir hava ritstjørnað. Føroya Fróðskaparfelag gav bókina út.


 * Eyðun Andreassen, professari, farin, in.fo, 1. juni 2026


 * 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 51
Heðin M. Klein
Heðin Magni Kristin Súni Klein (* 28. februar 1950 við Gjógv) lærari, yrkjari og politikari. Heðin var føddur á Landssjúkrahúsinum í Havn í 1950, vaks upp við Gjógv. Hann fór til Havnar at ganga í skúla 15-ára gamal og tók læraraprógv í 1972. Heðin hevur í mong ár starvast sum lærari, fyrst á Sandoyar Meginskúla 1972-1983, flutti síðan til Havnar, har hann var lærari á Eysturskúlanum frá 1983 til 1998. Frá 1998 til 2004 starvaðist hann sum dagligur leiðari í Føroya Skúlabókagrunni (Nám), síðan 2004 hevur hann aftur starvast sum lærari í Eysturskúlanum. Heðin hevur verið virkin innan mong øki. Hann hevur sitið í bygdaráði, á løgtingi og í landsstýrinum umboðandi Tjóðveldisflokkin. Hann hevur verið í nevndini og verið formaður í Norrøna Felagnum í Føroyum, í nevndini fyri Skúlabókagrunnin og í nevndini og formaður fyri Rithøvundafelagið (1994-97 og 2006-07). Heðin hevur skrivað og givið út nøkur yrkingarsøvn. Eisini hevur hann lagt útgávur til rættis, týtt og ummælt. Í sínum yrkingum lýsir og viðger Heðin m.a. náttúruna, mannalyndi og eksistensiellar spurningar. Yrkingin Onkuntíð er úr savninum „Væmingar og vaggandi gjálv,“ sum kom út í 1969. Summar yrkingar hansara eru tolkaðar á øðrum málum, eitt nú á íslendskum, nýnorskum, donskum, enskum, týskum, svenskum, russiskum, finskum, italskum og serbo-kroatiskum.




 * 1969 - Væmingar og vaggandi gjálv, yrkingar, Næmingafelag Føroya Læraraskúla.
 * 1983 - Strandvarp, yrkingar, Egið forlag.
 * 1985 - Ljóðsins Ljóð, yrkingar, Egið forlag.
 * 1994 - Veggjagrøs, yrkingar, Forlagið Fannir.
 * 2004 - Móti tøgnini, egnar yrkingar og týðingar eftir Olav H. Hauge, Mentunargrunnur Studentafelagsins.
 * 2012 - Vatnskorpur fyri tøgnina, egnar yrkingar og týðingar eftir Paul Celan.
 * 2014 - Afturljóð - úrvaldar yrkingar 1969 til 2014, Mentunargrunnur Studentafelagsins.
 * 2015 - Tað orðið - ein yrking, Mentunargrunnur Studentafelagsins
 * 2016 - Orð av øðrum, greinir, Mentunargrunnur Studentafelagsins
 * 2019 - Mær er so ymiskt, ørindakrotan, Sprotin
 * 2020 - Tað orðið, onnur økt útgáva, Sprotin
 * 2021 - Millum blundirnar, Sprotin


 * Flytifuglur (1972), savn við útlendskum yrkingum, saman við Steinbjørn B. Jacobsen
 * Ein vakran summardag (1990) eftir Max Bollinger og Jindra Capek, Bókadeildin.
 * Okkurt óreint í kálinum (1992) eftir Diz Wallis, Bókadeildin.
 * Faðir mín, Sólin (1992) eftir Nils-Aslak Valkeapää – saman við Róa Paturssoni, Norðurlandahúsið.
 * Tá ið dýrini bardust (1993) eftir Diz Wallis, Bókadeildin.
 * Nú ríður tú heim (2005) yrkingar eftir Olav H. Hauge, Bókadeildin.
 * Tala tú eisini (2014) yrkingar eftir Paul Celan
 * Jón Arason (2015) skaldsøga eftir Gunnar Gunnarsson, Sprotin
 * Vøluspá (2017), Mentunargrunnur Studentafelagsins
 * So vøkur tú ert (2018), ungdómsskaldsøga eftir Brynjulff Jung Tjønn, Bókadeild Føroya Lærarafelags
 * Tín angist er lýsandi vorðin (2019), yrkingar eftir Nelly Sachs, Sprotin
 * Í umfari (2020), týddar yrkingar, Sprotin


 * 1985 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir
 * 2016 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir
Jørgen M. Olsen
Jørgen M. Olsen (14. august 1912 í Eiði - 6. februar 1986) í Vágur

Atta ára gamal flutti hann suður til Vágs, har hann gekk í barnaskúla. Farin úr skúlanum lærdi hann til skómakara hjá pápa sínum.

Hann og konan Margretha vóru ofta úti á Vágsfirði í báti og hugdu niður á botn gjøgnum ein serligan kaga. Tey funnu m.a. útav, at sildin svav við høvdinum niðureftir.

Jørgen hevði biograf í Vági í fleiri ár. Jørgen druknaði á Vágsfirði einaferð í 1986.

Hann gav út bókina Náttúrunar børn í 1982. Sínum egnu børnum skrivaði hann uppalandi barnasøgur, og seinni eru tríggjar teirra komnar á prenti: »Krypilin«, 1976, »Pisuvarðin«, 1976 og »Grannaklandur« 1977.


 * 1982 - Náttúrunnar børn - Myndir úr Føroya náttúru. Children of Nature - Scenes from Faroese Nature. Naturens Børn - Billeder fra Færøsk Natur
 * 1988 - Ottemandsfarerens sønner - Heinastova
 * 2022 - Die färöischen Fischer - Engelsdorfer Verlag, Leipzig.


 * 1983 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir


 * Myndir
Eyðun Johannessen
Eyðun Johannessen (føddur 28. apríl 1938 í Havn, deyður 3. september 2023 í Keypmannahavn) var føroyskur sjónleikari og leikstjóri.

Eyðun ferðaðist runt við Arto í Føroyum í 1957. Hann lærdi til sjónleikara 1958-60 á Kongaliga Teatrinum í Keypmannahavn og á Odense Teaters Elevskole, umframt at hann var lestrarferðir í Warszawa, Berlin og London. Í 1960'árunum stríddist hann fyri at betra um viðurskiftini hjá sjónleiki og sjónleikarum í Føroyum, hann var leiðari fyri Sjónleikarhúsið í Havn og stríddist fyri at seta á stovn ein tjóðpall í Føroyum. Í 1970 gjørdist hann leikstjóri, sjónleikari og lærari í drama á sjónleikaraskúlanum í Århus Teater. Hann stovnaði Føroya fyrsta yrkissjónleikarahóp Grímu í 1977, eftir at hann hevði verið virkin yrkissjónleikari, leikstjóri og dramalærari í sjónleikarhúsinum í Århus, Århus Teater, í fleiri ár. Hann var rektari á sjónleikaraskúlanum í Århus 1979-86. Árini 2000 til 2004 búði hann aftur í Føroyum, har hann stjórnaði Grímu. Eyðun Johannesen hevur mest verið virkin á palli í sjónleikarhúsum, men hann hevur eisini roynt seg sum filmsleikara í eitt nú donsku sjónvarpsrøðini Rejseholdet 1983-85.

Børn hansara Annika Johannessen og Olaf Johannessen eru eisini sjónleikarar.


 * 2001 - Mentanarvirðisløn Landsins
 * 1997 - Fekk tilluta lívslanga veiting frá Statens Kunstfond


 * Árni Dahl: Nú Eyðun fór um sýn, vp.fo, 6. september 2023
 * Eyðun Johannessen til minnis, dimma.fo
 * Eyðun Johannessen (1938-2023), birkblog, 4. september 2023
 * Eyðun Johannesen sjónleikari er deyður, in.fo, 4. september 2023


 * 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 558
Ólavur Heilagi
Ólavur II (Haraldsson) hin Heilagi (Oláfr hinn helgi) (995 - 29. juli 1030) var kongur í Noregi 1015 - 1028. Ólavur Heilagi er verndarhalgimenni hjá Føroyum, Noregi og Álandi. Rex Perpetuus Norvegiae – “Ævigi kongur Noregs” verður Ólavur heilagi nevndur. Eingin annar kongur hevur havt so stóran týdning fyri Noreg og tess gomlu atlond sum hann. Hann var kongaborin, føddur 995, sama árið sum Ólavur Trygvason kom aftur til Noregs. Hann var ættaður frá Haraldi hárfagra. Foreldrini vóru Haraldur Grenski, kongur í Ringaríki, og Ásta Guðbrandsdóttir.

Eingin av teimum norsku kongunum, ið kravdu valdið yvir Føroyum, er so væl kendur sum Ólavur hin heilagi. Ólavsøkan er til minnis um Ólav Heilaga. Í Føroyingasøgu verður sagt frá, at Ólavur Heilagi á fundi við føroyingar ásetur lógir og skatt í Føroyum. Sóknarkirkjan í Kirkjubø er nevnd Ólavskirkjan eftir Ólavi heilaga. Á runda toppstykkinum á stólarvanga úr kirkjuni er skurðmynd av konginum, ið roknaður var sum verndarhalgimenni føroyinga.
Dánjal Pauli Michelsen
Dánjal Pauli Michelsen (13. januar 1855 - 22. apríl 1934) varð bóndi í Miðvági og tingmaður hjá Sjálvstýrisflokkinum. Dánjal Pauli er faðir at navnframa sálmaskaldinum Mikkjal á Ryggi.
Lerwick
Lerwick (skotskt gæliskt: Liùrabhaig), grundlagdur uml. 1653, er størsti býur og høvuðsstaður í Hetlandi. Har búgva umleið 7.070 fólk.

Lerwick er norðasti býur í Skotlandi. Skansin Fort Charlotte ið varð bygdur í 1665 er navngivin eftir drotningini hjá Georg 3 kongi, og er ein av best vardu skansunum í Skotlandi. Navnið kemur av norrønum: Leirvík.

Úr Lerwick er ferjusamband til Aberdeen á skotska meginlandinum og Kirkwall í Orknoyggjum (NorthLink Ferries) og til smærru oyggjarnar Bressay og Out Skerries. Í nøkur ár sigldi Smyril Line uppá Lerwick, men økonomiskt grundarlag var ikki fyri hesi sigling.



Leirvík


 * Lerwick havn, lerwick-harbour.co.uk (á enskum)
 * Lerwick bátafelag, lerwickboating.shetland.co.uk (á enskum)
 * Lerwick, Shetland, wikivoyage (á enskum)
Jógvan Poulsen
Jógvan Poulsen (føddur 19. februar 1854 við Svínáir, doyði 21. januar 1941 á Strondum) var ein føroyskur lærari, rithøvundur og politikari (Sambandsflokkurin).

Hann var sonur Birgithe (fødd Thomasdatter) og Poul Joensen. Foreldur hansara komu upprunaliga úr Funningi og av Eiði, men settu búgv við Svínári, ið tá var ein ung niðursetubygd.

Hann var lærari í Sjóvar sókn og tingmaður hjá Sambandsflokkinum.

Frá 1876 - 1917 helt hann skúla á Strondum, Skála og Selatrað.

Hann útgav Förisk ABC og lesingabók, eitt læruverk í føroyskum máli saman við C.L. Johannesen í 1891, men hetta gjørdist skjótt ikki í trá við nýggju rættskrivingarreglurnar hjá V.U. Hammershaimb, ið vóru samtyktar at vera galdandi, eftir at bókin varð komin út.
Óli Niklái Skaalum
Óli Niklái Skaalum (29. apríl 1849 - 29. januar 1924) varð lærari í Hvalba og tingmaður hjá Sambandsflokkinum 1906 - 1916. Hann var útbúgvin lærari í 1872. Hann undirvísti í Sandvík til 1909 og síðan í Hvalba.
Føroya Lærarafelag
Føroya Lærarafelag varð stovnað í 1898. Í 1956 stovnaði Føroya Lærarafelag "Bókadeild Føroya Lærarafelags" sum hevur givið út nógvar fagurbókmentir, serliga til børn og ung.


 * 1898 - 1902 Louis Bergh
 * 1902 - 1915 Poul Jensen
 * 1915 - 1927 Símun P. úr Konoy
 * 1927 - 1930 Peter Mohr Dam
 * 1930 - 1934 Mikkjal á Ryggi
 * 1934 - 1942 Rikard Long
 * 1942 - 1954 Marius Johannesen
 * 1954 - 1960 Poul E. Petersen
 * 1960 - 1963 Johs. A. Næs
 * 1963 - 1964 Ludvig Petersen
 * 1964 - 1968 Johs. A. Næs
 * 1968 - 1969 Hans Kristiansen
 * 1969 - 1980 Eilif Samuelsen
 * 1980 - 1984 Marita Petersen
 * 1984 - 1988 Trygvi Teirin
 * 1988 - 1992 Inga Høgenni
 * 1992 - 1997 Esmar Berg
 * 1997 - 1997 Jenny Lydersen
 * 1997 - 1999 Andras L. Samuelsen
 * 1999 - 2003 Elsa Birgitta Petersen
 * 2003 - 2005 Jóhannes Eli Iversen
 * 2005 - 2010 Magnus Tausen
 * 2010 - 2010 Páll Poulsen (virkandi formaður frá juni til september)
 * 2010 - 2019 Herálvur Jacobsen
 * 2019 - d.d.  Jacob Eli S. Olsen


 * 1998 - Lærarafólk í Føroyum
Poul E. Petersen
Poul E. Petersen (29. august 1901 í Sørvági - 25. apríl 1977) var lærari.


 * 1923 - 1941 Lærari í Mykinesi.
 * 1938 Útnevndur ítróttaráðgevi
 * 4. apríl 1939 - 1946 Ítróttasamband Føroya varð sett á stovn og Poul var kosin fyrsti formaður.
 * 1954 - 1960 Formaður í Føroya Lærarafelag.

Hann skrivaði fleiri bøkur til skúlabrúks, sum vóru útgivnar av Føroya Lærarafelag/Skúlabókagrunninum.
Ítróttasamband Føroya
Ítróttasamband Føroya varð stovnað 4. apríl 1939. Ítróttasamband Føroya verður eisini ofta nevnt við styttingini ÍSF.




 * Jógvan Waagstein. læriri, tónskald og fimleikalærari
 * Holten Castenschiold, generalmajorur, Keypmannahavn
 * Poul E. Petersen, forseti ÍSF 1939 - 1946
 * Heðin Mortensen, forseti ÍSF 1980 - 2008




 * Ítróttasamband Føroya
Marius Johannesen
Marius Theophilus Johannesen róptur Marius á Háskúlanum (5. mars 1905 í Funningi - 16. juli 1986 í Tórshavn) var ein føroyskur lærari, politikari, rithøvundur og ritstjóri. Fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var í fýra ár sjómaður, til hann í 1923 fór á læraraskúla í Havn, har hann tók prógv í 1926. Sama ár varð hann settur í starv við skúlarnar í Mikladali og á Trøllanesi, her starvaðist hann, til hann í 1953 varð settur sum fyristøðumaður á Føroya fólkaháskúla, eitt starv hann røkti, til hann vegna aldur og við eftirløn legði frá sær í 1970.

Marius hevur røkt mong álitisstørv innan føroyska skúlaverkið, formaður Føroya Lærarafelags var hann 1942-1953 og seinni aftur stjórnarlimur eitt skifti, blaðstjóri á Skúlablaðnum 1942-1967. Hann hevur eisini tikið lut í politikki sum løgtingsvalda umboð Sjálvstýrisfloksins í Suðurstreymoy tey bæði valskeiðini 1958-1966 og sum blaðstjóri á Tingakrossi drúgt áramál.

Marius hevur sjálvur skrivað og eisini lagt til rættis hóp av bókaútgávum: Føroyska fólkaskúlanum skrivaði hann lærubøkurnar "Skrivligt føroyskt 4-5. skúlaár", 1952, og "6.-7. skúlaár", 1954. Hann hevur skrivað barnabókina "Nósi kjósagrái", 1975, "Jólabókina" 1975, "Eitt sindur um Kalsoynna", 1976, "Megnarmenn og -kvinnur", 1979, "Føroysk barnaspøl", 1979.


 * 1930 - 1938 Borgarstjóri í Mikladals kommunu
 * 1942 - 1953 Borgarstjóri í Mikladals kommunu
 * 1942 - 1954 Formaður í Føroya Lærarafelagi
 * 1953 - 1970 Fyristøðumaður á Føroya Fólkaháskúla
 * 1958 - 1966 Løgtingslimur
 * 1967 - 1978 Blaðstjóri á Tingakrossi
 * 1981 - 1986 Ritstjóri á Varðanum


 * 1952 - "Skrivligt føroyskt 4-5. skúlaár"
 * 1954 - Skrivligt føroyskt 6.-7. skúlaár
 * 1974 - Matur og matgerð (saman við Óluvu Skaale)
 * 1975 - Nósi kjósagrái
 * 1976 - Lærarafólk í Føroyum 1870-1976 (2.útg.)
 * 1976 - Eitt sindur um Kalsoynna
 * 1979 - Føroysk barnaspøl
 * 1979 - Megnarmenn og -kvinnur


 * 1976 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir fyri Matur og matgerð
Poul Petersen
Poul Petræus Johan Sigurd Daniel Olaf Petersen (3. september 1901 í Funningi - 7. januar 2001 í Funningi) var løgfrøðingur. Hann varð valdur á ting fyri Fólkaflokkin í Eysturoy.


 * 1940 - 1970 Løgtingslimur.
 * 1951 - 1971 Fulltrúi í landstýrinum.


 * 1968 Ein føroysk bygd
 * 1974 - 1992 Føroyar í søguni (3 bd., tvs 1975-1996)


 * 1973 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir fyri bókina Ein føroysk bygd
Jacob Lindenskov
Jacob Lindenskov ( f. 10. juni 1933 í Havn, d. 18. august 2018 í Havn), var deildarstjóri og politikari fyri Javnaðarflokkin. Hann var sonur Johannes Edvard Lindenskov og Biritu Lindenskov (f. Joensen). 10. mai 1961 giftist hann við Jónu Lindenskov (f. Jacobsen) úr Fuglafirði, tey fingu trý børn Elin, Biritu og Eirikur Lindenskov.


 * 1958 – 1966: løgtingsmaður
 * 1970 – 1990: løgtingsmaður
 * 1992 – 1994: løgtingsmaður, varamaður fyri Maritu Petersen
 * 1984 – 1987: løgtingsformaður
 * 1979 – 1984: fólkatingsmaður
 * 1987 – 1988: fólkatingsmaður
 * 1990 – 1993: fólkatingsmaður
 * 1968 – 1979: landsstýrismaður


 * 2005 – Kraks Blå Bog 2005/2006, s. 719
Sunleif Rasmussen
Sunleif Rasmussen (19. mars 1961 á Sandi), føroyskt tónaskald. Sunleif Rasmussen hevur síðan 2002 verið kórleiðari í kamarkórinum Tarira, sum varð sett á stovn sama ár.


 * 1995 - 1997 Symfoni nr.1 - "Oceanic Days".


 * 2002 - Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins fyri verkið Symfoni nr.1 Oceanic Days (1995-97).
 * 2010 - Mentanarvirðisløn Landsins
 * 2014 - Tilnevndur FMA Ársins lag/verk í Opna bólkinum
 * 2014 - Tilnevndur FMA Ársins fløgu í Opna bólkinum
 * 2017 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins kompositión fyri Symphony No. 2: The Earth Anew.


 * Tarira
Edward Mitens
Edward Esbern Mitens (føddur 30. november 1889 á Tvøroyri – doyði 3. juni 1973 í Havn), cand. jur. 1912, navnaskifti frá Mortensen 1923, landsrættarsakførari, Sjálvstýrisflokkurin. Edward Mortensen, sum í 1923 fekk sær eftirnavnaskifti til Mitens, varð føddur á Tvøroyri 30/11-1889. Ungur kom hann í 1901 til Havnar at ganga í realskúla, haðan hann tók prógv í 1905. Úr Havn gekk leiðin niður á Sorø lærda skúla, har hann tók studentsprógv í 1907. Beinanvegin tók hann upp løgfrøðislestur við lærda háskúlan í Keypmannahavn, og hann tók prógv sum cand. jur. Í 1912.

Aftan á lokið prógv las hann eitt stutt skifti á lærda háskúlanum í Oxford í Onglandi, var aftur í Keypmannahavn nakrar mánaðir og kom so í 1913 til Føroya; her arbeiddi hann fyrst sum sýslumaður, so sum sakførarafulltrúi, frá 1924 sum sakførari og frá 1934 sum landsrættarsakførari.

Blaðungur kom hann upp í politikk. Hann sat á fólkatingi 1915-18 og á løgtingi umboðandi Sjálvstýrisflokkin í Suðuroyar valdømi frá 1916 til 1939, tvey skeið 1928-31 og 1936-39 var hann tingformaður.

Í 1939 varð hann settur í nýskipaða starvið sum skrivstovustjóri løgtingsins, og í hesum starvi sat hann, til hann legði frá sær vegna aldur, tó burtursæð frá tíðarskeiðinum 1954-58, tá hann sat í landsstýrinum umboðandi Sjálvstýrisflokkin. Í landsstýrinum umsat hann mentanarmál og var íðin talsmaður fyri stovnsetan av føroyskum útvarpi.

Mitens var eisini bókmentahugaður maður; hann skrivaði í 1916 stuttan bókling um lívssøgu og virki V.U. Hammershaimbs, og seinni legði hann til rættis minningarrit um Fríðrik Petersen og Rasmus Effersøe.

Høvuðsútgávuverk Mitens man vera Føroyskt lógsavn. Umfatandi serstakar føroyskar lógir og administrativar fyriskipanir 1687-1953, 1953, við uppískoyti 1959, sum fevnir um tíðina 1953-59. Hjálparmaður hansara var Chr. Lørup Sørensen.

Manna millum man kendasta verk hansara vera endurminningarrøðin Eg minnist, 1960-69, um barnaárini, skúlaog læruárini, tíðina sum sýslumaður, fólkatingsmaður og sakførari, løgtingsmannaárini 1946-39 og tíðina sum skrivstovustjóri løgtingsins.

Edward Mitens doyði í 1973.


 * 1916 - 1940 Løgtingsmaður.
 * 1928 - 1931 Løgtingsformaður.
 * 1936 - 1939 Løgtingsformaður.
 * 1954 - 1959 Landsstýrismaður.


 * 1950 - Færøernes selvstyre. Trykt i: Ugeskrift for Retsvæsen 1950.
 * 1951 - Færøernes selvstyre. Trykt i: Ugeskrift for Retsvæsen 1951.
Sámal Petersen
Sámal Petersen (f. 3. juli 1904 i Klaksvík, d. 7. oktober 1976) var lærari og politikari fyri Sjálvsstýrisflokkin.

Sámal Petersen umboðaði Sjálvstýrisflokkin på Løgtingi frá 1957 til 1966, og var løgtingsformaður frá 1963 til 1966. Seinni var hann landsstýrismaður í kommunu-, mentanar- og skúlamálum frá 1967 til 1972. Hann var býráðslimur í Klaksvíkar kommunu 1939–1951 og 1959–1962, og var borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu 1939–1943, 1949 og 1959–1961.

Hann var útbúgvin lærari frá Haslev seminarium í 1928, og arbeiddi síðani sum lærari í Klaksvík til 1971.


 * Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 339. (PDF )
Jenis av Rana
Jenis Kristjan av Rana (føddur 7. januar 1953 í Trongisvági) er ein føroyskur lækni og politikari fyri Miðflokkin. Jenis hevur læknaprógv frá 1983 og hevur verið kommunulækni í Tórshavn síðan 1995.

Hann hevur verið løgtingsmaður fyri Miðflokkin síðan 1994, og býráðslimur í Tórshavn frá 1993 til 1996. Hann varð Landsstýrismaður í uttanríkis- og mentamálum frá 2019 til 2022.

Hann hevur verið formaður í Miðflokkinum frá 1994 til 1997 og frá 2001 til 2026. Hann hevur harumframt verið formaður í Hjálparlæknaráð Føroya frá 1989 til 1995 og nevndarlimur í Læknafelag Føroya frá 1989 til 1995.


 * logting.fo
 * jenisavrana.fo
 * ruv.is
Ulla Boje Rasmussen
Ulla Boje Rasmussen (f. 12. mars 1950 í Århus) er ein danskur filmsleikstjóri. Fyrsti filmur hennara "1700 meter fra fremtiden" varð gjørdur, áðrenn tunnilin til Gásadals var gjørdur, heitið á filminum sipar til, at Gásadalur tá lá avskorin frá øðrum bygdum í Vágunum, og tann tá ætlaði tunnilin skuldi vera 1700 metrar langur. Filmarnir "Tre blink mod vest" og "Færøerne.dk" eru eisini um føroysk viðurskifti.


 * 1990 - 1700 meter fra fremtiden
 * 1992 - Tre blink mod vest
 * 2003 - Færøerne.dk


 * 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 977 (Rasmussen, Ulla Boje)
Nils Malmros
Nils Malmros (5. oktober 1944 í Århus) er ein danskur filmsleikstjóri og lækni. Hann hevur eitt nú leikstjórnað fimin Barbara, sum byggir á skaldsøguna hjá Jørgen-Frantz Jacobsen




 * 1968 - En mærkelig kærlighed
 * 1973 - Lars-Ole, 5.c.
 * 1977 - Drenge
 * 1981 - Kundskabens træ
 * 1983 - Skønheden og udyret
 * 1989 - Århus by Night
 * 1992 - Kærlighedens smerte
 * 1997 - Barbara
 * 2002 - At kende sandheden
 * 2009 -  Kærestesorger
 * 2013 – Sorg og Glæde


 * 1978 - Kammesjukjul


 * 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 763
Johan Christian Djurhuus
Johan Christian Djurhuus róptur Faktorin (føddur 1834 í Tórshavn, deyður 17. juni 1918 í Klaksvík) varð keypmaður og politikari Hann tók handilsútbúgving í Danmark, og gjørdist seinni keypmaður í Klaksvík. Djurhuus var kommunustýrislimur í Klaksvíkar kommunu í fleiri ár, og valdur inn á Føroya Løgting fyri Norðoyar 1885–1897.

Hann var bróðir Andreas Djurhuus og Hans Olaus Djurhuus.


 * Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 273. (PDF )
Jógvan Ingvard Olsen
Jógvan Ingvard Olsen (f. 8. juli 1930 á Toftum) er fyrrverandi reiðari og politikari fyri Sambandsflokkin.

Jógvan Ingvard Olsen fekk skiparaprógv í 1953 og skipsføraraprógv í 1954. Hann arbeiddi sum skipari frá 1958 og sum reiðari og skipari frá 1958.

Hann var tingmaður fyri Sambandsflokkin 1970-1998, harav var hann tingformaður juli-sept. 1994 og 1995-1998. Han var landsstýrismaður í fiskivinnu- og orkumálum juni 1989 til januar 1990.

Av øðrum sessum kunnu nevnast, at hann var bygdaráðslimur í Nes kommunu 1974-1980, harav bygdaráðsformaður í kommununi 1976-1980 og jan.-aug. 1989, at hann var formaður í Lønjavningargrunninum, hann sat í umboðsráðnum fyri Tryggingarsambandið í nøkur ár og í Norðurlandaráðnum 1991-93.


 * Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 322 (PDF-Download )
ABBA
ABBA var ein svenskur tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1972 av Björn Ulvaeus, Agnetha Fältskog, Benny Andersson og Anni-Frid 'Frida' Lyngstad. ABBA vann Melodifestivalen 1974 við sanginum Waterloo.

Musicalfilmurin við abbatónleiki og Meryl Streep í høvuðsleiklutinum gjørdist mest sæddi filmurin í Havnar bio í 2008.


 * 1973 - Ring Ring
 * 1974 - Waterloo
 * 1975 - ABBA
 * 1976 - Arrival
 * 1977 - The Album
 * 1979 - Voulez-Vous
 * 1980 - Super Trouper
 * 1981 - The Visitors
 * 2021 - Voyage
Vinnuvitan
Vinnuvitan (stovnað 2004) er føroyskt vikublað um føroyskt vinnulív til føroysk vinnulívsfólk og onnur við áhuga fyri vinnulívinum. Endamálið við Vinnuvitan er at kveikja og kanna vinnulívið. Vinnuvitan kemur út einaferð um vikuna.

Í juli 2007 keypti Vinnuvitan Vikublaðið, sum kemur ókeypis út í hvørt hús í Føroyum einaferð um vikuna.

Í apríl 2008 keypti Dimmalættingin Vinnuvitan og harvið eisini Vikublaðið og Forlagið á Deild.

Í desember 2008 boðaði Dimmalætting frá, at bløðini Vinnuvitan og Vikublaðið ikki komu út aftur, tí bløðini góvu hall, og útlitini vóru sera ring júst tá, orsakað av fíggjarkreppuni, sum herjaði kring allan heimin. Dimmalætting skrivar tó um føroyskt vinnulív, sum partur av blaðnum. Dimmalætting eigur og rekur heimasíðuna Vinnuvitan.biz, sum er heimasíðuskipan, har øll føroysk partafeløg (p/f) og smápartafeløg (sp/f) eru skrásett. Har ber til at finna fram til hvør ið er í teimum ymisku nevndunum, hvørji partafeløg eru hvar og so framvegis. Upplýsingarnir har eru tó ikki alment tilgongiligir uttan víðari. Fólk mugu tekna hald, fyri at brúka víðkaðu leitiskipanina.

Undir navninum Forlagið á Deild gav Vinnuvitan eisini Skipalistan og aðrar bøkur út.

Blaðstjóri: Óli á Deild Olsen

Søluleiðari: Eyðun Samuelsen




 * Vinnuvitan
 * Vinnuvitan um felagið
 * Vinnuvitan.biz
Henrik Old
Henrik James Frits Old (20. juni 1947 í Vági) er ein føroyskur politikari og skipari. Hann var løgtingsmaður frá 1984 til 2008 og frá 2011 til 2026. Harumframt hevur hann verið Landsstýrismaður í samferðslumálum frá 2015 til 2018.

Henrik Old var fiskimaður frá 1964 til hann í 1977 gjørdist skipari. Henrik Old er sonur Henrikku Jacobsen Old og Dennis William Connor Old. Fosturforeldur hansara vóru Inger og Johannes Joensen úr Vági. Henrik er giftur við Elsebeth Old, sum er dóttir Jenny Hentze og Petur í Gong

Hann varð valdur í Løgtingið á fyrsta sinni í 1984 og varð valdur á ting við hvørjum vali fram til løgtingsvalið í 2004, tá hann ikki megnaði at røkka inn um tinggáttina. Javnaðarflokkurin kom tó í samgongu, og hann tók aftur sæti á tingi sum varamaður. Hann røkti tingsessin alt valskeiðið og stillaði ikki upp aftur til løgtingsvalið í 2008.

Hann gjørdi tó av at stilla upp aftur til løgtingsvalið í 2011 og varð aftur valdur í Løgtingið 29. oktober 2011. Tá Javnaðarflokkurin skipaði samgongu í 2015, varð hann útnevndur landsstýrismaður í samferðslumálum. Hann røkti landsstýrissessin, til hann í 2018 bað løgmann loysa seg úr starvi.

Tá nýval varð útskrivað í 2026, boðaði hann frá, at hann ikki fór at stilla upp aftur, og harvið kom meira enn 40 ára langa yrkisleið hansara í politikki at enda.


 * 1991 - 1992 Formaður í løgtingsins fiskivinnunevnd.
 * 1994 - 1995 Formaður í løgtingsins fiskivinnunevnd.
 * 1991 - 1992 Formaður í Tingmannaráði Útnorðurs.
 * 1987 - 1995 Formaður í nevndini fyri Lønjavningargrunn Skipsfiskimanna.
 * 1995 - ? Formaður í løgtingsins vinnunevnd.

Í desember 2009 gjørdist greitt, at Henrik Old stillaði upp til formansvalið í Fiskimannafelagnum móti Jan Højgaard. Úrslitið gjørdist tó, at Jan Højgaard vann við 653 atkvøðum, Henrik Old fekk 380.


 * logting.fo
 * portal.fo "Orrusta millum Old og Højgaard í dag"
 * portal.fo "Jan vann á Henriki"


 * j.fo
Värmlands län
Värmlands län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Värmlands län mark við Noreg, í norðri við Dalarnas län, í eystri við Örebro län og í suðri við Västra Götalands län. Värmlands län varð stovnaður á 1779. Høvuðsstaðurin í Värmlands län er Karlstad.

Värmlands län hevði 274.582 íbúgvar í 2014 og eina vídd á 17.583 km&sup2;.


 * Arvika kommuna
 * Eda kommuna
 * Filipstads kommuna
 * Forshaga kommuna
 * Grums kommuna
 * Hagfors kommuna
 * Hammarö kommuna
 * Karlstads kommuna
 * Kils kommuna
 * Kristinehamns kommuna
 * Munkfors kommuna
 * Storfors kommuna
 * Sunne kommuna
 * Säffle kommuna
 * Torsby kommuna
 * Årjängs kommuna
Blekinge län
Blekinge län er ein sýsla í syðra parti av Svøríki og liggur í landsynningspartinum av Götaland. Í vestri hevur Blekinge län mark við Skåne län, í norðri við Kronobergs län og í landnyrðing við Kalmar län. Blekinge län varð stovnað í 1683. Høvuðsstaðurin í Blekinge län er Karlskrona.

Blekinge län hevði 153.841 íbúgvar í 2014 og eina vídd á 3.039,4 km&sup2;.


 * Karlshamns kommuna
 * Karlskrona kommuna
 * Olofströms kommuna
 * Ronneby kommuna
 * Sölvesborgs kommuna
Frants Restorff
Frants Restorff (1871 í Havn - 1933) var bakari og stovnaði Frants Restorffs Bakarí í 1902. Pápi Frants var keyp- og útgerðarmaðurin Andreas William Restorff.

Bakaríið varð latið upp í 1902 og læt aftur í 2006. Virkið var fyrr sama ár selt til Grón (bakarí), men handilin virkaði tá eina tíð sum bakaríútsøla hjá hesum virki. Handilin læt endaliga aftur á sumri 2006.
Andreas William Restorff
Andreas William Restorff (5. mars 1846 í Havn - 25. mars 1898) var keyp- og útgerðarmaður. Pápi Andreas var M.C. Restorff, vanliga nevndur Gamli Restorff. Frants Restorff er sonur Andreas.


 * 1889 - 1892 Løgtingslimur.
Martin Christian Restorff
Martin Christian Restorff (26. juni 1816 í Keypmannahavn - 24. juli 1897 í Tórshavn), vanliga nevndur Gamli Restorff, kom til Føroya í 1848 at arbeiða sum bakari og kondittari hjá Kongaliga Einahandlinum. Hann arbeiddi fyri at fáa fríhandil í Føroyum, og tá tað hendi í 1856 tók hann stig til at seta á stovn Restorff's Handil í Havn, handilin var niðri í Vágsbotni. Seinni komu fleiri av hesum handlum kring alt landið. Hann stovnaði eisini Restorff's Bryggjarí í Havn. Í 1896 á áttati ára føðingardegi hansara, heiðraði Tórshavnar býráð honum við at útnevna hann til heiðursborgara í Tórshavn. Martin er abbi Frants Restorff.
Västra Götalands län
Västra Götalands län er ein sýsla í Svøríki. Í norðvestri hevur Västra Götalands län mark við Noreg, í norðri við Värmlands län, í eystri við Örebro län, Jönköpings län og Östergötlands län og í suðri við Hallands län. Västra Götalands län varð stovnaður á 1998. Høvuðsstaðurin í Västra Götalands län er Göteborg.

Västra Götalands län hevur umleið 1 615 084 íbúgvar (2013) og en vídd við 25 246,9 km&sup2;.
Johan Henrik Schrøter
Johan Hendrik Schrøter (25. februar 1771 í Tórshavn - 14. november 1851) var sóknarprestur í Suðuroyar prestagjaldi (2. november 1804 - 19. apríl 1826). Jørgen Frantz Hammershaimb var abbi J.H.S. Schrøter fekst við at savna kvæðauppskriftir; hann skrivaði eisini upp sagnir. Hann varð borin í heim í Havn í 1771, har faðirin, sum var av týskari ætt, var lækni. Schrøter gekk í Havnar latínskúla árini frá 1784 til 1790 og leitaði sær síðan til Danmarkar at fáa víðari útbúgving; hann varð studentur í 1791 og tók gudfrøðisprógv við Lærda háskúlan í 1796.

Frá 1797 verður hann settur sum hjálparprestur í Suðuroy, og frá 1804 situr hann sum sóknarprestur fyri oynna við sæti í Leirum í Hvalba. Aftan á at hann hevði lagt starvið frá sær, búði hann í fýra ár suðuri í Vági, flutti so í 1828 til Havnar at búgva, og her búði hann til deyðadags í 1851.





Faðir vár í týðing Schrøters av Matteus Evangeliinum frá 1823:

Feâjir vaar, tû sum ér ui Himlunun! Haillit væri Navn tuit! Kómi Ruigji tuit! Skjé tuin Villie, sum ui Haimmalinun, so ogsó aa Jørini! Gjév okkun ui Deâ okkara daglia Brei! O forlaad okkun okkara Skjild, sum víd forlaada Skjildarun okkara! O lai okkun ikkje inn ui Fruistilse! Men fruja okkun fraa tui Onda! Thui tuit ér Ruigje o Méje o Harlihaid ui Evihaid! Amen!


 * 1823 - Mathæi Evangelium (týðing)
 * 1832 - Færeyinga Saga (týðing)


 * Dansk biografisk Lexikon
 * Janus Øssursson: Føroya biskupa, prósta og prestatal. Mentunargrunnur Føroya Løgtings, 1963
 * Johan Hendrik Schrøter (1771-1851), snar.fo
Johan Hendrik Schrøter
Johan Hendrik Schrøter (13. februar 1842 í Trongisvági - 16. apríl 1911 í Tórshavn) var keypmaður, bóndi og sýslumaður.


 * 1873 - 1905 Løgtingslimur.
 * 1884 - 1887 Fólkatingsmaður.
Christian Valdemar Henri John
Kristian Krúnprinsur (Christian Valdemar Henri John, føddur 15. oktober 2005) er krúnprinsur av Danmark, sonur Mary Drotning og Fríðrikur X.

Krúnprinsurin varð doyptur 21. januar 2006 í Christiansborg Slotskirke, Keypmannahavn.

H.K.H. Kronprinsen (danskt)
Dalarnas län
Dalarnas län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Dalarnas län mark við Noreg, í norðri við Jämtlands län, í ein landnyrðing og móti eystri við Gävleborgs län, í suðri víð Värmlands län, Örebro län og Västmanlands län. Dalarnas län varð stovnað í 1647. Høvuðsstaðurin í Dalarnas län er Falun.

Dalarnas län hevði 278.465 íbúgvar í 2014 og er 30.222,6 km&sup2; til víddar.


 * Avesta kommuna
 * Borlänge kommuna
 * Falu kommuna
 * Gagnefs kommuna
 * Hedemora kommuna
 * Leksands kommuna
 * Ludvika kommuna
 * Malung-Sälens kommuna
 * Mora kommuna
 * Orsa kommuna
 * Rättviks kommuna
 * Smedjebackens kommuna
 * Säters kommuna
 * Vansbro kommuna
 * Älvdalens kommuna
Gotlands län
Gotlands län er ein sýsla í Svøríki. Gotland er ein oyggj í eystarta parti av Svøríki og hevur bert eina kommunu. Gotlands län varð stovnað í 1678. Høvuðsstaðurin í Gotlands län er Visby.

Gotlands län hevur umleið 57.661 íbúgvar og eina vídd á 3.140 km&sup2;.


 * Gotlands kommuna
Gävleborgs län
Gävleborgs län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Gävleborgs län mark við Dalarnas län og Jämtlands län, í norðri við Västernorrlands län og í suðri víð Uppsala län og Västmanlands län. Gävleborgs län varð stovnað í 1762. Høvuðsstaðurin í Gävleborgs län er Gävle.

Gävleborgs län hevði 277 970 íbúgvar (2013) og eina vídd á 19 629,3 km&sup2;.


 * Bollnäs kommuna
 * Gävle kommuna
 * Hofors kommuna
 * Hudiksvalls kommuna
 * Ljusdals kommuna
 * Nordanstigs kommuna
 * Ockelbo kommuna
 * Ovanåkers kommuna
 * Sandvikens kommuna
 * Söderhamns kommuna
Hallands län
Hallands län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Hallands län mark við Kronobergs län og Jönköpings län, í norðri við Västra Götalands län og í suðri víð Skåne län. Hallands län varð stovnaður á 1719. Høvuðsstaðurin í Hallands län er Halmstad.

Hallands län hevur 306 840 íbúgvar (2013) og eina vídd við 5 687,11 km&sup2;.


 * Kungsbacka kommuna
 * Varbergs kommuna
 * Falkenbergs kommuna
 * Hylte kommuna
 * Halmstads kommuna
 * Laholms kommuna
Jämtlands län
Jämtlands län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jämtlands län mark við Västernorrlands län og Gävleborgs län, í norðri við Västerbottens län og í suðri víð Dalarnas län. Jämtlands län varð stovnaður á 1810. Høvuðsstaðurin í Jämtlands län er Östersund.

Jämtlands län hevur umleið 126 461 íbúgvar (2013) og en vídd við 53 752,8 km&sup2;.


 * Bergs kommuna
 * Bräcke kommuna
 * Härjedalens kommuna
 * Krokoms kommuna
 * Ragunda kommuna
 * Strömsunds kommuna
 * Åre kommuna
 * Östersunds kommuna
Jönköpings län
Jönköpings län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jönköpings län mark við Kalmar län, í norðeystri við Östergötlands län og í norðvestri víð Västra Götalands län. Í suðri víð Kronobergs län. Jönköpings län varð stovnað í 1687. Høvuðsstaðurin í Jönköpings län er Jönköping.

Jönköpings län hevur umleið 341 235 íbúgvar (2013) og eina vídd á 11 194,3 km&sup2;.


 * Aneby kommuna
 * Eksjö kommuna
 * Gislaveds kommuna
 * Gnosjö kommuna
 * Habo kommuna
 * Jönköpings kommuna
 * Mullsjö kommuna
 * Nässjö kommuna
 * Sävsjö kommuna
 * Tranås kommuna
 * Vaggeryds kommuna
 * Vetlanda kommuna
 * Värnamo kommuna
Kalmar län
Kalmar län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Kalmar län mark við Kronobergs län, Jönköpings län, í útnyrðingi víð Östergötlands län og í suðri við Blekinge län. Kalmar län varð stovnað í 1634. Høvuðsstaðurin í Kalmar län er Kalmar.

Kalmar län hevur 233 874 íbúgvar (31. desember 2013) og eina vídd við 11.171 km&sup2;.


 * Borgholms kommuna
 * Emmaboda kommuna
 * Hultsfreds kommuna
 * Högsby kommuna
 * Kalmar kommuna
 * Mönsterås kommuna
 * Mörbylånga kommuna
 * Nybro kommuna
 * Oskarshamns kommuna
 * Torsås kommuna
 * Vimmerby kommuna
 * Västerviks kommuna
Listi í stavrað
Yvirlitið, ið er skipað í bókstavarað, loyvir tær at sláa grein upp eftir byrjanarstavi.
Lívrunnin evnafrøði
Lívrunnin evnafrøði er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um tær sambindingarnar sum innihalda karbon (kolevni) og hydrogen (vatnevni). Hetta økið verður kalla lívrunnið av tí, at man fyrr helt at tær lívrunnu sambindingarnar bert kundu fáast úr livandi organismum, og ikki skapast kunstiga á eini starvsstovu.

Lívrunnar sambindingar eru sostatt mýl, ið innihalda karbon og hydrogen, men kunnu eisini innihalda onnur frumevni. Nógvar lívrunnar sambindingar innihalda nitrogen, oxygen, halogenir og, meir sjáldsamt, fosfor og svávul.

Dømi um nøkur einfald lívrunnin mýl:

Tað finnast sera nógv sløg av lívrunnum sambindingum og tí er neyðugt at greina tær í ymiskar bólkar. Bólkað verður eftir hvussu mýlið er samansett og hvørji frumevni finnast í mýlinum. Frumevni festa seg ofta á ávísan hátt og hetta ger at vit fáa sokallaðir funktionellir bólkar. Tey mýlini, ið bert innihalda karbon- og hydrogenatomir, verða nevnd antin alkan, alken ella alkyn. Ein alkan hevur bert einkultbindingar, ein alken hevur eina ella fleiri dupultbindingar og ein alkyn hevur eina ella fleiri trýdupultbindingar.

Dømi um funktionellar bólkar:
 * Alkan
 * Alken
 * Alkyn
 * Alkohol
 * Phenol
 * Ether
 * Carboxylsýra
 * Aldehyd
 * Keton
 * Ester
 * Amin
 * Amid
 * Halid

Fyri at halda skil á øllum hesum ymisku sambindingum verður IUPAC-skipanin nýtt. Hetta er ein skipan sum ásetir júst hvussu lívrunnin mýl skulu nevnast. Sambindingar sum hava verið kendar leingi og nógv nýttar hava ofta fingið eitt sokallað trivialnavn. T.d. er edikssýra eitt trivialnavn fyri ethansýru og formaldehyd er eitt trivialnavn fyri methanal.


 * Lívevnafrøði
Ólívrunnin evnafrøði
Ólívrunnin evnafrøði er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um allar sambindingar undantikið tær lívrunnu. T.v.s. allar tær sambindingar, ið ikki innihalda karbon (kolevni).

Høvuðsøkið innan ólívrunna evnafrøði:
 * Miniralir, t.d. saltir, asbest, silikatir...
 * Metal og metalblandingar, t.d. jarn, kopar, bronza, messing, aluminium...
 * Sambindingar, sum innihalda frumevni, ið ikki eru metalir, t.d. silikon, fosfor, klor, ilt...
 * Metalkompleksir
Analytisk evnafrøði
Analytisk evnafrøði snýr seg um at kannað ein prøva, við tí endamáli at staðfesta, hvussu prøvin er samansettur evnafrøðisliga.

Tvey høvuðsøki eru innan analytiska evnafrøði:
 * Kvalitativ analysa: Staðfesta um eitt ávíst frumevni ella mýl finst í prøvanum.
 * Kvantitativ analysa: Staðfesta nøgdina av einum ávísum frumevnið ella mýlið í prøvanum.
Frumevni
Eitt frumevni er eitt evni sum ikki kann verða býtt sundur ella broytt til onnur evni á nakran vanligan evnafrøðisligan hátt. Eitt frumevni hevur eins nógvar protonir í øllum atomunum. Talið av neutronum kann vera ymiskt, tá er talan um isotopar. Frumevnini eru bólkað í skeiðbundnu skipanini.


 * Atom
 * Skeiðbundna skipanin