danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Ljómari
Ljómari (frøðiheiti - Sylviidae)




 * Acrocephalus agricola (Siljuljómari)
 * Acrocephalus arundinaceus (Trastljómari)
 * Acrocephalus dumetorum (Kjarrljómari)
 * Acrocephalus paludicola (Brúnnljómari)
 * Acrocephalus palustris (Fenljómari)
 * Acrocephalus schoenobaenus (Sevljómari)
 * Acrocephalus scirpaceus (Royljómari)


 * Hippolais caligata (Lítil gulljómari)
 * Hippolais icterina (Gulljómari)
 * Hippolais polyglotta (Hermiljómari)


 * Locustella fluviatilis (Áarljómari)
 * Locustella lanceolata (Álaljómari)
 * Locustella luscinioides (Mýriljómari)
 * Locustella naevia (Urniljómari)


 * Phylloscopus bonelli (Eyggulríputur ljómari)
 * Phylloscopus borealis (Norðljómari)
 * Phylloscopus collybita (Grannljómari)
 * Phylloscopus fuscatus (Morljómari)
 * Phylloscopus inornatus (Nilksljómari)
 * Phylloscopus proregulus (Kongsljómari)
 * Phylloscopus schwarzi (Birkiljómari)
 * Phylloscopus sibilatrix (Grønljómari)
 * Phylloscopus trochiloides (Skógljómari)
 * Phylloscopus trochilus (Leyvljómari)


 * Sylvia atricapilla (Munkur)
 * Sylvia borin (Garðljómari)
 * Sylvia cantillans (Kinnhvítur ljómari)
 * Sylvia communis (Tyrniljómari)
 * Sylvia conspicillata (Brilluljómari)
 * Sylvia curruca (Notuljómari)
 * Sylvia melanocephala (Høvuðsvartur ljómari)
 * Sylvia nisoria (Heykljómari)
 * Sylvia rueppelli (Teymljómari)


 * Dendroica striata (Svartskallaljómari)
 * Vireo olivaceus (Reyðoygdur ljómari)


 * Fuglar í Føroyum
Urniljómari
Urniljómari (frøðiheiti - Locustella naevia)


 * Fuglar í Føroyum
Áarljómari
Áarljómari (frøðiheiti - Locustella fluviatilis)


 * Fuglar í Føroyum
Mýriljómari
Mýriljómari (frøðiheiti - Locustella luscinioides)


 * Fuglar í Føroyum
Brúnnljómari
Brúnnljómari (frøðiheiti - Acrocephalus paludicola)


 * Fuglar í Føroyum
Sevljómari
Sevljómari (frøðiheiti - Acrocephalus schoenobaenus)


 * Fuglar í Føroyum
Siljuljómari
Siljuljómari (frøðiheiti - Acrocephalus agricola)


 * Fuglar í Føroyum
Royljómari
Royljómari (frøðiheiti - Acrocephalus scirpaceus)


 * Fuglar í Føroyum
Fenljómari
Fenljómari (frøðiheiti - Acrocephalus palustris)


 * Fuglar í Føroyum
Kjarrljómari
Kjarrljómari (frøðiheiti - Acrocephalus dumetorum)


 * Fuglar í Føroyum
Trastljómari
Trastljómari (frøðiheiti - Acrocephalus arundinaceus)


 * Fuglar í Føroyum
Lítil gulljómari
Lítil gulljómari (frøðiheiti - Iduna caligata, Hippolais caligata)


 * Fuglar í Føroyum
Hermiljómari
Hermiljómari (frøðiheiti - Hippolais polyglotta)


 * Fuglar í Føroyum
Gulljómari
Gulljómari (frøðiheiti - Hippolais icterina)


 * Fuglar í Føroyum
Leyvljómari
Leyvljómari (frøðiheiti - Phylloscopus trochilus)


 * Fuglar í Føroyum
Tindur (Trongisvágur)
Tindur er eitt fjall í Suðuroynni, vestanfyri Trongisvág. Fjallið er 514 metrar høgt. Tað tekur umleið 15-20 minuttir at ganga til Røðina frá Hvalbiartunlinum, har eitt skelti vísir vestur til Røðina. Træpinnar ella sonevndir prestar eru settir niður í jørðina fyri at vísa veg. Gingið verður uppi á einum hamara, so ansast má eftir ikki at detta omanav. Eitt lítið stakitt er sett upp, har sum kikarin stendur beint við eggina. Útsýnið er einastandandi bæði norðureftir til fuglabjørgini og suðureftir móti Trongisvágsbotni og Fámjin. Sjálv bygdin Fámjin sæst tó ikki.
Borgarknappur
Borgarknappur er eitt fjall í Suðuroynni, sum er 574 metrar høgt. Fjallið er mitt í oynni og sæst úr fleiri støðum, tað sæst best úr Hovi og úr Fámjin.
Hannibal
Hannibal (247–183/181 f.Kr.) var ein puniskur herførari úr Karthago. Hann er einamest kendur fyri at leiða her sín, við stríðsfílum, upp um Alpurnar í eini roynd at hertaka Rom. Síðani deyða hansara hevur hann verið virdur sum ein av bestu herførarum í søguni.

Hannibal var sonur kartaska leiðaran Hamilcar Barca. Hann hevði fleiri systrar og tveir beiggjar, Hasdrubal og Mago. Eftir at Karthago hevði tapt tað 1. puniska kríggið fór Hamilcar í holt við at leggja tað Iberisku hálvoynna undir seg. Tað var á hesum herferðunum, at Hamilcar tók tann unga Hannibal við sær. Tað sigst, at ímeðan Hannibal var í Spania, lovaði hann pápa sínum altíð at hata Rom.

Hamilcar doyði í bardaga um ár 228 f.Kr., og Hasdrubal, svágur Hannibals, gjørdist nýggjur herovasti. Tá Hasdrubal varð dripin sjey ár seinni, bleiv Hannibal nýggjur herførari einans 26 ára gamal.

Stutt eftir at Hannibal var vorðin herførari, gjørdi Rómverjaríkið eina samansvørjing við spanska býin Saguntum. Hetta sá Hannibal sum brot á eina friðaravtalu, sum Rom og Karthago høvdu um hetta mundi, og legði tí býin í oyði. Eftir hetta kunngjørdu rómverjar kríggj, og so byrjaði annað puniska kríggið.

Hannibal førdi um várið 218 f.Kr. herdeildir sínar úr Spania, upp um Alpurnar, og kom til Italia í desember. Áðrenn Hannibal fór upp um Alpurnar, hevði hann 52.000 hermenn undir sær. Ferðin var ikki løtt og tá hann var komin til Italia, hevði hann bara 24 000 hermenn og nakrar heilt fáar fílar eftir.

Komin til Italia, fekk hann fleiri uppreistrarsinnaðar italiumenn við í sín part. Ímóti rómverjum vann hann tríggjar stórar sigrar, og at enda var eingin herur ímillum hann og Rom. Hann helt tó ikki, at tað var ráðiligt at gera eina roynd at hertaka býin.

Illa kroystir sendu rómverjar herdeildir til Afrika, og Hannibal varð noyddur at fara heim aftur. Komin heim tapti hann sín fyrsta bardaga og var noyddur at yvirgeva seg.

Harðar treytir vóru givnar Karthago. Hon misti øll økir í Spania og skuldi harumframt gjalda eitt stórt krígsendurgjald.

Eftir kríggið gjørdist Hannibal politikari og Karthago fór aftur at blóma. Sjey ár eftir kriggið kravdu rómverjar at Hannibal yvurgav seg, og hetta gjørdi, at hann fór í útlegd, og var tað restina av sínum lívið. Eftir at hann var farin úr heimbýnum stuðlaði hann, millum øðrum, Efesus og Bithynia í teirra stríði við Rómverjaríkið.

Um ár 183/181 f.Kr. fingu rómverjar frænir av at Hannibal fjaldi seg í Libyssa. Tá teir vóru um at fáa hendur á honum, eitraði hann seg sjálvan fyri ikki at fella í rómverskar hendur. Áðrenn hann doyði, skrivaði hann á eitt papír: "Lat okkum lætta ta byrðuna, rómverjar so longi hava borið, síðani teir ikki hava tol at bíða til ein gamal maður doyr".

Hann var millum 64 og 66 ára gamal, tá hann doyði.
Karthago
Karthago er ein fornfrøðiligur býur í norður Afrika (í dag Tunesia). Býurin verður mettur at verða grundlagdur umleið 1215 ár f.kr. av fønikarum. Býurin gjørdist eitt stórveldið í tí fornfrøðiliga heiminum, og kom í stríð við Rómverjaríkið í ár 264 f.kr. Eftir trý kríggj við rómverjar (Tey punisku kríggini) varð býurin lagdur í oyði ár 146 f.kr.


 * Hannibal
 * Hamilcar Barca
Grannljómari
Grannljómari (frøðiheiti - Phylloscopus collybita)


 * Fuglar í Føroyum
Eyggulríputur ljómari
Eyggulríputur ljómari (frøðiheiti - Phylloscopus bonelli)


 * Fuglar í Føroyum
Grønljómari
Grønljómari (frøðiheiti - Phylloscopus sibilatrix)


 * Fuglar í Føroyum
Morljómari
Morljómari (frøðiheiti - Phylloscopus fuscatus)


 * Fuglar í Føroyum
Birkiljómari
Birkiljómari (frøðiheiti - Phylloscopus schwarzi)


 * Fuglar í Føroyum
Kongsljómari
Kongsljómari (frøðiheiti - Phylloscopus proregulus)


 * Fuglar í Føroyum
Nilksljómari
Nilksljómari (frøðiheiti - Phylloscopus inornatus)


 * Fuglar í Føroyum
Norðljómari
Norðljómari (frøðiheiti - Phylloscopus borealis)


 * Fuglar í Føroyum
Skógljómari
Skógljómari (frøðiheiti - Phylloscopus trochiloides)


 * Fuglar í Føroyum
Munkur
Munkur (frøðiheiti - Sylvia atricapilla) er sjáldsamur gestur í Føroyum. Honum dámar best at búleikast í stórum skógum, við nógvum runnum, har hann reiðrast. Fyrr var hann bara í heitum londum, men hesi seinastu áratíggjuni er hann farin at reiðrast longur norðuri.


 * Fuglar í Føroyum
Garðljómari
Garðljómari (frøðiheiti - Sylvia borin)


 * Fuglar í Føroyum
Rómverjaríkið
Rómverjaríkið var eitt stórveldi, ið rakk allan vegin runt um Miðjarðarhavið og heilt norður til Bretlands. Rómverjaríkið varð grundlagt, tá ið Augustus keisari kom til valdið í ár 31 f.Kr. Tá ið jarnøldin var í Norðurlondum, var Róm enntá størsti býur í heiminum, og har búði hin rómverski keisarin. Keisarin í Róm var mætasti maður í heiminum. Ríki hansara var so stórt, at tað tók fleiri mánaðir at ferðast úr Róm og til markið har eysturi. Tað stóra ríkið høvdu rómverjar savnað við at vinna á øðrum tjóðum. Í fyrstuni høvdu teir bert eitt lítið petti av landi, har býurin Róm lá. Tá var býurin bert ein landsbygd. Rómverjar vórðu ofta álopnir av gronnunum, men so við og við vórðu teir so sterkir, at teir vunnu á grannafólkunum og fóru at ráða yvir teimum. Tess fleiri kríggj, rómverjar førdu, tess dúgligari hermenn gjørdust teir. Tá ein rómverskur herur hevði tikið eitt nýtt land, varð hetta kallað ein landslutur. Ein partur av herinum varð verandi í landslutinum fyri at halda skil á. Hagar komu eisini embætismenn úr Róm. Teir skuldu stýra landslutinum fyri keisaran og krevja upp skatt.

Rikið gekk til grundar, tá ið seinasti keisarin, Romulus Augustus (461–511), í árinum 476 varð tvungin av vesturrómverska heryvirmanninum Odovakar (433–493) til at siga keisaratrónuna frá sær.

Hetta verður í dag ofta roknað sum byrjanin uppá miðøldina.


 * Vesturrómverska ríkið
 * Eysturrómverska ríkið



Starověký Řím
Tyrniljómari
Tyrniljómari (frøðiheiti - Sylvia communis)


 * Fuglar í Føroyum
Efesus
Efesus (grikskt: Ἔφεσος, turkiskt: Efes) var ein griskur býur í Lítla Asia, sum nú er Turkaland. Hann lá á strondini við Egearahavið. Býurin var búsettur við grikkum í 10. øld f.Kr. og var kendur fyri Artemistemplið, sum var eitt av 7 undrunum í heiminum. Leivdirnar í býnum eru nú atkomuligar frá havnini Kusadasi. Efesus liggur eystanfyri grisku oynna Samos.
Miðøldin
Miðøldin er eitt tíðarskeið í evropeiskari søgu. Flestu søgufrøðingar eru samdir um at miðøldin byrjar í ár 476 og endar í ár 1453. Í miðøld vóru stórar fólkaflytingar, kristindómurin varð borin um alt Evropa, og kirkjan fekk ovurstórt vald.

Leingi varð hildið, at miðøld var myrkt og óhugnaligt tíðarskeið - nógv og harðlig kríggj, krossferðir og svartideyði, tí ið um triðingurin av fólkinum doyði. Tá fór nógv vitan fyri skeyti, og hildið verður, at vit í Føroyum tí vita so lítið um tíðina fyri 14. øld. Men í miðøld blómaðu eisini list og mentan. Tá vóru nógvu og stórfingnu kirkjurnar bygdar. Framburður var eisini í handli, sjóvinnu og handverki. Tey lærdu at prenta bøkur, og m.a. vórðu kumpassin og mekaniska urið tikin í brúk. Bókmentir vórðu skrivaðar, og nógv kvæði eru yrkt í hesari tíð. Miðøld endaði í 15. øld, tá ið endurburðartíðin fór um alt Evropa.

Miðøld tekur við, tá ið Rómverjaríki fór til grundar um ár 400, og varir til trúbótina um ár 1500.


 * Hans Jacob Debes: Føroya søga, Nám 1995
 * Um miðøldina s. 89
 * Um svartadeyða: s.115
 * Søguliga gongdin í fólkatalinum frá miðøld til nútíð, hagstova.fo
Bermenn (fløga)
Bermenn (2003) er fyrsta útgávan hjá tónleika bólkinum Páll Finnur Páll.


 * 1) Ber og røtur
 * 2) Høsnamaðurin og Hvalrossið
 * 3) Forelskaður Sjónleikari
 * 4) Eg
 * 5) Fýra skótar
 * 6) Drykkju/kærleiksvísa
 * 7) Ludvig Van
 * 8) Glaður í dag
 * 9) Blottarir
 * 10) Lær at siga noy
 * 11) Goa-land
Thales
Thales (umleið 624 BC – umleið 546 BC) var ein griksur heimspekingur frá Miletus. Aristoteles roknaði hann fyri at verða tann fyrsta av teimun griksu heimspekingunum.

Thales royndi at fáa greiði á nátúrligum fyribrigdum uttan at leita til tað yvurnátúrliga. Eisini varð hann tann fyrsti at føra fram eina hypotesu og er tí í dag kendur sum "faðirin at vísindini".

Mest kenda meiningin hjá Thales er hansara kosmologiska thesa ið byggur á at vatn er upprunin til alt. Alt er vatn og vatn er alt, bara í ymiskum formi.
Notuljómari
Notuljómari (frøðiheiti - Sylvia curruca)


 * Fuglar í Føroyum
Heykljómari
Heykljómari (frøðiheiti - Sylvia nisoria)


 * Fuglar í Føroyum
Teymljómari
Teymljómari (frøðiheiti - Sylvia rueppelli)


 * Fuglar í Føroyum
Høvuðsvartur ljómari
Høvuðsvartur ljómari (frøðiheiti - Sylvia melanocephala)


 * Fuglar í Føroyum
Kinnhvítur ljómari
Kinnhvítur ljómari (frøðiheiti - Sylvia cantillans)


 * Fuglar í Føroyum
Brilluljómari
Brilluljómari (frøðiheiti - Sylvia conspicillata)


 * Fuglar í Føroyum
Reyðknokkutur títlingskongur
Reyðknokkutur títlingskongur (frøðiheiti - Regulus ignicapilla)


 * Fuglar í Føroyum
Títlingskongur
Títlingskongur (frøðiheiti - Regulus regulus) er minsti fuglur í norðara helmingi av jarðknøttinum. Hann er grágrønur omaná, bleikgráligur í neðra, tvørtur um hvønn veingin ganga tvær hvítar rendur; á skallanum hevur hann ein fagran gulan topp við svørtum ringi uttanum — tað er av hesari "gullkrúnu", hann hevur fingið navnið. Hann eigur í skógum víða hvar í Evropa. Reiðrið líkist nakað mortítlingsreiðri; eina breiða fjøður heingir hann niður fyri dyrnar, so tær skulu ikki síggjast. Í Føroyum sæst hann av og á, mest um heystið. Helst leitar  hann  í  urtagarðar, og børn verða so fegin av at síggja henda evurslítla fugl, sum er so lívligur og vakur og spakur.

Eitt heystið var ein flokkur í Gásadali. Um mikkjalsmessu kom kavi, og teir vóru tá so stirdir, at teir lótu seg taka. Børnini bóru teir inn í stovuna og sleptu teimum á urtapottarnar. Tá ressaðust teir skjótt. Í 3 dagar hoppaðu teir har millum rósurnar og pikkaðu blaðlýs. So lættir vóru teir, at ikki bognaðu bløðini undan teimum. Tá var kavin burtur, og so sleptu børnini teimum út aftur. Og tað gjørdu tey rætt, tí inni liva teir stutt.


 * Regulus ignicapilla (Reyðknokkutur títlingskongur)


 * Fuglar í Føroyum


 * Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Gránápur
Gránápur (frøðiheiti - Muscicapa striata)


 * Fuglar í Føroyum
Flekkunápur
Flekkunápur (frøðiheiti - Ficedula hypoleuca)


 * Fuglar í Føroyum
Hálshvítur nápur
Hálshvítur nápur (frøðiheiti - Ficedula albicollis)


 * Fuglar í Føroyum
Smánápur
Smánápur (frøðiheiti - Ficedula parva)


 * Fuglar í Føroyum
Nápur
Nápur (frøðiheiti - Muscicapidae)


 * Muscicapa striata (Gránápur)
 * Ficedula albicollis (Hálshvítur nápur)
 * Ficedula hypoleuca (Flekkunápur)
 * Ficedula parva (Smánápur)


 * Fuglar í Føroyum
Veltíta
Veltíta (frøðiheiti - Aegithalos caudatus)


 * Fuglar í Føroyum
Skógtíta
Skógtíta (frøðiheiti - Poecile montanus, Parus montanus)


 * Fuglar í Føroyum
Huldutíta
Huldutíta (frøðiheiti - Periparus ater, Parus ater)


 * Fuglar í Føroyum
Stórtíta
Stórtíta (frøðiheiti - Parus major)


 * Fuglar í Føroyum
Blátíta
Blátíta (frøðiheiti - Cyanistes caeruleus, Parus caeruleus)


 * Fuglar í Føroyum
Títa
Títa (frøðiheiti - Paridae)


 * Paridae
 * Cyanistes caeruleus (Blátíta)
 * Parus major (Stórtíta)
 * Periparus ater (Huldutíta)
 * Poecile montanus (Skógtíta)
 * Aegithalidae
 * Aegithalos caudatus (Veltíta)


 * Fuglar í Føroyum
Trætølpur
Trætølpur (frøðiheiti - Certhia familiaris)


 * Fuglar í Føroyum
Kornspurvur
Kornspurvur (frøðiheiti - Miliaria calandra)


 * Fuglar í Føroyum
Spurvur
Spurvur (frøðiheiti - Passeridae & Emberizidae)




 * Passer domesticus (Gráspurvur)
 * Passer montanus (Skógspurvur)


 * Emberiza aureola (Bringugulur spurvur)
 * Emberiza caesia (Royðuspurvur)
 * Emberiza citrinella (Gulspurvur)
 * Emberiza hortulana (Øsgulur riðispurvur)
 * Emberiza melanocephala (Knokksvartur spurvur)
 * Emberiza pusilla (Dvørgspurvur)
 * Emberiza rustica (Eyghvítríputur spurvur)
 * Miliaria calandra (Kornspurvur)
 * Zonotrichia albicollis (Øshvítur spurvur)


 * Fuglar í Føroyum
Gulspurvur
Gulspurvur (frøðiheiti - Emberiza citrinella)


 * Fuglar í Føroyum
Øsgulur riðispurvur
Øsgulur riðispurvur (frøðiheiti - Emberiza hortulana)


 * Fuglar í Føroyum
Royðuspurvur
Royðuspurvur (frøðiheiti - Emberiza caesia)


 * Fuglar í Føroyum
Dvørgspurvur
Dvørgspurvur (frøðiheiti - Emberiza pusilla)


 * Fuglar í Føroyum
Eyghvítríputur spurvur
Eyghvítríputur spurvur (frøðiheiti - Emberiza rustica)


 * Fuglar í Føroyum
Bringugulur spurvur
Bringugulur spurvur (frøðiheiti - Emberiza aureola)


 * Fuglar í Føroyum
Knokksvartur spurvur
Knokksvartur spurvur (frøðiheiti - Emberiza melanocephala)


 * Fuglar í Føroyum
Sevspurvur
Sevspurvur (frøðiheiti - Emberiza schoeniclus)


 * Fuglar í Føroyum
Fjallasnjófuglur
Fjallasnjófuglur (frøðiheiti - Calcarius lapponicus)


 * Fuglar í Føroyum
Snjófuglur
Snjófuglur (frøðiheiti - Plectrophenax nivalis) er sum grátítlingur til støddar. Liturin skiftir eftir aldri og ársins tíð. Steggin er um heystið brúnur um háls og høvur, brún- og svartflekkutur á kápuni, men tað brúna lýsnar, alt sum frá líður, og tá ið summarið er komið, er han einans svartur og hvítur. Veingirnir eru svartir og hvítir alla ársins tíð. Um heystið líkist bøgan nógv steggjanum, men er meira gráreyð omaná; hon bleikist lítið, so á sumri eru tey góð at kenna at. Og hon er altíð nógv minni hvít á veingjunum. Nevið er gult á vetri, svart á sumri. Tað er harðbalin fuglur og tekur sær heim langt norðuri í kuldalondum, sum á Svalbarði, Grønlandi og Novaja Semliu í Russlandi. Eisini eigur hann nógvur í Noregi og Íslandi, men høgt uppi í kuldanum. Á vetri leita summir til lýggjari lond, eitt nú Føroyar. Her halda teir sær um hægstu fjøllini, men í kavaroki koma teir í flokkum oman í bøin. Og føði finna teir, tí feitir eru teir.

Móti sumri fara teir norður aftur. Nøkur fá hjún verða tó eftir á hægstu fjøllunum og eiga í grótreynunum har uppi. Reiðrið líkist steinstólpureiðri. Oftast eru 5 egg. Steggin syngur hugaliga fyri bøgu síni, meðan hon vermir. Floygdir ungar eru brúngráir omaná, gulgráir í neðra. Í Íslandi eru nógvir snjófuglar um veturin. Tá er sjáldan ella aldri tátt, og so gongst teimum stravið at føða seg. Men so hjálpir fólkið teimum. Mangastaðni hava skúlabørnini tikið sær fyri at geva teimum matmolar og annað, og tá verða teir frálíka spakir. Soleiðis áttu føroysk børn eisini at lívgað okkara smáfuglar — eitt nú grátítlingar, kvørkveggjur, starar, — tað verður børnunum til gleði so væl sum fuglunum.


 * Fuglar í Føroyum


 * Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Øshvítur spurvur
Øshvítur spurvur (frøðiheiti - Zonotrichia albicollis)


 * Fuglar í Føroyum
Svartskallaljómari
Svartskallaljómari (frøðiheiti - Dendroica striata)


 * Fuglar í Føroyum
Reyðoygdur ljómari
Reyðoygdur ljómari (frøðiheiti - Vireo olivaceus)


 * Fuglar í Føroyum
Gulnakki
Gulnakki (frøðiheiti - Dolichonyx oryzivorus)


 * Fuglar í Føroyum
Aurelius Augustin
Augustin av Hippo (354-430) eisini kendur sum Sankta Augustin, var heimspekingur, lærari í retorikki, katólskur bispur og tann týdningarmesti av øllum teimum latínsku kirkjufedrunm. Hann hevði stóran áhuga fyri hugtakinum tíð.

í 2004 týddi Eilif Samuelsen Játtanir Augustinussar (Augustini Confessiones á latínskum) til føroyskt og gav týðingina út á egnum forlag.


 * Játtanir Augustinusar, hemlid.fo (Eilif Samuelsen týddi)
Ígða
Ígða (frøðiheiti - Fringillidae)


 * Fringilla coelebs (Bókígða)
 * Fringilla montifringilla (Fjallígða)
 * Serinus serinus (Gulígða)
 * Bucanetes githagineus (Oyðuígða)
 * Carduelis cannabina (Línígða)
 * Carduelis carduelis (Fagurígða)
 * Carduelis chloris (Grønígða)
 * Carduelis flavirostris (Íriskur)
 * Carduelis spinus (Barrígða)
 * Carpodacus erythrinus (Roðaígða)
 * Pyrrhula pyrrhula (Prýðisígða)


 * Fuglar í Føroyum
Bókígða
Bókígða (frøðiheiti - Fringilla coelebs)


 * Fuglar í Føroyum
Fjallígða
Fjallígða (frøðiheiti - Fringilla montifringilla)


 * Fuglar í Føroyum
Gulígða
Gulígða (frøðiheiti - Serinus serinus)


 * Fuglar í Føroyum
Grønígða
Grønígða (frøðiheiti - Chloris chloris)


 * Fuglar í Føroyum
Barrígða
Barrígða (frøðiheiti - Carduelis spinus)


 * Fuglar í Føroyum
Fagurígða
Fagurígða (frøðiheiti - Carduelis carduelis)


 * Fuglar í Føroyum
Íriskur
Íriskur (frøðiheiti - Carduelis flavirostris)


 * Fuglar í Føroyum
Línígða
Línígða (frøðiheiti - Carduelis cannabina)


 * Fuglar í Føroyum
Oyðuígða
Oyðuígða (frøðiheiti - Rhodopechys githaginea, Bucanetes githagineus)


 * Fuglar í Føroyum
Roðaígða
Roðaígða (frøðiheiti - Carpodacus erythrinus)


 * Fuglar í Føroyum
Stórt krossnev
Stórt krossnev (frøðiheiti - Loxia pytyopsittacus)


 * Fuglar í Føroyum
Krossnev
Krossnev (frøðiheiti - Loxia curvirostra) livir mest í grannaskógum, og um veturin føðir hann seg mest av grannafræ, um summarið etur hann eisini ormar. Tað er spakur fuglur, men hagfastur er hann ikki, og á sumri ger hann stór rensl út í onnur lond — eisini higar til okkara. Til støddar er han nakað sum grátítlingur, men tjúkkari. Nevið er stutt og fórtligt; bæði yvirnevið og undirnevið hava stóran krók, sum skarast um hvønn annan — harav hava teir navnið. Veingir og vel eru morlitt, men annars er liturin sera ójavnur. Bøgan er grøn omaná, gulgrá í neðra. Ungarnir eru grásprøklutir við gulligum baki. Steggjarnir eru fyrst gulir, men teir rodna, alt sum teir eldast, og verða til endan fagurt reyðir. Tað, ið higar kemur, er mest ungfuglur, alreyður steggi er sera sjaldsamur at síggja. Summi árini koma teir í flokkum. Á sumri 1927 var meingi av teimum um allar Føroyar. Her eru eingir grannakonglar at høgga í, so ótu teir hømiliufræ í staðin. Tá ið leið út í august, rýmdu teir.


 * Loxia pytyopsittacus (Stórt krossnev)
 * Loxia leucoptera (Vongblikut krossnev)


 * Fuglar í Føroyum
Vongblikut krossnev
Vongblikut krossnev (frøðiheiti - Loxia leucoptera)


 * Fuglar í Føroyum
Prýðisígða
Prýðisígða (frøðiheiti - Pyrrhula pyrrhula)


 * Fuglar í Føroyum
Kjarnbítur
Kjarnbítur (frøðiheiti - Coccothraustes coccothraustes)


 * Fuglar í Føroyum
Reyðkollur
Reyðkollur (frøðiheiti - Carduelis flammea) er heldur minni enn steinstólpa. Á sumri er hann grásprøklutur á kápuni, hvítur við gráum strikum í neðra; veingirnir eru dimmir við hvítari rond; skallin er glitrandi reyður; steggin er eisini reyður á bringuni og drunninum. Um veturin er bøgan brúnlig, har sum hon var hvít, og oman á skallanum. Hann eigur í Norðanlondum, eitt nú Íslandi og Noregi. Um veturin flytur hann seg suður, men summir verða eftir, og í kava leita teir at húsum eftir føði. Hann er sera spakur fuglur. Í Føroyum síggjast teir stundum, mest vár og heyst; hent seg hevur, at teir hava klakt og fingið ungar.


 * Fuglar í Føroyum


 * Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Reyðskalli
Reyðskalli (frøðiheiti - Carduelis hornemanni)


 * Fuglar í Føroyum
Gráspurvur
Gráspurvur (frøðiheiti - Passer domesticus) líkist nógv skógspurvi, men kennist frá honum av tí, at hann er gráur oman á høvdinum og hevur ongan svartan blett á vanganum. Velið er mest svart við klønum gráum strikum. Bøgan er svartflekkut á bakinum, annars mest grá. Hann livir víða um verð og heldur seg helst tætt upp at húsum. Í Føroyum er hann nýkomin. Í 1935 sóust teir fyrstu suðuri í Vági, um 1940 á Tvøroyri og um 1944 í Havn. Og í øllum hesum støðum hava teir nørst óføra skjótt; hann klekir minst tvær ferðir um árið, kanska tríggjar. Tað sigst, at teir eta ber og gularótafræ í urtagørðunum.


 * Fuglar í Føroyum


 * Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Sparrow
Skógspurvur
Skógspurvur (frøðiheiti - Passer montanus) er til støddar nakað sum grátítlingur. Omaná er hann flekkutur av brúnum og svørtum, uppi á høvdinum reyðbrúnur, vangarnir eru hvítir við svørtum bletti í; tvørtur um veingin ganga tvær hvítar rendur. Velið er grátt. Í 1866 komu tveir til Skúvoyar. Teir klaktu tvær ferðir um árið, og við tíðini nørdust teir so, at fleiri stórir flokkar vóru altíð at síggja í bønum; aðrar oyggjar komu teir ikki í. Teir ótu kornið av veltunum, og Skúvoyingar vistu sær eingi ráð til at sleppa av við teir. Men so hvurvu teir líka brádliga, sum teir vóru komnir. Síðan tá hava teir lítið sæst í Føroyum.


 * Fuglar í Føroyum


 * Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Brandstari
Brandstari (frøðiheiti - Sturnus roseus)


 * Fuglar í Føroyum
Gyllingur
Gyllingur (frøðiheiti - Oriolus oriolus)


 * Fuglar í Føroyum
Gnelliskjóra
Gnelliskjóra (frøðiheiti - Garrulus glandarius)


 * Fuglar í Føroyum
Skjóra
Skjóra (frøðiheiti - Pica pica ) eigur í Evropa og Ásia. Men hon er ikki í norðastu grendunum, til dømis í Íslandi.

Skjóra er sera tjóvsk. Hon tekur ofta myntir, prýðislutir og annað, ið glitrar og skyggir, og goymir ella grevur tað niður.




 * Garrulus glandarius (Gnelliskjóra).




 * Fuglar í Føroyum
Krákukárn
Krákukárn (frøðiheiti - Nucifraga caryocatactes)


 * Fuglar í Føroyum
Rókur
Rókur (frøðiheiti: Corvus monedula) líkist kráku í vakstrarlag, men er nógv minni, ikki størri enn ein lítil dúgva, og klænri upp á seg. Vanligi rókurin er vakurt gráur um hálsin og vangarnar, annars er hann svartur omaná og dimmgráur í neðra; eyguni eru hvít. Eitt annað slag er alt svart við dimmum eygum; tað er nevnt rókurin svarti. Vanligi rókurin eigur í Norðanlondunum, rókurin svarti í Onglandi og Skotlandi.

Rókur er vitugur fuglur; altíð væl hýrdur fær hann lív í, har hann kemur. Hann livir helst í stórum flokkum, ofta saman við hjaltakrákum ella starum. Ongum fugli ger hann ónáðir, tekur hvørki egg ella ungar. Hann heldur seg nógv at bygdum, og eigur ofta uppi á klokkutornum ella hústekjum og skorsteinum; flestu eiga tó í skógum. Áður kom hann ikki so sjáldan til Føroyar — tó ikki so nógvur sum hjaltakrákan. Eisini hann er nógv fækkaður, men enn hendir tað at síggja bæði hin vanliga rókin og rókin svarta.


 * Fuglar í Føroyum


 * Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Felliskráka
Felliskráka (frøðiheiti - Corvus frugilegus)


 * Fuglar í Føroyum
Kráka
Krákufuglar (frøðiheiti Corvus corone) eru sera eyðkendir bæði í atferð, stødd og á hása, hvølla látinum. 116 krákufuglasløg eru til. Í landbúnaðinum gera teir skaða, tí teir eta t.d. korn og fræ. Krákufuglar eta alt møguligt. Umframt korn eta teir skordýr, fruktir, smá súgdýr og ræ, eisini pisur og fuglaegg.

Nógv kráka eigur bæði í Evropa, Ásia og Norðuramerika. Men hóast nógv skjórusløg halda til í teimum tøttu skógunum í bæði Ásia og Suðuramerika, so eru tær sjáldan at síggja. Í oyggjunum í Norðuratlantshavi er hon vanlig allastaðni. Í Norðuratlantshavi eigur hon bæði í bjørgum og bygdum lendi, og kappast hon tí við ravnin. Krákur í Norðursvøríki og Norðurnoregi flyta stutt, og nakrar teirra koma ivaleyst í Norðuratlantshav. Ógvuliga fáar koma til Íslands eins og bæði rókur og felliskráka, kanska úr Svøríki og Noregi. Hjaltakráka eigur í Orknoyggjum og er heldur sjáldsom at síggja í hinum skotsku oyggjunum. Í Føroyum sæst hon eisini sjáldan.


 * Corvus frugilegus (Felliskráka)
 * Pyrrhocorax pyrrhocorax (Tindakráka)


 * Skjóra
 * Fuglar í Føroyum
Hamilcar Barca
Hamilcar Barca (ca. 275 – 228 f.Kr.) var ein Kartanskur leiðari. Hann var pápi at tí kenda Hannibal. Hann grundlegði býin Barcelona í triðju øld f.kr.
Alpurnar
Alpurnar eru ein stór evropeisk fjallaketa. Tær røkka frá Eysturríki og Slovenia í eystri, gjøgnum Italia, Sveis, Liktinstein og Týskland; til Fraklands í vesturi. Alpurnar eru ungur fjallaryggur. Kjølurin í Noregi er 10 ferðir so gamal. Tí hevur tíðarinnar tonn ikki máað so nógv burtur av Alpunum, og enn eru fjøll í Alpunum, sum er hægri enn 4 800 m.

Hægst uppi í Alpunum í Miðevropa eru nógvir jøklar. Í ístíðini lógu Alpurnar sum Norðurlond undir ísi. Meðan jøklarnir skruddu, máaðu teir nógv lendi burtur, og eftir vóru stórir u-skapaðir dalar. Í hesum dølum er fruktagott lendi. Har eru mangir býir og nógv gistingarhús. Um veturin standa tey á skíðum í Alpunum, og um summarið ganga tey á teimum vøkru og stórslignu fjøllunum.


 * 1) Mont Blanc (4 810 m)
 * 2) Monte Rosa (4 634 m)
 * 3) Dom (4 545 m)
 * 4) Weisshorn (4 506 m)
 * 5) Matterhorn (4 478 m)
 * 6) Grand Combin (4 314 m)
 * 7) Finsteraarhorn (4 273 m)
 * 8) Aletschhorn (4 193 m)
 * 9) Barre des Écrins (4 102 m)
 * 10) Gran Paradiso (4 061 m)
Tiberius
Tiberius Julius Caesar Augustus (føddur 16. november 42 f.Kr., deyður 16. mars 37 e.Kr.), føddur Tiberius Claudius Nero, var rómverskur keisari frá ár 14 e.kr. til 37 e.kr.
Tey punisku kríggini
Tey punisku kríggini vóru ein røð av kríggjum ímillum rómverjar og karthagobúgvar. Tey verða býtt upp í trý, tað fyrsta (264 f.Kr til 241f.Kr.), annað (218 til 202 f.Kr.) og tað triðja (149 f.Kr. til 146 f.Kr.).

Karthago tapti øll trý kríggini.
Mont Blanc
Mont Blanc ella Monte Bianco (føroyskt: Hvítt fjall) er hægsta fjall í Alpunum og Vesturevropa. Tað rísur 4.810,45 metrar og er tað 11 hægsta fjallið í verðini. Jacques Balmat og Michel Paccard úr Fraklandi vóru fyrstir upp á Mont Blanc. Tað var 8. august 1786.
Turkiskt mál
Turkiskt mál er høvuðsmálið í Turkalandi, í Norðurkýpros og í Kýpros (saman við grikskum). Harumframt verður turkiskt eisini tosað í fleiri londum kring heimin, har turkiskir minnilutar búgva.



Tað er onki bundið kenniorð (definite article) á turkiskum, men tann bundni formurin verður vístur við at hvønnfall ending verður brúkt (sí niðanfyri). Turkisk navnaorð verða bend við at fáa ávísar endingar, eins og í latíni. Tað eru seks føll á turkiskum, har allar endingarnar fylgja sjálvljóðsharmoni við nýtslu av hevja tónatión (superscript notation). Fleirtalsmarkørurin -ler² fylgir beinleiðis navnorðinum áðrenn nakað annað fall ella nakra aðra ending (t.d. köylerin "bygdanna" ella av bygdunum).

Hvønnfalls markørurin verður bert brúktur til bestemta kenniorðið (definite objects); samanber (bir) ağaç gördük "vit sóu eitt træ" við ağacı gördük "vit sóu træ"-ið. Fleirtals markørurin -ler² verður vanliga ikki brúktur tá ein flokkur ella bólkur merkir: ağaç gördük kann eins væl týða "vit sóu trø [meðan vit gingu gjøgnum skógin]"— mótsatt ağaçları gördük "vit sóu trøini [í spurningi]".

Navnorð kunnu taka endingar, sum vísa grammatiska persónin: til dømis -imiz4, "okkara". Harumframt kemur tað turkiska kopula (til dømis -im4, "Eg eri") heilir setningar kunnu formast. Spyrjandi kenniorðið mi4 fylgir beint eftir orðið sum spurt verður um: köye mi? "[fert tú] til bygdina?", ağaç mı? "[er tað eitt] træ?".

Turkisk sagnorð vísa grammatiska persónin]. Tey kunnu gerast negativ, møgulig (kann) ella ómøgulig (kann ikki) negative. Harumframt vísa turkisk sagnorð tíð (nútíð, tátíð, framtíð og aorist), grammatiskar hættir (kondisjónalis]], boðsháttur, inferentialis, nesessitativ og ynskiháttur) og grammatiskt aspekt. Negasjón verður víst við einum innskeyti mitt i orðinum -me²- beint eftir orðastammuna.

Øll turkisk sagnorð verða bend á sama hátt, uttan tey óregluligu sagnorðini og tey defektivu sagnorðini i-. Turkiskt kopula (samsvarandi tað føroyska at vera og enska to be), sum kunnu verða brúkt í samansettum formum (tann stutti formurin verður róptur enklitiskt): Gelememişti = Gelememiş idi = Gelememiş + i- + -di.
Józef Gosławski
Józef Gosławski, eisini nevndur Józef Jan Gosławski, var ein pólskur myndahøggari. Hann varð føddur 24. apríl 1908 í Polanówka í Póllandi og doyði 23. januar 1963 í Warszawa, sum erhøvuðsstaður Póllands. Gosławski gjørdi millum annað minnisvarðar. Eitt av høvuðsverkum hansara er ein minnisvarði til minnis um Frédéric Chopin, sum varð reistur í Żelazowa Wola. Hann sýndi fram verk síni bæði í Póllandi og uttanlands.

Í 1948 giftist hann við Wanda Mankin.










 * Lost in the shuffle (enskt)
 * Józef Jan Gosławski culture.pl (pólskt)
 * Famous Medalists: Józef Gosławski (enskt)
 * LN 5 “Fisherman” coin from 1958 (enskt)
 * Józef Gosławski – monuments, coins, medals (enskt)
Sigur Rós
Sigur Rós er ein íslenskur tónleikabólkur úr Reykjavík.


 * Jón Þór "Jónsi" Birgisson
 * Georg "Goggi" Hólm
 * Kjartan "Kjarri" Sveinsson
 * Orri Páll Dýrason


 * 1997 - Von
 * 1999 - Ágætis byrjun
 * 2002 - 
 * 2005 - Takk...
 * 2007 - Hvarf-Heim
 * 2008 - Með suð í eyrum við spilum endalaust
 * 2011 - Inni
 * 2012 - Valtari
 * 2013 - Kveikur
 * 2023 - Átta


 * Heimasíða hjá Sigur Rós
Jón Bjarnason
Jón Bjarnason (føddur 29. juni 1970) er føroyskur svimjivenjari. Hann er venjari hjá Føroyska svimjilandsliðnum og hjá Susvim og hjá Pál Joensen. Jón hevði fyrr annað eftirnavn, nevniliga Vestergaard. Hann er ættaður úr Sumba, men uppvaksin og búsitandi í Vági. Jón hevur verið høvuðsvenjari hjá Susvim síðan felagið bleiv stovnað 7. september 2007. Susvim er stytting fyri Suðuroyar Svimjifelag, felagið er úrlitið av samanlegging av báðum svimjifeløgunum í Suðuroynni: Vágs Svimjifelag og Tvøroyrar Svimjifelag. Jón Bjarnason hevur havt sera góð úrslit við ungu svimjarunum úr Suðuroynni, síðan hann byrjaði í starvinum. Besta dømi um hetta er Pál Joensen sum nú er Føroya besti svimjari. Men eisini aðrir svimjarir úr Susvim hava klárað seg sera væl. Jón svam sjálvur, tá hann var yngri, hann svam við Vágs Svimjifelag. Jón Bjarnason búði fleiri ár í Aalborg í Danmark, tað var har hann lærdi til svimjivenjara.


 * 2011 Jón Bjarnason fekk heiðurin "Ársins svimjivenjari í kongaríkinum" (Årets svømmetræner i Kongeriget). Tað eru svimjivenjarir í Danmark, sum hvørt ár velja ein svimjivenjara sum teir halda hevur uppiborið heiðurin.
 * 2007 Saman við sjimjaranum Pál Joensen vann Jón Bjarnason heiðurin "Ársins ítróttarbragd 2007". Heiðurin vunnu teir, tí at Pál Joensen svam 1500 m frí við næstskjótastu tíðini í heiminum í sínum aldursbólki.




 * Heimasíðan hjá Susvim
 * Svimjing.com
 * Svimjisamband Føroya
EM í svimjing
EM í svimjing og vatnítrótti er svimjikapping á langbana umframt aðrar kappingar innan vatnítrótt. Hinar kappingarnar eru: kaving, synkron svimjing og havsvimjing (opið vatn svimjing). Kappingin verður hildin annað hvørt ár í einum evropeiskum landi. Nú verður kappingin hildin líka ár, í 80'unum og 90'unum varð hon hildin ólíka ár. Kappingin hevur verið síðan 1926, fram til 1981 var hon ikki so reglulig, tað gingu umleið 3-4 ár ímillum hvørja ferð, tó var ein longri pausa frá 1938 til 1947 í tíðini, tá Seinna Heimskríggj var. Føroyar kunnu luttaka í hesi kapping. Í 2010 luttóku Pál Joensen og Pauli Øssursson Mohr fyri Føroyar. Pál Joensen vann tá silvur í 1500 m frí og var tað fyrstu ferð at Føroyar vann heiðursmerki til eina EM svimjikapping. EM á langgeil er vanliga um summarið, í 2010 var kappingin í august. EM í svimjing á stuttgeil er ein onnur kapping, sum oftast verður hildin um veturin um hálvan desember. EM í svimjing á stuttgeil (stuttbana) hevur verið hvørt ár síðan 1991.


 * 1926 - Budapest, Ungarn
 * 1927 - Bologna, Italia
 * 1931 - París, Frakland
 * 1934 - Magdeburg, Týskland
 * 1938 - London, Stórabretland
 * 1947 - Monte Carlo, Monako
 * 1950 - Wien, Eysturríki
 * 1954 - Torino, Italia
 * 1958 - Budapest, Ungarn
 * 1962 - Leipzig, Eysturtýskland
 * 1966 - Utrecht, Niðurlond
 * 1970 - Barcelona, Spania
 * 1974 - Wien, Eysturríki
 * 1977 - Jönköping, Svøríki
 * 1981 - Split, Jugoslavia
 * 1983 - Rom, Italia
 * 1985 - Sofia, Bulgaria (vatnpolo fyri kvinnur var í Oslo, Noreg)
 * 1987 - Strasbourg, Frakland
 * 1989 - Bonn, Vesturtýskland
 * 1991 - Athen, Grikkaland
 * 1993 - Sheffield, Stórabretland
 * 1995 - Wien, Eysturríki
 * 1997 - Sevilla, Spania
 * 1999 - Istanbul, Turkaland
 * 2000 - Helsingfors, Finland
 * 2002 - Berlin, Týskland
 * 2004 - Madrid, Spania
 * 2006 - Budapest, Ungarn
 * 2008 - Eindhoven, Niðurlond
 * 2010 - Budapest, Ungarn
 * 2012 - Debrecen, Ungarn
 * 2014 - Berlin, Týskland
 * 2016 - London, Stórabretland


 * EM í svimjing á stuttgeil


 * Heimasíðan hjá LEN (Ligue Européenne de Natation)
 * results, Úrslit á Swim Rankings
Fuglafjarðar Svimjifelag
Fuglafjarðar Svimjifelag er føroyskt svimjifelag við heimstaði í Fuglafirði. Svimjifelagið varð stovnað 11. november 1975. Svimjarnir hjá Fuglafjarðar Svimjafelag venja í Fuglafirði og í Klaksvíkar Svimjihøll.


 * Øssur Mohr, formaður
 * Heðin Olsen, skrivari
 * Jógvan Philbrow, nevndarlimur




 * Heimasíðan hjá Fuglafjarðar Svimjifelag
Reki
Svimjifelagið Reki var eitt føroyskt svimjifelag við heimstaði í Leirvík. Í 2010 legði felagið saman við svimjifelagnum Skeggjar, nýggja felagið fekk navnið Reysti.

Nevnast kunnu nakrir svimjarir, sum byrjaðu at svimja við svimjifelagnum Reki:
 * Turið S. Christiansen, fødd 1996, luttók í Oyggjaleikum 2011, har hon vann 3 gull og 2 silvur heiðursmerki, harav vann hon eitt gull heiðursmerki einsamøll í 200 metrum bringu, hini heiðursmerkini vann hon í liðkappingum hjá kvinnum. Turið venur nú við Ægir.
 * Eva Trygvadóttir, fødd 1996, luttók í Oyggjaleikum 2011, har hon vann eitt gull heiðursmerkið í liðkapping í 50 metrar blandað hjá kvinnum og tvey silvur heiðursmerki í liðkapping í 100 metrar frí og 100 metrar blandað hjá kvinnum. Eva venur nú við Ægir.
 * Heðin Lisberg Olsen, føddur 1994, luttók í Oyggjaleikum 2011, har hann vann 2 gull í liðkappingum 50 og 100 metrum frí hjá monnum, 2 silvur í liðkappingum 4x50 og 100 metrar blanda hjá monnum, og so vann hann eitt bronsu heiðursmerki einsamallur í 50 metrum frí. Heðin venur nú við Ægir.

Áðrenn svimjifeløgini Reki og Skeggjar løgdu saman, sá nevndin soleiðis út:


 * John Olsen, formaður
 * Herit Christiansen
 * Símun Berg, skrivari
 * Eyðbjørg Lervig, kassameistari
 * Emily Poulsen, nevndarlimur




 * Heimasíðan hjá Svimjisambandi Føroya
Edlur
Edlur, Oydlur ella Ferføtlur (danskt øgler/firben) (frøðiheiti - Lacertilia) eru størsti skriðdýraflokkurin. Til eru eini 3700 eðlusløg. Eðlur eru um allan heim, men ikki úti á havi og í kuldaøkjum. Størsta eðlan er 3 m. langi komodovaranurin, og minsta eðlan er gekkoslag, minni enn 2 cm. Vanliga hava eðlur, til dømis grøneðluættin, langan, klænan kropp, langan hala, beinini bend út frá kroppinum og fimm tær á hvørjum fóti. Men summar, til dømis glansoygdur, eru langar og klænar, men hava ógvuliga stutt bein. Tær grava seg lættliga við vríggjandi kroppsrørslum niður í leysa mold. Í húðini eru beinplátur sum á krokodillu, slangu og øðrum skriðdýrum. Sum onnur skriðdýr verpa kvenneðlurnar egg og grava tey niður í jørðina ella fjala tey undir steinum ella í klettarivum.

Kvettist eðluhali av, veksur hann út aftur, á sama hátt, sum tá ið t.d. krossfiskur missir arm. Nakrar mánaðir seinni er halin vaksin aftur. Bítur ránsdýr í halan á eðlu, brotnar hann lættliga av, tí í halageislunum eru smáar rivur tvørturum, so halin lættliga loysar. Brotni halin liggur og vriggjast og snarast. Hetta ørkymlar fíggindan, so eðlan sleppur til rýmingar. Einar átta mánaðir seinni er halin fullvaksin aftur.

Bara tvey eðlusløg hava eitrandi bit, tey eru gilaeðlan og finnueðlan. Báðar halda til sunnarlaga í USA, í Meksiko og í Miðamerika.
Krokudillur
Krokudillur (frøðiheiti: Crocodilia) eru skriðdýr. Kaimanur, gavialur, krokodilla og alligatorur teljast upp í krokodillur. 13 krokodillusløg eru, 8 kaimansløg, 2 alligatorsløg og eitt gavialslag. Fyri 100 mió árum síðan ók hon eisini í mýrlendum saman við dinosaurunum. Krokodillur taka ymisk dýr. Tær fjala seg í vøtnum, mýrum, áum og leggja á bæði stór og smá dýr, ið koma teimum nær. Alligatorar og krokodillur slúka froskar og fisk heilar. Hjørtir og onnur stórdýr draga tær undir vatn, læsa kjaftin í fongin, snara kroppinum á og skræða soleiðis fongin sundur. Hendinga ferð leggja alligatorar og krokodillur á fólk. Krokodillan er næstan allastaðni í Afrika sunnanfyri Sahel og í Avstralia, Florida, Karibia, Mið- og Suðuramerika. Tvey alligatorsløg eru: tann amerikanski og tann kinverski. Nú er kinverski alligatorurin nógv hóttur, bara nøkur fá hundrað dýr eru eftir. Tann amerikanski alligatorurin heldur til í mýrum og áum í t.d. Louisiana, Carolina og Florida í Landsynnings-USA. Hann veiðir vaðfugl, fisk og annað mangt. Í tættbygdum økjum tekur hann viðhvørt óvarin heimadýr. Gavialurin livir í India, Burma, Pakistan, Bangladesj og Nepal í Ásia. Kaimanur livir í Mið- og Suðuramerika.

Sum flestu skriðdýrini verpur kvennkrokodillan, og hon verjir eggini, til ungarnir koma út. Tríggir mánaðir, so koma ungarnir út. Mamman ansar væl eftir teimum, so stórar eðlur og onnur ránsdýr ikki taka teir. Varisliga tekur hon nakrar í kjaftin í senn og ber teir oman í vatnið, har teir eru tryggari. Krokodillur liggja ofta við opnum kjafti og sóla sær. Blóðæðrar í kjaftinum súgva sólarhita í seg, so kropshitin veksur. Tí orka tær at veiða sær føði um kvøldið.

Keimanur, gavialur, krokodilla og alligatorur teljast upp í crocodilia. Til eru 1 gavialslag, 2 alligatorsløg, 8 kaimansløg og 13 krokodillusløg - tilsamans 24 sløg.


 * Ætt: Crocodilia (krokodillur)
 * Slekt: Gavialidae (gavialur)
 * Slag: Gavialis gangeticus
 * Slekt: Caimaninae (kaimanur)
 * Slag: C. yacare
 * Slag: C. crocodilus apaporiensis
 * Slag: C. crocodilus fuscus
 * Slag: C. lutescens
 * Slag: C. venezuelensis
 * Slag: C. latirostris
 * Slag: Melanosuchus fisheri
 * Slag: Melanosuchus niger
 * Slekt: Alligatoridae (alligatorur)
 * Slag: Alligator mississippiensis (amerikanskur alligatorur)
 * Slag: Alligator sinensis (kinverskur alligatorur)
 * Slekt: Crocodylus (rættiliga krokodillur)
 * Slag: Crocodylus acutus (amerikanskur krokodillur)
 * Slag: Crocodylus niloticus (nilkrokodillur)
 * v.f.
Landskjaldbøkur
Landskjaldbøkur (frøðiheiti - Testudinidae) er í 25 ymiskum skjaldbøkusløgum. Trý sløg eru í Suðurevropa: grikska landsskjaldbøkan, mauriska landsskjaldbøkan og breiðrandaða skjaldbøkan. Tær líkjast allar: skjøldurin á vaksnu skjaldbøkuni er 20-30 cm langur og vigar um eitt kg. Mauriska skjaldbøkan er tann vanligasta. Eins og rára „grikska systir" hennara er hon í Grikkalandi og londum kring Miðjarðarhavið. Breiðrandaða skjaldbøkan er í Suðurgrikkalandi.

Í nógv ár hava landsskjaldbøkur verið kelidýr. Fyri fáum árum síðan vóru villskjaldbøkur í túsundatali savnaðar saman og seldar um allan heimin. Men tær flestu doyðu, tí tær fingu ikki røttu røktina. Til dømis hevur hitin alstóran týdning fyri sodningina og klekingina, og hitin í Suðurevropa er best hóskandi. Í Norðurevropa eru royndir gjørdar at klekja egg í klekitólum, men tær eydnast sjáldan væl. Villskjaldbøkuhandilin minkaði nógv um skjaldbøkustovnin, og eitt skjaldbøkuslag var um at doyggja út. Men í l977 fór ein millumtjóða djóraverndarfelagsskapur til verka og fekk í lag at leggja forboð at flyta inn landsskjaldbøkur. Undantaksloyvi verður bert givið undir strongum eftirliti. Vónandi fer villskjaldbøkustovnurin at økjast. Tíverri verða nógvar villskjaldbøkur týndar sum skaðadýr, tí tær oyðileggja grøði í urtagørðum og vakstrarhúsum. Aðrar doyggja av eitraðum plantum og í ferðsluni, sum alsamt økist.
Gulen kommuna
Gulen kommuna er ein kommuna í Vestland fylki í Noregi.
Hvannhagi
Hvannhagi er eitt náttúruøki norðan fyri Trongisvág, Tvøroyri og Froðba og sunnan fyri Hvalba. Hvannhagi er á eystursíðuni á Suðuroynni. Á hvørjum ári verður skipað fyri gongutúrum til Hvannhaga, og hetta er ein væl vitjaður útferðarstaður fyri bæði útlendingar og føroyingar. Eitt vatn er í Hvannhaga. Tað verður vanliga bara rópt Vatnið í Hvannhaga.

Hvannhagi vann heiðurin fyri "Sermerkt náttúruøki" í "Umhvørvisátakinum 2008", sum Føroya Kommunufelag skipaði fyri. Hvannhagi verður av Føroya Náttúru- og Umhvørvisverndarfelag mett at vera besta pláss í Føroyum til at skipa ein tjóðgarð. Vakurt útsýni er til Lítla og Stóra Dímun úr Hvannhaga. Tú kanst bert ganga til Hvannhaga.

Hvannhagi verður mettur at vera besta pláss í Føroyum til tjóðargarð. Staðið er avbyrgt, men kortini væl atkomandi til gongu. Sjáldsamt jarðfrøðisligt landslag við einum fjøllbroyttum plantu- og djóralívi. Hvannhagi er eitt sermerkt og vakurt náttúruøki í norðaru helvt av Suðuroynni. Hann liggur avbyrgdur og kann bert røkkast til gongu. Vanliga verður gingið frá vestara endanum av Ovara vegi á Tvøroyri, og har verður gingið eftir einari gøtu norðureftir tvørturum fjallið.

Hvannhagi er kransað av steyrrættum fjallalíðum, og har slepst bert oman í tveimum støðum. Verður gingið oman eftir tí eystaru gøtuni, er eitt frálíkt útsýni norðureftir til Lítlu og Stóru Dímun. Hvannhagi hevur eitt sjáldsamt jarðfrøðisligt landslag, sum er vælkent av jarðfrøðingum eisini í altjóða høpi. Hvannhagi er sundurbýttur hagi - Norðaripartur og Uttaripartur. Hagin hevur einki ásett markatal og liggur í tveimum markatalsbygdum. Hvannhagi Norðaripartur hevur 70 áseyðir. Seyðamarkið er "Fjøður mitt um heilt" á høgra oyra. Hvannhagi Uttaripartur hevur 72 áseyðir. Seyðamarkið er "Mitt um sýling" á vinstra oyra.




 * Visitsuduroy.fo um Hvannhaga (á enskum)
 * (á føroyskum)
.lt
.lt er økisnavn hjá Litava.

Toppdomän
Ho Chi Minh City
Ho Chi Minh City (Thanh pho Ho Chi Minh), fyrr Saigon, er ein býur í lutstatinum Dong Nam Bo í Vjetnam. Býurin hevur umleið 8 mió. íbúgvar og er ein av heimsins størstu býum. Ho Chi Minh City er kendur sum býurin, ið aldri svevur. Hann er eisini kendur fyri nógvu søvnini, sjónleikarhúsini, matstovurnar og viðarlundirnar. Saigon varð bygdur í 1698, og roknar tú útjaðaran uppí, búgva 19 mió. fólk har.
Đồng Hới
Đồng Hới er ein býur í Vjetnam, høvuðsstaður í Quang Binh. Býarøkið er 155.71 km2 til víddar. Í 2009 var íbúgvaratalið í býnum við upplandi 108.526. Sjálvt býarøkið er 55.47 km² til víddar, og í sjálvum býnum er íbúgvaratalið 71.620.

Đồng Hới hevur eina 12 km langa strandalinju við hvítum sandstrondum.

Đồng Hới er nærmasti býur til Phong Nha-Ke Bang Tjóðar Park, sum er eitt World Natural Heritage Site (heimsarvur) hjá UNESCO 50 km norðanfyri býin.

<references group="https://korean-air.biz/" />https://korean-air.biz/
Buhloone Mindstate
Buhloone Mindstate er triðja fløgan hjá De La Soul. Hon var útgivin í 1993, um tað mundið tá jazz-hip hop var væl umtókt, serliga á eystursíðuni av USA. Hon kom út umleið hálvt ár eftir Guru útgav fyrstu Jazzmatazz fløgu sína. Guru hevur fingið æruna fyri at integrera jazz í hip hop, sjálvt um hip hop leingi hevur havt nakað av jazz-ávirkni. Hann sang eisini niðurlagið í einum sangi í Buhloone Mindstate. Óneyðugt er at siga at fløgan er sera ávirka av jassi. Hon er minni "ballfokusera", og hevur ein friðarligari stemning, enn aðrar hip hop fløgur í hesi tíðini. Navnið á fløguni refererar til teirra hugsan sum eina ballón, teir hava ringt við at vera verandi á jørðini nú teir eru kendir. Í innganginum og sanginum "Patti Dooke" siga teir fleiri ferðir "It might blow up, but it won't go pop", altso teir vilja ikki gera popp, sjálvt um teir kunnu vera uppblástir. De La Soul eru júst kendir fyri at vera kreativir og orginalir og at prøva ein nýggjan stíl fyri hvørja fløgu teir geva út. Buhloone Mindstate er seinasta fløgan sum Prince Paul producerar.


 * 1) "Intro" – 0:52
 * 2) "Eye Patch" – 2:27
 * 3) "En Focus" (við Shortie No Mass and Dres of Black Sheep) – 3:15
 * 4) "Patti Dooke" (við Guru, Maceo Parker, Fred Wesley and Pee Wee Ellis) – 5:54
 * 5) "I Be Blowin'" (við Maceo Parker) – 4:58
 * 6) "Long Island Wildin'" (við Scha Dara Parr and Takagi Kan) – 1:30
 * 7) "Ego Trippin' (Part Two)" – 3:52
 * 8) "Paul's Revenge" – 0:43
 * 9) "3 Days Later" – 2:39
 * 10) "Area" – 3:31
 * 11) "I Am I Be" (við Maceo Parker, Fred Wesley and Pee Wee Ellis) – 5:03
 * 12) "In the Woods" (við Shortie No Mass) – 4:01
 * 13) "Breakadawn" – 4:14
 * 14) "Dave Has a Problem...Seriously" – 0:55
 * 15) "Stone Age" (við Biz Markie) – 4:13
Stakes Is High
Stakes Is High er fjórða De La Soul fløga í fullari longd, og fyrsta fløga Prince Paul ikki produceraði fyri teir. Fløgan varð útgivin í 1996, tá vesturstrondin í USA domineraði marknaðin, og tað var klandur millum eystur og vestur av hip hop verðini, serliga millum Los Angeles og New York. Teir tríggjir newyorkararnir góvu eisini sína meining um útviklingina av hip hop í vestari síðuni av landinum. Populert hip hop í hesi tíðini var gangsta rap, serstakliga í Los Angeles. Í sanginum "Stakes Is High" gjørdu teir eitt innslag um evnið, og teir vóru ikki smædnir at siga tað beint fram. Í sanginum "The Bizness" eru teir eisini kritiskir yvir fyri nýggja síðusporinum musikkurin og kultururin var farin. Eisini "Itzsoweezee" er kritikkur um hip hop, og teir fara eftir teimum sum dyrka vold í hip hop. Hesu ferð stendur mafioso rap fyri skotum. Trugoy heldur fyri: "[...]them Cubans don't care what y'all niggaz do / Colombians ain't never ran with your crew / Why you acting all spicy and sheisty / The only Italians you knew was icees[...]".

Fløgan hevur eina kronologiska framgongd. Hon byrjar við brotum av fólkum sum fortelja nær tey fyrst hoyrdu ta legendarisku og grundbrótandu fløguna hjá BDP, "Criminal Minded", og hettar er byrjanin ífylgi 'De La Soul'. Nøkur brot eru í miðjuni, so sum eitt brot har ein maður úr suðurstatunum sigur heldur rasistiskt hví hann ikki dámar rap, og eitt annað har ein heimleysur maður tosar um harða lívið hjá honum á gøtuni. Í seinasta sangi "Sunshine" er eitt brot har tað verður sagt "When I first heard 3 Feet High and Rising, I was - ", og sangurin er avbrotin. Teir seta sína fyrstu fløgu á sama støði sum fyrsta fløgan hjá Boogie Down Production. Stakes Is High fekk góðar umtalir, fleiri vildu sagt hetta var eitt teirra besta verk, men tað seldi allíkavæl ikki gott.