ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ބަދަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު
(2/2015)

[އިބްތިދާއީ މާއްދާތައް]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤުތަކާ ގުޅޭގޮތުންނާއި ޖިނާއީ ޝަރީޢަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ބޭރު ޤައުމުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ބަދަލުކުރުމުގެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ބަދަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަކީ، އަންނަނިވި މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމެވެ.
ބޭރު ޤައުމުތަކުގައި ހިންގާ ޖިނާއީ ޝަރީޢަތްތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤުތަކަށް ބޭނުންވާ ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ހެއްކާއި އެނޫންވެސް އެއްޗެހި ހޯދައި އެ ޤައުމުތަކަށް ގެންދިޔުމުގައި، ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމުތަކުގައި ހިނގާ ޝަރީޢަތްތަކުގައި ހެކި ދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ތަޙްޤީޤުތަކުގައި އެހީތެރިވުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ މީހުން އެ ޤައުމުތަކަށް ދަތުރުކުރުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމުގައި ބޭރު ޤައުމުތަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާގުޅޭ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުމާގުޅޭ އުސޫލުތަކާއި، އެފަދަ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ޖިނާއީ ޝަރީޢަތްތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤުތަކަށް ބޭނުންވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ ހެއްކާއި އެނޫންވެސް އެއްޗެހި ހޯދައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުމުގައި، ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ޝަރީޢަތްތަކުގައި ހެކި ދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ތަޙްޤީޤުތަކުގައި އެހީތެރިވުމަށްޓަކައި ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ މީހުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދަތުރުކުރުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމުގައި ބޭނުންވާ އެހީ ހޯދުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެއިން އެ ޤައުމުތަކުގައި އެދުމާއި، އެފަދަ އެހީ ހޯދުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން.

[އެހީ ބަދަލުކުރެވޭނެ ދާއިރާ]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދެވޭ ނުވަތަ ހޯދޭ އެހީގެ ތެރޭގައި، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ ޝަރީޢަތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެހި ފޯރުކޮށްދިނުން ނުވަތަ ހޯދުން ހިމެނެއެވެ.
މީހެއްގެ ބަޔާން ނެގުމުގައި ނުވަތަ ހެކިބަސް ހޯދުމުގައި؛
ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކިބަސް ދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވުމަށްޓަކައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ މީހަކު ބޭރު ޤައުމަކަށް ފޮނުވުމުގައި ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުމުގައި؛
ޝަރުޢީ ލިޔުން ހޯދައި، ރައްދުކުރުމުގައި؛
ހެކި ހޯދުމަށް ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި؛
މުދަލުން މުޢާމަލާތުކުރުން ހުއްޓުވުމާއި މުދާ ހިފެހެއްޓުމުގައި؛
އެއްޗެއްސާއި ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި؛
މަޢުލޫމާތާއި ހެކީގެ ގޮތުގައި ހޯދޭ އެއްޗެހި ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި؛
ބޭންކު ރެކޯޑާއި، މާލީ ރެކޯޑާއި، ވިޔަފާރީގެ ރެކޯޑުތައް ފަދަ ކަމާގުޅޭ ލިޔެކިޔުމާއި ރެކޯޑުގެ އަސްލު ނުވަތަ އަސްލާ އެއްގޮތްކަން އަންގައިދޭ ރަސްމީ ކޮޕީ ހޯދުމުގައި؛
ހެކީގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް، ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާ މުދާ ހޯދުމުގައި.
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގައި.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހޯދާ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ބާވަތުގެ އެހީއެއް ފޯރުކޮށްދިނުން ނުވަތަ އެފަދަ އެހީއެއް ހޯދުން ފިޔަވައި، ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި އިތުރު ބާވަތްތަކުގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެހީ، އެހެން ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން، ނުވަތަ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ހޯދުމާއި ފޯރުކޮށްދިނުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ހުރިހާ ޤައުމުތަކަށް ޤާނޫނު ހިނގުން]
މި ޤާނޫނު، ހުރިހާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ މައްޗަށްވެސް ހިނގާނެއެވެ.

[އެހީއަށް އެދުމާބެހޭ ޢާންމު މާއްދާތައް]

[ދިވެހިރާއްޖެއިން އެހީއަށް އެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެހީއަށް އެދޭނީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުން އެހީއަށް އެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުން އެދި ބޭރު ޤައުމުތަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ހުށަހަޅާނީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށެވެ.
ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެފަދަ ހުށަހެޅުންތައް ޤަބޫލުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ފިޔަވައި މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތަކަށް ހުށަހެޅޭ ހުށަހެޅުމެއް ބަލާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅޭ ހުށަހެޅުމެއް ކަމުގައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެހީއަށް އެދި ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ހުންނަންވާނީ ލިޔުމުންނެވެ. އޭގެ އިތުރުން އެ ލިޔެކިޔުން ހުންނަންވާނީ އިނގިރޭސި ބަހުންނެވެ.
އެ ލިޔުމެއްގެ އަސްލު އޮތީ އިނގިރޭސި ބަހުން ކަމުގައި ނުވާނަމަ، އަސްލާ އެއްގޮތްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ރަސްމީ އިދާރާއަކުން ސޮއިކޮށްފައިވާ އެ ލިޔުމުގެ އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާއެއް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެހީއަށް އެދި ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ކޮންމެ ހުށަހެޅުމަކާއެކު ތިރީގައިވާ މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ހުށަހެޅުން ހުށަހަޅާ އިދާރާގެ ނަން؛
އެދޭ އެހީގެ ބާވަތާއި ދާއިރާ، އަދި ވަކި އިޖުރާއަތުތަކެއް ފުރިހަމަކުރަން އެ ޤައުމުން އެދޭނަމަ، އެކަން؛
އެހީ ބޭނުންވާ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ ނުވަތަ ޝަރުޢީ އިދާރާގެ ނަމާއި، އެ އިދާރާއިން ކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތް؛
ހުށަހެޅުން ނިސްބަތްވާ ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ނުވަތަ ދަޢުވާ ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ ބާވަތާއި، މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާއަކާއި ކަމާގުޅޭ ޤާނޫނުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އެކުލެވޭ ބަޔާނެއް؛
މީހެއްގެ މަޢުލޫމާތެއް ބޭނުންވާ ޙާލަތެއްގައި، އެމީހެއްގެ ނަމާއި، އެމީހަކު ހުރި ތަނާއި، އަދި އެމީހެއްގެ ޤައުމީ ނިސްބަތް؛
ހޯދަން ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ހެއްކެއް ނުވަތަ ކަމެއް ހޯދަން ބޭނުންވަނީ ކޮން މަޤްޞަދެއްގައިކަން؛
ހުށަހެޅުމަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާނެ ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހެޅޭ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން މި މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކޮށްފައި ނުވުމަކީ، އެ ހުށަހެޅުމެއް ބާޠިލުވާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އެކަންކަން ފުރިހަމަވުމުން މެނުވީ، އެފަދަ ހުށަހެޅުމަކައިގެން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކުރިއަށްގޮސްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމުތަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ހުންނަންވާނެ ގޮތުގެ ނަމޫނާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ޝަރުޠަކާއެކު އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުން]
ބޭރު ޤައުމަކާ ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ކަމާގުޅޭގޮތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ފޯރުކޮށްދޭ އެހީއަކީ ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ފޯރުކޮށްދޭ އެހީއެއް ކަމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[އެހީ ފޯރުކޮށްނުދެވޭނެ ޙާލަތްތައް]
ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތަކަށް ފެތޭ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ ހުށަހެޅުމެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބަލައިގަނެގެން ނުވާނެއެވެ.
އެ ހުށަހެޅުމަކީ، ސިޔާސީ ކުށެއް ކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ނުވަތަ އެމީހަކަށް އަދަބު ދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށް ބެލެވިދާފަދަ އެކަށީގެންވާ ހެކި އެ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށްވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމަކީ، މީހަކު ނިސްބަތްވާ ނަސްލަށް ނުވަތަ ޖިންސަށް ނުވަތަ ދީނަށް ނުވަތަ ޤައުމަށް ނުވަތަ އެމީހަކު ގެންގުޅޭ ސިޔާސީ ފިކުރަކަށް ނުވަތަ އެނޫނަސް މީހަކު ވަކި ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ދެކޭ ގޮތަށް ބަލައި، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ނުވަތަ އެމީހަކަށް އަދަބު ދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށް ބެލެވިދާފަދަ އެކަށީގެންވާ ހެކި އެ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށްވުން؛
މީހަކު ކުރި ކަމަކީ ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގައިފިނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ، އެހެންނަމަވެސް، ޢާންމު ޖިނާއީ ކުށަކަށް ނުވާ ކަމެއް ކަމުގައިވެފައި، ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމަކީ، އެފަދަ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ނުވަތަ އޭނާއަށް އަދަބު ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށްވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމުގައި އެދިފައިވާ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްތިޤުލާލާއި ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމުގައި ބަޔާންކުރާ މީހާއަކީ، އޭނާ ކުރި ކުށާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ އެ ކުށުގެ ޢަމަލުން ފުރިހަމަވާ އެހެން ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކޮށް، ކުށުން ބަރީއަވެފައިވާ ކަމަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ، ނުވަތަ ކުށް ސާބިތުވުމަށްފަހު، އެ ކުށަށް އަދަބު ލިބިފައިވާ، ނުވަތަ ކުށަށް މަޢާފު ލިބިފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވެފައި، އެ ހުށަހެޅުމަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ނުވަތަ އޭނާއަށް އަދަބު ދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށްވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ބާވަތުގެ އެހީއަކާގުޅޭ ހުށަހެޅުމެއް ކަމުގައި ނުވުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތަކަށް ފެތޭ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ ހުށަހެޅުމެއް ބަލައިނުގަތުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެ ހުށަހެޅުމަކީ، މީހަކު ކުރި ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ނުވަތަ އޭނާއަށް އަދަބު ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމަކަށް ވެފައި، އޭނާ އެކުރި ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގައިފިނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެ ކަމަކަށްވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމަކީ، މީހަކު ކުރި ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ނުވަތަ އޭނާއަށް އަދަބު ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމަކަށް ވެފައި، އޭނާ ކުރި ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކީ، އެ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ޤައުމުން ބޭރުގައި ހިނގާފައިވާ ނުވަތަ ހިނގި ކަމަށް ބެލެވޭ ޢަމަލަކަށް ވެފައި، އެފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި، ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ޢަމަލުތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އެމައްޗަށް ހިނގާ ޢަމަލުތަކެއް ކަމުގައި ނުވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމަކީ، މީހަކު ކުރި ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ނުވަތަ އޭނާއަށް އަދަބު ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމަކަށް ވެފައި، އެކަމަކީ ހަމަ އެވަގުތު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގައިފިނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ކަމެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސަބަބަކަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުއުފުލޭނެ ކަމެއް ކަމުގައިވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމުގައި އެދިފައިވާ އެހީ ފޯރުކޮށްދީފިނަމަ، ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ޝަރީޢަތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކަށް ނުރަނގަޅު އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ކަމަށް ބެލެވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމުގައި އެދިފައިވާ އެހީ ފޯރުކޮށްދީފިނަމަ، މީހެއްގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލަކަށްވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމުގައި އެދިފައިވާ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަސީލަތްތަކަށް އޭގެ ސަބަބުން ނޭދެވޭ އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ކަމަކަށްވުން؛
އެ ހުށަހެޅުމުގައި އެދިފައިވާ އެހީ ފޯރުކޮށްދީފިނަމަ، މީހަކާ ދޭތެރޭގައި ބޭއިންޞާފުން ކަމެއް ހިނގާފާނެ ކަމަށް ބެލެވުން، ނުވަތަ މީހެއްގެ އިންސާނީ ޙައްޤެއް ނިގުޅައިގަނެވިދާނެ ކަމަށް ބެލެވުން؛
މައްސަލައިގެ އެންމެހައި ޙާލަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، އެންމެ އެކަށީގެންވަނީ އެހީ ފޯރުކޮށްނުދިނުން ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެހީއަށް އެދި ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމާ ހަމައެކަނި ސަބަބަކީ ބޭންކިންގ ސިއްރުތައް ޙިމާޔަތްކުރުން ކަމުގައި ވެގެންނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެހީއަށް އެދި ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ބަލައިނުގެންފިނަމަ، ނުވަތަ އެ ހުށަހެޅުމުގައި އެދިފައިވާ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުން ފަސްކޮށްފިނަމަ، އެކަން އެ ޤައުމަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އެފަދައިން އެ ޤައުމަކަށް ފޮނުވާ ލިޔުމުގައި، އެ ނިންމުމަށް ވާސިލުވި ސަބަބުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[މަރުގެ ޙުކުމާގުޅޭ މައްސަލަތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ، މަރުގެ ޙުކުމް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކަށް އަދަބު ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށްވާނަމަ، އެ ހުށަހެޅުން ނިސްބަތްވާ މައްސަލައިގެ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، އެ އެހީއަކީ ކޮންމެހެން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެ އެހީއެއް ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި މެނުވީ، އެ ހުށަހެޅުމެއް ބަލައިގަނެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނަތީޖާއަކީ މީހެއްގެ މައްޗަށް މަރުގެ ޙުކުމެއް އައުމަށް މެދުވެރިވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވޭނަމަ، އެ ހުށަހެޅުން ނިސްބަތްވާ މައްސަލައިގެ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، އެކަމުގައި އެންމެ އެކަށީގެންވަނީ އެ އެހީ ފޯރުކޮށްނުދިނުން ކަމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެފަދަ އެހީ ފޯރުކޮށްނުދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ހެއްކާއި ލިޔެކިޔުމާއި އެހެނިހެން ތަކެތި ހޯދުމާބެހޭ]

[ޢާންމު އުސޫލު]

[ހެކި ހޯދުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން އެދުން]
ރާއްޖޭގައި ހިނގާ ޖިނާއީ ޝަރީޢަތެއް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކާ ގުޅިގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތެއްގެ ކިބައިން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޤައުމުގައިވާ މީހެއްގެ ބަޔާނެއް ނުވަތަ ހެކިބަސް ހޯދުމަށް؛
ބޭރު ޤައުމުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޤައުމުގައިވާ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އެ މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ހޯދަން ބޭނުންވާ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ހޯދުމަށް؛
މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އަދި / ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހޯދާ ތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފޮނުވުމަށް.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހޯދަން އެދޭ ތަކެތި ހޯދުމަށްޓަކައި ބޭރު ޤައުމުގައި ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެފަދަ ތަކެތި ހޯދެން ނެތް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ބޭރު ޤައުމުގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ހޯދާ އެފަދަ ތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބަލައިގަނެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެހީއަށް އެދުމުގައި، މި މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސް ދޭ މީހާ ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ދޭ މީހާއާ ވީޑިއޯ ލިންކެއް ނުވަތަ އިންޓަރނެޓް ލިންކެއް މެދުވެރިކޮށް، އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުން ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތަށްވެސް އެދެވިދާނެއެވެ.
މައްސަލައަކީ ހިނގަމުންދާ ޝަރީޢަތަކާގުޅޭ މައްސަލައެއްނަމަ، މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ޚަޞްމެއް ނުވަތަ އެ ޚަޞްމެއްގެ ޤާނޫނީ ވަކީލު؛
މައްސަލައަކީ ހިނގަމުންދާ ތަޙްޤީޤަކާގުޅޭ މައްސަލައެއްނަމަ، ތަޙްޤީޤުކުރެވޭ މީހާ ނުވަތަ އޭނާގެ ޤާނޫނީ ވަކީލު.

[ހެކި ހޯދުމަށް ބޭރު ޤައުމުތަކުން އެދުން]
ބޭރު ޤައުމެއްގައި ހިނގާ ޖިނާއީ ޝަރީޢަތަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކާ ގުޅިގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި އެ ޤައުމަކުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެކަން އެގޮތަށް ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދެވިދާނެއެވެ.
ރާއްޖޭގައިވާ މީހެއްގެ ބަޔާނެއް ނުވަތަ ހެކިބަސް ހޯދުމަށް؛
ރާއްޖޭގައިވާ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އެ މައްސަލައަކާ ގުޅޭގޮތުން ހޯދަން ބޭނުންވާ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ހޯދުމަށް؛
މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އަދި / ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހޯދާ ތަކެތި އެ ޤައުމަށް ފޮނުވުމަށް.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ހުއްދަ ދޭންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ކަމާގުޅޭ ފޯމު މެދުވެރިކޮށް، ލިޔުމުންނެވެ.

[ހެކި ހޯދުން]
މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ މީހެއްގެ ހެކިބަސް ހޯދުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދީފިނަމަ، ކަމާގުޅޭ ހެކިން ކޯޓަށް ހާޒިރުކޮށް، އެމީހުންގެ ބަޔާން ނަގައިދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް ފުލުހުންގެ ހުއްދަކޮށްފައިވާ އޮފިސަރަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސް ހޯދުމުގައި އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ފަނޑިޔާރު ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ހެކިބަސް ދޭ މީހުން ހުވައި ކުރުވުމަށްފަހު އެމީހުންގެ ބަޔާންނެގުން؛
މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތެއް، ނުވަތަ އެނޫން އެހެން ފަރާތެއް ހެކިބަސް ދިނުމަށްޓަކައި ހާޒިރުވިކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ބަޔާންކުރުން؛
ހާޒިރުކުރެވުނު ހެކިންގެ ހެކިބަސް ލިޔުމުން ރެކޯޑުކުރުމަށްފަހު، އެ ބަޔާން ނެގީ އެ ފަނޑިޔާރުކަން ބަޔާންކޮށް ސޮއިކުރުމަށްފަހު ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ފޮނުވުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، ހެކިބަސް ދޭން ހުރި މީހަކަށް ޝަރީޢަތަށް ހާޒިރުވެވެން ނެތް ޙާލަތެއްގައި، ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސް މެދުވެރިކޮށް އެ ހެކިބަސް ނެގުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހޯދާ ހެކި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ލިބުމުން، އެކަން ލަސްނުކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހޯދާ ހެކި، ބޭރު ޤައުމުގައި ހިންގޭ ޝަރީޢަތެއްގައި ދަޢުވާލިބޭ މީހާގެ ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގައި ހިންގޭ ތަޙްޤީޤެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ނުވަތަ އޭނާގެ ޤާނޫނީ ވަކީލުގެ ހާޒިރުގައި ނުވަތަ ޣައިރު ހާޒިރުގައިވެސް ނެގިދާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމެއްގައި ހިންގޭ ޝަރީޢަތެއްގައި ދަޢުވާލިބޭ މީހާ ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގައި ހިންގޭ ތަޙްޤީޤެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް މި މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސް ދިނުމަކަށް މަޖުބޫރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

[ޝަރީޢަތް ހިންގާނެ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކި ހޯދުމަށް ބާއްވާ ޝަރީޢަތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ލިޔެކިޔުމާއި އެހެނިހެން އެއްޗެހި ހޯދުން]
މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ލިޔުމެއް ހޯދުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދީފިނަމަ، އެ ލިޔުމެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ކޯޓު އަމުރު ނެރެދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް ފުލުހުންގެ ހުއްދަކޮށްފައިވާ އޮފިސަރަކަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދީފިނަމަ، އެ އަމުރުން ހޯދުމަށް އަމުރުކުރާ ލިޔުމެއް ކޯޓަށް ލިބުމުން، އެ ލިޔުމެއްގެ އަސްލު ނުވަތަ އަސްލާ އެއްގޮތް ކަމަށް ބަޔާންކޮށް ފަނޑިޔާރު ސޮއިކޮށްފައިވާ ކޮޕީއެއް، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ކޯޓުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން، ލިޔެކިޔުން ފިޔަވައި އެނޫން އެއްޗެއް ހޯދުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދީފިނަމަ، އެ އެއްޗެއް ހޯދުމުގައިވެސް ޢަމަލުކުރާނީ މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[އިލެކްޓްރޯނިކް ހެއްކާބެހޭ]

[ޢާންމު އުސޫލު]
ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއް މެދުވެރިކޮށް ކުރާ ކުށަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާއާގުޅޭ ކުށަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ހެކި ހޯދަންޖެހޭފަދަ އެނޫންވެސް ކުށަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ޖިނާއީ ޝަރީޢަތްތަކުގެ ބޭނުމަށް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށްތަކާގުޅޭ ތަޙްޤީޤުގެ ބޭނުމަށް، ބޭރު ޤައުމެއް ނުވަތަ އޭޖެންސީއަކާއެކު ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކާއެކު ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކާއެކު، މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް މަސައްކަތްކުރެވިދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާފައިވާ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތަޙްޤީޤަކަށް ލިބިފައި ހުރި މަޢުލޫމާތަކީ، ބޭރު ޤައުމަކުން ނުވަތަ އޭޖެންސީއަކުން އެއްވެސް ކުށެއްގެ ތަޙްޤީޤެއް ނުވަތަ ޝަރީޢަތެއް ފެށުމަށް ނުވަތަ އެފަދަ ތަޙްޤީޤެއް ނުވަތަ ޝަރީޢަތެއް ކުރިއަށްގެންދިޔުމަށް އެހީތެރިވެދާނެފަދަ މަޢުލޫމާތުކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެއްވެސް ފަރާތަކުން އެކަމަށް އެދި ހުށަހެޅުމަކާ ނުލައި، އެ މަޢުލޫމާތެއް ބޭރު ޤައުމަކާ ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަކާ ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކާ ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކާ ޙިއްޞާކުރެވިދާނެއެވެ.
ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އިދާރާއަކަށް، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހުއްދަ ހޯދުމަކާ ނުލައި، އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާ ހާމަކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ ރުހުން، ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދުމަށްފަހު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެ ޑޭޓާ ލިބިގަތުން ނުވަތަ އެ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުން؛
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއް ބޭނުންކޮށްގެން ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާ ލިބިގަތުން ނުވަތަ އެ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުން؛
އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ސަލާމަތަށް ގާތް މުސްތަޤުބަލެއްގައި ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުން؛ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ގެއްލުން ލިބުނު މީހުންގެ ޢަދަދަށް ބަލާއިރު ނުވަތަ ގެއްލުމުގެ މިންވަރަށް ބަލާއިރު އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބޮޑު ގެއްލުމެއް މެދުވެރިވުން.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ އިޚްތިޔާރު ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އިދާރާއަކުން ބޭނުންކުރަންވާނީ، އެކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޢާންމު އިޖުރާއަތުތައް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުށެއްގެ ތަޙްޤީޤު ހިންގުމަށް ނުވަތަ ދަޢުވާ އުފުލުމަށް ހުރަސްއެޅިގެންދާ ޙާލަތެއްގައި އެކަންޏެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާ ލިބިގަތުމަށްފަހު ނުވަތަ އެ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުމަށްފަހު، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެކަން، ކަމާގުޅޭ ބޭރު ޤައުމަކަށް، އެ ޑޭޓާ ލިބިގަތް ނުވަތަ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވި އިދާރާއަކުން އަންގަންވާނެއެވެ.
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހުއްދަ ހޯދުމަކާ ނުލައި ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އިދާރާއަކުން، ޢާންމުކޮށް ލިބެން ހުންނަ (އޯޕަން ސޯސް) ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާއަށް، އެ ޑޭޓާ ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ހުރި ނަމަވެސް، އެކްސެސްވުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހުއްދަ ހޯދުމަކާ ނުލައި، ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އިދާރާއަކުން ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާ ލިބިގަތުމުގައި ނުވަތަ އެ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތުގެ އިޖުރާއަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި ބާބުގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ނުވަތަ ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އިދާރާއަކަށް ލިބިދޭ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އިޖުރާއަތުތައް ތަންފީޛުކުރަންވާނީ، އަދި ބޭރު ޤައުމަކުން ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަކުން ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކުން ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކުން އެދޭ ހުށަހެޅުންތައް ބަލައިގަންނަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.

[ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުންނަ ޑޭޓާ އަވަސް ގޮތެއްގައި ޕްރިޒަރވްކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ޑޭޓާ ބަލައި ފާސްކުރުމަށް، ނުވަތަ އެ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުމަށް، ނުވަތަ އެ ޑޭޓާ ހޯދުމަށް، ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަށް، ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 4-14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދި ހުށަހެޅުމަށް ބޭރު ޤައުމަކުން ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަކުން ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކުން ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކުން ޤަޞްދުކުރާނަމަ، އެފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅުމުގެ ކުރިން، އަވަސް ގޮތެއްގައި އެ ޑޭޓާ ޕްރިޒަރވްކުރުމަށް ނުވަތަ ޕްރިޒަރވްކުރުމުގެ އަވަސް އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް، އެ ހުށަހެޅުން ހުށަހަޅަން ޤަޞްދުކުރާ ފަރާތަކުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާއި އެ ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވާ ބާރުތަކުގެ ދަށުން، އެ ޑޭޓާ ޕްރިޒަރވްކުރުމަށް އެޅެން ހުރި އެންމެހައި ފިޔަވަޅުތައް، ވީ އެންމެ އަވަހަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަކުން އަޅަންވާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމަކުން ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަކުން ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކުން ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ޑޭޓާ ބަލައި ފާސްކުރުމަށް، ނުވަތަ އެ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުމަށް، ނުވަތަ އެ ޑޭޓާ ހޯދުމަށް، ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަށް، ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދި ހުށަހެޅުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށްޓަކައި، މި މާއްދާގެ ދަށުން ޑޭޓާ ޕްރިޒަރވްކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން، ޑޭޓާ ޕްރިޒަރވްކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނީ 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހަށްވުރެ ކުރު ނޫން މުއްދަތަކަށެވެ. އަދި އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، އެ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ވަކިގޮތެއް ކަނޑައެޅެންދެން، ޑޭޓާ ޕްރިޒަރވްކުރުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް ދަމަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ޕްރިޒަރވްކޮށްފައިވާ ޓްރެފިކް ޑޭޓާ އަވަސް ގޮތެއްގައި ހާމަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 2-14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކުންވިޔަސް ވަކި ކޮމިއުނިކޭޝަންއަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ދިވެހިރާއްޖެއިން ތަންފީޛުކުރަމުންދާއިރު، އެ ކޮމިއުނިކޭޝަން ޓްރާންސްމިޓްކުރުމުގައި އެހެން ތިންވަނަ ޤައުމެއްގެ ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރއެއް ބައިވެރިވާކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެކަމަށް ވަކިން އެދިފައިނުވިނަމަވެސް، އެ ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރއާއި އެ ކޮމިއުނިކޭޝަން ޓްރާންސްމިޓްކޮށްފައިވާ ގޮތް އެނގޭނެ މިންވަރުގެ ޓްރެފިކް ޑޭޓާ އަވަސް ގޮތެއްގައި، އެ ކޮމިއުނިކޭޝަންއަކާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅުން ހުށަހަޅާފައިވާ ބޭރު ޤައުމަށް ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަށް ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަށް ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ހާމަކުރަންވާނެއެވެ.

[ރައްކާކޮށްފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުމާ ގުޅޭގޮތުން އެހީތެރިކަން ބަދަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 2-14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރިޒަރވްކޮށްފައިވާ ޑޭޓާ ހިމެނޭގޮތުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ޑޭޓާ ބަލައި ފާސްކުރުމަށް، ނުވަތަ އެ ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުމަށް، ނުވަތަ އެ ޑޭޓާ ހޯދުމަށް، ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަށް، ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް އެދި ނުވަތަ އެފަދައިން ޢަމަލުކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދި، ބޭރު ޤައުމަކުން ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަކުން ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކުން ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެހީތެރިކަމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ތަޙްޤީޤު ހިންގަމުންދާ ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ހިނގަމުންދާ ޖިނާއީ ކުށުގެ މަޢުލޫމާތު އަދި އެ ކުށަކާގުޅޭ ވާޤިޢާތަކުގެ ޚުލާޞާއެއް؛
ބަލައި ފާސްކުރުމަށް ނުވަތަ އެކްސެސްވުމަށް، ނުވަތަ ހޯދުމަށް، ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަށް، ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް އެދޭ ޑޭޓާ އެކުލެވިގެންވާ ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމް ނުވަތަ ޑިވައިސްގެ މަޢުލޫމާތު؛
ބަލައި ފާސްކުރުމަށް ނުވަތަ އެކްސެސްވުމަށް، ނުވަތަ ހޯދުމަށް، ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަށް، ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް އެދޭ، އަދި ރައްކާކޮށްފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާ ނުވަތަ ޕްރޮގްރާމްގެ މަޢުލޫމާތު، އަދި އެ ޑޭޓާ ނުވަތަ ޕްރޮގްރާމްއާ ކުށާ ހުރި ގުޅުން؛
ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމްގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ޑޭޓާގެ ވެރިފަރާތާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމް ނުވަތަ ޑިވައިސް ހުރި ތަނާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިފައިވާ އެންމެހައި މަޢުލޫމާތު؛
ޑޭޓާ ބަލައި ފާސްކުރުމާއި ހިފެހެއްޓުމުގެ މުހިންމުކަން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާއި އެ ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވާ ބާރުތަކުގެ ދަށުން އެ ހުށަހެޅުން ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތަކާއި އަމުރުތައް ހޯދުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ އެންމެހައި ފިޔަވަޅުތައް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަކުން އަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދައެއް ނުވަތަ އަމުރެއް ލިބުމާއެކު، ބަލައި ފާސްކުރުމާއި ހިފެހެއްޓުމުގެ މަރުޙަލާގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ އެއްބާރުލުމާއި އެހީތެރިކަމަށް އެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމާއި ހިފެހެއްޓުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުން ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުން، އެފަދައިން ހޯދުނު ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުނު ހެކި، ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ފަރާތާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޙިއްޞާކުރަންވާނެއެވެ.

[ޓްރެފިކް ޑޭޓާ ރިއަލް- ޓައިމްގައި ނެގުމަށްޓަކައި އެހީތެރިކަން ބަދަލުކުރުން]
ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއް ބޭނުންކޮށްގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންސްމިޓްކޮށްފައިވާ ވަކި ކޮމިއުނިކޭޝަންތަކަކާގުޅޭ ޓްރެފިކް ޑޭޓާ ރިއަލް-ޓައިމްގައި ނެގުމުގެ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި ނުވަތަ އެ ޑޭޓާ ރިއަލް-ޓައިމްގައި ނެގުމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެދި ބޭރު ޤައުމަކުން ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކުން ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަކުން ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާއި އެ ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވާ ބާރުތަކުގެ ދަށުން އެ ހުށަހެޅުން ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތަކާއި އަމުރުތައް ހޯދުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ އެންމެހައި ފިޔަވަޅުތައް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަކުން އަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދައެއް ނުވަތަ އަމުރެއް ލިބުމާއެކު، ރިއަލް-ޓައިމްގައި ޓްރެފިކް ޑޭޓާ ނެގުމުގެ މަރުޙަލާގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ އެއްބާރުލުމާއި އެހީތެރިކަމަށް އެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރިއަލް-ޓައިމްގައި ޓްރެފިކް ޑޭޓާ ނެގުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުން ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުން، އެފަދައިން ނެގުނު ޓްރެފިކް ޑޭޓާ، ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ފަރާތާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޙިއްޞާކުރަންވާނެއެވެ.

[ކޮންޓެންޓް ޑޭޓާ އިންޓަރސެޕްޓްކުރުން]
ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއް ބޭނުންކޮށްގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންސްމިޓްކޮށްފައިވާ ވަކި ކޮމިއުނިކޭޝަންތަކަކާގުޅޭ ކޮންޓެންޓް ޑޭޓާ ރިއަލް-ޓައިމްގައި ނެގުމުގެ ނުވަތަ ރެކޯޑުކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި ނުވަތަ އެ ޑޭޓާ ރިއަލް-ޓައިމްގައި ނެގުމުގައި ނުވަތަ ރެކޯޑުކުރުމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެދި ބޭރު ޤައުމަކުން ނުވަތަ 24/7 ނެޓްވަރކްއަކުން ނުވަތަ ބޭރުގެ އޭޖެންސީއަކުން ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އޭޖެންސީއަކުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާއި އެ ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވާ ބާރުތަކުގެ ދަށުން އެ ހުށަހެޅުން ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތަކާއި އަމުރުތައް ހޯދުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ އެންމެހައި ފިޔަވަޅުތައް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަކުން އަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދައެއް ނުވަތަ އެންގުމެއް ނުވަތަ އަމުރެއް ލިބުމާއެކު، ކޮންޓެންޓް ޑޭޓާ އިންޓަރސެޕްޓްކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ އެއްބާރުލުމާއި އެހީތެރިކަމަށް އެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޮންޓެންޓް ޑޭޓާ ރިއަލް-ޓައިމްގައި ނެގުމަށް ނުވަތަ ރެކޯޑުކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުން ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުން، އެފަދައިން ނެގުނު ނުވަތަ ރެކޯޑުކުރެވުނު ކޮންޓެންޓް ޑޭޓާ، ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ފަރާތާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޙިއްޞާކުރަންވާނެއެވެ.

[24/7 ނެޓްވަރކް]
ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމަކާ ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާއާގުޅޭ ކުށަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ހެކި ހޯދަންޖެހޭފަދަ އެނޫންވެސް ކުށަކާ ގުޅިގެން ހިންގާ ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤުތަކާއި ޝަރީޢަތްތަކަށް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށްތަކާގުޅޭ ތަޙްޤީޤުތަކަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ވަގުތުން ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރު އަދި ކޮންމެ ހަފްތާއެއްގެ 7 (ހަތެއް) ދުވަހު މުޢާމަލާތުކުރެވޭނެ ފަރާތެއް، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ޤާއިމުކޮށްފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވޭ 24/7 ނެޓްވަރކުން ފޯރުކޮށްދެވޭ އެހީތެރިކަމުގެ ތެރޭގައި، އަންނަނިވި ކަންކަމާގުޅޭ އެހީ ހިމެނެންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 2-14 ވަނަ މާއްދާ އަދި 3-14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ޑޭޓާ ޕްރިޒަރވްކުރުން؛
އިކެލްޓްރޯނިކް ހެކި ހޯދުން؛
ޤާނޫނީ މަޢުލޫމާތު ދިނުން؛
ކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތްތައް ވީތަނެއް ހޯދުން؛
ފަންނީ ލަފާ ދިނުން.

[މާނަކުރުން]
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "އެކްސެސްވުން" ނުވަތަ "ޑޭޓާއަށް އެކްސެސްވުން" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގައި އެ ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމް" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގައި އެ ޢިބާރާތަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ޑިވައިސް" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގައި އެ ލަފްޒަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ޑޭޓާ" ނުވަތަ "ކޮމްޕިއުޓަރ ޑޭޓާ" ނުވަތަ "ކޮންޓެންޓް ޑޭޓާ" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގައި އެ ލަފްޒު ނުވަތަ ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "އިންޓަރސެޕްޓްކުރުން" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގައި އެ ޢިބާރާތަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ޕްރޮގްރާމް" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގައި އެ ލަފްޒަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރ" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި އެ ޢިބާރާތަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ޓްރެފިކް ޑޭޓާ" އަށް ދީފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި އެ ޢިބާރާތަށް ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.

[މުދާ ހޯދުމާއި ހިފެހެއްޓުމާއި މުދަލުން މުޢާމަލާތުކުރުން ހުއްޓުވުމާބެހޭ]

[ހޯދުމާއި ހިފެހެއްޓުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން އެދުން]
ރާއްޖޭގައި ހިނގާ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކާގުޅޭ ޝަރީޢަތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެއް، ބޭރު ޤައުމެއްގައި ވާކަމަށް ބެލުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ، އަންނަނިވި ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތެއްގެ ކިބައިން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް؛
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހޯދާ އެއްޗެއް، ނުވަތަ އެ ޝަރީޢަތަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަށް ބޭނުންވާ ނުވަތަ ބޭނުންވެދާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ އެއްޗަކުން މުޢާމަލާތުކުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ނުވަތަ އެ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް؛
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހޯދާ އެއްޗެހި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފޮނުވުމަށް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެދޭ އެދުމަކާ ގުޅިގެން، އެ ހުށަހެޅުމުގައި ބަޔާންކުރާ އެއްޗެއް ބޭރު ޤައުމުގައި ހޯދާފައިވަނީ، މި މާއްދާގައި އެދިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ކަމުގައި ނުވިޔަސް، އެ އެއްޗެއް ހޯދާފައިވަނީ، އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ކަމުގައިވާނަމަ، އެ އެއްޗެއް، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުކުރެވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ތަޙްޤީޤުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.

[ހޯދުމާއި ހިފެހެއްޓުމަށް ބޭރު ޤައުމަކުން އެދުން]
ބޭރު ޤައުމެއްގައި ކުރިއަށްދާ، ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ޝަރީޢަތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދިނުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި އެ ޤައުމަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އަދި އެ އެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވާކަމަށް ބެލެވޭނެ އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ކޯޓު އަމުރެއް ހޯދުމަށް ފުލުހުންނަށް ލިޔުމުން އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދުމަށް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ފުލުހުންނަށް އެންގުމުން، އެފަދަ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި ފުލުހުންގެ ހުއްދަކޮށްފައިވާ އޮފިސަރަކު ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހޯދަން އެދޭ އެއްޗެއްސަކީ، ނައްތާލުމުގެ ފުރުޞަތު ނުވަތަ ފޮރުވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް އެއްޗެހި ކަމުގައިވާ، އެކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ދުރާލާ ވަގުތު ހަމަޖެއްސެން ނެތް ޙާލަތްތަކުގައިވެސް މި މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ މައްސަލަތައް އަޑުއެހުމަށް ކޯޓުން ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ.

[ކޯޓު އަމުރު ނެރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދި ހުށަހެޅުމުން، އެ ހުށަހެޅުމުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތް ބޭރު ޤައުމުގައި ކުރިއަށްދާކަމަށް ކޯޓަށް ބެލެވޭނަމަ، އަދި އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްޓަކައި އަމުރަކަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ އެއްޗަކީ އެ ޝަރީޢަތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކަށް މުހިންމު އެއްޗެއްކަމަށް ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އަދި އެފަދަ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ހުރިކަމަށް ކޯޓަށް ބެލެވޭނަމަ، އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްޓަކައި އެ އެއްޗެއް ހުރިކަމަށް ބެލެވޭ ތަނަކަށް ވަނުމުގެ ބާރު، އަދި އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްޓަކައި އެތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ބާރު، އަދި އެތަނުގައި އެ އެއްޗެއް ވާނަމަ އެ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު، ފުލުހުންނަށް ދިނުމަށްޓަކައި ކޯޓަށް އަމުރެއް ނެރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
އަމުރު ނެރެވޭ ބޭނުން؛
އަމުރު ނިސްބަތްވާ ހުށަހެޅުމުގައި ބަޔާންކުރާ ކުށުގެ ބާވަތް؛
ހޯދަން ބޭނުންވާ އެއްޗެހީގެ ތަފްޞީލު؛
އެ އަމުރުން ބާރުދޭ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ބާރުގެ ބޭނުންކުރުމަށް ހުއްދަކުރާނަމަ، އެކަން؛
އަމުރު ދެމިއޮންނާނެ މުއްދަތު؛
އެ އަމުރުން ވަނުމަށް ހުއްދަ ދޭ ތަނަކަށް ދުވާލުގެ ނުވަތަ ރޭގަނޑުގެ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ވަނުމަށް ހުއްދަ ދޭނަމަ އެކަން ނުވަތަ އެފަދަ ތަނަކަށް ވަދެވޭނީ ދުވާލުގެ ނުވަތަ ރޭގަނޑުގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ވަގުތުތަކެއްގައި ކަމަށްވާނަމަ އެކަން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދާ ހޯދުމެއްގައި، އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރާ އެއްޗެއް ފިޔަވައި އެހެން އެއްޗެއް ފެނިއްޖެނަމަ، އަދި އެ އެއްޗަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތަކަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކަށް ބޭނުންވާނެ އެއްޗެއް ކަމަށް، ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގާ ޖިނާއީ ކުށަކާގުޅޭ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެއްކަމަށް ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަށް ބެލެވޭނަމަ، އަދި އެ އެއްޗެއް ފޮރުވުމުގެ ނުވަތަ ނައްތާލުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްކަމަށް އެ އޮފިސަރަކަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު، އެ އަމުރުން ދޭކަމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހޯދަން އެދޭ އެއްޗަކުން މުޢާމަލާތުކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ބޭރު ޤައުމަކުން އެދޭނަމަ، އެކަމަށް ބާރުދޭ ކޯޓު އަމުރެއްވެސް ނެރެވިދާނެއެވެ.

[ކޯޓު އަމުރާބެހޭ އުސޫލުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްޗެއް ހޯދުމަށް އެދި ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅުމާއި، އެފަދަ އަމުރު ދޫކުރުމާއި، ބާޠިލުކުރުމާއި، އަމުރުގައިވާ ކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމާބެހޭ ތަފްޞީލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ހިފެހެއްޓޭ މުދަލާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހިފަހައްޓާ އެއްޗެހި ހުންނާނީ، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ބެލުމުގެދަށުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ޙަވާލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އެކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އަންގައި، އެ އެއްޗެއް ރައްކާތެރިކަންމަތީ ބެލެހެއްޓުމަކީ، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ޒިންމާއެކެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެނަމަ، މި މާއްދާގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ބަލަހައްޓަމުންގެންދާ އެއްޗަކާމެދު ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް، ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށް ލިޔުމުން އެންގިދާނެއެވެ.

[ޝަރީޢަތަށް ހެކިބަސް ދިނުމަށާއި ތަޙްޤީޤުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް މީހުން ހާޒިރުކުރުމާބެހޭ]

[ދިވެހިރާއްޖެއިން އެދުން]

[ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށް އެދުން]
ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ މީހަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދެވޭނެ މީހެއްކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އަދި އެމީހާ ދިވެހިރާއްޖެ އައިސް އެ މައްސަލައިގައި ހެކި ދިނުމަށް އެއްބަސްވާނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ ހުއްދައަކަށް އެދި އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ މީހަކީ، ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދެވިދާނެ މީހެއްކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އަދި އެމީހާ ދިވެހިރާއްޖެ އައިސް އެ ތަޙްޤީޤުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް އެއްބަސްވާނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ ހުއްދައަކަށް އެދި އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދޭ އެދުމަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށްވެސް ބޭރު ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
އެމީހާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ އިންތިޒާމު؛
އެމީހާ އަނބުރާ އެ ޤައުމަށް ފޮނުވޭނެ އިންތިޒާމު؛
އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ އެހެނިހެން އިންތިޒާމުތައް.

[ރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހުންނަށް ލިބިދޭ އިމްތިޔާޒު]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެންނަ މީހަކަށް، ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ ދަށުން ނޫން ގޮތަކަށް، ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދިފައިވާ އެދުމެއްގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެންނަ މީހަކަށް، އަންނަނިވި ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އެދުމުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖެ އައުމަށްޓަކައި އެމީހަކު ބޭރު ޤައުމުން ފުރުމުގެ ކުރިން ކޮށްފައިވާ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުކުރާނެކަން ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާ ނުހިފަހައްޓާނެކަން؛
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އެދުމުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖެ އައުމަށްޓަކައި އެމީހަކު ބޭރު ޤައުމުން ފުރުމުގެ ކުރިން އޭނާ ކޮށްފައިވާ ކަމަކީ ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކީ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުރިނަމަ އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް މަދަނީ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލޭނެ ކަމެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެފަދަ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލޭނެކަން؛
އޭނާއަކީ މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހެއްނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށްފަހު، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން މެނުވީ ހެކި ދޭން މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެކަން؛
އޭނާއަކީ މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހެއްނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށްފަހު، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން މެނުވީ ހެކި ދޭން މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެކަން؛
ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި އޭނާ ބޭރު ޤައުމުގައި ހެކި ދޭނަމަ ޖަވާބުދާރީވާންނުޖެހޭ ބާވަތުގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތެއްގައި އޭނާއަށް މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެކަން؛
ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި އޭނާ ބޭރު ޤައުމުގައި ހެކި ދޭނަމަ ހުށަހަޅަން ނުޖެހޭ ބާވަތުގެ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތެއްގައި އޭނާއަށް މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެކަން.
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެންނަ މީހަކަށް، ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ ދަށުން ނޫން ކަމުގައިވިޔަސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެ ގެންނަ މީހަކަށް، މި މާއްދާގެ (ހ) އިން ލިބިދޭ ރައްކާތެރިކަން އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި ލިބިގެނެއް ނުވެއެވެ.
އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ އައި ބޭނުން ނިމުމަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖެ ދޫކޮށް ދިޔުމުން؛
އޭނާއަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ދިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިވަނިކޮށް، އަންނަނިވި ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަޑުކުރާ ޙާލަތުގައި:
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބޭނުމަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަޑުކުރުން؛
އޭނާ ވަކި ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދިނުން މުހިންމުކަމަށް ބަޔާންކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ލިޔުމަކުން އަންގާ އެންގުމާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޝަރީޢަތުގައި ހެކި ދިނުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަޑުކުރުން؛
އޭނާ ވަކި ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިކަން ދިނުން މުހިންމުކަމަށް ބަޔާންކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ލިޔުމަކުން އަންގާ އެންގުމާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަޑުކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ (ii) އަދި (iii) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނެރޭ ލިޔުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަޑުކުރާ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ، އެ ލިޔުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[ބޭރު ޤައުމުން ފުރުމަށްފަހު ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ހައިސިއްޔަތު]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ އަންނަ މީހަކު، ބޭރު ޤައުމުން ފުރުމަށްފަހު ކުށެއް ކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ ކުށެއް ކޮށްފިކަމުގެ ތުހުމަތު އެމީހަކާމެދު ކުރެވޭނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެސްފައިވާ ބޭނުމަށްޓަކައި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ މުއްދަތުގައި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަނީ، އޭނާ ބޭރު ޤައުމުން ފުރުމަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކޮށްފައިވާ ކުށާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރުމަށް ކަމުގައި މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މީހަކު، މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަންދުގައި ބެހެއްޓިދާނެއެވެ.

[ރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހާ ދޭ ހެކިބަސް އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންނުކުރެވުން]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސް ދިނުމަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް ދިވެހިރާއްޖެ ގެންނަ މީހެއްގެ ނުވަތަ އެ މާއްދާއިން ބޭރުން އެހެން ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ހެކިބަސް ދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެ ގެންނަ މީހަކު ހެކިބަސް ދީފިނަމަ، ނުވަތަ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީފިނަމަ، ޝަރީޢަތުގައި އޭނާ ދިން ހެކިބަސް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން އޭނާ ބުނި އެއްޗެއް ނުވަތަ ކުރި ޢަމަލެއް، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ކުށެއް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، ހެކިބަސް ދިނުމުގައި އޭނާ ދޮގުހެކި ދީފައިވާނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް ދޮގުހެކި ދިންކަމުގެ ދަޢުވާ ކުރުމުގައި އޭނާ ދިން ހެކިބަސް ބޭނުންކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހަކީ ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އަދި އެމީހާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ މުއްދަތުގައި ބަންދުގައި ބަހައްޓައިދިނުމަށް ބޭރު ޤައުމުން އެދިއްޖެނަމަ، އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އިންތިޒާމު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބަހައްޓާ މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަންވާނީ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެދަށުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަންވާނީ، އެފަދަ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ފުރުވާލުމާއި، އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ ހުރުމުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ބަންދުކުރެވޭ މީހުންގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު ހިނގުން]
މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް، އަންނަނިވި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް ހިނގާނެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ މީހުން ބަންދުކުރުމާބެހޭ އުސޫލުތައް؛
ބަންދުކޮށްފައި ތިބޭ މީހުންނާމެދު ޢަމަލުކުރެވޭނެ ގޮތުގެ އުސޫލުތައް؛
އެއް ޖަލުން އަނެއް ޖަލަށް މީހުން ބަދަލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާ އުސޫލުތައް.

[ބަންދުން ދޫކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ދޫކޮށްދިނުމަށް އެމީހާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ ކުރިން އޭނާ ހުރި ޤައުމުން އެދެފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޭނާ ދޫކޮށްލުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ބަންދުން ފިލުން]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެސް، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ފިލައިފިނަމަ، ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި، އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާ ފިލާފައިވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޮށްފައިވާ ޤާނޫނީ ބަންދެއްގައި ހުއްޓާތޯ ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، ވީ އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި، އަދި ލަސްވެގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އޭނާ ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ މީހާ ފިލާފައިވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޮށްފައިވާ ޤާނޫނީ ބަންދެއްގައި ހުއްޓާކަމަށް ކޯޓަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އޭނާ އަލުން ބަންދުކުރުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.
ކުށްވެރިން ބަންދުން ފިލުމަށް އެހީތެރިވުމާ ބެހޭގޮތުން އަދި ފިލައިގެންއުޅޭ ކުށްވެރިންނަށް ޙިމާޔަތްދިނުމާ ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ޤާނޫނުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނެވޭ މީހުންގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުން އެދުން]

[ރާއްޖޭގައިވާ މީހަކު ބޭރު ޤައުމަކަށް ފޮނުވައިދިނުމަށް އެދުން]
ބޭރު ޤައުމެއްގައި ހިނގަމުންދާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކިބަސް ދިނުމަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ މީހަކު އެ ޤައުމަކަށް ފޮނުވައިދިނުން އެދި އެ ޤައުމަކުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެމީހަކީ އެފަދައިން ހެކިބަސް ދެވޭނެ ނުވަތަ އެހީތެރިވެދެވޭނެ މީހެއް ކަމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އަދި އެމީހާ އެ ޤައުމަށް ގޮސް، ހެކިބަސް ދޭން އެއްބަސްވާނަމަ، އަދި އެމީހަކާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ޤައުމަކުން ކަށަވަރުކޮށްދޭނަމަ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެކަން ހަމަޖައްސައިދެވިދާނެއެވެ.

[ބަންދުގައި ތިބޭ މީހުންނާއި ބަންދުން ދޫކޮށްލާ މީހުން ފޮނުވުން]
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މީހަކީ ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެމީހާ އެ ޤައުމަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެންގިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތުގައި ހެކި ދިނުމަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި އޭނާ ބަންދުން ދޫކުރުމަށް؛
ކަނޑައެޅިފައިވާ ފުލުހެއްގެ ޙަވާލުގައި ނުވަތަ ޖަލު އޮފިސަރެއްގެ ޙަވާލުގައި ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް ފޮނުވުމުގެ ކަންތައް ހަމަޖެއްސުމަށް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މީހަކީ، ޕެރޯލް ނިޒާމުގެ ދަށުން، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޤާނޫނީ ހުއްދައެއްގެ ދަށުން ބަންދުން ދޫކޮށްލާފައިވާ މީހެއްނަމަ، އަންނަނިވި އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތުގައި ހެކި ދިނުމަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް ގެންދިޔުމުގެ ހުއްދަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދެވިދާނެއެވެ.
ކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހުއްދަ ހޯދަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުން ހުއްދަ ހޯދުމަށާއި، އޭނާ އެ ޤައުމަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި އޭނާ ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ހުއްދަ އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭނަމަ އެ ހުއްދަ އިޞްލާޙުކުރުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް އެންގުން؛ އަދި މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހޯދަންޖެހޭ އެންމެހައި ހުއްދަތައް ހޯދުމަށްފަހު، އޭނާ އެ ޤައުމަށް ފޮނުވުމަށްޓަކައި ހަމަޖައްސަންޖެހޭ އެހެން ކަންކަން ހަމަޖެއްސުން.

[ބޭރު ޤައުމަށް ފޮނުވޭ މީހުންނާ ގުޅޭގޮތުން ކަށަވަރުކޮށްދޭންޖެހޭ ކަންކަން]
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް ފޮނުވޭ މީހަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތައް ފިޔަވައި އެހެން ޙާލަތްތަކުގައި، އަންނަނިވި ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވާކަމަށް އެ ޤައުމަކުން ކަށަވަރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމުގެ އެދުމުގެމަތިން ބޭރު ޤައުމަށް ދިޔުމަށްޓަކައި އެމީހަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން ފުރުމުގެ ކުރިން ކޮށްފައިވާ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުކުރާނެކަން ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާ ނުހިފަހައްޓާނެކަން؛
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމުގެ އެދުމުގެމަތިން ބޭރު ޤައުމަށް ދިޔުމަށްޓަކައި އެމީހަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން ފުރުމުގެ ކުރިން އޭނާ ކޮށްފައިވާ ކަމަކީ ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކީ، އޭނާ އެކަމެއް ކުރިއިރު އޭނާ އެ ޤައުމުގައި ހުރިނަމަ އޭނާގެ މައްޗަށް އޭގެ ސަބަބުން މަދަނީ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލޭނެ ކަމެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާއާ ދެކޮޅަށް މަދަނީ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލާނެކަން؛
އޭނާ ބޭރު ޤައުމަށް ގެންދިޔުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ ތަޙްޤީޤަކާ ގުޅޭގޮތުން މެނުވީ ހެކި ދޭން މަޖުބޫރުނުކުރުވާނެކަން؛
ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހެކި ދޭނަމަ ޖަވާބުދާރީވާންނުޖެހޭ ބާވަތުގެ ސުވާލުތަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދޭއިރު ޖަވާބުދާރީވާންނުޖެހޭނެކަން؛
ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހެކި ދޭނަމަ ހުށަހަޅަން ނުޖެހޭ ބާވަތުގެ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދޭއިރު ހުށަހަޅަން ނުޖެހޭނެކަން؛
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަށް ގޮސް އޭނާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދީފިނަމަ، އޭނާ ދޮގުހެކި ދީފި ޙާލަތެއްގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ދޮގުހެކި ދިންކަމުގެ ދަޢުވާ ކުރުމަށް ފިޔަވައި، އޭނާ ދޭ ހެކިބަސް، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ކުށެއް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންނުކުރާނެކަން؛
އޭނާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބަންދުގައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާ ބޭރު ޤައުމުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެކަންކަން ހަމަޖައްސައިދޭނެކަން:
އޭނާ އެ ޤައުމުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނެ އިންތިޒާމު؛
އޭނާ އެ ޤައުމުގައި ވަނިކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާ މިނިވަންވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އޭނާ ދޫކޮށްލުމަށް އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގައިފި ޙާލަތެއްގައި، އޭނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަދި އެނޫން ޙާލަތެއްގައި، އޭނާ ބަންދުންދޫކޮށްނުލުމަށް؛
މި އަކުރުގެ (ii) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލެވޭ މީހާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ޤައުމަށް ގެންދެވުނު ބޭނުން ފުރިހަމަވަންދެން އެ ޤައުމުގައި ހުންނަ މުއްދަތުގައި އޭނާގެ ހުރުމާއި ކެއުމުގެ ޚަރަދު، އެ ޤައުމަކުން އުފުލުމަށް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެންނަ އިތުރު ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ބޭރު ޤައުމަކުން ކަށަވަރުކޮށްދޭންޖެހޭ ކަންކަން ކަނޑައެޅުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަންކަން]
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް ފޮނުވޭ މީހަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާއިން ލިބިދޭ ރައްކާތެރިކަން ލިބިދެވޭނީ އަންނަނިވި ޙާލަތްތައް ފިޔަވައި އެނޫން ޙާލަތްތަކުގައިކަން ދިވެހިރާއްޖެއިން ޤަބޫލުކުރާކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަށަވަރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
އޭނާ ބޭރު ޤައުމަށް ދިޔަ ބޭނުން ނިމުމަށްފަހު އެ ޤައުމު ދޫކޮށް ދިޔުމުން؛
އޭނާއަށް އެ ޤައުމުން ދިޔުމުގެ ފުރުޞަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިފައިވަނިކޮށް، އަންނަނިވި ސަބަބުތަކުންކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ، އެ ޤައުމުގައި މަޑުކުރާ ޙާލަތުގައި:
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބޭނުމަކަށް އެ ޤައުމުގައި މަޑުކުރުން؛
އޭނާ ވަކި ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކިބަސް ދިނުން މުހިންމުކަމަށް ބަޔާންކޮށް އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ލިޔުމަކުން އަންގާ އެންގުމާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޝަރީޢަތުގައި ހެކި ދިނުމަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ރުހުމާއެކު، އަދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ހުއްދައާއެކު އެ ޤައުމުގައި މަޑުކުރާ ޙާލަތުގައި؛
އޭނާ ވަކި ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިކަން ދިނުން މުހިންމުކަމަށް ބަޔާންކޮށް އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ލިޔުމަކުން އަންގާ އެންގުމާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ރުހުމާއެކު، އަދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ހުއްދައާއެކު އެ ޤައުމުގައި މަޑުކުރާ ޙާލަތުގައި.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ (ii) އަދި (iii) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން، މީހަކަށް އެ ޤައުމެއްގައި ހުރެވޭނީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ހުއްދައިގައިވާ މުއްދަތަށެވެ. އެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ، އެ ހުއްދައިގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[ބަންދުގައި ހުންނަ މީހާގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުވަމުންދިޔުން]
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް ގެންދެވޭ މީހަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކުށެއް ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެ، އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން ބަންދެއްގައި ހުރި މީހެއްނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާ ބޭރު ޤައުމުގައި ހުންނަ މުއްދަތުގައި، އޭނާގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ގުނެމުންދާނެއެވެ.

[ރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރާ މީހުންނާބެހޭ]

[ޓްރާންޒިޓްކުރުން]
ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ މީހަކު، އެހެން ބޭރު ޤައުމެއްގައި ހިނގާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކި ދިނުމަށް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއްގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް ގެންދިޔުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރުމަށް ބޭރު ޤައުމަކުން އެދޭނަމަ، އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ މީހެއްގެ ޙަވާލުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެމީހާ ޓްރާންޒިޓްކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުއްދަ ލިބިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރާ މީހާ ދަތުރުކުރާ އުޅަނދު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޖެއްސީއްސުރެ ނުވަތަ ބަނދަރުކުރީއްސުރެ ދިވެހިރާއްޖެއިން ފުރަންދެން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އެމީހާ ހައްޔަރުގައި ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރާ މީހަކު، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އޭނާ ގެންދަންވާ ޤައުމަށް ގެންގޮސްފައި ނުވާނަމަ، އޭނާ ގެނައި ޤައުމަށް އޭނާ އަނބުރާ ގެންދިޔުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެންގިދާނެއެވެ.

[ޓްރާންޒިޓްގައިވާ މީހަކު ފިލުން]
މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރާ މީހަކު ފިލައިފިނަމަ، އަދި އެމީހަކީ މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަންދުގައި ބަހައްޓާފައިވާ މީހެއްކަމަށް، އެކަށީގެންވާ ހެކީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި، އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް އެންގުމުގެ ބާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާ ފިލާފައިވަނީ، ޞައްޙަ ބަންދެއްގައި ހުއްޓާތޯ ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، ވީ އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި، އަދި ގިނަވެގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އޭނާ ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ މީހާ ފިލާފައިވަނީ، ޞައްޙަ ބަންދެއްގައި ހުއްޓާކަމަށް ކޯޓަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އޭނާ އަލުން ބަންދުކުރުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޓްރާންޒިޓްކުރާ މީހުން ފިލަން އެހީތެރިވެދިނުން]
ކުށްވެރިން ބަންދުން ފިލުމަށް އެހީތެރިވުމާ ބެހޭގޮތުން އަދި ފިލައިގެންއުޅޭ ކުށްވެރިންނަށް ޙިމާޔަތްދިނުމާ ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ޤާނޫނުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރާ މީހުންގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.

[ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާ މުދަލާބެހޭ]

[ރާއްޖެއިން އެދުން]

[ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާ ގުޅޭގޮތުން އެދޭ އެދުން]
މީހަކު ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ އެއްވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ އެއްވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް، ދައުލަތަށް ނެގުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓަކުން އަމުރުކޮށްފައިވާނަމަ، އަދި އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރާ މުދަލެއް ހުރީ ބޭރު ޤައުމެއްގައި ކަމަށްވާނަމަ، އެ އަމުރު ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ބޭރު ޤައުމުގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
މީހަކު ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކޮށްގެން އެއްވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ހޯދާފައިވާނަމަ، ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް އެއްވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ލިބިފައިވާނަމަ، އެ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ވަކިގޮތަކަށް ނިމެންދެން އެ މުދަލެއް ހިފެހެއްޓުމަށް ނުވަތަ އެ މުދަލަކުން މުޢާމަލާތުކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ނުވަތަ ވަކި ފަރާތެއްގެ ޙަވާލުގައި އެ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓަކުން އަމުރުކޮށްފައިވާނަމަ، އަދި އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރާ މުދަލެއް ހުރީ ބޭރު ޤައުމެއްގައި ކަމަށްވާނަމަ، އެ އަމުރު ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
މީހަކު ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ އެއްވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ އެއްވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ހުރީ ބޭރު ޤައުމެއްގައި ކަމަށްވާނަމަ، އަދި އެ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއަކާ ގުޅޭގޮތުން މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަމުރު ފިޔަވައި އެހެން އަމުރެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓަކުން ކޮށްފައިވާނަމަ، އެ އަމުރު ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެދެވިދާނެއެވެ.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުން އެދުން]

[ރާއްޖޭގައިވާ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާ ގުޅޭގޮތުން އެދޭ އެދުން]
ބޭރު ޤައުމެއްގައި މީހަކު ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ހުރީ ދިވެހިރާއްޖޭގައިނަމަ، އަދި އެ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް އެ ޤައުމެއްގެ ދައުލަތަށް ނެގުމަށް އެ ޤައުމެއްގެ ކޯޓަކުން އަމުރުކޮށްފައިވާނަމަ، އެ އަމުރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމެއްގައި މީހަކު ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ހުރީ ދިވެހިރާއްޖޭގައިނަމަ، އަދި އެ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ވަކިގޮތަކަށް ނިމެންދެން އެ މުދަލެއް ހިފެހެއްޓުމަށް ނުވަތަ އެ މުދަލަކުން މުޢާމަލާތުކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ނުވަތަ ވަކި ފަރާތެއްގެ ޙަވާލުގައި އެ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަށް އެ ޤައުމެއްގެ ކޯޓަކުން އަމުރުކޮށްފައިވާނަމަ، އެ އަމުރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމެއްގައި މީހަކު ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ހުރީ ދިވެހިރާއްޖޭގައިނަމަ، އަދި އެ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއަކާ ގުޅޭގޮތުން މި މާއްދާގެ
(ހ) ނުވަތަ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަމުރު ނޫން އެހެން އަމުރެއް އެ ޤައުމެއްގެ ކޯޓަކުން ކޮށްފައިވާނަމަ، އެފަދަ އަމުރެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޭރު ޤައުމުގެ އަމުރުތައް، މި މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓެއްގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޭރު ޤައުމުގެ އަމުރުތައް މި މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުމާގުޅޭ ކަންކަމުގެ ތަފްޞީލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
އެގޮތުން، އެ ގަވާއިދުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމާބެހޭ ތަފްޞީލުތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ބޭރު ޤައުމުގެ އަމުރުތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމާބެހޭ އުސޫލުތަކާއި، އަމުރު ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނެ ގޮތް؛
ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ އަމުރުތައް އިޞްލާޙުކުރެވޭނެ ގޮތް؛
ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ އަމުރުތައް ބާޠިލުކުރެވޭނެ ގޮތް.

[ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން އެހީއަށް އެދުމާބެހޭ]

[ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އެހީއަށް އެދި ހުށަހެޅުން]
އަންނަނިވި ކަންކަމަކީ، ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ޝަރީޢަތަކަށް މުހިންމު ކަންކަން ކަމުގައި އެ މައްސަލައިގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބޭރު ޤައުމަކަށް ހުށަހެޅުމަކީ އެ މައްސަލައިގައި އެންމެ ޢަދުލުވެރި ގޮތް ކަމަށް ބަޔާންކުރާ ލިޔުމެއް ހޯދުމަށް އެދި އޭނާއަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމުގައިވާ ހެއްކެއް ހޯދުން؛
ބޭރު ޤައުމުގައިވާ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ހޯދުން؛
ބޭރު ޤައުމުގައިވާ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުން؛
ބޭރު ޤައުމުގައިވާ މީހަކު އެ ޝަރީޢަތުގައި ހެކި ދިނުމަށް ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން، އަންނަނިވި ފަރާތްތަކަށް ކޯޓަށް ހާޒިރުވެ، ޖަވާބުދާރީވާނެ ފުރުޞަތު ކޯޓުން ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މައްސަލައިގައި ދަޢުވާލިބޭ މީހާ؛
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލިޔުމެއް ދޭން ނިންމުމުގައި، ޢަދުލު އިންޞާފުގެ ޢާންމު ހަމަތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގެ އިތުރަށް، އަންނަނިވި ކަންކަމަށްވެސް ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އެފަދަ އެދުމެއް ބޭރު ޤައުމުން ބަލައިގަތުމަށް އޮތް ފުރުޞަތު؛
ދަޢުވާލިބޭ މީހާ ހޯދަން އެދޭ އެއްޗަކީ އެނޫން ގޮތަކަށްވެސް ހޯދިދާނެ އެއްޗެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛
އެފަދަ އެއްޗެއް ހެކީގެ ގޮތުގައި ކޯޓަށް ބަލައިގަނެވިދާނެތޯ؛
ހެކީގެ ގޮތުގައި އެ އެއްޗެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އޭގެ ސަބަބުން އެ މައްސަލައިގައި ނިންމިދާނެ ނިންމުމަކަށް ފައިދާކުރާނެ މިންވަރު؛
ހެކީގެ ގޮތުގައި އެ އެއްޗެއް ކޯޓަށް ހުށަނޭޅިއްޖެނަމަ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤަކަށް އުނިކަން އަތުވެދާނެތޯ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ކޯޓަށް ފެންނަ ކަމާގުޅޭ އެހެން ކަމަކަށް ރިޢާޔަށްކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓުން ލިޔުމެއް ދީފިނަމަ، އެ ލިޔުމުގެ ކޮޕީއެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ކޯޓުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ. އަދި އެ ލިޔުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ އެހީއަށް އެދުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.
މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދޭ އެދުމެއް ބަލައިނުގަތުމަށް ބޭރު ޤައުމަކުން ނިންމައިފިނަމަ، އެކަން ބަޔާންކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދަޢުވާލިބޭ މީހާއަށް ލިޔުމެއް ދޭންވާނެއެވެ.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ހެކި ޤަބޫލުކުރުމާބެހޭ]

[މި ބާބުގައިވާ ކަންކަން ހިނގުން]
މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތައް ހިނގާނީ އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ މައްޗަށެވެ.
ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގޭ ޝަރީޢަތްތައް؛ އަދި މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ޖިނާއީ މައްސަލަތަކާގުޅޭ މަދަނީ މައްސަލަތައް.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ހެކި]
ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ހެކި ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދޭ އެދުމެއްގެމަތިން ބޭރު ޤައުމެއްގައި ނެގޭ ބަޔާނަށާއި، އެ ބަޔާނާއެކު ހިމެނޭ ކަމާގުޅޭ ތަކެއްޗަށެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބަޔާނުގެ ބައެއް ނުވަތަ ބަޔާނާއެކު ހިމަނާފައިވާ ކަމާގުޅޭ ތަކެތީގެ ބައެއްވެސް ބެލެވޭނީ، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހެކީގެ ގޮތުގައެވެ.

[ބަޔާން ނެގުމުގެ އުސޫލުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބަޔާނެއް ބޭރު ޤައުމެއްގައި ނަގަންވާނީ އެ ޤައުމެއްގެ މަތީ ކޯޓެއްގައި، ބަޔާން ދޭ މީހާ ހުވައި ކުރުވުމަށްފަހު، ނުވަތަ އެ ކޯޓެއްގައި އެފަދަ ބަޔާން ނެގުމަށް އޮންނަ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ބަންދުކުރެވިފައިވާ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހެއްގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނަގާ ބަޔާން، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ރެކޯޑުކުރެވިދާނެއެވެ.
ލިޔުމުން؛
އޯޑިއޯ މެދުވެރިކޮށް؛
ވީޑިއޯ މެދުވެރިކޮށް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނަގާ ބަޔާނަކީ، އެ އަކުރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނަގާފައިވާ ބަޔާނެއް ކަމަށާއި، އެއީ ތެދު ބަޔާނެއްކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ލިޔުމެއް އެ ބަޔާނާއެކު އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ލިޔުމަކީ، އެ ބަޔާން ނެގި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ސޮއިކޮށްފައިވާ، އަދި އެ ޤައުމެއްގެ ދައުލަތުގެ ނިޝާނެއް ނުވަތަ ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމާބެހޭ އިދާރާއެއްގެ ތައްގަނޑެއް ޖަހާފައިވާ ލިޔުމަކަށް ވާންވާނެއެވެ.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ހެކި ޤަބޫލުކުރުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހޯދާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ހެކި، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ
(ހ) އަދި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތްތަކަށް ޤަބޫލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހެކިބަސް ދޭ މީހާ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތް ބޭއްވޭއިރު ހުރީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކަމަށާއި، އަދި އެމީހަކަށް އެ އަޑުއެހުމަށް ހާޒިރުވެވިދާނެކަމަށް ބެލުމުގައި، އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ހުރުން؛
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އަޑުއެހުމުގައި އޭނާ ހެކިބަސް ދީފިނަމަ، އެ ހެއްކަކީ ކޯޓަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެ ހެއްކެއް ކަމުގައިވުން؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހެއްކަކީ މި ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަލައިނުގަނެވޭނެ އެއްޗެއް ކަމުގައި ކޯޓުން ކަނޑައެޅުން.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމުން]
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތެއްގައި އެންމެ އިންޞާފުވެރިގޮތަކީ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހެއްކެއް ބަލައިނުގަތުން ކަމުގައި ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެފަދައިން އެ ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށް ކޯޓަށް ނިންމިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމުގެ ހެއްކެއް، އެނޫން ގޮތަކުން ހޯދާ ހެއްކަކަށްވުރެ ބޭނުންތެރިވާ މިންވަރު؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހެއްކެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އޭގެ ސަބަބުން އެ މައްސަލައިގައި ނިންމިދާނެ ނިންމުމަކަށް ފައިދާކުރާނެ މިންވަރު؛
ބޭރު ޤައުމުގެ ހެކީގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ބަޔާން ނެގި ވަގުތު އެ ބަޔާން ދިން ފަރާތްތަކާ ސުވާލުކޮށްގެން، އެމީހުން ދީފައިވާ ބަޔާނުގެ ޙަޤީޤަތާމެދު ސުވާލުއުފެއްދެން އޮތް މިންވަރު؛
ބޭރު ޤައުމުގެ ހެކި ޤަބޫލުނުކޮށްފިނަމަ، އޭގެ ސަބަބުން ޝަރީޢަތަށް ކުރިމަތިވާނެ ލަސްވުންތަކާއި ދަތިތައް؛
ބޭރު ޤައުމުގެ ހެކި ޤަބޫލުނުކޮށްފިނަމަ، އެ ޖިނާއީ މައްސަލައިގައި ދަޢުވާލިބޭ މީހާއަށް ނުވަތަ އެ ޖިނާއީ މައްސަލައާގުޅޭ މަދަނީ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ޚަޞްމެއްގެ ޙައްޤަކަށް އުނިކަން އަތުވެދާނެ މިންވަރު.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ހެއްކާގުޅޭ ލިޔުން]
ރާއްޖޭގެ ކޯޓަކުން ބޭނުންވެގެން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ހެއްކަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާ މީހަކު އެދިގެން ލިބިފައިވާ ހެއްކެއް ކަމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ލިޔުމުން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި މާއްދާގެ
(ހ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ލިޔުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހެއްކަކީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އެދުމުގެމަތިން އެ ޤައުމަކުން ހޯދާފައިވާ ހެއްކެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

[ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހެކިބަސް ދޭ މީހާއާ ސުވާލުކުރުމަށް އެ ޝަރީޢަތުގައި ދަޢުވާލިބޭ މީހާއަށް ނުވަތަ އޭނާގެ ޤާނޫނީ ވަކީލަށް ލިބޭ ޙައްޤަކަށް މި ބާބުގައިވާ އެއްވެސް މާއްދާއެއްގެ ސަބަބުން އުނިކަމެއް ނާންނާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މައްސަލައެއްގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން، ހެކި ހުށަހަޅާ މީހާއާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސުވާލުކުރަން ބޭނުންކަމަށް ބުނެ، އެކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އެދެފިނަމަ، އެމީހަކު ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެސް، ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމުގައި ދައުލަތުން ކުރާ ޚަރަދު، އޭނާ އުފުލަންޖެހިދާނެ ކަމަށް ކޯޓުން އޭނާއަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އެދިގެން ހެކިބަސް ދޭ މީހާ ކޯޓަށް ހާޒިރުވެއްޖެނަމަ، އަދި އެމީހާއާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ކުރި ސުވާލުތަކަކީ، ކަމާނުގުޅޭ ނުވަތަ އެކަށީގެންނުވާ ސުވާލުތަކެއް ކަމަށް ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމަށްޓަކައި ދައުލަތުން ކުރި ޚަރަދުތައް ދެއްކުމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ކޯޓުން އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސް ދޭ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށް ދިޔަ ޚަރަދުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ލިޔުމެއް ފުދޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން މީހަކު ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ބެލެވޭނީ ދައުލަތަށް އޭނާ ދައްކަންޖެހޭ މަދަނީ ދަރަންޏެއް ކަމުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން މީހަކު ފައިސާ ދެއްކުމަށް ކޯޓުން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމެއް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި އެފަދަ ދަރަންޏާ ގުޅޭގޮތުން ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރެވޭ އުސޫލުން ތަންފީޛުކުރެވޭނެއެވެ.

[އެހެން ޤާނޫނުތަކަށް އަސަރުނުކުރުން]
ހެކި ހޯދުމާ ބެހޭގޮތުން އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުން ހަންޏެއް ނުކުރެއެވެ.

[އެހެނިހެން]

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާއަކުން އެހީއަށް އެދުން]
ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން އެދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާއަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާއެއް ކަމުގައި ބަލާނީ، އިންޓަރނޭޝަނަލް ކްރިމިނަލް ޕޮލިސް އޮގަނައިޒޭޝަން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއެއްގެ ދަށުން އެފަދަ އެހީއަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެދެވިދާނެ ކަމަށް ބަޔާންކުރާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޮންމެ އިދާރާއަކަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމުތަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތައް، މި މާއްދާގެ ދަށުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާތަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގާނެއެވެ.

[ހެކި ޤަބޫލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ބޭއްވޭ ޝަރީޢަތެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެދޭ އެދުމަކާ ގުޅިގެން ބޭރު ޤައުމަކުން ހޯދާ، އަދި މި ޤާނޫނުގައި ޞައްޙަ ލިޔުމެއް ކަމުގައި ބަޔާންކުރާ ކޮންމެ ލިޔުމެއްވެސް ހެކީގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ހެކީގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅަން ހުއްދަކުރާ ލިޔުމެއް، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރީޢަތަކަށް ހުށަހެޅުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ޞައްޙަ ލިޔުން]
މި ޤާނޫނުގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ލިޔުމަކީ، ޞައްޙަ ލިޔުމެއް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބެލޭނީ، އެ ލިޔުމަކީ ކަމާގުޅޭ ބަޔާން ނެގި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ސޮއިކޮށްފައިވާ، އަދި އެ ޤައުމެއްގެ ދައުލަތުގެ ނިޝާނެއް ނުވަތަ ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ އިދާރާއެއްގެ ތައްގަނޑެއް ޖަހާފައިވާ ލިޔުމަކަށް ވާނަމައެވެ.

[ފޮރިން ލޯ އިމިއުނިޓީ ސެޓްފިކެޓް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޝަރީޢަތްތަކަށް، ފޮރިން ލޯ އިމިއުނިޓީ ސެޓްފިކެޓް، އެ ސެޓްފިކެޓްގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ.

[ހުއްދަކޮށްފައިވާ ގޮތަށް މެނުވީ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންނުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދޭ އެދުމަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޭރު ޤައުމަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފޮނުވާ އެއްޗެއް، އެއީ ހެއްކެއް ކަމުގައިވިޔަސް، ލިޔުމެއް ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ އެނޫން އެއްޗެއް ކަމުގައިވިޔަސް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ހުއްދަ ނެތި، އެ އެއްޗެއް އެހެން ބޭނުމަކަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްޗެއް ހޯދުމަށް އެދުނުއިރު، އެ އެއްޗެއް ބޭނުންވާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރީޢަތެއް ފިޔަވައި އެހެން ޝަރީޢަތަކަށް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ހުއްދައާއެކު މެނުވީ، ބަލައިގަނެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން މީހެއްގެ ކިބައިން ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުން މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ހޯދައިފިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ހޯދުމަށް އެދުނުއިރު އެ އެއްޗެއް ބޭނުންވާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރީޢަތެއް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއް ފިޔަވައި އެހެން ޝަރީޢަތެއްގައި ނުވަތަ ތަޙްޤީޤެއްގައި، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ހުއްދައާއެކު މެނުވީ ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ނ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެ މީހަކު އެކުރީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުރީ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި -/25,000 (ފަންސަވީސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އެއްޗަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމަކީ، އެ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންކުރުން ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ހާމަނުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި އެހީ ހޯދުމަށް ބޭރު ޤައުމަކުން އެދުނުކަމުގެ މަޢުލޫމާތު، ނުވަތަ އެ އެދުމުގެމަތިން އެހީ ފޯރުކޮށްދީފިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު، ނުވަތަ އެފަދަ އެދުމެއްގައިވާ ތަފްޞީލުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، މީހަކު އަދާކުރާ މަޤާމުގެ ހައިސިއްޔަތުން އޭނާއަށް އެނގޭނަމަ، އޭނާގެ މަޤާމުގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި އެ މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ހާމަކުރުން ފިޔަވައި، ނުވަތަ އެ މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަކުރާ މިންވަރަކަށް ހާމަކުރުން ފިޔަވައި، ހާމަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެ މީހަކު އެކުރީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުރީ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި -/25,000 (ފަންސަވީސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.

[ޚަރަދު]
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއެއްގައި ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމަކާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައިވާ ކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އުފުލަންޖެހޭ ޢާންމު ޚަރަދުތައް އުފުލާނީ ދިވެހިރާއްޖެއިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، ހުށަހެޅުމެއްގައިވާ ކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމަކީ، ބޮޑު ޚަރަދެއް ހިނގާނެ ކަމެއްނަމަ، އެ ހުށަހެޅުމެއް ތަންފީޛުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި މަޝްވަރާކުރެވި، އެއްބަސްވެވޭ ގޮތަކަށް އެކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއެއްގައި ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމަކާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ މީހަކު އެ ޤައުމަށް ފޮނުވުމަށް ހިނގާ ޚަރަދު އުފުލާނީ، އެ ޤައުމަކުންނެވެ.

[ގަވާއިދު ހެދުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގޭ ޝަރީޢަތްތަކުގެ އިޖުރާއަތު ކަނޑައެޅުމާބެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ، ކަމާބެހޭ ކޯޓުތަކުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުތައް ފިޔަވައި އެހެން ގަވާއިދުތައް ހަދާނީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި، ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައިއެވަނީ، އެ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެހައި ޤާނޫނުތަކަށެވެ.
"ބޭރު ޤައުމެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖެ ފިޔަވައި އެހެން ކޮންމެ ޤައުމަކަށެވެ. މި މާނަކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެ ޤައުމެއްގެ އެންމެހައި ސަރަޙައްދުތަކާއި، އެ ޤައުމެއްގެ ސިޔާސީ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ އެންމެހައި ރަށްތައް ހިމެނެއެވެ.
"ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކުން ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން އެދި ހުށަހެޅުމަށް، ނުވަތަ އެފަދަ އެހީއަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ޤަބޫލުކުރުމަށް އެ ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނުން ބާރުދީފައިވާ ނުވަތަ ހުއްދަކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ފަރާތަކަށެވެ.
"ބޭރު ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖެ ނޫން އެހެން ޤައުމެއްގައި ޢަމަލުކުރެވޭ، އެ ޤައުމެއްގެ އެންމެހައި ޤާނޫނަށެވެ.
"ކުށްވެރިޔާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލި، ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި ބަންދުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ބަންދުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު ބަންދުކޮށްފައިވާ ކުށްވެރިޔަކަށެވެ.
މި މާނަކުރުމުގައި، ބަންދުގައި ވަނިކޮށް ފިލާފައިވާ މީހުންނެއް ނުހިމެނެއެވެ.
"ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2008 (ފުލުހުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 52 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތަށެވެ.
"އެއްޗެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މަޢުލޫމާތެއް ރެކޯޑުކުރެވިފައިވާ ފޮތެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް، ނުވަތަ އެފަދަ އެއްޗެއް ރައްކާކުރެވިފައިވާ ވަސީލަތަކަށެވެ.
"އަސްކަރީ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި އެނޫނަސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރިއްޔާއާ ގުޅޭގޮތުން ހަދާ އެންމެހައި ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށެވެ.
"ވީޑިއޯ ނުވަތަ އިންޓަރނެޓް ލިންކެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެއް ތަނެއްގައި އެއްވެތިބި ބަޔަކަށް، އެހެން ތަނެއްގައި ތިބި ބަޔަކު ފެނި، އަޑުއަހައި، އެމީހުންނާ ވާހަކަ ދެއްކުމަށްޓަކައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އިލެކްޓްރޯނިކް ނިޒާމަކަށެވެ.
"މުދަލުން މުޢާމަލާތުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
މުދާ ހޯދުން ނުވަތަ ލިބިގަތުން؛
މުދާ ފޮރުވުން، ނުވަތަ އޮތް ތަން ބަދަލުކޮށްގެން ނުވަތަ ސިފަ ބަދަލުކޮށްގެން ނުވަތަ ވެރިފަރާތް ބަދަލުކޮށްގެން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް އޭގެ އަސްލު ނޭނގޭ ގޮތަށް ބަދަލުކުރުން؛
މުދާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންދިޔުން؛
މުދާ ބޭނުންކޮށްގެން (ކުށްޔަށްދީގެން ނުވަތަ ރަހުނުކޮށްގެން ނަމަވެސް) ފައިސާ ހޯދުން؛
ދަރަންޏެއް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ސެކިއުރިޓީގެ ގޮތުގައި އެ މުދާ ބޭނުންކުރުން.
"ފޮރިން ލޯ އިމިއުނިޓީ ސެޓްފިކެޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަކި ބަޔަކީ ނުވަތަ ޢާންމުކޮށް އެންމެންނަކީ، ޢާންމުކޮށް ބާއްވާ ޝަރީޢަތްތަކުގައި ނުވަތަ ވަކި ބާވަތެއްގެ ޝަރީޢަތްތަކުގައި ޢާންމުކޮށް ނުވަތަ ވަކި ޙާލަތްތަކެއްގައި، ވަކި ބާވަތެއްގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދޭންޖެހޭ ނުވަތަ ޖަވާބުދޭންނުޖެހޭ، ނުވަތަ ވަކި ލިޔުމެއް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ނުވަތަ ހުށަހަޅަން ނުޖެހޭ ބައެއް ކަމުގައި ބަޔާންކޮށް، ބޭރު ޤައުމަކުން ދޭ ބަޔާނެއް ނުވަތަ ސެޓްފިކެޓެކެވެ.
"ތަނެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޢާންމު ތަނެއް ނުވަތަ ދުއްވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ އުޅަނދެއް ނުވަތަ ބޯޓެއް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ލިޔުމެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އަންނަނިވި ވަސީލަތްތައް ހިމެނޭގޮތުން، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މަޢުލޫމާތެއް ރެކޯޑުކޮށްފައިވާ އެއްޗަކަށެވެ.
ލިޔުމުން ނުވަތަ ޗާޕުކޮށްފައި އޮތް އެއްޗެއް (ޗާޓެއް ނުވަތަ ޕްލޭނެއް ނުވަތަ ގްރާފެއް ނުވަތަ ކުރެހުމެއް ކަމުގައިވިޔަސް)؛
އިލެކްޓްރޯނިކް ވަސީލަތަކުން ވާސިލުވެވޭ ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރ ފައިލެއް؛
ފޮޓޯ؛
އަޑު ނުވަތަ އެފަދަ އެހެން ޑޭޓާއެއް ރައްކާކުރެވިފައިވާ ޑިސްކެއް ނުވަތަ ޓޭޕެއް ނުވަތަ ފިލްމެއް ނުވަތަ ލަވަރޯލެއް؛
މަންޒަރު ނުވަތަ އެފަދަ އެހެން ޑޭޓާއެއް ރައްކާކުރެވިފައިވާ ފިލްމެއް ނުވަތަ ނެގެޓިވެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް.
"ސިޔާސީ ކުށެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކުށް ކުރި ޙާލަތަށް ބަލާއިރު އެ ކުށް ކޮށްފައިވަނީ ސިޔާސީ ސަބަބަކަށްޓަކައި ކަމަށް ބެލެވޭ، އަންނަނިވި ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށަކަށް ނުވާ ކުށްކުށެވެ.
ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކަށް މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް؛
މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާތެރި ހާނީއްކައެއް ކުރުމުގެ ކުށް؛
މީހަކު ވަގަށްނެގުމުގެ ކުށް ނުވަތަ ރަހީނުކުރުމުގެ ކުށް ނުވަތަ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ފައިސާ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ހޯދުމުގެ ކުށް؛
މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ ނުވަތަ މީހަކަށް ނުރައްކާތެރި ހާނީއްކައެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ނުވަތަ މީހެއްގެ މުދަލަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް ގޮވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެފަދަ ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށް؛
މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (4) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުރަން އުޅުން ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރަން ރޭވުން ނުވަތަ ހިތްވަރުދިނުން ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމުގެ ކުށް.
"ޝަރުޢީ ލިޔުމެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން ނެރޭ ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރާއި، ނޯޓިހާއި، އެނޫންވެސް އެފަދަ އަމުރާއި، ޙުކުމްތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ކުށުގެ އެންމެ ބޮޑު އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި މަދުވެގެން 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޖަލަށް ލުމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށަކަށެވެ. ނުވަތަ އެހެން ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއް، އެއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިނގައިފިނަމަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ޢަމަލުން ފުރިހަމަވާ ކުށުގެ އެންމެ ބޮޑު އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި މަދުވެގެން 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޖަލަށް ލުމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށަކަށެވެ.
"ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކުށެއް ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ މީހަކު ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށާ ގުޅިގެން ކުރެވޭ ތަޙްޤީޤަށެވެ.
"ޖަލު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކުށްވެރިން ނުވަތަ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހުން ބަންދުކުރުމަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ތަންތަން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ ޝަރީޢަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކުށެއް ކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް އޭނާ ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށް ސާބިތުވޭތޯ ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، އަދި ކުށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ކުށަށް އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި ބާއްވާ ޝަރީޢަތަށެވެ.