danish-foundation-models/faroese-dynaword huggingface dataset:
Málføri
Málføri verður ofta eisini umtalað sum dialektir. Hugtakið verður nýtt at lýsa ymiskleikarnar í, hvussu eitt mál verður tosað ymsastaðni innan eitt landaøki, ofta avmarkað av landamørkum. Málføri fevnir um geolekt, sosiolekt og kronolekt. Geolekt er málføri, sum er knýtt at ávísum øki í landinum. Sosiolekt er málføri, sum er knýtt at ávísum sosialum bólki, til dømis einum vinabólki ella ávísum frítíðarvirksemi. Kronolekt er málføri, sum er knýtt at aldri, t.v.s. at munur kann vera á, hvussu ung og gomul tosa. Í ymisku málførunum er eisini eitt fjølbroytni. Samanhangið, ella samteksturin, sum vit brúka málið í, ávirkar bæði talað og skrivað mál. Í einari formligari støðu – bæði í talumáli og skriftmáli – hava vit lyndi til at tosa “fínari” og brúka eitt meira skipað talumál ella skriva rættari, enn tá ið støðan er óformlig.

Í Føroyum finnast nógv ymisk staðbundin málføri, til dømis suðuroyarmál, sandoyarmál, nólsoyarmál, havnarmál, eysturoyarmál, vágamál og norðoyamál.

Í Føroyum hava vit nógv ymisk staðbundin málføri (geolektir). Fólk hava búð í smærri og størri bygdum kring oyggjarnar, og samskiftið við onnur enn tey í somu bygd hevur verið avmarkað. Harafturat nærkast vit 20. øld, áðrenn vit fáa eitt føroyskt skriftmál, sum er felags fyri øll staðbundnu málførini. Hetta hevur givið sera góð gróðrarlíkindi hjá ymiskum staðbundnum geolektum at spretta fram. Í dag hava vit ikki hesar avmarkingar; samferðslukervið og útbreiðslan av miðlum gera, at fólk samskifta og ferðast nógv kring landið, og ymisku staðbundnu málførini hoyrast um alt landið. Í høvuðsheitum kunnu vit býta landið í seks ymisk málførisøki:


 * Vágamálføri
 * Norðurstreymoyar- og eysturoyarmálføri
 * Norðuroyarmálføri
 * Suðurstreymoyarmálføri
 * Sandoyarmálføri
 * Suðuroyarmálføri

Eyðkennini fyri ymisku staðbundnu málførini eru ymisk. Eitt sera týðiligt dømi er munurin á, hvat persónsfornavn verður brúkt. Í meginpartinum av landinum verður sagt "eg" í fyrsta persóni, eintali, "vit" í fyrsta persóni, fleirtali, og "tit" í øðrum persóni, fleirtali. Men flestu suðuroyingar siga ístaðin "jeg" (úttalast "je"), "okur" og "tykur", tósiga sumbingar og lopransfólk "eg". Aðrir týðiligir munir eru at hoyra í sjálvari ljóðskipanini, har sama ljóðið hevur ymiska úttalu kring landið. Talan er um ymiska úttalu av tvíljóðinum <ei> og sjálvljóðunum <á> og <ó>.

Tað er ein definitiónsspurningur, hvussu nógv skal til fyri at avmarka eitt málføri. Kann man til dømis tosa um ymisk málføri í Sørvági og í Sandavági?

Til ber at tekna linjur á einum føroyakorti, hvar mørkini ganga millum ymisk málførafyribrigdi. Hesar linjur kallast eisini isoglossar.

Isoglossurin fyri úttaluna av ó sum ávikavist /ou/ og /au/ gongur gjøgnum Nólsoyarfjørð. Isoglossurin fyri nýtsluna av vit ella okur gongur millum Stóra Dímun og Suðuroy.
Rættarhjálp Føroya
Rættarhjálp Føroya hevur verið virkin síðani 1995. Rættarhjálpin veitir hjálp við ávísum løgfrøðiligum spurningum.

Í 2006 fekk Rættarhjálpin 483 fyrispurningar um alt frá hjúnarskilnaði, setanarviðurskiftum, arvi og skifti til fasta ogn. Partur av fyrispurningunum enda í rættarmálum.

21 løgfrøðingar og ein skrivari eru knýttir at Rættarhjálpini.

Størsti parturin av arbeiðinum er fíggjað av danska løgmálaráðnum, og ein partur er fíggjaður av Landsstýrinum.


 * Rættarhjálp Føroya fekk í fjør 483 fyrispurningar - Útvarp Føroya
Fyrsti summardagur
Fyrsti summardagur verður í álmanakkum vanliga sagdur at vera 25. mai.
Liverpool F.C.
Liverpool Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag frá býnum Liverpool - millum manna verður liðið mangan bert kallað Liverpool.

Liðið leikar í Premier League og er næstmest vinnandi enska fótbóltsliðið.

Tilsamans hevur Liverpool FC vunnið bestu ensku fótbóltsdeildina 20 ferðir.

Eisini hevur liðið hevur eina glitrandi søgu í evropeiskum høpi, har Liverpool eru vorðnir evropeiskir meistarar heilar 6 ferðir. Bert Real Madrid, 13 ferðir, og AC Milan, 7 ferðir, hava vunnið meira í evropeiskum høpi enn Liverpool.

Í desember 2019 vann Liverpool HM-kappingina fyri lið í Katar og gjørdist sostatt fyri fyrstu ferð í søgu felagsins heimsmeistari fyri lið.

Seint í juni 2020 vann Liverpool enska meistaraheitið fyri fyrstu ferð í 30 ár.

Venjarin hjá Liverpool er Arne Slot, sum tók við 1. Juni 2024.






 * Almenna heimasíðan hjá Liverpool F.C.
 * Heimasíðan hjá Liverpool Føroyar
 * Liverpool lyfti Premier League-steypið eftir frálíkan dyst á Anfield, portal.fo, 23. juli 2020
Christianskirkjan
Christianskirkjan er fólkakirkjan í Klaksvík og verður av mongum mett at vera av snøggastu bygningsverkum í Føroyum. Christianskirkjan varð vígd 7. juli 1963, tá hon kom ístaðin fyri gomlu kirkjuna í Klaksvík. Í dag eru tað Hanus á Gørðum og Marjun Lómaklett, ið eru prestar við Christianskirkjuna í Klaksvík.

Tað er danski kirkjulistamaðurin Joakim Skovgaard (1856-1933), sum í 1901 málaði altartalvuna í Christianskirkjuni. Ætlanin var upprunaliga, at altartalvan skuldi nýtast í dómkirkjuni í Viborg, men orsakað av slevji í kálkinum varð altartalvan tikin niður í 1910. Seinni varð altartalvan flutt til Christianskirkjuna í Klaksvík, har hon framvegis verður nýtt sum altartalva.

Í føroyskum høpi má Christianskirkjan sigast at vera ein serstakur bygningur, tá hugsað verður um byggisniðið. Kirkjan sjálv er bygd við føroyskum gróti, nakað ið gevur kirkjuni føroyskan samleika. Tað er eyðkent fyri tíðina, ið kirkjan er bygd í, at fólk leitaðu aftur til upprunaligu mentanarligu byggisiðirnar, tá bygningar vóru bygdir.

Christianskirkjan víkir frá mongum øðrum føroyskum kirkjum, tá hugsað verður um byggisniðið. Kirkjan hevur einki torn, soleiðis sum mangar aðrar føroyskar kirkjur hava. Seinni hevur kirkjan tó fingið torn, men tornið stendur á grasvøllinum við síðuna av kirkjuni.

Inni í kirkjuni eru svalar báðumegin í tveimum hæddum. Opið er upp í tróðrið, og tað ger, at ljóðgóðskan í kirkjuni verður framúr.

Doypifunturin í Christianskirkjuni er gjørdur úr granitti, og hevur áður verið nýttur sum heiðin offurskál. Sigast kann um doypifuntin, at hann er umleið 4000 ára gamalur, og varð funnin í falnari kirkjutoft í Norðursælandi. Tað er danska Tjóðarsavnið (Nationalmuseet), ið hevur latið Christianskirkjuni doypifuntin.

Peter Koch teknaði urguna í Christianskirkjuni í Klaksvík. Urgan varð bygd í 1974, og tað var virkið Jensen og Thomsen, ið stóð fyri arbeiðinum. Tilsamans hevur urgan 29 stemmur.

Uppi í tróðrinum í Christianskirkjuni hongur eitt føroyskt áttamannafar. Talan er um "modell" av síðsta bátinum, ið varð bygdur til prestagarðin í Ónagerði á Viðareiði, sum vard nýtt sum prestbátur áður í tíðini. Í 1912 varð báturin seldur til Fugloyar. Áttamannafarið var til útróðrar tiltikna óveðursdagin í 1913, tá skarðsbáturin fórst. Allir teir vaksnu menninir í bygdini fórust. Kvinnurnar og børnini fluttu síðani í bygdini, har síðani eingin hevur búð. Tann báturin sum hongur í Christianskirkjuni er tó ikki í materiale júst tann sami sum vard bygdur til prestagardin í Ónagerdi. Bátasmidurin Jógvan Glerfoss, sáli, úr Mikladali, bygdi 8-mannafarid heilt av nýggjum, tó eins í stødd o.a. sum hann ádur var.

Í Christianskirkjuni hanga tvær minningartalvur. Ein teirra sigur frá, at kirkjan er vígd minninum um føroysku fiskimenninar, ið sjólótust undir seinna heimsbardaga.

Á hinari talvuni stendur, at kirkjan er bygd til minnis um danska kongin Christian X.
Grundtvigianisma
Grundtvigianisma er heita á fólkakirkjuligum vongi, ið er bygdur á fatan kristnifatanina hjá háskúlamanninum, sálmaskaldinum, prestinum og rithøvundinum N. F. S. Grundtvig. Grundtvigianisman var av týdningarmestu vekingarrørslunum, ið fóru at gera um seg í 19. øld.

Grundtvigianisman stendur sum andsøgn til pietismuna, ið millum annað er umboðað við sálmaskaldunum H. A. Brorson og Thomas Kingo. Innihaldsliga snýr grundtvigianisman seg um, at tað er týdningarmikið at liva lívið á jørðini í gleði og sóma. Av teirri orsøk verður grundtvigianisman mangan mett sum ein hugsjón, ið leggur dent á lívsgleði, glaður kristindómur.

Hugsjónarliga hevði grundtvigianisman sera stóran týdning, tí millum annað fólkaháskúlarnir, fólkakirkjan og aðrir felagsskapir mangan vóru skipaðir eftir grundtvigianskum leisti.
Apostólska trúarjáttanin
Apostólska trúarjáttanin, eisini kallað Fyrsta trúarjáttan (lat. Symbolum apostolicum) er ein frumkristin orðing, sum í stuttum sýnir nakrar av týdningarmestu lærusetningum kristindómsins. Ápostólska trúarjáttanin verður t.d. brúkt í fólkakirkjuni. Í dag verður Apostólska trúarjáttanin góðtikin av nærum øllum kristnum kirkjuliðum og kirkjufelagsskapum, og hon er ein av teimum 5 játtanarritunum í føroysku fólkakirkjuni. Millum annað nýtir føroyska fólkakirkjan Apostólsku trúarjáttanina, har hon verður messað, upplisin ella sungin til flest allar guðstænasturnar. Fólkakirkjan nýtir eisini Apostólsku trúarjáttanina í dóps- og konfirmatiónsritualinum.

Apostólska trúarjáttanin er í trimum liðum í samsvari við tríeindina. Ofta verður áðrenn sjálva trúarjáttanina byrjað við eini avnoktan av øllu tí ónda, men hetta er ikki ein partur av sjálvari trúarjáttanini. Hendan trúarjáttanin hevur tríggjar greinir:


 * 1) Fyrsta grein er um Gud og skapanina.
 * 2) Onnur grein er um Jesus.
 * 3) Triðja grein er um heilaga andan.

Orsøkin til, at trúarjáttanin verður kallað "apostólsk" er hon, at teir tólv apostlarnir hava orðað trúarjáttanina. Søguliga letur hetta seg tó ikki prógva. Hinvegin er trúarjáttanin sprottin úr fleiri trúarorðingum, ið hava verið nýttar í ymiskum kirkjuliðum í fornkirkjuni. Trúarjáttanin, júst soleiðis sum hon er orðað nú, hevur helst verið at funnið fyri ár 200 e.Kr.

(Vit avnokta djevulin og allar gerningar hans og allan atburð hans.)

Vit trúgva á Guð Faðir, hin alvalda,

skapara himins og jarðar.

Vit trúgva á Jesus Kristus,

Guðs einborna son, váran Harra,

sum er gitin av heilagum anda,

borin í heim av Mariu Moy,

pínslaður undir Pontiusi Pilatusi,

krossfestur, deyður og jarðaður,

niður farin til heljar,

triðja dagin staðin upp frá deyðum,

farin til Himmals,

sitandi við høgru hond, Guðs Faðirs, hins alvalda,

haðani hann kemur at døma livandi og deyð.

Vit trúgva á heilagan anda,

eina heilaga almenna kirkju,

samfelag teirra heilagu, fyrigeving syndanna,

uppreisn likamsins og lív um aldur og ævir.

Amen!

Trúarjáttan føroysku fólkakirkjunnar, Føroyskt kirkjumál, 2000
Fríðrikskirkjan
Fríðrikskirkjan er fólkakirkjan á Nesi. Kirkjan varð bygd í 1993 - 1994.

Fríðrikskirkjan er uppkallað eftir Frederik Petersen, vanliga nevndur Fríðrikur Petersen, ið var próstur á Nesi frá 1900 til 1917. Hann varð borin í heim á Saltnesi í 1853, har pápi hansara, Jóhannes Petersen, var lærari og deknur við táverandi kirkjuna á Nesi.
Esperanto
Esperanto er eitt manngjørt mál, sum L. L. Zamenhof, eygnalækni í Warszawa, í 1887 gav út í bók undir dulnevninum "d-ro Esperanto". Í bókini eru mállæra, orðalistar og tekstadømi. Zamenhof legði stóran dent á bókmentaliga týdningin, og hann týddi fleiri kend verk til esperanto, m.a. eftir H. C. Andersen og Shakespeare.

Upprunaliga innihelt esperanto 900 orðarøtur, og við undanskoytum og eftirskoytum kundu fleiri enn 10.000 orð gerast burturúr hesum. Harafturat koma samansetingar. Síðani eru orðarøturnar øktar, og í dag er ikki óvanligt at gera nýggjar orðarøtur burtur úr orðum, sum eru felags kjarni í fleiri málum. Esperanto er eyðkent á tann hátt, at tað er sera reglufast, og hvør orðaflokkur hevur sína ending. Allar bendingar eru púra reglufastar og uttan undantøk. Td. ger -j fleirtal og -n hvønnfall. Herðingin er altíð á næstaftasta stavilsi. Eitt dømi:


 * vidi "at síggja" (sagnorð)
 * vido "sjón" (navnorð); vidoj (sjónir); la vido (sjónin); la vidon (sjónina)
 * vida "sjónligt, sum hevur við sjón at gera" (lýsingarorð)
 * vide "sjónliga, við sjónini" (hjáorð)

Føroysk lærubók í esperanto finst eftir Jeffrei Henriksen, lærara. Esperanto hevur framvegis undirtøku, t.d. hevur esperanto-útgávan av Wikipediu meiri enn 100.000 greinir (juni 2008).






 * Føroyska málnevndin hevur drúgva grein um Esperanto
 * Síða við undirvísingartilfari í Esperanto
 * Esperanto - Kynning á tungumáli
 * Esperanto - Nákvæm málfræði
 * Esperanto - Frítt námskeið


 * Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin. Læribók. Føroya Skúlabókagrunnur 1987
 * Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin II. Orðalisti / Vortaro. Egið forlag 2000
.ac
.ac er økisnavn hjá Ascension.

Toppdomän
.ad
.ad er økisnavn hjá Andorra.

סיומת אינטרנט Toppdomän
.no
.no er økisnavn hjá Noregi.

Toppdomän
.dk
.dk er økisnavn hjá Danmark.

Toppdomän
.gl
.gl er økisnavn hjá Grønlandi.

Toppdomän
.fo
.fo er økisnavn hjá Føroyum.

.fo umsitingin viðlíkaheldur fo økisnøvnini.

Toppdomän
.de
.de er økisnavn hjá Týsklandi.

Toppdomän
.it
.it er økisnavn hjá Italia.

סיומת אינטרנט Toppdomän
Ecstasy
Ecstasy er eitt rúsevni við kemiska heitinum MDMA (3,4-methylenedioxy-N-methylamphetamine). Tað er eitt tað vanligasta rúsevnið í vesturheiminum og verður oftast selt sum litaðar tablettir við ymiskum búmerkjum á. Tað er ólógligt í flestu londum.

Nýtarin kennur seg opnan, erligan, ovursælan og fær eyka orku. Ecstasy verður hildið at virka við at økja um úrskiljingina av signalevninum serotonini (og, í minni mun, noradrenalin og dopamin) í heilanum og forða fyri endurupptøku av tí. Ein vanlig dosa er 100-150 mg.
Anholt
Anholt er mest isoleraða oyggin í Danmark. Hon liggur mitt í Kattegat, og so fjart frá øðrum landi, at tað ikki ber til at búgva á Anholt og pendla til arbeiðis ella í skúla. Anholt er tað staðið í Danmark, har sólin skínur mest.

Av tí at allur skógarvøksturin varð feldur miðskeiðis 1600-talinum, tá eitt sera kalt áratíggju var, er oyggin nú lágheiði næstan øll sum hon er - størsta lágheiði í Norðurevropa. Av tí sama er plantulívið á Anholt sermerkt. Har vaksa mest skónir og aðrar plantur, sum trívast í turki. Meginparturin av oynni er friðað lendi. Ikki er loyvt at koyra ella ríða í lágheiðalandslagnum, men øll hava loyvi at ganga har.

Oyggin er 22 km2 til støddar. Tveir teir størstu heyggjarnir á oynni nevnast Sønderbjerg (48 m) og Nordbjerg (39 m).


 * Anholt Færgefart


 * Anholts flora (2007). Forlagið Anholt.
Salmonella
Salmonella er ein ætt av stavformaðum, gramnegativum bakterium, sum elva til tyfus, paratyfus og mateitran. Tær finnast fyrst og fremst í flogfenaði, eggum, mjólk og kjøti.

Dømi um sløg av salmonellabakterium:
 * Salmonella typhi: Elvir til tyfus.
 * Salmonella enterica: Elvir til mateitran.
Boys In A Band
Boys In A Band er ein føroyskur rokkbólkur. Tá ið Pætur, Heri, Heini, Rógvi og Símun á heysti 2006 stovnaðu bólkin við heitinum Boys In A Band, settu teir somuleiðis gongd í eitt nýtt rák í føroyskum tónleiki. Teir vistu bara ikki av tí. Síðani hevur bólkurin verið ein av aktivastu bólkum í Føroyum.

Boys In a Band siga seg spæla kovboyrokk, sum stutt sagt er ein blanding av aggandi gomlum bluestónleiki og spildurnýggjum rokki. Bólkurin er fullkomiliga elektriskur á palli. Eftir legendarisku framførsluna í Kagganum, har Boys In A Band spældu í sambandi við stóra AME-tiltakið, vórðu teir bókaðir til ikki færri enn tríggjar festivalar niðri í summar 2007. Teir eru somuleiðis vælumtóktir á 15 teim bestu, hava vunnið Planet Awards fyri at vera besti nýggi bólkurin í 2006.

2007 - Vunnu Global Battle of the Bands tónleikakappingina í Onglandi


 * Asfalt.fo


 * MySpace
Kykna
Ein kykna er minsta sjálvstøðuga eindin í eini livandi veru.


 * Bakteria
 * Salmonella
 * T-kykna
T-kykna
Ein T-kykna er eitt slag av hvítum blóðkyknum og sostatt ein partur av immunskipanini. T-kyknur verða framleiddar í beinmerginum, men búnaðar í thymus (hálseitlinum), haðani heitið stavar.

T-kyknur kunnu kennast frá B-kyknum við at tær hava ein ávísan reseptor á yvirflatuni, T-kyknu-reseptorin (TCR = T Cell Receptor).

T-kyknur kunnu býtast í:
 * Hjálpi-t-kyknur (TH1, TH2) senda signalir og stimbra harvið immunskipanina. Tær hava proteinið CD4 á yvirflatuni. Hesar kyknur eru álopsmálið hjá HIV-virusinum.
 * Drepara-t-kyknur (TC) drepa virussmittaðar kyknur. Tær hava proteinið CD8 á yvirflatuni.


 * Michael T. Madigan, John M. Martinko, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.
Almenn ogn
Public domain ofta stytt PD, merkir almenn ogn. Tað vil siga ongin eigari og tí ongin upphavsrættur.
Antibiotika
Antibiotika er heilivágur ímóti bakteriusmittum. Grundarlagið undir virknaðinum á antibiotika er, at tað er munur á bakteriukyknunum (prokaryotar) og vertkyknunum (eukaryotar). Tað fyrst uppdagaða antibiotikaðið var penisillin, og enn í dag eru tey ymisku sløgini av penisillini tey mest nýttu antibiotikaðini.

Antibiotika verða ofta flokkað í fimm bólkar eftir hvussu tey virka:
 * Ávirka kyknuveggframleiðsluna:
 * β-laktam antibiotika, herímillum tey ymisku penisillinini, t.d. Phenoxymethylpenisillin, Amoxicillin, Pivmecillinam
 * Glykopeptidir, t.d. Vancomycin
 * Ávirka proteinframleiðsluna:
 * Aminoglykosidir, t.d. Gentamicin
 * Tetracyklinir, t.d. Tetracyklin, Oxytetracyklin, Doxycyklin
 * Makrolidir, t.d. Erythromycin, Roxithromycin, Azithromycin
 * Chloramphenicol
 * Fusidinsýra
 * Ávirka nukleinsýruframleiðsluna:
 * Quinolonir, t.d. Ciprofloxacin, Ofloxacin
 * Nitroimidazolir, t.d. Metronidazol
 * Nitrofuranir, t.d. Nitrofurantoin
 * Ávirka folinsýruframleiðsluna:
 * Sulfonamidir, t.d. Sulfamethizol
 * Trimethoprim
 * Ávirka kyknumembranframleiðsluna:
 * Polymyxinir


 * Bakteria


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Aminoglykosid
Aminoglykosidir eru eitt slag av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið hjá bakteriuni og forða sostatt fyri translatiónini av mRNA. Tey elva eisini til feillesing og harvið til óvirkandi proteinir.

Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
 * Gentamicin
 * Tobramycin
 * Netilmicin
 * Amikacin
 * Streptomycin
 * Kanamycin
 * Paromomycin


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Tetracyklin
Tetracyklinir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið og forða fyri binding av aminoacyl-tRNA. Harvið verður proteinframleiðslan steðgað.

Eitt av evnunum í hesum bólki eitur sjálvt tetracyklin.

Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
 * Tetracyklin
 * Doxycyklin
 * Lymecyklin
 * Oxytetracyklin


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Chloramphenicol
Chloramphenicol er eitt slag av antibiotika. Tað virkar við at binda til bakteriu ribosomið og forða fyri ensyminum peptidyl transferase. Tað hevur tann fyrimunin eisini at ávirka (eukaryotar) menniskjakyknur og kann tí nýtast ímóti bakterium, ið goyma seg inni í menniskjakyknum. Tað verður tó sjáldan nýtt longur í framkomnum londum, vegna sjáldsama, men álvarsliga hjáárinið blóðmangul.


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Makrolid
Makrolidir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at binda til bakteriu ribosomið, so tað ikki far flutt seg. Proteinframleiðslan verður sostatt steðga.

Tey týdningarmiklastu evnini í hesum bólki eru:
 * Erythromycin
 * Roxithromycin
 * Azithromycin
 * Clarithromycin
 * Spiramycin


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Fusidinsýra
Fusidinsýra er eitt steroid antibiotika. Tað virkar við at forða fyri protein framleiðsluni. Tað er bakteriustatiskt.


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Quinolon
Quinolonir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at tarna einum ensymið, ið kallast DNA gyrase. Hetta ensym stendur fyri at vinda bakteriu kromosomið upp, sum vanliga er snúgvið saman. Tá ensymið verður tarna, sleppur RNA polymerase ikki framat DNA-streinginum, og transkriptiónin sleppur sostatt ikki í gongd.

Quinolonini, ið nú verða nýtt, hoyra til ein nýggjari undirbólk: Fluoroquinolonir.

Tey týdningarmestu evnini í hesum bólkinum eru:
 * Ciprofloxacin
 * Ofloxacin
 * Moxifloxacin
 * Norfloxacin


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Nitroimidazol
Nitroimidazolir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka ímóti anaerobum bakterium. Tey oyðileggja DNA-uppbygnaðin og steðga harvið nukleinsýruframleiðsluni.

Týdningarmiklastu evnini í hesum bólki eru:
 * Metronidazol


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Nitrofuran
Nitrofuranir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at oyðileggja DNA-bygnaðin og drepa harvið bakteriuna.

Týdningarmiklastu evnini í hesum bólki eru:


 * Nitrofurantoin.
 * Nitrofurazon.


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Trimethoprim
Trimethoprim er eitt antibiotikum. Tað virkar við at tálma ensymið dihydrofolat reduktase (DHFR), sum er eitt týdningarmikið ensym í DNA framleiðsluni. Hetta elvir til at bakterian kemur at mangla byggisteinar til DNA, og far sostatt ikki deilt seg.


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Sulfonamid
Sulfonamidir eru ein bólkur av antibiotika. Tey ávirka DNA-replikatiónina, so bakterian ikki fær deilt seg. Tey virka bakteriustatiskt.

Tey týdningarmestu evnini í hesum bólkinum eru:
 * Sulfamethizol
 * Sulfamethoxazol


 * S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.
Nyttingnes
Nyttingnes er ein bygd í Flora kommunu í Noregi. Nyttingnes liggur eystan fyri Florø. Bygdin hevur 24 íbúgvar (2007).




 * 
 *
Heraklit
Heraklit (á forngrikskum Ἡράκλειτος, á latíni Heraclitus), føddur um 55 f.kr., deyður um 135 f.Kr., var grikskur heimspekingur frá Efesus, ið tá var partur av persisku ríkini.

Vit vita ikki nógv um lívi hansara. Han kallast ofta "Heraklit hin Torskildi", av tí at verk hansara einans eru til í pettum og eru ring at skilja og seta saman í heild. Man heldur at nógv av tí ið er skrívað um honom av fornum høvundum er heilaspuni grundað á brotum av verkum hansara.

Hann er kendur fyri at hava sagt, at ógjørligt er at stíga niður í somu á tvær ferðir, av tí at "alt broytist".
Parmenides
Parmenides úr Elea (á grikskum: Παρμενίδης ο Έλεάτης) var grikskur heimspekingur, ið livdi í 5. øld f.kr og ein av teimum allratýdningarmestu presokratisku heimspekingunum. Hann var næmingur hjá Eimeinias og grundlegði lærda akademiið í Elea, har Zeno úr Elea og Melissos úr Samos lósu.

Einasta, ið liggur eftir Parmenides, eru nøkur brot úr yrking, ið nevnist "Um náttúruna". Vit hava bara 150 reglur - upprunaliga sigst hon at hava verið 3.000. Hon er býtt upp í 3 partar. Fyrst er inngangur, fyrri partur nevnist "Sannleikin" (alateia), og annar partur nevnist "Hvussu alt tykist vera" (doxa).

Brotini verða tulkað á tann hátt, at Parmenides helt, at í veruleikanum er einki, sum tað tykist vera - vit fata umstøður okkara skeivt - (hetta lýsir hann í "doxa"), og at handan alt er Sannleikin Mikli (og hetta lýsir hann í "alateiu"). Hendan mikla sannleika nevnir Parmenides "einveru". Tessvegna er Parmenides faðirin at dualismuni. Læra Parmenidesar er hin øvugta av læru Heraklits.
Sokrates
Sokrates (470 f.Kr. - 399 f.Kr.) var grikskur heimspekingur. Hann skrivaði einki sjálvur, og vit vita bara um hann frá Platon, Aristoteles, herføraranum Xenofon og komediuskaldinum Aristofanes. Hesir menn hava ymsar fatanir av Sokratesi. Platon lýsir hann sum miklan vísmann og annars eitt stásfólk. Xenofon lýsir Sokrates sum eitt slag av vandaleysum miðalhampamanni. Aristofanes ger í komediu síni Skýggjunum gjøldur burtur úr Sokratesi, sum gongur og spyr býttar spurningar.

Sambært Platoni gekk Sokrates einans og spákaði runt í Athen og prátaði við fólk, og kom so líðandi inn á heimspekiligar spurningar. Sokrates helt, at vit øll innast inni eru alvitandi, og at við at spyrja spurningar, kunnu vit koma fram á hetta guddómsliga innlit, sum vit øll hava í sálum okkara. Hesin máti nevnist "more Socratico" - Sokrateski mátin. Sagt verður, at mamma Sokrates var ljósmóðir, og at Sokrates uppfataði sín spyrjandi framferðarhátt sum ein "ljósmøðrahátt", har hann fekk tankar at føðast.

Sokrates var biddari, og sambært keldum var hann ikki sørt tuflaður undir konuni Xantippu, rýmdi ofta heimanifrá undan henni. Tað verður stundum sagt um eina grussu, at hon er ein "xantippa".

Í verki Platons "Verjurøða Sokratessar", sum J.H.O. Djurhuus týddi til føroyskt, og sum skal vera Sokratessar veruliga verjurøða, nevnir Sokrates, at sín góði vinur Karifon einaferð spurdi oraklið í Delfi, um nakar var vísari enn Sokrates. Tá segði oraklið nei, og Karifon nevndi so hetta fyri Sokratesi. Sokrates undraðist stórliga á hesa framsøgn hjá oraklinum, til hann gjørdi ta niðurstøðu, at oraklið hevði rætt, av tí at Sokrates "visti, hvussu lítið hann visti", meðan fólk flest hildu seg vita nógv, tá tey í veruleikanum einki vistu.

Í árinum 399 varð Sokrates dømdur til deyðis fyri at hava "siðspilt" ungdómin í Athen, og hann varð dømdur at drekka kók av eini eitrandi plantu. Hetta gjørdi hann uttan at blunka.

Í verki sínum "Feidon", sum J.H.O. Djurhuus týddi til føroyskt, lýsir Platon gjølla, hvussu Sokrates drekkur eitrið og doyr - fyrst missir hann kensluna í fótum, so beinunum, og so víðari allan vegin uppeftir, til hann doyr. Hesar lýsingar Platons tulka summi sum lýsing av heimspeki hansara - tá sálin fer úr likaminum, gerst fræls.
Guy de Maupassant
Guy de Maupassant (1850 - 1893) var ein franskur høvundur og yrkjari sum skrivaði fleiri enn 300 stuttsøgur. Hann verður sagdur at hava skrivað bestu stuttsøgurnar á fronskum yvirhøvur. Tær eru lutligar, málsliga fullkomiligar og speiskar. Tær flestu eru sera stuttar og snúgva seg um gerandishendingar, men eru tó sálarfrøðiliga gløggar og lata nógv vera ósagt.

Ein beiggi hansara gjørdist svakur, og Guy hjálpti til við at fáa hann innlagdan; í hurðini vendi beiggin sær á og segði við Guy: "Tað eri ikki eg, sum eri tann svaki í okkara familju - tað er tú!" Maupassant fekk syfilis, tá hann var ungur, og seinni í lívinum varð hann innlagdur á sinnissjúkrahús, har hann doyði. "Horlin" er kendasta stuttsøga Maupassants - hon er um ein, sum blívur svakur - og hon varð skrivað áðrenn hann visti av, at hann hevði hesa serligu kynssjúku.

Tvær av søgum hansara hevur Jakob Jakobsen, doktari, týtt til føroyskt sum bókmentaliga roynd við ljóðfrøðiligu stavseting síni frá 1889. Tær eru "Á Hävenun" og "Tvair vinir", báðar givnar út í 1891 í lítlu bókini: Tvär smásøvur av Guy de Maupassant, sættar út uppá førist. Tórshavn 1891. (Bókagarður, Emil Thomsen, 1977)
Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe (1809 - 1849) var ein amerikanskur dypsomaniskur høvundur og yrkjari. Hann hevur umdømið at vera heimsins ólukkuligasti høvundur. Hann menti stuttsøgutekstaslagið til størsta skaldskap og skrivaði tey bestu ummælini í Amerika í síni samtíð. Flestu søgur hansara eru sera stuttar, og hetta er tí, at hann vildi skera alt óneyðugt burtur, og einans at lýsa tað, ið hevði týdning fyri søgugongdina. Hansara stílur var at byrja við støði í øðrum, til dømis De Quincey, Feliciu Hemans, og serliga Hoffmann, og so at beina evnini hjá teimum onkran annan veg og fáa annað og meir burturúr. Eisini nevndi hann Føroyar í eini av kendastu stuttsøgum sínum, sum eitur Niður Í Meldurstreymin.
Franz Kafka
Franz Kafka (3. juli 1883 – 3. juni 1924) var kekkiskur rithøvundur av jødiskum uppruna. Hann skrivaði á týskum. Hann varð føddur og uppvaksin í Prag, Kekkia. Pápin var ein ríkur, kekkiskur keypmaður. Franz las løgfrøði, men so líðandi gjørdist tað honum ein ótolandi byrða at noyðast at vinna til lívsins uppihald við slíkum lítið avbjóðandi skrivstovuarbeiði. Hann segði tí upp og halgaði seg skrivingini burturav. Hann trúlovaðist nakrar ferðir, men gjørdist sjúkur av tuberklum og flutti á eitt sanatorium at búgva.

Kafka var sera kenslusamur, og hopleysu romansurnar hjá honum, eins væl og trupla sambandið við pápan, oyðiløgdu til endans heilsu hansara, og "hungursárini" í Berlin eftir 1918 vóru dropin. Hann doyði í 1924. Hóast Kafka var kekki, skrivaði hann allar sínar bøkur á týskum. Sjey teirra vórðu útgivnar, meðan hann enn var á lívi. Hann skrivaði tríggjar skaldsøgur, sum allar komu út, eftir hann var deyður - "Der Prozess" kom út í 1925, "Das Schloss" í 1926 (óliðug) og "Amerika" í 1927.

Upprunaheitið stendur fremst, í klombrum er danska heitið og útgávuárið, niðast verður ein bók nevnd, sum er týdd til føroyskt.
 * Das Urteil (Dommen – 1913)
 * Die Verwandlung (Forvandlingen – 1915)
 * In der Strafkolonie (I Straffekolonien – 1919)
 * Ein Landarzt (En Landlæge – 1920)
 * Ein Hungerkünstler ( – 1924)
 * Der Prozess (Processen – 1925)
 * Das Schloß (Slottet – 1926)
 * Amerika (Amerika – 1927)

Ein bók hjá Kafka eru týdd til føroyskt:
 * Umskapanin (Die Verwandlung, 1912/1915), Agnar Artúvertin (fyrr: Jógvansson) týddi 2007
Flora kommuna
Flora kommuna er ein kommuna í Sogn og Fjordane fylki í Noregi. Flora kommuna fevnir um bygdirnar Norddalsfjord, Eikefjord, Brandsøy, Stavang, Høydalane, Nyttingnes, Steinhovden, Svardal og Løkkebø. Íbúgvaratalið tann 31. mars 2013: 11 733 fólk.

Íbúgvaratalið i Flora (i 1000)


 * Håsteinen, er eitt fjall í Flora kommunu.
Platon
Platon (á grikskum: Πλάτων) (428/427 f.Kr. – 348/347 f.Kr.) var grikskur heimspekingur. Hann æt upprunaliga Aristoklis, men varð kallaður Platon (Plàtōn), ið merkir "ennisbreiði". Hann, Sokrates og Aristoteles løgdu støðið undir vesturlendska heimspeki. Platon fekst eisini við støddfrøði, og hann stovnaði Akademiið í Athen, sum var allarfyrsti lærdi háskúlin í Vesturheiminum. Hann skrivaði mest samrøður, sum nevnast "sokratisku samrøðurnar", av tí at Platon nýtir Sokrates sum høvuðspersón, og kunnger umvegis hann boðskap og heimspeki sína. Verk Platons eru í høvuðsheitum støðið undir skilvísi, retorikki, støddfrøði og heimspeki sum heild.

Platon verður ofta settur upp móti næmingi sínum, Aristotelesi, hvørs heimspeki var tann øvugta av Platonsa, av tí at hon einans var støddfrøðislig og bygd á eygleiðingar.

Miðøldin var góð við Aristoteles og tók hann fram um Platon, men í Býsantiska ríkinum varð nógv granskað í Platoni.

Tað at nokta materiellu kringumstøðurnar hjá okkum og tær avleiðingar, ið hetta hevur, eins og Sokrates ofta gjørdi, nevnist oftani "platonisma". Í fleiri av verkum Platons - serliga Politeiu - kemur Sokrates og vendir vanliga mátanum, sum vit fata heimin kring okkum á, og tað, vit kunnu vita, fullkomiliga á høvdið - hann avnoktar sansirnar fullkomiliga. Í verkinum Teatetos letur hann Sokrates siga, at slík fólk, sum trúgva á sansirnar, eru "eu a-musoi", sum merkir "glað uttan musurnar". Hetta merkir í stuttum, at tey liva uttan guddómsligan íblástur, sum í einum glotta kann vísa teimum hin hægra veruleikan.

Í holulíknilsinum kunnger Platon bæði vitanarfrøði og politikk sín. Holulíknilsið snýr seg um, at tann, sum ger seg frían av leinkjunum og fer út úr holuni og upp í sólarljósið, hann eigur at stýra samfelagnum. Tann upplýsti hevur skyldu til at fara frá tí bara at sita og filosofera, og til at stýra samfelagnum, av tí at hesin hevur "hitt háleitta innlitið". Hesir persónar nevnast "heimspekiskongar".
Charles Bukowski
Henry Charles Bukowski (16. august 1920 – 9. mars 1994) var yrkjari og stuttsøgurithøvundur úr Los Angeles, Kalifornia. Verk hansara bera sera nógvan dám av huglagnum í Los Angeles. Bukowski hevur ávirkað sera nógvar rithøvundar, og hann verður sera ofta endurgivin (eisini í Føroyum). Hann yrkti fleiri túsund yrkingar, skrivaði seks skaldsøgur og fleiri hundrað stuttsøgur. Hann útgav fleiri enn hálvtrýss bøkur.
Pseudovísindi
Eitisvísindi ella pseudovísindi (pseudo- úr grikskum, falskt) eru evni, sum verða førd fram, sum um tey hava grundarlag í vísindaligum arbeiðslagi, men ikki hava tað.

At pseudovísindi ikki brúkar vísindaligt arbeiðslag kann vísa seg á ymiskan hátt, t.d. við at hava eitt ella fleiri av hesum eyðkennum:


 * Veikleikar, trot uppá definitiónir, trot uppá neyvleika, so uppáhald illani kunnu roynast við kanningum.
 * Arbeiðið søkir ikki ta frágreiðingina, sum krevur fæstar fortreytir (rakiknívur Ockhams).
 * Mótstøða móti at royna uppáhaldini eftir veriligum visindaligum arbeiðshættum.
 * Brúka vísindaligt mál misvísandi ella skeivt.
 * Selektiv nýtsla av próvtilfari, ov stór vekt á einkulttilburðir.
 * Uppáhaldini eru av slíkum slagi, at tey kunnu ikki falsifiserast.
 * Øvugt próvførsla (tað, at eitt uppáhald ikki kann mótprógvast, verður tikið sum prógv fyri uppáhaldinum).
 * Søkir ikki menning, broyting ella framstig innan økið.
Rógving
Rógving er tá ein ella fleiri persónar sita í einum árabáti og rógva við árum. Árarnar eru festar í bátin, ofta við bandi. Talan kann vera um ymisk sløg av bátum, í føroyum er mest vanligi árabáturinin føroyski træbáturin, sum verður nógv brúktur til kappróður. Fyrr í tíðini vóru hesir árabátar vanligir til útróður, teir vóru eitt neyðugt amboð til tess at skaffa føði. Føroyingar hava klárað seg væl í ymiskum sløgum av rógving, t.d. hevur Livar Nysted sett heimsmet, tá hann saman við trimum øðrum róði frá New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir hin 31. juli 2010. Sverri Sandberg Nielsen gjørdist heimsmeistari í inniróðri fyri ung í februar 2011. Katrin Olsen luttók fyri Danmark á OL 2008 saman við Juliane Elander, tær róu í dupultum lættvekts skullara og endaðu á 7. plássi. Kappróður er tjóðaríttróttur føroyinga.
Dansifelagið í Havn
Dansifelagið í Havn varð sett á stovn í oktober 1952, og er elsta dansifelag í landinum. Tað hevði verið vanligt við føroyskum dansi í Sjónleikarhúsinum, men nøkur fólk hildu hetta vera ov óskipað og tóku seg tí saman at gera eitt rættiligt dansifelag. Tá felagið varð sett á stovn, taldi tað 20 limir. Nú eru umleið 110 limir í Dansifelagnum í Havn. Dansur er hvørt fríggjakvøld kl. 22.00 í vetrarhálvuni, frá seinast í oktobur til føstulávint. Dansifelagið í Havn skipar eisini, saman við Norðurlandahúsinum, fyri barnadansi. Hesin er somuleiðis hvørt fríggjakvøld kl. 20.00-21.00 í Norðurlandahúsinum. Dansitíðin byrjar við aðalfundinum hjá felagnum, sum vanliga er um 20. oktobur. Tá er eisini høvi hjá nýggjum limum at tekna seg.

Aðalfundur í oktober. (Dagført 16/5-13).
 * Formaður: Niels á Velbastað, Velbastaður
 * Næstformaður, skrivari: Birgir Djurhuus, Tórshavn
 * Kassameistari: Heini Mortensen.
 * Nevndarlimir: Janus B. Kamban, Johild Kamban, Jóhanna Krosstein og Katrin Gullbein.


 * Havnar Dansifelag 25 ár á baki. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 3, 1978.


 * Heimasíðan hjá Dansifelagnum í Havn
 * Facebooksíða hjá Dansifelagnum í Havn
 * YouTube kanal hjá Dansifelagnum í Havn
IKEA
IKEA er ein svensk handilsketa, sum er skrásett í Niðurlondum, sum selur bíligt innbúgv og búnyttur. Fyritøkan varð sett á stovn í Svøríki í 1943, tað var tann tá 17-ára gamli Ingvar Kamprad, ið stovnaði IKEA. Í januar 2008 var fyritøkan heimsins størsti møblahandil, og eigarin var tá skrásettur sum ein av heimsins ríkastu persónum.

Seinast í 1970-árunum bar til at keypa IKEA-vørur í Føroyum. Tað var ikki ein handil sum so men meiri ein sýnisgluggi fyri IKEA-vørur, har fólk kundu hyggja og síðani bíleggja sjálvi via postordra. Ongin IKEA handil er í Føroyum.

"Góð sniðgeving skal ikki bara vera fyri tey ríku". Tað hevur í 100 ár verið hugsjónin aftan fyri deseinið hjá týska Bauhaus, danska FDB møblar og svenska Ikea. Men bara Ikea hevur megnað at selt hugsjónina til fólkið við góðum úrsliti.
Andorra
Andorra (katalanskt: Andorra), alment: Prinsadømið Andorra (katalanskt: Principat d'Andorra) er eitt lítið landfast land í Útsynningsevropa í eystaru Pyreneunum og hevur mark við Spaniu og Frakland.

Høgt uppi í Pyrineafjøllum, á markinum ímillum Fraklands og Spania, er lítla landið Andorra. Landið er fríríki, og stjørnarovastar eru spanski biskupurin av Uruguel í landnyrðingsspania og franski forsetin í felag. Katanlanskt er alment mál; men mong tala eisini franskt og spanskt. Einasti stóri býur í landinum er høvuðsstaðurin, Andorra la Vella.

Navnið "Andorra" er av ókendum uppruna, men (sambært Joan Coromines) heilt vist fyrirómverskt.



Landið verður stýrt av einum tingi (Consell General) við 28 tingmonnum, sum velja ein syndikus og tveir hjálparmenn til at hava umsitingina í hondum.

Andorra hevur sjey kommunur, ið verða nevndar comuns (eintal comú):


 * Andorra la Vella
 * Canillo
 * Encamp
 * Escaldes-Engordany
 * La Massana
 * Ordino
 * Sant Julià de Lòria

Á markinum millum Spania og Frakland er víðført fjallalendi, Pyreneurnar. Hetta eru høg fjøll, summir topparnir fara upp um 3,000 m. Í einum dali uppi millum fjøllini er eitt lítið sjálvstøðugt land, Andorra. Andorra er bert 468 ferkilometrar til ummáls. Føroyar eru tríggjar ferðir størri enn Andorra.



Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Andorra; umleið 88 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2011.

Tað almenna málið er katalanskt, men tó eru tað mong, ið tosa spanskt. Í Andorra hevur eisini spanskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál.
Filmseftirlitið
Filmseftirlitið varð formliga sett á stovn í 1976, og virkaði eftir eini lóg frá 1938 og eini kunngerð frá 1960. Eftirlitið hevði til uppgávu at meta um, um filmar, ið sýndir vórðu alment í Føroyum, vóru hóskandi. Hetta hevði við sær, at Filmseftirlitið kundi seta aldursmark á filmar, og í summum førum klippa óhóskandi brot burturúr filmum, um hetta ikki hevði týdning fyri søgugongdina.


 * Filmseftirlitið - ein vanlig nevnd undir landsstýrinum. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1979
Hestur
Hestur hevur fleiri týdningar:


 * Hestur er ein oyggj í Føroyum. Sí Hestur (oyggj)
 * Hestur er eitt djór. Sí Ross
Roskilde Festival
Roskilde Festival er ein tann kendasti tónleika festivalurin í Norðanlondum. Hesin festivalur hevur verið afturvendandi síðan 1971. Nógv verður gjørt burturúr honum og nógv kend nøvn eru á skránni hvørt ár. Atgongumerki til festivalin kosta 1785 kr - 2800 kr. Prísurin varierar alt eftir um tú ynskir teltpláss ella ikki.

Í 1979 var føroyska innslagið á Roskilde-Festivalinum presturin Jóhann Nielsen, sum helt alternativu gudstænastuna ílatin føroyska troyggju og cowboybuksur.

Heimasíðan hjá Roskilde Festival har tú kanst lesa meira um festivalin kan síggjast her.




 * Snildir sum slangur og góðvarnir sum dúgvur... Í: Myndablaðið NÚ, nr. 14, 1979.


 * Heimasíðan hjá Roskilde Festival kanst tú finna her.
Ferðsluljós
Í Føroyum eru fýra ljóskurvar; tríggjar teirra standa á strekkinum Bøkjarabrekka – Niels Winthers gøta – Jóannesar Paturssonar gøta í Havn, og fjórða ljóskurvin er í Norðdepli.

Fyri at loysa ferðslutrupulleikar setti Tórshavnar Býráð í 1979 upp ljóskurvar uttan fyri Hotel Hafnia í Havn.


 * Ferðsluljós. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979
Bussleiðin
Bussleiðin, sum er savnaða heitið fyri býbussarnar í Havn, byrjaði í 1979. Frá fyrstan tíð var ætlanin, at eingin skuldi hava longri enn 150m at ganga til nærmasta busssteðgistaðið. Seinastu árini hevur tað verið ókeypis at koyra við Bussleiðini í Havn. Hetta var ein roynd í 2007, og árið eftir varð avgjørt at halda fram við hesi skipan. Ferðaætlanin verður býtt sundur í 5 bussleiðir og 6 skúlaleiðir.

Í 2011 vóru 14 nýggir bussar keyptir til býbusskoyringini hjá Tórshavnar kommunu. Teir nýggju bussarnir eru betri egnaðir til barnavognar o.a. Bussarnir eru nú útgjørdir við KT-tøkni. Umframt at teldusamband er í bussinum ber til við fartelefon at síggja, hvar bussurin er.

Bussleiðirnar eita 1, 2, 3, 4, 5V og 5E. Leið eitt koyrir út á Hamarin í Argjum, Landssjúkrahúsið, til Handilsskúlan, í miðbýnum og niðan á Ternurygg, leið 2 koyrir til Argja skúla, Eysturskúlan, Studentaskúlan, Inni á Gøtu, Løgmannabreyt, Hoyvíkar Skúla, Berjabrekku, miðbýin og Landssjúkrahúsið. Leið 3 koyrir til Norðasta Horn, Miðbýin, Berjabrekku, Millum Gilja, Skúlan við Løgmannabreyt, Hoyvíkar Skúla, Studentaskúlan og Eysturskúlan. Leið 4 koyrir eitt nú norður til Kollafjarðar, til Farstøðina í Havn, Handilsskúlan, Svimjihøllina, á Hálsi, Studentaskúlan, Undir Krákugjógv, Svimjihøllina, Signabø, Við Sjógv og Norðuri í Sundum. Leið 5V koyrir eitt nú til Kaldbak, Kaldbaksbotn, Sandvíkarhjalla, Hvítanes, Studentaskúlan, Norðasta Horn, Velbastað (til Frískúlan), Kirkjubø og Norðasta Horn umframt ymsastaðni í Miðbýnum. Leið 5E koyrir eitt nú til Kirkjubø, Gomlu Rætt, Velbastað, Norðasta Horn, Tekniska Skúla, Eysturskúlan, Studentaskúlan, Hvítanes, Sandvíkarhjalla og Kaldbak. Bussleiðin koyrir ikki sunnu- og haldidagar, um ikki annað er lýst, leið 5E og 5V koyra bert mánadag til fríggjadag, um ikki annað er lýst.


 * Bussrutan byrjað... Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979


 * Torshavn.fo, Bussleiðin
 * http://www.countrybus.co.uk/busslei.htm
Tvíkilja
Ein tvíkilja er ein bátur við tveimum kjølum.

Í 1979 var norska tvíkiljan Hornøy frá Hammerfest í Føroyum og sigldi royndarsigling í tvær vikur. Siglt varð millum Havn, Klaksvík, Vág og Tvøroyri. Tað var Strandferðslan, sum hevði leigað Hornøy, meðan Smyril var tikin úr innanoyggjasigling í summartíðini.


 * Bert 5 spýggibakkar til 118 ferðafólk. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979
Káta Hornið
Káta Hornið (Glade Hjørn) er mitt í Niels Finsens gøtu í Havn við brunnin við dansandi børnum.


 * Káta Hornið verður nevnt í songum Leygarkvøld í Havn eftir Ólavur Højgaard og Káta Hornið eftur Teiti
Klamydia
Klamydia er vanlig kynssjúka, ið kemur av smittu við bakteriuni Chlamydia trachomatis. Klamydia er ein ein bakteria, sum er orsøkin til mest vanligu kynssjúkuna millum ung, eisini í Føroyum. Klamydia smittar við samlegu. Klamydiaátakið 2010 vísti, at av teimum sum lótu seg kannað, høvdu 7 % Klamydia. Líknandi kanningar aðrastaðni vísa, at millum 5 og 8 % hava Klamydia. Hildið verður, at umleið 7. hvør ungur í Føroyum antin hevur ella hevur havt Klamydia.

Klamydia kann gera tað verri fyri kvinnuna at gerast við barn, um hon ikki fær viðgerð, umframt, at graviditetur uttanfyri lívmóðurina kann vera sera vandamikil fyri kvinnuna. Hjá monnunum hevur Klamydia ikki so álvarsligar fylgjur, hóast hon ikki verður viðgjørd, men kann verða ótespilig at ganga við. Hjá nøkrum førir hon tó til bruna í eistrunum.
Babsk
Babsk er ein bygd, ið liggur mitt í Póllandi umleið 75 kilometrar í ein landsynning av Warszawa og 11 kilometrar í ein útnyrðing av Biała Rawska. Bygdin liggur í landslutinum Łódź og hevur umleið 700 íbúgvar (2006).


 * Babsk (pólskt)
Łódź
Łódź (IPA: ) er ein býur í Póllandi. Łódź hevur 706 004 íbúgvar (2014) og varð grundaður í 1332. Býarteknið hjá Łódź er ein bátur, ið peikar á navnið á býnum, ið merkir "bátur".


 * lodz.pl
 * uml.lodz.pl
 * mapa.lodz.pl
Byin.fo
Byin.fo er samtak fyri dansi- og skeinkistøðini Rex, Eclipse, Manhattan, Café Natúr og Cippo, øll í Havn.

Rex og Eclipse halda til í bygninginum hjá Havnar Klubba, Café Natúr er við niðara enda á Áarvegnum, og Manhattan og Cippo húsast í sama bygningi sum matstovan Rio Bravo á horninum Sverrisgøta/Tórsgøta.

Har sum Cippo er, stóðu inntil 1980 eini sethús, nevnd húsini hjá Lamba-Jóannesi. S. H. Jakobsen radiohandil keypti húsini í 1977, og reiv tey niður í 1980 fyri at gera rúm fyri einum nýggjum bygningi. Í dag er partur av økinum, har húsini stóðu, tún framman fyri Cippo.


 * Húsini hjá Lamba-Jóannesi niðurtikin. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1980.


 * Byin.fo
Tórsgøta
Tórsgøta er ein gøta mitt í Havn, har tónleikatiltøk og onnur tiltøk av og á verða hildin. Umframt at gøtan eitur Tórsgøta nevnir Tórshavnar kommuna eisini gøtuna mentanargøtan. Tórsgøta byrjar niðri í Vágsbotni, har sum Miðlahúsið og Hotel Tórshavn eru.

Í gøtuni eru millum annað Gamla Meiaríið, har Tjóðpallur Føroya húsast, ungdómshúsið Margarinfabrikkin, kantinan hjá Tórshavnar Kommunu í Posthúskjallaranum, niðast í gøtuni eru Hotel Tórshavn við matstovuni Hvonn og Miðlahúsið.

Seinastu árini hevur Ólavsøkukonsertin verið hildin í Tórsgøtu.

Tónleikatiltakið Asfalt hevur eisini verið í Tórsgøtu í fleiri ár fyrst í juni. Í 2008 var ASFALT tó avlýst. Í 2009 var Asfalt tónleikatiltakið aftur á skránni, men hesaferð tíðliga í juli. Í 2007 var eisini eitt tiltak fyri børn á Asfalt tiltakinum.




 * Torshavn.fo, heimasíðan hjá Tórshavnar kommunu
 * Tjodpallur.fo, heimasíðan hjá Tjóðpalli Føroya
 * Visittorshavn.fo, heimasíðan hjá Kunningarstovuni í Havn
 * Hoteltorshavn.fo
Hvonn
Hvonn hevur fleiri týdningar.
 * Hvonn er ein planta. Sí Hvonn (planta)
 * Hvonn er ein matstova í Havn. Sí Hvonn (matstova)
Hvonn (matstova)
Hvonn er matstova á Hotel Tórshavn í Havn, sum læt upp í 2006. Matstovan er í tveimum hæddum. Ovara hæddin er ein nýmótans restauratión við modernaðari matskrá, og niðara hæddin er café um dagin og barr um kvøldið.

Matstova, café og barr eru øll roykfrí, royking er einans loyvd á terrassuni uttan fyri caféina.


 * Hvonn
 * Hvonn á facebook
Neistin
Hondbóltsfelagið Neistin í Havn varð stovnað 21. mars 1931. Í apríl 2011 vunnu bæði mans- og kvinnuliðini hjá Neistanum føroyameistaraheitið. Tað ver fyrstu ferð síðan 1978, at bæði liðini hjá Neistanum vunnu føroyameistaraheitið sama kappingarár. Í februar 2013 vunnu kvinnurnar hjá Neistanum steypakappingina.

Steypakappingin í hondbólti hevur verið fyriskipað í Føroyum síðan 1985 fyri menn og síðan1987 fyri kvinnur. Neistin hevur vunnið steypakappingina fleiri ferðir, bæði hjá kvinnum og monnum.

Besta kvinnuliðið hjá Neistanum hevur vunnið Steypakappingina í hondbólti 12 ferðir: 1987, 1988, 1989, 1990, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2006 og 2012.

Besta mansliðið hjá Neistanum hevur vunnið Steypakappingina í hondbólti 6 ferðir: 1992, 1994, 2009, 2010, 2011 og 2012.



Besta kvinnuliðið hjá Neistanum hevur vunnið FM 38 ferðir: 1943, 1946, 1948, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1959, 1966, 1967, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1978, 1979, 1980,  1982,  1983,  1984,  1985,  1986,  1987,  1988,  1989,  1990,  1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 2011 og 2012.

Besta mansliðið hjá Neistanum hevur vunnið FM 8 ferðir: 1949, 1953, 1955, 1978, 2000, 2008, 2010 og 2011.

Í 2011 spældi Neistin tveir altjóða dystir móti A C Latsia frá Kypros. Fyrri dysturin varð leiktur á Kypros 4. september 2011, Neistin vann tann dystin 17-30. Seinni dysturin varð leiktur í Høllini á Nabb hin 11. september 2011. Neistin vann heimadystin 37-25. Í alt var úrslitið: Neistin – A.C. Latsia 67 – 42 (37-25) (30-17). Næsta liðið, ið Neistin skal spæla ímóti verður Madeira, sum var nummar tvey í portugisisku deildini í 2010. Teir sum vóru við í hópinum tá teir leiktu útidystin vóru hesir: Eirikur Magnussen, Bogi Henriksen, Jugoslav Djumich, Andrias Nielsen, Heini Hanusarson, Sjúrður K. Thomassen, Guðfinnur Thorsteinsson, Carl Herup Olsen, Finnur Hansson, Eddie Joensen, Áki Mørk, Teitur Magnusson, Rósing Rasmussen, Josef Abrahamsen, Ári Dam, Bartal T. Kamban og Jón Ludvig.

Venjari hjá Neistakvinnum í Sunsetdeildini eru Kári Horn, hjálparvenjari er Jákup Hanusson. (Plássini niðanfyri eru tilvildarlig uttan hjá málmonnunum, hetta tí at fyrimyndin til talvuna er úr fótbóltinum, og tað er ringt at finna útav, hvør ið leikar sum verjuleikari og hvør sum álopsleikari í hondbólti).

Hópurin er dagførdir umvegis Burn Deildina 2020.


 * Kári Horn
 * Kári Durhuus
 * Sigrun Mikkelsen
 * Birgir Hansen - til januar 2012


 * Petra Rein
 * Jenny Rein
 * Edil Djurhuus
 * Helge Michelsen
 * Andreas Mouritsen
 * Hanna Mouritsen
 * Borghild Evensen
 * Anna á Lag
 * Sanna á Lag


 * Neistin 50 ár. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 1, 1981.
.pl
.pl er økisnavn hjá Póllandi.

Toppdomän
.is
.is er økisnavn hjá Íslandi.

Toppdomän
.gr
.gr er økisnavn hjá Grikkalandi.

Toppdomän
.pt
.pt er økisnavn hjá Portugal.

Toppdomän
.fr
.fr er økisnavn hjá Fraklandi.

סיומת אינטרנט Toppdomän
.ru
.ru er økisnavn hjá Russlandi.

סיומת אינטרנט Toppdomän