danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Skotvápn
Skotvápn er vápn til at skjóta við. Vápnaídnaðurin er ein av heimsins størstu ídnaðum.

Eitt mett miðaltal uppá 42 prosent av morðum um allan heim, verða framd av einkultpersónum og brotsmannaliðum, ið nýta skotvápn.

Skotvápn er ein inngrógvaður partur av borgararættindunim í USA, og stendur í grundlóguni. Í USA verða 11 000 fólk skotin til deyðis árliga. Í einum heimi í USA, har skotvápn er í húsinum, økist vandin fyri, at ein í húsinum verður myrdur við 41 % (sbrt. Amnesty International).

Ein kanning hjá Harvard School Of Public Health staðfestir, at fleiri morð henda í teimum amerikansku statum har fólk eiga lutfalsliga fleiri skotvápn.
Vága Floghavn
Vága Floghavn er einasti flogvøllur í Føroyum, og er hann staðsettur i Vágunum omanfyri Sørvág. Flogvøllurin hevur eina flogbreyt, ið er 1.799 metrar til longdar.

Flogfør flúgva hvønn dag ímillum Føroyar og útlondini.

Vága Floghavn er upprunaliga hernaðarfloghavn bygd undir Seinna heimsbardaga. Fyrst í sekstiárunum gjørdist tørvurin á flogferðslu til Føroyar so mikið stórur, at farið varð undir at nútímansgera floghavnina við m.ø. hentleikum til ferðafólk. 1. juli 1963 læt floghavnin upp fyri vanligari flogferðslu, og fyrsta flogfarið eftir hetta lendi 17. juli. Fyrstu tíðina vóru einans skrúvuflogfør nýtt. Síðani 1977 hava eisini nýmótans jettflogfør røkt rutusambandið til floghavnina.

Atlantic Airways fór í 1988 at flúgva millum Danmarkar og Føroya. Fyrstu tíðina átti danskt felag í flogfelagnum. Seinni gjørdist tað føroyskt burturav og flýgur nú eisini til t.d. Noregs, London, Reykjavíkar og Barcelona.

Í 7 mánaðir í 2006 fleyg FaroeJet millum Vága Floghavn og Kastrup floghavn, men gavst við hesum vegna fíggjarligum trupulleikar.

Statens Luftfartsvæsen hevði umsitingina av floghavnini um hendi frá 1963 til 30. apríl 2007. 1. mai 2007 yvirtók Føroya Landsstýri Vága Floghavn. Frá sama degi varð floghavnin landsstovnur undir Vinnumálaráðnum. Frá 24. juli 2008 hevur floghavnin verið skipað sum partafelag við Landsstýrinum sum einasta eigara.

Tann 3. desember 2011 varð longing av flogbreytini liðug. Flogvøllurin fór tá frá at vera 1.200 m til at vera 1.799 m til longdar. 17. juni 2014 var nýggj farstøð tikin í nýtslu, teknað av Selmar Nielsen, arkitekti.

Ferðslan um flogvøllin er yvirhøvur vaksin tíðina síðani hann opnaði fyri sivilari flogferðslu í 1963.

Í 1963 flugu 946 persónar um flogvøllin, og fór ferðslan upp um 10.000 fólk í 1967. Í 1979 flugu fyri fyrstu ferð yvir 50.000 ferðafólk um flogvøllin, í 1988 fór ferðafólkatalið uppum 100.000, men fall tað aftur í samband við búskaparkreppuna í fyrru helvt av 90-árunum. Í 2001 fór ferðafólkatalið fyri fyrstu ferð upp um 150.000, meðan ferðafólkatalið fór upp um 200.000 fyri fyrstu ferð í 2006. Í 2011 flugu 203.499 um Vága floghavn.

Ferðslan um Vága floghavn í miðal fyri hvørt 5 ára tíðarskeið síðani hann opnaði hevur verið :
Rhode Island
Rhode Island (enskt: State of Rhode Island) er stakríki í Sameindu Statunum við umleið 1 mió. íbúgvum. Rhode Island er tað minsta stakríkið, bæði í Nýonglandi og í USA. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Providence. Í norðri og í eystri hevur Rhode Island mark við Massachusetts, og í vestri við Connecticut. Í suðri liggur Atlantshavið. Í 1790 bleiv Rhode Island lutstatur. Eyknevni er Hin Havstaturin (enskt: The Ocean State).

Rhode Island er tað stakríkið í USA, har fólkatættleikin er størstur. Víddin á lendinum er 3.140 km². Til samanbering er Føroyar 1.399 km². Har býr eisini meiri enn ein millión fólk. Fólkatættleikin í Føroyum er 34,5 í 2015. Í Rhode Island er fólkatættleikin uml. 388 fólk fyri hvønn km² í 2015. Fólkatættleikin á 388/km² er hægri enn í flestu amerikonsku statunum. Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Rhode Island; umleið 63 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2014. Hetta er hægsta talið av katolikkum í USA. 27 prosent eru protestantar. Fólkið er ættað úr Italia (19 %), Írlandi (18,3 %), Onglandi (12,1 %), Portugal (8,2 %), og Fraklandi (8 %). Skift á fólkatalið var bruttotjóðarúrtøkan umleið 293.000 krónur (41,678 USD) í 2015. Eisini er Rhode Island millum ríkastu stakríki í USA.

State of Rhode Island er tann minsti lutstatur í Sameindu Statunum, USA. Til støddar er Rhode Island sum Luksemborg í Beneluks. Lutstaturin fevnir um eitt øki á 4,002 km². Rhode Island er eitt heilt lítið stakríki á eysturstrondini í Ný Onglandi við Atlantshav. Tað hevur mark ímóti Massachusetts og Connecticut. Í Rhode Island eru umleið 38 oyggjar; størsta oyggin kallast Aquidneck Island ella Rhode Island. Aðrir stórar oyggjar eru t.d. Conanicut Island, Block Island, Prudence Island, Goat Island, v.f. Á Aquidneck Island, sum eisini verður nevnt Rhode Island og er 98 ferkilometrar til støddar, búgva 58.000 fólk. Flestu fólkið búgva sosatt ikki á oyggjunum, men í Providence Plantations (á meginlandinum m.a. í størstu býurin Providence og økinum rundanum). Staturin er landafrøðiliga býtt í tvey. Meðan eysturparturin av statinum hevur eitt landslag eyðkent við sínum vøkrum strondum, oyggjar og sker, er vesturparturin av Rhode Island mest sum alt skógarlandslag. So lágt er lendið, at hægsti heyggjurin, Jerimoth Hill, er ikki hægri enn 247 m.

Nógvar oyggjar eru í Rhode Island. Summar oyggjarnar eru bara smáir og óbygdir hólmar, aðrar eru stórar og tættbygdir. Aquidneck Island er størsta oyggin og eisini tann fólkaríkasta oyggin. Býurin Newport liggur við Easton-víkina í syðra parti av Aquidneck-oynni. Oyggin Block Island er hin næststørsta. Høvuðsbýurin á Conanicut eitur Jamestown. Gott buss og ferjusamband er millum oyggjarnar.


 * Sambandsríki Amerika
Connecticut
Connecticut (enskt: State of Connecticut) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingspartinum av Sambandsríkinum Amerika. Her búgva umleið 3,5 mió. fólk. Connecticut er eitt av minstu stakríkunum í USA og tað næstminsta í Nýonglandi. Einans Rhode Island er minni. Høvuðsstaðurin í Connecticut kallast Hartford og størsti býurin er Bridgeport. Eyknevni er Stjórnarskipansstaturin (enskt: Constitution State).

Umleið 1640 komu fyrstu niðursetufólkini til landslutin Connecticut. Hetta vóru fólk, sum vóru flutt úr Bretlandi til USA fyri at finna eitt stað, har tey kundu stovnseta og byggja upp eitt reint kristið samfelag. Í 1788 bleiv Connecticut lutstatur í USA. Í dag búgva 3,4 mió. fólk í Connecticut og átrúnaðarliga myndin er sera sprøklut. Connecticut er eisini eitt av ríkastu stakríkum í USA.

Connecticut er eitt lítið stakríki á eysturstrondini í Ný Onglandi við Atlantshav. Tað hevur mark við Massachusetts í norðri, við Rhode Island í eystri, og við New York í vestri. Í suðri liggur Atlantshavið. Connecticut er eitt av minstu londunum í USA, men har búgva umleið 3,5 mió. fólk. Montana er til dømis meiri enn 10 ferðir so stór sum Connecticut, men har búgva færri fólk (uml. 1 mió.). Fólkatættleikin á 285/km2 er hægri enn í flestu amerikonsku statunum. Tann stóra áin Connecticutá sker stakríkið í tvíningar. Størsta vatnið í Connecticut er í Litchfield- og Fairfield County. Tað verður nevnt Candlewood Lake. Størsti havnabýur er Bridgeport á eysturstrondini við Atlantshav. Hartford er høvuðsstaður og aðrir stórir býir eru New Haven, Stamford, Waterbury, Norwalk, Danbury, New Britain, Greenwich og Bristol. Samlaða støddin er 14,357 km2. Víddin er næstan tann sama sum hjá Montenegro (13,812 km2). Mount Frissell er hægsta fjall í statinum - 725 m.

Teir 10 størstu býirnir í Connecticut eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:
 * Bridgeport - 144 900
 * New Haven - 130 418
 * Stamford - 129 775
 * Hartford - 122 587
 * Waterbury - 108 093
 * Norwalk - 89 047
 * Danbury - 84 730
 * New Britain - 72 453
 * Bristol - 60 032
 * Meriden - 59 540




 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða, ct.gov
 * Connecticut á kortinum
 * Connecticut, wikivoyage.org (enskt)
South Carolina
South Carolina, á føroyskum ofta nevndur Suðurcarolina, (enskt: State of South Carolina) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 4,3 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Columbia. Í 1788 bleiv Suðurcarolina lutstatur í USA. Í norðri hevur Suðurcarolina mark við North Carolina og í suðri við Georgia. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknevni er The Palmetto State (Palmetto er eitt slag av pálmi).

Nikki Haley (fødd 20. januar 1972 í Bamberg, Suðurcarolina) var guvernørur frá 2011 til 2017. Hon umboðaði republikanararnar. Haley er amerikanari, ættað úr India.

Eftir ferðir Kolumbusar til Karibia gjørdu nógvir evropeiskir sjófarar rannsóknarferðir til USA. Teir fóru at leita eftir gulli og øðrum ráevnum og at hyggja eftir londum, har evropearar kundu búseta seg. Í Carolina funnu evropeiskir rannsóknarfarar átuligar fruktir, sum teir ongantíð høvdu sæð fyrr. Tað vóru til dømis chili, mais og kakao. Teir tóku fruktirnar heim aftur við sær til Evropa. Nógvir ævintýrarar fóru eisini til Carolina at leita eftir gulli.

Yamaseefólkið loypur á niðursetubygd í Eystur-Suðurcarolina í apríl 1715, og mangir hundrað enskir niðursetumenn verða dripnir. Trælauppreistur skakar Suðurcarolina í 1739.



Ídnaðurin í statinum er fjølbroyttur, og landbúnaðurin er ógvuliga framkomin. Har verður gjørt millum annað flogfør, jarnbreytarvognar, bilar, traktorar og aðrar landbúnaðarmaskinur, alt verður tilvirkað við bestu amboðum og í best hóskandi sniði. Carolinskur varur eru tí nógv eftirspurdar, helst bilarnir og landbúnaðarmaskinurnar eru væl umtókt.

Tað eru ofta stór samtøk, sum eiga ídnaðarvirkini, og tey leggja stóran dent á at leggja fremleiðsluna soleiðis til rættis, at tað mest møguliga arbeiðið verður gjørt við maskinum, og tí er talið á arbeiðsfólki ofta lítið. Hesi feløg hava eisini kønar teknikarar og verkfrøðingar at gera royndir til at fáa gjørt fremleiðsluna betri og betri ella at finna tól, sum kunnu spara fólk, og soleiðis gera tað, ið tey fremleiða, bíligari.

Við stórum meiriluta hevur amerikanski staturin Suðurcarolina samtykt at strika suðurstatsflaggið av stjórnarbygninginum í juli 2015. Avgerðin varð tikin eftir ein 13 tíma langan fund. Politikararnir hava samtykt eina lóg, sum merkir, at suðurstatsflaggið ikki longur skal veittra yvir stjórnarbygningin í Columbia. Lógin varð samtykt við 94 atkvøðum fyri og 20 ímóti í umboðsmannatinginum. Suðurstatsflaggið, ið stavar frá Amerikanska Borgarakrígnum frá 1861 til 1865, er fyri mong ein ímynd av trælahaldi og rasismu.

Teir 10 størstu býirnir í Suðurcarolina eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
 * 1) Charleston - 137 566
 * 2) Columbia - 131 674
 * 3) North Charleston - 115 382
 * 4) Mount Pleasant - 91 684
 * 5) Rock Hill - 75 048
 * 6) Greenville - 70 635
 * 7) Summerville - 52 549
 * 8) Goose Creek - 43 665
 * 9) Hilton Head Island - 39 861
 * 10) Sumter - 39 642


 * Heimasíða: sc.gov
 * South Carolina, wikivoyage (á enskum)
Mississippi
Staturin Mississippi (enskt: State of Mississippi) er stakríki í Sameindu Statunum við umleið 3 mió. íbúgvum. Jackson er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur Mississippi mark við Tennessee, í eystri við Alabama, í suðri og vestri við Louisiana, og í vestri við Arkansas. Í suðri liggur Meksikoflógva. Í 1790 bleiv Mississippi stakríki í USA. Eyknevni er Magnoliastaturin (enskt: The Magnolia State). Magnolia er eitt slag av kjarri.

Framvegis er Mississippi strálbygt í stórum økjum. Íbúgvatættleikin er 24,5 persónar fyri ferkilometurin (fólkatættleikin í Føroyum er í miðal um leið 35,5 fólk fyri hvønn km2). Jackson er størsti býur í Mississippi, og fyrisitingarligur høvuðsstaður fyri lutstatin. Har búgva fleiri enn 172,000 túsund fólk. Johnny Cash-sangurin “Jackson” snýr seg um henda býin. Gulfport er næststørsti býur. Hann er týdningarmikil havnabýur við uml. 70,000 fólkum.

Orðið "Mississippi" er antin úr einum ojibwe-indianskum navni Messipi, ið merkir “stór á”, algonkin-indianskt, Missi Sepe, ið merkir “Vatnanna faðir” ella chippewa-indianskt, Mici Zipi, ið merkir “Tann Stóra Áin.”

Tað mesta av Mississippi - uml. 65 % - er skógarlendi. Í Mississippi eru nógvar áir. Á vestursíðuni er fyri tað mesta slættlendi, og har eru fleiri góðar havnir. Nógvastaðni eru stór slættlendi við sera fruktagóðari jørð. Sandur, móra og leirur, sum áirnar bera við sær, gera, at áarlendið er avbera fruktagott og hóskar væl til m.a. grønmetisdyrkan. Har jørðin er kargari, verður velt nøkur ár, og so liggur hon sum opinekra, til hon er vorðin fruktagóð aftur natúrliga. Nakrar av longstu áum í Mississippi eru Mississippi River, Pearl River, Pascagoula River og Tombigbee River. Áin Mississippi River, sum er mark millum Mississippi og Louisiana og Arkansas, er ein tann størsta og longsta áin í Amerika. Stóru áirnar og mýrarnar eru tilhaldsstaður hjá nógvum djóra- og plantumeingi. Meginparturin av Suðurmississippi eru Mississippi River-oyrarnar. Suður móti Meksikoflógvin er ógvuliga heitt. Biloxi er ein av stóru havnabýunum í Suðurmississippi.

Fyrstu evropeisku niðursetumenninir í Mississippi gróvu í analoysi út mest sum allar gravheyggjar í Mississippi og beindu fyri týdningarmiklum prógvum, sum søgdu frá hvat var í teimum, og hvussu teir vórðu gjørdir.

Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali vóru í Mississippi í 2019 hesir:
 * 1) Jackson – 160 628
 * 2) Gulfport – 71 705
 * 3) Southaven – 55 780
 * 4) Biloxi – 46 212
 * 5) Hattiesburg – 45 863
 * 6) Tupelo – 38 312
 * 7) Olive Branch – 38 924
 * 8) Meridian – 36 347
 * 9) Greenville – 29 085
 * 10) Horn Lake –  27 272


 * Sambandsríki Amerika


 * Heimasíða hjá stjórnini: mississippi.gov
 * Mississippi, wikivoyage (á enskum)
World of Warcraft
World of Warcraft er eitt telduspæl, sum fyrigongur online á ambætarum. Har hittast fleiri milliónir fólk. Fleiri kennast heilt væl og fylgjast í ættum (klanum).

World of Warcraft hevur verið ein sonn peningamaskina hjá felagnum Blizzard. Yvir 10 milliónir brúkarar gjalda fyri at vera við í hesum spæli, sum verður spælt umvegis alnetið.

Tað skuldi upprunaliga vera ókeypis, men so varð ikki. T.e., at tey einans skuldu keypa fløguna, og so var frítt at spæla á alnetinum. Eftir kanningum á marknaðinum kom Blizzard fram til, at tað ikki loysti seg fíggjarliga at lata brúkarar spæla ókeypis.
Telduspøl
Telduspøl ella telduspæl er spæl spælt í teldu. Til dømis ævintýrspæl, talv o.a. Tá ið tú spælir við teldu, nýtir tú knappaborð ella hald, tey nevna stýripinn. Tú spælir annaðhvørt við telduna ella saman við onkrum øðrum.

Ein svensk kanning vísti at ungir telduspælarar drukku minni enn onnur ung. Hartil vóru tey minni stressaði, og gjørdu faktiskt líka nógvan ítrótt sum restin.

Digital Battle hevur gjørt ein lista yvir tíggju tey dýrastu spølini vit vita um.


 * 1) Grand Theft Auto V – $ 100 milliónir
 * 2) Call of duty Ghost – $ 8000 milliónir
 * 3) Shenmue – $ 70 milliónir
 * 4) Too Human – $ 60+ milliónir
 * 5) Call of Duty Black ops – $ 60 milliónir
 * 6) Halo 3 – $ 55 milliónir
 * 7) APB: All Points Bulletin – $ 50+ milliónir
 * 8) L.A. Noire – $ 50 milliónir
 * 9) Final Fantasy XII – $ 48 milliónir
 * 10) Killzone 2 – $ 45 milliónir
 * 11) Call of Duty Black ops 3 - $ 9000+ milliónir
Tryggingarfelagið Føroyar
Betri Trygging ella TF er felag, ið rekur tryggingarvirksemi í Føroyum. Ofta millum manna kallað "Tryggingin". Forstjóri í felagnum er Regin Hammer. Í dag starvast umleið 110 fólk á TF. Høvðusskrivstovan hjá felagnum er á Kongabrúnni í Havn. Umframt høvuðsskrivstovuna hevur TF deildir í Sandavági, Saltangará, Klaksvík og á Tvøroyri.

Tryggingarfelagið Føroyar (TF) varð stovnað í 1940 og kallaðist tá Tryggingarsambandið Føroyar. Áðrenn 1940 vóru tað serliga donsk tryggingarfeløg og onnur tryggingarumboð uttanlands, ið høvdu tryggingar í Føroyum. Sambandið við hesa partar varð kvett við byrjan av seinna heimsbardaga og førdi tað til, at Tryggingarsambandið Føroyar varð sett á stovn. Hetta hendi við eini bráðfeingis kunngerð frá 17. juni 1940 og fór at virka 1. juli 1940. Tryggingarsambandið varð skipað sum eitt sínámillum tryggingarsamtak, ið fekk einkarrætt til trygging av føroyskum ognum ella øðrum virðum, tó lívstrygging undantikin. Feløgini Føroya Vanlukkutrygging, Føroya Brunatrygging og Krígstryggingin fyri føroysk fiskifør vóru tikin við í "nýggja" samtakið. Tó vóru onnur feløg, ið fingust við tryggingarvirksemi (t.d. Føroya Samvirkandi Sjótryggingarfelag, Suderø gensidige Forsikringsforening for Motor både til Fiskeribrug og P/f Trygd), ið ikki fingu loyvi at tekna nýggjar tryggingar aftan á 1. januar 1943.

Í 1997 varð einkarrætturin hjá Tryggingarsambandinum at tekna tryggingar avtikin. Hetta hevði við sær, at Tryggingarsambandið skuldi kappast við onnur tryggingarfeløg. Framvegis var ikki loyvi hjá útlendskum tryggingarfeløgum at tekna tryggingar í Føroyum.

Í 1998 valdu deildirnar í Tryggingarsambandinum at leggja saman í eitt sínámillum felag. Felagið skifti tí navn til Tryggingarfelagið Føroyar S/F.

1. juli 2003 varð bygnaðurin aftur broyttur, soleiðis at sínámillumfelagið Tryggingarfelagið Føroyar varð broytt til eitt samtak. Tryggingarvirksemið varð skilt út í partafelagið Tryggingarfelagið Føroyar P/F, ið er eitt dótturfelag hjá TF Holding P/F.

Í 2007 stovnaði TF eitt pensjóns- og lívstryggingarfelag, ið verður nevnt Betri pensjón.

Í apríl 2011 keypti TF Holding 70% av føroyska partinum av Eik Banka frá Finansiel Stabilitet. Eik Banki var komin í fíggjarligar trupulleikar av fíggjarkreppuni, sum herjaði frá heystinum 2008. Tað var serliga tann danski parturin av Eik Banka, sum var skyldin í fallinum av Eik Banka. Hini 30% av Eik Banka eigur Finansiel Stabilitet enn.


 * Heimasíðan hjá Tryggingarfelagnum Føroyar


 * Bókin: "Trygging í Føroyum - Tryggingarsambandið Føroyar í fimti ár" útgivin av Tryggingarsambandi Føroya í 1991
 * Heimasíðan hjá Tryggingarfelagnum Føroyar
 * Ársroknskapurin hjá TF fyri 2007
Trygging
Trygging er ein skipan, sum skal skapa eina fíggjarliga trygd móti vandum og óvissum, sum kunnu henda øllum. Eingin kann kenna allar teir vandar, ið raka kunnu hin einstaka. Til ber at tryggja seg móti einum ella øllum.

Trygging er tí í sínum uppruna ein skipan, har fleiri einstaklingar, sum eru útsettir fyri sama vanda, taka seg saman í bólk til tess at tryggja missin, ið ein ella fleiri av hesum einstaklingunum kann vera út fyri.

Trygging er ein elligomul skipan. Handilsmenn í Babylon høvdu tryggingar longu millum ár 4000 og 3000 f. Kr.

Heimsins elsta varðveitta lógsavn "Hammurapis Lóg" frá umleið ár 2000 f. Kr. hevur reglur um trygging av kamelfylgjum um oyðimerkurnar.

Í dag eru tað serliga privat feløg, ið taka sær av at bjóða sínum kundum tryggingar. Í Føroyum er best kendu tryggingarfeløgini Tryggingarfelagið Føroyar, Trygd og Føroya Lívstrygging.


 * Bókin: "Trygging í Føroyum - Tryggingarsambandið Føroyar í fimti ár" útgivin av Tryggingarsambandi Føroya í 1991
Phoenix
Phoenix er fimtstørsti býur í USA við umleið 1,66 mió. íbúgvum (2018). Phoenix er eisini høvuðsstaður og størsti býurin í Arizona. Eyknevni er Sòlinsdalur (ella á enskum: Valley of the Sun). Umleið 65 % av fólkinum í Arizona búgva í Phoenix ella tætt við býin. Í Phoenix og økinum rundanum búgva 4,17 millionar fólk (2007). Borgmeistari er Phil Gordon (D). Phoenix er ímillum teir býir í USA, sum vaksa skjótast, hóast hann er mítt í oyðimørkini. Fólkavøksturin frá 1960 til 1990 var heili 300 prosent. Ein av atvoldunum til, at Coloradoá er byrgd og ikki longur rennur í havið, er nógva vatnnýtslan í Phoenix.


 * – Calgary (Alberta, Kanada)
 * – Catania (Sikiloy, Italia)
 * – Chengdu (Kina)
 * – Ennis (Írland)
 * – Grenoble (Rhone-Alpes, Frakland)
 * – Hermosillo (Sonora, Meksiko)
 * 🇯🇵 – Himeji (Hyōgo, Japan)
 * – Prag (Kekkia)
 * – Ramat-Gan (Ísrael)
 * – Taipei (Lýðveldið Kina)


 * Arizona


 * Heimasíða: phoenix.gov
 * Phoenix, Arizona, wikivoyage (á enskum)
Saltonvatn
Saltonvatn (enskt: Salton Sea) er eitt vatn har suðuri í Kalifornia í USA, ikki so langt frá Palm Springs. Økið var kent sum Rivieran í Kalifornia, men verður í dag mett sum ein av ringastu umhvørvisvanlukkunum í USA. Ein stinkandi, saltur støðuhylur, sum hvørt ár er fullur av deyðum fiski og fugli. Vatnið kom í av óvart í 1905 í sambandi við at vatnveiting varð gjørd til landbúnaðin, og í 1950-árunum sveimaðu tey ungu og vøkru um vatnið Salton Sea. Men so komu melduródnir og vatnflóðir, sum gjørdu av við lívið í vatninum, og nú heldur ongin nógv um tað. Onkur roynir tó enn at fáa lív í aftur.
South Park
South Park (SP) er ein amerikonsk kult sjónvarpsteknirøð. South Park, sum snýr seg um fýra smádreingir í býnum av sama navni í Colorado, hevur skapt stóra øsing líka síðani røðin byrjaði í 1997. Men, sum so ofta er støðan við øsandi tilfari, hevur hetta skapt ein stóran skara av kult fjepparum. Teir báðir menninir handan South Park, Matt Stone og Trey Parker eru kendir fyri at arbeiða við ymisku pørtunum heilt til freistina soleiðis, at teir fáa tikið nýggjastu samfelagsmenningina við.

Tey fyrstu fimm árini, varð Kenny, ein av høvuðspersónunum, dripin á mangar ymsar groteskar hættir – og altíð við útsøgnini "Oh my God, they killed Kenny!" í kjalarvørrinum. Men so aftan á fimm ár, máttu Trey Parker og Matt Stone gera ein nýggjan persón, tí teir høvdu ikki fleiri hugskot til, hvussu Kenny skuldi doyggja. Teir manglaðu kreativa inspiratión.

Hóast hyggjararnir verða noyddir at síggja tríggjar lýsingar í hvørjum parti, so man tað óivað koma væl við, at søgan um lívið hjá teimum fýra dreingjunum nú verður tøk á netinum – fullkomiliga ókeypis og lógligt. Tað er almenna heimasíðan hjá South Park røðini, ið hevur gjørt partarnar tøkar fyri øll at heinta. Heimasíðan er www.southparkstudios.com.

South Park hevur gjørt gjøldur úr jødum, katolikkum, mormonum, gudloysingum og nógvum, nógvum øðrum.

Kanada - 18 ár

Nýsæland - 16 ár

Pólland - 18 ár

Skandinavia - 15 ár

Stóra Bretland - 15 ár

Týskland - 16 ár

Ungarn - 18 ár

USA - 18 ár


 * South Park Studios
 * South Park á Comedy Central
 * South Park á Internet Movie Database
Philadelphia
Philadelphia er stórbýur í amerikanska stakríkinum Pennsylvania. Býurin liggur tætt við amerikonsku eysturstrondina. Við umleið 1,4 mió. íbúgvum er Philadelphia størsti býurin í stakríkinum og sættstørsti býur í USA. Áin Delaware rennur tætt framvið býnum.

Enski kvekarin William Penn setti býin á stovn í 1682. Philadelphia var fyrsti høvuðsstaðurin í USA: 5. september 1774 til 24. oktober 1774). Amerikanska Frælsisyvirlýsingin varð samtykt 4. juli 1776 í Philadelphia.




 * Pennsylvania


 * Heimasíða: phila.gov
E Elski Førjar
E ELSKI FØRJAR er ein skemtisending, ið varð send í 6 pørtum í Kringvarpi Føroya. Í røðini verður hugt at Føroyum og føroyingum úr einum nakað øðrvísi, og kanska eitt sindur meira skemtiligum sjónarhorni enn vanligt. Her møta vit tjóðskaparmanninum Haraldi, konuni Pernille og dóttrini Søs, sum øll búgva í Keypmannahavn. Her er tann illi Sofus, tann einsami Niels, tann samkyndi Kjartan, tey lekru Remi og Rosely, teir smørtu reportararnir Olgar og Randi – og mong, mong onnur.

Tað er Sjúrður Skaale, sum hevur lagt sendirøðina til rættis.
Fartelefon
Ein fartelefon er ein tráðleys telefon at hava hjá sær, bæði heima og tá ein fer út ella at ferðast. Umframt tær vanligu funktiónirnar, ið ein vanlig telefon hevur, kann ein fartelefon eisini senda eini sms-boð til eina aðra fartelefon. Summar fartelefonir kunnu taka myndir og video, spæla tónleik við mp3-fílu, spæla útvarp og mangt annað. Menningin av fartelefonum hendir sera skjótt, og nú er eitt nýtt slag av fartelefonum, sum á enskum verða nevndar smartphones. Hesar eru sum ein lítil útgáva av einari teldu, tær kunnu senda teldupost, hava ofta okkurt slag av brovsara, kunnu taka myndir og video.

Tær fyrstu fartelefonirnar vóru sera stórar í mun til tær nýggjaru útgávurnar. Nú fær man tær í nógv minni støddum enn í fyrstani. Fartelefonir hava eitt battarí, sum av og á skal løðast. Til hvørja fartelefon hoyrir ein løðara, sum skal setast til vanligan streym, og so verður battaríið løtt av nýggjum. Tá fartelefonin er nøkur ára gomul heldur battaríið ofta uppat at virka og má skiftast út. Tað er ymiskt hvussu leingi eitt battarí varðir. Allar fartelefonir hava eitt simkort, sum inniheldur upplýsingar sum fartelefonin hevur brúk fyri, m.a. fartelefonnummarið. Ein fartelefon kann hava fast hald ella leyst hald. Tá ein hevur fast hald, so verður goldin ein ávís upphædd um mánaðin til ein ávísan veitara, í Føroyum kann veitarin t.d. vera Føroya Tele ella Vodafone. Um ein hevur leyst hald, so kunnu pengar fyllast á fartelefonina antin við at keypa umvegis internetið ella við at keypa eitt kort frá einum handli, har eitt ávíst loynital stendur, sum so skal tastast inn á telefonina.

Tað finnast fleiri ymiskar fyritøkur, sum framleiða og menna fartelefonir. Nakrar av teimum mest kendur fyritøkunum eru: Nokia, iPhone (Apple), Samsung, LG, Apple, Sony, Motorola, RIM, HTC, Huawei og Honor. Nokia er ein finsk fyritøka, og hon hevur havt størsta partin av marknaðinum seinastu árini. Størsti kappingarneytin hjá Nokia er Samsung, sum er ein fyritøka úr Suðurkorea.

Fyrsta fartelefonin úr 1973 var 23 cm høg og vigaði meira enn eitt kg. Um tú løddi hana í 10 tímar, bar til at tosa í 20 minuttir. Henda fyrsta fartelefonin var ein Motorola DynaTAC. Martin Cooper tók eina tílíka telefon við sær út á Manhattan 3. apríl í 1973 og ringdi til Joel Engels, sum var høvuðsverkfrøðingur í felagnum Bell Labs, sum tá var argasti kappingarneyti hjá Motorola. Soleiðis kundi hann staðfesta sum stjóri í fyritøkuni, at Motorola hevði vunnið kappingina um at verða fyrst við fartelefonini.
Frískúlin í Tórshavn
Frískúlin í Havn læt dyrnar upp í august 2007. Skúlin liggur á Velbastað og er grundaður á námsfrøðiligar áskoðanir.


 * Heimasíðan hjá Fríðskúlanum í Havn
San Diego
San Diego er áttandi størsti býur í USA. Býurin liggur í statinum Kalifornia, har hann er triðstørsti býur.




 * Kalifornia


 * Heimasíða: www.sandiego.gov
 * San Diego á kortinum: osm
Sálmabók Føroya Kirkju
Sálmabók Føroya Kirkju er sálmabókin, ið nýtt verður í føroysku fólkakirkjuni.


 * HTML-útgáva
Venesia
Venesia (italskt: Venezia; venesianskt: Venes(s)ia; enskt: Venice; danskt, svenskt og týskt: Venedig) er ein býur í Italia. Venesia er sunnanfyri Alpurnar á einum stórum graslendi í Norðuritalia, og hevur umleið 259 263 íbúgvar (2012). Gamli havnarbýurin er ein av heimsins vakrastu býum. Í honum eru, sum í øðrum italskum býum, nógvir gamlir og vakrir bygningar. Venesia er bygdur á 118 smáar oyggjar í einum vatni, sum var skylt frá Adriahavinum við Lido. Í býnum eru 150 veitir, og einar 400 brýr eru um tær.

Gamli, venesiski róðrarbáturin, gondolin, verður enn nýttur.
Windsurfing
Windsurfing er ítrótt, sum verður íðkað við einum surfbretti og eini mastur við segli.

Í 1978 plagdi Andrias Samuelsen úr Søldarfirði at windsurfa á Skálafjørðinum.


 * Vindsurfing. Í: Magn, nr. 5/1978, s. 15
Surfing
Surfing er ítróttur, har staðið verður á eini brimfjøl í sjónum, meðan ein brúkar orkuna í aldunum til at flyta seg við, ofta við rúkandi ferð.
Surfing (fleiri týdningar)
Surfing er ítrótt, har man stendur á einum surfbretti í sjónum. Fleiri sløg av surfing eru, m.a.
 * Bodyboard
 * Surfing
 * Windsurfing
Minneapolis
Minneapolis er størsti býur í Minnesota, USA og er tvíburi staður við Saint Paul. Orðið Minneapolis kemur úr Dakota mni (vatn) og grikskt polis (staður). Minneapolis er ein nýmótans amerikanskur býur. Sum miðdepil í einum stórum landbúnaðarøki er Minneapolis týðandi handilsbýur. Upprunaliga var Minneapolis tveir býir － Minneapolis og Saint Paul, － sum eru samanvaksnir.

Eitt fleirtal av teim fyrstu niðursetufólkunum her komu úr Skandinavia. Minneapolis er tað økið í USA, har muslimar eru flestir í tali.


 * Santiago de Chile (Kili)
 * Kuopio (Finnland)
 * Ibaraki (Japan)
 * Novosibirsk (Russland)
 * Tours (Frakland)
 * Harbin (Kina)
 * Eldoret (Kenja)
 * Uppsala (Svøríki)




 * Minnesota


 * Heimasíða: www.minneapolismn.gov
Saint Paul
Saint Paul (ella St. Paul) er høvuðsstaður Minnesotas og er næststørsti býurin. Hann er eisini tvíburi staður við Minneapolis. Hann hevur umleið 287 túsund íbugvar.




 * Quito, Ekvador
 * Nagasaki, Japan, síðan 1955
 * Hadera, Ísrael, síðan 1981
 * Culiacán, Meksiko, síðan 1983
 * Changsha, Kina, síðan 1987
 * Lawaaikamp, Suðurafrika, síðan 1988
 * Modena, Italia, síðan 1989
 * Nowosibirsk, Russland, síðan 1989
 * Ciudad Romero, El Salvador, síðan 1991
 * Tiberias, Ísrael, síðan 1996
 * Neuss, Týskland, síðan 1999
 * Manzanillo, Meksiko, síðan 2002


 * Minnesota


 * Heimasíða: www.stpaul.gov
 * Býurin á kortinum: osm
Burkina Faso
Burkina Faso (áður nevnt Ovara Volta) er eitt land í Vesturafrika við umleið 16,7 mió. íbugvar. Høvuðsstaðurin er Ougadougou. Í norðri hevur hann mark við Mali og Niger, í eystri við Benin, í suðri við Gana og Fílabeinsstrondin, og í vestri við Mali. Burkina Faso er inni í landinum í Afrika. Tað er av fátækastu londum í heiminum.

Burkina Faso gjørdist sjálvstøðugt frá Fraklandi í 1960. Blaise Compaoré hevur sitið við valdið síðani hernaðarkvettið í 1987. Fleiri val hava verið, sum forsætisráðharrin hevur vunnið greitt, men bæði andstøðan í landinum og altjóða samfelagið hava sett spurnatekin við øll valini, sum øll hava verið merkt av illgruna um svik.

Heruruin í Burkina Faso tók valdið í landinum, tá forsetin, Blaise Campaore, 29. okt. í 2014 varð rikin frá valdinum, eftir mótmælisgongur og samanbrestir í fleiri dagar. Í fyrstu atløgu tók Honoré Traoré, herovasti, valdið og tilnevndi seg sjálvan sum landsins leiðara. Men dagin eftir var kvett framt móti honum, tá Isaac Zida, oberstloytnantur, tilnevndi seg sum forseta og boðaði frá, at hann verður leiðari fyri fyribilsstjórini, sum verður fram til valið í nov. 2014.

Sum í hinum londunum í Saheløkinum er turkur støðug hóttan. Seinastu árini hevur Saharaoyðimørk etið seg longri og longri suðureftir, og nógv gott beitilendi er vorðið oyðimørk.

Fáir býir eru í Burkina Faso, og mesta fólkið býr á bygd og livir av at velta jørðina og at halda neyt. Búskapurin í Burkina Faso er illa farin, tí at har hevur verið so ófriðarligt. Av tí at landið er so fátækt, fer triðja hvørt vaksið fólk av landinum at arbeiða. Burkina Faso fær nógva menningarhjálp úr útlondum. Á hvørjum ári lata Frakland, ið fyrr hevði valdið í landinum, og onnur lond í ES, Burkina Faso einar 2-3 milliardir krónur í menningarhjálp. Hjálpin verður bæði nýtt til stórar verkætlanir, til dømis til vatnorkubyggingar, og smá hjálpartiltøk, sum at grava vatnbrunnar, haðan ein bygd fær reint vatn.

Vatntrot og kørg jørð eru bóndunum mikil meinbogi. Áðrenn til ber at sáa ella seta niður, má bóndin fella trø og runnar og seta eld á tey og pløga øskuna upp í moldina, so at tað taðar jørðina. Velt verður í hesum nýlendi í eini 4-5 ár, men tá er tað so púrgað, at bóndin má leggja inn av nýggjum, og gamla stykkið liggur sum opinekra í minst 5 ár. Mangir bøndur hava urtagarðar, har teir dyrka grønmeti til sín sjálvs.




 * Mossi (47.9 %)
 * Bobo (6.9 %)
 * Gurunsi (5.0 %)
 * Senufo (5.3 %)
 * Lobi (6.9 %)
 * Mande (6.7 %)
 * Fulan (10.3 %): Fulaniar eru flakkfólk og liva av at halda neyt. Teir fara víða um eftir beiti og seta upp smáttur sínar og tjøld síni, tá ið teir skulu hvíla seg. Fulaniar liva av tí, teir fáa av dýrum sínum, mjólk, smøri og osti. Kjøt verður næstan aldri etið, tí at teir unna sær sjáldan at taka eitt dýr úr fylginum og drepa tað. Mangir fulaniar eru givnir at liva sum flakkfólk og hava sett seg niður sum bøndur.
 * Tuareg (3.1 %)
Simprentis
Simprentis er partafelag, ið mennir og veitir skeið til altjóða oljuídnaðin. Í Simprentis starvast 8 fólk, harav 4 í Føroyum, 1 í Noregi og 3 í Stóra Bretlandi. Stjóri í felagnum er Ólavur Ellefsen.

Simprentis varð stovnað í 2000 av Ólavi Ellefsen.

19. desember 2003 setti SET pening í felagið, svarandi til at SET kom at eiga 20% av felagnum.

31. januar 2007 settu Framtaksgrunnur Føroya og Royndin saman við privatum íleggjarum 4,6 mió kr í felagið.




 * Heimasíðan hjá Simprentis
Ólavur Ellefsen
Ólavur Ellefsen er stjóri í Simprentis. Hann var við til at stovna samskiftisfyritøkuna Kall, sum seinni broytti navn til Vodafone.




 * Simprentis
Bagdad
Høvuðsstaður Iraks, Bagdad (arabiskt; بغداد), er fram við Tigris. Hann er størsti býur í Irak og miðdepil í fyrisiting og handli. Í býnum renna saman gamalt og nýtt, avgamlar moskur, nútímans háhús og trongligir basarar. Bagdad hevur verið miðstaður í islamskari mentan í meiri enn túsund ár. Bagdad var áður høvuðsstaður í tí veldiga arabiska ríkinum. Tá blómaði býurin og var skrýddur við prýðiligum borgum og øðrum listaverkum. Meginparturin av tí gamla Bagdad er nú burtur, men á grundini er vaksin upp ein tíðarhóskandi stórbýur. Úr Bagdad gongur jarnbreyt til Basra við Persarahavið.


 * Keiro, Egyptaland, 1978
 * Amman, Jordan, 1989


 * Irak
 * Miðeystur
 * Asia
Arabiskt mál
Arabiskt mál (arabiskt; الْعَرَبيّة, al-ʿarabiyyah ella bara عَرَبيْ ʿarabī), er í afroasiatiska málættin, semitiska greinin. Um 206.000.000 fólk tosa okkurt frábrigdi av arabiskum. Hóast standardarabiskt, sum er eitt tillagað frábrigdi av klassiskum arábiskum, er alment mál í arabiskum londum, eru tað vanliga bert fólk við góðari útbúgving, sum duga tað hampiliga væl. Koranin er skrivað á klassiskum arabiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá muslimum. Tað arabiska stavraðið hevur 28 bókstavir og skriftmálið verður skrivað frá høgru til vinstru. Arabiskar dialektir verða talaðar í Norðurafrika (frá Maghreb í Marokko til Egyptaland) og í Miðeystri (frá Palestina/Ísrael til Irak, og úr Sýria til Jemen). Maltesiskt er eisini ein arabisk dialekt. Hóast felagsheitið "arabiskt" (av átrúnaðarligum og politiskum orsøkum) verður brúkt, so er talan "de facto" um fleiri ymiskt "arabisk" mál, har fólk ikki skilja hvønn annan.
Kinesiskt mál
Kinesiskt mál ella kinverskt (kinesiskt; 汉语/漢語, Hànyǔ, 中文 ella Zhōngwén) er í grundini fleiri skyld mál, har mandarinskt, sum er móðurmál hjá um 875.000.000 fólkum, er tað størsta, og tað er eisini standardmál í Kina. Kinesisk mál eru móðurmál hjá meira enn 1.200.000.000 fólkum, harav meginparturin býr í Kina og um 22.000.000 í Teivan. Í kinverska teknmálinum eru mong túsund tekn. Hvørt tekn er orð ella hugtak og ikki ljóð sum í okkara skriftmáli.

Kinesiskt er størsta málið í Fólkalýðveldi Kina. Harumframt er kinesiskt høvuðsmálið í Lýðveldið Kina, Hongkong, Makao og Singapor.
God Save the King
God Save the King er tjóðsangur hjá Stóra Bretlandi, Avstralia, Kanada, Jamaika, Bahamaoyggjar, Tuvalu og Nýsælandi.

God save our gracious King ,

Long live our noble King,

God save the King! Send him victorious,

Happy and glorious,

Long to reign over us;

God save the King!

O Lord our God arise,

Scatter his enemies

And make them fall;

Confound their politics,

Frustrate their knavish tricks,

On Thee our hopes we fix,

God save us all!

Thy choicest gifts in store

On his be pleased to pour;

Long may he reign;

May he defend our laws,

And ever give us cause

To sing with heart and voice,

God save the King!
Læsesal Vest
Læsesal Vest ella granskingarlesistovan á Kongliga Bókasavninum (danskt: Det Kongelige Bibliotek) er partur av Danska Tjóðbókasavninum (danskt: Danmarks Nationalbibliotek), sum heldur til í Den Sorte Diamant á Slotsholmen í Keypmannahavn, Danmark. Lesistovan er frá tíðini, tá Fríðrikur III kongur stovnaði Kongliga Bókasavnið, og hevur hildið til ymsastaðni.


 * at gera tað gjørligt at granska tilfar, ið bert kann nýtast á lesistovuni
 * at veita brúkarum atgongd til eitt stórt handbókasavn
 * at veita brúkarum fast granskingarpláss


 * lærda háskúlanum í Keypmannahavn
 * granskarum innan- og uttanlands
 * øðrum, ið leita sær vitan á hægri støði

Handbókasavnið á lesistovuni er í tveimum hæddum og telur um 65.000 bind. Tað fevnir um fleiri yrkisgreinir hjá Kongliga Bókasavninum, tó serliga hugvísindi og gudfrøði.


 * Læsesal Vest
 * Det Kongelige Bibliotek
Tbilisi
Tbilisi er høvuðsstaður Georgias. Høvuðsstaðurin í Georgia er bygdur í brøttu líðini niðan frá Kuraá. Tbilisi er av sonnum fjølmentaður býur, stutt hvørt frá øðrum eru sýnagoka, moska, georgisk basilika (fornkirkja), armensk kirkja og persisk eldtilbiðjaratempul.


 * Saarbrücken, Týskland (1975)
 * Nantes, Frakland (1979)
 * Ljubljana, Slovenia (1979)
 * Innsbruck, Eysturríki (1982)
 * Yerevan, Armenia (1996)
 * Atlanta, USA (1987)
 * Palermo, Italia (1987)
 * Bristol, Ongland (1988)
 * Bilbao, Spania (1989)
 * Ankara, Turkaland
 * Kiev, Ukraina (1999)
 * Astana, Kasakstan (2005)
 * Merdivenköy, Turkaland


 * Georgia
 * Evropa
Mikael Blak
Mikael Blak (føddur 1979) er ein føroyskur tónleikari, tónaskald og tónleikaframleiðari. Hann spælir á fleiri ymisk ljóðføri eitt nú bass og kontrabass. Hann er basspælari í punk-bólkinum 200. Harumframt hevur hann spælt bass við eitt nú Eivør Pálsdóttir. Hann var ein av tónleikarunum, sum spældu til Summartónar 2012. Mikael er sonur kenda tónleikaran og tónasmiðin Kristian Blak. Teir báðir eru, saman við øðrum, limir í klassiska tónleikabólkinum Yggdrasil, Kristian er leiðari og spælir klaver, og Mikael spælir bass. Mikael hevur framleitt fløguna Á fold eru túsund gudar hjá Hanus G. Johansen, fløgan kom út í november 2012.

Mikael Blak hevur komponerað løg til stuttfilmarnir Summarnátt og Vetrarmorgun hjá Sakaris Stórá. Summarnátt vann tann allarfyrsta Geytan, ið er ein føroysk filmsheiðursløn. Tey fýra løgini sum mynda soundtrackið í Summarnátt hava hesi heiti: ”Byrjan”, "Dýrdarfall”, ”Summardáar” og ”Summarnátt”. Stuttfilmurin Vetrarmorgun vann eina virðisløn á einum av heimsins størtstu filmsfestivalum, á Berlinaluni 2014. Filmurin vann í bólkinum The Special Prize of the Generation 14plus International Jury.




 * 2001 - Tveyhundrad Prosent, TUTL. Mikael spælir bass, keybords, guitar, Synthesizer [Moog]. Mikael, Uni Árting og Niels Arge Galán hava skrivað sangirnir.
 * 2005 Viva la Republica
 * 2006 Graceland
 * 2008 200 Decibel
 * 2009 Stokkhólmssyndromið
 * 2012 VENDETTA!


 * Eivør, 2000, TUTL (kontrabass)
 * Teitur ‎– The Singer, 2008, Playground Music Scandinavia (bass)
 * Clickhaze ‎– EP, Tutl, 2002. Mikael spælir her: Acoustic Bass, Organ [Hammond], Synthesizer [Moog].
 * Kristian Blak & Yggdrasil (8) ‎– Risastova, Tutl, 2006. Mikael spælir bass.
 * Tobias Fröberg ‎– Somewhere In The City, FireEgg Recordings, 2006. Bass.


 * 2013 - Gjørdi fleiri løg til stuttfilmin Vetrarmorgun, sum vann virðisløn á Berlinaluni 2014.
 * 2012 - Gjørdi fýra løg til stuttfilmin Summarnátt, sum vann fyrstu føroysku filmsvirðislønina Geytan.
Stóruvøtn
Á markinum ímillum Kanada og Sambandsríki Amerika eru Stóruvøtn (á enskum: Great Lakes). Í USA og Kanada eru fimm stór fesk vøtn: Superior­ vatn, Michiganvatn, Huronvatn, Erievatn og Ontariovatn. Tey eru bundin saman í eina stóra skipan. Haðani rennur St. Lawrenceá gjøgnum Kanada út í Atlantshav. Hesi vøtn rúma um fimtingin av øllum vatni í heiminum. Bara Michiganvatn, vinstrumegin, er sunnan fyri markið. Ímillum vøtnini eru grivnar siglingarveitir, og samband er við St. Lawrenceá, sum rennur út í Atlantshav. Í Niagaraá, sum rennur úr Erievatni í Ontariovatn, eru hinir viðgitnu Niagarafossar. Rundan um tey stóru vøtnini og fram við ánni er nógvur ídnaður, sum dálkar vatnið. Serliga Erievatn er illa dálkað. Har eru stórir ídnaðarbýir, so sum Buffalo í New York, Cleveland í Ohio og Detroit í Michigan.
Stóru Grasfløturnar
Miðskeiðis í Kanada og Sambandsríki Amerika eru Stóru Grasfløturnar ella prerian, sum lendið eisini verður kallað (á enskum: Great Plains). Á hesum óføra víða lendið er heitt og turt um summarið og kuldi og kavi um veturin. Trø vaksa bara við áir og vøtn. Fyrr, tá ið fløturnar vóru albeittar við síðum grasi, gingu fleiri milliónir visundar har. Nú eru fløturnar veltar. Mesta grøðin er hveiti og mais.
Vancouver
Vancouver í British Columbia á vesturstrondini í Kanada er ein væl umtóktur býur. Mong vilja fegin sleppa at búgva har, og stór framgongd er í ídnaðinum. Havnin frystir ikki um veturin og liggur tí væl fyri til handilssamstarv við lond í Asia hinumegin Kyrrahav. Mong kinversk húski, helst úr Hongkong, búsettu seg her, áðrenn Hongkong fór undir kinverskt yvirræði í 1997.


 * Odessa, Ukraina (1944)
 * Yokohama, Japan (1965)
 * Edinburgh, Skotland, Stóra Bretland (1978)
 * Guangzhou, Kina (1985)
 * Los Angeles, Kalifornia, USA (1986)
 * Seoul, Suðurkorea (2007)


 * Victoria


 * Almenna heimasíða: www.vancouver.ca
 * Vancouver, wikivoyage.org (á enskum)
Marquesasoyggjar
Marquesasoyggjar (franskt: Îles Marquises ella Archipel des Marquises, marquesiskt: Te Henua Kenana ella Te Fenua `Enata) eru oyggjabólkur í Franska Polynesia í Kyrrahavinum. Marquesasoyggjar hevur bara umleið 8600 íbúgvar.

Fyrstu fólk, ið settu seg niður á Marquesasoyggjum fluttu av Sámoa um 100 f. Kr. Tá livdu tey mest av fiski, skjaldbøku og sjófugli; sum árini liðu, fóru tey eisini at dyrka jørðina. Tey bygdu sær hús á grótpallum og dyrkaðu gudar sínar í templum tætt við húsini. Marquesasoyggjar vóru fyrstu oyggjar í Polynesia, sum evropear granskaðu. Í 1567 fór spanski rannsóknarfarin Álvaro de Mendaña (1542 - oktober 1595) úr Callao í Peru í Suðuramerika at leita eftir oyggjum í Kyrrahavi. Árið eftir kom hann til Sálomonsoyggjar. Hann ætlaði at gera aðrar rannsóknarferðir og fáa fólk við sær at búseta seg á oyggjum í Kyrrahavi, tí fór hann aftur til Amerika at búgva seg út til eina rannsóknarferð afturat. Í apríl 1595 fór hann umsíðir av stað við um 380 monnum og konum innanborða. Loðsur á ferðini var portugisiski sjófarin Pedro Fernández de Quirós (1563 - 1615). Í juli komu tey til Marquesasoyggjar, har komu tey í bardaga við tey innføddu og drupu mong teirra. So var hildið fram, og á ferðini vestureftir leitaði Mendaña til fánýtis eftir Sálomonsoyggjum, men fann tær ikki og kom at enda til Santa Cruz. Ætlanir Mendañas miseydnaðust, og áðrenn árið var úti, doyði hann og mangir skipsfelagar hansara av hitasótt.




 * Franska Polynesia
 * Frakland
 * Oseania
Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential
Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential er ein bók hjá Joel Osteen (f. 5. mars 1963 í Houston, Texas).

Í bókini tosar Osteen um, hvussu vit kunnu liva eitt ríkt og undurfult lív, og hvussu hetta ikki einans er ætlað teimum heilt fáu, men øllum sum líta á Gud. Tí tosar hann um at broyta lívsáskoðan okkara soleiðis, at vit hyggja longur enn vanligu eygu okkara síggja. Vit mugu byrja at síggja, skilja og eisini líta á teir sannleikar Orð Guds tosar um og byrja at gera hesar til veruleika í lívi okkara.

Á øllum støðum har bøkur verða seldar sært tú bókina sum Osteen hevur skrivað.


 * Enlarge Your Vision.
 * Develop A Healthy Self-Image.
 * Discover The Power Of Your Thoughts And Words.
 * Let Go Of The Past.
 * Finding Strength Through Adversity.
 * Live To Give.
 * Choose To Be Happy.
Tony Bennett
Tony Bennett (upprunanavn Anthony Dominick Benedetto; føddur 3. august 1926 í New York City í New York, deyður 21. juli 2023) var ein amerikanskur stórband/popp- og jazzsangari.

Tónleikaliga yrkisleiðin byrjaði av álvara í 1945 og fyrsta stórhittið "Because of You" kom í 1951. Upprunaliga leikpalsnavn hansara var italienska/amerikanska navnið Joe Bari, men sjónleikarin Bob Hope mælti honum til at brúka sítt egið navn, í amerikanskum formi. Tony Bennett er sangarin við vakrastu útgávuni av "They Can´t Take That Away From Me" hjá George Gershwin, "In My Solitude" hjá Duke Ellington og "The Way You Look Tonight" hjá Jerome Kern. Í august mánaði 2006 fylti Tony Bennett 80 ár. Í áratíggju hevur hann verið ein tann best umtókti listarligi amerikanski sangarin í USA bæði millum áhoyrarar og starvsfelagar. Íalt hevur hann vunnið 20 Grammy heiðurslønir og selt yvir 50 milliónir plátur kring heimin.

Seinastu ferð hann sást á palli var í august i 2021 í ikoniska Radio City Music Hall, New York. Legendariski popp- og jazzsangarin doyði í juli mánaði 2023, beint áðrenn 97-ára føðingardagin.


 * Almenn heimasíða (september 2022): www.tonybennett.com
 * Tony Bennett, www.discogs.com
 * Tony Bennett er deyður, in.fo, 21. juli 2023
Arnold Schwarzenegger
Arnold Schwarzenegger (føddur 30. juli 1947 í Thal í Styria, Eysturríki) var guvernørur í statinum Kalifornia í USA. Í 1980’unum og 90’unum var Schwarzenegger ein av teimum kendastu sjónleikarunum í heiminum. Hann var kendur fyri sínar væl umtóktu actionfilmar, sum til dømis “Terminator 2” og “Predator”. Hann gavst, tá hann gjørdist guvernørur í Kalifornia í 2003, men í 2012 byrjaði hann aftur sum sjónleikari við filminum “The Expendables 2”. “The Last Stand” í 2013 er hansara fyrsti høvuðsleiklutur í 10 ár. Fyri 2 ári síðani (í 2011) bleiv hann skildur frá konuni, Mariu Schiver, eftir at hann hevði viðgingið, at hann átti eitt barn við húshjálpini.

Schwarzenegger varð heimskendur sum actionstjørna í filminum "Terminator" frá ’84. Í ’91 fylgdi hann hesum filminum upp við "Terminator 2: Judgement Day" og í ´03 kom seinasti filmurin, "Terminator 3: Rise of the Machines", sum hann spældi við í. Eftir hetta varð sjónleikarin valdur til guvernør í Kalifornia og hann segði tí fyribils farvæl við Hollywoodheimin.

CBS News vil vera við, at Arnold Schwarzenegger er ein av teimum mongu, sum er ímóti nýggju lóggávuni í Arizona í 2010, sum krevur, at innflytarar skulu hava pappír á sær, sum prógva, at teir hava loyvi til at búgva í USA.


 * Almenn heimasíða.
Dead Rising
Dead Rising er eitt zombie-spæl til XBOX 360 sum kom út í september 2006. Tað var kunngjørt tá, at spælið eisini fór at vera útgivið til Nintendo Wii. Spælið til Wii kemur at eita Dead Rising: Chop Till You Drop. Myndir vísa at tað er í sama umhvørvi sum XBOX 360-spælið, men hevur verri grafikk, og færri zombies á skerminum.

Í spælinum er mann Frank West, ein myndafrásøgumaður sum leitar eftir einum scoop. Hetta hevur ført hann til ein lítlan bý (nevnt Willamette) í Colorado sum er fullur av zombies. Hann verður settur av av einari tyrlu, og er síðani fangaður í einum shoppingsentri.


 * Dead Rising - The Official European Site
Grand Theft Auto IV
Grand Theft Auto IV kom út í apríl 2008 til Xbox 360 og PlayStation 3. Tað er tað fjórða í tí sera kontroversiellu GTA-røðini av spølum hjá Rockstar Games.


 * Grand Theft Auto IV Official website
The Sims 2 Stuff packs
Stuff packs eru eyka tilfar til The Sims 2 telduspælið, sum gevur møguleika fyri eyka klæðum, møblum og øðrum. Nevnast kunnu t.d. Happy Holiday! Pack, Family Fun Stuff og Glamour Life Stuff.

The Sims 2: H&M Fashion Stuff er ein eykapakki til The Sims 2. Umframt at brúka klæðir frá H&M, so ber eisini til at lata upp egnan H&M handil og skipa fyri H&M mótaframsýning. Hetta er fyrstu ferð, H&M brúkar telduspøl sum lið í sínari marknaðarføring. Nýggja Sims-spælið útkom 31. juni 2007 og varð ikki at fáa til keyps í handlunum hjá H&M, men einans í vanligum telduhandlum. Man má hava The Sims 2 fyri at spæla tað.


 * Almenn heimasíða
It's a Wonderful Christmas
It's a Wonderful Christmas er triðja jólafløgan hjá Michael W. Smith. Henda fløgan kom 16. oktober 2007. Fløgan er jólalig sum hon eigur, men Michael W. Smith hevur gjørt serliga nógv burturúr at fáa jólastemningin fram. Fløgan er ein bland av jólasálmum og poppi við fleiri instrumentalløgum. Sangurin "Christmas Day" syngur hann duett saman við American Idol vinnaranum Mandisa (Mandisa Lynn Hundley).


 * 1) "Christmas Angels"
 * 2) "It’s A Wonderful Christmas"
 * 3) "The Promise"
 * 4) "Song For The King"
 * 5) "Christmas Day"
 * 6) "A Highland Carol"
 * 7) "Sing Noel, Sing Hallelujah"
 * 8) "Son of God"
 * 9) "What Child Is This"
 * 10) "Audrey’s Gift"
 * 11) "All Year Long"


 * Michael W. Smith Official Website - IT'S A WONDERFUL CHRISTMAS
Fable 2
Fable 2 er eitt telduspæl sum kemur út til Xbox 360 í oktober 2008. Fable 2 er eftirfylgjarin til Fable sum kom út á Xbox í 2004. Sum í tí fyrsta spælinum, so vera spælarar ein hetja sum broytist alt eftir hvat spælarin ger. Mann kan vera ein góð hetja, ein óndur brotsmaður, ella okkurt mitt ímillum. Nøkur nýggj ting koma til hesa útgávuna, so sum ein hundur, møguleikin at spæla sum maður ella kvinna, og ymiskt annað.

Fable 2 verður at fáa sum Limited útgáva, har mann fær ymisk eyka ting. Í henni er ein serligur diskil við eyka materiali, ein Hobbe-figurur, eitt eyka svørð og dungeon í spælinum og fimm "Fate Cards".

Tann 13. august kemur Fable 2 Pub Games. Hetta er eitt kasino spæl á Xbox Live Arcade sum kostar umleið $10 (50 kr). Peningur sum verður vunnin í hesum spælinum kann brúkast í Fable 2.

Fable 2 kemur út til Xbox 360 tann 21. oktobur. Tað kemur at kosta $60 (300 kr) fyri tað vanliga spælið, og $80 (400 kr) fyri Limited útgávuna.


 * Fable 2: The Official Webpage