ލަނގުވާ ތަކެއްޗާއި ހޮވާ ތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު
(8/96)

[ތަޢާރުފު]
މިޤާނޫނަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުން ލަނގުވާ ތަކެއްޗާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއްގަމާއި ކަނޑުން ހޮވާ ތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނެވެ. މިޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ލަނގުވާ ތަކެއްޗާއި ހޮވާ ތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ލަނގުވާތަކެތި]
ކަނޑުގައި އުފެދޭ ތަކެއްޗާއި، ކަނޑައެޅިގެން ވެރިޔަކު އެނގޭތަކެތި ފިޔަވައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުން ލަނގުވާ އެންމެހައި ތަކެއްޗަކީ ސަރުކާރުގެ ތަކެއްޗެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުން ލަނގުވާ އެއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތް އެނގުނު ނަމަވެސް އެ އެއްޗަކާމެދު އެހެން ޤާނޫނަކުން ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެ އެއްޗަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނީ އެ ޤާނޫނެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެ މަތިންނެވެ.

[ކަނޑުން ލަނގުވާ ތަކެއްޗާމެދު ޢަމަލުކުރަންވީގޮތް]
ކަނޑުގައި އުފެދޭ ތަކެތި ފިޔަވައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުން ލަނގުވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ފެނިއްޖެނަމަ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީ އަށް ނުވަތަ އެންމެ ކައިރީގައި ހުރި ރަށުއޮފީހަކަށް ނުވަތަ އަތޮޅު އޮފީހަކަށް އެ އެއްޗެއް ފެނުނު ފަރާތަކުން ލަސްނުކޮށް އަންގަންވާނެއެވެ.
ކަނޑުގައި އުފެދޭ ތަކެތި ފިޔަވައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ހޮވައިފިނަމަ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީއަށް ނުވަތަ އެންމެ ކައިރި ރަށުއޮފީހަކަށް ނުވަތަ އަތޮޅު އޮފީހަކަށް އެކަމުގެ މައުލޫމާތު ލަސްނުކޮށް އަންގަންވާނެއެވެ.
އަދި މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީއާ ނުވަތަ އެ މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކާ ހޮވި އެއްޗެއް ހަވާލުކުރަން ވާނެއެވެ.

[ކަނޑުގައި އުފެދޭ ތަކެތި ހޮވުން]
ކަނޑުގައި އުފެދޭ އެއްޗެއް ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއިން ހޮވައިފި މީހަކު ލަސްނުކޮށް އެކަމުގެ މަޢްލޫމާތު، މާލޭގައިނަމަ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީ އަށް، ރާއްޖެތެރޭގައި ނަމަ، އެންމެކައިރީގައި ހުރި ރަށުއޮފީހަކަށް ނުވަތަ އަތޮޅުއޮފީހަކަށް އަންގަން ވާނެއެވެ.
ހޮވާތަކެތީގެ ތެރެއިން ކަނޑުގައި އުފެދޭ ތަކެއްޗާ މެދު ޢަމަލުކުރާނީ، މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.

[އެހެން ތަންތަނުން ހޮވާތަކެތި]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑު ފިޔަވައި ރާއްޖޭގެ އެހެން ތަނަކުން އެއްޗެއް ހޮވައިފި މީހަކު، އެ އެއްޗެއް ހޮވާތާ ލަސްވެގެން 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މާލޭގައިނަމަ، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ކަމާބެހޭ ކޯޓަކާ، ރާއްޖެތެރޭގައިނަމަ، އެންމެ ކައިރީގައިހުރި ރަށުކޯޓަކާ އެއެއްޗެއް ހަވާލުކުރަން ވާނެއެވެ.

[ހޮވާތަކެތި ވެރިފަރާތާ ހަވާލު ކުރުން]
މިޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާ އާއި 5 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ހޮވާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން، ކަނޑައެޅިގެން ވެރިޔަކު އެނގޭ އެއްޗެއް ހޮވި ފަރާތަކުން ލަސްނުކޮށް އެ އެއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތާ އެ އެއްޗެއް ހަވާލު ކުރުން، މިޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއާއި 5 ވަނަ މާއްދާއިން އިސްތިސްނާ ވާނެއެވެ.

[ހޮވައިގެން ގެންނަ ތަކެއްޗާމެދު ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާ އާއި 5 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ އެއްޗެއް ހޮވައިގެން ގެނެސްފިނަމަ، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތަކުން ލަސްނުކޮށް އެކަން އިޢްލާނު ކުރަންވާނެއެވެ. މިކަން ފުރަތަމަ އިޢްލާނުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ އެއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތުން އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށް އެދި ހުށަނާޅައިފިނަމަ، އެ އެއްޗެއްވާނީ، ސަރުކާރުގެ އެއްޗަކަށެވެ. އަދި އެ އެއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތުން އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްއެދި ހުށަހެޅުމަށް ފަހު އެ އެއްޗަކާ ހަވާލުނުވި ނަމަވެސް އެ އެއްޗެއްވާނީ ސަރުކާރުގެ އެއްޗަކަށެވެ. މިކަންކަން ނިންމާނީ، ޝަރީޢަތުންނެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އެއެއްޗެއްގެ ޒާތުން ހަލާކުވެދާފަދަ ތަކެއްޗާއި، ދިރޭއެއްޗެއްސާއި، އެއެއްޗެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު އެ އެއްޗެއްގެ އަގާ އެކަށީގެންނުވާ ތަކެތި ނީލަންކިޔައި، ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ހޮވާތަކެތީގެ ތެރެއިން މިޤާނޫނުގެ 3 ވަނަމާއްދާ އާއި 5 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ގެންނަ އެއްޗެއްގެ ވެރި ފަރާތެއްވޭތޯ ބެލުމަށް އިޢްލާނުކުރުމުން، އެއެއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތަކުން އެއެއްޗެއް ހޯދުމަށްއެދި، ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެއެއްޗެއް، އެއެއްޗެއްގެ ވެރި ފަރާތާ ހަވާލުކުރެވޭނީ އެއެއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތް ހޯދުމަށް ކުރި ޚަރަދާއި އެއެއްޗެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ކޮށްފައިވާ ޚަރަދު ދިނުމުންނެވެ.

[އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ޢަމަލު ކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުން ނުވަތަ އެއްގަމުން ހޮވާ އެއްޗެއް ސަރުކާރުގެ ވަކި ފަރާތަކަށް ދެއްކުމަށް އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނަމަ، އެ އެއްޗެއް ދައްކާނީ، އެ އެއްޗެއް ދެއްކުން އެޤާނޫނަކުން ލާޒިމުކުރާ ފަރާތަކަށެވެ. އަދި އެއެއްޗަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނީ، އެޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތެއްގެ މަތިންނެވެ.

[ގަވާއިދު ހެދުން]
މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ފަރާތްތަކަކުންނެވެ.

[މާނަ]
މިޤާނޫނުގައި، "ކަނޑު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ރަށްރަށުގެ ފަޅާއި، ފަރު، ހާ، ގިރި، ހިމެނޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެތެރޭ ކަނޑާއި އާކިޕެލަޖިކް ކަނޑާއި ސަރަޙައްދީ ކަނޑާއި ޚާއްޞަ އިގްތިޞާދީ ސަރަޙައްދު ހިމެނޭގޮތަށެވެ.
މި ޤާނޫނު ގައި ލަނގުވާ ތަކެތި ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ އޮޔާދާ ތަކެއްޗާއި، ލައްގަމުން އަންނަ ތަކެއްޗާއި، ލައްގާފައިވާ ތަކެތި ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

[އުވާލެވޭ ޤާނޫނު]
މިޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 58/78 (ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއިން ލަނގުވާ، އަދި ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ ކަނޑުން ނުވަތަ ފަޅުން ހޮވާ ކަނޑުގައި އުފެދޭ ތަކެތިނޫން ތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު) އާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 80/78 (ކަނޑުން ލަނގުވާތަކެތި ފިޔަވައި ހޮވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު) އުވުނީއެވެ.