ދައުލަތުގެ ޚަރަދަށް ޒިންމާވުމުގެ ޤާނޫނު
(7/2013)

[ފެށުން]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީ ޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި، އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި އުސޫލަކުން ހިފެހެއްޓުމާއި، ފިސްކަލް ކަންކަން ހިންގަނީ ޖަވާބުދާރީވަނިވި، ދެފުށް ފެންނަ ގޮތެއްގައިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ދައުލަތުގެ ޚަރަދަށް ޒިންމާވުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ޤާނޫނު ހިނގާނެ ދާއިރާ]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ހޭދަކޮށްގެން ހިންގާ އެންމެހައި މުއައްސަސާތަކުން، އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި، މި ޤާނޫނުގައިވާ އުސޫލުތަކަށާއި ހަމަތަކަށް ތަބާވާންވާނެއެވެ.

[މަފްހޫމުތަކުގެ ރަދީފު]

[މަފްހޫމުތަކުގެ އަސާސް]
މި ބާބުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަކީ، މި ޤާނޫނުން ޤާއިމުކުރާ ނިޒާމު ބިނާވެގެންވާ މައިގަނޑު މަފްހޫމުތަކެވެ. އެ މަފްހޫމުތައް މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ އަސްލު އެގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށާއި، މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު އެންމެ ފުޅާމިނުގައި ހާސިލުކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ހަމަ ކޮންމެ މާއްދާއެއްވެސް ކިޔަންވާނީ، އެ މަފްހޫމުތަކަށް ހަނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ފިސްކަލް ޕޮލިސީ]
"ފިސްކަލް ޕޮލިސީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓާބެހޭ ސިޔާސަތަށެވެ. އަދި އެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއާއި ދައުލަތުގެ ޚަރަދާއި ދައުލަތުގެ ދަރަންޏާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

[ފިސްކަލް ކަންކަން]
"ފިސްކަލް ކަންކަން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓާއި ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއާއި ދައުލަތުގެ ޚަރަދާއި، ދައުލަތުގެ ދަރަންޏާގުޅޭ ކަންކަމަށެވެ.

[ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ]
"ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ފިސްކަލް ޕޮލިސީއެއް މެދުރާސްތާގައި ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަން ކަނޑައަޅާ ކަންކަމަށާއި، އެ ކަންކަން ކުރަން ކަނޑައަޅާ ގޮތަށެވެ.

[އޯވަރޯލް ބެލެންސް]
"އޯވަރޯލް ބެލެންސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދައުލަތަށް ލިބޭ ޖުމްލަ އާމްދަނީން ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ޚަރަދު ކެނޑުމުން ބާކީވާ ޢަދަދަށެވެ.

[ޕްރައިމަރީ ބެލެންސް]
"ޕްރައިމަރީ ބެލެންސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އޯވަރޯލް ބެލެންސުން އިންޓަރެސްޓްގެ ގޮތުގައި ދައްކާ ފައިސާ އުނިކުރުމުން ބާކީވާ ޢަދަދަށެވެ.

[ފިސްކަލް ޕޮލިސީގެ އަސާސްތައް]

[ފިސްކަލް ޕޮލިސީ އެ މައްޗަށް ބިނާވާ އަސާސްތައް]
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީ ކަނޑައަޅާ ހިންގަންވާނީ، އަންނަނިވި އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ.
ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓަށް ބިނާކޮށް، ދައުލަތުގެ ދަރަނި ދެމެހެއްޓެނިވި މިންގަނޑެއްގައި ހިފެހެއްޓުން؛
ދައުލަތުގެ މާލީ ރިސްކުތައް، ވަކި މިންވަރެއްގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބަދަލުވަމުންދާ އިޤްތިޞާދީ ޙަޤީޤަތްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން؛
ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓަށް ބިނާކޮށް ދައުލަތުގެ ދަރަނި ހުންނަންޖެހޭނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑު ފަހަނައަޅައި ދިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި، ދައުލަތުގެ ޚަރަދު ހިފަހައްޓަންޖެހޭ މިންވަރުގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ސިޔާސަތުތައް ހިންގުން؛
ދެފުށް ފެންނަ، ދެމެހެއްޓެނިވި މެދުރާސްތާގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީއެއް އެކުލަވާލައި، އެ ޕޮލިސީއާ އެއްގޮތަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމަށާއި، ތަންފީޛުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ކަންކަން ހިންގުމުގައި ކަމާގުޅޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުން؛
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީ ކަނޑައެޅުމުގައި އިސްތިސްނާއެއް ނެތި ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާއިން ކުރެވޭ އެންމެހައި ހޭދައެއް ހިމެނުން؛
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީ ކަނޑައެޅުމުގައި އިންޓަރ ޖެނެރޭޝަނަލް އިކުއިޓީ ޙިމާޔަތްކުރުން.

[ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާން]

[ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާން]
ކޮންމެ މާލީ އަހަރަކު 1 (އެކެއް) ފަހަރު، ދައުލަތުގެ މެދުރާސްތާގެ ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާނެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވައި، އެ ބަޔާން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބަޔާން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވާނީ، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖުލައި މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް އެޑްރެސްކޮށް ފޮނުވާ ލިޔުމެއްގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓަރެވެ.

[ބަޔާނުގެ މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާނުގެ މަޤްޞަދަކީ، ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީއާމެދު ޢާންމު ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، އެ ޕޮލިސީގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް ވަޒަންކުރެވޭނެ ވަސީލަތެއް ޤާއިމުކުރުމެވެ.

[ބަޔާނުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާނުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީއަކީ ކޮބައިކަމާއި، އެ ޕޮލިސީގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް؛
ދައުލަތުގެ އަހަރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑުގައި އިސްކަންދީފައިވާ ސްޓްރެޓަޖީތަކާއި، ވިދިގެން އަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑުގައި އިސްކަންދޭނެ ކަންކަން؛
ފިސްކަލް ޕޮލިސީ ތަންފީޛުކުރުމަށާއި، އެ ޕޮލިސީގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް އެޅުން މުހިންމުކަމަށް ސަރުކާރަށް ފެންނަ ފިޔަވަޅުތައް؛
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީ ތަންފީޛުކުރަމުންދާ ގޮތް ވަޒަންކުރެވޭނެ މިންގަނޑުތައް؛
ބަޔާން ނިސްބަތްވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދައުލަތުގެ ދަރަނި ދެމެހެއްޓެނިވި މިންވަރަކަށް ތިރިކުރަން ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ ގޮތް؛
ބަޔާން ނިސްބަތްވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއާއި، ޚަރަދާއި އޯވަރޯލް ބެލެންސަށް ވާނެ ގޮތް؛
ސަރުކާރުން އަލަށް ތަޢާރުފުކުރާ ސިޔާސަތެއްގެ ސަބަބުން މެދުރާސްތާގައި ފިސްކަލް ޙާލަތަށް ކުރާނެކަމަށް ލަފާކުރާ އަސަރު؛ އަދި އެ ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އޮނިގަނޑަށް ބަދަލެއް ނުގެނެސް ހިފަހައްޓަން ހުށަހަޅާ ގޮތް؛
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީއާއި، އެ ޕޮލިސީގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް، ދައުލަތުގެ ޚަރަދަށް ޒިންމާވުމުގެ އުސޫލުތަކަށް ތަބާވާ މިންވަރު؛
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީއާއި، އެ ޕޮލިސީގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް ދައުލަތުގެ ޚަރަދަށް ޒިންމާވުމުގެ އުސޫލުތަކަށް ތަބާނުވާ ޙާލަތެއްގައި، ތަބާވެފައިނުވަނީ ކީއްވެގެންކަމާއި، އެ އުސޫލުތަކަށް އިޢާދަވުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ކޮބައިކަމާއި، އެ އުސޫލުތަކަށް އެނބުރި އިޢާދަވެވޭނެ މުއްދަތަކީ ކޮބައިކަން؛
ހިނގަމުންދާ އަހަރު ހުށަހަޅާ ބަޔާނުގައި، ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ހުށަހަޅާފައިވާ ބަޔާނާ އުސޫލީ ގޮތުން ތަފާތުތަކެއް ހުރި ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ތަފާތު އައި ސަބަބު.

[ބަޔާނަށް އިޞްލާޙު ގެނައުން]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބަޔާން އެ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވައި، ގެޒެޓުކުރުމަށްފަހު، އެ ބަޔާނަށް އިޞްލާޙެއް ގެންނަންޖެހޭކަމަށް މިނިސްޓަރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، އެ އިޞްލާޙެއް އެ ބަޔާނަށް ގެނެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީގެ ބަޔާނަށް އެއްވެސް އިޞްލާޙެއް ގެނެސްފިނަމަ، އެކަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް ލިޔުމުން އަންގައި، އެ އިޞްލާޙު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ބަޖެޓް ޕޮޒިޝަން ރިޕޯޓު]

[ބަޖެޓް ޕޮޒިޝަން ރިޕޯޓު]
ކޮންމެ އަހަރަކުމެ، ވިދިގެން އަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓާ ގުޅޭގޮތުން ބަޖެޓް ޕޮޒިޝަން ރިޕޯޓުގެ ނަމުގައި ބަޔާނެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓު މަޖިލީހަށް ފޮނުވާނީ، މިނިސްޓަރެވެ. އެކަން ކުރާނީ، ވިދިގެން އަންނަ އަހަރުގެ ދައުލަތުގެ އަހަރީ ބަޖެޓު މިނިސްޓަރު މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާ ދުވަހާއި، އެ ބަޖެޓުގެ އިބްތިދާއީ ބަހުސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ފަށަން އޮންނަ ދުވަހާ ދެމެދުގެ ތާރީޚެއްގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ރިޕޯޓު، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވުމަށްފަހު، އެގޮތުން ފޮނުވާ ރިޕޯޓު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރިޕޯޓުގެ މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓުގެ މަޤްޞަދަކީ، ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެންމެ ފަހުން ހުށަހަޅާފައިވާ ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާނުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކާ އަޅާކިޔައި، އެ ފިޔަވަޅުތައް އެ އުސޫލުތަކަށް ތަބާވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.

[ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ
(ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ބަޖެޓް ޕޮޒިޝަން ރިޕޯޓުގައި ކުރިއަށް އޮތް މާލީ އަހަރާއި، އެ އަހަރާ ވިދިގެން ދެން އަންނަ މާލީ ދެ އަހަރާގުޅޭ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތުތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓާގުޅޭ އަންދާޒާ؛
ކޮންސިއުމަރ ޕްރައިސް އިންޑެކްސްއާ ގުޅޭ އަންދާޒާ؛
ބަޖެޓު ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން ވަޒީފާގެ ބާޒާރަށް ކުރާނެ އަސަރު؛
އާމްދަނީ އުފެއްދުމަށް ނުވަތަ އާމްދަނީ ލިބޭނެ ކަމަށް ބަލައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުގެ އަންދާޒާ؛
ހިނގަމުންދާ އަހަރުގެ ޚަރަދާއި ކުރިއަށް އޮތް 3 (ތިނެއް) އަހަރަށް ލަފާކުރާ ޚަރަދު؛
ހިނގަމުންދާ އަހަރު އިޤްތިޞާދު ކުރިއަށް ދައްކާ ގޮތާއި، ކުރިއަށް އޮތް 3 (ތިނެއް) އަހަރުގެ އިޤްތިޞާދު އަންދާޒާކުރާ ގޮތާއި، އެ އަންދާޒާ ބިނާކުރާ އަސާސް؛
ސަރުކާރުގެ ދަރަނީގެ މިންވަރާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު؛
މި މާއްދާގެ (ހ) އިން ފެށިގެން (ބ) ގެ ނިޔަލަށް ހުރި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތު ބިނާކޮށްފައިވާ އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ މާލީ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އަސާސްތައް؛
މި މާއްދާގެ (ހ) އިން ފެށިގެން (ބ) ގެ ނިޔަލަށް ހުރި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތު ބިނާކޮށްފައިވާ އަސާސްތަކަށް އަތުވެދާނެ ބަދަލަކާއި، އެ ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެނަމަ، އެކަމުން އެ މަޢުލޫމާތަށް ކުރާނެ އަސަރުގެ ނިސްބަތް؛
ފިސްކަލް ޕޮލިސީގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތަކަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ރިސްކެއްގެ ސަބަބުން އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ކޮށްފާނެ އަސަރު ދެނެގަނެވެން ހުރި މިންވަރު:
ދުރާލައި ރާވާފައި ނުވަނީސް ކުރަންޖެހިދާނެ ޚަރަދު؛
ސަރުކާރުން ތަޢާރުފުކުރާ ނުވަތަ ހިންގާނެ ކަމަށް އިޢުލާނުކޮށްފައިވާ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން ދައުލަތުގެ އަހަރީ ބަޖެޓުގައި ހިމަނާފައިނުވާ ސިޔާސަތުތަކުގެ ޚަރަދު؛
ސަރުކާރުން މަޝްވަރާކުރަމުންދާ ކަންކަމުގެ ގޮތުގައި ހުރި ކަމެއްގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރަންޖެހިއްޖެނަމަ، އެކަމަށް ހިނގާނެ ޚަރަދު.
ސަރުކާރުގެ މާލީ ޙާލަތު އެ އަހަރެއްގައި އޮތް ގޮތް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންވާ އެހެނިހެން މަޢުލޫމާތު.

[ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރާނީ، ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ނިންމުންތަކުގެ މައްޗަށް ވީހާވެސް ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި ރިޢާޔަތްކޮށް، އެ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ މާލީ ޙާލަތަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް ކަމަށް ކަމާގުޅޭ އުސޫލުތަކުން ބަލާއިރު ފާހަގަކުރެވޭ އަސަރުތަކަށް ބުރަވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރަންވާނީ އެފަދަ ރިޕޯޓުތައް ތައްޔާރުކުރުމުގައި ގެންގުޅޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި އެ ރިޕޯޓު އެކުލަވާލުމުގައި ގެންގުޅުނު ހަމަތަކުގެ ޚުލާޞާއެއް އެ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ރިޕޯޓުގައި ހިމެނުން ލާޒިމުނޫން މަޢުލޫމާތު]
މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާ އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އަންނަނިވި ސަބަބުތަކަށްޓަކައި، އެ ސަބަބުތައް ދެމިއޮތް މިންވަރަށް، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއިން ލާޒިމުކުރާ މަޢުލޫމާތެއް، މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓުގައި، ލިޔުމުން ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ނުހިމެނުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ސަރުކާރުން ހިންގަމުން ގެންދާ މަޝްވަރާތަކަށް ނުވަތަ ސަރުކާރު ބައިވެރިވާ ދަޢްވާއަކަށް ނުރަނގަޅު އަސާސީ އަސަރެއް ކުރުން؛
ދިވެހިސަރުކާރުގެ މަޞްލަޙަތު އޮތް، ވިޔަފާރީގެ ސިއްރު ކަމުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތަކަށް ނުރަނގަޅު އަސާސީ އަސަރެއް ކުރުން؛
ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ ފަދަ ކަމެއް ހިމެނުން.

[ދައުލަތުގެ ދަރަނީގެ ސްޓްރެޓަޖީ]

[ދައުލަތުގެ ދަރަނި ބެލެހެއްޓުން]
ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ދަރަނި ބަހައްޓަންވާނީ ދެމެހެއްޓެނިވި މިންވަރެއްގައެވެ.
އެ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ހަމަތަކުގެ މަތިން، ޤައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތަށް ބިނާކޮށެވެ.

[ދައުލަތުގެ ދަރަނީގެ ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާން]
ކޮންމެ މާލީ އަހަރަކު 1 (އެކެއް) ފަހަރު، ދައުލަތުގެ ދަރަނީގެ ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާނެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބަޔާން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވާނީ، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖުލައި މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް އެޑްރެސްކޮށް ފޮނުވާ ލިޔުމެއްގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓަރެވެ.

[ބަޔާނުގެ މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބަޔާނުގެ މަޤްޞަދަކީ، ދައުލަތުގެ ދަރަނި ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއްގެ މަތިން އަދާކުރަމުން، ބަލަހައްޓަމުން ގެންދިޔުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.

[ދަރަނީގެ ސްޓްރެޓަޖީ ބަޔާނުގައި ހުންނަންވީ މަޢުލޫމާތު]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދައުލަތުގެ ދަރަނީގެ ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާނުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ދައުލަތުގެ ދަރަންޏާ ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅާ ލަނޑުދަނޑިތައް؛
ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓުގެ ނިސްބަތުން ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ދަރަނި ބަހައްޓާނެ މިންވަރު؛
ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ދަރަނީގެ ޕޯޓްފޯލިއޯގެ ތެރޭގައި، ދައުލަތުގެ އެކްސްޓަރނަލް ދަރަންޏާއި ޑޮމެސްޓިކް ދަރަނި ބަހައްޓާނެ މިންވަރު؛
ދައުލަތުގެ ދަރަންޏާގުޅޭ ރިސްކުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަޅަން ކަނޑައަޅާފައިވާ ނުވަތަ އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް؛
ދަރަންޏަށް ނަގާ ފައިސާއިން ކުރާ ބޭނުން.

[ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކާގުޅޭ]

[ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ ޒިންމާ]
ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން މި ޤާނޫނުގައިވާ އުސޫލުތަކަށާއި ހަމަތަކަށް ތަބާވާންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދަރަނި ނެގުން]
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިދޭ ޤާނޫނީ ބާރެއްގެ ދަށުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނަގަންވާނީ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ޖުމްލަ ދަރަނި]
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން، އެއްވެސް މާލީ އަހަރެއްގައި، ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް މާލީ އިދާރާތަކުން ދަރަންޏަށް ނަގާ ފައިސާއާއި، ޕަބްލިކް ޕްރައިވެޓް ޕާޓްނަރޝިޕްގެ ދަށުން އުފުލަންޖެހޭ ފިސްކަލް ޒިންމާތަކާއި، ދޫކުރާ ގެރެންޓީތަކާއެކު، މުޅި ޖުމްލަ ދަރަނި އެ ކައުންސިލެއްގެ ފާއިތުވެދިޔަ މާލީ އަހަރުގެ އާމްދަނީގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ އިތުރުވެގެންނުވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުގެ ޖުމްލަ ދަރަނި]
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ މުޅި ޖުމްލަ ދަރަނި، އެ ކައުންސިލްތަކުގެ އެހެން ފިސްކަލް ޒިންމާތަކާއެކު، ހުންނަންވާނީ، ދައުލަތުގެ މުޅި ޖުމްލަ ދަރަނީގެ ނިސްބަތަށް ބަލައި، މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑެއްގެ ތެރޭގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދަރަނީގެ މިންގަނޑަކީ، ކޮންމެ މާލީ އަހަރަކަށް މިނިސްޓަރު އިޢުލާނުކުރަންޖެހޭނެ މިންގަނޑެކެވެ.
އެ މިންގަނޑު މިނިސްޓަރު އިޢުލާނުކުރާނީ، ވިދިގެން އަންނަ އަހަރުގެ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާ ދުވަހު، އެ މަޖިލީހަށް އޭނާ އިއްވާ ބަޔާނުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްތަކުގެ މުޅި ޖުމްލަ ދަރަނި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ތަބާވާންޖެހޭ އުސޫލުތައް ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދުގައި މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޒިންމާ]
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން، އެ ކައުންސިލްތަކުގެ ދަރަނި، މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައި ހިފަހައްޓަމުންދޭތޯ ބެލުމަށްޓަކައި، އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އެ ކައުންސިލްތަކުން އޮޑިޓްކުރަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.

[ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތުގެ ރިޕޯޓު]
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން، އެ ކައުންސިލްތަކުގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި ކުރާ ނުވަތަ ރާވާ މަސައްކަތްތަކަކީ، 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ރޭވިގެން ހިނގާ، އަދި ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑުގެ އަމާޒުތަކަށް ވާސިލުކުރާ، އަދި އެ އަމާޒުތަކަށް ތަބާވާ މަސައްކަތްތަކަކަށް ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ހިނގަމުންދާ ގޮތް، މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ މުއްދަތުތަކެއްގައި މުރާޖަޢާކުރުމަށްފަހު މިނިސްޓަރު ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓެއް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް މިނިސްޓަރު ފޮނުވަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ރިޕޯޓުގައި، މިނިސްޓަރަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކަންކަމާއި، އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް މިނިސްޓަރު ފާހަގަކުރާ ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ކޭޝްފްލޯ ޕްލޭން]

[ކޭޝްފްލޯ ޕްލޭން ތައްޔާރުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއައްސަސާތަކުން، ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑަށް ބިނާކޮށް، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއްގައި ތައްޔާރުކުރާ ބަޖެޓުގެ ކޭޝްފްލޯ ޕްލޭން ތައްޔާރުކޮށް، އެތަނެއްގެ އަހަރީ ބަޖެޓާއެކު މިނިސްޓަރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ދައުލަތުގެ އަހަރީ ބަޖެޓުގެ ކޭޝްފްލޯ ޕްލޭން ތައްޔާރުކުރާނީ، މިނިސްޓަރެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޭޝްފްލޯ ޕްލޭންގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބަޖެޓް ޑިސްބަރސްމަންޓް ޖަދުވަލުތައް، ބަޖެޓު ފާސްކުރާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މިނިސްޓަރު ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ.
އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ ބެހިގެންދާ ގޮތުގެ މައްޗަށް ބަލައި، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޖަދުވަލުތަކަށް، އެއިރަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ރިޕޯޓުތައް ޢާންމުކުރުން]

[ޖަވާބުދާރީވުން]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިސްކަލް ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާނާއި މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ
(ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބަޖެޓް ޕޮޒިޝަން ރިޕޯޓާއި، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދައުލަތުގެ ދަރަނީގެ ސްޓްރެޓަޖީ އަންގައިދޭ ބަޔާން، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް ފޮނުވުމުގެ ކުރިން، ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅައި، އެ ބަޔާނެއް ނުވަތަ ރިޕޯޓެއް ޢާންމުކުރުމާ މެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ރިޕޯޓަކާއި ބަޔާނެއް، ޢާންމުކޮށް ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމް މިނިސްޓަރު ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ތައްޔާރުކޮށް މިނިސްޓަރު ހުށަހަޅާ ރިޕޯޓުތަކާއި ބަޔާންތައް ހުންނަންވާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ތައްޔާރުކޮށް މިނިސްޓަރު ހުށަހަޅާ ރިޕޯޓުތަކާއި ބަޔާންތައް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް އޮޑިޓްކުރުމަށްފަހު، ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ބަޔާންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ހުށަހަޅަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ބަޔާންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ހުށަހަޅަން ފަށާނީ، 2014 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެންނެވެ.

[ފިސްކަލް ހަމަތަކާގުޅޭ]

[ދަރަނީގެ މިންގަނޑު]
ދައުލަތުގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުން، ސަރުކާރުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގޭނީ، 91 (ނުވަދިހަ އެކެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ފައިސާ ދައްކާ ޚަލާޞްކުރާގޮތަށް، އެއިރެއްގެ މާކެޓް އިންޓަރެސްޓް ރޭޓަށްވުރެ ދަށްނޫން ރޭޓެއްގައި އެޑްވާންސެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިގޮތުން ފައިސާ ނެގޭނީ، ވޭތުވެދިޔަ 3 (ތިނެއް) އަހަރުގައި ސަރުކާރަށް ލިބުނު ޖުމްލަ އާމްދަނީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އަހަރަކަށް ޖެހޭ އެވްރެޖް އާމްދަނީގެ 1 (އެކެއް) އިންސައްތަ އަށްވުރެ އިތުރުނުވާނޭ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.
1 ޖެނުއަރީ 2014 އިން ފެށިގެން ހިނގާ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ނިމޭއިރު، ސަރުކާރުން ދޭ ގެރެންޓީ ހިމެނޭ ގޮތުން ދައުލަތުގެ މުޅި ޖުމްލަ ދަރަނި ފާއިތުވެދިޔަ އަހަރުގެ ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓުގެ %60 (ފަސްދޮޅަސް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެ މިންގަނޑެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ މިންގަނޑު ހާސިލުވުމަށްފަހު ހިނގާ ކޮންމެ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި، ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓަށް ބިނާކޮށް، ދައުލަތުގެ މުޅި ޖުމްލަ ދަރަނި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ މިންގަނޑު، މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅައި، އިޢުލާނުކުރަންވާނެއެވެ. އޭނާ އެކަން ކުރާނީ، އެ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތު ހިނގަން ފެށުމުގެ ކުރިން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ބަޔާނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެ މިންގަނޑު އެގޮތަށް ކަނޑައެޅުމުން އެއީ، މި މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑެއް ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ދައުލަތުގެ ދަރަނި، 1 ޖެނުއަރީ 2014 އިން ފެށިގެން، ކޮންމެ އަހަރަކުމެ، ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓުގެ އިންސައްތައަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އުނިކުރަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.
1 ޖެނުއަރީ 2016 އިން ފެށިގެން، ދައުލަތުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނަގަންވާނީ، ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށާއި، އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކުރެވޭނެ ވަސީލަތްތައް ހޯދުމަށް އެކަންޏެވެ. އެ ތާރީޚުން ފެށިގެން ދައުލަތުގެ ދަރަނި އަދާކުރުމަށްޓަކައި، ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނަގައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި އެހެން އޮތްކަމުގައިވީނަމަވެސް، ދައުލަތުގެ ކޭޝްފްލޯ މެނޭޖްކުރުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ގިނަވެގެން 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަނބުރާ ދައްކާގޮތަށް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މަރުކަޒީ ބޭންކުން، ސަރުކާރުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގިދާނެއެވެ.

[ދަރަނި ނެގުމާއި ގެރެންޓީ ދިނުން]
ދިވެހިސަރުކާރުން، ނުވަތަ ދިވެހިސަރުކާރު ބައިވެރިވެގެން ދައުލަތުގެ ނަމުގައި، ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏަކަށް ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނަގަންވާނީ، ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދިވެހި ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ގެރެންޓީއެއް ދޭންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި ދައުލަތުގެ އަހަރީ ބަޖެޓުގައި ދަރަންޏަށް ފައިސާ ހޯދުމަށް ނުވަތަ ގެރެންޓީ ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ދިވެހިސަރުކާރުން، ނުވަތަ ދިވެހިސަރުކާރު ބައިވެރިވެގެން ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏަކަށް ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނަގާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ނަގާ ދަރަންޏަކަށް ދިވެހި ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ގެރެންޓީއެއް ދޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އެ ދަރަންޏެއް ނަގާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ނުވަތަ އެ ގެރެންޓީއެއް ދޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ދަރަންޏަކާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު، ނުވަތަ އެ ގެރެންޓީއަކާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް މިނިސްޓަރު ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ދިވެހިސަރުކާރުން، ނުވަތަ ދިވެހިސަރުކާރު ބައިވެރިވެގެން ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏަކަށް ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތަކާއި، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ނަމުގައި އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ގެރެންޓީ ދިނުމާބެހޭ އުސޫލުތައް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދުގައި މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ޑެފިސިޓް]
ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ ޕްރައިމަރީ ބެލެންސް، 1 ޖެނުއަރީ 2014 އިން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަރަނި ކުރަންވާނެއެވެ.
ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ އޯވަރޯލް ބެލެންސް، 1 ޖެނުއަރީ 2014 އިން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓްގެ %3.5 (ތިނެއް ޕޮއިންޓް ފަހެއް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން ހިފަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމަށްޓަކައި، 1 ޖެނުއަރީ 2014 އިން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކުމެ، އޯވަރޯލް ބެލެންސް ގްރޮސް ޑޮމެސްޓިކް ޕްރޮޑަކްޓުގެ އިންސައްތައަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އުނިކުރަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.

[ރިޒަރވް އާގުޅޭ]

[ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ރިޒަރވް ކަނޑައެޅުން]
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ރިޒަރވް އަކީ ޕްރައިމަރީ ބެލެންސް އަރަނިވެ އޭގެތެރެއިން މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ޢަދަދެއް ޖަމާކުރާ ރިޒަރވްއެވެ. މި ރިޒަރވް އަށް ޖަމާކުރާ ފައިސާ ޖަމާކުރަންވާނީ ދައުލަތުގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުގައި ހުޅުވާ ފިސްކަލް ރިޒަރވް އެކައުންޓަށެވެ.
ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ރިޒަރވް ބަލަހައްޓާނީ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިސްޓަރެވެ.
ކޮންމެ އަހަރަކު ދައުލަތުގެ އަރަނި އިތުރުކުރުމަށް ކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތުގެ މައްޗަށާއި އެގޮތުން އިތުރުކުރެވުނު އަރަނީގެ ތެރެއިން ދައުލަތުގެ ފިސްކަލް ރިޒަރވް އަށް ޖަމާކުރެވިފައިވާ އިންސައްތަ އަންގައިދޭ ރިޕޯޓެއް، މިނިސްޓަރު އެކުލަވާލައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[އިސްތިސްނާވާ ޙާލަތްތައް]

[އިސްތިސްނާވާ ޙާލަތް]
މި ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއައްސަސާތައް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާއި ހަމަތަކަށް ތަބާވުމުން އިސްތިސްނާވާނީ، ހަމައެކަނި އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި މި މާއްދާގެ
(ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ޤުދުރަތީ ކާރިސާއެއް މެދުވެރިވުން؛
އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑު ހީނަރުކަމެއް ދިމާވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ޤުދުރަތީ ކާރިސާއެއް ކަމުގައި ބަލާނީ، ޤުދުރަތީ ގޮތުން ދިމާވާ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ %15 (ފަނަރަ އިންސައްތަ) މީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބޭ ބާވަތުގެ ކާރިސާއަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އިޤްތިޞާދަށް ދިމާވާ ބޮޑު ހީނަރުކަމެއް ކަމަށް ބަލާނީ، ތިރީގައިމިވާ ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށް ފަހުއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުވާ މިންވަރު ވިދިވިދިގެން 2 ކުއަރޓަރުގައި 0 (ސުމެއް) އިންސައްތަ އަށްވުރެ ދަށްވުން.
އިންފްލޭޝަން ރޭޓް އަދި އަންއެންޕްލޯއިމަންޓް ރޭޓް.
ފައިނޭންޝިއަލް ނުވަތަ ސިސްޓަމިކް ބޭންކިންގ ކްރައިސިސްއެއް ކުރިމަތިވުން.
ބެލެންސް އޮފް ޕޭމަންޓް ކްރައިސިސްއެއް ކުރިމަތިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ހުއްދައާއެކު، އެ މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކަށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާއި ހަމަތަކަށް ތަބާވުމުން އިސްތިސްނާވާނެއެވެ.

[ޢާންމު މާއްދާތައް]

[މަޢުލޫމާތު ދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ ރިޕޯޓުތައް ތައްޔާރުކުރުމަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއައްސަސާއެއްގައި މިނިސްޓަރު އެދިއްޖެނަމަ، އެ އެދުނު ގޮތެއްގެމަތިން އެ މަޢުލޫމާތެއް، އެ މުއައްސަސާއަކުން، މިނިސްޓަރަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ކޮމިޓީތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ ބެލެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް ހުށަހަޅާ ރިޕޯޓާއި ބަޔާނާ ގުޅޭގޮތުން އެ ކޮމިޓީގައި މަޝްވަރާކުރެވޭ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ޔައުމިއްޔާއާއި ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ ބަޖެޓާ ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކަމާގުޅޭ ކޮމިޓީގައި ކުރެވޭ މަޝްވަރާތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ، އެ މަޖިލީހުން ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޔައުމިއްޔާތައް، ކޮމިޓީގެ މަޝްވަރާތައް ނިމޭތާ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެންއޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ވަކި މާއްދާއަކަށް ނުވަތަ މާއްދާތަކަކަށް ޢަމަލުކުރެވެން އޮތީ، ވަކި އުސޫލުތަކެއް ނުވަތަ ނިޒާމުތަކެއް ތަޢާރުފުކޮށްގެން ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ މާއްދާއަށް ނުވަތަ އެ މާއްދާތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުން މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ދުވަހުން ފެށިގެން 12 (ބާރަ) މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ފަސްކުރަން ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެއްވެސް މާއްދާއަކަށް ނުވަތަ މާއްދާތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުން ފަސްކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާނަމަ، އެކަން މި ޤާނޫނު ތަޞްދީޤުކުރުމުގެ ޤަރާރުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފާހަގަކުރަންވާނެއެވެ.
އަދި އެ މާއްދާއަށް ނުވަތަ މާއްދާތަކަކަށް ޢަމަލުކުރަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ތާރީޚުވެސް، އެ ޤަރާރުގައި ފާހަގަކުރަންވާނެއެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ލަފްޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައިވާނީ، އެ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކާ ގުޅިގެން، ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ސަރުކާރުގެ ފިސްކަލް ޕޮލިސީ އެކުލަވާލައި، ތަންފީޛުކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ވަޒީރަށެވެ.
"އިންޓަރ ޖެނެރޭޝަނަލް އިކުއިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގައި، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކުގެ މަޞްލަޙަތަށް ވިސްނައި، ދެމެހެއްޓެނިވި މިންގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި އެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ހަމައަށެވެ.
"އިންޓަރނޭޝަނަލް ރިޕޯޓިންގ މިންގަނޑު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕަބްލިކް ސެކްޓަރ އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަރޑްސް (އިޕްސަސް) އަށެވެ.
"މެދުރާސްތާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވިދިވިދިގެން އަންނަ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ.
"އިންފްލޭޝަން ރޭޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ވަކިމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލުގެ މިންގަނޑަށެވެ.
"އަންއެންޕްލޯއިމެންޓް ރޭޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މަސައްކަތް ކުރާ އުމުރުފުރާގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ވަޒީފާ ބޭނުންވެ ވަޒީފާ ނުލިބި ތިބި މީހުންގެ، ވަކިމުއްދަތެއްގެ މިންގަނޑަށެވެ.
"ފައިނޭންޝަލް ނުވަތަ ސިސްޓަމިކް ބޭންކިންގ ކްރައިސިސް" ކަމަށް ބުނުފައިއެވަނީ ދައުލަތުން އެކަމަށް ފިޔަވަޅެއް އަޅަން ޖެހޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ގިނަ ބޭންކް ނުވަތަ މާލީ އިދާރާތަކުގެ ރައުސުލްމާލަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ހީނަރުކަމެއް މެދުވެރިވެދާނެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުމަށެވެ.
"ބެލޭންސް އޮފް ޕޭމެންޓް ކްރައިސިސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ޤައުމުގެ ބެލޭންސް އޮފް ޕޭމަންޓް ދަރަނީގެ މިންވަރު ނުދެމެހެއްޓެނިވި މިންވަރަކަށް ދިޔުމެވެ.
"ފިސްކަލް ކަންކަން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ ސިޔާސަތާގުޅޭ ކަންކަމަށެވެ.
"މާލީ އަހަރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކޮންމެ މީލާދީ އަހަރެއްގެ 1 ޖެނުއަރީން ފެށިގެން 31 ޑިސެމްބަރުގެ ނިޔަލަށެވެ. މި މުއްދަތު ގުނުމުގައި އެ މުއްދަތުގެ ފެށޭ ދުވަހާއި ނިމޭ ދުވަސް ހިމެނެއެވެ.
"ޖުމްލަ ދަރަނި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުން ނަގާފައިވާ ދަރަންޏާއި ރާއްޖޭގެ އެކި ފަރާތްތަކުން ދައުލަތުން ނަގާފައިވާ ދަރަނީގެ ޖުމްލައަށެވެ.
"މާލީ އަހަރުގެ އާމްދަނީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ޖުމްލަ އާމްދަނީގެ ތެރެއިން، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ދޭ އެހީއާއި ހަމައެކަނި އެއް ފަހަރު ލިބޭ އާމްދަނީ ނުހިމެނޭ ގޮތުން ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީއަށެވެ.
"ކޭޝް ފްލޯ ޕްލޭން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ނަގުދު ފައިސާ ހޯދައި ބަލައިގަނެ، އެ ޚަރަދުކުރާނެ ގޮތުގެ އަންދާޒާއަށެވެ.
"ލޯކަލް ކައުންސިލް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ސިޓީ ކައުންސިލްތަކާއި، ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި، އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކަށެވެ.