މަޢާފުދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނު
(2/2010)

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ޖިނާއީ ކުށްތަކުގައި ޙުކުމްކޮށްފައިވާ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އިތުރު ފުރުޞަތެއް ނެތް މީހުންގެ ތެރެއިން، ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ކުށަށް މަޢާފުކޮށްދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ އުސޫލުތައް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ޒ) އާ ޙަވާލާދީ، ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "މަޢާފުދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަކީ، ތިރީގައިއެވާ މަޤްޞަދުތައް ހާސިލުކުރުމެވެ.
ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ޙުކުމް އިއްވާފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން، ޝަރުޢީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އިތުރު ފުރުޞަތެއް ނެތް މީހުންނަށް، މަޢާފުދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ އުސޫލުތަކެއް، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކަނޑައަޅައިދިނުން.
ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ޙުކުމް އިއްވާފައިވާ މީހެއްގެ އުމުރަށް ބަލައި، ނުވަތަ އޭނާގައި ހުރި ބައްޔަކަށް ބަލައި، ނުވަތަ އޭނާ ހޯދަމުންދާ ޞިއްޙީ ފަރުވާއަކަށް ބަލައި، ނުވަތަ އޭނާ ހުރި ވަގުތަށާއި ޙާލަތަށް ބަލައި، ނުވަތަ އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ނަޒަރުން ބަލައި، އޭނާގެ އަދަބަށް ލުޔެއް ހޯދައިދިނުމުގެ އުސޫލެއް މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކަނޑައަޅައިދިނުން.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގެމަތިން، ޢަފޫޢާންމު ދިނުމުގެ އުސޫލު ކަނޑައަޅައިދިނުން.

[އިސްތިއުނާފުގެ ފުރުޞަތު ނެތުން]
ޖިނާއީ ޙުކުމެއް އިއްވާފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން، ޝަރުޢީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އިތުރު ފުރުޞަތެއްނެތް މީހުންކަމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބަލާނީ، އަންނަނިވި މީހުންނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުރިހާ މަރުޙަލާތަކެއް ކަޑައްތުކޮށްފައިވާ މީހުން؛ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ މުއްދަތު ފަހަނައަޅައިދިޔައިރު، މަޤްބޫލު އުޒުރަކާހުރެ، އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ހިފިފައި ނުވާ މީހުން؛ ނުވަތަ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ މުއްދަތު ފަހަނައަޅައިދިޔައިރު، މަޤްބޫލު އުޒުރަކާހުރެ، އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ހިފިފައި ނުވާ މީހުން؛
ޙުކުމުގައި ހިމެނެނީ ވަކި ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ދެއްކުން އެކަނިކަމުގައިވާހިނދު، އެޙުކުމް ޤަބޫލްކޮށް އިސްތިއުނާފުގެ ފުރުޞަތު ދޫކޮށްލަން ބޭނުންވާ މީހުން.

[މަޢާފުކޮށްދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ގިންތިތައް]
ކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބެހިގެންވަނީ، ތިރީގައިވާ 5 ގިންތިއަށެވެ.
މީހަކު ކުރި ކުށާގުޅިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބު މަޢާފުކޮށްދިނުން؛
މީހަކު ކުރި ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުން ވަކި މުއްދަތަކަށް ފަސްކޮށްދިނުން؛
މީހަކު ކުރި ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބުގެ މުއްދަތު ކުރުކޮށްދިނުން؛
މީހަކު ކުރި ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބަކީ، އެކުށާ ގުޅިގެން އެއަށްވުރެ ލުއި އަދަބުތަކެއް ކަނޑައެޅުމަށްވެސް ޤާނޫނުގައި ފުރުސަތު ލިބިގެންވާ ކުށެއްކަމުގައިވާހިނދު، އޭގެ ތެރެއިން ލުއިބާވަތެއްގެ އަދަބަކަށް، އޭނާގެ އަދަބުގެ ބާވަތް ބަދަލުކޮށްދިނުން؛
މީހަކު ކުރި ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބަކީ، ވަކި ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ދެއްކުން ކަމުގައިވާހިނދު، އެ އިލްތިޒާމު އުފުލުމުން އޭނާ ބަރީއަކޮށްދީ، އެ ފައިސާ ދެއްކުމުން އޭނާ މިނިވަންކޮށްދިނުން؛ ނުވަތަ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ ޢަދަދު ކުޑަކޮށްދިނުން.

[މަޢާފުނުދެވޭނެ ކުށް]
ތިރީގައި ބަޔާންވެގެން އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުށް މަޢާފުކޮށްދެވިގެން ނުވާނެ، ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އަދަބު ފަސްކުރެވިގެން ނުވާނެ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ އެހެންވެސް މާއްދާއެއްގެ ދަށުން ކުށް މަޢާފުކޮށްދެވިގެން ނުވާނެ ކުށްކުށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ ކުށްކުށުގެ އަދަބުގެ މުއްދަތު މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން، ކުރުކޮށް ދިނުމަކަށް ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން، އަދަބުގެ ބާވަތް ލުއިކޮށްދިނުމަކަށް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ އެހެންވެސް މާއްދާއެއްގެ ދަށުން ލުއިކޮށްދިނުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް.
އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށް.
ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށް.
ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާ ކުރުމުގެ ކުށް.
އެއްވެސް ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން 14 (ސާދަ) ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ޢަދަދަކަށް މަސްތުވާތަކެތި ހުރެގެން ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމަށް އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށް.
ގަދަކަމުން ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް.
އެއް ޖިންސުން ގުޅުން ހިންގުމުގެ ކުށް.
މީހެއްގެ ނުވަތަ ދައުލަތުގެ މުދަލަކުން ނުވަތަ ފައިސާއަކުން ވައްކަން ކުރާ މީހެއްގެމައްޗަށް ކަނޑައެޅޭ ޖިނާއީ ޙުކުމެއްގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހާއަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަޢާފުދިންކަމުގައިވީނަމަވެސް، ނުވަތަ އޭނާގެ އަދަބު ލުއިކޮށްދިން ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އޭނާ ވަގަށް ނެގިކަމަށް ސާބިތުވި މުދަލުގެ އަގު ނުވަތަ އޭނާ ވަގަށް ނެގިކަމަށް ސާބިތުވި ފައިސާ އަނބުރާ އަދާކުރުމަށް އޮތް އިލްތިޒާމަކަށް، މި ޤާނޫނުގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މަޢާފުދެވިގެން ނުވާނެއެވެ. ނުވަތަ ލުޔެއް ދެވިގެން ނުވާނެއެވެ.
މީހަކު ކުރި ކުށަކީ، އެ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގުމުގައި އެހެން މީހެއްގެ ޙައްޤަކަށް އަރައިގަތުން ހިމެނިގެންވާ ޢަމަލެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެމީހަކު، އެ ޙައްޤު ނުކަނޑާހާހިނދަކު، އެ ކުށް ކުރި މީހާއަށް، މި ޤާނޫނުގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މަޢާފުދެވިގެންނުވާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެފަދަ ޙާލަތެއްގައިވާ މީހާގެ އަދަބަށް ލުޔެއް ދެވިދާނެއެވެ.

[ކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ހުށަހެޅުން]
މީހަކު ކުރި ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާއަށް މަޢާފުދެވިދާނެކަމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކުރެވިދާނެކަމަށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ގިންތިއެއްގެ ދަށުން މަޢާފުކޮށްދިނުން ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި، އެއްވެސް މީހަކު އިލްތިމާސެއް ހުށަހަޅާނަމަ، އެކަންކުރަންވާނީ އެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ "މަޢާފުކޮށްދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެދި އިލްތިމާސް ހުށަހަޅާ ފޯމު" މެދުވެރިކޮށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފޯމު ހުށަހަޅާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އެޑްރެސްކޮށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހަށެވެ.
"މަޢާފުކޮށްދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެދި އިލްތިމާސް ހުށަހަޅާ ފޯމު" ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ކަނޑައަޅާ އިދާރާތަކަކުން ލިބެން ހުންނަންވާނެއެވެ.

[އިލްތިމާސް ހުށަހެޅޭނެ މުއްދަތު]
މީހަކު ކުރި ކުށަކާ ގުޅިގެން، އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުކުމަކީ، ވަކި ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ދެއްކުން ކަމުގައިވާ ޙާލަތް ފިޔަވައި، އެހެން ޙާލަތްތަކުގައިވާ މީހާ، އަދަބު މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިލްތިމާސެއް ހުށަހަޅަންވާނީ، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވި ކުށުގެ އަދަބަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތުގެ ހަތަރުބައިކުޅައެއްބައި ތަންފީޒުވެ ދިޔުމަށްފަހުގައެވެ.

[އިލްތިމާސް ހުށަހެޅޭނެ ޙާލަތު]
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިލްތިމާސް ހުށަހެޅޭނީ، އެމީހަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެގެންވާ ޙާލަތެއްގައިވާ މީހަކަށްވުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތު ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައިވާ މީހެއްކަމުގައިވާނަމައެވެ.

[އިލްތިމާސް ދިރާސާކުރުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އިލްތިމާސް ހުށަހެޅުމުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފަރާތުން އެ އިލްތިމާސް ދިރާސާކޮށް އެ އިލްތިމާސާގުޅޭގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢަމަލުކުރުމަށް ފެންނަގޮތުގެ ލަފާދޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދާ ބޯޑުންނެވެ.

[ކްލެމެންސީ ބޯޑު]
މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށާއި، އެ ބޯޑާގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ އެހެން މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، "ކްލެމެންސީ ބޯޑު" ގެ ނަމުގައި 11 މެންބަރުންގެ ބޯޑެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބޯޑަށް މީހުން ޢައްޔަންކުރާނީ، ނުވަތަ އެ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމުން މީހުން ވަކިކުރާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބޯޑުގެ މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރުމުގަޔާއި ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި، އެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތައް ބާއްވާނެ އުސޫލާއި، އެ ބޯޑުން ނިންމާ ކަންކަން ނިންމާނެގޮތުގެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކޮށްދޭ ގަވާއިދެއް އެޓަރނީ ޖެނެރަލް އެކަށައަޅައި، ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބޯޑު ޙަރަކާތްތެރިވާނީ، އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އެޓަރނީ ޖެނެރަލަކީ، އެ ބޯޑުގެ ރައީސެވެ.

[ބޯޑުގެ މެންބަރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބޯޑުގައި އަންނަނިވި ދާއިރާތަކުގެ މީހުން ހިމެނުމަށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިސްކަން ދޭންވާނެއެވެ.
ޤާނޫނީ ދާއިރާގެ މީހަކު.
ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ މީހަކު.
އިޖްތިމާޢީ ދާއިރާގެ މީހަކު.
ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ މީހަކު.
ދީނީ ޢިލްމުގެ މީހަކު.
މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ މީހަކު.
ޕެރޯލް ބޯޑުގެ މީހަކު.
ފުލުހުންގެ ދާއިރާގެ މީހަކު.
ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ މީހަކު.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން، އެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރައްވާ މެންބަރެއް.

[ބޯޑުގެ ބާރު]
މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އިލްތިމާސެއް ދިރާސާކުރުމުގައި، ސުވާލުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކާ ސުވާލުކުރުމާއި، ޙާޟިރުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތައް ޙާޟިރުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު މި ޤާނޫނުން ބޯޑަށް ލިބިދެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުރަންޖެހޭ ދިރާސާތައް ކުރުމާއި، ބަލަންޖެހޭ ބެލުންތައް ބެލުމާއި، ދިވެހި ދައުލަތުގެ އެއްވެސް މުއައްސަސާއެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދަންޖެހޭކަމަށް ބޯޑަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ އެހީތެރިކަމެއް ހޯދުމާއި، އެ މައްސަލައާގުޅޭ ރިޕޯޓެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް ދައުލަތުގެ އެއްވެސް މުއައްސަސާއަކުން ހޯދަން ޖެހޭކަމަށް ބޯޑަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ރިޕޯޓެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް ހޯދުމާއި، ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުގެ އެކިއެކި މުވައްޒަފުން ނުވަތަ ވެރިންނާ ބައްދަލުކޮށްގެން ނުވަތަ ލިޔުމުން ނުވަތަ އަނގަބަހުން އެކިއެކި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ކަމަށް ބޯޑަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެކަންކަން ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރުވެސް ބޯޑަށް، މި ޤާނޫނުން ލިބިދެއެވެ.

[އަމިއްލަ މަސްލަޙަތު އޮތް މައްސަލައެއް ނުބެލުން]
ބޯޑުން ދިރާސާ ކުރަމުންދާ އެއްވެސް އިލްތިމާސަކާ ގުޅިގެން، ބޯޑުގެ މެންބަރެއްގެ އަމިއްލަ މަސްލަޙަތެއް ނުވަތަ ދައުރެއް ނުވަތަ މާލީ ފައިދާއެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޒާތީ މަންފާއެއް އޮތް އިލްތިމާސެއް، ބޯޑުން ބަލާހިނދުގައި، އެ އިލްތިމާސެއް ދިރާސާކުރުމުގައި، ނުވަތަ އެ އިލްތިމާސަކާ ގުޅޭގޮތުން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި، އެއްވެސް މިންވަރަކަށް އެ މެންބަރު ބައިވެރިވެގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި ބޯޑުން ބަލާ އިލްތިމާސަކީ އެފަދަ މަސްލަޙަތެއް ނުވަތަ ދައުރެއް ނުވަތަ ފައިދާއެއް ނުވަތަ މަންފާއެއް އޮތް އިލްތިމާސެއްކަން ކުރިން އެނގިފައި ނެތްނަމަވެސް، އެކަން އެނގޭހިނދު، އެ އިލްތިމާސަކީ އެ މެންބަރަކާ ބުނެވިދިޔަ ހައިސިއްޔަތުން ގުޅުމެއް އޮތް އިލްތިމާސެއްކަން ބޯޑުގެ ރައީސަށް އެންގުމާއެކު، އެ އިލްތިމާސެއް ބެލުމުން ނުވަތަ އެ މައްސަލައަކާ ގުޅޭގޮތުން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި، ބައިވެރިވުމުން އެ މެންބަރަކު އެއްކިބާ ވާންވާނެއެވެ.

[ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތާ މުޢާމަލާތްކުރުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެދި އިލްތިމާސެއް ހުށަހަޅާފައިވާ ފަރާތުން ކުރި ކުށުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާނަމަ، އެ އިލްތިމާސް ދިރާސާކުރަން ފެށުމާއެކު، ނުވަތަ އެ އިލްތިމާސާ ގުޅިގެން އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު، ގެއްލުން ލިބުނު މީހާއަށް އެންގުން ބޯޑުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންވެއެވެ.
މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެދި އިލްތިމާސެއް ހުށަހަޅާފައިވާކަން؛
އެ އިލްތިމާސާ ގުޅިގެން، މަޢާފުކޮށްދިނުމުގައި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގައި އޭނާއަށް ފެންނަ ނުކުތާއެއް ނުވަތަ ނުކުތާތަކެއް ބޯޑަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޭނާއަށް ލިބިގެންވާކަން؛
އެ އިލްތިމާސާ ގުޅިގެން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެއްވެސް ނިންމުމެއް ނިންމައިފިކަމަށްވާނަމަ، އެ ނިންމުމަކީ ކޮބައިކަން.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުށުގެ ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ މީހާއަށް ބޯޑުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެންގުން ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް އަންގައިފިކަމަށް ބަލާނީ، އެހެން ގޮތަކަށް އެމީހަކު ނޭދޭ ޙާލަތްތަކުގައި، އެމީހަކު ރަސްމީގޮތުން ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެހަށް، އެ މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ޕޯސްޓް މެދުވެރިކޮށް ލިޔުމުން ފޮނުވުމުންނެވެ.

[ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތާ ބައްދަލުކުރުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި އިލްތިމާސެއް ހުށަހެޅި ފަރާތުން ކޮށްފައިވާ ކުށަކީ، އޭގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބުނު ކުށެއްކަމުގައިވާނަމަ، އެ އިލްތިމާސް ދިރާސާކުރުމުގައި، އެ ފަރާތަކާ ބައްދަލުކޮށް އެފަރާތަކުން އެ މައްސަލައިގައި ދެކޭގޮތް އޮޅުންފިލުވުމަކީ، އެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ނަޒަރުގައި، ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އިލްތިމާސް ހުށަހެޅި ފަރާތުންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތާ ބައްދަލުކުރުމަކީ، ބޯޑުން ކުރަންވާނެކަމެކެވެ. އެނޫން ޙާލަތްތަކުގައި، އެކަންކުރުމާއި ނުކުރުމަކީ، ބޯޑުގެ އިޚްތިޔާރުގައިވާ ކަމެކެވެ.
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި އިލްތިމާސެއް ހުށަހެޅި ފަރާތުން ކުރި ކުށުގެ ސަބަބުން ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ މީހަކާ ބައްދަލުކުރުމަކީ ކުރަންޖެހޭކަމެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގައި، އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ބޯޑުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ކުށުގެ ބޮޑުމިން؛
ކުށް ކޮށްފައިވާ މާޒީގެ ދުރުމިން ނުވަތަ ކައިރިމިން؛
ކުށުގެ ބާވަތް؛
ކުރި ކުށުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ނިސްބަތް؛
ކުށް ކުރި ފަރާތުގެ ކުށުގެ ރެކޯޑު؛
ކުށް ކުރި ފަރާތުގެ ކުށްކުރުމުގެ މާޒީއެއްވާނަމަ އެކަން؛
އެ ކުށް ކުރުމުގައި އަނިޔާވެރި ޢަމަލު ހިމެނިފައިވާ ނިސްބަތް.

[ކުށުގެ ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތް]
ކުށުގެ ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތްކަމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބަލާނީ އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތެކެވެ.
ކުރި ކުށުގެ ސަބަބުން ޖިސްމާނީ ގޮތުން ނުވަތަ މާއްދީ ގޮތުން، ނުވަތަ ނަފްސާނީ ގޮތުން، ނުވަތަ ފައިސާގެ ގޮތުން ސީދާ ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތް، ނުވަތަ ސީދާ ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމުގެ ބިރު ހީކުރެވުނު ފަރާތް؛
ނުވަތަ ކުށުގެ ސަބަބުން މީހަކު މަރުވެފައިވާނަމަ އޭނާގެ ވާރިސުން.

[ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލަފާދިނުން]
ބޯޑުން ދިރާސާކޮށްދިނުން އެދި، އިލްތިމާސެއް ލިބުމުން، އެ އިލްތިމާސެއް ލިބޭތާ ގިނަވެގެން 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހުގެތެރޭގައި އެ އިލްތިމާސް ދިރާސާކުރުމަށްފަހު، އެ އިލްތިމާސާ ގުޅޭގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް، ލިޔުމުން ބޯޑުން ލަފާދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ބޯޑުން ލަފާދިނުމުގައި، އެ ލަފާ ބިނާކުރަންވާނީ އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ބާވަތެއްގެ މައްޗަށެވެ.
ހުށަހެޅިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ފެންނަކަމަށް؛
ހުށަހެޅިފައިވާ ގޮތަށް މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ނުފެންނަކަމަށް އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރާ ގިންތިތަކުގެ ތެރެއިން ގިންތިއަކަށް ނިސްބަތްވާ އެއްވެސް ގޮތަކަށްވެސް މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ނުފެންނަކަމަށް؛
ހުށަހެޅިފައިވާގޮތަށް މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ނުފެންނަކަމަށް، އެހެން ނަމަވެސް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރާ ގިންތިތަކުގެ ތެރެއިން ގިންތިއަކަށް ނިސްބަތްވާގޮތަކަށް، މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ފެންނަކަމަށް އަދި އެ ގިންތިއަކީ ކޮބައިކަން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބޯޑުގެ ލަފާ އެކުލަވާލުމުގައި، އެ ލަފާ ބިނާކުރާ ސަބަބުތައް ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[މަޢާފުކޮށްދިންކަން ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިންކަން އެންގުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެދި އިލްތިމާސް ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅައިފި ހިނދެއްގައި، އެކަމަށް އެދުނު މީހާއަށާއި ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކަކަށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ލިޔުމުން އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.
މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެދި އިލްތިމާސް ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ނުފެންނަކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅައިފި ހިނދެއްގައި، އެ އިލްތިމާސް ހުށަހެޅި މީހާއަށް އެކަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި އެގޮތަށް އެންގުމަށް، މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ނުފެންނަ ސަބަބުތައްވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފޮނުވާ ލިޔުމުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ލަފައަށް ޢަމަލުނުކުރުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި ހުށަހެޅި އިލްތިމާސަކާ ގުޅޭގޮތުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ފެންނަކަމަށް، ބޯޑުން ލަފާދިނުމުން، އެ ދިން ލަފަޔާއެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމާއި ނުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި ހުށަހެޅި އިލްތިމާސަކާ ގުޅޭގޮތުން، ބޯޑުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލަފާ ދިންގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅައިފި ހިނދެއްގައި، އެގޮތަށް ކަނޑައެޅި ސަބަބު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބޯޑަށް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި އިލްތިމާސެއް ހުށަހެޅުމުން، އެ އިލްތިމާސް ހުށަހެޅި މީހާއާ ގުޅޭގޮތުން ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ މުއައްސަސާތަކުގެ މެދުގައި ބަދަލުކުރެވޭ ލިޔެކިޔުމާއި، އެ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ލިޔެކިޔުންތައް ކަމުގައި ބެލެވޭ ލިޔެކިޔުންތައް ޢާންމު އުސޫލެއްގެ ގޮތުން ޙިއްސާ ކުރެވޭނީ އެ އިލްތިމާސް ދިރާސާކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި ހިމެނޭ މީހުންނާއި މުއައްސަސާތަކުގެ މެދުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ވަކި ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ ވަކި ޙާލަތެއް ނިޔާކުރާގޮތުން އިންސާފު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެ މަޢުލޫމާތުތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ އެ ހުރިހާ މަޢުލޫމާތެއް އެކުގައި ހާމަކުރަންޖެހޭކަމަށް ބޯޑަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ މަޢުލޫމާތެއް ހާމަކުރެވިދާނެއެވެ.

[މަރުގެ ޙުކުމާގުޅޭ ޚާއްޞަ އުސޫލު]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން މީހެއްގެ މައްޗަށް މަރުގެ ޙުކުމް ކަނޑައަޅައިފިހިނދެއްގައި، ނުވަތަ ދަށު ކޯޓަކުން ނުވަތަ ހައިކޯޓުން، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މަރުގެ ޙުކުމް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދަމަހައްޓައިފިހިނދެއްގައި، އެ ޙުކުމް ނިސްބަތްވާ މީހާ ހުރި ޙާލަތަށާއި، ކަމާގުޅޭ ޝަރުޢީ އުސޫލުތަކަށާއި، ދައުލަތުގެ މަސްލަޙަތަށާއި، އިންސާނިއްޔަތުގެ ހަމަތަކަށް ބަލައި، އޭނާގެ ޙުކުމް، ޢުމުރު ދުވަހަށް ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް މި ޤާނޫނުން ލިބިގެންވެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އެބަދަލު ގެނައުމަށްފަހު، އެބަދަލުގެނެވުނު ޙުކުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދާއެއްގެ ދަށުން މަޢާފުދެވިގެންވާނެ ޙުކުމެއް ނޫނެވެ.

[ޝަރުޠާއެކު އަދަބު މަޢާފުކޮށްދިނުން ނުވަތަ ލުއިކޮށްދިނުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ގިންތިއެއްގެ ދަށުން މަޢާފުކޮށްދިންކަމުގައިވީނަމަވެސް، ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިންކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠަކާއެކު، ކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުމުގެ ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ މަޢާފުދިން ދިނުން ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިން ދިނުން ބާޠިލުވުމާއެކު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެމީހަކަށް މަޢާފުކޮށްދިނުމުގެ ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ކުރިން، އެމީހަކު ހުރި ޙާލަތަށް އެމީހަކު ރުޖޫޢަވެގެންދާނެއެވެ. އަދި އޭނާއަށް މަޢާފުދެވުނު ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދެވުނު ޙުކުމުގެ ނުނިމިއޮތް މިންވަރުން އޭނާގެ މައްޗަށް ހިނގަންފަށާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ޞައްޙަވުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުން އެދި ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިލްތިމާސެއް ހުށަހަޅާއިރު، އެ އިލްތިމާސެއްގައި ހިމެނޭ، ނުވަތަ އެ އިލްތިމާސަކާ ގުޅިގެން ހުށަހަޅާ، ހުރިހާ މަޢުލޫމާތެއްވެސް ތެދުވެރިކަމާއެކު ފުރިހަމައަށް ހާމަކުރުމަކީ، ނުވަތަ ބަޔާންކުރުމަކީ، އެ އިލްތިމާސް ހުށަހަޅާ މީހެއްގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ކަމެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން، އެއްވެސް އިލްތިމާސެއް ދިރާސާކުރުމުގައި، އެ އިލްތިމާސެއްގައި ހިމެނިގެންވާ ވަކި މަޢުލޫމާތަކީ، ނުވަތަ އެ އިލްތިމާސާ ގުޅިގެން ހުށަހަޅާފައިވާ ވަކި މަޢުލޫމާތަކީ ޞައްޙަނޫން މަޢުލޫމާތެއްކަން ފާހަގަކުރެވިއްޖެކަމަށްވާނަމަ، މި މާއްދާއާ ޚިލާފުވީކަމުގައި ބަލައި، އެހިސާބުން އެ އިލްތިމާސެއް ކުރިއަށް ނުގެންދިޔުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޙުކުމް ތަންފީޒުވަމުން ދަނިކޮށް ކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުމުގައި ބަލާނެ މިންގަނޑުތައް]
މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުކުމެއް ތަންފީޒުވަމުންދާ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް އެދި އިލްތިމާސެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ އިލްތިމާސް ދިރާސާކުރުމުގައި ބޯޑުން ބަލާނީ އަންނަނިވި ކަންކަމަށެވެ.
މައްސަލައިގެ މަޢުލޫމާތުތައް.
މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަން.
ނުރަނގަޅު ޢަމަލުތައް ހުރިގޮތް.
ކުށުގެ ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ޙާލަތް.
ކުށުގެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ނިސްބަތް.
ކުށުގެ ޢަމަލުން ލިބުނު ގެއްލުން ކުރިމަތިވި ޙާލަތްތައް.
އެހެނިހެން ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި އިލްތިމާސް ހުށަހެޅި ފަރާތް ހިމެނިގެންވާ މިންވަރު.
މުޖުތަމަޢުގައި ކުށްވެރިޔާގެ އަބުރު އޮތް މަގާމު.
ގެއްލުން ލިބުނު މީހުންނަށް ގެއްލުން ފޯރި ނިސްބަތް.
ދަޢުވާކުރުމުގައި ބަލާފައިވާ ނުކުތާތައް.
އިލްތިމާސް ހުށަހެޅި މީހާގެ ޢަމަލުތައް، ޙުކުމަށްފަހު ހުރިގޮތް.
ކުށުގެ ޢަމަލުތަކުން ދުރަށް ދިޔުމަށް ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް.
ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާފައިވާ ގޮތް.
މަޢާފުދީފިކަމަށްވާނަމަ، އޭނާ ދެން ކުށެއް ނުކުރާނެކަމާމެދު އުފެދޭ ސުވާލަށް ޖަވާބުދެވިދާނެ ނިސްބަތް.

[އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގައި ބަލާނެ މިންގަނޑުތައް]
ކުށެއްގެ އަދަބު ތަންފީޒުވަމުންދަނިކޮށް، އެ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި އިލްތިމާސް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ އިލްތިމާސް ދިރާސާކުރުމުގައި، ބޯޑުން ބަލާނީ އަންނަނިވި ކަންކަމަށެވެ.
އަދަބުގެ ބޮޑުކަމާއި ބުރަކަން.
ޢާންމު އުސޫލުން އެ ކުށަށް ދީފައިވާ އެހެން އަދަބުތަކުގެ މިންވަރު ނުވަތަ ނިސްބަތް.
ޚާއްޞަ ބައްޔެއް ހުރުން.
ޢުމުރުން ދުވަސްވެފައިވާ މިންވަރު.
ޤައުމަށް ކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތް.
ދަޢުވާ ސާބިތުވުމާ ހަމައަށް ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކާއެކު މުޢާމަލާތް ކޮށްފައިވާގޮތް.
އަދަބު ތަންފީޒުވެ ނިމިފައިވާ މިންވަރު.
ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާފައިވާ ގޮތް.
ކުށުގެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ގެއްލުންވި މީހުންގެ ފަރާތުން މަޢާފު ހޯދުމަށް ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް.

[ކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުމުގެ ސަބަބުން ރެކޯޑު ފޮހެވިގެން ނުދިޔުން]
މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންގެ ކުށުގެ ރެކޯޑު ފިޔަވައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށް މަޢާފުކޮށްދެވޭ އެހެން މީހުންގެ ކުށުގެ ރެކޯޑު، އެމީހުން ކުށް މަޢާފުކޮށްދިންކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެ މީހެއްގެ ކުށުގެ ރެކޯޑުން އެ ކުށް ފޮހެވިގެން ނުދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންގެ ކުށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މަޢާފުކޮށްދީފިކަމަށްވާނަމަ، އޭނާގެ ކުށުގެ ރެކޯޑު ފުހެވިގެންދާނެއެވެ.

[ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް އުނިކަމެއް އައުން]
މީހަކު ކޮށްފައިވާ ކުށަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަޢާފުދިން ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ނުވަތަ އޭނާ ކުރި ކުށުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅި އަދަބު ލުއިކޮށްދިން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެ ކުށުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރުމަށް އޮތް ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެއެވެ.

[ޙުކުމެއްގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލުނުކުރުން]
މަޢާފުކޮށްދިނުން ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ އިލްތިމާސާ ގުޅިފައިވާ ޙުކުމް އެއީ، ޞައްޙަ ޙުކުމެއްކަމުގައި ހުރިހާ ފަރާތަކުންވެސް ޤަބޫލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިލްތިމާސް ހުށަހަޅާ މީހާގެ މައްޗަށް ކުށެއް ސާބިތުވުމުގެ ޞައްޙަކަމަކީ، ނުވަތަ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ ގޮތުގެ ޞައްޙަކަމަކީ، ނުވަތަ ޙުކުމް އައިސްފައިވާގޮތުގެ ޞައްޙަކަމަކީ، ކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ އިލްތިމާސަކާ ގުޅިގެން ދިރާސާކުރެވޭނެ ނުވަތަ ގޮތެއް ކަނޑައެޅޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.

[މަޢާފުދިނުމުގެ ޚާއްޞަ އުސޫލު]
7 އޯގަސްޓް 2008 ދުވަހު ޢަމަލުކުރަން ފެށި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، ޖިނާއީ އެކިއެކި ކުށްކުށުގައި ޙުކުމްކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ އަދަބު، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގިންތިތަކުގެ ތެރެއިން ގިންތިއަކަށް ނިސްބަތްކޮށް، ވަކި އިލްތިމާސެއް ހުށަހެޅުމަކާއި ނުލައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި މަޢާފުކޮށްދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
7 އޯގަސްޓް 2008 ގެ ފަހުން ކުށެއްކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމެއް، އޭގެކުރިން ކުށެއްކަމުގައި ބެލިގެން ޙުކުމެއް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ މީހުން.
7 އޯގަސްޓް 2008 ގެ ފަހުން، ކުށެއް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންވާކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގައި ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑަށްވުރެ، ހަރުކަށި ނުވަތަ ދަށް މިންގަނޑެއްގެ ދަށުން، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށެއް ކަނޑައެޅި ޙުކުމެއް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ މީހުން.
7 އޯގަސްޓް 2008 ގެ ކުރިން، ކުށްކުރިއިރު، ޢުމުރުން 18 އަހަރު ފުރިހަމަނުވާ މީހުން.
7 އޯގަސްޓް 2008 ގެ ކުރިން، މީހެއްގެ މައްޗަށް ޙުކުމްކުރުމުގައި، އޭނާގެ ތަޙްޤީޤުގައި ވެފައިވާ އިޢުތިރާފަށް އެކަނި ބެލިގެން ޙުކުމްކުރެވި، ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ މީހުން.
7 އޯގަސްޓް 2008 ގެ ކުރިން، ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް ކުރެވުނު ކުށަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، ސިޔާސީ ޙަރަކާތެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގައި ކުރިކަމެއް އެއީ، ކުށެއް ކަމަށް ބެލިގެން ކުރެވިފައިވާ ޙުކުމެއް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ މީހުން.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުކުމެއް ނުވަތަ ޙުކުމްތަކެއްގެ މުއްދަތަކީ 25 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށްވެފައި، އެ ޙުކުމް ނުވަތަ އެޙުކުމްތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި 25 އަހަރު ޖަލުގެ ބަންދުގައި ހޭދަކޮށްފައިވާނަމަ، އޭނާގެ އުޅުމަށާއި، ޞިއްޙަތަށާއި، ވަގުތަށާއި، ޙާލަތަށް ބަލައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އިސްނެގުމުގައި، އޭނާއަށް މަޢާފުދިނުމުގެ އިޙްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޖިނާއީ ކުށުގެ ޙުކުމް އިއްވާފައިވާ މީހެއްގެ ޢުމުރަށް ބަލައި ނުވަތަ އޭނާ ގައިހުރި ބައްޔަކަށް ބަލައި، ނުވަތަ އޭނާ ހޯދަމުންދާ ފަރުވާއަކަށް ބަލައި، ނުވަތަ އޭނާ ހުރިވަގުތަށާއި ޙާލަތަށް ބަލައި، ނުވަތަ އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ނަޒަރަކުންބަލައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އިސްނެގުމުގައި އޭނާގެ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުންނެވެ. އަދި މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ ތަސްދީޤުކޮށް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

[ލަފުޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކުގެ މާނަ]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދު؛
"ބޯޑު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާ ކްލެމެންސީ ބޯޑަށެވެ.
"އިލްތިމާސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މަޢާފުކޮށްދިނުން ނުވަތަ އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުން އެދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަށެވެ.
"ކުށް މަޢާފުކޮށްދިނުން" ނުވަތަ "މަޢާފުދިނުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ އިލްތިމާސަކާ ގުޅޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގިންތިތަކުގެ ތެރެއިން ގިންތިއަކަށް ފެތޭގޮތަށް، ޙުކުމް ތަންފީޒުވަމުންދާ މީހެއްގެ އަދަބު ނުވަތަ އަދަބުން ބައެއް މަޢާފުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ކަނޑައެޅުމަށެވެ.
"އަދަބު ލުއިކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބެއް، އެ އަދަބަށްވުރެ ލުއި އަދަބަކަށް ޝަރުތަކާއެކު ނުވަތަ ޝަރުތަކާނުލައި ނަމަވެސް ބަދަލުކޮށްދިނުމާއި، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބެއްގެ މުއްދަތު ކުރުކޮށްދިނުމާއި، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބެއް ތަންފީޒުކުރުން ފަސްކޮށްދިނުން ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.
"ސުޕްރީމް ކޯޓު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ނިޒާމުގައި ހިމެނޭ އިސްތިއުނާފުގެ އެންމެމަތީ ކޯޓަށެވެ.
"އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ނަޒަރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އިންސާނަކަށް ހަމްދަރުދީވެ އޯގާތެރިވާންޖެހޭ އެންމެހާ ޙާލަތްތަކަށެވެ.