ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނު
(9/93)

[ނަން]
މިޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ރަހުނު ބެހެއްޓުން]
މިޤާނޫނުގައި ރަހުނު ބެހެއްޓުމޭ ބުނެފައި އެވަނީ، ދަރަންޏެއް ނަގާއިރު، އެދަރަނި އަދާނުކުރެވިއްޖެ ނަމަ ދަރަނި ދޭ މީހާގެ ޙައްޤު ހޯދުމަށް ވިއްކާލެވިދާނެ ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދެވިދާނެ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަށެވެ. ރަހުނަކީ މިގޮތުން ބެހެއްޓޭ ކޮންމެ އެއްޗެކެވެ.

[ރަހުނު ބަހައްޓާ މީހާއާއި ރަހުނު ހިފާ މީހާގެ ކިބައިގައި ހުންނަންވީ ޝަރްޠު ތައް]
ރަހުނު ބަހައްޓާ މީހާއާއި ރަހުނު ހިފާމީހާއަކީ، ތިރީގައިމިވާ ޝަރްޠުތައް ފުރިހަމަ ވެފައިވާ މީހުން ކަމުގައިވާންވާނެއެވެ.
އުމުރުން 16 އަހަރު ފުރިފައިވުން.
ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރުން.
މަޖްބޫރުކަމެއް ނެތުން.
މުދާ ހަޖްރު ކުރެވިފައި ނުވުން.

[ރަހުނުކުރެވޭ އެތި]
ވިއްކުން ހުއްދަވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ރަހުނަށް ބެހެއްޓުން ހުއްދަވާނެއެވެ.

[ރުޖޫޢަވުން]
ރަހުނު ބަހައްޓާ މީހާ، ރަހުނު ހިފާ މީހާއާ ރަހުނު ހަވާލު ކުރުމުގެ ކުރީގައި އެކަމުން ރުޖޫޢަވުން ހުއްދަ ވާނެއެވެ.

[ބަދަލުދިނުން]
ރަހުނަށް ބެހެއްޓި މުދަލަކަށް ރަހުނު ހިފިމީހާގެ އިހުމާލުން ގެއްލުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، ރަހުނު ހިފިމީހާ އޭގެ ބަދަލު ދޭންޖެހޭނެއެވެ.

[ރަހުނަށްބެހެއްޓި އެތި އަނބުރާ އަތުލުން]
ދަރަނި އަދާކޮށް ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ފަހުގައި މެނުވީ ރަހުނަށް ބެހެއްޓި އެއްޗެއް، ނުވަތަ އެއިން ބައެއް ނަމަވެސް، ރަހުނު ހިފިމީހާ ހިތުންރުހުމުން ދިނިއްޔާ މެނުވީ އަނބުރާ އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ.

[ދަޢްވާކުރުމުގެ ޙައްޤު]
އުފުލޭ މުދަލެއް ނުވަތަ ނުއުފުލޭ މުދަލެއް ދަރަންޏަކާ ގުޅިގެން ރަހުނަށް ބެހެއްޓުމަށްފަހު، އެކަމާބެހޭގޮތުން ކޮށްފައިވާ ޝަރްޠަކާ ނުވަތަ ވަޢްދަކާ ރަހުނު ބެހެއްޓި މީހާ ޚިލާފު ވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެކަމާބެހޭ ކޯޓުގައި ދަޢްވާ ކުރުމުގެ ޙައްޤު ރަހުނު ހިފި މީހާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ރަހުނަށް ބަހައްޓާފައިވާ މުދާ ނުވަތަ އެމުދަލަށް ލިބޭ ކުލި ވަކިފަރާތަކާ ހަވާލުކުރުން]
މިޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހުށަހެޅޭދަޢްވާއެއް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ތިރީގައިމިވާ ދެގޮތުންކުރެ ގޮތަކަށް ކޯޓުން އަމުރު ކުރެވިދާނެއެވެ.
ރަހުނަށް ބަހައްޓާފައިވާ މުދާ، ރަހުނު ހިފި މީހާއާ ހަވާލު ކުރުމަށް އެންގުން.
އެމުދަލެއްވަނީ ރަހުނު ބެހެއްޓި މީހާއަށް، ކުއްޔެއް ލިބޭގޮތަށް އެހެން ފަރާތަކާ ހަވާލު ކޮށްފައި ކަމަށްވާނަމަ، ރަހުނު ބެހެއްޓި މީހާއަށް ލިބެންޖެހޭ ކުލި، ރަހުނު ހިފިމީހާއަށް ދިނުމަށް އެންގުން.

[ކޯޓުގެ އަމުރު ދެމިއޮންނާނޭ މުއްދަތު]
ރަހުނަށް ބެހެއްޓިފައިވާ މުދަލެއް މިޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަހުނު ހިފިމީހާއާ ހަވާލު ކުރާނަމަ، އެހަވާލުކުރުން ދެމިއޮންނާނީ، ނުވަތަ ރަހުނު ބެހެއްޓި މީހާއަށް ލިބެންޖެހޭ ކުލި ރަހުނު ހިފިމީހާއަށް ލިބޭގޮތަށް ކަނޑައަޅާނަމަ، އެ ކަނޑައެޅުން ދެމިއޮންނާނީ، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކަށް، ނުވަތަ ރަހުނު ބެހެއްޓި މީހާ ނެގި ދަރަނި ހަމަވަންދެން، ނުވަތަ ދަރަނި އަދާކޮށް ނިންމަންދެން، ނުވަތަ ދަރަނި އަދާކުރަން ހަވާލުވި މީހާ އެދަރަނި އަދާކޮށް ނިންމަންދެން ނުވަތަ ދަރަނި ކަނޑާލަންދެންނެވެ.

[ވަގުތީ އަމުރު]
ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި ޝަރީޢަތް ހިންގައި ޙުކުމް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން، ރަހުނުގެ ގޮތުގައި ބަހައްޓާފައިވާ އުފުލޭ ނުވަތަ ނުއުފުލޭ މުދާ، ނުވަތަ އެއިން ބައެއް، ރަހުނު ހިފިމީހާއަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ލިބިދާފަދަ ގޮތެއްގައި ރަހުނު ބެހެއްޓިމީހާ ވިއްކައި، ނުވަތަ ދީ، ނުވަތަ މިނޫންވެސް ގޮތެއް ހެދިޔަ ނުދިނުމަށް ކުރާ ވަގުތީ އަމުރެއް ކޯޓުން ނެރެވިދާނެއެވެ.

[ރަހުނަށް ބަހައްޓާފައިވާ މުދަލެއް ވިއްކުން]
ރަހުނުގެ ގޮތުގައި ބަހައްޓާފައިވާ މުދަލެއްގެ މައްސަލަކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން އެމުދާ ވިއްކަން ކޯޓުން އަމުރުކުރެވޭނީ ރަހުނު ބެހެއްޓި މީހާގެ ހުއްދަ ލިބިގެން، ނުވަތަ ރަހުނު ބެހެއްޓިމީހާ ނަގާފައިވާ ދަރަނި އަދާކުރެވޭނެ އެހެން އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތިގެން، ދަރަނި ލިބެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައެވެ.

[ރަހުނަށް ބަހައްޓާފައިވާ މުދަލެއް ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ]
12 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވިއްކާލެވޭ މުދަލަކަށް ލިބޭ ފައިސާއާމެދު ކޯޓުން ވަކިގޮތެއް ނިންމަންދެން ކަމާބެހޭ ދެފަރާތުންކުރެ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެފައިސާއަށް ގޮތެއް ނެހެދޭނެއެވެ.

[މާނަ]
މިޤާނޫނުގައި:
"ނުއުފުލޭ މުދާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ބިމާއި ޢިމާރާތާއި ރުއްގަހަށެވެ.
"އުފުލޭ މުދާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ ހ. ގައިވާ ތަކެތި ނޫން އެހެން ހުރިހާ ތަކެއްޗަކަށެވެ.
"ރަހުނު ބެހެއްޓި މީހާ،" "ރަހުނު ހިފިމީހާ" މިގޮތަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުނި، ކްލަބް، ޖަމްޢިއްޔާފަދަ ޖަމާޢަތްތައްވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް ޖަމާޢަތުގެ ގޮތަށް ބަލާއިރު، މިޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ޝަރްޠުތައް އިސްތިސްނާ ކުރެވޭނެއެވެ.