danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Rúni Nolsøe
Rúni Nolsøe (f. 21. mai 1971 í Vági) er fyrrverandi føroyskur fótbóltsspælari, landsliðsleikari. Síðan Rúni gavst at spæla fótbólt á høgum støði hevur hann verið venjari. Í november 2012 gjørdist hann venjari hjá besta mansliðnum hjá EB/Streymi, áðrenn tað var hann eitt skifti hjálparvenjari hjá føroyska kvinnulandsliðnum. Rúni spældi fótbólt við VB frá barnaárum og til 1992, síðan spældi hann við HB til 2005.



Rúni er metspælari hjá Havnar Bóltfelag, hann hevur spælt 344 dystir og skorað 56 mál fyri besta mansliðið hjá HB. Rúni spældi við HB 1993-2005. Rúni var liðskipari á besta liðnum hjá HB frá 1998.

Rúni Nolsøe hevur spælt 3 A-landsdystir fyri Føroyar (1993-97).

Í 2000 varð Rúni Nolsøe kosin Ársins leikari og ársins miðvallaleikari. Í 2003 varð Rúni ein av leikarunum sum var á holdinum "Árisins lið" hjá Dimmalætting.

Rúni Nolsøe gavst at spæla fótbólt á høgum støði í 2005. Síðan tá hevur hann verið venjari. Rúni hevur fleiri góð úrslit sum venjari, í 2006 var hann venjari hjá AB, og tað árið flutti AB upp í bestu deildina, tað var fyrstu ferð nakrantíð at AB flutti upp í bestu deildina. Árið eftir, í 2007, var Rúni venjari hjá B68, og aftur hesuferð eydnaðist tað honum og liðnum at flyta upp í bestu deildina. Rúni var høvuðsvenjari hjá HB í 2008, talan var um tvey ára sáttmála, men eftir einum ári slitnaði samstarvið. Í 2009 var Rúni venjari hjá næstbesta liðnum og ungdómsliðnum hjá 07 Vestur.. Rúni Nolsøe fekk B1 vejaraútbúgving í 2006. UEFA A-lisens frá FSF 2009. Tann 20. november 2012 varð hann kunngjørdur venjari hjá EB/Streymi, hann skrivaði ein 2 ára sáttmála við liðið


 * B68.fo
 * Football.fo
 * Sportal.fo - Rúni Nolsøe skal venja 07 Vestur
 * Dimma.fo - Rúni Nolsøe liðugur í HB
 * Portal.fo - Tað kendist gott at spæla aftur
 * HB.fo - Rúni Nolsøe aftur á slóðina


 * HB.fo
 * Heimasíðan hjá EB/Streymi
 * B68.fo
 * Eufo.de
1865
1865 (MDCCCLXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi


 * 16. oktober - Bíggjar kirkja verður vígd.
 * "Bátsbandið" verður avtikið - lóg, ið álegði monnum í Føroyum at manna bóndans bát - og soleiðis forðaði fyri, at menn fingu sær egnan bát til útróður.
 * Skjútsskipanin sett í gildi.


 * Havnar skansi verður lagdur niður. Bátsbandið verður tikið av, og eftir 6 árum trífaldast útróðrarveiðan.
 * Fiskimarkið verður aftur broytt, nú úr 4 í 3 fjórðingar.
 * Brøðrasamkoman undir leiðslu av bretanum, William Sloan, fer undir trúboðaravirki.


 * 26. januar - Sabino Arana, baskiskur politikari og høvundur (d. 1903)
 * 3. juni - Georg V av Stórabretlandi, bretskur kongur (d. 1936)
 * 9. juni - Carl Nielsen, danskt tónaskald (d. 1931)
 * 2. november - Warren G. Harding, amerikanskur forseti (d. 1923)
 * 8. desember - Jean Sibelius, finskt tónaskald (d. 1957)


 * 15. apríl - Abraham Lincoln, amerikanskur forseti (f. 1809)
 * 10. desember - Leopold I, belgiskur kongur (f. 1790)
1893
1893 (MDCCCXCIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.


 * 17. januar - Liliuokalani drotning verður sett frá hawaiiansku trúnuni.
 * Undirvísing í navigasjón byrjar í Havn.
 * Judson í USA uppfinnur snarlásið.
 * 1. okt - Fyrstu vitarnir tendraðir. Tveir í Trongisvági, tveir á Borðuni, ein á Garðsenda á Toftum og ein sunnanfyri Syðradal í Kalsoynni.


 * 17. august - Mae West, amerikonsk sjónleikarinna (d. 1980)
 * 26. desember - Mao Zedong, kinverskur politikari (d. 1976)


 * 17. januar - Rutherford B. Hayes, amerikanskur forseti (f. 1822)
 * 6. november - Pjotr Iljitj Tjajkovskij, russiskt tónaskald (f. 1840)
1891
1891 (MDCCCXCI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum hósdegi.


 * 29. januar - Liliuokalani drotning tekur við hawaiiansku trúnuni.
 * Fiskatíggjundin verður avtikin.
 * Borgarakríggi í Kili.


 * 2. apríl - Max Ernst, týskur listamálari og myndahøggari (d. 1976)
 * 23. apríl - Sergej Prokofjev, russiskt tónaskald (d. 1953)
 * 26. desember - Henry Miller, amerikanskur rithøvundur (d. 1980)


 * 4. januar - Konráð Gíslason, íslendskur málfrøðingur (f. 1808)
 * 14. februar - William Tecumseh Sherman, amerikanskur herovasti (f. 1820)
 * 5. desember - Pedro II, seinasti keisarin av Brasil (f. 1825)
1890
1890 (MDCCCXC) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum mikudegi.


 * 20. mars - Otto von Bismarck verður loystur úr starvi sum ríkiskanslari í Týsklandi.
 * 1. juli - Stórabretland býtir Helgoland um við Zanzibar frá Týsklandi.
 * 3. juli - Idaho gerst 43. lutstaturin í USA
 * 10. juli - Wyoming gerst 44. lutstaturin í USA


 * 21. januar - Louis Zachariasen, føroyskur lærari, rithøvundur og politikari, føddur á Kirkju (d. 1960).
 * 19. mai - Ho Chí Minh, vjetnamesiskur kollveltingaleiðari (d. 1969)
 * 12. juni - Egon Schiele, eysturríkskur listamálari (d. 1953)
 * 15. september - Agatha Christie, bretskur rithøvundur (d. 1976)
 * 14. oktober - Dwight D. Eisenhower, amerikanskur forseti (d. 1969)
 * 16. oktober - Michael Collins, írskur uppreistrarleiðari og politikari (d. 1922)
 * 5. desember - Fritz Lang, eysturríksk/amerikanskur filmsleikstjóri (d. 1976)


 * 25. juli - Berit Hansdatter Gaup, ein av teimum samisku luttakarunum i Kautokeino-uppreistri (f. 1836)
 * 29. juli - Vincent van Gogh, niðurlendskur listamálari (f. 1853)
 * 13. august - Jóan Petur Hentze, føroyskur bóndi og løgtingsmaður (f. 1831)
 * 23. november - Vilhelm III, kongur av Niðurlondum (f. 1817)
 * 15. desember - Sitting Bull, oddamaður hjá amerikanska lakota-fólkinum (f. um 1831)
 * 26. desember - Heinrich Schliemann, týskur fornfrøðingur (f. 1822)
 * 29. desember - Big Foot, ein av høvdingunum í amerikanska lakota-fólkinum (f. um 1824)
1886
1886 (MDCCCLXXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum fríggjadegi.


 * V.U. Hammershaimb gevur út “Færøsk Anthologi”. Er um føroyskt mál og bókmentir.






 * 2. januar - Apsley Cherry-Garrard, enskur pólgranskari (d. 1959)
 * 8. mars - Tore Ørjasæter, norskur høvundur (d. 1968)
 * 17. mai - Alfonso XIII av Spania, spanskur kongur (d 1941)
 * 18. juni - George Mallory, bretskur fjallaklintrari (d. 1924)


 * 23. mai - Leopold von Ranke, týskur søgufrøðingur (f. 1795)
 * 31. juli - Franz Liszt, ungarskt tónaskald og klaverleikari (f. 1811)
 * 6. august - Ramakrishna, indiskur heimspekingur og trúarleiðari (f. 1836)
 * 18. november - Chester A. Arthur, amerikanskur forseti (f. 1829)
1885
1885 (MDCCCLXXXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum hósdegi.


 * 4. mars - Grover Cleveland gerst 22. forsetin í USA.


 * 21. januar - Umberto Nobile, italskur flogverkfrøðingur og pólfari. (d. 1978)
 * 17. apríl - Karen Blixen, danskur høvundur (d. 1962)
 * 7. oktober - Niels Bohr, danskur alisfrøðingur (d. 1962)
 * 11. november - George S. Patton, amerikanskur generalur (d. 1945)


 * 23. juli - Ulysses S. Grant, amerikanskur forseti (f. 1822)
1884
1884 (MDCCCLXXXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum týsdegi.


 * 1. mars - Posthús letur upp á Tvøroyri


 * 8. mai - Harry S. Truman, amerikanskur forseti (d. 1972)


 * 12. mai - Bedřich Smetana, bøhmiskt tónaskald og tónleikalærari (f. 1824)
1883
1883 (MDCCCLXXXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.




 * 19. august - Coco Chanel
 * 20. oktober - Hans Andrias Djurhuus føroyskt skald


 * 13. februar - Richard Wagner, týskur tónasmiður (f. 1813)
 * 14. mars - Karl Marx
1882
1882 (MDCCCLXXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.


 * 24. mars - Týski læknin Robert Koch kunnger at hann hevur funnið bakteriuna sum elvir til tuberklasjúkuna.


 * 25. januar - Virginia Woolf, bretskur rithøvundur (d. 1941)
 * 30. januar - Franklin D. Roosevelt, amerikanskur forseti (d. 1945)
 * 2. februar - James Joyce, írskur rithøvundur (d. 1941)
 * 19. mai - Muhammed Mossadegh, persiskur/iranskur politikari (d. 1967)
 * 20. mai - Sigrid Undset, norskur rithøvundur (d. 1949)
 * 17. juni - Igor Stravinskij, russiskt tónaskald (d. 1971)
 * 16. desember - Zoltán Kodály, ungarskt tónaskald (d. 1967)


 * 31. januar - James Spriggs Payne, liberiskur forseti (f. 1819)
 * 27. mars - Jørgen Moe, norskur prestur og rithøvundur (f. 1813)
 * 3. apríl - Jesse James, amerikanskur brotsmaður (f. 1847)
1878
1878 (MDCCCLXXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.


 * “Dimmalætting” (Amtstidende for Færøerne) byrjar at koma út 5. januar. Blaðið kemur út 1 ferð um vikuna, og alt er skrivað á donskum.
 * Serbia, Montenegro og Rumenia taka loysing frá tí Osmanska ríkinum og gerast sjálvstøðug ríki.
 * Bosnia-Hersegovina gerst partur av keisaraveldinum Eysturríki-Ungarn.
 * 9. januar - Humbert I av Italia gerst kongur í Italia.
 * 3. mars - Eftir frælsisbardagar í mong ár tekur Bulgaria loysing frá tí Osmanska ríkinum og gerst frælst ríki.


 * 10. mai - Gustav Stresemann, týskur politikari (d. 1929)
 * 5. juni - Pancho Villa, meksikanskur generalur og kollveltingarmaður (d. 1923)
 * 18. desember - Jósef Stalin, sovjetiskur einræðisharri (d. 1953)


 * 9. januar - Viktor Emmanuel II, italskur kongur (f. 1820)
1879
1879 (MDCCCLXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.


 * 26. mai - Russland og Stórabretland undirskriva ein sáttmála sum stovnsetur afghanska statin.
 * 5. juni - Salpeturkríggið: Kili lýsir kríggj ímóti Bolivia og Peru. Kríggið elvir til, at Kili yvirtekur stórstu goymslur ella legustøð av kilisalpetur í Peru og Bolivia, heimsins størstu goymslur av salpetur.


 * 14. mars - Albert Einstein, týsk-amerikanskur alisfrøðingur (d. 1955)
 * 9. juli - Ottorino Respighi, italskt tónaskald (d. 1936)
 * 17. oktober - Mikkjal á Ryggi, føroyskur rithøvundur og sálmaskald (d. 1956)
 * 7. november - Lev Trotskij, sovjetiskur politikari (d. 1940)
 * 10. november - Patrick Pearse, írskur yrkjari og uppreistrarleiðari (d. 1916)
 * 18. desember - Paul Klee, sveisisk-týskur málari (d. 1940)


 * 5. november - James Clerk Maxwell, skotskur støddfrøðingur og alisfrøðingur (f. 1831)
1881
1881 (MDCCCLXXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.


 * 18. september - Eiðis kirkja verður vígd.


 * Nevtollurin verður avtikin. Hann er nevndur fyrstu ferð í 1539 og álegði hvørjum manni millum 15 og 55 ár at lata 1 ravnsnev ella 2 krákunev um árið – annars skuldi tollur, t.e. skattur, gjaldast.


 * 25. mars - Béla Bartók, ungarskt tónaskald (d. 1945)
 * 3. apríl - Alcide De Gasperi, italskur statsmaður (d.1954)
 * 19. mai - Mustafa Kemal Atatürk, turkiskur statsleiðari (d. 1938)
 * 11. september - Asta Nielsen, donsk stumfilmssjónleikarinna (d. 1972)
 * 25. oktober - Pablo Picasso, spanskur listamaður (d. 1973)
 * 25. november - Johannes XXIII, pavi (d. 1963)
 * 28. november - Stefan Zweig, eysturríkskur rithøvundur (d. 1942)


 * Billy the Kid, amerikanskur brotsmaður (f. 1859)
 * 9. februar - Fjodor Dostojevskij, russiskur rithøvundur (f. 1821)
 * 28. mars - Modest Musorgskij, russiskt tónaskald (f. 1839)
 * 19. september - James A. Garfield, amerikanskur forseti (f. 1831)
1880
1880 (MDCCCLXXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum hósdegi.


 * Fólkatalið í Føroyum er nú 11.220, av teimum búgva 984 í Tórshavn.


 * 27. juni - Helen Keller, amerikanskur rithøvundur (d. 1968)
 * 30. august - Nikolai Astrup, norskur listamálari (d. 1928)
 * 31. august - Wilhelmina I, niðurlendsk drotning (d. 1962)


 * 17. august - Ole Bull, norskur violinleikari og tónaskald (f. 1810)
 * 5. oktober - Jacques Offenbach, týskt-franskt tónaskald (f. 1819)
Jamaika
Jamaika ella Jameika (enskt Jamaica) er ein oyggj í Karibiska havinum í Norðuramerika. Høvuðsstaðurin eitur Kingston.

Jameika er vøkur oyggj, men har eru stórir mótsetningar. Har eru fólk, sum taka sær av løttum og av heilum huga íðka krikkit og spæla reggaetónleik. So er tað stóri spenningurin ímillum nakrar fáar máttmiklar ríkmannaættir og tey fátæku í mongu fátækrabýlingunum í Kingston, har eisini nógvur harðskapur valdar. Hesa skuggasíðu síggja fá ferðafólk, sum á hvørjum ári koma at njóta lívið og tropuveðurlagið í hesum fagra landi. Ein annar týðandi vinnuvegur á Jameika er aluminiumsnámsvinnan, men hon fer óvuliga illa við náttúruni, tí at gomlu námsopini standa full av vatni og sýrueitri. Tað drepur allan vøkstur.

Íðnaðurin í Jameika er fjølbroyttur. Har eru oljureinsiverk, telduvirki og klædnavirki. Mong steinsløg verða brotin, av teimum er aluminiumsmálmur tað týdningarmesta. Ein vinnuvegur, ið vindur nógv upp á seg, er teldutilbúnaður, ið til dømis er at forrita og viðgera teldulutir og síðan senda teir til telduvirki í USA, har teldurnar verða gjørdar lidnar. Í Karibia er vanligt, at útlendsk feløg eiga hesar teldufyritøkur, men í Jameika eiga fólk har meginpartin.

Umframt ídnað og ferðavinnu hevur landbúnaðurin eisini stóran búskaparligan týdning í Jameika, og mong fólk arbeiða í banan-, kaffi-, kakao- og sukurlundum. Mangir jameikanar liva eisini av fiskiveiði, ella teir eiga ein jarðarteig og dyrka sær sínar egnu búnaðarvørur.




 * Karibia
Lundi
Lundi (í víðkaðari flokking Atlantslundi) (frøðiheiti - Fratercula arctica) er ein sjófuglur av lundaætt, ið heldur til fram við strondini í Norðuratlantshavi. Lundi er alt árið í Føroyum, men teir eru ikki av sama stovni, tí lundin, ið vit síggja um veturin, kemur úr Skotlandi ella Noregi, og lundin, vit síggja um summarið, er tann føroyski lundin, sum er her frá fyrst í apríl til endan á september.

Í Føroyum eru eini 550.000 pør av føroyskum lunda. Føroyski lundin er 26-29 cm til longdar, og longdin á veingjunum er tilsamans 47-65 cm, og hann vigar o.u. 400 g, hevur eitt sera eyðkent nev reytt, gult og blátt, hann etur fisk (sild, lodnu, smolt o.s.f.), æti og høgguslokk. Eingin veit rættiliga at siga, hvussu gamlir teir verða, men tann elsti sæddi var o.u. 68 ára gamalur.

Lundin verpur um hálvan mai. Hann grevur sær eina holu so mikið djúpa, at armurin á einum manni ikki røkkur á botn, ella finnur hann eitt hol undir einum steini ella millum klettar. Vildu teir hava lundalandið størri, gróvu teir eitt sindur niður í tann seiga svørðin við einum lundaknavara og lótu so lundan grava tað, ið í restaði. Lundin verpur so 1 egg og liggur á egginum í 39-42 dagar, har ið makarnir skiftast um at verma eggið. Síðan fara pisurnar frá reiðrinum 35-56 dagar aftan á, at tær eru komnar úr egginum.

Lundi er veiddur í meira enn 300 ár, og vit føroyingar fóru at fleyga lunda, tí vit áttu ikki so nógv av mati her í Føroyum, og lundi var so tað, sum vit valdu at eta. Men so varð hann ov nógv veiddur, helst tí at teir tóku ov nógv pør við eggi at passa, so fyri at lundin skuldi ikki doyggja út av hesum, máttu teir seta eitt tíðarskeið, ið var best fyri lundan, og har ið pisan er komin úr egginum. Teir settu so eitt tíðarskeið frá 2. juli til miðjan august, og síðan tá hava vit so veitt lunda í hesum tíðarskeiði.

Lundin verður veiddur á tann hátt, at veiðimaðurin situr á eggini ella verður hann sigin niður í bergið, har teir síðan bera ta 6 alin (3,6 m) longu fleygasteingina upp. Fuglarnir flúgva so í netið, men verri er, tá ið nógvur gamal lundi er, tí gamli lundin sleppur meira enn einaferð undan netinum. Tá ið teir hava fingið ein lunda, yppa ella kippa teir hann, so at hann doyr, og stinga hann so niður í ein posa, sum teir hava um miðjuna. Tá fleygað verður, er tað vanligasta, at veiddir verða stívliga 100 um dagin, men 200 ella 400 ber eisini til, hóast tað er sera óvanligt. Men tað sigst, at onkur hevur fingið 950 lundar í Mykinesi og heili 1000 í Lítlu Dímun.

Lundarnir verða síðan skornir á tann hátt, at teir skera bein og veingir av, kvista, og teir taka so skinnið av, skera so bringuna upp og taka so invølirnar úr lundanum. So eru teir klárir at gera til. Vanligt er at lata fyllu í, so sum køkudeiggj, men tað er ógvuliga ymiskt, hvussu fólk gera.




 * Fuglar í Føroyum
Álka
Álka (frøðiheiti: Alca torda) er sjófuglur. Búnin er sera reinlittur, næstan svartur og hvítur. Í bútíðini eru til dømis tvær hvítar rípur, sum næstan standa hornættar á nevið. Í vetrarbúna og 1. summarbúna er álka hvít um kjósina, og tað svarta á skallanum kemur aftur um eygað. Í oyggjaflokkunum í Norðuratlantshavi eru tilsaman 50 000 pør, fæstar í Føroyum. Í Íslandi er stovnurin fleiri ferðir so stórur. Tá ið álka hevur kastað fjaðrarnar, flyta nógvar í onnur høv. Ungálka flytur langt suðureftir, kanska til strendurnar úti fyri Norðurafrika og Suðurevropa.

Nøring og fjaðurskifti samsvara nøkulunda við lomviga. Álka er eitt sindur minni enn lomvigi, hevur styttri háls, upp á seg størri høvd og hægri nev. Velið er longri enn lomvigavel, og tað stendur ofta upp í rógv, tá ið hon svimur. Á flogi tyktist hon tættari og sterkari í senn, og hon flýgur til dømis við nevinum meira uppbendum enn lomvigarnir.


 * Fuglar í Føroyum.
Pyongyang
Pyongyang (평양, merkir: "Flatt Land") er høvuðsstaður Norðurkorea. Býurin, sum liggur við ánna Taedong, er eisini størsti býur í landinum. Fólkatalið er umleið (2010) 4.138.187


 * Norðurkorea
Kingston
Kingston, høvuðsstaðurin og týdningarmesti havnabýurin í Jamaika, er ein av størstu býum í Karibia. Bretar grundaðu býin (1693), sum vaks skjótt og gjørdist týðandi útflutningshavn, og haðan var nógv sukur flutt til Evropa. Í 1907 fór býurin illa í jarðskjálvta. Hann varð bygdur upp aftur, og har eru nú nýmótans gistingarhús, bankar og handilshús. Í vestara parti í býnum eru ovfólkaðir fátækrabýlingar. Har er nógvur harðskapur, og javnan er politiskur ófriður ella stríð ímillum drøgghandlarar.


 * Jamaika
Nikaragua
Nikaragua er eitt land í Norðuramerika. Á Miðamerikanska tanganum - millum Kosta Rika og Honduras - liggur Nikaragua, sum er størsta landið í Miðamerika. Til støddar er landið sum Ongland, men fólkatættleikin er lítil, bert 50 íbúgvar/km2. Í El Salvador, sum er tað landið í Miðamerika, har fólkatættleikin er størstur, búgva fimm ferðir so nógv fólk á hvørjum ferkilometri sum í Nikaragua.

Bæði hvat landslagi, veðurlagi og samfelagsviðurskiftum viðvíkur, ber til at býta Nikaragua í tveir partar: Vesturnikaragua og Atlantshavsstrondini, sum eystara helvt vanliga verður nevnt. Veður- og landslag broytast frá tí kaldliga fjallaøkinum norður ímóti markinum við Honduras til heita láglendið við Kyrrahavsstrondina. Á Atlantshavsstrondini regnar alt árið. Vestanfyri búgva 90 % av fólkinum.

Tollaksmessudag í 1972 vóru tríggir jarðskjálvtar í Managua, høvuðstaðnum í landinum. Teir báðir fyrru fingu fólk at flýggja ræðslusligin út úr húsunum. Tann triði oyðilegði ein hóp av bygningum í býnum. Seinni komu eftirskjálvtar. Skjálvtarnir vóru ikki so ógvisligir. Kortini doyðu 5000 fólk, og helvtin av fólkinum í býnum gjørdist heimleys. Fýra sjúkrahús og 956 skúlastovur vórðu løgd í oyði.

Nikaragua hevur ætlanir um at grava eina veit ígjøgnum landið. Veitin skal kappast við Panama-veitina. Ætlanin, sum nevnist "Grand Interoceanic Canal of Nicaragua", kann gerast fyrr 2020. Stórur íleggjari úr Kina stuðlar hesi verkætlan. Umboð fyri Nikaragua hava ferðast um og greitt frá um verkætlanina. Mánadagin 7. apríl 2014 var ein sendinevnd í Danmark, har tey millum annað vitjaðu danska reiðarafelagið. Frá danska reiðarafelagnum verður millum annað nevnt, at ein veit í Nikaragua hevur fyrimunir í mun til veitina í Panama. Ein fyrimunur er, at henda 200 kilometra langa veit fer at hava pláss fyri heimsins størstu skipum. Tað hevur Panama-veitin ikki.

Nikaragua-veitin er mett at kosta umleið 40 milliardir dollarar. Dýpið verður 22 metrar, og til dømis Triple-E skipini hjá Mærsk kunnu sleppa ígjøgnum tann vegin, um hon gerst veruleiki.
Sámal Matras Kristiansen
Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur. Føddur 17. desember 1977 í Fuglafirði. Hann starvast sum lærari í studentarskúlanum í Hoydølum og hevur lærugreinirnar samfelagsfrøði og landafrøði. Hann og unnustan, ið eitur Anina, sum er ættað úr Danmørk, búgva bæði í Hvalvík.
Svenning Tausen
Svenning Tausen (føddur í Hovi 12. apríl 1936, deyður 5. november 2013) var ein føroyskur rithøvundur, lærari og ritsjóri. Hann starvaðist fyrst sum lærari í Føroya Millum- og Realskúla til 1961, síðan í Føroya Studentaskúla 1961-74 og eftir hetta sum varaskúlastjóri í nýggja Eysturskúlanum til 1996, tá ið hann legði frá sær. Hann ritstjórnaði Mína jólabók í nógv ár og var eisini blaðstjóri á Barnablaðnum frá 1959 til 1973.

Hann var nevndarlimur í Bókadeild Føroya Lærarafelags frá 1958 til 1965 og aftur frá 1987 til 2001. Hann var ein teirra, ið fingu sett á stovn Bókamiðsøluna í 1968, og hann var formaður í nevndini fram til 1981.

Hann var giftur Amy (f. Olsen). Tey fingu tvey børn: Duritu og Magnus.


 * 1962 Bíbliusøgur
 * 1965 Hans Andrias Djurhuus í Barnajól
 * 1968 Gleðilig jól í Barnajól
 * 1969 Friður á foldum í Míni jólabók
 * 1971 At spæla grýla í Sig mær eina søgu 1
 * 1978 Bíbliusøgur

1990 Virðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir
.es
.es er økisnavn hjá Spania. Tað verður tó eisini í einstøkum førum brúkt til ES-útvarpsstøðir.

Toppdomän
Kommunalreformur 2007 (Danmark)
Kommunalreformurin ella Strukturreformurin ella er heitið á avtaluni í Danmark um samanlegging av nógvum kommunum, skiftið av 13 amtum við 5 regiónum og skifti av 15 statsamtum við 5 statsforvaltningum eins og avtøka av Hovedstadens Udviklingsråd (HUR) og Hovedstadens Sygehusfællesskab (H:S), sum varð viðtikið av flokkunum Venstre, Konservative, Dansk Folkeparti, Socialdemokraterne og Radikale Venstre 16. juni 2005, og sum kom í gildi 1. januar 2007.

Strukturreformurin kom ístaðin fyri strukturin við kommunum og amtum, sum vóru innførdar við Kommunalreforminum í 1970 (sí eisini Kommunalreform um aðrar kommunalreformir í Danmark).

Eitt yvirlit yvir bæði tann gamla og tann nýggja strukturin sæst á síðuni um danskar kommunur.

Samanløgdu kommunurnar vóru bygdar í 2006 av eini samanleggingarnevnd, mannað av tí gomlu kommunalnevndini, ið er vald á kommunulvali í november 2005. Í hesum kommunum er valskeiðið fyri gomlu kommununevndirnar longt við einum ári, so tann gamli struktururin framhaldandi kann virka, meðan tann nýggi verður bygdur.




 * Región Høvuðsstaðurin umfatar Københavns, Bornholms og Frederiksberg kommunur eins og fyrrverandi Frederiksborg og fyrrverandi Københavns Amt.
 * Región Sjælland umfatar fyrrverandi Roskilde, Vestsjællands og Storstrøms amt.
 * Región Suðurdanmark umfatar fyrrverandi Fyns, Sønderjyllands og Ribe amt, eins og syðru helvt av Vejle Amt.
 * Región Miðjútland umfatar fyrrverandi Ringkjøbing Amt, Mariager Kommuna Århus Amt tó undantikið einum parti av Mariager Kommuna, syðru helvt av fyrrverandi Viborg Amt og norðastu helvt av fyrrverandi Vejle Amt.
 * Región Norðurjútland umfatar fyrrverandi Nordjyllands Amt, norðastu helvt av fyrrverandi Viborg Amt eins og tann partin av Mariager kommunu, sum ikki kom undir Región Miðjylland.




 * Kraks kort (kann prentast; tó ikki kommunumarkið)
 * 98 nýggju kommunurnar pr. 1. januar 2007 visualiseraðar á Google Map
 * Danmarks Statistik: Nøgle mellem gamle og nye kommuner.
 * Lov nr. 537 af 24-06-2005 om regioner og om nedlæggelse af amtskommunerne, Hovedstadens Udviklingsråd og Hovedstadens Sygehusfællesskab
 * DR's tema om kommunalreformen
 * Erik Harder: Dansk kommunestyre i grundtræk. 4. udgave. København 1985. Forlaget Kommuneinformation. ISBN 87-7316-211-6
 * Ove Hansen: Sådan styres kommunen. 1. udgave. 1. oplag. 1978. AOF's Forlag og Forlaget Fremad. ISBN 87-7403-131-7
Miðafrikalýðveldið
Miðafrikalýðveldið (franskt République Centrafricaine, sango Ködörösêse tî Bêafrîka) er eitt land í Miðafrika við umleið 4 mió. íbúgvar. Høvuðsstaður er Bangui og høvuðsmálið er Sango, ið næstan øll fólk í landinum duga at tosa. Almennu málini eru franskt og sango. Miðafrikalýðveldið hevur mark við 5 lond: Kjad, Sudan, Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo, Kongo og Kamerun.

Stórur partur av inntøkunum í landinum er av diamantvinnuni. Her eru eisini góðir møguleikar at menna aðra vinnu, tí bæði gull, jarn, kopar og uran eru í jørðini. Stór vatnflóð í regntíðini er kortini stórur bági fyri allari námsvinnu.

Miðafrikalýðveldið kemur ikki út til havið - har er eingin strond, eingin jarnbreyt og asfalteraðu vegirnir fáir. Tí er mesti flutningurin og mesta sambandi ímillum fólk eftir áunum. Næstan tríggir fjórðingar av allari vøru verða fluttir eftir áum og veitum, sum tilsamans eru 7000 km langar. Mesta útflutningsvøran verður flutt til Brazzaville í Kongo og haðan koyrd við toki út til havnabýir á strondini við Atlantshav.

Miðafrikalýðveldið er av fátækastu londum í heiminum.

Turkur og politiskur ófriður hava elvt til svára neyð. Í 1965 kom ræðslustýrið hjá Bokassa keisara til valdið, og tá ið hann mátti rýma av landinum, tók hernaðarstýri við. Fyrstu ferð, fólkið slapp at velja stýri sítt, var í 1993, men búskapurin í landinum liggur framvegis í skeljum, og landið er eitt tað fátækasta í heiminum.



Í CAR hava í 2014 verið nógvir samanbrestir millum víðgongdar muslimar og kristin. Anti-Balaka-militsin eru hálvvápnaðir uppreistrarmenn, sum fyri tað mesta hoyra til kristnar bólkar í landinum. Teir hava verið skuldsettir fyri at hava dripið muslimar frá hond. Anti-Balaka-militsin varð sett á stovn eftir at muslimskir Seleka-uppreistrarbólkar í longri tíð høvdu gjørt seg inn á og dripið kristin frá hond - tað gjørdu teir millum annað í februar 2014.

Mitt inni í Afrika er Miðafrikalýðveldið. Norðari partur er turrur og berligur, syðri partur er vátur og avtakin við regnskógi.


 * Afrika
Karolina Matras
Karolina Matras, lesigranskari á Føroya Læraraskúla. Fødd 2. apríl 1955 í Haldarsvík.
Sóttin svarta
Sóttin svarta ella Svarti deyði var ein pest farsótt, sum rakti Evropa í tíðarskeiðnum 1346-1353. Talan er um eina tí mest deyðiligu farsótt nakrantið, og mett er, at hon kostaði áleið 50 milliónum fólkum lívið. Pestin kemst av bakteriuni yersina pestis. Bakterian ferðaðist á loppum, sum komu til Evropa á teimum mongu rottunum, sum vóru á farmaskipum um hetta mundi. Farsóttin hevði avbera stóra ávirkan á Evropeiska søgu. Farsóttin kom til Føroya í 1349.

Samtíðarrithøvundar lýstu sjúkuna á latíni, við orðum so sum pestis, pestilentia og eisini mortalitas. Plágan og/ella deyðin. Eingin samtíðarrithøvundur nýtti heitið Svarti deyði um júst hesa farsótt, men hendinga sjúkur, sum høvdu herja undan hesari, bóru tað heitið. Tað var í 1755, at heitið vann frama á enskum, eftir eina umseting av heitinum den sorte død. Danir og sviar nýttu longu heitið í 15. og 16. øld.

Farsóttin kom til Evropa við handilsmonnum úr Genoa, ið høvdu verið á Krim hálvoynni, har farsóttin herjaði. Har var krýggj, og býurin Kaffa var kringsettur. Hermenn hjá Jani Beg, ið var Khan av Gylta Riðlinum, vóru vornir sjúkir við sóttuni svørtu og avgjørt var, at líkini av teim sjuku skuldu skjótast uppum býarmúrðarnar við katapulti, fyri at smitta íbúgvarnar. Handilsmenninir úr Genoa sluppu sær til rýmingar, óvitandi um, at rottur, við loppunum vóru nú umborð á skipum teirra. Teir fóru fyrst í land í Konstantinopel, og tað var har, at fyrstu tilburðarnir av Sóttini svørtu í Evropa vóru skrásettir.
Kamper Bas
Kamper Bas er eitt íbúðarumráði á Gokstad í Sandefjord, Vestfold í Noregi.


 * Emily Awuor, stýrislimur og politikkari í Sandefjords Vinstra flokki.
Vestfold fylki
Vestfold er eitt fylki í Norra. Vestfold hevur umleið 240 398 íbúgvar (2014) (4.72 % av teimun norsku íbúgvarunum). Vestfold hevur mark við Buskerud, Telemark og Østfold.

Teir stóru gravheygarnir í Borre í Vestfold - teir størstu í Norðurlondum - eru tekin um, at her eru heygsettir mætir høvdingar. Haraldur, ið seinni varð nevndur hin hárfagri, var av teirri mætu ynglingaættini, sum hevði kongsvaldið í Vestfold. Gokstadskipið er eitt víkingaskip úr Vestfold og varð funnið í 1880 í Gokstadsheygginum ella Kongaheygginum á Gokstad í Sandefjørðinum, og er størsta víkingaskip, sum er funnið í Noreg.


 * Andebu
 * Hof
 * Holmestrand
 * Horten
 * Lardal
 * Larvik
 * Nøtterøy
 * Re
 * Sande
 * Sandefjord
 * Stokke
 * Svelvik
 * Tjøme
 * Tønsberg
Oddvar Torsheim
Oddvar Torsheim (2. november 1938) er ein norskur málari, teknari, grafikari og sangari úr Herland, Naustdal, Sogn og Fjordane. Hansara mest kendu sangir eru «Eg og meg og Mona» og «No vil eg by deg opp».




 * Nynorskens Skog (1992)
 * Tur-Retur Blues (2000)


 * Syner i syttiåra (1980)
 * Svarte kvitingar i 80-åra (1988)


 * «Eg Og Meg Og Mona»
 * «No Vil Eg By Deg Opp»
 * «Lov Meg Det No»
José de San Martín
José Francisco de San Martín Matorras, José de San Martín ella bara San Martín (25. februar 1778 – 17. august 1850) var føddur í Yapeyú, Corrientes í Argentina og varð sendur á hernaðarskúla í Spania. Hann fór heim aftur, tá ið hann frætti um frælsisbardagarnar.
Everglades
Everglades í Florida í USA er friðað mýrilendi við mongum sjáldsomum plantum og dýrum. Fyrr var lendið nógv størri, men partar av Everglades eru drenaðir og verða nýttir til sukurlundir. Norðari partur er víðførar sevmýrar við hólmum og grynkum. Sunnan fyri er vaðil (lendið, sum liggur turt á fjøru). Á oyrareingjunum eru saltar mýrar við mangrovugróðri. Tjóðargarðurin Everglades National Park í Suðurflorida varð stovnaður í 1947 og hevur altjóða týdning sum varðveitsla av mýrilendi og granskingarøki við upprunaskógi og áum.


 * Djóralívið í USA
Páskaoy
Páskaoy (spanskt: Isla de Pascua, rapa nui: Rapa Nui ) er ein kyrrahavsoyggj, ið er hjáland til Kili. Almennu málini eru tvey í tali, spanskt og rapa nui. Oyggin er gitin fyri veldugu standmyndirnar í tí berliga landslagnum. Standmyndirnar kallast Moai. Forfedrar polynesiamanna høgdu tær í grót fyri stívliga 1000 árum síðan.

Niðurlendski sjófarin Jacob Roggeveen (1659-1729) gjørdi eina rannsóknarferð til Kyrrahavið árini 1721 og 1722. Hann leitaði eftir einum møguligum ókendum heimsparti ið hann kallaði "Zuydland" á kortinum, sum varð gjørd aftaná ferðina. Latínska heiti var Terra Australis Incognita, ið merkir 'Ókenda landið fyri sunnan'.

Meðan Roggeveen leitaði, fann hann eina ókenda oyggj tann 5. apríl 1722. Av tí at tað var páskadagur hendan dagin, kallaði hann oynna "Paasschen eiland", sum merkir Páskaoy á niðurlendskum.

Høvuðsstaðurin, sum eitur Hanga Roa, liggur í útsynningspartinum av oynni. Her búgva næstan øll fólk, og sostatt er hann tann einasti býur á oynni. Á allari oynni eru umleið 7800 fólk.

Altjóða flogvøllurin Mataveri International Airport er beint uttanfyri býin. Sunnanfyri flogvøllin liggur tað 320 metrar høga gosfjallið, sum kallast Rano Kao.

Páskaoyggin er í útryðjuni í eystara parti í Polynesia, hundraðtals fjórðingar frá næsta granna.

Eystasta oyggin í Kyrrahavi er 24 km til longdar og 16 km breið. Gosfjallið Ma'unga Terevaka, við sínum 507 m er hægsta punktið á oynni. Hetta fjallið liggur í norðara partinum. Øll gosfjøllini á oynni eru óvirkin í dag.

Polynesar búsettu seg á oynni í 6. øld. Tey livdu av taro, søteplum, bananum og graskerum, sum tey sjalv dyrkaðu, og tey hildu eisini bæði svín og høsn. Tey bygdu rætthyrntar pallar, nevndir ahu, fram við strendurnar. Men gulløldin við minnisvarðum og standmyndum á Páskaoynni var ikki fyrr enn seinni, um 1300, tá ið fólkið á oynni gjørdu hundraðtals pallar og reistu stórar, høgdar standmyndi á teimum. Pallarnir vóru stórir og síðan, sum vendi út ímóti sjónum, var hál og slætt, tí sjógvurin alsamt runaði eftir henni. Hvør pallur var 45 m. langur, og á honum stóðu 15 standmyndir. Eingin veit, hví standmyndirnar vórðu gjørdar, men tær eru helst gjørdar av átrúnaðarligum grundum.

Flestu standmyndirnar á Páskaoynni vóru høgdar í grótbrotum í sloknaðum gosopum. Tær vórðu høgdar í heilum líki úr berginum, bara ein partur av bakinum var fastur og helt teimum, so at tær duttu ikki. Tá ið standmyndirnar vóru lidnar, varð festið í bakinum høgt leyst, og tær vórðu signar niður á slætt og blankaðar og snøggaðar. Síðan vórðu tær drignar til pallarnar og reistar, einsamallar ella lið um lið. Nógvar høvdu strýuskapað høvuðsprýði av royðigróti. Mangar standmyndir høvdu enn høvuðsprýði, tá ið evropear á fyrsta sinni sóu tær mong hundrað ár eftir, at tær vórðu reistar.
Taivan
Lýðveldið Kina (kinesiskt: 中華民國 Zhōnghúa míngúo) ella Taivan, Á hesi oyggj búgva um 23,5 mió. fólk.

Lýðveldið Kina hevur verið avbyrgt frá kinesiska meginlandinum síðan 1949, tá ið tjóðskaparstjórnin flýddi út í oynna, eftir at hon hevði tapt borgarakríggið ímóti kommunistunum. Stýrið í Taivan sigur seg enn verða lógliga stjórnarvaldið í øllum Kina, og Fólkalýðveldið Kina sigur Taivan verða kinverskan landslut. Fá lond hava viðurkent Taivan sum sjálvstøðugt ríki.

Á føroyskum verður landið við hvørt stavað Teivan, men eftir føroyskum stavsetingarreglum eigur tað at verða stavað Taivan.

Oyggin liggur í Eysturkinesiska havinum, norðanfyri Filipsoyggjar og eystanfyri kinesiska meginlandið. Taivansundið skilur oynna frá meginlandinum.

Tá ið portugisiskir sjófarar fyrstu ferð komu til Taivan í 1590, nevndu teir oynna Ilha Formosa ("Oyggin Vakra"), tí hon var so fruktagóð, og fjøllini vóru so vøkur.

Hóast Taivan loysti frá Kina undir borgarakrígnum í 1949, so metir Kina enn, at Taivan er ein partur av Kinesiska Ríkinum, og landið hevur hótt Taivan, hvørja ferð tað hevur haft ætlanir um at taka formelt sjálvstýri.



Langt fyri at kinverjar komu til Taivans, búðu mong fólkasløg har. Tey talaðu egið mál, men mangir siðir og gerandislív líktist. Kinverjar komu hagar í 17. øld, og sum tíðin leið, løgdu teir oynna undir seg og trokaðu burtur upprunafólkið, ið nú á døgum bara er 2 % av fólkinum í Taivan. Fjølmentasta upprunafólkið nú er amifólkið, sum eru dugnaligir leirkerasmiðir og bøndur. Amifólkið býr í stórum bygdum, og heima eru tað konufólkini, ið ráða.

Størstu átrúnaðirnir í Taivan eru buddisma, taoisma og konfusianisma. Hesir átrúnaðir líkjast nógv, og mong fólk trúgva á partar úr øllum trimum. Taoisman, ið tók seg upp í Kina um 300 f.Kr., er vegurin (tao) til einfalt lív og levnað leys av øllum jarðligum strevi. Endamálið hjá taoistum er at liva í samljóði við náttúruna, so at javnvág verður ímillum tann óvirkna kvinnupartin av likaminum (yin) og tann virkna mannpartin (yang).


 * Asia


 * Taiwan, wikivoyage.org (á enskum)
Føroyar (sangurin)
Sangurin Føroyar er sungin, innspældur og gjørdur av føroyska bólkinum Frændur. Sangurin varð útgivin á tónleikaútgávuni Frændur II í 1986. Tað er Steintór Rasmussen, ið syngur. Sangurin var eitt stórt hitt í Føroyum síðst í 1980'árunum og verður ofta sungin til felagssang. Orð og lag eigur Steintór Rasmussen.

Kaga upp í himmalin

Sært tú fuglin har

Frælsur vil hann flúgva

Mong túsund míl frá tær

Hann breiðir sínar veingir út

Veittrar tær farvæl

Tá ferðin er at enda

Tú aftur fuglin sær

Tá er hann komin heim

Til Føroyar

Á køldum opnum havi

Spjaddar liggja tit

Grønar vakrar oyggjar

Hetta landið eiga vit

Tú dregur, tú argar

Tað er títt sinnalag

Títt freka blíða lyndi

Sjarmerandi er tað

Soleiðis kenna vit teg

Føroyar

Flúgva fagrir fuglar

Byggja reiður her

Og fiskur býr í sjónum

So langt sum eygað ber

At vitja fjallatindar

Mangur gleðir seg

Og sprýkja goymdar keldur

Um vit bora ígjøgnum teg

Og verða vit ríkari tá Føroyar

Og hvør verður ríkari tá

Føroyar

Hvat heldur tú um okkum

Vit rópa okkum tjóð

Á flaggdegi um várarnar

Tá tjøldur setast móð

Hvar eru tey, sum lovaðu

At lekja tíni sár

Sum misprýða og vannvirða

Ár eftir ár eftir ár eftir ár

Hvat heldur tú um føroyingar

Føroyar?

Við gittara og sangi

Eg spæli nú mítt lag

Sum um Føroyar var mín móðir

Og bað meg skriva tað

So eiggilig og gomul

Hon teskar: “barnið mítt,

Eg vildi at mítt ríkidømi

So væl varð býtt

Ímillum tey sum búgva her í Føroyum

Ímillum tey sum búgva her í Føroyum

So javnt millum føroyingar, Føroyar”
Kitee
Kitee er ein býur í Östra Finlands län í Eysturfinnlandi. Kitee hevur 11 355 íbúgvar (2012).


 * Kyösti Laasonen
 * Tuomas Holopainen
 * Jukka Nevalainen
 * Tarja Turunen
 * Emppu Vuorinen




 * Finnland
Edenbridge (tónleikabólkur)
Edenbridge er ein eysturríkskur metal-bólkur úr Linz, Eysturríki. Bólkurin byrjaði í 1998.




 * Sabine Edelsbacher – sangur (1998–present)
 * Lanvall – guitar, keyboards, piano, akkustiskur guitar, bass, bouzouki (1998–nú)
 * Max Pointner – drums (2008–nú)
 * Dominik Sebastian – guitar (2009–nú)
 * Wolfgang Rothbauer – bass (2013–nú)


 * Kurt Bednarsky – bass (1998–2002)
 * Roland Navratil – trummur (1998–2007)
 * Georg Edelmann – guitar (2000–2001)
 * Andreas Eibler – guitar (2000–2004)
 * Frank Bindig – bass (2004–2008)
 * Martin Mayr – guitar (2005–2006)
 * Robert Schoenleitner – guitar (2006–2008)
 * Sebastian Lanser – trummur (2007–2008)
 * Simon Holzknecht – bass (2009–2010)


 * Sunrise in Eden (2000)
 * Arcana (2001)
 * Aphelion (2003)
 * A Livetime in Eden (2004)
 * Shine (2004)
 * The Grand Design (2006)
 * The Chronicles of Eden (2007)
 * MyEarthDream (2008)
 * Solitaire (2010)
 * The Bonding (2013)


 * Edenbridge - Official website
 * Edenbridge - Official fanclub
Edenbridge
Edenbridge hevur fleiri týdningar:
 * Edenbridge er ein býur í Kent í Onglandi. Sí Edenbridge, Kent.
 * Edenbridge er ein eysturríkskur metal-bólkur. Sí Edenbridge (tónleikabólkur).
Mr. & Mrs. Smith (2005)
Mr. & Mrs. Smith er ein amerikanskur action-skemtifilmur frá 2005. Allur filmurin er spældur inn í San Marino, Kalifornia. Høvuðsleikarar í filminum eru Brad Pitt (John Smith), Angelina Jolie (Jane Smith) og Vince Vaughn (Eddie). Filmurin eru framleiddur í USA.

Harra og frú Smith eru at síggja til eini vanlig hjún, sum liva eitt vanligt lív. Men í veruleikanum eru John- og Jane Smith ógvuliga dugnaligir leigumordarar, sum starvast í hvør sínum felag. Harra og frú Smith vita onki um dupultlívið hjá hvørjum øðrum. Tey droyma bæði um at fáa eitt sindur av spenningi í hjúnalagnum og teirra ynski gongur út tá tey verða biðin um at myrða – hvønnannan!


 * Brad Pitt - John Smith
 * Angelina Jolie - Jane Smith
 * Adam Brody - Benjamin Danz
 * Vince Vaughn - Eddie
 * Kerry Washington - Jasmine
 * Keith David - Pápi
 * Chris Weitz - Martin Coleman
 * Rachael Huntley - Suzy Coleman
 * Michelle Monaghan - Gwen
 * Stephanie March - Julie
 * Jennifer Morrison - Jade
 * Theresa Barrera - Janet
 * Perrey Reeves - Jessie
 * Melanie Tolbert - Jamie
 * Jerry T. Adams - Vakt


 * Official website
 * Mr. & Mrs. Smith - Internet Movie Database
Ólafsvík
Ólafsvík er ein bygd í Snæfellsbær kommunu í Norðvesturvaldøminum á Vesturlandinum í Íslandi. Ólafsvík hevur 1 008 íbúgvar (desember 2004).
Lordi
Lordi er ein finskur rokkbólkur, sum varð stovnaður í 1992.




 * Mr. Lordi (Tomi Putaansuu); sangur
 * Amen (Jussi Sydänmaa); gittar
 * Hiisi; bass
 * Mana; trummur
 * Hella; keyboard


 * G-Stealer (Sami Keinänen); bass (1996-1999)
 * Magnum (Sami Wolking); bass (1999-2002)
 * Kalma (Niko Hurme); bass (2002-2005)
 * Enary (Erna Siikavirta); keyboard (1997-2005)
 * Kita (Sampsa Astala); trummur (2000-2010)
 * Otus (Tonmi Lillman); trummur (2010-2012)
 * Awa (Leena Peisa); keyboard (2005-2012)
 * OX (Samer el Nahhal); bass (2005-2019)
Barcelona
Barcelona er næststørsti býur í Spania. Barcelona er við Miðjarðarhav í Norðurspania. Hann er týdningarmikil havnabýur við tveimum mió. fólkum. Hann er eisini høvuðsstaður í Katalónia. Málið er katalónskt, sum er í ætt við spanskt. Býurin er gitin fyri stásiligu húsini og vakra byggilist. Býurin er mitt í stórum ídnaðarøki. Í 1992 vóru OL-summarleikirnir í býnum. Barcelona hevur 1,6 milliónir íbúgvar, og í 2016 vitjaðu meira enn 30 milliónir ferðafólk. Mett er, at ferðavinnan er 11,5 prosent av búskapinum í Barcelona, og hon eigur 14 prosent av arbeiðsplássunum í býnum.

La Rambla er handilsgøtan, har mesta ferðslan er í Barcelona, og nógv fólk eru eisini til gongu, serliga ferðafólk. Gøtan er meira enn ein kilometur long.
Torrevieja
Torrevieja er ein ferðamannabýur í Eysturspania. Norðmenn kalla gjarna býin Norrevieja orsakað av stóru mongdini av norðmonnum í býnum. Framstigsflokkurin hevur sítt egna lið í býnum og fyrrverandi leiðarin í flokkinum Carl I. Hagen hevur eitt summarhús í býnum. Tað finnast eisini norskir skúlar og kirkjur í býnum.








 * Official website
 * Torrevieja.com
 * Thisistorrevieja.com
 * Torreviejainformation.com
 * Torrevieja2008.eu
Østrogen
Østrogen eru ein bólkur av steroidhormonum, ið virkað sum kvinnulig kynshormonir. Tað eru trý týdningarmikil menniskjalig østrogenir: Østradiol, østron og østriol. Østradiol er tað máttmiklasta og tað sum mest verður úrskilt av.

Østrogen eru týðandi fyri menningina av sekunderu kynssermerkunum so sum bróstum, og eru við til at stýra mánasjúkusyklus. Tað finnast fleiri kunstiga framleidd østrogen, t.d. ethinylestradiol, og verða hesi m.a. nýtt sum gitnaðarforðing saman við einum progestogenið í sonevndu P-pillarunum.


 * Lívfrøði


 * H. P. Rang, M. M. Dale, J. M. Ritter, R. J. Flower, Rang and Dale's Pharmacology, 6th Edition, 2007, Churchill Livingstone.
Brobergen
Brobergen (plattýskt Brobargen) er ein bygd við ánna Oste í Landkreis Stade í Niedersachsen, Týskland. Bygdin er 6,06 km² til víddar og hevur 226 íbúgvar (31. desember 2003). Brobergen var til 1972 ein kommuna og hoyrir nú til kommuna Kranenburg. Bygdin er fyrst nevnd í heimildum í 1286 (Brocberge).
John Locke
John Locke (29. august 1632 - 28. oktober 1704) var bretskur heimspekingur og lækni. Høvuðsverk hansara, An Essay Concerning Human Understanding frá 1690, verður roknað sum inngangurin til upplýsingartíðina.

John Locke tosaði um ein hátt fyri fólkaræði, sum kann kallast verndarliberalisma. Staturin er ein ramma, sum skal tryggja borgarunum frælsi at velja í samfelagnum. Hugsanarhátturin er her, at menniskjað gott kann menna seg sjálvt. Í mótsetning til sjónarhornið hjá John Stuart Mill, so er endamálið við fólkaræðinum at tryggja, at borgarin hevur rúm til at menna seg í, uttan at tað skal vera nøkur uppíblanding í menningini. Verndarliberalisma er mett at hava við sær "negativt frælsi".
Immanuel Kant
Immanuel Kant (1724 - 1804) var týskur heimspekingur. Høvuðsverk hansara, Kritik der reinen Vernunft frá 1781 verður roknað sum endin á upplýsingartíðini.
Renesansan
Renesansan, eisini nevnd Endurreisnin, er heiti á mentanarligum ráki í Evropa í tíðarskeiðnum umleið 1400 til umleið 1600. Orðið renesansa kemur umvegis franskt av latínsku orðunum re, sum merkir aftur og nascere, sum merkir at føðast; renesansa merkir sostatt at endurføðast. Í hesum liggur, at renesansan tekur ta klassisku mentanina, forngrikska og fornromverska mentan, fram aftur. Renesansan endurtekur ikki bara tað klassiska, men nýtir tað og arbeiðir víðari við tí.

Í hesum tíðarskeiði verður evropeiski sjónarringurin víðkaður. Krossferðirnar hava verið eini 200 ár frammanundan, og við teimum øktist kunnleikin til jødiska og arabiska mentan. Tað gav íblástur til at leita eftir fornum handritum, og fleiri handrit eftir klassisku høvundarnar komu undan kavi - summi í klosturbókasøvnum og onnur umvegis jødisku ella arabisku mentanirnar. Í 1492 varð Amerika funnið og ein nýggjur heimur letur seg upp. At Johan Gutenberg uppfann prentlistina umleið 1450 gav samstundis heilt nýggjar møguleikar at spjaða vitan og kunnleika.

Tað er ilt at siga, nær renesansan sum tíðarskeið endar, men í hvussu er umleið 1700 hevur eitt annað rák, upplýsingartíðin, tikið yvir.
Fótbóltssamband Føroya
Fótbóltssamband Føroya ella FSF er ovasta leiðslan innan fótbólt í Føroyum. FSF varð stovnað 13. januar 1979. Áðrenn tað, árini 1942 til 1978 var tað ÍSF ið hevði ábyrgdina av fótbóltinum í Føroyum. FSF er við til at menna føroyskan fótbólt, m.a. við at skipa fyri skeiðum fyri venjarar og dómarar. FSF hevur eisini ábyrgdina fyri føroysku landsliðunum bæði hjá monnum, kvinnum og unglingum. Meistaradeildin hjá monnum byrjaði í 1942. Skipaður kvinnufótbóltur í Føroyum byrjaði í 1985. 2. juli 1988 gjørdist Føroyar limur í FIFA og 18. apríl 1990 gjørdist Føroyar limur í UEFA. Síðan tá hevur Føroyar luttikið í altjóða fótbóltskappingum.




 * 1995-2009 - Ísak Mikladal, Klaksvík
 * 2009- Virgar Hvidbro, Tórshavn


 * Føroyska fótbóltsmanslandsliðið
 * Løgmanssteypið
 * Effodeildin
 * 1. deild




 * Heimasíða
Sumo-glíming
Sumo-glíming er japansk ítróttargrein og var í fyrstantíð partur í aldagomlum hátíðarhaldi við dansi og leiki, sum varð hildið á keisaraborgini, so at jørðin skuldi geva góða grøði. Í sumo-glíming roynir annar glímarin at syfta ella trýsta mótstøðumannin út av pallinum ella at fáa aðrar partar av honum enn bara iljarnar ar nerta við gólvið. Skal glímari standa seg væl, má hann verða bæði tungur og sterkur, so sumoglímarar eta nógvan og góðan mat.
H.C.W. Tórgarð
Hans Christoffer Wenningsted Tórgarð (føddur 14. august 1885 í Tórshavn, deyður 18. mars 1957), ella H.C.W. Tórgarð, var arkitektur og politikari (SB). Teknaði Sjónleikarhúsið. Hann teknaði kirkjurnar í Árnafirði, Hvannasund, Skála, Elduvík, Tjørnuvík og Skúvoy. Hann var eisini aktivur at byggja kirkjuna í Sandavági.


 * Formaður í Havnar Sjónleikarfelag 1918–1924
 * Býráðsformaður í Tórshavn 1922–1924
 * Býráðslimur í Havn 1917-24 og 1945-57
 * Løgtingslimur 1918-24

Foreldur hansara vóru Anna Paulina (fødd Poulsen) og Jens Wenningsted Jacobsen, bæði úr Havn. Hann giftist Valborg Eide úr Nólsoy. Tey eru foreldur Axel Tórgarð, sum var prestur og týðari. Trý av abbabørnunum hjá Hansemann eru sjónleikarar eins og abbin, tey eru Súsanna Tórgarð, Ria Tórgarð og Hans Tórgarð.
Kári Petersen
Kári Petersen hevur fleiri týdningar:


 * Kári Leivsson (Kári P., fyrr Kári Petersen) – tónleikari
 * Kári D. Petersen – filmsmaður
 * Kári Petersen (politikari) – politikari fyri Sjálvsstýrisflokkin
Norrønt Atlantssamstarv
Norðurlendskt Atlantssamstarv ella NORA er nevnd undir Norðurlendska Ráðharraráðnum, sum arbeiðir við økissamstarvi í Norðuratlantshavinum. Nevndin er partur av marknaøkispolitiska samstarvinum hjá Ráðharraráðnum. Norðurlendska støðið og verkætlanarskipaða arbeiðið gevur NORA góðar møguleikar at seta í verk altjóða samstarv í økinum, samstarv sum byggir á norðurlendsk virði og mál.

NORA verður fíggjað av Norðurlendska Ráðharraráðnum og við partvísari fígging úr teimum fýra NORA londunum, Føroyum, Grønland, Íslandi og Noregi.

Nevndin í NORA er mannað við trimum umboðum fyri hvørt landið. Við strategi, sum fevnir yvir fleiri ár, ásetir nevndin yvirskipaða arbeiðssetningin hjá NORA.

Høvuðsskrivstovan hjá NORA er í Havn. Í Grønlandi, Íslandi og Norður- og Vesturnoregi eru kontaktpersónar, sum arbeiða fyri NORA.

NORA virkar fyri at styrkja samstarvið í økinum, so at Norðuratlantshavið verður eitt sterkt økið í Norðurlondum, eyðkent av góðari, burðardyggari og fíggjarligari menning. Hetta verður millum annað gjørt við at styrkja samstarvið millum vinnufyritøkur og granskingar- og menningarstovnar í teimum fýra NORA londunum.


 * At skapa politiskar og fakligar karmar har kjak kann vera um felags norðuratlantiskar trupulleikar og menna felags ætlanir og átøk.
 * At miðla og seta í verk verkætlanarsamstarv.
 * At virka fyri menning í tráð við norðurlendsku Slóðarheiti hugsanina um burðardygga menning.
 * At menna NORA til ein áhugaverdan viðleikara í norðurlendskum samstarvi við grannalondini í økinum.

Í november 2011 kunngjørdi Norðurlendska Tankasmiðjan sítt fyrsta tilmæli. Tey mæla til, at at ein tvørfaklig masterútbúgving verður skipað í samstarvi millum universitetini í Grønlandi, Íslandi, Føroyum og Strandar-Noregi við heitinum Management and Development in the High North. Tað er NORA, ið hevur stovnað Norðuratlantisku Tankasmiðjuna. Tvey umboð úr hvørjum limalandi eru limir í nevndini, tey eru:
 * Tine Pars, rektari á Ilisimatusarfik, universitetið í Grønlandi.
 * Henrik Leth, stjóri í Sulisitsisut, grønlandska arbeiðsgevarafelagið.
 * Halla Helgadóttir, stjóri á Hönnunarmiðstöð, íslendska Design Center.
 * Karl Benediktsson, professari í samfelagsgeografi, Háskóli Íslands, íslendska universitetið.
 * Frank Aarebrot, professari í komparativum politikki, universitetið í Bergen.
 * Arne O. Holm, serráðgevi hjá Nordområdesenteret í Bodø.
 * Hermann Oskarsson, stóri á Hagstovu Føroya.
 * Sonja Jógvansdóttir, samskipari hjá SAMTAKI,

Norrønt Atlantssamstarv