danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Vejle
Vejle er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 53.230 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Vejle til tann 9. størsta býin í Danmark. Vejle er høvuðsbýur í Vejle kommunu. Síðan 1. januar 2007 hevur býurin verið sæti fyri miðfyrisitingina í Región Suðurdanmark.
Herning
Herning er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 47.765 fólk (2014) inkl. Tjørring, Snejbjerg, Lind, Birk, Hammerum og Gjellerup, sum gjøgnum ídnaðarøkini eru vaksnar saman við sjálvan keypstaðin. Hetta fólkatalið ger Herning til tann 11. størsta býin í Danmark. Herning er næstan vaksin saman við grannabýin Ikast gjøgnum ídnaðarøkið HI Park, sum liggur millum Hammerum og Ikast.

Herning er høvuðsbýur í Herning kommunu.

Navnið kemmur av tí eldra orðinum Hørningh (horn, tvs. ein bakke, og endingin -ing).

Harragarðurin Herningsholm varð bygdur á staðnum í 1579. Við 21 íbúgvum í 1840 var Herning langt frá at vera ein býur. Uppdyrkanin av jørðini har í økinum fyrst í 19. øld førdi til fólkavøkstur, og Herning mentist sum handilsmiðdepil fyri økið. Býurin vaks rundan um eitt tinghús og eitt apotek, og tað er annars ikki eyðkend fyri aðrir býir. Tá landsvegurin millum Ringkøbing og Silkeborg varð gjørdur í 1840-árunum og kom gjøgnum bygdina, so byrjaði bygdin at vaksa til ein bý.
Silkeborg
Silkeborg er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 43.158 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Silkeborg til tann 14. størsta býin í Danmark. Silkeborg er høvuðsbýur í Silkeborg kommunu og liggur á óslættari jørð við skógarklæddum heyggjum. Gudenáin rennur tætt framvið miðbýin. Rutubátar sigla til Silkeborgvøtnini og Himmelbjerget frá tí lítlu havnini í býnum, og tað gamla dampskipið Hjejlen er tann kendasti av teimum.

Silkeborg er ein statiónsbýur á jarnbreytastrekkinum millum Skanderborg og Herning. Býurin liggur í Región Miðjútland.
Fredericia
Fredericia er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 43.158 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Fredericia til tann 16. størsta býin í Danmark. Fredericia er høvuðsbýur í Fredericia kommunu.
Viborg
Viborg er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 38.572 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Viborg til tann 17. størsta býin í Danmark. Viborg er høvuðsbýur í Viborg kommunu, fólkatalið í Viborg kommunu er 94.486 (2014). Býurin er ein av elstu býunum í Danmark og liggur mitt í Jútlandi við tann søguliga Hernaðarvegin. Navnið á býnum, sum gjøgnum tíðirnar er blivið skrivað sum Wibjerg, Wibiærgh, Wybærgh, Wiburgh og á latíni sum Wibergis, vísir til eitt vígt stað til gudsdyrkan, eftirsum Vi á forndonskum merkir halgidómur, og so vísir navnið eisini til tað, at býurin liggur rættiliga høgt uppi. Viborg merkir sostatt "tað heilaga staðið á heygnum".

Viborg Kommuna er eftir víddini tann næststørsta í Danmark, næst eftir Ringkøbing-Skjern Kommunu. Síðan 1. januar 2007 hevur býurin verið sæti fyri miðfyrisitingina í Región Miðjútland.

Í 2012 varð Viborg kommuna kosin sum Ársins ítróttakommuna og Ársins ungdómskommuna.
Holstebro
Holstebro er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 34.873 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Holstebro til tann 19. størsta býin í Danmark. Holstebro er høvuðsbýur í Holstebro kommunu.


 * Hans Erik Lerchenfeld, guitaristur
 * Henning Dyremose, fyrrv. fíggjarmálaráðharri og stjóri
 * Henning Stærk, sangari
 * Jens Jørgen Thorsen, listamálari og fjøltáttaður listamaður
 * Jens Rohde, radiostjóri, fyrrv. fólkatingslimur (V)
 * Mikael Simpson, sangari
 * Pernille Vigsø Bagge, fólkatingslimur (SF)
 * Søren Gade, fyrrverandi verjumálaráðharri (V)
 * Morten Spiegelhauer, journalistur
 * Jeppe Huldahl, golfspælari
 * Kim Kristensen, fótbóltsleikari
 * Charles Christian Lauritsen, atomfysikari (var eitt nú við til at uppfinna atombumbuna)
 * Iben Dorner, sjónleikari
 * Charlotte Sahl-Madsen, konservativ ráðharri fyri vísund
 * Elias Ehlers, Stand-up skemtari
 * Carl Christian von Støcken, fyrrverandi danskur góðseigari og politikari
 * Christian Juncker, tónleikari og sangskrivari
Hjørring
Hjørring er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 25.071 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Hjørring til tann størsta býin í Vendsyssel. Hjørring er høvuðsbýur í Hjørring kommunu.

Hjørring er vinabýur við fimm býir í Norðurlondum, ein av teimum er Runavíkar. Hjørring kommuna samtykti í 2007 at hesir vóru vinabýirnir við Hjørring:
 * Runavík (Føroyar)
 * Kerava (Finnland)
 * Reykjanesbær (Ísland)
 * Kristiansand (Noreg)
 * Trollhättan (Svøríki)
Hadsund Suður
Hadsund Suður (á donskum: Hadsund Syd) er eitt býarøki í Norðurjútlandi í Danmark fáir hundrað metrar sunnanfyri Hadsund á syðru síðu av Mariagerfjørðinum. Í býnum búgva 477 fólk (2014). Býurin er vaksin upp fram við tí gomlu ferjuleguni við Mariagerfjørðin. Býarøkið virkar sum ein býarpartur í Hadsund á norðursíðuni av Mariagerfjørðinum. Fjarstøðan til Hadsund er tann 252 m langa Hadsundbrúgvin. Harvið er frástøðan til Hadsund meira enn 200 metrar, og Danmarks Statistik sær tí hetta økið sum eitt sjálvstøðugt býarøki. Størsta virki í býnum Byens er Rikki Tikki Company, sum eitt nú er kent fyri at gera blandt Trip Trap Nissur. Umframt hesa fyritøkuna er eisini ein endurnýtsluhandil har og ein krógv, Færgekroen við einum lítlum hotelli (Hotel Syd). Býurin hevur sína egnu lítlu havn til stuttleikabátar, sum liggur við endan av Færgevej við gomlu ferjuleguna.

Áðrenn 1880-árini bleiv bygdin nevnt Hadsund Huse, í 1883 varð økið nevnt Sønder Hadsund og hevði hetta navnið til 1970-árini, og hevur síðan tá verið nevnt Hadsund Syd (á føroyskum Hadsund Suður).


 * Lise Andersen, Erling Gammelmark og Heino Wessel Hansen, Hadsund – en by bliver til, Hadsund Egns Museum 2004. ISBN 87-988211-1-3
 * Hadsund – fra ladested til industriby, af Vibeke Foltmann m.fl., udgivet af Sparekassen Hadsund 1983, ISBN 87-982081-2-8
 * Aase M. Pedersen Livet omkring en bro, Hadsund Bogtrykkeri/Offset Aps. ISBN 87-981494-2-3
 * Lise Andersen Foreningsliv i Hadsund 1884-1994, udgivet af Hadsund Håndværker og Borgerforening 1994. ISBN 87-984925-0-0
 * Arne Lybech, Hadsund Bogen 2010, december 2010. ISBN 978-87-92166-10-4
 * Arne Lybech, Hadsund Bogen 2011, november 2011. ISBN 978-87-993817-3-9
 * Arne Lybech, Hadsund Bogen 2012, november 2012. ISBN 978-87-995524-6-7
 * Henrik Bugge Mortensen, Danmarks Smukkeste Fjord, 1995. ISBN 87-985227-0-1
 * Henrik Bugge Mortensen, Danmarks Smukkeste Fjord 2, 2000. ISBN 87-90838-02-5
 * Henrik Bugge Mortensen, På Strejftog I Himmerland , 1996. ISBN 87-985227-4-4
 * Jørgen Toubro, En Hadsund-Bog 1979. ISBN 87-87629-12-7
Linkoban
Ling Ly, betri kend sum Linkoban (fødd 1985, deyð 17. februar 2016) var ein donsk-kinesisk-vjetnamesisk hip-hopsongkvinna og rappari. Hon hevur eitt nú framført á SPOT Festival 2013 og á Roskilde Festival sama árið. Hon doyði av krabbameini hálvt annað ár eftir at sjúkan varð staðfest.




 * 2013 - Ox


 * Tumblr
 * YouTube
 * Twitter
Sønderborg
Sønderborg er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 27.434 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Sønderborg til tann 23. størsta býin í Danmark. Sønderborg er høvuðsbýur í Sønderborg kommunu.
Aabenraa
Aabenraa (Åbenrå) er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 15.814 fólk (2014). Aabenraa er høvuðsbýur í Aabenraa kommunu.
Visborg
Visborg er ein bygd í Himmerland, 3 km í ein landnyrðing av Hadsund. Bygdin hoyrir til Mariagerfjord kommunu í Región Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 427 fólk (2014).
Tønder
Tønder er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 7.595 fólk (2014). Tønder er høvuðsbýur í Tønder kommunu.
Apokatastasis
Apokatastasis er læran um at øll menniskju venda aftur til tað upprunaliga sæla samfelagið við Guði; Guðs ríkis endaliga sigur. At við enda tíðarinnar fer at henda ein endurreisn av øllum lutum, ein "ævig sáttargerð", har alt samalt aftur verður sett í sín uppruna, við einleika og reinleika. Hugtakið ber í sær at øll menniskju verða sæl hin eina dag. Henda apokatastasislæra varð fordømd sum kættarí av kirkjuni í ár 553, men hevur stungið høvdið uppundan aftur í ávísum tíðarbilum gjøgnum søguna, til dømis hjá nøkrum gudfrøðingum ortodoksu kirkjuni og tíðliga í 1800-talinum við týska gudfrøðinginum Friedrich Schleiermacher. Hon mótsigur teimum ápostólsku skriftunum, teimum aldargomlu trúarorðunum, ið eru komin sum fylgja av falslæru (t.d. nikensku trúarjáttanina). Apokatastasis stríðir móti trúnni á, at tað á dómadegi definitivt verður settur skilnaður millum tey sælu og tey glataðu. Læran er m.a. grundað á:


 * "Táið tá alt er lagt undir Hann, skal Sonurin sjálvur eisini leggja Seg undir tann, ið legði alt undir Hann, fyri at Gud skal vera alt í øllum". Fyrra bræv Paulusar til samkomuna í Korint 15:28.
 * "Tí Gudi líkaði, at øll fyllingin skuldi búgva í Honum, og við Honum at gera alt sátt við Seg - veri tað nú tað, sum á jørðini er, ella tað, sum í Himlunum er - táið Hann gjørdi frið við blóði kross Hansara". Bræv Paulusar til samkomuna í Kolosse 1:19-20.
 * "Tí hevur Gud eisini sett Hann ógvuliga høgt og givið Honum navnið, sum yvir øllum nøvnum er, fyri at í navni Jesusar hvørt knæ skal boyggja seg, teirra, sum í Himli eru, teirra, sum á jørðini eru, og teirra, sum undir jørðini eru, og hvør tunga skal játta, at Jesus Kristus er Harri, Gudi Faðir til dýrd". Bræv Paulusar til samkomuna í Filippi 2:9-11.
Skagen
Skagen er ein býur í Frederikshavn kommunu í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 8.198 fólk (2014).
Hirtshals
Hirtshals er ein býur í Hjørring kommunu í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 5.959 fólk (2014). Føroyska ferjan Norrøna hjá Smyril Line siglir úr Tórshavn til Hirtsals einaferð um vikuna um veturin og tvær ferðir um vikuna um summarið. Nógvir føroyingar búgva í Hirtshals, og nógvir føroyskir fiskimenn hava tætt tilknýti til býin, tí teir hava landa har ofta og summir sigla regluliga út frá Hirtshals, men búgva tó í Føroyum. Summir av føroyingunum sum búgva í Hirtshals eiga fiskiskipa har. Í 1990-árunum fluttu fleiri føroyskar familjur til Hirtshals orsakað av kreppuni, sum rakti hart í Føroyum og førdi til stórt arbeiðsloysi og stóra fráflyting. Føroyska Brøðrasamkoman eigur og rekur samkomuhúsið Malta í Hirtshals.
Ribe
Ribe er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 8.168 fólk (2014).
Regiónir í Danmark
Danmark er býtt sundur í fimm regiónir og 98 kommunur. Hetta uppbýti kom í gildi frá 1. januar 2007, eftir Kommunalreformin í 2007.
Región Norðurjútland
Región Norðurjútland (Danskt: Region Nordjylland) er ein av teimum fimm Regiónunum í Danmark, sum vóru settar á stovn 1. januar 2007 eftir at Kommunalreformurin varð samtyktur í 2005. Región Norðurjútland fevnir um tað fyrrverandi Nordjyllands Amt og um teir partar av tí gamla Viborg Amt, ið liggja norðanfyri Limfjørðin, íroknað oynna Mors. Harumframt er tann norðari parturin av tí nú fyrrverandi Århus amt, har ið býurin Mariager liggur. Miðfyrisitingin hjá Regiónini liggur í Regiónshúsinum í Aalborg Eystur.

Regiónirnar í Danmar eru komnar í staðin fyri tey gomlu amtini, og talið av kommunum er minkað til 98. Tað eru 11 kommunur í Región Norðurjútlandi, fólkatalið er 580.272 (2013) og økið fevnir um 7.910 km². Regiónsráðsformaður er Ulla Astman.
Skírhósdagur
Skírhósdagur ella skírisdagur er hósdagurin í stilluviku. Skírhósdagur er heiligdagur í nøkrum fáum londum í heiminum. Navnið merkir reinur – skírur. Hendan dagin innsetti Jesus heilagu kvøldmáltíðina og vaskaði lærusveinunum um føturnar. Seinni sama dag varð Jesus svikin av Judasi í Getsemane urtagarði. Hin seinasta kvøldmáltíðin Jesus hevði sagt lærusveinunum frá, at hann fór at líða nógv, og at fíggindar hansara fóru at taka hann av døgum. Eftir at hava verið saman við teimum í trý ár, skuldi hann verða tikin frá teimum. Kvøldið fyri, at Jesus skuldi krossfestast, sótu hann og lærusveinarnir í eini loftsstovu. Jesus át sína seinastu máltíð saman við teimum. Her innsetti hann heilagu kvøldmáltíðina við at geva lærusveinunum breyð og vín, sum hann segði var likam og blóð sítt. Teir skuldu eta breyðið og drekka vínið til tess at minnast Jesus. Aftaná segði hann, at ein av lærusveinunum fór at svíkja hann. Judas fór sama kvøldið til høvuðsprestarnar og segði teimum frá, hvar teir kundu finna Jesus og taka hann.

Fyrsti liður í orðinum skírhósdagur er stovnurin í lýsingarorðinum skírur, ið merkir "reinur". Frágreiðingin skal vera, at fólkið hevur fingið reinsan fyri syndir sínar eftir ta longu føstuna, men hugsandi er eisini, at sipað verður til fótatváttin gitna henda dagin.


 * Páskir
Thisted
Thisted er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 13.079 fólk (2014).
Hanstholm
Hanstholm er ein býur í Thisted kommunu í Región Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 2.157 fólk (2014). Til 2. oktober 2010 var Hanstholm Havn atløgubryggjan hjá Norrønu í Danmark, síðan tá hevur Norrøna siglt til Hirtshals í staðin. Ongin tokstøð er í Hanstholm.

Undir seinna heimsbardaga vóru bunkarir bygdir á strondini í Hirtshals og kanónir vóru settar upp. Nakað av hesum sæst enn. Olsen-Banden filmurin Olsen-banden i Jylland er lutvíst upptikin har.
Hadsundbrúgvin
Hadsundbrúgvin er ein 250 m long klappbrúgv í Himmerland, Jútland, sum er ætlað motoraktførum, ið skulu koyra yvirum Mariagerfjørðin. Brúgvin bindir Eysturjútland Hadsund Suður saman við Himmerland Hadsund. Brúgvin læt upp hin 10. november 1976 eftir at byggingin byrjaði í 1974. Brúgvin er 252 metrar long, 21,6 metrar breið og hevur eina miðal gjøgnumsiglingarbreidd á 26 metrar.
Nykøbing Mors
Nykøbing Mors er ein býur í eystara partinum av oynni Mors í Limfjørðinum í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 9.031 fólk (2014). Nykøbing Mors er høvuðsbýur í Morsø kommunu.
Aars
Aars ella Års er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 8.105 fólk (2014). Aars er høvuðsbýur í Vesthimmerlands kommunu. Býurin liggur mitt í Vesthimmerland 43 km í ein útsynning av Aalborg, 44 km norðanfyri Viborg, 28 km í ein útnyrðing av Hobro og 27 km í ein landssynning av Løgstør. Mitt í býnum liggur Aar kirkja, ið var bygt úr granitti í 13. øld. Tá Aars fekk egna tokstøð og býurin vaks, varð tað neyðugt at útbyggja kirkjuna í 1921-22, tá bleiv hon kálkað hvít og sær enn út sum tá.
Skelund
Skelund er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 438 fólk (2014).
Øster Hurup
Øster Hurup er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 721 fólk (2022).
Als (býur)
Als er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 927 fólk (2014).
270-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini - 270-árini - 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini

Ár: 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279
260-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini - 260-árini - 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini

Ár: 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269
250-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini - 250-árini - 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini

Ár: 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259
Región Suðurdanmark
Región Suðurdanmark (á donskum máli: Region Syddanmark) fevnir um kommunurnar, ið vóru í fyrrverandi amtunum: Fyns, Ribe og Sønderjyllands amtum, umframt tær nú fyrrverandi kommunurnar: Børkop, Egtved, Fredericia, Give, Jelling, Kolding, Lunderskov, Vamdrup og Vejle, ið hoyrdu til Vejle Amt. Miðfyrisitingin hjá Regiónini liggur í Vejle.

Í regiónini eru 22 kommunur, harav 3 tær fólkaríkastu eru Odense, Esbjerg og Vejle við ávikavist uml. 187 000, 114 000 og 105 000 íbúgvum. Fanø kommuna hevur lægsta fólkatal í regiónini við umleið 3 000 íbúgvum. 3 av teimum 22 kommununum í regiónini vórðu ikki lagdar saman við øðrum kommunum á tí seinasta kommunalreforminum: Odense, Fredericia og Fanø.

Við einum fólkatali á umleið 1,2 mio. er Región Suðurdanmark triðstørsta región í Danmark eftir Høvuðsstaðin (1,7 mio.) og Miðjútland (1,27 mio.) Eftir vídd er regiónen tann næststørsta við 12 191 km², bara Región Miðjútland er størri við 13 142 km².

Statsligar uppgávur í Región Suðurdanmark vera viðgjørdar í Statsforvaltning Suðurdanmark.
240-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini - 240-árini - 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini

Ár: 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249
Nørresundby
Nørresundby er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 21.761 fólk (2014).
Roskilde
Roskilde er ein býur á Sjællandi í Danmark. Í býnum búgva 48.721 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Roskilde til tann 10. størsta býin í Danmark. Roskilde er høvuðsbýur í Roskilde kommunu og er partur av Región Sjælland.
Helsingør
Helsingør er ein býur í Høvuðsstaðarregiónini í Danmark. Í býnum búgva 46.407 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Helsingør til tann 12. størsta býin í Danmark. Helsingør er høvuðsbýur í Helsingør kommunu.
230-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini - 230-árini - 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini

Ár: 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239
Región Høvuðsstaðurin
Región Høvuðsstaðurin (á donskum: Region Hovedstaden) er við sínum 1,7 mió. íbúgvunum tann fólkaríkasta av teimum fimm regiónunum í Danmark.

Regiónin er ein samanlegging av teimum gomlu amtunum Keypmannahavnar og Frederiksborg amtum, Keypmannahavnar og Frederiksberg kommunum og Bornholms Regiónskommunu og hevur harumframt yvirtikið uppgávurnar hjá Hovedstadens Sygehusfællesskab. Regiónin hevur miðfyrisiting í Hillerød. Regiónin hevur umleið 36 000 starvsfólk (gjørt upp í fulltíðarstørv) og hevði í 2013 eitt samlað búskett á 34,2 mia. kr.

Región Høvuðsstaðurin verður stýrt av einum regiónsráði, sum fyrstu ferð varð valt hin 15. november 2005. Uppgávurnar hjá regiónini eru fyrst og fremst innan heilsu og sjúkrahús, íroknað heilsutrygging. Regiónin hevur størsta sjúkrahúsverkið í Danmark við 11 sjúkrahúsum, íroknað Region Hovedstadens Psykiatri. Útreiðslurnar til heilsuøkið eru umleið 90 % av samlaðu útreiðslunum hjá regiónini.

Statsligar uppgávur í Región Høvuðsstaðnum hoyra undir Statsforvaltningen Hovedstaden.

Regiónsráðið sær soleiðis út tíðarskeiðið 2014-17:
 * Socialdemokraterne – 13 limir
 * Socialistisk Folkeparti – 2 limir
 * Venstre – 8 limir
 * Konservative – 5 limir
 * Dansk Folkeparti – 4 limir
 * Det Radikale Venstre – 3 limir
 * Eindarlistin – 5 limir
 * Liberal Alliance – 1 lim

Sophie Hæstorp Andersen (Socialdemokraterne) er regiónsráðsformaður.

Tað eru 29 kommunur í Región Høvuðsstaðnum:
Ð
Ð (stóra Ð, lítla ð) er 5. bókstavur í tí føroyska stavraðnum og er eisini ein av bókstavunum í íslendska stavraðnum og hevur fyrr verið brúkt í fornum og miðenskum. Á føroyskum verður hesin bókstavur nevndur edd. Eitt føroyskt orð kann ikki byrja við ð, men ð kann standa mitt í einum orði ella í endanum av einum orði.

Á føroyskum verður ð ikki úttalað í orðum longur, tað er annaðhvørt fallið burtur (sí dømi niðanfyri) ella verður úttalað sum j (t.d. miðan) ella v (t.d. maður). V.U. Hammershaimb valdi at taka ð við í mállæru sína, meðan Jakobsen, doktari, ikki tók tað við í sínum uppskoti til stavrað og mállæru.

Av tí at ð ofta er stumt á føroyskum, eru tað mong ið hava trupult við at skriva tað rætt, tí ein skal kenna reglurnar væl. T.d. skal eitt navnorð, sum stendur í hvørjumfalli, ongantíð enda við ð. Og ofta er ð einasti munur millum bundið og óbundið hvørkikynsorð í hvør- og hvønnfalli eintal. Í døminum "stykki" niðanfyri eru teir formarnir, sum trupult kann vera at skilja ímillum, skrivaðir við reyðum.

Orðini var og varð verða úttalað eins, men hava ikki somu merking. Var er tátíðarformur av tí, sum eitur er í nútíð (hon er heima, hon var heima). Varð er tátíðarformur av tí, sum eitur verður í nútíð (bókin verður lisin, bókin varð lisin í útvarpinum). Tvey onnur orð, ið ljóða eins, eru í og ið, har í hevur sama týdning sum i á donskum og in á enskum, meðan ið kann skiftast út við orðið sum.
Valdemar á Løgmansbø
Valdemar á Løgmansbø (føddur 1952) er ein føroyskur rithøvundur, sangari, tónleikari, sangskrivari og fyrrverandi fótbóltsleikari við MB og FS Vágar. Hann er útbúgvin bygningssnikkari. Hann fór sum 13 ára gamal við pápa sínum at rógva út frá Eggersøe á Kappanum. Hálvt ár seinni arbeiddi hann nakrar mánaðar hjá kommununi í Miðvági, síðan fór hann á realskúlan á Giljanesi. Eftir páskaroyndina fór hann yvir til Grønlands við línubátinum Varberg, har hann var næstu 10 mánaðirnar. Síðan fór hann í 1969 við Ólavi Halga yvir til New Foundlands at fiska. Summarið 1969 fór hann í læru í Sandavági sum bygningssnikkari, og varð útlærdur í 1973. Síðan 1973 hevur hann arbeitt sum snikkarameistari. Hann spælir enn guitar, hóast hann bert hevur fingið skaða í tummil og longutong á vinstru hond. Hann var gestur í útvarpssendingini Brunsj hin 22. apríl 2014, har hann framførdi tveir sangir og spældi guitar, í sendingini nevndi verturin, Eyðfinn Jensen, at hann var spentur uppá at hoyra, hvussu tað ljóðaði tá ein spældi guitar við trimum fingrum. Tað hoyrdist ikki, at hann ikki fekk nýtt tveir fingrar, var verturin sannførdur um.






 * 1994 - Hvat er millum teg og meg.
 * 2001 - Uttanfyri gluggan.
 * 2011 - Lívsgleði


 * 1996 - Innkast, FS Vágar, Valdemar syngur sangirnar: Ein kvinna, ein maður, FS Vágar og Myndað á heitari nátt.


 * 1992 - Sjómanssangir eftir Harry Birtilíð, harav Valdemar eigur tvey løg
 * 1993 - Sjómanssangir 2 eftir Harry Birtilíð, harav Valdemar eigur øll løgini
 * 2002 - CD við uppsamling av 20 sangum frá undanfarnu útgávum


 * 2006 - Kirjugarðsoyggin (Í Svartideyði og aðrar spøkilsissøgur)


 * 2014 - Tann vinurin kæri. Bókin er um skaldið Harry Birtilíð
 * 2014 - Ódnartakið í Mín jólabók


 * 2000 - Bátsbeinabjølgur brunnin
 * 2007 - Spegilsmyndir
 * 2009 - Kringla


 * 2012 - Ice Floe III: International Poetry of the Far North, yrkingin Várljóð.
 * 2014 - Mín Jólabók, adventssøgan Ódnartakið.


 * 2014 - starvsløn í 3 mánaðir frá Mentanargrunni Landsins

Foreldur: John á Løgmansbø úr Miðvági, og Johild á Løgmansbø, f. Hansen, úr Sørvági. Pápin gekk burtur við Sjeystjørnuni í 1973, tá var Valdemar 20 ára gamal. Omman og abbin í faðirætt vóru Nicolina Johannesen, ættað av Dunganum í Sørvági, og Tummas Jacob Johannesen úr Miðvági. Omman og abbin í móðurætt vóru Valdina Hansen úr Sørvági og Hans Hansen úr Funningi. Varð í 1975 giftur við Trygvør á Løgmansbø, f. Nattestad, saman eiga tey fýra børn: Jónley (1976), Biritu (1978), Torgunn (1989) og Ingmar (1993).
Æ
Æ ella æ er 28. bókstavur í tí føroyska stavraðnum og er eisini ein av bókstavunum í íslendska, danska og norska stavraðnum.
Ø
Ø ella ø er 29. bókstavur í tí føroyska stavraðnum og er eisini ein av bókstavunum í danska, norska og suðursámiska stavraðnum.
Íslendska stavraðið
Íslendska stavraðið er bygt á latínska stavraðið við nøkrum eyka bókstavum við teknum. Tað verður nýtt til at skriva íslendska málið.

C, Q og W verða bert nýttir í íslendskum orðum av útlendskum uppruna. Z varð nýtt til 1973, men tá fór man burtur frá tí. Tó nýtir íslendska tíðindablaðið Morgunblaðið onkuntíð bókstavin z, og skúlin Verzlunarskóli Íslands hevur z í navninum.
Høgni Egilstoft Nielsen
Høgni Egilstoft Nielsen (føddur 29. apríl 1997) úr Sandavági er ein føroyskur telvari og fótbóltsleikari. Hann vann FM í talvi bert 16 ára gamal í apríl 2014. Tað gjørdist greitt, at hann hevði vunnið, longu tá eitt umfar var eftir, tí tá hevði hann 8 stig, meðan teir næstu eftir honum høvdu 6 stig. Hann er yngsti FM vinnari í talvi nakrantíð. Dagin eftir skrivaði hann aftur føroyska talvsøgu, tá hann vann sín seinasta dyst og gjørdist tann higatil fyrsti og einasti, ið hevur vunnið FM í talvi við fullum stigatali. Høgni hevur eisini gjørt nógv um seg í Norðulandameistarakapping fyri ung. Í 2008 vann Høgni silvur fyri telvarar 10 ár og yngri, ið varð hildin í Danmark. Í 2010 vann Høgni bronsu fyri telvarar 12 ár og yngri, ið varð hildin í Svøríki. Í 2012 vann Høgni silvur fyri telvarar 14 ár og yngri, ið varð hildin í Finnlandi. Í 2013 vann Høgni bronsu fyri telvarar 16 ár og yngri, ið varð hildin í Íslandi.

Høgni spælir eisini fótbólt. Hann spælir við fótbóltsliðnum 07 Vestur. Hann hevur umboðað føroyska fótbóltslandsliði bæði fyri U-15 og U-17. Høgni spældi við U-15 í 2011. Í 2012 og 2013 umboðaði Høgni U-17 landsliðið. Hann spældi tó ongan dyst í 2012, men spældi allar dystirnar U-17 liðið spældi í 2013, sum var 10 dystir.

Bróðir Høgna, Rógvi Egilstoft Nielsen, er eisini telvari og vann FM í talvi í 2012 og luttók á Talv-OL 2012. Pápi teirra er fyrrverandi fótbóltsleikari og telvarin Torkil Nielsen, ið skoraði málið hjá Føroyum í 1-0 sigrinum móti Eysturríki í 1990.
Niðurlendska stavraðið
Niðurlendska stavraðið er bygt á latínska stavraðið og verður nýtt til at skriva niðurlendska málið.
220-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 170-árini 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini - 220-árini - 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini

Ár: 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229
Frísisk mál
Frísisku málini eru ein grein av germansku málfamiljuni.


 * Vesturfrísiskt mál (Frysk)
 * Saterfrísiskt mál (Eysturfrísiskt mál) (Seeltersk)
 * Norðurfrísiskt mál (Frasch / Fresk / Freesk / Friisk)


 * Danskt mál: Drengen strøg pigen på hagen og kyssede hende på kinden.
 * Saterfrísiskt mál: Die Wänt strookede dät Wucht uum ju Keeuwe un oapede hier ap do Sooken.
 * Norðurfrísiskt mál (Böökinghiirder frasch): Di dreng aide dåt foomen am dåt kan än mäket har aw da siike.
 * Vesturfrísiskt mál: De jonge streake it famke om it kin en tute har op 'e wangen.
Þ
Þ ella þ er 30. bókstavur í tí íslendska stavraðnum.
Vesturfrísiskt mál
Vesturfrísiskt (Frysk) er eitt av frísisku málunum. Vesturfrísiskt verður fyrst og fremst tosað í Frieslandi.


 * Fryske Akademy
Norðurfrísiskt mál
Norðurfrísiskt (Frasch / Fresk / Freesk / Friisk) er eitt av frísisku málunum. Norðurfrísiskt verður fyrst og fremst tosað í Nordfrieslandi.


 * Nordfriisk Instituut
Frísaland
Frísaland er ein landspartur í Niðurlondum og í Týsklandi
Saterfrísiskt mál
Saterfrísiskt (Seeltersk) er eitt av frísisku málunum. Saterfrísiskt verður fyrst og fremst tosað í Saterlandi í Týsklandi.


 * Sater Frisian Course
Norðurfrísisk Wikipedia
Norðurfrísisk Wikipedia er tann norðurfrísiskmæltað útgávan av tí alheimsfevnandi alfrøði-verkætlanini Wikipedia.


 * Norðurfrísisk Wikipedia
210-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 160-árini 170-árini 180-árini 190-árini 200-árini - 210-árini - 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini

Ár: 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219
200-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 150-árini 160-árini 170-árini 180-árini 190-árini - 200-árini - 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini

Ár: 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209
Sung Jae-ki
Sung Jae-ki (Hangul: 성재기 føddur 11. september 1967 í Daegu - deyður 26. juli 2013 í Mapo í Seoul var ein Suðurkoreanskur mannarættindaaktivistur, ið stríddist fyri rættindum hjá monnum mótvegis kvinnum. Hann var anti-feministur. Sung stovnaði Association of Korean male(남성연대) og var formaður har frá 2008 til 2013. Hann tók lívið av sær í 2013 við at loypa av Mapo-brúnni. Hann hevði kunngjørt á heimasíðu síni dagin fyri, at hann ætlaði at taka lívið av sær, tá skyldaði hann umleið 200 milliónir dollarar.
Boris Spasskij
Boris Vasiljevitj Spasskij (Бори́с Васи́льевич Спа́сский; føddur 30. januar 1937, deyður 27. februar 2025) var ein russiskur stórmeistari og fyrrverandi heimsmeistari í talvi. Hann var tann 10. talvheimsmeistarin og vann hann heitið fleiri ár á rað frá 1969 til 1972. Hann er kendur sum ein av teimum størstu telvarunum, og áðrenn hann doyði í 2025, var hann eisini tann elsti talvheimsmeistarin, ið var á lívi.

Spasskij vann Sovjetiska Talvmeistaraskapin tvær ferðir (1961, 1973) og tvær ferðir tapti hann finaluna (1956, 1963). Hann var ein av kandidatunum til Talv Heimsmeistaraskapin sjey ferðir (1956, 1965, 1968, 1974, 1977, 1980 og 1985).

Á Talv-OL í 1984 í Thessaloniki megnaði føroyski telvarin John Rødgaard at spæla javnt móti Spasskij.

Hann varð føddur í Leningrad (nú Sankta Pætursborg) og lærdi at telva sum fimm ára gamal, tá hann og mong onnur vóru evakueraði úr býnum við einum toki undir Seinna heimsbardaga. Hann gjørdist rættiliga kendur í Sovjetsamveldinum, tá hann sum 10 ára gamal vann á táverandi sovjetiska meistaranum Mikhail Botvinnik, sum leikti simultantalv í Leningrad. Fyrsti talvvenjari hansara í barnaárunum var Vladimir Zak. Gjøgnum barna- og ungdómsárini, frá hann var 10-ára gamal, vandi Spasskij ofta talv í fleiri tímar hvønn dag saman við venjarum á meistarastigi. Hann setti fleiri met sum yngsti sovjetiski telvarin ið uppnáddi ymiskar rankingar á ávísum aldri (sum 10, 11 og 15 ára gamal). Í 1952, tá hann var 15 ára gamal, skoraði hann 50% í sovjetiska meistaraskapinum í semifinaluni, og gjørdist nummar tvey í Leningrad Meistaraskapinum sama árið. Hann vann IM heitið í 1953 og stórmeistaraheitið GM í 1955.
Vesturfrísisk Wikipedia
Vesturfrísisk Wikipedia er tann vesturfrísiskmæltað útgávan av tí alheimsfevnandi alfrøði-verkætlanini Wikipedia.


 * 100 greinar - 8. november 2003
 * 10 000 greinar - 21. desember 2008
 * 20 000 greinar - 22. mai 2011
 * 30 000 greinar - 21. juni 2014


 * Vesturfrísisk Wikipedia
Park Geun-hye
Park Geun-Hye (hangul: 박근혜, hanja: 朴槿惠), fødd 2. februar 1952, hevur verið forsteti í Suðurkorea síðan februar 2013. Hon er dóttir Park Chung-hee sum var forseti í Suðurkorea frá 1961 til 1979.

Hon varð liðug við útbúgving sína á deildini fyri elektronikk við Soganga-univeristetið í 1974. Eftir at faðir hennara varð myrdur í 1979, tók hon frástøðu frá politikki og almenna rúminum. Í 1995 gjørdist honn tó ráðgevi hjá Tí stóra Tjóðskaparflokkinum og í 1998 tók hon sæti í tjóðartinginum fyri sama flokkin, men í 2002 fór hon úr flokkinum. Hon var limur í tjóðartinginum 1998-2012 og floksleiðari fyri konservativa flokkin Saenuri 2004-06. Í 2007 tapti hon kampin um at gerast forsetavalevni floksins móti Lee Myung-bak. Á heysti 2012 eydnaðist tað henni at gerast valevni til forsetavalið fyri Saenuri-flokkin, og hon vann valið hin 19. desember við 51,6 % av atkvøðunum.
No Mythologies to Follow
No Mythologies to Follow er fyrsta fløgan hjá Karen Marie Ørsted, betri kend sum Mø. Fløgan kom út 7. mars 2014.


 * 1) Fire Rides – 3:27
 * 2) Maiden – 3:46
 * 3) Never Wanna Know – 4:13
 * 4) Red in the Grey – 3:46
 * 5) Pilgrim – 3:52
 * 6) Don't Wanna Dance – 3:15
 * 7) Waste of Time – 3:35
 * 8) Dust Is Gone – 3:49
 * 9) XXX 88 (feat. Diplo) – 3:41
 * 10) Walk This Way – 3:42
 * 11) Slow Love – 3:37
 * 12) Glass – 3:16


 * metacritic.com
Eurovision Song Contest 2014
Eurovision Song Contest 2014 var tann 59. árliga evropeiska sangkappingin, sum á enskum nevnist Eurovision Song Contest, í Føroyum eisini kent sum Melodi Grand Prix. Kappingin var hildin í Keypmannahavn, Danmark, eftir at Emmelie de Forest vann kappingina í 2013 við sanginum "Only Teardrops". Í 2014 var tað triðju ferð, at Danmark fyriskipaði kappingina, hinar báðar ferðirnar vóru í 1964 og 2001. Hálvfinalurnar vóru hildnar 6. og 8. mai, meðan sjálv finalan varð hildin hin 10. mai. Føroyingurin Per Zachariassen stóð við høvuðsábyrgdini fyri framleiðsluni av sjónvarpssendingini hjá Eurovision Song Contest 2014.

37 lond luttóku, tað var tað lægsta tal av luttakaralondum síðan 2004. Pallurin, ið var bygdur at 120 terning-formaðum modulum við projektsjónsfoliu, var 35 metrar breiður og 20 metrar høgur við catwalks, ið strektu seg 16 metrar út í rúmið. Aftanfyri pallin stóð ein 100 metrar langur og 13 metrar høgur veggur av ljósi og LED. Pallgólvið hevði eina 13 x 13 metra interaktiva LED-flatu, ið allan vegin runt hevði eitt kar av 40m3 vatni.

Vertirnir vóru Lise Rønne, Pilou Asbæk og Nikolaj Koppel, og harvið var tað fyrstu ferð í søguni, at Eurovision hevði tríggir vertir, sum vóru tveir menn og ein kvinna. Vinnarin av kappingini gjørdist Eysturríki við 290 stigum, síðan komu Niðurlond við 238 stigum og Svøríki gjørdist nummar trý við 218 stigum.




 * 🇧🇬 Bulgaria ætlaði fyrst at luttaka, men hin 22. november 2013 váttaði tjóðarkanalin BNT, at tey taka seg úr kappingini.


 * Kýpros tekur seg úr kappingini, eftir at CYBC hevur búskaparligar trupulleikar. Hetta varð vátta hin 3. oktober 2013.


 * 🇷🇸 Serbia - 22. november 2013 váttaði RTS, at Serbia ikki kemur at luttaka í Keypmannahavn.


 * Kroatia - HRT váttaði hin 19.september 2013, at Kroatia tekur seg úr kappingini.

Londini ið hava tikið seg úr kappingini hava øll havt búskaparligir trupulleikar at stríðast við, og tað var høvuðsorsøkin til at hesi londini ikki luttaka í 2014.


 * 🇵🇹 Portugal - Hin 7. november 2013 váttaði RTP, at Portugal kemur at luttaka í 2014, eftir ein eitt-ára langan støðg.


 * Pólland - Hin 5. desember 2013 váttaði TVP, at Pólland kemur at luttaka í 2014, eftir ein tvey-ára langan støðg.


 * 🇸🇲 San Marino - Valentina Monetta kom aftur, eftir at hava umboðað San Marino bæði í 2012 og í 2013.


 * Makedónia - Tamara Todevska, sum umboðaði Makedonia í 2008 í Serbia, var bakgrundsvokalistur fyri Tijana Dapčević í 2014. Tijana er systir Tamaru.


 * Rumenia - Paula Seiling og Ovi vóru aftur sum umboð fyri Rumenia í 2014, eftir at tey endaði á einum triðjaplássi í Oslo 2010.



Danmark, Frakland og Spania atkvøddu í fyrru hálvfinaluni.

Italia, Stórabretland og Týskland atkvøddu í seinnu hálvfinaluni.






 * Eurovision
Trúarfrælsi
Trúarfrælsi er frælsi at dyrka tann átrúnað ein sjálvur vil. Hetta merkir, at fólk hava rætt at trúgva tað teimum lystir. Øllum er eis­ini frítt at skifta átrúnað ella sannføring. Vit hava trúarfrælsi í Føroyum; lógin tilskilar øllum í Føroyum rætt til at finna trúgv sína í tilbiðing, gudstænastu, halgisiðum ella frá­ læru. Flestu føroyingar eru í fólkakirkjuni, tó at grundlógin úr 1849 tryggjaði trúarfrælsi.
SDWG
SDWG (stytting fyri Sustainable Development Working Group; Arbeiðsbólkurin fyri burðardygga menning) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. SDWG varð stovnaður á fyrsta ráðharrafundinum í Arktiska Ráðnum, sum var í 1998. Skrivstovan hjá SDWG er í Kanada. Endamálið við SDWG er á burðardyggan hátt at verja og styrkja búskaparligu støðuna, mentanina og heilsuna hjá íbúgvunum í Arktis. Samstarvið um burðardygga menning í Arktiska Ráðnum er fyrst og fremst bygt upp um einstakar verkætlanir, ið tey ymsu limalondini fremja í samstarvi við minst tvey onnur limalond. Frá fyrstan tíð hevur USA sett seg ímóti at orða eina almenna strategiska ætlan fyri burðardyggari menning í Arktis, m.a. tí at USA framvegis noktar at viðgera burðardygga gagnnýtslu av havsúgdjórum í arktiska samstarvinum. Tískil er uppgávan hjá SDWG framvegis fyrst og fremst at viðgera og eisini góðkenna einstakar verkætlanir og støðulýsingar um ymisk viðurskifti, heldur enn at menna eina felags støðu og rødd viðv. burðardyggari menning í Arktis. Umboð fyri Uttanríkisráðið luttók á fundi í SDWG í mars 2010. Hetta var fyrstu ferð, Føroyar vóru umboðaðar á fundi í SDWG síðan 2007. Danmark luttekur ikki í arbeiðinum í SDWG. Grønland og Føroyar samskipa síni sjónarmið, og Grønland hevur leiðsluna í sendinevndini.

Millum mest umrøddu frágreiðingarnar, sum SDWG hevur samskipað, er Arctic Human Development Report, sum er ein støðulýsing av liviumstøðunum hjá íbúgvunum í arktiska økinum, við atliti at heilsustøðu, mentan, búskap, samfelag, útbúgving, v.m. SDWG setti, við støði í tilmælunum í hesi støðulýsing, verkætlanina ASI (Arctic Social Indicators) í verk. Verkætlanin hevur til endamáls at finna fram til vísitøl, ið kunnu lýsa liviumstøðurnar hjá íbúgvunum í arktiska økinum til dømis í mun til fíggjarstøðu, heilsustøðu og hvørjar møguleikar fólk hava at ávirka teirra egna lív. Ein frágreiðing við tilmælum um, hvørji vísitøl vóru mett at vera best egnaði, varð gjørd í 2009.


 * Arktiska Ráðið.


 * Almenna heimasíðan hjá SDWG
Te
Te er ein drykkur, sum er gjørdur av te-plantuni. Te-planturnar koma upprunaliga úr Eystur- og Suðurásia. Har hava tey drukkið te líka síðan 1000 ár fyri Krist. Orsaka av leskiliga smakkinum og grøðandi eginleikunum, varð te úflutt til Evropa og nógvar aðrar heimspartar. Í Stóra Bretlandi, sum er kent fyri sínar millummála te-tíðir, gjørdist te'ið vanligt fyrst í 19. øld. Tað finnast nógv ymisk sløg av te; summi av hesum eru t.d. svart, grønt, oolong, hvítt, urta, krydd og rooibos te. Svart te, t.d. Typhoo- og Tetley-te, er tað, vit vanliga finna í handlunum í Føroyum. Dømi eru Earl Grey og English Breakfast te. Herbal-te er eisini væl umtókt fyri tann sterka fruktsmakk, til dømis sitrón-, fersku- og jarðberjasmakk. Í Herbal-te'i er einki koffein í. Í USA er tað sera væl umtókt at drekka kalt te: íste. Grønt te frá Bláu fjøllunum í Kina hevur í 1000 ár verðið brúkt í tí kinesiska heiminum sum ein nattúrlig viðgerð fyri at betra heilsuna, gera húðina sunna og at geva eyka orku.


 * Kaffi
 * Mate
Jarðber
Jarðber ella urtagarðsjarðber (frøðiheiti Fragaria × ananassa) er ber í slektini Fragaria. Eitt jarðber er nógvar smáar fruktir, sum vaksa saman. Jarðber er tí nógvar smáar fruktir, sum sita á trútnaðum blómubotni. Fruktin er nøt. Jarðberjaplantan hevur nógvar sáðberar og nógvar sáðgongir. Seks vikur eftir, at plantan er sáað, fara jarðberini at búnast. Tá ið berini síðan eru búgvin, kanst tú heysta í seks vikur. Best verða berini, tá ið summarið er gott. Eisini er gott, at heystið árið fyri er gott, tí at blómuknapparnir vórðu til árið fyri, tá ið dagarnir aftur fóru at styttast. Besta tíð at planta jarðberjaplantu er á miðjum sumri. Men plantan fruktar ikki fyrr enn árið eftir. Jarðberini í Føroyum skulu vera tíðliga búgvin, tí okkara summar er stutt. Tvey sløg eru vanlig: berini ljósareyð og søt. Tey vaksa skjótari. Ella berini dimmareyð og súrlig og vaksa seinni.

Jarðberjaplantan stendur í fleiri ár. Plantan hevur jarðlegg, sum liggur í moldini, og úr jarðlegginum vaksa røtur. Jarðleggurin breiðir seg nógv. Oman á jørðini vaksa sprotar. Teir liggja fram eftir jørðini, og røtur koma á teir. Síðan slitna petti av legginum frá og verða nýggjar plantur.
190-árini
Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 140-árini 150-árini 160-árini 170-árini 180-árini - 190-árini - 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini

Ár: 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199
180-árini
Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 130-árini 140-árini 150-árini 160-árini 170-árini - 180-árini - 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini

Ár: 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189
Melodifestivalen
Melodifestivalen er ein afturvendandi svensk tónleikakapping, sum Sveriges Television skipar fyri. Vinnarin av kappingini gerst umboð Svøríkis til tað evropeisku tónleikakappingina Eurovision Song Contest (ESC). Síðan 1959 er artisturin og íkastið hjá Svøríki valt út í einari tjóðarfinalu, uttan árini 1964, 1970 og 1976. Hesi trý árini luttók Svøríki ikki av ymiskum orsøkum. Síðan 1967 hevur tjóðarfinalan í Svøríki havt heitið Melodifestival, sum í 2001 varð broytt til Melodifestivalen. Sjónvarpssendingin er ein av teimum mest sæddu í Svøríki. Metið fyri hyggjaratølum var sett í 2006, tá ið 4.242.000 fólk hugdu.

Innan Eurovision Song Contest hoyrir Svøríki til tey lond, ið hava havt størstan framburð við fimm vinnarum, einum øðrumplássi og fimm triðjaplássum. Umframt tað er Svøríki eisini enda á aftasta plássi tvær ferðir, og harafturat hevur Svøríki einaferð mist eitt finalupláss gjøgnum kvalifiseringsrunduna. Svøríki er eisini eitt av teimum londunum, ið hava kappast flest ár í ESC.
Norsk Melodi Grand Prix
Melodi Grand Prix er ein tónleikakapping í Noregi, ið hevur verið fyriskipað av Norsk Rikskringkasting (NRK) nærum hvørt ár síðan 1960. Vinnarin umboðar Noreg í Eurovision Song Contest. Danska kappingin av sama slag hevur sama heiti sum tann norska, svenska kappingin nevnist Melodifestivalen.

Norra hevur tríggjar ferðir vunnið Eurovision Song Contest, einaferð verið á øðrum plássi, einaferð á triðjaplássi, tríggjar ferðir á fjórðaplássi og tríggjar ferðir á fimtaplássi.


 * Dansk Melodi Grand Prix
 * Melodifestivalen
 * Söngvakeppnin
170-árini
Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 120-árini 130-árini 140-árini 150-árini 160-árini - 170-árini - 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini

Ár: 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179
160-árini
Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 110-árini 120-árini 130-árini 140-árini 150-árini - 160-árini - 170-árini 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini

Ár: 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169
Bodil virðislønin
Elsta filmsvirðislønin í Danmark er Bodil virðislønin, sum verður handað av Danske Filmkritikere. Virðislønin er uppkallað eftir tveimum av teimum stóru donsku sjónleikarinnunum, Bodil Ipsen og Bodil Kjer, og varð handað fyrstu ferð hin 29. apríl 1948.

Bodil virðislønin verður handað í hesum bólkum:
 * Besta danska filmin
 * Besta mannliga høvuðsleiklutin
 * Besta kvinnuliga høvuðsleiklutin
 * Besta mandlige hjáleiklutin
 * Besta kvinnuliga hjáleiklutin
 * Besta amerikanska filmin
 * Besta ikki-amerikanska filmin
 * Besta dokumentar/stuttfilmin

Harumframt verður ein fotografvirðisløn latin og ein Serstøk-Bodil fyri ársins størstu innsatsir og ein Heiðurs-Bodil til ein ella fleiri persónar, ið gjøgnum árini hevur markerað seg á ein týðandi hátt.
Bodil virðislønin fyri besta kvinnuliga høvuðsleiklutin
Bodil virðislønin fyri besta kvinnuliga høvuðsleiklutin er ein av Bodil virðislønunum, ið er ein donsk filmsvirðisløn, ið verður latin sjónleikarum og øðrum innan danskir filmar. Filmmedarbejderforeningen í Danmark handar virðislønina, ið var sett á stovn í 1948. Nevndin, ið stendur fyri handanini, kann velja at lata vera við at handa prísin, um hon ikki finnur fram til nakra sjónleikarinnu tað árið, ið tey halda er verd at geva virðislønina til.
Skørping
Skørping er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 2.872 fólk (2014).
Rebild
Rebild er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 607 fólk (2014). Býurin liggur mitt í Himmerland og er partur av Rebild kommunu.
Hadsund Kirkja
Hadsund Kirkja er fólkakirkjan í Hadsund Sókn í Mariagerfjord Kommunu. Hon er teknað av arkitektinum C.A. Wiinholt úr Viborg og varð bygt í 1898. Talan er um eina krosskirkju, sum er bygt av reyðum tigulsteinum og hevur svart skifertak.
Vesturgermansk mál
Vesturgermansku málini eru ein grein av germansku málfamiljuni. Tey vesturgermansku málini er tann størsta greinin av teimum trimum greinunum, ið man plagar at býta tað germansku málfamiljuna sundur í. Tey vesturgermansku málini eru eitt nú enskt, frísiskt, niðurlendskt, afrikaans, týskt og jiddiskt. Hinar báðar greinarnar av germanskum málum eru Norðurgermansku málini og tey Eysturgermansku málini, síðstnevnda er nú útdeytt, tað var eitt nú gotiskt mál. Tey Norðurgermansku málini eru tey norðurlendsku málini, tvs. danskt, norskt, svenskt, føroyskt og íslendskt. Finskt, sámiskt og grønlenskt verða eisini tosað í Norðurlondum, men hoyra ikki til tað germansku málfamiljuna.
Kanadiskt enskt mál
Kanadiskt enskt (á enskum: Canadian English) er eitt málføri av enskum, ið verður tosað í Kanada.
Slavisk mál
Slavisku málini eru ein høvuðsgrein av indo-evropeisku málfamiljuni.

Slavisku málini verða vanliga býtt í tríggjar greinar:
 * Vesturslavisk mál
 * Eysturslavisk mál
 * Suðurslavisk mál.

Størstu slavisku málini eru russiskt, pólskt og ukrainskt.


 * Baltisk mál
Slovenska stavraðið
Slovenska stavraðið er bygt á latínska stavraðið við nøkrum eyka bókstavum við teknum. Tað verður nýtt til at skriva slovenska málið.
Norðurlendsk mál
Norðurlendsku (norðurgermansku) málini eru ein grein av germansku málfamiljuni. Tey norðurgermansku málini eru danskt, norskt, svenskt, føroyskt og íslendskt.

Finskt, sámiskt og grønlenskt verða eisini tosað í Norðurlondum, men hoyra ikki til tað germansku málfamiljuna.
Hvítabjørn
Hvítabjørn (latínskt: ursus maritimus) er stórt loðið ránsdjór av bjarnarætt. Hvítabjørn heldur til í Arktis. Skinnið er ógvuliga tætt og oljut, og undir húðini er eitt tjúkt lag av fiti. 30 kuldastig passar hvítabjørnini allarbest. Og hóast tað frystir 40 stig, frystir hon ikki. Og tað ger hon heldur ikki, tá ið hon svimur í tí kalda sjónum. Inntil fyrst í 1970­unum var loyvt at skjóta hvítabjørn. Men tá var talið av bjarnum so lítið at avgjørt varð at friða hana fyri vinnu­ ligari veiðu. Fyrstu 10­-15 árini eftir friðingina vaks talið av bjarnum nógv, men eftir tað hevur stovnurin næstan staðið í stað. Í dag eru bara einar 20.000 hvítabjarnir til.

Hvítabjørn er ránsdýr, sum drepur onnur dýr. Hon er eisini vandamikil fyri fólk. Hvítabjarnir drepa millum fimm og tíggju fólk hvørt ár.
Frej Larsson
Frej Robin Larsson (føddur 9. september 1983) er ein svenskur tónleikari og rappari. Hann er kendur frá bólkunum Maskinen og Slagsmålsklubben.
Ebba
Ebba er konufólkanavn.

Kendar kvinnur sum eita Ebba:


 * Ebba Bernadotte, svensk prinsessa.
 * Ebba Haslund, norskur rithøvundur.
 * Ebba Hentze, føroyskur rithøvundur.
 * Ebba Jungmark, svensk ítróttakvinna.
 * Ebba Pauli, svenskur rithøvundur.
Ebba Jungmark
Ebba Anna Jungmarkt (fødd 10. mars 1987 í Onsala) er ein svensk ítróttakvinna, sum íðkar frælsan ítrótt. Hon hevur serliga gjørt seg galdandi innan hæddarlop. Hon vann bronsu í innandura EM 2011 og silvur í somu kapping í 2012. Í 2013 vann silvur í hæddarlopi á innandura HM í Frælsum ítrótti.


 * IAAF
Skógarbjørn
Skógarbjørn (latínskt: ursus arctos) er stórt loðið ránsdjór av bjarnarætt.
Vesturslavisk mál
Vesturslavisku málini eru ein grein av slavisku málfamiljuni. Størstu vesturslavisku málini eru pólskt, kekkiskt og slovakiskt.
Pirahã mál
Pirahã (eisini Pirahá) er eitt av indiánaramálunum í Amazonas í Brasil. Í 19. øld vóru tað umleið 30.000 til 60.000 fólk ið tosaðu málið, men í dag eru tað bert umleið 250-380 fólk, ið tosa Pirahã, tey búgva fram við Maici-ánni, sum er ein á ið rennur saman við Amazon-ánni. Pirahã málið er tað einasta málføri (dialektin) av mura-málunum, ið enn livir, hini málførini eru útdeyð.
Mál í Føroyum
Føroyskt og danskt eru almenn mál í Føroyum.

Móðurmálið er føroyskt, sprottið úr forna norrøna málinum. Føroyskt líkist mest íslendskum og nøkrum dialektum av norskum, tó er føroyskt vorið ávirkað nógv av donskum. Tað at Føroyar liggja so langt burtur frá umheiminum hevur hjálpt føroyska málinum at vera verandi eitt sera sermerkt tungumál. Í barnaskúlanum er undirvísing í málunum føroyskum, donskum og enskum kravd. Føroyingar flestir skilja hini norðurlandamálini, bæði skrivliga og munnliga.
Hanna Hedlund
Hanna Kristina Hedlund (fødd 24. januar 1975 í Kilafors) er ein svensk songkvinna. Hon luttók í tí svenska Melodifestivalen í 2000 við sanginum Anropar försvunnen, sum endaði á einum 8. plássi.Tvey ár seinni, í 2002, luttók hon saman við systir síni, Lina, við sanginum  Big Time Party, tær komu í finaluna og endaðu á einum 9. plássi.

Í 2007 var hon dómari í undirhaldssendingini Talang 2007 í svenska TV4, saman við Tobbe Blom og Bert Karlsson. Hon var við í 6 sesongum av Mimmi och Mojje.

Í 2008 var hon programmleiðari fyri Singing Bee í TV3 og innspældi sína fyrstu fløgu. Í 2008/2009 luttók hon í aðru sesong av Körslaget hjá TV4 við Team Bollnäs, og tey vunnu.

Hedlund luttók í Melodifestivalen 2013 sum partur av tí nýstovnaða tónleikabólkinum Swedish House Wives saman við Jenny Silver og Pernilla Wahlgren. Í øðrum parti av kappingini endaðu tær á 6. plássi við sanginum On Top of the World.


 * 2000 – Anropar försvunnen
 * 2002 – Big time party
 * 2008 – Det är jag som är mamman
 * 2013 – On Top of the World
Joensen
Joensen er mest vanliga føroyska eftirnavnið. Tað er sett saman av Joen, sum er danski formurin av føroyska mannfólkanavninum Jógvan, og sen, sum er ein gamal danskur formur fyri sonur. Føroyingar fingu ikki loyvi til at geva børnum sínum føroysk nøvn fyrr í tíðini. Føroyski formurin av eftirnavninum Joensen er Jógvansson. Í 2015 vóru tað 2.365 fólk í Føroyum við eftirnavninum Joensen, í 2001 var hetta talið 2.631.

Kend fólk sum eita Joensen:
 * Astrid Joensen (f. 1949), føroyskur yrkjari
 * Bodil Joensen, donsk sjónleikarinna.
 * Dagmar Joensen-Næs, føroyskur rithøvundur.
 * Dagny Joensen, føroyskur journalistur
 * Edmund Joensen, føroyskur politikari.
 * Fridtjof Joensen, føroyskur myndahøggari.
 * Guðmundur Joensen, føroyskur ítróttamaður.
 * Hallur Joensen, føroyskur country sangari
 * Heri Joensen (tónleikari), forsangari í Týr.
 * Martin Joensen (rithøvundur).
 * Martin Joensen (yrkjari og tónleikari).
 * Monika Stauss Joensen, tónleikari og rithøvundur
 * Ove Joensen, føroyskur rógvari.
 * Pál Joensen, føroyskur svimjari.
 * Poul F. Joensen, føroyskur yrkjari.
 * Robert Joensen, føroyskur rithøvundur og politikari.
 * Sámal Joensen-Mikines, føroyskur listamálari.
 * Sigrið av Skarði Joensen (f. 1908), føroyskur kjakari