dagim/amharic-qa huggingface dataset:
አዶልፍ ሂትለር አዶልፍ ሂትለር (ጀርመንኛ Adolf Hitler አዶልፍ ሂትለ) እ.አ.አ. ከ1933 ጀምሮ የጀርመን ቻንስለር እንዲሁም ከ1934 ጀምሮ ደግሞ የጀርመን መሪም (Führer) ጭምር የነበረ ሰው ነው። ሂትለር በሚያዝያ 13 ቀን 1881 ዓ.ም. (20 አፕሪይል 1889 እ.ኤ.አ.) በዛሬይቷ ኦስትሪያ ተወለደ። በሚያዝያ 22 ቀን 1937 ዓ.ም. (30 አፕሪይል 1945 እ.ኤ.አ.) በርሊን ውስጥ ከአንድ ቀን በፊት ካገባት ሚስቱ ኤቫ ብራውን ጋር የራሱን ህይወት አጠፋ። በ1925 ዓ.ም. መጀመርያ የሂትለር ናዚ ወገን ከጓደኞቹ ወገን ጋር በራይክስታግ ምክር ቤት ትብብር መንግሥት ለመሥራት በቂ መንበሮች አልነበራቸውም። ተቃራኒዎቻቸው የኰሙኒስት ወገን 17% መንበሮች ስለ ነበራቸው የሂትለር ወገኖች የድምጽ ብዛት ሊያገኙ አልተቻላቸውም ነበር። በዚያው ዓመት ግን ከምርጫው ትንሽ በፊት የራይክስታግ ሕንጻ በእሳት ተቃጠለ። ይህ የኰሙኒስቶች ሥራ ነው ብለው የሂትለር ወገን ኰሙኒስት ፓርቲ ቶሎ እንዲከለከል አደረጉ። ስለዚህ ከምርጫው በኋላ የኰሙኒስትን መንበሮች ስለ አጡ የሂትለርም ወገኖች አሁን ከ50% መንበሮች በላይ ስላገኙ፣ የትብብር መንግሥት ሠሩና ወዲያው በድንጋጌ አቶ ሂትለር ባለሙሉ ሥልጣን አደረጉት። ሂትለር የጻፈው የርዮተ አለሙ ጽሑፍ «የኔ ትግል» (Mein Kampf) ሟርት ብቻ ነው። ለመጥቀስ ያህል፦ «ትኩረቴ ወደ አይሁዶች ስለ ተሳበ፣ ቪየናን ከበፊት በሌላ ብርሃን ለማየት ጀመርኩ። በሄድኩበት ሁሉ አይሁዶችን አየሁዋቸው፤ በብዛትም እያየኋቸው፣ ከሌሎች ሰዎች ፈጽሞ እንድለያቸው ጀመርኩ።»... «የግዛቱ (ኦስትሪያ-ሀንጋሪ) ዋና ከተማ የከሠተውን የዘሮች ውሑድ ጠላሁት፤ የዚህን ሁሉ የቼኮች፣ ፖሎች፣ ሀንጋርዮች፣ ሩጤኖች፣ ሰርቦች፣ ክሮዋቶች ወዘተ. የዘሮች ድብልቀት፤ በሁላቸውም መካከል፣ እንደ ሰው ልጅ መከፋፈል ሻገቶ፣ አይሁዶችና ተጨማሪ አይሁዶች።» በነበረው ዘረኛ አስተዳደሩ 6 ሚሊዮን የአውሮፓ አይሁዶችን እና 5 ሚሊዮን ሌሎች የተለያዩ ሀገራት ህዝቦችን (በተለይም ስላቮችን) በገፍ (በሆሎኮስት) አስጨርሷል። በሂትለር ሥር የናዚዎች ፍልስፍና በሂንዱኢዝም እንደሚገኘው በዘር የተከፋፈለ ካስት ሲስተም መመሥረት አይነተኛ ነበር። «አርያኖች» የተባሉት ዘሮች በተለይም የጀርመናውያን ብሔሮች ከሁሉ ላዕላይነት እንዲገኙ አሠቡ። ይህ ዝብረት የተነሣ በርግ ቬዳ ዘንድ በ1500 ዓክልበ. ያህል ወደ ሕንድ የወረሩት ነገዶች «አርያን» ስለ ተባሉ ነው፤ በጥንትም «አሪያና» የአፍጋኒስታን አካባቢ ስም የዘመናዊው ኢራንም ሞክሼ ነበር። በናዚዎቹ እንደ ተዛበው ግን ታሪካዊ ባይሆንም የ«አርያኖች» ትርጓሜ ጀርመናውያን ብቻ ነበሩ፤ ስላቮች (በተለይ የሩስያና የፖሎኝ ሕዝቦች) ግን አርያኖች ሳይሆኑ እንደ ዝቅተኞች ተቆጠሩ። የሂትለር እብደት እየተራመደ በ1926 ዓም የሀንጋሪ ሕዝብ ደግሞ «አርያኖች» ተደረጉ፣ በ1928 ዓም የጃፓን ሕዝብ እንኳን በይፋ «አርያኖች» ተደረጉ፤ በ1934 ዓም የፊንላንድ ሕዝብ ወደ «አርያኖች» በሂትለር ዐዋጅ ተጨመሩ። በሙሶሊኒ ሥር የፋሺስት ጣልያኖች እኛም አርያኖች ነን ቢሉም ጣልያኖች አርያን መሆናቸው በናዚዎች ዘንድ መቸም አልተቀበለም ነበር።

ጥያቄ: አዶልፍ ሂትለር ምን ያህል አይሁዶችን አስገደለ?
መልስ: 6 ሚሊዮን

ጥያቄ: አዶልፍ ሂትለር አይሁድ ያልሆኑ ስንት የተለያዩ ሀገራት ዜጎችን አስገደለ?
መልስ: 5 ሚሊዮን

ጥያቄ: የአዶልፍ ሂትለር መንግሥት የሀንጋሪ ሕዝቦችን መቼ ነበር እንደ አርያኖች ዘር የቆጠረው?
መልስ: በ1926 ዓም

ጥያቄ: በአዶልፍ ሂትለር መንግሥት በ1926 ዓም የማን ሕዝቦች ናቸው የአርያኖች ዘር የተደረጉት?
መልስ: የሀንጋሪ

ጥያቄ: በአዶልፍ ሂትለር መንግሥት በ1928 ዓም የማን ሕዝቦች ናቸው የአርያኖች ዘር የተደረጉት?
መልስ: የጃፓን

ጥያቄ: የአዶልፍ ሂትለር መንግሥት የጃፓን ሕዝቦችን መቼ ነበር እንደ አርያኖች ዘር የቆጠረው?
መልስ: በ1928 ዓም

ጥያቄ: በአዶልፍ ሂትለር መንግሥት በ1934 ዓም የማን ሕዝቦች ናቸው የአርያኖች ዘር የተደረጉት?
መልስ: የፊንላንድ

ጥያቄ: የአዶልፍ ሂትለር መንግሥት የፊንላንድ ሕዝቦች መቼ ነበር እንደ አርያኖች ዘር የቆጠረው?
መልስ: በ1934 ዓም

ጥያቄ: አዶልፍ ሂትለር ከመቼ ጀምሮ የጀርመን ቻንስለር ሆነ?
መልስ: እ.አ.አ. ከ1933 ጀምሮ

ጥያቄ: አዶልፍ ሂትለር መቼ ተወለደ?
መልስ: በሚያዝያ 13 ቀን 1881 ዓ.ም. (20 አፕሪይል 1889 እ.ኤ.አ.)

ጥያቄ: የአዶልፍ ሂትለር የትውልድ ቦታ የት ነው?
መልስ: ኦስትሪያ

ጥያቄ: አዶልፍ ሂትለር የመጨረሻ ባለቤቱ ማን ትባላለች?
መልስ: ኤቫ ብራውን

ጥያቄ: አዶልፍ ሂትለር ሕይወቱን ያጠፋው መች ነበር?
መልስ: በሚያዝያ 22 ቀን 1937 ዓ.ም. (30 አፕሪይል 1945 እ.ኤ.አ.)

ጥያቄ: አዶልፍ ሂትለር የራሱንና የመጨረሻ ባለቤቱን ሕይወት ያጠፋው የት ከተማ ነበር?
መልስ: በርሊን
ማሊ የማሊ ሪፐብሊክ (ማሊ) በምዕራብ አፍሪካ የምትገኝ ወደብ የለሽ ሀገር ናት። ከምዕራብ አፍሪካ ሀገሮች በስፋት ሁለተኛ ናት። ከአልጄሪያ፣ ኒጄር፣ ቡርኪና ፋሶ፣ አይቮሪ ኮስት፣ ጊኔ፣ ሴኔጋል እና ሞሪታኒያ ጋር ድንበር ትዋሰናለች። ማንዴ ሕዝቦች አውራጃውን ሠፍረው ተከታታይ መንግሥታት አጸኑ። እነዚህም የጋና መንግሥት፣ የማሊ መንግሥትና የሶንግሃይ መንግሥት ያጠቅልላሉ። በነዚህ መንግሥታት ውስጥ ቲምቡክቱ ለትምርትና ለመገበያየት ቁልፍ ከተማ ነበረች። በ1583 ዓ.ም. በሞሮኮ በተካሄደ ወረራ የሶንግሃይ መንግሥት ኃይል ለማነስ ጀመር። ማሊ በ1880 እ.ኤ.አ. በፈረንሣይ ቅኝ ተገዝታ «ፈረንሳያዊ ሱዳን» ወይም «የሱዳን ሪፐብሊክ» ትባል ነበር። ፈረንሳያዊ ሱዳን በኅዳር 16 ቀን 1951 ዓ.ም. በፈረንሳያዊ ማሕበረሠብ ውስጥ 'ራስ-ገዥ ሁኔታ' አገኝታ በመጋቢት 26 1951 ዓ.ም. ከሴኔጋል ጋር አንድላይ የማሊ ፌደሬሽን ሆኑ። ይህ የማሊ ፌዴሬሽን በሰኔ 13 ቀን 1952 ነጻነት አገኘ። ነገር ግን በነሐሴ 14 ቀን ሴኔጋል ከፌዴሬሽኑ ወጣች። በመስከረም 12 ቀን 1953 ዓ.ም. ፈረንሳያዊ ሱዳን በሞዲቦ ኪየታ ስር ራሷን 'የማሊ ሬፑብሊክ' አዋጀችና ከማሕበረሰቡ ወጣች። ሞዲቦ ኪየታ በ1968 እ.ኤ.ኣ. በተደረገው መፈንቅለ መንግሥት ከወረደ በኋላ እስከ 1991 እ.ኤ.አ. ድረስ ማሊ በማውሳ ትራዎሬ ተመራች። በ1991 እ.ኤ.አ. የተካሄዱ ተቃውሞች ወደ መፈንቅለ-መንግሥት አመሩ። ከዚያም የተሸጋጋሪ መንግሥት ተቋቋመና አዲስ ሥነ-መንግሥት ተጻፈ። በ1992 እ.ኤ.አ. አልፋ ዑመር ኮናሬ የማሊን የመጀመሪያ ዴሞክራሲያዊ ምርጫን አሸነፉ። ማሊ ከባሕር ጋር ግንኙነት የላትም። የሀገሩ አብዛኛው ክፍል በሰሐራ በረሃ ውስጥ ይገኛል። ከተፈጥሮ ሀብቶች ውስጥ ወርቅ፣ ዩራኒየም፣ ፎስፌት፣ ካዎሊን፣ ጨው፣ ኖራ (ላይምስቶን) ይጠቀሳሉ። የማሊ ፓርላማ 147 ሰዎች ሲኖረው እነዚህ ተወካዮች በህዝብ ብዛት ነው የሚመረጡት። ማሊ ከዓለም ደሀ ሀገሮች አንዷ ስትሆን 65 ከመቶ የሚሆነው መሬት በረሃ ነው። አብዛኛው የኤኮኖሚ እንቅስቃሴ በኒጅር ወንዝ አካባቢ ነው የሚካሄደው። 10 ከመቶ የሚሆነው ሕዝብ ከቦታ ቦታ እየተንቀሳቀሰ የሚኖር ሲሆን 80 ከመቶ የሚሆነው የሥራ ሃይል በእርሻና ዓሣ ማጥመድ ተሰማርቷል። የኢንዱስትሪው እንቅስቃሴ በእርሻ ምርቶች ላይ ያተኩራል። የሸክላ ሥራ በሴቶች የሚከናወን ሲሆን በነጋዴዎች በገበያዎች ይሸጣል። ሸክላዎቹ የሚሰሩበት ባሕላዊ ሂደት የቱሪስት መሳቢያ ነው።

ጥያቄ: የማሊ ፌደሬሽን ማሊን ከሴኔጋል ጋር በማድረግ የተፈጠረው መች ነበር?
መልስ: በመጋቢት 26 1951 ዓ.ም.

ጥያቄ: የማሊ ሪፐብሊክ መሪ የነበረው ማውሳ ትራዎሬ ከስልጣን የወረደው መቼ ነበር?
መልስ: በ1991 እ.ኤ.አ.

ጥያቄ: ማውሳ ትራዎሬ ወደ ማሊ ሪፐብሊክ መሪነት የመጣው መቼ ነበር?
መልስ: በ1968 እ.ኤ.ኣ.

ጥያቄ: በማሊ በ1992 እ.ኤ.አ. የተደረገውን ዲሞክራሲያዊ ምርጫ በማሸነፍ ወደ ስልጣን የመጡት መሪ ማን ይባለሉ?
መልስ: አልፋ ዑመር ኮናሬ

ጥያቄ: በማሊ በተደረገው ዲሞክራሲያዊ ምርጫ በማሸነፍ አልፋ ዑመር ኮናሬ ወደ ስልጣን የመጡት መቼ ነበር?
መልስ: በ1992 እ.ኤ.አ.

ጥያቄ: ማሊ ከምዕራብ አፍሪካ ሀገሮች በቆዳ ስፋቷ ስንተኛ ናት?
መልስ: ሁለተኛ

ጥያቄ: ከምዕራብ አፍሪካ ሀገሮች በቆዳ ስፋቷ ሁለተኛ የሆነችው ሀገር ማናት?
መልስ: ማሊ

ጥያቄ: ማሊ በ1880 እ.ኤ.አ. በማን ቅኝ ተገዛች?
መልስ: በፈረንሣይ

ጥያቄ: ፈረንሳያዊ ሱዳን በመባል የምትታወቀው አፍሪካዊ ሀገር ማናት?
መልስ: ማሊ

ጥያቄ: ማሊ ከፈረንሳይ ነጻነቷን ያገኘችው መቼ ነበር?
መልስ: በመስከረም 12 ቀን 1953 ዓ.ም

ጥያቄ: የማሊ ሪፐብሊክ መሪ የነበረው ሞዲባ ኪየታ በመፈንለ-መንግሥት ከስልጣኑ የወረደው መቼ ነበር?
መልስ: በ1968 እ.ኤ.ኣ.

ጥያቄ: በማሊ በእርሻና በዓሣ ማጥመድ የሚተዳደረው በመቶኛ ምን ያህል ሕዝብ ይሆናል?
መልስ: 80 ከመቶ

ጥያቄ: በመጋቢት 26 1951 ዓ.ም. የማሊ ፌደሬሽን የተፈጠረው ማሊን ከማን ጋር በማድረግ ነበር?
መልስ: ከሴኔጋል

ጥያቄ: ማሊ ከፈረንሳይ በመስከረም 12 ቀን 1953 ዓ.ም. ነጻነቷን ስታገኝ የሀገሪቱ መሪ ማን ነበር?
መልስ: ሞዲቦ ኪየታ

ጥያቄ: የማሊ ሪፐብሊክ 1968 እ.ኤ.ኣ. እስከ 1991 እ.ኤ.አ. የተመራች በማን ነበር?
መልስ: በማውሳ ትራዎሬ

ጥያቄ: በማሊ ሸክላ የሚሰሩበት መንገድ ምን ጥቅም አስገኝቶላቸዋል?
መልስ: የቱሪስት መሳቢያ

ጥያቄ: በማሊ አብዛኛው የሀገሪቱ ክፍል በምን በረሃ ውስጥ ይገኛል?
መልስ: በሰሐራ

ጥያቄ: በማሊ ፓርላማ ውስጥ ስንት የሕዝብ ተወካዮች አሉ?
መልስ: 147

ጥያቄ: በማሊ በመቶኛ ምን ያህሉ መሬት በረሃማ ነው?
መልስ: 65 ከመቶ

ጥያቄ: በማሊ አብላጫው የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሚደረገው የት አካባቢ ነው?
መልስ: በኒጅር ወንዝ

ጥያቄ: ማሊ በአፍሪካ በየትኛው አቅጣጫ ትገኛለች?
መልስ: በምዕራብ

ጥያቄ: በማሊ ከሚኖረው ሕዝብ በመቶኛ ምን ያህሉ ነው ከቦታ ቦታ እየተንቀሳቀሰ የሚኖረው?
መልስ: 10 ከመቶ

ጥያቄ: ማሊ የምትገኘው የት አህጉር ውስጥ ነው?
መልስ: አፍሪካ

ጥያቄ: በመጋቢት 26 1951 ዓ.ም. ማሊን ከሴኔጋል ጋር በማድረግ የተፈጠረው ፌደሬሽን ምን ይባል ነበር?
መልስ: የማሊ ፌደሬሽን
ስዋሂሊ ስዋሂሊ ፡ (ወይም ፡ ኪሷሂሊ Kiswahili) ፡ በምሥራቅ ፡ አፍሪቃ ፡ የሚናገር ፡ የባንቱ ፡ ቋንቋዎች ፡ ቤተሠብ ፡ ቋንቋ ፡ ነው። የስዋሂሊ ፡ ሕዝብ (፭ ፡ ሚሊዮን ፡ ተናጋሪዎች) ፡ ልደት ፡ ቋንቋ ፡ ከመሆኑ ፡ በላይ ፡ ለ ፴ ፡ እስከ ፡ ፶ ፡ ሚሊዮን ፡ ሌሎች ፡ ሰዎች ፡ ሁለተኛ ፡ ቋንቋ ፡ ሆኗል። የስዋሂሊ ፡ ስም ፡ መነሻ ፡ ከዓረብኛ ፡ ቃል ፡ «ሰዋሂል» ፡ ነበር ፤ ይህም ፡ የ«ሳኸል» ፡ (ማለት ፡ ዳር) ፡ ብዙ ፡ ቁጥር ፡ ነው። ስለዚህ ፡ የ«ስዋሂሊ» ፡ ትርጉም ፡ የ(ባሕር) ፡ ዳረኞች ፡ ቋንቋ ፡ ሊሆን ፡ ይችላል። የቋንቋው ፡ ቤተሰብ ፡ ባንቱ ፡ ሲሆን ፡ ተናጋሪዎቹ ፡ መርከበኞችና ፡ ነጋዴዎች ፡ በመሆናቸው ፡ መጠን ፡ ከዓረብኛ ፣ ከፋርስ ፣ ከህንዲ ፣ እና ፡ ከቻይንኛ ፡ ቢሆንም ፡ ብዙ ፡ ቃሎች ፡ ተበድረዋል።

ጥያቄ: የስዋሂሊ ቋንቋ የአፍ መፍቻቸው የሆኑ ምን ያህል ሕዝቦች አሉ?
መልስ: ፭ ፡ ሚሊዮን

ጥያቄ: ስዋሂሊ ሁለተኛ ቋንቋቸው የሆኑ ምን ያህል ሕዝቦች አሉ?
መልስ: ፴ ፡ እስከ ፡ ፶ ፡ ሚሊዮን

ጥያቄ: ስዋሂሊ የሚለው ቃል ምንጩ ከምን ቋንቋ ነው? 
መልስ: ከዓረብኛ

ጥያቄ: ስዋሂሊ በየት አካባቢ የሚነገር ቋንቋ ነው?
መልስ: በምሥራቅ ፡ አፍሪቃ

ጥያቄ: ስዋሂሊ የምን ቋንቋ ቤተሰብ ነው?
መልስ: የባንቱ
ቦትስዋና ቦትስዋና ወይም በይፋ የቦትስዋና ሪፐብሊክ (እንግሊዝኛ Republic of Botswana ሰጿና፡ Lefatshe la Botswana) በደቡባዊ አፍሪካ የምትገኝ ወደብ-የለሽ አገር ናት። ቦትስዋና የቀድሞ የብሪታንያ ቅኝ ግዛት ስትሆን ነፃነቷን በመስከረም ፳ ቀን ፲፱፻፶፱ ዓ.ም. ከተቀዳጀች በኋላ መሪዎቿ በነፃ ዴሞክራሲያዊ ምርጫዎች ተመርጠዋል። ቦትስዋና ሜዳማ ስትሆን ከሰባ ከመቶ በላይ በካለሃሪ በርሃ የተሸፈነች ናት። በደቡብና ደቡብ ምሥራቅ ከደቡብ አፍሪካ፣ በምዕራብና ሰሜን ከናሚቢያ እና በሰሜን ምሥራቅ ከዚምባብዌ ጋር ትዋሰናለች። ከዛምቢያም ጋር በደንብ ያልተወሰነ ቢበዛ በመቶ ሜትር የሚቆጠር ወሰን አላት።

ጥያቄ: ቦትስዋና በደቡብና ደቡብ ምሥራቅ የምትዋሰነው ከማን ጋር ነው?
መልስ: ከደቡብ አፍሪካ

ጥያቄ: ቦትስዋና ከናሚቢያ ጋር በየት አቅጣጫ ትዋሰናለች?
መልስ: በምዕራብና ሰሜን

ጥያቄ: ቦትስዋና በምዕራብና ሰሜን ምሥራቅ የምትዋሰነው ከማን ጋር ነው?
መልስ: ከናሚቢያ

ጥያቄ: ቦትስዋና ከዚምባብዌ ጋር በየት አቅጣጫ ትዋሰናለች?
መልስ: በሰሜን ምሥራቅ

ጥያቄ: ቦትስዋና ሰባ በመቶ ያህል የተሸፈነችው በየትኛው በረሃ ነው?
መልስ: በካለሃሪ በርሃ

ጥያቄ: ቦትስዋናን ካለሃሪ በርሃ ምን ያህል ሸፍኗታል?
መልስ: ከሰባ ከመቶ በላይ

ጥያቄ: ቦትስዋና በሰሜን ምሥራቅ የምትዋሰነው ከማን ጋር ነው? 
መልስ: ከዚምባብዌ

ጥያቄ: ቦትስዋና በአፍሪካ በየትኛው ክፍል ትገኛለች?
መልስ: በደቡባዊ

ጥያቄ: ቦትስዋና የት አህጉር የምትገኝ ሀገር ነች?
መልስ: አፍሪካ

ጥያቄ: ቦትስዋና በፊት የማን ቅኝ ግዛት ነበረች?
መልስ: የብሪታንያ

ጥያቄ: ቦትስዋና ከቅኝ ግዛት ነጻነቷን ያገኘችው መቼ ነው?
መልስ: በመስከረም ፳ ቀን ፲፱፻፶፱ ዓ.ም.

ጥያቄ: ቦትስዋና በጣም ትንሽ በሆነ ርቀት ማለትም በመቶ ሜትሮች በሚቆጠር የምትዋሰነው ከማን ጋር ነው?
መልስ: ከዛምቢያ

ጥያቄ: ቦትስዋና ከደቡብ አፍሪካ ጋር በየት አቅጣጫ ትዋሰናለች?
መልስ: በደቡብና ደቡብ ምሥራቅ
ቱርክመንኛ ቱርክመንኛ (Türkmen) የቱርክምኒስታን ብሔራዊ ቋንቋ ነው። በቱርክመኒስታን 3,430,000 ተናጋሪዎች ሲኖሩ ከቱርክመኒስታን ውጭ ደግሞ 3 ሚሊዮን የሚያሕሉ ተናጋሪዎች በተለይም በኢራን (2 ሚሊዮን) በአፍጋኒስታን (500,000) እና በቱርክ (1000) አሉ። ቱርክመንኛ በቱርኪክ ቋንቋ ቤተሰብ ውስጥ ይከተታል። ይህም አንዳንዴ በትልቁ አልታይ ቋንቋ ቤተሰብ ውስጥ ይደመራል። ቀድሞ የተጻፈበት ወይም በቂርሎስ ወይም በ አረብ ፊደሎች ነበር፤ አሁን ግን የቱርክመኒስታን መሪ ሳፓርሙራት ኒያዞቭ በላቲን ፊደል እንዲጻፍ አዋጀ። በ1994 አ.ም. ደግሞ የሳምንት ቀኖችና የወር ስሞች ሁሉ እንደ አቶ ኒያዞቭ "ሩህናማ" የሚባል ይፋዊ መጽሐፍ ፍልስፍና በአዋጅ ተቀየሩ።

ጥያቄ: ቱርክመንኛ በላቲን ፊደላት እንዲጻፉ ያወጀው ሳፓርሙራት ኒያዞቭ ኃላፊነቱ ምን ነበር?
መልስ: የቱርክመኒስታን መሪ

ጥያቄ: የቱርክምኒስታን ብሔራዊ ቋንቋ ምንድን ነው?
መልስ: ቱርክመንኛ

ጥያቄ: ቱርክመንኛ የየት ሀገር የሥራ ቋንቋ ነው?
መልስ: የቱርክምኒስታን

ጥያቄ: በቱርክምኒስታን ምን ያህል የቱርክመንኛ ቋንቋ ተናጋሪ አለ?
መልስ: 3,430,000

ጥያቄ: በኢራን ምን ያህል የቱርክመንኛ ቋንቋ ተናጋሪ አለ?
መልስ: 2 ሚሊዮን

ጥያቄ: በአፍጋኒስታን ምን ያህል የቱርክመንኛ ቋንቋ ተናጋሪ አለ?
መልስ: 500,000

ጥያቄ: በቱርክ ምን ያህል የቱርክመንኛ ቋንቋ ተናጋሪ አለ?
መልስ: 1000

ጥያቄ: ቱርክመንኛ በየትኛው የቋንቋ መደብ ውስጥ ይገኛል?
መልስ: በቱርኪክ

ጥያቄ: አሁን ቱርክመንኛ የሚጻፈው በምን ፊደላት ነው?
መልስ: በላቲን

ጥያቄ: ቱርክመንኛ በላቲን ፊደላት እንዲጻፉ ያወጀው የቱርክመኒስታን መሪ ማን ነው?
መልስ: ሳፓርሙራት ኒያዞቭ

ጥያቄ: ቱርክመንኛ በፊት በየትኞቹ ቋንቋዎች ፊደላት ነበር የሚጻፈው?
መልስ: በቂርሎስ ወይም በ አረብ ፊደሎች
የጥንተ ንጥር ጥናት ኬሚስትሪ ወይም የጥንተ-ንጥር ጥናት የቁሶችን አሰራር እና ጸባይ ያጠናል። የ«ኬሚስትሪ» ስም የሚመጣ ከእንግሊዝኛ ሲሆን እሱ የተወለደ ከ1700 ዓ.ም. አካባቢ በፊት «አልኬሚ» ከተባለ ሌላ ጥናት ነበር። ይህም አልኬሚ ዋና ዒላማ ብረት ወደ ወርቅ ለመቀየር ነበር። የማይቻል ምኞት እንደ ነበር የዛኔ ተገነዘበ። አልኬሚ የሠራ ሰው 'አልኬሚስት' ተባለ ወይም በአጭሩ 'ኬሚስት'። በኋላ ትውልድ የኬሚስት ሥራ 'ኬሚስትሪ' ተባለ። የ«አልኬሚ» ስም ደግሞ የወጣ ከዓረብኛ «አል-ኪሚያ» (الكيمياء ወይም الخيمياء) ማለት «የመቀየር ጥበብ» ሲሆን የዚህ ቃል መነሻ በእርግጠኝነት አይታወቅም። ወይም ከግሪክ «ቄሜያ» (χημεία, ቀላጭ ብረታብረት) ወይም ከግብጽ ዱሮ ስም «ከመት» («የከመት ጥበብ» ለማለት) ሊሆን ይችላል። እንዲሁም በእንግሊዝኛ chemical ኬሚካል የሚለው ቃል ድምጽ ኃይል ከ«ኬሚስትሪ» ሲሆን፣ በዐማርኛ «ጥንተ ንጥር» መባሉ ከግዕዝ ነው። «ንጥር» ማለት የተነጠረ ወይም የተጠራ እንደ ንጥር ቅቤ ቢሆን ፅንሰ ሀሣቡ ከነጥሮን (ሶዲየም ከሰላ ወይም አምቦ አመድ) ጋር፣ በግሪክም /ኒትሮን/፣ ዓረብኛ /ናጥሩን/፣ ዕብራይስጥ /ኔቴር/፣ ግብጽኛ /ነቸሪት/ («የአምላክ») እንደ ተዛመደ ይታሥባል። ፔሪዮዳዊ ሢስተምክፍለ ጊዜአውዊ ስርአቱ ባምርኛ period የሚለውን´ ጴር ዮድ´ ተብሎ ማድመጽ ዪቻል ይሆን ? ግ እዝ የባህር ማዶን ቃል ውደራሱ ቛንቛ ማድመጽ ስፊ ልምምድ አለው፡ ሌሎች ቛንቋዎች ይህን ያደርጋሉ፡፡

ጥያቄ: የቁሶችን አሰራር እና ጸባይ የሚያጠና ዘርፍ ምን ይባላል?
መልስ: ኬሚስትሪ
መለጋሲ መለጋሲ (Malagasy) ከአውስትሮኔዚያን የቋንቋ ቤተሠብ ቋንቋዎች ሁሉ ምእራበኛው ሲሆን የማዳጋስካር መደበኛ ቋንቋ ነው። 1500-2000 አመታት ከዛሬ በፊት ከእንዶኔዚያ የመጡ የማዳጋስካር ኗሪዎች ቋንቋ በመሆኑ፣ ከቃላቱ መዝገብ 90% ከመቶ በቦርኔዮ እንዶኔዚያ ከተገኘው ቋንቋ ከማአንያን ጋራ ተመሳሳይ ነው። የቀሩትም 10% ቃላት በተለይ ከአፍሪቃ ቋንቋዎች (ከባንቱ) እና ከአረብኛ ተበድረዋል። በአረፍተ ነገር ውስጥ ግሡ ከሁሉ ይቀድማል። ይህ ተራ እንደ ዕብራይስጥ ይመስላል እንጂ ለብዙዎች ቋንቋዎች የተለመደ አይደለም። በየቃሉ ውስጥ ከመጨረሻው ክፍለ-ቃል በፊት የሆነው ክፍለ-ቃል አናባቢ ይጠበቃል፤ ሌሎቹ አናባቢዎችም ይነበነባሉ (በሙሉ አይስሙም)፤ ስለዚህ "Malagasy" እንደ ፈረንሳይኛ አጻጻፉ "Malgache" (መልጋሽ) ይመስላል።

ጥያቄ: የመለጋሲ ቋንቋ 90% የሚሆኑት ቃላት ከየትኛው ቋንቋ ጋር ይመሳሰላል?
መልስ: ከማአንያን

ጥያቄ: የመለጋሲ ቋንቋ ከማአንያን ቋንቋ ጋር በመቶኛ ምን ያህል የሚመሳሰሉ ቃላትን ይዟል?
መልስ: 90%

ጥያቄ: ከማአንያን ቋንቋ በየት አካባቢ የተገኘ ቋንቋ ነው?
መልስ: በቦርኔዮ እንዶኔዚያ

ጥያቄ: በመለጋሲ ቋንቋ በአረፍተ ነገር ውስጥ ከሁሉ የሚቀድመው ምንድን ነው?
መልስ: ግሡ

ጥያቄ: በመለጋሲኛ ቋንቋ የሚናገሩ የማዳጋስካር ነዋሪዎች ከየት አካባቢ የመጡ ናቸው?
መልስ: ከእንዶኔዚያ

ጥያቄ: በመለጋሲኛ ቋንቋ የሚናገሩ የማዳጋስካር ነዋሪዎች ከእንዶኔዚያ የመጡት ከስንት ዓመት በፊት ነው?
መልስ: 1500-2000 አመታት

ጥያቄ: የመለጋሲ ቋንቋ ከየት ቤተሰብ ነው?
መልስ: ከአውስትሮኔዚያን

ጥያቄ: የመለጋሲ ቋንቋ ከባንቱና ከአረብኛ ቋንቋዎች በመቶኛ ምን ያህል ቃላትን ተውሷል?
መልስ: 10%

ጥያቄ: መለጋሲ የማን ሀገር ዋና ቋንቋ ነው?
መልስ: የማዳጋስካር

ጥያቄ: የማዳጋስካር መደበኛ ቋንቋ ምንድን ነው?
መልስ: መለጋሲ
ፍሪዩልያን ፍሪዩልያን (Furlan) በስሜን-ምሥራቅ እጣልያ በ600,000 ሰዎች የሚናገር ቋንቋ ነው። ከነዚህ ተናጋሪውዎች አብዛኞቹ ደግሞ ጣልኛ የሚችሉ ናቸው። የቋንቋ ስም በጣልኛ ፍሪዩልያኖ ሲሆን በራሱ ግን ፉርላን ወይም ማሪለንጌ ይባላል። ላዲን ለሚባለው ቋንቋ ቅርብ ዝምድና ስላለው አንዳንዴ "ምስራቅ ላዲን" ይሰየማል። ከዚያ በላይ በስዊስ አገር ለሚናገረው ለሮማንሽ ቅርብ ዘመድ ነው። ዛሬ በጣልያ መንግሥት በኩል ፍሪዩልያን ይፋዊ ሁኔታ አለውና በብዙ ትምህርት ቤቶች ይማራል። ጥቂት ሥነ ጽሑፍ፣ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም፣ ዘፈኖችና አንዳንድ የመንገድ ምልክት፣ ደግሞ የድረ-ገጽ ጋዜጣ በፍሪዩልያን አለ። ባለፈው አመት ውስጥ የቢራ ማስታወቂያ ቢሆንም በፍሪዩልያን በጣልያ ቴሌቪዥን ታይቷል። ስለዚህ ዱሮ ቋንቋው በጣም ትንሽ ከሆነ አሁን ግን በጉልበት እየተመለሠ ነው።

ጥያቄ: ፍሪዩልያን ቋንቋ በጣልያን የት አካባቢ ይነገራል?
መልስ: በስሜን-ምሥራቅ

ጥያቄ: ፍሪዩልያን ቋንቋ በጣልያን በምን ያህል ሰዎች ይነገራል?
መልስ: በ600,000
ሊንጋላ ሊንጋላ (Lingala) ከባንቱ ቋንቋዎች ቤተሠብ አንድ ነው። የሚናገርበት በተለይ በኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ ስሜን-ምዕራብ ክፍል፣ በኮንጎ ሪፑብሊክም፣ እንዲሁም በአንጎላና በመካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ ነው። ተናጋሪዎቹ 10 ሚልዮን ናቸው። የሊንጋላ መነሻ ቦባንጊ በተባለ ቋንቋ ነበር። ከኮንጎ ነጻ መንግሥት አስቀድሞ ቦባንጊ የአከባቢው መደበኛ ቋንቋ ይሆን ነበር። የቤልጅክ ንጉስ አገሩን ከያዙ በኋላ የቀኝ አገሩ መንግሥት ለማስተዳደርና ለመሰበክ ቋንቋውን ጠቃሚ ሆኖ አገኙት። ካለፈው ቦባንጊ እንዲለይ የአዲሱን ቋንቋ ስም ባንጋላ ብለው ጠሩት። ሚስዮናዊዎቹ ወዲያ (1900 አ.ም.) ባንጋላን ዳግመኛ ሲያሻሽሉ "ሊንጋላ" እንዲህ ተፈጠረ። ሊንጋላ ከፈረንሳይኛ ብዙ ቃሎች ተበድሮ ደግሞ ከፖርቱጊዝ ተጽእኖ አለ (ለምሳሌ "ማንቴካ" = ቅቤ፤ "ሜሳ" = ጠረጴዛ፤ "ሳፓቱ" = ጫማ) ከእንግሊዝኛም ተጽእኖ አለ ("ሚሊኪ" = ወተት፤ "ቡኩ" = መጽሐፍ)።

ጥያቄ: የሊንጋላ ቋንቋ ምን ያህል ተናጋሪዎች አሉት?
መልስ: 10 ሚልዮን

ጥያቄ: የሊንጋላ ምንጭ ምን ቋንቋ ነበር?
መልስ: ቦባንጊ

ጥያቄ: ሊንጋላ ቋንቋ ከየትኘው ቋንቋ ቤተሰብ ይመደባል?
መልስ: ከባንቱ

ጥያቄ: የሊንጋላ ቋንቋ ኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ በየትኛው አካባቢ ይነገራል?
መልስ: ስሜን-ምዕራብ
ጉጃራቲ ጉጃራቲ (ગુજરાતી) በህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሰብ የሚገኝ ቋንቋ ነው። በዓለሙ ውስጥ በ46 ሚልዮን ሰዎች ይናገራል፤ ከነዚህም 45.5 ሚልዮን በህንደኬ፣ 250,000 በታንዛኒያ፣ 150,000 በዩጋንዳ፣ 100,000 በፓኪስታንና 50,000 በኬንያ አሉ። በሕዝብ ብዛት የዓለሙ 23ኛ ቋንቋ ነው። በምእራብ ህንደኬ ያለው የጉጃራት ክፍላገር ይፋዊ ቋንቋ ነው። የጉጃር ሕዝብ ወደ ህንደኬ የደረሱ በ5ኛው መቶ ዘመን ሲሆን በ6ኛው መቶ ዘመን ዛሬ ጉጃራት በሚባለው አገር ሰፈሩ። የራሳቸውን ቋንቋ ቶሎ ትተው እንደ አገሩ ሰዎች ሳንስክሪት ለመናገር ጀመሩ። በ12ኛው ክፍለ ዘመን ግን ሳንስክሪት ተለውጦ ብዙ አዲስ ቋንቋዎች ተወለዱ። ከነዚሁም አንድ ጉጃራቲ ነበር። አብዛኛው ተናጋሪዎቹ የህንድ ሃይማኖት ተከታዮች ቢሆኑም ለረጅም ዘመን የእስላም ገዢዎች ስለነበሩባቸው ብዙ ቃላት የተወሰዱ ከፋርስ ሆኗል። ከዚያ በላይ በንግድ ምክንያት ብዙ ቃሎች ከፖርቱጊዝ ወይም ከእንግሊዝኛ ተበደሩ። የሚጻፍበት በራሱ ጉጃራቲ ፊደል ነው፤ ይህም ከላይኛ መስመር በማጣቱ በስተቀር የህንዲ ደቫናጋሪ ፊደል ይመስላል።

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ በሕንደኬ ምን ያህል ተናጋሪዎች አሉት?
መልስ: 45.5 ሚልዮን

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ በታንዛንያ ምን ያህል ተናጋሪዎች አሉት?
መልስ: 250,000

ጥያቄ: ጉጃራቲ በምን ቋንቋ ወገን ይገኛል?
መልስ: በህንዳዊ-አውሮፓዊ

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ በምድር በምን ያህል ተናጋሪዎች ለመግባቢያነት ያገለግላል?
መልስ: በ46 ሚልዮን

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ በዩጋንዳ ምን ያህል ተናጋሪዎች አሉት?
መልስ: 150,000

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ በፓኪስታን ምን ያህል ተናጋሪዎች አሉት?
መልስ: 100,000

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ በኬንያ ምን ያህል ተናጋሪዎች አሉት?
መልስ: 50,000

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ 45.5 ሚልዮን ያህል ተናጋሪዎች ያሉት በየት ነው?
መልስ: በህንደኬ

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ 250,000 ያህል ተናጋሪዎች ያሉት በየት ነው?
መልስ: በታንዛኒያ

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ 150,000 ያህል ተናጋሪዎች ያሉት በየት ነው?
መልስ: በዩጋንዳ

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ 50,000 ያህል ተናጋሪዎች ያሉት በየት ነው?
መልስ: በኬንያ

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ 100,000 ያህል ተናጋሪዎች ያሉት በየት ነው?
መልስ: በፓኪስታን

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ በተናጋሪ ሰዎች ብዛት ስንተኛ ደረጃ ይዟል?
መልስ: 23ኛ

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ ፊደላት የማንን ፊደላት ይመስላሉ?
መልስ: የህንዲ ደቫናጋሪ ፊደል

ጥያቄ: ጉጃራቲ ቋንቋ የየት አካባቢ ነዋሪዎች ብሔራዊ ቋንቋ ነው?
መልስ: የጉጃራት ክፍላገር

ጥያቄ: የጉጃር ሕዝብ ወደ ህንደኬ የመጡት በስንተኛው ክፍለ ዘመን ነው?
መልስ: በ5ኛው
ኃይሌ ገብረሥላሴ ኃይሌ ገብረሥላሴ በ ሚያዝያ ፲ ቀን ፲፱፻፷፭ (1965) ዓ.ም. በአሰላ ከተማ ፣ አርሲ ክፍለ ሀገር የተወለደ አቻ ያልተገኘለት ድንቅ የረጅም ርቀት ኢትዮጵያዊ ሯጭ ነው። ኃይሌ በሩጫ ዘመኑ በ ፲ ሺህ ፣ በ ፭ ሺህ፣ በግማሽ ማራቶን፣ በማራቶንና እንዲሁም በሌሎቹ የሩጫ ዓይነቶች ከ ፲፩ በላይ የዓለም ክብረ-ወሰን ሰብሯል። ኃይሌ በሩጫ ችሎታው ጠንካራ የሆነበት ምናልባትም ከመንደሩ ከባሕር ጠለል በላይ ከፍታ ነው ተብሎ ቢታመንም የተፈጥሮ ጥንካሬው ዓለምን ያስደነቀ ብርቅዬ ኢትዮጵያዊ ነው። ኃይሌ ሦስት ጊዜ የኦሊምፒክ ወርቅ ሜዳሊያ ተሸላሚ ከመሆኑም በላይ በ፴፫ ዓመት ዕድሜው ፪ ሰዓት ከ፬ ደቂቃ በሆነ ጊዜ በመግባት የዓለምን ማራቶን ክብረ-ወሰን ሊሰብር ችሏል። ኃይሌ ገብረሥላሴ እስካሁን ድረስ ፳፮ የዓለም ክብረ-ወሰኖችን ሰብሯል። ሯጭ ኃይሌ ገብረሥላሴ በሲድኒ እና በአትላንታ ኦሊምፒኮች በ፲ ሺህ ሜትር ሩጫዎች ወርቅ አስመዝግቧል። በ ፲፱፻፺፪ (1992) ዓ.ም. ኤንዱራንስ (Endurance) የተባለ ስለ እራሱ የእሩጫ ድል ፊልም ተሠርቷል።

ጥያቄ: የኃይሌ ገብረሥላሴ የልደት ቀኑ መቼ ነው?
መልስ: በ ሚያዝያ ፲ ቀን ፲፱፻፷፭ (1965) ዓ.ም.

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ የተወለደው የት ሀገር ነው?
መልስ: ኢትዮጵያ

ጥያቄ: ሯጭ ኃይሌ የአሥር ሺህ ሜትር ርቀት ሩጫ የወርቅ ሜዳልያ ያገኘው የት በተካሄደው ኦሎምፒክ ነበር?
መልስ: በሲድኒ እና በአትላንታ

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ የተወለደው መቼ ነው?
መልስ: በ ሚያዝያ ፲ ቀን ፲፱፻፷፭ (1965) ዓ.ም.

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ  ዜግነቱ ምናዊ ነው?
መልስ: ኢትዮጵያዊ

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ የተወለደው የት ነው?
መልስ: በአሰላ ከተማ

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ ዜግነቱ ምንድን ነው?
መልስ: ኢትዮጵያዊ

ጥያቄ: አትሌት ኃይሌ ገብረሥላሴ የምን ሀገር ሰው ነው?
መልስ: ኢትዮጵያዊ

ጥያቄ: አትሌት ኃይሌ ገብረሥላሴ በምን በምን ውድድሮች ክብረ ወሰን አሻሻለ?
መልስ: በ ፲ ሺህ ፣ በ ፭ ሺህ፣ በግማሽ ማራቶን፣ በማራቶን

ጥያቄ: አትሌት ኃይሌ ስንት ጊዜ የኦሎምፒክ ወርቅ ሜዳልያ አግኝቷል?
መልስ: ሦስት ጊዜ

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ በሲድኒና በአትላንታ ኦሎምፒኮች በአሥር ሺህ ሜትር ሩጫ ያገኘው ውጤት ምን ነበር?
መልስ: ወርቅ

ጥያቄ: ሯጭ ኃይሌ ገብረሥላሴ የሩጫ ሕይወቱን በተመለከተ የተሰራው ፊልም ርእሱ ምን ይባላል?
መልስ: ኤንዱራንስ

ጥያቄ: አትሌት ኃይሌ ገብረሥላሴ በስንት ዓመቱ የማራቶን የዓለም ክብረ ወሰን አሻሻለ?
መልስ: በ፴፫

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ በሲድኒና በአትላንታ ኦሎምፒኮች የወርቅ ሜዳልያ ያገኘው በምን የሩጫ ዓይነት ነው?
መልስ: በ፲ ሺህ ሜትር ሩጫ

ጥያቄ: ሯጭ ኃይሌ በሩጫ ሕይወቱ ዙሪያ የሚያጠነጥነው ፊልም መቼ ተሰራ?
መልስ: በ ፲፱፻፺፪ (1992) ዓ.ም.

ጥያቄ: አትሌት ኃይሌ ገብረሥላሴ የማራቶን የዓለም ክብረ ወሰን ያሻሻለው ውድድሩን በምን ያህል ሰዓት በመሮጥ ነው?
መልስ: ፪ ሰዓት ከ፬ ደቂቃ

ጥያቄ: አትሌት ኃይሌ ገብረሥላሴ የማራቶን የዓለም ክብረ ወሰን ሲያሻሻል እድሜው ምን ያህል ነበር?
መልስ: በ፴፫

ጥያቄ: አትሌት ኃይሌ ገብረሥላሴ ስንት ክብረ ወሰኖችን ሰበረ?
መልስ: ፳፮

ጥያቄ: ኃይሌ ገብረሥላሴ የተወለደበት ቦታ ቀድሞ በየት ክፍለ ሃገር ነበር?
መልስ: አርሲ

ጥያቄ: የኃይሌ ገብረሥላሴ የትውልድ ሥፍራ የት ነው?
መልስ: በአሰላ ከተማ ፣ አርሲ ክፍለ ሀገር
ልዑል ራስ መኮንን የንጉሠ ነገሥቱ ዳግማዊ ምኒልክ ተወካይ ሆነው ሁለት ጊዜ የአውሮፓን አገሮች ጎብኝተዋል። በዚህ ጊዜ እሳቸው ኢጣሊያን ሲጎበኙ በነበረ ጊዜ የኢጣሊያ ጋዘጦች የውጫሌ ውልን በተመለከተ፤ «...በውጫሌ ውል ላይ ኢትዮጵያ የኢጣሊያን ጥገኝነት ተቀብላ ውል ከፈረመች በኋላ የጀርመን ንጉሠ ነገሥት ከኢትዮጵያ የሚላከውን ማንኛውንም ደብዳቤም ሆን ጉዳይ በኢጣሊያ መንግሥት በኩል መቀበል ሲገባቸው በቀጥታ ከምኒልክ የተጻፈውን ደብዳቤ ተቀብለዋል...» እያሉ የጻፉትን ራስ መኮንን ተቃውሞአቸውን ለኢጣሊያ መንግሥት ከነገሩ በኋላ ወደ ኢትዮጵያ ሲመለሱ የውሉን መበላሸት ለአጤ ምኒልክ አሳወቁ። ከኢጣሊያንም ጋር በተደረገውም ጦርነት ራስ መኮንን ፲፭ ሺህ እግረኛ ወታደሮች ይዘው ከምኒልክ እና ታላላቅ ጦር አዛዦች ጋር ዘምተዋል። በ፲፰፻፺፰ ዓ.ም መጀመሪያ ላይ በብርቱ ስለታመሙ ለኅክምና ወደ አዲስ አበባ ለመሄድ ጥር ፬ ቀን ከከተማቸው ከሐረር ተነሱ። ጥር ፱ቀን ቡርቃ ወንዝ አድረው የጥምቀትን በዓል አክብረው ከዋሉ በኋላ ሕመሙ ስለጸናባቸው ወደ ኋላ ተመልሰው ቁልቢ ገብተው በሐኪም ይታከሙ ጀመር። እዚሁም ሲታመሙ ከቆዩ በኋላ መጋቢት ፲፫ ቀን ፲፰፻፺፰ ዓ.ም ቁልቢ ላይ አርፈው ሐረር ላይ እሳቸው በተከሉት በቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ተቀበሩ። ዐፄ ምኒልክም የአርባቸው ለቅሶ የሚለቀሰው አዲስ አበባ እንዲሆን ባዘዙት መሠረት፤ ሰኞ ሚያዝያ ፳፪ ቀን በአዲስ አበባና በዙሪያው ያሉት የየገዳማቱና የየአድባራቱ ካህናት የክርስቲያን የፍታት ጸሎት ተድርጎ በማግስቱም ማክሰኞ የጊዮርጊስ ዕለት ሚያዝያ ፳፫ቀን ፲፰፻፺፰ ዓ.ም በሰኢ ሜዳ ላይ ድንኳን ተተክሎ፤ መኳንንቱና ሠራዊቱ ተሰብስቦ የራስ መኮንን የማዕረግ ልብሳቸውና የራስ ወርቃቸው፤ ኒሻኖቻቸውና የጦር መሳሪያቸው ተይዞ ፈረስና በቅሏቸው በወርቅ እቃ ተጭነው በሠራዊቱ መካከል እየተመላለሱ ታላቅ ልቅሶ ተለቀሰላቸው።

ጥያቄ: ልዑል ራስ መኮንን በዳግማዊ ምኒልክ ተወክለው ወዴት ነበር የተላኩት?
መልስ: አውሮፓ

ጥያቄ: ልዑል ራስ መኮንን የአውሮፓ ሀገሮችን የጎበኙት የማን ተወካይ ሆነው ነበር?
መልስ: የንጉሠ ነገሥቱ ዳግማዊ ምኒልክ

ጥያቄ: ራስ መኮንን የዳግማዊ ምኒልክ ተወካይ በመሆን አውሮፓን የጎበኙት ስንት ጊዜ ነው?
መልስ: ሁለት ጊዜ

ጥያቄ: ራስ መኮንን የውጫሌ ስምምነት መፍረሱን የተረዱት በየት ሀገር ጉብኝት ሲያደርጉ ነበር?
መልስ: ኢጣሊያን ሲጎበኙ

ጥያቄ: የኢጣልያ ጋዜጦች የውጫሌ ውል ስምምነትን አላከበሩም ብለው በጽሑፋቸው የወቀሱት ማንን ነበር?
መልስ: የጀርመን ንጉሠ ነገሥት

ጥያቄ: ራስ መኮንን መቼና የት ሞቱ?
መልስ: መጋቢት ፲፫ ቀን ፲፰፻፺፰ ዓ.ም ቁልቢ

ጥያቄ: የኢጣልያ ጋዜጦች የውጫሌ ውል ስምምነትን አላከበሩም ብለው የጀርመንን ንጉሠ ነገስት የወቀሱት ምን በማድረጋቸው ነበር?
መልስ: ከኢትዮጵያ የሚላከውን ማንኛውንም ደብዳቤም ሆን ጉዳይ በኢጣሊያ መንግሥት በኩል መቀበል ሲገባቸው በቀጥታ ከምኒልክ የተጻፈውን ደብዳቤ ተቀብለዋል

ጥያቄ: ከኢጣልያ ጋር በተደረገው ጦርነት ራስ መኮንን ምን ያህል የጦር ሠራዊት ይመሩ ነበር?
መልስ: ፲፭ ሺህ እግረኛ ወታደሮች

ጥያቄ: ራስ መኮንን ግብዓተ መሬታቸው የት ተፈጸመ?
መልስ: ሐረር ላይ እሳቸው በተከሉት በቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን

ጥያቄ: የራስ መኮንን አርባ በአዲስ አበባ የት ቦታ ተደረገ?
መልስ: በሰኢ ሜዳ ላይ

ጥያቄ: የራስ መኮንን አርባ በአዲስ አበባ እንዲደረግ የወሰነው ማን ነው?
መልስ: ዐፄ ምኒልክ

ጥያቄ: ራስ መኮንን የት ተቀበሩ?
መልስ: ሐረር ላይ እሳቸው በተከሉት በቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን

ጥያቄ: የራስ መኮንን አርባ በአዲስ አበባ የተደረገበት ዕለቱ ምን ነበር?
መልስ: የጊዮርጊስ ዕለት ሚያዝያ ፳፫ቀን ፲፰፻፺፰ ዓ.ም

ጥያቄ: የራስ መኮንን በታመሙ ጊዜ ሕክምና የተደረገላቸው የት ነበር?
መልስ: ቁልቢ
አቡጊዳ አቡጊዳ (Ebugida) ማለት ፊደል ነው። ከልሳነ ግዕዝ የተነሣ ነው። ቢሆንም በቅርብ ጊዜ አንዳንድ የፈረንጅ አገር ሊቅ ይህን አባባል ለቋንቋዎች ጥናት ተበድሯል። በዚሁ አነጋገር "አቡጊዳ" ማለት በዓለም የሚገኙ ልዩ ልዩ አይነት ጽሕፈቶች ሊያመልከት ይችላል። በየአገሮቹ ፊደላቸው "አቡጊዳ" የሚባለው እያንዳንዱ ፊደል ለክፍለ-ቃል ለመወከል ሲሆን ነው እንጂ እንደ እንግሊዝኛ "አልፋቤት" ፊደሉ ለ1 ተነባቢ ወይም ለ1 አናባቢ ብቻ ሲሆን አይደለም። ስለዚህ የግዕዙ ፊደል ይሁንና ሌሎችም ለምሳሌ ብዙ የህንድ አገር አጻጻፎች ጨምረው አቡጊዳ በሚግድጅቭጅለው ስም ይታወቃሉ። ብራህሚክ ወይም ደቫናጋሪ በተባሉት የህንድ አጻጻፎች በኩል እያንዳንዱ ክፍለ-ቃል በተለየ ፊደል ሲወከል የአናባቢዎች መጠን የሚታየው የፊደሉን መልክ (እንደ ግዕዝ ወይም እንደ አማርኛ) ትንሽ በመቀየሩ ነው። ስለዚህ በቋንቋ ሊቃውንት ዘንድ 'አቡጊዳዎች' ይባላሉ። በተጨማሪ፣ በካናዳ አገር ለጥንታዊ ኗሪ (ቀይ ኢንዲያን የተባሉ) ጐሣዎች ያላቸው አጻጻፍ እንደዚህ አይነት ነው፤ አናባቢው በቅርጹ የሚታየው ፊደሉን በመዞር ወይም በመገልበጥ ነውና። በግእዝ አቡጊዳ ለሚለው የቃሉ መነሻ ከጥንታዊ የሴም ፊደል ተራ የሚለቀመው ነበር። በግሪክም ይህ ፊደል ተራ በ A, Β, Γ, Δ ጀመረ፤ ወይም በስም አልፋ፣ ቤታ፣ ጋማ፣ ዴልታ ናቸው። ይህ ፊደል ተራ በ ሀ ሁ ሂ ሃ በሚል ቅርጽ ማለት በግእዝ፣ በካዕብ፣ በሣልስ፣ በራብእ ውስጥ ገብቶ ሲሰካ፣ አ፣ ቡ፣ ጊ፣ ዳ የሚለውን ፊደል ተራ አስገኘ።

ጥያቄ: የአቡጊዳ ሥረ መሰረቱ ከየት ነው?
መልስ: ከልሳነ ግዕዝ
ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ቀዳማዊ ዓፄ ኃይለ ሥላሴ (ቀ.ኃ.ሥ.) ከጥቅምት ፳፫ ቀን ፲፱፻፳፫ እስከ መስከረም ፪ ቀን ፲፱፻፷፯ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ነበሩ። ተፈሪ መኰንን ሐምሌ ፲፮ ቀን ፲፰፻፹፬ ዓ.ም. ከአባታቸው ከልዑል ራስ መኰንን እና ከእናታቸው ከወይዘሮ የሺ እመቤት ኤጀርሳ ጎሮ በተባለ የገጠር ቀበሌ ሐረርጌ ውስጥ ተወለዱ። በ፲፰፻፺፱ የሲዳሞ አውራጃ አገረ ገዥ ሆኑ። በ፲፱፻፫ ዓ.ም. የሐረርጌ አገረ ገዥ ሆኑ። የሐረርጌ አገረ ገዥ ሲሆኑ ፣ በጣም ብዙ ሺህ ተከታዮች ነበሩዋቸውና ልጅ እያሱን ከእንደራሴነት በኅይል እንዳያስወጡ ፤ እያሱም ተፈሪን ከሐረር አገረ ገዥነት እንዳይሽሯቸው የሚል ስምምነት ተዋዋሉ። ዳሩ ግን እያሱ ሃይማኖታቸውን ከክርስትና ወደ እስልምና እንደቀየሩ የሚል ማስረጃ ቀረበና ብዙ መኳንንትና ቀሳውስት ስለዚህ ኢያሱን አልወደዱዋቸውም ነበር። ከዚህም በላይ እያሱ ተፈሪን ከሐረር ከአገረ ገዥነታቸው ለመሻር በሞከሩበት ወቅት ስምምነታቸው እንግዲህ ተሠርዞ ተፈሪ ደግሞ ለወገናቸው ከስምምነቱ ተለቅቀው በዚያን ጊዜ እሳቸው እያሱን ከእንደራሴነት አስወጡ። እንግዲህ በ፲፱፻፱ ዓ.ም. መኳንንቱ ዘውዲቱን ንግሥተ ነገሥት ሆነው አድርገዋቸው ተፈሪ ደግሞ እንደራሴ ሆኑ። ከዚህ ወቅት ጀምሮ ተፈሪ በኢትዮጵያ ውስጥ ባለሙሉ ሥልጣን ነበሩ። በመስከረም ፳፯ ቀን ፲፱፻፳፩ ዓ.ም. የንጉሥነት ማዕረግ ተጨመረላችው። በ፲፱፻፳፪ ዓ.ም ንግሥት ዘውዲቱ አርፈው ንጉሠ ነገሥት ሆኑና ጥቅምት ፳፫ ቀን ፲፱፻፳፫ ዓ.ም. ብዙ የውጭ ልዑካን በተገኙበት ታላቅ ሥነ-ሥርዓት ቅብዓ ቅዱስ ተቀብተው እሳቸውና ሚስታቸው እቴጌ መነን ዘውድ ጫኑ። በንግሥ በዓሉ ዋዜማ ጥቅምት ፳፪ ቀን የትልቁ ንጉሠ-ነገሥት የዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ ሐውልት በመናገሻ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ-ክርስቲያን አጠገብ ፤ ለዘውድ በዓል የመጡት እንግዶች በተገኙበት ሥርዐት ፣ የሐውልቱን መጋረጃ የመግለጥ ክብር ለብሪታንያ ንጉሥ ወኪል ለ(ዱክ ኦፍ ግሎስተር) ተሰጥቶ ሐውልቱ ተመረቀ። ለንግሥ ስርዐቱ ጥሪ የተደረገላቸው የውጭ አገር ልኡካን ከየአገራቸው ጋዜጠኞች ጋር ከጥቅምት ፰ ቀን ጀምሮ በየተራ ወደ አዲስ አበባ ገብተው ስለነበር ሥርዓቱ በዓለም ዜና ማሰራጫ በየአገሩ ታይቶ ነበር። በተለይም በብሪታንያ ቅኝ ግዛት በጃማይካ አንዳንድ ድሀ ጥቁር ሕዝቦች ስለ ማዕረጋቸው ተረድተው የተመለሰ መሢህ ነው ብለው ይሰብኩ ጀመር። እንደዚህ የሚሉት ሰዎች እስከ ዛሬ ድረስ ስለ ፊተኛው ስማቸው «ራስ ተፈሪ» ትዝታ ራሳቸውን «ራስታፋራይ» (ራሰተፈሪያውያን) ብለዋል።

ጥያቄ: ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ መቼ ተወለዱ?
መልስ: ሐምሌ ፲፮ ቀን ፲፰፻፹፬ ዓ.ም.

ጥያቄ: ንጉሠ ነገሥት አጼ ኃይለሥላሴ ከመቼ ጀምሮ በመሪነት ኢትዮጵያን መሩ?
መልስ: ከጥቅምት ፳፫ ቀን ፲፱፻፳፫ እስከ መስከረም ፪ ቀን ፲፱፻፷፯ ዓ.ም.

ጥያቄ: ንጉሠ ነገሥት አጼ ኃይለሥላሴ በስንት ዓመት ምሕረት ተወለዱ?
መልስ: ፲፰፻፹፬ ዓ.ም.

ጥያቄ: ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ በኢትዮጵያ ከመቼ እስከ መቼ በንጉሥነት ቆዩ?
መልስ: ከጥቅምት ፳፫ ቀን ፲፱፻፳፫ እስከ መስከረም ፪ ቀን ፲፱፻፷፯ ዓ.ም.

ጥያቄ: ራስ ተፈሪ መኮንንና ልጅ እያሱ ያደረጉት ስምምነት ምን ነበር?
መልስ: ልጅ እያሱን ከእንደራሴነት በኅይል እንዳያስወጡ ፤ እያሱም ተፈሪን ከሐረር አገረ ገዥነት እንዳይሽሯቸው

ጥያቄ: ንጉሠ ነገሥት አጼ ኃይለሥላሴ ወደዚህ ዓለም የመጡበት ዕለት መቼ ነው?
መልስ: ሐምሌ ፲፮ ቀን ፲፰፻፹፬ ዓ.ም.

ጥያቄ: ንጉሥ ተፈሪ መኮንን የትውልድ ስፍራቸው የት ነው?
መልስ: ኤጀርሳ ጎሮ

ጥያቄ: የተፈሪ መኮንን ወላጅ አባታቸው ማን ይባላሉ?
መልስ: ከልዑል ራስ መኰንን

ጥያቄ: የአጼ ኃይለሥላሴ ወላጅ እናት ማን ይባላሉ?
መልስ: ወይዘሮ የሺ እመቤት

ጥያቄ: ራስ ተፈሪ መኮንን መጀመሪያ የየት አውራጃ አስተዳዳሪ ነበሩ?
መልስ: የሲዳሞ አውራጃ

ጥያቄ: ራስ ተፈሪ መኮንን የሐረርጌ አውራጃ አስተዳዳሪ የሆኑት መቼ ነበር?
መልስ: በ፲፱፻፫ ዓ.ም.

ጥያቄ: በልጅ ኢያሱና በራስ ተፈሪ መካከል ተደርጎ የነበረው ስምምነት የተሻረው በምን ምክንያት ነው?
መልስ: እያሱ ተፈሪን ከሐረር ከአገረ ገዥነታቸው ለመሻር በሞከሩበት ወቅት

ጥያቄ: በ፲፱፻፱ ንግስና ለእቴጌ ዘውዲቱ ሲሰጥ እንደራሴ ሆነው የተሾሙት ማን ነበሩ?
መልስ: ተፈሪ መኰንን

ጥያቄ: መስከረም ፳፯ ቀን ፲፱፻፳፩ ዓ.ም. ራስ ተፈሪ መኮንን ከእንደራሴነት ስልጣን በተጨማሪ ያገኙት ኃላፊነት ምን ነበር?
መልስ: የንጉሥነት ማዕረግ

ጥያቄ: ራስ ተፈሪ መኮንን የእንደራሴነት ስልንጣን የያዙት በስንት ዓመተ ምሕረት ነበር?
መልስ: በ፲፱፻፱

ጥያቄ: ራስ ተፈሪ መኮንን በማን ዘመነ መንግሥት የእንደራሴነት ስልጣን ያዙ?
መልስ: ንግሥት ዘውዲቱ

ጥያቄ: ንጉሥ ኃይለ ሥላሴ የንጉሠ ነገስትነት ማዕረግ ያገኙት መቼ ነበር?
መልስ: ጥቅምት ፳፫ ቀን ፲፱፻፳፫ ዓ.ም.

ጥያቄ: አጼ ኃይለ ሥላሴ የንጉሠ ነገስትነት ማዕረግ ያገኙት ከማን ቀጥለው ነበር?
መልስ: ንግሥት ዘውዲቱ

ጥያቄ: የአጼ ኃይለ ሥላሴ ባለቤት ማን ይባሉ ነበር?
መልስ: እቴጌ መነን

ጥያቄ: ንግሥተ ነገስታት ዘውዲቱ መቼ ሞቱ?
መልስ: በ፲፱፻፳፪ ዓ.ም

ጥያቄ: ንግሥተ ነገሥታት እቴጌ ዘውዲቱ ሲሞቱ የተኳቸው ማን ናቸው?
መልስ: ቀዳማዊ ዓፄ ኃይለ ሥላሴ

ጥያቄ: የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የትዳር አጋር ማን ናቸው?
መልስ: እቴጌ መነን
ከዛሬ ፶00 ዓመት በፊት የሶሎሞን ስረወ መንግስት ሸዋ (መንዝንና ተጉለት) ላይ  ሆኖ ለረጅም ዘመን ኢትዮጵያን ካስተዳደረ በሁዋል  የግራኝ መሃመድ ወረራ በአጼ ልብነድንግል ዘመን ተካሄደ።  ኢትዮጵውያን በግራኝ መሃመድ ወረራ የተነሳ ከፖርቱጋሎች ጋር ግንኙነትን መሰረቱ፡ በ፩፮፴ ተጀምሮ ለረጅም ጊዜ የተካሄደው ግጭት ከውጪ የመጡትን ሚሲዮናዊያን በሙሉ ከኢትዮጵያ በማባረር ሰላም ተመልሷል፡፡ ይህ የከፋ የግጭት ጊዜ ኢትዮጵያ የውጭ ክርስትያኖች ላይ እና አውሮፖውያኖች ላይ እስከ ሀያኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ፊቷን እንድታዞር አስተዋጾ ከማድረጉም በተጨማሪ እስከ 19ኛው ክ/ዘመን አጋማሽ ድረስ ኢትዮጵያ ከመላው አለም ተገልላ እንድትቆይ አድርጓታል፡፡ ከ1700 ጀምሮ 100 ለሚሆኑ አመታት ኢትዮጵያ ማዕከላዊ አገዛዝ ሳይኖሯት ቆይታለች፡፡ ይህም “ዘመነ መሳፍንት”  ሲሆን በ1869 አፄ ቴዎድሮስ መሳፍንቶቹን ሁሉ አስገብረው ኢትዮጵያን አንድ አድርገዋል

ጥያቄ: ግራኝ መሃመድ በኢትዮጵያ ወረራ ሲያካሄድ ንጉሱ ማን ነበሩ?
መልስ: በአጼ ልብነድንግል

ጥያቄ: ኢትዮጵያን ለረጅም ዘመን ያስተዳድር የነበረው የሰለሞን ስርወ መንግስት መቀመጫው በየት ነበር?
መልስ: ሸዋ (መንዝንና ተጉለት)

ጥያቄ: በግራኝ መሃመድ ወረራ ምክንያት ኢትዮጵያ ከየትኛው የአውሮፓ ሀገር ጋር ግንኙነት ፈጠረች?
መልስ: ከፖርቱጋሎች

ጥያቄ: ኢትዮጵያ ማእከላዊ አስተዳደር ሳይኖራት የቆየችበት ጊዜ ምን ይባላል?
መልስ: ዘመነ መሳፍንት

ጥያቄ: በግራኝ መሃመድ ወረራ ወቅት ኢትዮጵያ ከማን ጋር ግንኙነት ፈጠረች?
መልስ: ከፖርቱጋሎች

ጥያቄ: በኢትዮጵያ ዘመነ መሳፍንት ለምን ያህል ጊዜ ቆየ?
መልስ: ከ1700 ጀምሮ 100 ለሚሆኑ አመታት

ጥያቄ: በኢትዮጵያ ዘመነ መሳፍንት ያስቆሙት ንጉሥ ማናቸው?
መልስ: አፄ ቴዎድሮስ

ጥያቄ: በኢትዮጵያ ዘመነ መሳፍንት ያበቃበት ዓመተ ምሕረት መቼ ነበር?
መልስ: በ1869
በ ፰፻ (800) ዓመተ-ዓለም አካባቢ ደአማት የሚባል መንግስት በሰሜን ኢትዮጵያና ኤርትራ ተቋቋመ። በሰሜን ኢትዮጵያ የምትገኘው የሀ የደአማት ዋና ከተማ ነበረች። በየመን የሚኖሩት ሳባውያን በደአማት ላይ ተፅዕኖ እንደነበራቸው የሚታመን ሲሆን ይህ ተፅዕኖ ምን ያህል እንደሆነ ግን በእርግጥ አይታወቅም። ወደ ፬፻ (400) ዓመተ-ዓለም አካባቢ የደአማት መንግስት ከስልጣን ሲወድቅ በትናንሽ መንግስቶች ተተካ። ከነዚህ ትናንሽ መንግስቶች አንዱ አክሱም ሲሆን አካባቢውን እንደገና በአንድነት ለመግዛት ችሎ ነበር። የአክሱማውያን ስፈን በኢትዮጵያ የመጀመሪያው ጠንካራ መንግሥታዊ ማኅበረሰብ ነበር። በፋርስ ፣ ሮማ እና ቻይና ይገኙ ከነበሩ ታላላቅ መንግሥታት በወደረኛነት የሚቆጠር ትልቅ ኅይል ነበር። በ4ኛው ምእተ-ዓመት አክሱም ወደ ክርስትና ተለወጠ። በ፮ኛው ምእት ዓመት የአክሱማውያን ግዛታዊ ቁጥጥር የዛሬዋን የመን ግዛት ይጨምር ነበር። ግን በ፮ኛው እና በ ፰ኛው አምኣት የአክሱም ሥልጣኔ በእስልምና መነሣት እና መስፋፋት ተዳክሞ ለውድቀት በቃ ። ተከታዩ የዛጔ ሥርወ-መንግሥት ልክ በድንገት እንደተነሳ በድንገት ሲያበቃ ፣ ይኵኖ አምላክ ሥልጣን በ ፲፪፻፷፪ (1262) ዓ. ም. ጨበጡ ፤ እንዲያም ሲል የሰለሞናዊው ሥርወ-መንግሥትን መለሱ። ከዚያም ለብዙ ዘመናት የሰለሞናዊው መንግስት ከጠለ።

ጥያቄ: በሰሜን ኢትዮጵያና ኤርትራ ደአማት የሚባል መንግስት የተቋቋመው መቼ ነው?
መልስ: በ ፰፻ (800) ዓመተ-ዓለም

ጥያቄ: በሰሜን ኢትዮጵያና ኤርትራ በ800 ዓመተ-ዓለም የተቋቋመው መንግስት ምን ይባል ነበር?
መልስ: ደአማት

ጥያቄ: ደአማት የተባለው መንግስት የተቋቋመው በየት አካባቢ ነበር?
መልስ: በሰሜን ኢትዮጵያና ኤርትራ

ጥያቄ: የደአማት መንግስት መናገሻ ከተማ ማን ነበረች?
መልስ: የሀ

ጥያቄ: በደአማት መንግስት ላይ ተጽእኖ የነበራቸው እነማን ናቸው?
መልስ: በየመን የሚኖሩት ሳባውያን

ጥያቄ: የደአማት መናገሻ ከተማ በኢትዮጵያ በየትኛው ክፍል ትገኝ ነበር?
መልስ: በሰሜን ኢትዮጵያ

ጥያቄ: የደአማት መንግሥት ከስልጣን የወደቀበት ዘመን መቼ ነበር?
መልስ: ፬፻ (400) ዓመተ-ዓለም

ጥያቄ: የአክሱም መንግስት በዘመኑ ከየትኞቹ ጠንካራ መንግሥታት ጋር የሚነጻጸር ነበር?
መልስ: በፋርስ ፣ ሮማ እና ቻይና ይገኙ ከነበሩ

ጥያቄ: ከደአማት መንግሥት ቀጥሎ ስልጣን ላይ የወጣው መንግስት ማን ነበር?
መልስ: አክሱም

ጥያቄ: የአክሱም መንግስት ወደ ስልጣን የመጣው መቼ ነው?
መልስ: በ4ኛው ምእተ-ዓመት

ጥያቄ: የአክሱም መንግስት የክርስትና ሃይማኖትን የተቀበለው መቼ ነበር?
መልስ: በ4ኛው ምእተ-ዓመት

ጥያቄ: የአክሱም ግዛት የመንን ያካትት የነበረበት ጊዜ መቼ ነው?
መልስ: በ፮ኛው ምእት ዓመት

ጥያቄ: በስድስተኛው ዓመተ ዓለም የአክሱም መንግሥት ከኢትዮጵያ በተጨማሪ ማንን ያካተተ ነበር?
መልስ: የዛሬዋን የመን

ጥያቄ: በኢትዮጵያ ታሪክ ከአክሱም መንግሥት ቀጥሎ ስልጣን ላይ የወጣው መንግስት ማን ነበር?
መልስ: የዛጔ ሥርወ-መንግሥት

ጥያቄ: የሰለሞናዊ መንግስትን የመለሱት የመጀመሪያው ንጉስ ማናቸው?
መልስ: ይኵኖ አምላክ

ጥያቄ: ይኵኖ አምላክ ወደ ስልጣን የወጡት መቼ ነበር?
መልስ: በ ፲፪፻፷፪ (1262) ዓ. ም.