ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު
(2/2008)

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މި ޤާނޫނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ވަޒީފާއާބެހޭ އަސާސީ އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅައި، ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތްތަކާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތައް ކަނޑައަޅައި އެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކޮށްދިނުމަށް، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއަކާއި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލެއް ޤާއިމުކޮށް އަދި މިނޫންވެސް ވަޒީފާއާބެހޭގޮތުން ކުރަންޖެހޭ އެންމެހާ ކަންތައްތައް ކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ހިންގޭނެ ދާއިރާ]
އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އިސްތިސްނާ ކުރެވިފައިވާ ދާއިރާތަކާއި ފަރާތްތައް ފިޔަވައި ދައުލަތުގެ ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ދާއިރާގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކަށާއި ވަޒީފާއަދާކުރާ މުވައްޒަފުންގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނު ހިންގޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ފުލުހުންނާ ސިފައިންނަކީ ޚާއްޞަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހޭ ބަޔަކަށްވުމާއެކު ސިފައިންނާ ފުލުހުންނަށް ހިނގާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) އާއި 5/2008 (ފުލުހުންގެ ޤާނޫނު) އެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތައް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ލިބޭގޮތަށް ކުރެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާފަރާތް އެއްބަސްވުމަކީ، މި ޤާނޫނު މަނާކުރާ ކަމެއްނޫނެވެ.
ވަޒީފާ އަދާކުރާފަރާތަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤެއް ނުވަތަ މަންފާއެއް ނުލިބޭގޮތަށް ނުވަތަ އެފަދަކަމަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭގޮތަށް ގަވާއިދެއްގައި ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި، އެއްވެސް މާއްދާއެއް ހިމެނިގެންވާނަމަ، އެމާއްދާއެއް ވާނީ، ބާޠިލު މާއްދާއަކަށެވެ.

[އަސާސީ އުސޫލުތައް]

[މަޖުބޫރުން މަސައްކަތްކުރުވުން މަނާކުރުން]
އެއްވެސް މީހަކު ލައްވައި، މަޖުބޫރުން މަސައްކަތް ކުރުވައިގެން ނުވާނެއެވެ.
"މަޖުބޫރުން މަސައްކަތް ކުރުވުން" މާނަކޮށްދެނީ، މީހަކު އޭނާގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ދޭ ޚިދްމަތެއް ހޯދުން ފިޔަވައި، އަދަބެއް ދޭނެކަމުގެ އިންޒާރުދީގެން ނުވަތަ ނުފޫޒުގެ ބާރު ބޭނުންކޮށް ބިރުދައްކައިގެން މީހެއްގެ ފަރާތުން ޚިދްމަތެއް ހޯދުމަށެވެ. ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ކުރުވުމަށެވެ. ނަމަވެސް މި މާނަކުރުމުގައި، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކެއް ނުހިމެނެއެވެ.
ޝަރީޢަތުން ކުރާ ޙުކުމެއްގެ ދަށުން މީހަކު ލައްވާ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގެ ކޮންޓްރޯލާއި ބެލުމުގެ ދަށުން ކުރުވާ މަސައްކަތް ނުވަތަ ހޯދާ ޚިދްމަތް؛
މުޅި އާބާދީގެ ނުވަތަ އާބާދީގެ ބައެއްގެ މީހުންގެ ފުރާނަޔަށް ނުވަތަ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ފެންނަ ކުއްލި ޙާލަތުތަކުގައި، އެފަދަ ޙާލަތުތަކުގައި ކުރުވަން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ނިސްބަތަށް ކުރުވާ މަސައްކަތް ނުވަތަ ހޯދާ ޚިދްމަތް.

[ތަފާތު ނުކުރުން]
ވަޒީފާ ދިނުމުގަޔާއި، އުޖޫރަ ކަނޑަ އެޅުމުގަޔާއި، އުޖޫރަ އިތުރު ކުރުމުގަޔާއި، ތަމްރީނު ދިނުމުގަޔާއި، ވަޒީފާގެ ޝަރްޠުތަކާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާނެގޮތް ކަނޑައެޅުމުގަޔާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގަޔާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި ދިމާވާ އެހެނިހެން ކަންކަމުގައި، މީހުންގެ ނަސްލަށް، ކުލަޔަށް، އިޖްތިމާޢީ ނިސްބަތަށް، ދީނަށް، ސިޔާސީގޮތުން ގެންގުޅޭ ޚިޔާލުތަކަށް، ނުވަތަ ނިސްބަތްވާ ސިޔާސީ ޕާޓީއަށް، ޖިންސަށް، ކައިވެނީގެ ނިސްބަތަށް، އާއިލާގައި އަދާކުރާ ޒިންމާތަކަށް، މި ޤާނޫނާއި ޚިލާފުނުވާ ގޮތުން އުމުރަށް، ނުވަތަ ހުރި ނުކުޅެދުންތެރިކަމަށް ބަލައި، މަސައްކަތްކުރާ ހަމަހަމަ މީހުންގެ މެދުގައި އެއްވެސް ގޮތަކުން ތަފާތުކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބަކާ ހުރެ ނިކަމެތިވެފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، އިޖްތިމާޢީގޮތުން ނިކަމެތިކަން ފޯރާފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ޙާލަތަށް ލުއިފަސޭހަކަމެއް ހޯދައިދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި، ވަކިއުސޫލެއް ހަމަޖައްސައިދިނުން، ނުވަތަ ވަކި ޕްރޮގްރާމެއް ނުވަތަ ވަކި ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަކީ ހަމަހަމަ މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި ތަފާތުކުރުން ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތަޢްލީމީ ފެންވަރާއި، ހުނަރާއި، ތަޖުރިބާއާ އަދި މިނޫންވެސް މަސައްކަތާ ސީދާގުޅުންހުރި ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށްބެލުން މި މާއްދާގެ (ހ) އިން ހުރަހެއްނާޅައެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެ ކަމުގެ ޝަކުވާއެއް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، ތަފާތެއް ނުކުރެވޭ ކަމަށް ނުވަތަ ތަފާތު ގެނައީ، މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ، ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން، ވަޒީފާއަށް މީހުން ހޮވުމުގައި ދިވެހިންނަށް އިސްކަން ދިނުމަކީ، މި މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ތަފާތުކުރުން ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.

[އަސާސީ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފުވުން]
މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސީ އުސޫލުތަކުގެ ދަށުން މީހަކަށް ލިބިދޭ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭ ޢަމަލެއް ހިންގައިފިނަމަ އެ އުނިކަން ލިބޭކަމަށް ދެކޭ ފަރާތުން އެކަމުގެ ޝަކުވާ، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސީ އުސޫލުތަކުގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤަކާގުޅޭގޮތުން ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާތައް، ޓްރައިބިއުނަލުން އަވަސް ގޮތެއްގައި ބަލަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ޝަކުވާކުރާ ފަރާތާއި ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ވާހަކަތައް ހުށަހެޅުމަށާއި އެއަށް ޖަވާބުދިނުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާއަކީ، ރަނގަޅު ޙަޤީޤަތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޞައްޙަ ޝަކުވާއެއްކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އަންނަނިވި އަމުރުތަކުގެތެރެއިން އަމުރެއް ނެރުމުގެ ބާރު ހިމެނޭގޮތުން، މިބައިގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސީ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ނެރެންޖެހޭ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ބާރު، ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ވަކިކަމެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ނުކުރުމަށް ކުރާ އަމުރު؛
ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާ މީހާއަށް އަނބުރާ އެވަޒީފާ ދިނުމަށް ކުރާ އަމުރު؛
މީހަކަށް ގެއްލިފައިވާ މަންފާއެއް ނުވަތަ ފަސޭހައެއް، އަނބުރާ އެމީހަކަށް ލިބޭނެގޮތް ހެދުމަށް ކުރާ އަމުރު؛
ބަދަލުދިނުމަށް ކުރާ އަމުރު.

[ކުޑަކުދިން ވަޒީފާގައި ގެންގުޅުން]

[އެންމެ ހަގު އުމުރު]
އުމުރުން 16 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖަކު، އެކުއްޖެއްގެ ތަޢްލީމާއި ތަރުބިއްޔަތާ ގުޅޭގޮތުން ތަމްރީނު ދިނުމަށް މެނުވީ، ވަޒީފާއެއްގައި ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ގެންގުޅުމަކީ މަނާ ކަމެކެވެ. އުމުރުން 16 އަހަރުނުފުރޭ ކުއްޖަކު، އެ ކުއްޖެއްގެ ރުހުމާއެކު، އާއިލާގެ ފަރާތުންކުރާ މަސައްކަތެއްގައި ބައިވެރިވުން މި އުސޫލުން އިސްތިސްނާވާނެއެވެ.

[ކުޑަކުދިންލައްވާ މަސައްކަތް ނުކުރުވުން]
ކުރާ މަސައްކަތް ނުވަތަ އަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ އެމަސައްކަތް ނުވަތަ ވަޒީފާ އަދާކުރަންޖެހޭ ޙާލަތުތަކުގެ ސަބަބުން، މުވައްޒަފުގެ ޞިއްޙަތަށް، ނުވަތަ ތަޢްލީމަށް ނުވަތަ ރައްކާތެރިކަމަށް ނުވަތަ އަޚްލާޤަށް ނުރަނގަޅު އަސަރެއް ފޯރުވައިދޭ ޒާތުގެ މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުމަށް ކުޑަކުއްޖަކު ގެންގުޅެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުރިހާ އުމުރެއްވެސް ބަލާނީ މީލާދީ ކަލަންޑަރުންނެވެ. އަދި 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖަކު ކަމުގައި ބަލާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/91 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ބަލަދުވެރިޔާގެ ހުއްދަ ހޯދުން]
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއާއި، 7 ވަނަ މާއްދާއާ ތަޢާރުޟު ނުވާގޮތުގެ މަތިން، ކުޑަކުއްޖަކު ވަޒީފާގައި ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރުމަށް ގެންގުޅެވޭނީ އެކުއްޖެއްގެ ޝަރްޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިޔާގެ ހުއްދަ ލިޔުމަކުން ލިބުމަށްފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ޝަރްޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިޔާ ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (އާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި އެ ލަފުޒުތަކަށް ދީފައިވާ މާނައިގައެވެ.

[މަސައްކަތްކުރާ ގަޑި]
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއާ ތަޢާރުޟު ނުވާގޮތުގެ މަތިން އެކުއްޖަކަށް ސްކޫލުގެ ކިޔެވުން އޮންނަ ދުވަހެއްގެ ކިޔެވުން އޮންނަ ގަޑީގައި، ކުޑަކުއްޖަކު ވަޒީފާގައި ގެންގުޅެގެން ނުވާނެއެވެ.
ރޭގަނޑު 11:00 ގެ ފަހުގެ ވަގުތެއްގައި، ވަޒީފާގައި ކުޑަކުއްޖަކު ގެންގުޅެގެން ނުވާނެއެވެ.

[ވަޒީފާއާ ގުޅޭ ކުދިންގެ ދަފުތަރު]
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުޑަކުއްޖަކު ވަޒީފާގައި ގެންގުޅޭ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް، އެކުއްޖެއްގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި އުފަން ތާރީޚު އެނގޭނެ ދަފުތަރެއް ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިއަކަށް ދެއްކުން]
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއާ ތަޢާރުޟުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، އުޅަނދެއްގައި އަދާކުރަންޖެހޭ އެއްވެސް ވަޒީފާއެއްގައި ކުޑަކުއްޖަކު ގެންގުޅެވޭނީ، ސަރުކާރުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިއަކު، އެކުއްޖާގެ ކިބައިގައި އެފަދަ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ޞިއްޙީގޮތުން ލިބިފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީ ދޫކުރާ މެޑިކަލް ސެޓުފިކެޓެއް ހުށަހެޅުމުންނެވެ.
އެއްވެސް އުޅަނދެއްގައި ކުޑަކުއްޖަކު އެއް އަހަރު ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ވަޒީފާ އަދާކުރާނަމަ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޚަރަދުގައި މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއްފަހަރު އެކުއްޖަކު، ސަރުކާރުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިއަކަށް ދައްކައި، އެފަދަ މަސައްކަތެއްގައި، އުޅުމުގެ ޞިއްޙީ ޤާބިލުކަން އެ ކުއްޖަކަށް ލިބިފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ މެޑިކަލް ސެޓުފިކެޓެއް، ހޯދަންވާނެއެވެ.

[އަދަބު]
މި ބާބުގައިވާ މާއްދާއަކާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، -/1000 ރުފިޔާއާއި، /- 5,000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.

[ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން]

[ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ބާވަތްތައް]
އެހެން ގޮތަކަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާ ހިނދަކު، މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މާއްދާތައް، ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުންތަކުގެ މައްޗަށް ހިންގޭނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި، ކޮންމެ މުވައްޒަފަކާ ދެމެދު ލިޔުމަކުން ނުވަތަ ލިޔުންތަކަކުން އެކުލެވިގެންވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއް އޮންނާންވާނެއެވެ.
މިފަދަ އެއްބަސްވުމުގައި ތިރީގައިވާ މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
މުވައްޒަފުގެ ނަމާއި، ދާއިމީ އެޑްރެހާއި، މިހާރުއުޅޭ އެޑްރެހާއި، އައިޑެންޓިޓީ ކާޑު ނަންބަރު ނުވަތަ ޕާސްޕޯޓް ނަންބަރު އަދި އުފަން ތާރީޚާއި، ޤައުމީ ނިސްބަތް އަދި އިމަޖެންސީކޮށް ގުޅާނެ ފަރާތުގެ ނަމާއި، އެޑްރެސް އަދި ފޯނު ނަންބަރު؛
ދާއިމީ ވަޒީފާއެއްކަން ނުވަތަ ވަގުތީ ވަޒީފާއެއްކަން؛
ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ފެށޭ ތާރީޚު؛
ލިބޭ އުޖޫރައާ އެހެނިހެން ޢިނާޔަތްތައް؛
އުޖޫރަދެވޭ މިންގަނޑާއި އުޖޫރަ ހިސާބުކުރެވޭނެގޮތް؛
އުޖޫރަދިނުމަށް ކަނޑައަޅާ ދުވަސް؛
ޗުއްޓީ ދެވޭ ދުވަސް؛
މުވައްޒަފުގެ އަޚްލާޤާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާއާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅިދާނެ އުސޫލުތައް؛
މުވައްޒަފުންގެ މަސައްކަތް ބެލޭ އުސޫލު ( ސްޓާފް އެޕްރައިޒަލް)؛
ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވިދާނެ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅި ބަޔާންކުރެވިފައި އޮތުން.
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ތެރެއިން އެއްބަސްވުމެއް އޮތުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ.
ވަޒީފާގެ ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ އެއްބަސްވުން؛
ވަޒީފާގެ ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ އެއްބަސްވުން؛
ވަކި މަސައްކަތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުން.
ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނުވަތަ ވަޒީފާއިން ވަކިވުމަށް ނޯޓިސް ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން، މި ބާބުގެ މާއްދާތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއް، އެ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ ދެފަރާތުންކުރެ ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް، ބާޠިލު ކުރެވިދާނެއެވެ.
ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (ކ) ގައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވާނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތާރީޚުގައި އިތުރު ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާނުލައި، އެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް އަންނާނެއެވެ.
ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މުއްދަތު ދެ އަހަރު ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއް، ވަޒީފާގެ ޖުމްލަ މުއްދަތު ދެ އަހަރު ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވާގޮތަށް އާކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ އެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ ދެފަރާތުންމެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާގޮތުން، އާކޮށްފިކަން، ނުވަތަ އިތުރުކޮށްފިކަން ދޭހަވާނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމަކީ ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްނޫން ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ.
ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ނުވަތަ ވަކިމަސައްކަތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްފައިވާ، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މަޤްޞަދަކީ، ނުވަތަ ނަތީޖާއަކީ، ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތާނގައި އާދައިގެމަތިން އަބަދުވެސް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތެއް، ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ކުރުންމަތީ ދެމިހުރުން ކަމުގައިވާނަމަ އެ އެއްބަސްވުމަކީ ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއް ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ.
ވަކިމަސައްކަތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން، އެމަސައްކަތެއް ނިމުމުން، އެއްވެސް ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާނުލައި ނިމުމަކަށް އަންނާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފާއެކު އެކުލަވާލައި ދެފަރާތުން ސޮއިކޮށް، އެއްބަސްވުމުގެ ކޮޕީއެއް މުވައްޒަފާ ޙަވާލުކުރަންވާނެއެވެ. މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، އެއްބަސްވުމުގެ ކޮޕީ ޙަވާލުނުކޮށްހުރި ފަރާތްތަކުން، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ، 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޙަވާލުކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ހަދާފައި ނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (މ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، މުވައްޒަފާ އެއްބަސްވުން ޙަވާލުކޮށްފައި ނުވާނަމަ ވިޔަފާރީގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، -/2,000 (ދެހާސް) ރުފިޔާއާއި -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ޖޫރިމަނާކުރެވޭނެއެވެ.

[ވަގުތީ މުއްދަތު (ޕްރޮބޭޝަން)]
ވަގުތީގޮތުން ވަޒީފާގައި ގެންގުޅޭ ވަގުތީ މުއްދަތުކަމުގައި 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތެއް ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ވަގުތީ މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާ ނުލައި، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ދެ ފަރާތުންކުރެ ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާއިން 57 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް ހުރި މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ޙައްޤުތައް، ވަގުތީ މުއްދަތުގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތަށް އެ މުއްދަތުގައި ލިބިގެންވެއެވެ.

[ވަޒީފާ ބަޔާން]
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ވަޒީފާދޭ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް، އެ ވަޒީފާގައި އަދާކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ހިމެނޭ ވަޒީފާ ބަޔާނެއް، ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށް، ލިޔުމަކުން ދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނު ހިންގަން ފަށާއިރު، ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދާ ފަރާތްތަކަށް، އެމީހުންގެ ވަޒީފާގެ ބަޔާން މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ދުވަހުން ފެށިގެން ތިންމަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ވަޒީފާދޭ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް ދޭންވާނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުން އެއްވެސް މީހަކަށް ވަޒީފާއެއް ދޭނަމަ، އެ ވަޒީފާއެއް ދޭ ދުވަހުން ފެށިގެން އެއްމަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާގެ ބަޔާން ހަވާލުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެއްވެސް މުވައްޒަފެއްގެ ވަޒީފާ ބަދަލުވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ މަގާމުގެ ކުރިއެރުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ އެއައި ބަދަލާގުޅޭ ގޮތުން ވަޒީފާ ބަޔާން އާކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ވަޒީފާގެ ބަޔާން ހިމެނޭ ލިޔުމުގައި، އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނަމާއި، އެޑްރެހާއި، ޤައުމީ ނިސްބަތާއި ކުރާ މަސައްކަތުގެ ބާވަތް؛
މުވައްޒަފުގެ ނަމާއި، ދާއިމީ އެޑްރެހާއި، މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެހާއި އައިޑެންޓިޓީކާޑު ނަންބަރާއި، އުފަންތާރީޚާއި، ޤައުމީ ނިސްބަތް؛
ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ފެށޭ ތާރީޚު؛
އުޖޫރަ ދެވޭ މިންގަނޑާއި އުޖޫރަ ހިސާބުކުރެވޭނެގޮތް؛
އުޖޫރަ ދިނުމަށް ކަނޑަޅާ މުއްދަތުތައް؛
ވަޒީފާގެ ނަމާއި ވަޒީފާގައި އަދާކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތުގެ ބާވަތާއި ތަފްޞީލުތައް؛
ވަޒީފާ އަދާ ކުރަންޖެހޭތަން؛
އާދައިގެމަތިން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭ ގަޑިތައް.
ޗުއްޓީ ލިބޭގޮތް؛
މުވައްޒަފުގެ އަޚްލާޤާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާއާމެދު ފިޔަވަޅުއެޅިދާނެ އުސޫލުތައް.
އަންނަނިވި ޙާލަތުތަކުގައި، ވަޒީފާއަދާކުރާ މީހުން މި މާއްދާއިން އިސްތިސްނާ ވާނެއެވެ.
ހަފުތާއެއްގެ ތެރޭގައި އާދައިގެ މަތިން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭ މިންވަރު ޖުމުލަ 16 ގަޑިއިރަށްވުރެ މަދުވާ މީހުން؛
ކަނޑައެޅިގެން ހަ ހަފުތާއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތަކަށް، ނުވަތަ ހަ ހަފުތާގެ ތެރޭގައި ކަނޑައެޅިގެން ނިމޭނެ މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުން.
ވަޒީފާގެ ބަޔާން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފާ ހަވާލުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އަނގަބަހުން އެއްބަސްވެވިފައިވާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ހިމެނެންޖެހޭނެ މާއްދާތަކާއި ޝަރްޠުތަކުގެ ދަށުން އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބެންޖެހޭ މަންފާއެއް ލިބިގަތުމަށްޓަކައި، އެ އެއްބަސްވުމެއް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ޙައްޤު އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބޭގޮތަށް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ޙައްޤެއް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެނެއް ނުވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވަޒީފާ ބަޔާނެއް، މުވައްޒަފާ ހަވާލުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، -/1,000 ރުފިޔާ އަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.

[ދާއިމީ ވަޒީފާ]
ދާއިމީ ވަޒީފާއެއް ދެމިއޮންނަ މުއްދަތު ގުނަން ފެށޭނީ، ވަޒީފާގެ މަސައްކަތް އަދާކުރަން މުވައްޒަފަކު ފަށާ ދުވަސް ހިމަނައިގެންނެވެ.
އަދި އެވަޒީފާއިން ވަކިވާ، ނުވަތަ ވަކިކުރެވޭ ދުވަސް ހިމެނޭގޮތަށް، އެވަޒީފާގެ މުއްދަތު ދެމި އޮންނާނެއެވެ.
އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުން ކަމެއް ދިމާވެގެން، މުވައްޒަފަކު މަސައްކަތަށް ނުނިކުތުމުން، އޭނާ ވަޒީފާއަދާކުރާ މުއްދަތު މެދުކެނޑުނީ ކަމުގައި ބަލައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ޗުއްޓީއެއް ހޯދައިގެން މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހުންނަ ހުރުން؛
މަހު އުޖޫރަ ލިބޭގޮތަށް ނުވަތަ ނުލިބޭގޮތަށްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، މުވައްޒަފަކު މަސައްކަތަށް ނުކުތުން ވަކިމުއްދަތަކަށް ހިފެހެއްޓުމުގެ ސަބަބުން، މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހުންނަ ހުރުން؛
ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ނަހަމަގޮތުގައި ކަމަށްބަލައި، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ނުވަތަ އެހެން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، އަލުން އެވަޒީފާ ހަވާލުކުރަންދެން މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހުރުން؛
މުވައްޒަފުން މަދުކުރުމުގެގޮތުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވަގުތީގޮތުން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްގެން މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހުރުމަށްފަހު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި އަލުން ވަޒީފާއަށް ނުކުމެފައިވާނަމަ، އެމުއްދަތުގައި މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެހުރި ހުރުން؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެއްބަސްވެގެން މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހުންނަ ހުރުން.

[ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން އެއްފަރާތުން އަނެއްފަރާތަށް ބަދަލުކުރުން]
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، ވަޒީފާގެ އެއްވެސް އެއްބަސްވުމެއް، މުވައްޒަފެއްގެ ރުހުމާ ނުލައި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވަޒީފާ ލިބިދޭ ފަރާތަށް ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ވިޔަފާރިއެއް ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ކުރާ މަސައްކަތެއް، ނުވަތަ އެވިޔަފާރީގެ ނުވަތަ އެމަސައްކަތެއްގެ ބައެއް، ވިއްކާލުމުން، ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުން ނުވަތަ ނަޤުލުކުރުމުން، ނުވަތަ އެހެންވެސް ގޮތަކުން ދޫކޮށްލުމުން، އެވިޔަފާރިއަކާ ނުވަތަ އެމަސައްކަތަކާ ގުޅޭގޮތުން، އެވަގުތު މުވައްޒަފުންގެ ގޮތުގައިތިބި މީހުންގެ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުންތައް، އެވިޔަފާރިއެއް ނުވަތަ އެމަސައްކަތެއް ބަދަލުވެގެންދިޔަ ފަރާތަށް، ނަޤުލުވާނެއެވެ. މިގޮތުން، ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ކޮންމެ ފަރާތަކާ ދެމެދު އުފެދިގެންވާ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތައް، އެވިޔަފާރިއެއް ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ބަދަލުވެގެންދިޔަ ފަރާތާއި ވަޒީފާގައި ތިބި ފަރާތްތަކަށް ބަދަލުވެގެން ދާނެއެވެ.
އަދި ބަދަލުވުމުގެ ކުރިން، ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތްތަކާއި ވިޔަފާރި ނުވަތަ މަސައްކަތް ބަދަލުކުރި ފަރާތާދެމެދު ހިނގާފައިވާ ކޮންމެ މުޢާމަލާތެއްވެސް، ބެލެވޭނީ ވަޒީފާގައި ތިބި ފަރާތްތަކާއި ވިޔަފާރި ނުވަތަ މަސައްކަތް ބަދަލުވެގެންދިޔަ ފަރާތާ ދެމެދު ހިނގާފައިވާ ކަމެއް ކަމަށެވެ.
ވިޔަފާރިއެއް ނުވަތަ އެއިން ބައެއް، ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ އެއިން ބައެއް ވިއްކާލުމުން، ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދިނުމުން، ނުވަތަ ނަޤުލުކުރުމުން، ކުރިން ވަޒީފާދިން ފަރާތަށާއި، ވިޔަފާރި ނުވަތަ މަސައްކަތް ނަޤުލުވުމުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ކަމުގައި ބެލޭ ފަރާތަށް، މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްކޮށްދިން މުއްދަތު، އެމީހުންގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ގުނޭނީ އެއްމުއްދަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި އެއްވެސް މެދުކެނޑުމެއް އެމީހުންގެ ވަޒީފާގެ މުއްދަތަށް އައިކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
އެއްވެސް ކުށަކާގުޅިގެން، ދަޢުވާ ކުރެވެމުންދާ ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުވެފައިވާ، ނުވަތަ ޙުކުމެއް އައިސްފައިވާ ފަރާތެއްގެ ޒިންމާއެއް، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޙާލަތުގައި، އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުވެގެނެއް ނުދާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ މީހަކު އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާއަށްވެސް އެއްވެސް އުނިކަމެއް ނާންނާނެއެވެ.

[ކަނޑައެޅޭ ވަކި ދުވަސްވަރެއްގައި އަދާކުރަންޖެހޭ ވަޒީފާ]
އަހަރުގެ ވަކިދުވަސްވަރެއްގައި އެކަނި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތެއްގައި، ވަޒީފާއަދާކުރާ މުވައްޒަފެއްނަމަ، މެދުނުކެނޑި އެއްއަހަރަށްވުރެ ގިނަ އަހަރު ކޮންމެ އަހަރެއްގެވެސް އެއްދުވަސްވަރަކު ވަޒީފާދޭ ވަކި ފަރާތަކަށް އެމުވައްޒަފަކު ޚިދްމަތް ކޮށްފައިވާނަމަ، އޭނާ، އެކި އަހަރުމަތިން އެޚިދްމަތްކުރި ދުވަސްތަކުގެ ޖުމުލަ އަދަދަށް، އެވަޒީފާ ދޭ ފަރާތުގެ ވަޒީފާގައި ދެމިހުރި މީހެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

[މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އަދި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން]

[މުވައްޒަފާމެދު އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅުއެޅުން]
މުވައްޒަފުން ތަބާވާންޖެހޭ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުތަކަށް ތަބާނުވާނަމަ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން އެ މުވައްޒަފަކާމެދު އަޅަން ފެންނަ އެކަށީގެންވާ އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅު" ގެ މާނައިގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނޭނެއެވެ.
ނަސޭހަތްދިނުން؛
ލިޔުމުން އިންޒާރު ދިނުން؛
ވަޒީފާގެ މަސައްކަތަށް ނިކުތުން 14 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ހުއްޓުވުން؛
ހުރި މަގާމަށްވުރެ ދަށްމަގާމަކަށް ބަދަލުކުރުން.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވަކި މުވައްޒަފަކާމެދު އަޅާފައިވާ އަޚްލާޤީ ފިޔަވަޅަކީ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅެއްތޯ ބެލުމަށްޓަކައި، މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑަށް އެމުވައްޒަފަކު ތަބާނުވި މިންވަރާއި، އެމުވައްޒަފެއްގެ ވާޖިބުތަކާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެޅިފިޔަވަޅާއި، އެފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރިގޮތާއި، އެ މުވައްޒަފަކު އަޚްލާޤީ މިންގަނޑާ ޚިލާފުވުމުން ލިބުނު ގެއްލުމާއި، އެމުވައްޒަފަކު މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު ކުރިން ބަހައްޓަމުން އައިސްފައިވާ ގޮތުގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތް ކުރަންވާނެއެވެ.
މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑަށް ތަބާނުވުމުން އެޅިފިޔަވަޅަކީ އެކަށީގެންނުވާ ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް އެފިޔަވަޅު އެޅުނު މުވައްޒަފަކަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަމުގެ ޝަކުވާ، ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[މުސާރައިން ކެނޑުން ހުއްދަވާ މިންވަރު]
މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާ އަދާކުރަންޖެހޭ ގަޑީގައި ވަޒީފާއަށް ނުނިކުންނަ ވަގުތަށްވާ މިންވަރު، އޭނާގެ މުސާރައިން ކެނޑުން ފިޔަވައި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން، މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއަށް ނުނިކުތުމާ ގުޅިގެން އިތުރު ޖޫރިމަނާކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މުދަލަށް ނުވަތަ ވިޔަފާރިއަށް ގެއްލުމެއް ލިބޭނޭކަން އެނގިހުރެ މުވައްޒަފަކު ކުރާ ޢަމަލަކުން، ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމެއްގެ ސަބަބުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބުނު ގެއްލުމަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލު ދިނުމަށް ކަނޑައެޅުން މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން މަނާކުރުން]
މުވައްޒަފެއްގެ މަސައްކަތުގެ ޤާބިލުކަން ނުވަތަ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްފަހުވެސް އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤާއި ނުވަތަ އޭނާ ވަޒީފާއަދާކުރާ ތަން ރަނގަޅު ގޮތުގައި ހިންގުމާ ގުޅިފައިވާ އޭނާގެ ޒިންމާ އަދާ ނުކުރާކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާލައިގެން މެނުވީ، ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދާ މުވައްޒަފަކު، އޭނާގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑަށް މުވައްޒަފަކު ތަބާނުވާކަމަށް ބެލުމުގައި، ނުވަތަ މުވައްޒަފަކު އޭނާގެ ވަޒީފާއިން ވަކި ކުރުމުގައި، ތިރީގައި އެވާ ކަންތައްތައް، އެއީ، އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
މުވައްޒަފުގެ ނަސްލު، ކުލަ، ޤައުމީ ނިސްބަތް، އިޖްތިމާޢީ ނިސްބަތް، ދީން، ސިޔާސީގޮތުން ގެންގުޅޭ ޚިޔާލުތައް، ނިސްބަތްވާ ސިޔާސީ ޕާޓީ، ޖިންސު، ކައިވެނީގެ ނިސްބަތް، ޢާއިލީ ގޮތުން އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާތައް، ނުވަތަ އޭނާގައި ހުރި ނުކުޅެދޭ ސިފައެއް.
ބަލިވެއިނުން ނުވަތަ ބަލިވެއިނުމާ ގުޅިފައިވާ ސަބަބެއް؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މުވައްޒަފަކަށް ލިބިދޭ ޙައްޤެއްގެ ބޭނުން އޭނާ ކުރުން؛
ބަލިވުމުން ނުވަތަ ލިބުނު ހާނިއްކައެއްގެ ސަބަބުން، ވަގުތީގޮތުން، ވަކި ދުވަސްތަކަކު މަސައްކަތަށް ނުނުކުމެ ހުރުން؛
މަސައްކަތް ކުރަން ތިމާ އުޅެންޖެހޭ މާޙައުލަކީ ސީދާގޮތުންނާއި ނުސީދާގޮތުން ނުރައްކާތެރި ގެއްލުމެއް ތިމާގެ ޞިއްޙަތަށް، ނުވަތަ ފުރާނައަށް ލިބިދާނެ މާޙައުލެއް ކަމަށް، އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ގަބޫލު ކުރެވިގެން، އެމާޙައުލުން ދުރުވުމަށް އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބިދޭ ޙައްޤެއްގެ ބޭނުން އޭނާ ކުރުން ނުވަތަ ކުރަން އުޅުން؛
މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ މެންބަރަކަށް މުވައްޒަފަކުވުން، ނުވަތަ އެފަދަ ޖަމްޢިއްޔާއަކުން ކުރާ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ޙަރަކާތެއްގައި އޭނާ ބައިވެރިވުން؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ޤާނޫނާއި ނުވަތަ ގަވާއިދާ ޚިލާފުވެއްޖެ ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް، މުވައްޒަފަކު ޝަކުވާއެއް ހުށަހެޅުން، ނުވަތަ އެފަދަ ޝަކުވާއެއް ހިމެނިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި އެއްވެސް ހައިސިއްޔަތަކުން ބައިވެރިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ހިންގާ ވިޔަފާރިއެއް ނުވަތަ ދެމުންގެންދާ ޚިދުމަތެއް ހުއްޓާލަންޖެހުމާ ގުޅިގެން، ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ހިންގުމަށް ގެންނަ ބަދަލަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މާލީ ޙާލަތު ދަށްވުމާ ގުޅިގެން މަޤާމެއް އުނިކުރަންޖެހުމުގެ ސަބަބުން، މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ، މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވިދާނެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، އެފަދައިން ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި، އަދި ވަކި މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ މުވައްޒަފުންތަކެއް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ނޫންކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި، އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާއިރު، އެ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާގައި ޚިދުމަތްކޮށްފައިވާ މުއްދަތަށް 1 (އެކެއް) އަހަރު ފުރިފައިނުވާނަމަ، 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުވަތަ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ ދޭންވާނެއެވެ. ވަޒީފާގައި ޚިދުމަތްކޮށްފައިވާ މުއްދަތު 1 (އެކެއް) އަހަރާއި 4 (ހަތަރެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތެއްނަމަ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް، މަދުވެގެން 2 (ދޭއް) މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުވަތަ އެ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ ދޭންވާނެއެވެ. އަދި ވަޒީފާގައި ޚިދުމަތްކޮށްފައިވާ މުއްދަތު 4 (ހަތަރެއް) އަހަރުދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވާނަމަ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް، މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސް ނުވަތަ އެ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތަށްވާ ފައިސާ ދޭންވާނެއެވެ.

[ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ނޯޓިސް ދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތުތަކުގައި މެނުވީ ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ބާޠިލުކުރެވޭނީ އެންމެ މަދުވެގެން ނޯޓިސް ދޭންޖެހޭނެކަމަށް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވާ ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.
ހަ މަސް ދުވަހަށްވުރެ ކުރުނޫން އަދި އެއްއަހަރަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ވަޒީފާގައި ބަހައްޓާފައިވާ މުވައްޒަފަކަށް ދެހަފުތާގެ ނޯޓިސް.
އެއްއަހަރަށްވުރެ ކުރުނޫން އަދި ފަސް އަހަރަށް ވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ވަޒީފާގައި ބަހައްޓާފައިވާ މުވައްޒަފަކަށް އެއްމަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް؛
ފަސްއަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ވަޒީފާގައި ބަހައްޓާފައިވާ މުވައްޒަފަކަށް ދެމަސް ދުވަހުގެ ނޯޓިސް.
މި ބާބުގެ ދަށުން މުވައްޒަފަކަށް ލިބިދޭ ޗުއްޓީއެއްގެ ބޭނުން، މުވައްޒަފަކު ކުރަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އެ ޗުއްޓީގެ މުއްދަތާއެކު ނޯޓިސްގެ މުއްދަތު ގުނޭގޮތަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނޯޓިހެއް ދީގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ނޯޓިސް ދިނުމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތަށްވުރެ އިތުރު މުއްދަތަކަށް ނޯޓިސް ދިނުމުގައި، ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތާ ދެމެދު ވެވޭ އެއްބަސްވުމަކަށް، ނުވަތަ ވަކިމުއްދަތެއްގެ ކުރިން ނޯޓިސް ދޭންޖެހޭ ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން މުވައްޒަފަކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެއް އެއިރަކު އޭނާ ދޫކޮށްލުމަކަށް، މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ދެވޭ ނޯޓިސް ދޭންވާނީ ލިޔުމުންނެވެ.

[ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާނުލައި ވަކިކުރުން]
ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާނުލައި، ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތެއް އޭނާގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ، އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވުމާއެކު، އޭނާ ވަޒީފާގައި އިތުރަށް ބެހެއްޓުމަކީ، އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކަށް ބަލާއިރު، ކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުފެންނަ ޙާލަތުތަކުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާގޮތުގެމަތިން ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތެއްގެ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވާކަމަށް ބެލޭނީ އަންނަނިވި ޙާލަތުތަކުގައެވެ.
ވަޒީފާގައި އިތުރަށް ބެހެއްޓުމުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުވަތަ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނަށް ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެކަމަށް ފެނުން؛
ޚިޔާނާތެއް ވެފައިވުން.
"ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާނުލައި ވަކިކުރުން" މާނަކޮށްދެނީ، ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަކަށް ދޭންޖެހޭ ނޯޓިސް ދިނުމަކާ ނުލައި، ނުވަތަ އެ ނޯޓިސް ދޭންޖެހޭ މުއްދަތަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތަކަށް ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބާޠިލުކުރުމެވެ.

[ވަޒީފާ އަދާކުރިކަމުގެ ލިޔުން]
ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއް ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްފަހު، އެކަން މުވައްޒަފަށް އަންގާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 6 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ މުވައްޒަފަކު އެދިއްޖެ ނަމަ، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކަށް އިޝާރާތްކޮށް ވަޒީފާ އަދާކުރިގޮތުގެ ލިޔުމެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވަޒީފާ އަދާކުރި ފަރާތަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނަމާއި އެޑްރެސް؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ކުރާ މަސައްކަތުގެ ބާވަތް؛
މެދުކެނޑުމެއްނެތި ވަޒީފާގައި އެމުވައްޒަފަކު ދެމިހުރި މުއްދަތު؛
ވަޒީފާ އަދާކުރި ތަން؛
ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ކުރިން އެމުވައްޒަފަކު އަދާކުރަމުން އައި ވަޒީފާ؛
ވަޒީފާއިން ވަކިވި ތާރީޚާ ހަމަޔަށް، އެ މުވައްޒަފަކަށް ލިބެމުންދިޔަ މުސާރައާއި އެހެނިހެން މާލީ ޢިނާޔަތްތައް.
މުވައްޒަފަކު އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި މެނުވީ، އެމުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިވާން ދިމާވި ސަބަބު، ނުވަތަ އޭނާ ވަޒީފާ އަދާކުރި ގޮތާމެދު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ދެކޭގޮތް، ވަޒީފާ އަދާކުރި ގޮތުގެ ލިޔުމުގައި، ހިމަނައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ނޯޓިސްދިނުމުގެ ބަދަލުގައި ފައިސާ ދިނުން]
ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ގޮތުން ދޭންޖެހޭ ނޯޓިސް ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އެނޯޓިސްގެ މުއްދަތު ފެށޭ ދުވަހުން ފެށިގެން އެނޯޓިސްގެ މުއްދަތު ނިމޭދުވަހާ ހަމައަށް، އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބިދޭންޖެހޭ މުސާރައާއި އެހެނިހެން ޢިނާޔަތްތައް، ހަމައަށް އޭނާއަށް ދިނުމަށްފަހު، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް، އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވިދާނެއެވެ.

[ވަޒީފާ ދޫކޮށްލުން]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މި ޤާނޫނާ ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރާނަމަ، ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އެކަން ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ދޭ ނޯޓިސްގައި އެފަދަ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް ދީފައިވާ މުއްދަތުގައި އެދިފައިވާ ކަންކަން ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ރަނގަޅުނުކޮށްފިނަމަ، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ވަޒީފާއިން ވަކިވުމަށް ދޭންޖެހޭ ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު، ވަކިވުމުގެ ޙައްޤު ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށްފިނަމަ، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެމުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

[ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބު ސާބިތުކޮށްދިނުން]
މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާ ގުޅިގެން، އެ މުވައްޒަފަކު ހުށަހަޅާ ޝަކުވާއެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއްގައި، އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ކަމުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ސާބިތުކޮށް ނުދެވިއްޖެނަމަ، އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

[ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާ ވިދިގެން ޝަކުވާ އުފުލުން]
ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު ނުވަތަ ނޯޓިސް ދިނުމަކާ ނުލައިނަމަވެސް، މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފިނަމަ، އެވަޒީފާއިން އޭނާ ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ކަމުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރި މީހާއަށް ގަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން ތިންމަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަމުގެ ޝަކުވާ، ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ވަޒީފާ އަދާކުރި މީހާއަށް ނޯޓިސް ލިބުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަކަށް މިމާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
ވަޒީފާގެ ވަގުތީ މުއްދަތުގައި މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން، ނުވަތަ އެ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ މީހާ، އެވަޒީފާގެ ގޮތުން އިސްތިއުފާ ދޭންޖެހޭ ނުވަތަ މުސްކުޅި ކުރަންޖެހޭ ދުވަސްއައުމުން، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފިނަމަ، އެކަމުގެ ޝަކުވާ، މި މާއްދާގެ
(ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުރުމުގެ ޙައްޤެއް އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބިގެނެއް ނުވެއެވެ.

[އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން މުވައްޒަފަށް ލިބިދޭ ޤާނޫނީ ޙައްލު]
މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތިކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލަށް ފެނިއްޖެހިނދެއްގައި، ތިރީގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ކުރުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން އަމުރު ނެރެންވާނެއެވެ.
އެމުވައްޒަފަކު ކުރިން އަދާކުރަމުންދިޔަ ވަޒީފާގައި އަލުން ބެހެއްޓުމަށާއި އޭނާއަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ވަޒީފާއިން ވަކިވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ނުބެލުމަށް އަމުރުކުރުން؛
މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން އަދާކުރަމުންދިޔަ ބާވަތުގެ ވަޒީފާއެއްގައި، ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ އެހެން ވަޒީފާއެއްގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުން، އަދި އެއަމުރުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މުވައްޒަފަކާ ދެމެދު އެއްބަސްވެވޭ ޝަރްޠުތަކަކާއި މާއްދާތަކަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރުމަށާއި، ވަކި ތާރީޚަކުން ފެށިގެން އެވަޒީފާއާ ހަވާލުވުމަށް އަމުރުކުރުން؛
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ބަދަލުދިނުމަށް އަމުރުކުރުން.
ޓްރައިބިއުނަލުން އަމުރެއް ނެރުމުގައި، ފުރަތަމަ ބަލަންވާނީ އެމުވައްޒަފަކު ވަކިކުރިއިރު ހުރި ވަޒީފާގައި އަލުން ބެހެއްޓުމަށެވެ.
ނުވަތަ އެވަޒީފާއާގުޅޭ، ނުވަތަ އެނޫންވެސް އޭނާއާ އެކަށީގެންވާ ވަޒީފާއެއްގައި ބެހެއްޓުމަށެވެ.
މިފަދައިން ބެލުމުގައި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުނު ޙާލަތުތަކަށާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރަން ދިމާވީ މުވައްޒަފަކު ކުރި ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުންކަމަށްވާނަމަ އެކަމުގައި އޭނާ ބައިވެރިވާ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތް ކުރަންވާނެއެވެ.
މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރަން ޖެހުނީ، އޭނާގެވެސް ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހިއްސާއެއްއޮތްކަމަށް ނުވަތަ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އޭނާ ފަހިކޮށްދިން ކަމެއްގެ ސަބަބުންކަމަށް، ޓްރައިބިއުނަލަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެމުވައްޒަފަކަށް ވަޒީފާ އަނބުރާ ދިނުމަށްކުރާ އަމުރުގެ ތެރޭގައި، އެމުވައްޒަފަކު އުފުލަންޖެހޭ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ޢުޤޫބާތެއްވެސް ހިމެނިދާނެއެވެ.
ބަދަލުދިނުމުގެ އަމުރެއް ޓްރައިބިއުނަލުން ނެރުމުގައި، ބަދަލުދޭންޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ އެކަށީގެންވާކަމަށް އަދި ޢަދުލުވެރިކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލަށް ފެންނަ އަދަދަކަށެވެ. މިފަދައިން އަދަދު ކަނޑައެޅުމުގައި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ޢަމަލުކުރިގޮތުން އެމުވައްޒަފަކަށް ސީދާގޮތުން ލިބުނު ގެއްލުމަށާއި، އެމުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ދިމާވި މުވައްޒަފަކުކުރި ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުންކަމަށްވާނަމަ އެކަމުގައި އޭނަ ބައިވެރިވާ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތް ކުރަންވާނެއެވެ. މުވައްޒަފަށް ބަދަލު ދިނުމުގައި، އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމަކަށް ބިނާކޮށް ކަމުގައިވާނަމަ، އެކަމަށްޓަކައި އެމުވައްޒަފަކަށް އިތުރު އަދަދެއްގެ ފައިސާ ދިނުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.

[ވަޒީފާދޭ ފަރާތް މަރުވުން]
ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ބިނާވެފައިއޮތީ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ފަރުދީ ހައިސިއްޔަތުގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާ ނިޔާވި ދުވަހުންފެށިގެން އެއްމަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެސްފައި ނުވާނަމަ، އެ އެއްމަސް ދުވަސް ހަމަވުމުން، އެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވާނެއެވެ.

[ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ބަނގުރޫޓުވުން]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ބަނގުރޫޓު ވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ވިޔަފާރި ނުވަތަ މަސައްކަތް ހުއްޓާލައިފިނަމަ، އެދުވަހުން ފެށިގެން އެއްމަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަމާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެސްފައިނުވާނަމަ، އެ އެއްމަސްދުވަސް ހަމަވުމުން، އެވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ބަނގުރޫޓުވިޔަސް، އެފަރާތުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމަކަށް ނުގެންނަނަމަ، ނުވަތަ އެމަސައްކަތް އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައިވާނަމަ، މި މާއްދާގެ ދަށުން ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތް، ބަނގުރޫޓުވުމުން، ނުވަތަ އެފަރާތުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓާލުމުން، މުވައްޒަފުން ނުވަތަ އެމީހުން ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތަކުން، އެމުވައްޒަފުންނަށް ލިބެންވާ މުސާރައާއި އެހެނިހެން ފައިސާއަށް އެދި ދަޢުވާ ކޮށްފިނަމަ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ދަރަނި އަދާކުރަންޖެހޭ ސަރުކާރުގެ ދާއިރާއެއް ވާނަމަ، އެދާއިރާއަކަށާއި އެހެން ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ލިބެންވާ ފައިސާ ހޯދައިދިނުމަށްވުރެ ބޮޑަށް އިސްކަން ދޭންވާނީ، ތިރީގައިއެވާ ނިސްބަތަށް މުވައްޒަފުންނަށް ފައިސާ ހޯދައިދިނުމަށެވެ.
ބަނގުރޫޓުވުމުން ނުވަތަ ވިޔަފާރި ހުއްޓާލުމުގެ ކުރިން ހިނގައިދިޔަ 27 ހަފުތާގެ ތެރޭގައި މުވައްޒަފުންނަށް ލިބެންވާ، މުސާރަ، އިތުރުގަޑީގެ ފައިސާ، ކޮމިޝަން، ސަރވިސްޗާޖް، އަދި އެހެނިހެން މާލީ ފައިދާތައް؛
ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ނުވަތަ މަސައްކަތް ހުއްޓާލުމުގެ ކުރިން ހިނގައިދިޔަ ދެ އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޗުއްޓީ ލިބެންވާ ދުވަސްތަކުގައި މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާނަމަ، ޗުއްޓީނުނަގާ މަސައްކަތް ކުރުމުން އޭގެ ބަދަލުގައި ލިބެންވާ ފައިސާ؛
ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ނުވަތަ މަސައްކަތް ހުއްޓާލުމުގެ ކުރިން ހިނގައިދިޔަ 12 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މުސާރައިން ނުކެނޑޭގޮތަށް މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހުރިނަމަ، އެދުވަސްތަކަށް ލިބެންވާ ފައިސާ؛
އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަދަލުދޭން ޖެހިފައިވާނަމަ، އެބަދަލުގެ ފައިސާއާއި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާއިރު، އެއްވެސް ފައިސާއެއް ދޭން އޮތްނަމަ އެފައިސާ.

[މަސައްކަތްކުރާ ގަޑި]

[ހަފުތާއެއްގެ ތެރޭގައި ޢާންމުކޮށް އެންމެ ގިނަވެގެން މަސައްކަތް ކުރެވޭ ގަޑިތައް]
ހަފުތާއެއްގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނަވެގެން 48 ގަޑިއިރަށްވުރެ އިތުރަށް އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު ލައްވާ މަސައްކަތް ކުރުވައިގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުޞޫލުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިތުރުގަޑީގައި މަސައްކަތް ކުރުވުމެއް ނުހިމެނޭނެއެވެ.
މުވައްޒަފަކު އަރާމުކުރުމަށް އާދައިގެމަތިން ހަމަޖެހިފައިވާ ދުވަހެއްގައި ނުވަތަ ދެފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވާ ދުވަހެއްގައި، އަރާމުކުރުމަށް ވިދިވިދިގެން 24 ގަޑިއިރުގެ މުއްދަތެއްނުދީ، އެއްވެސް މުވައްޒަފަކުލައްވާ ވިދިވިދިގެން 6 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތަކަށް މަސައްކަތް ކުރުވައިގެން ނުވާނެއެވެ.
ޓޫރިސްޓު ރިސޯޓުތަކާއި، ޓޫރިސްޓު އުޅަނދުތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހެއް ނުވަތަ މީހުން އަދި މީހުން ދިރިނޫޅޭ ސިނާއީ މަސައްކަތްތައްކުރާ ރަށްރަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހެއް ނުވަތަ މީހުންނާއި ވަޒީފާ ދޭފަރާތާ ދެމެދު ވެވޭ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި، ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެމަތީން ވިދިވިދިގެން 6 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތަކަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށްފަހު، ވިދިވިދިގެން 6 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ 6 ދުވަހަކަށް 1 ދުވަހުގެ މަގުން އަރާމްކުރުމަށް ދުވަސްތައް އެއްކޮށް ނެގުމަށް މި މާއްދާގެ (ށ) ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
ޓޫރިސްޓު ރިސޯޓުތަކާއި، ޓޫރިސްޓު އުޅަނދުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހެއް ނުވަތަ މީހުން އަދި މީހުން ދިރިނޫޅޭ ސިނާއީ މަސައްކަތްތައްކުރާ ރަށްރަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހަކު، ނުވަތަ މީހުން ވަޒީފާ ބަޔާނުގައި އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދުވާލަކު އިތުރު 2 ގަޑިއިރު މަސައްކަތްކުރުވުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ. ނަމަވެސް މި ޤާނޫނުގެ 37 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، މިގޮތުން އިތުރުވާ ގަޑިތަކަށް އިތުރުގަޑީގެ ފައިސާ ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަކު ލައްވާ މަސައްކަތްކުރުވާ ވަގުތާއި، ގަޑިއާއި، އިތުރު ގަޑީގައި މަސައްކަތްކުރުވާ ވަގުތާއި، އިތުރު ގަޑީގެ ގޮތުގައި މުވައްޒަފަށްދޭ ފައިސާގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން ބަލަން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ އޮތޯރިޓީން އަންގާ ގޮތެއްގެ މަތިން ވަޒީފާ ދޭފަރާތުން އެ އޮތޯރިޓީއަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ ޚިލާފުވެއްޖެ ފަރާތެއް، -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ދުވާލަކު އާންމުކޮށް އެންމެ ގިނަވެގެން މަސައްކަތްކުރެވޭ ގަޑިތައް ކަނޑައެޅުން]
އާންމުކޮށް ދުވާލަކު އެންމެ ގިނައިން މަސައްކަތްކުރެވޭނެ ގަޑިތައް ކަނޑައަޅާ ގަވާއިދެއް ހެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިސްތިސްނާވާ މުވައްޒަފުން]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް މި ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާއާއި 37 ވަނަ މާއްދާއާއި 38 ވަނަ މާއްދާއިން އިސްތިސްނާވާނެއެވެ.
ކުއްލި ޙާލަތުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން؛
ކަނޑުދަތުރުކުރާ އުޅަނދު ނުވަތަ މަތިންދާ ބޯޓުގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން؛
ކަނޑުދަތުރުކުރާ އުޅަނދެއް ނުވަތަ މަތިންދާ ބޯޓެއް އައުމާއި ފުރުމާއި އެފަދަ އުޅަނދުފަހަރަށް މުދާ އެރުވުމާއި ބޭލުމާ އަދި އެފަދަ އުޅަނދުތަކަށް ބޭނުންވާ އެހެނިހެން ތަކެތި ފޯރުވައިދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައްކުރާ މީހުން؛
ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓުތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން؛
މީހުން ދިރިނޫޅޭ ސިނާއީ މަސައްކަތްތައްކުރާ ރަށްރަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން؛
މިސްކިތު މުދިމުންނާއި މިސްކިތު މަސައްކަތުމީހުން؛
އޮންކޯލް ޑިއުޓީގައި ތިބޭ ވަގުތުތަކުގައި، އޮންކޯލް ޑިއުޓީގައި ތިބޭ މީހުން؛
ހިންގުމުގެ އިސް މަގާމުތަކުގައި ތިބޭ މީހުން.
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުތަކުގައި، އެ ޙާލަތެއްގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް މި ބާބުގައިވާ މާއްދާތައް ވަގުތީގޮތުން ނުހިނގާގޮތް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކުން ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.
އެކްސިޑެންޓެއް ދިމާވުމުން، ނުވަތަ ވަޒީފާ ދޭފަރާތުގެ ބާރު ނުހިނގާ ކަމެއް ދިމާވުމުން، ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ދިމާވެދާނެކަންކަން ޔަޤީންވުމުން، ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރާ ތަނުގެ އިމާރާތާ ނުގުޅޭގޮތުން، ނުވަތަ މަސައްކަތުގައި ބޭނުންކުރާ ސާމާނާ ގުޅޭގޮތުން، ކޮންމެހެން އަވަހަށް ކޮށްނިންމަންޖެހޭ މަސައްކަތެއް ކުރަންޖެހުމުން، އެކަންކަމަށްޓަކައި އިތުރުގަޑީގައި އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކޮށްފިނަމަ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މަސައްކަތް އާދައިގެމަތިން ހިނގަމުންދާގޮތަށް، ނުރަނގަޅު އަދި ބޮޑު އަސަރެއް ކޮށްފާނެފަދަ ޙާލަތެއް ދިމާވުން؛
ޚާއްޞަ ޙާލަތުތަކެއްގެ ސަބަބުން، އާދައިގެމަތިން ކުރާ މަސައްކަތަށްވުރެ އިތުރަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ކޮށް ނިންމަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކެއް ދިމާވުން؛
އަވަހަށް ހަލާކުވާ ޒާތުގެ ތަކެތި، ހަލާކުވިޔަ ނުދިނުމަށް ކޮންމެހެން މަސައްކަތްކުރަން ޖެހޭފަދަ ޙާލަތެއް ދިމާވުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަގުތީގޮތުން އިސްތިސްނާވާ ފަރާތްތަކުން ކުރަންޖެހުނު މަސައްކަތެއްކޮށް ނިމުމުން، މި ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތާ އެއްވަރުގެ މުއްދަތެއް އެމީހުން އަރާމުކުރުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެމީހުންނަށް ދޭންވާނެއެވެ. އަދި ދުވާލަކު އާންމުކޮށް އެންމެގިނަވެގެން މަސައްކަތް ކުރެވޭ ގަޑީގެ އިތުރަށް މަސައްކަތް ކޮށްފިނަމަ، އެގަޑިތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން، އިތުރުގަޑީގެ ފައިސާވެސް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެމީހުންނަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[މަސައްކަތު ގަޑި ނިމުމުން މަސައްކަތް ކުރާ ތަން ދޫކޮށް ދިއުމުގެ ޙައްޤު]
މުވައްޒަފަކު އޭނާ މަސައްކަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގަޑި ނިމުމުން، އޭނާ މަސައްކަތްކުރާ ސައިޓުގައި ނުވަތަ ރަށުގައި ނުވަތަ އުޅަނދެއްފަދަ ތަނެއްގައި ހުރުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އޭނާއަށް މަޖުބޫރުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި، މުވައްޒަފަކު އޭނާ މަސައްކަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގަޑި ނިމުމުން، އޭނާ ވަޒީފާއަދާކުރާ ތަން ދޫކޮށް ދިއުމާއި ވަޒީފާއަށް ނުކުންނަންޖެހޭ ގަޑިއަށް އެތަނަށް އަނބުރާ އައުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ނުވަތަ ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން ހުރަސްއަޅައިގެންނުވާނެއެވެ.
މަސައްކަތު ގަޑި ނިމުމުން، މުވައްޒަފަކު އޭނާ ވަޒީފާއަދާކުރާ ތަން ދޫކޮށް ދިއުމަށް އަދި ވަޒީފާއަށް ނުކުންނަންޖެހޭ ގަޑިއަށް އެތަނަށް އަނބުރާ އައުމަށް ފުރާދުއްވާ އުޅަނދެއް ބޭނުންކުރަންޖެހޭނަމަ، އެ އުޅަނދަކަށް އެތަނަކަށް ކައިރިކުރުމުގެ ހުއްދަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ނުވަތަ ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން ދޭންވާނެއެވެ.

[ކެއުމުގެ ގަޑި]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން، މުވައްޒަފަކުލައްވާ ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުވައިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ކަމެއް ކުރަން ހުއްދަ ދީގެންވެސް ނުވާނެއެވެ.
މަދުވެގެން 30 މިނެޓުގެ ވަގުތުކޮޅެއް ކެއުމަށް ނުދީ، މެދުކެނޑުމެއްނެތި ގިނަވެގެން ފަސްގަޑިއިރަށްވުރެ އިތުރަށް މަސައްކަތް ކުރުވުން؛
ކެއުމަށް، މުވައްޒަފަކަށް ލިބޭ ވަގުތުގައި، އޭނާ ލައްވާ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރުވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އިސްތިސްނާވާ މުވައްޒަފުންނަށް، އެމުވައްޒަފުންނާއި އެމުވައްޒަފުންނަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތާ ދެމެދު އެއްބަސްވާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެހެން އުޞޫލަކުން ކެއުމުގެ ގަޑި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ނަމާދު ކުރުމުގެ ވަގުތާއި، ހުސްވަގުތު]
ވަޒީފާއަދާކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް، ނަމާދުކުރުމަށް، އެނަމާދެއްގެ ވަގުތު ފާއިތުނުވަނީސް، މަސައްކަތަށް ދަތިނުވާނޭ ގޮތުގެމަތިން 15 މިނެޓުގެ ހުސްވަގުތުކޮޅެއް ދޭންވާނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހުސްވަގުތުކޮޅެއް ނުލިބި މަސައްކަތުގައި ހޭދަވާ ކޮންމެ ހަތަރު ގަޑިއަކުން އެއްފަހަރު 15 މިނެޓުގެ ހުސްވަގުތުކޮޅެއް ދޭން ވާނެއެވެ.

[އިތުރުގަޑި]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މުވައްޒަފަކާ ދެމެދު ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން މެނުވީ، އިތުރުގަޑީގައި މުވައްޒަފަކު ލައްވައި މަސައްކަތް ކުރުވައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މިފަދައިން މަސައްކަތްކުރުވާނަމަ، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތަށާއި، މި ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މުވައްޒަފަކުލައްވާ އިތުރުގަޑީގައި މަސައްކަތް ކުރުވައިފިނަމަ، އޭނާގެ މުސާރައިން ގަޑިއަކަށްޖެހޭ މިންވަރުގެ މަދުވެގެން ¼1 ބަޔަށްވާ ފައިސާ، އަދި އެފަދައިން މަސައްކަތްކުރުވީ، ހުކުރު ދުވަހެއް ނުވަތަ ރަސްމީ ބަންދު ދުވަހެއްގައިނަމަ، އެމީހެއްގެ މުސާރައިން ގަޑިއަކަށްޖެހޭ މިންވަރުގެ މަދުވެގެން ½1 ބަޔަށްވާ ފައިސާ، އިތުރުގަޑީގެ ފައިސާގެ ގޮތުގައި، އެމުވައްޒަފަކަށް، ވަޒީފާދޭފަރާތުން ދޭންވާނެއެވެ.

[ރަސްމީ ބަންދު ދުވަސްތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރުން]
އާންމުކޮށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހޭ ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި، ރަސްމީ ބަންދު ދުވަހަކު މުވައްޒަފަކުލައްވާ މަސައްކަތް ކުރުވާނަމަ، އޭނާއަށް މަދުވެގެން ކަނޑައެޅިފައިވާ މުސާރައިން ދުވާލަކަށްޖެހޭ މިންވަރުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔާ އެއްވަރުގެ އަދަދެއްގެ ފައިސާ އޯވަރޓައިމްގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާގެ އިތުރުން އެމުވައްޒަފުގެ މުސާރައިގައި ހިމަނައިގެން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން، އެމުވައްޒަފަކަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[ޙައްޤުވާ އެކިއެކި ޗުއްޓީ]

[އަހަރީ ޗުއްޓީ]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ވަޒީފާ އަދާކުރާތާ އަހަރުވުމުން، ކޮންމެ އަހަރަކު، މުސާރަލިބޭގޮތަށް ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށްވެސް މަދުވެގެން 30 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެއް، އަހަރީ ޗުއްޓީގެ ގޮތުގައި ދޭންވާނެއެވެ.

[ޗުއްޓީގައި ހުންނައިރު މަސައްކަތް ނުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަހަރީ ޗުއްޓީގައި މުވައްޒަފަކު ހުއްޓާ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން، އެފަރާތުގެ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް އެމުވައްޒަފަކު ލައްވައި ކުރުވައިގެން ނުވާނެއެވެ. ނުވަތަ އެފަދައިން މަސައްކަތް ކުރުވުމަށް ހުއްދަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޗުއްޓީދޭ ތާރީޚު]
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަހަރީ ޗުއްޓީ ދެވޭނީ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ޗުއްޓީފެށޭ ތާރީޚު ކަނޑައަޅާނީ، އެޗުއްޓީ ޙައްޤުވާ މުވައްޒަފަކާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުންނެވެ. މިގޮތުން، ޗުއްޓީފެށޭ ތާރީޚަކީ، ޗުއްޓީ ޙައްޤުވާ އަހަރު ނިމުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 12 މަސްދުވަހަށްވުރެ ފަހުގެ ތާރީޚަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތީން ދެވޭ ސަލާމުގެ ޗުއްޓީ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތީން ދެވޭ ވިހެއުމުގެ ޗުއްޓީ ނުވަތަ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށްދޭ ނޯޓިސް ދީފައިވާ މުއްދަތު އަހަރީ ޗުއްޓީން އުނިވާގޮތަކަށް ޗުއްޓީ ނުދެވޭނެއެވެ.
މުވައްޒަފަކު އަހަރީ ޗުއްޓީގައި ވަނިކޮށް، އެމުވައްޒަފަކު އާދައިގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭ ދުވަހެއް އެއީ ރަސްމީ ބަންދު ދުވަހަކަށް ވެއްޖެނަމަ، އެފަދަ ކޮންމެ ބަންދު ދުވަހަކަށް، ދުވަހެއް، އެމުވައްޒަފެއްގެ ޗުއްޓީއަށް އިތުރު ކުރެވޭނެއެވެ.
ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން މުވައްޒަފަކު އެދެފިނަމަ، އޭނާއަށް ލިބޭ އަހަރީ ޗުއްޓީ ފެށުމުގެ ކުރިން މަސައްކަތަށް ނުކުންނަ އެންމެ ފަހު ދުވަހަށްވުރެ ލަސްނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން، އެ ނަގާ ޗުއްޓީގެ ދުވަސްތަކަށް މުސާރައިންޖެހޭ ފައިސާގެ ޢަދަދު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އޭނާއަށް ދޭންވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ދައުލަތުން މުސާރަދޭ މުވައްޒަފަކު އެ މުވައްޒަފަކު ޗުއްޓީގައި ހުރި ނަމަވެސް، ޢާންމު ގޮތެއްގައި މުސާރަދޭ އުސޫލުން މުސާރަ ދެވިދާނެއެވެ.
މުވައްޒަފަކު، ވަޒީފާއިން ވަކި ކުރާނަމަ، އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބިދޭ އަހަރީ ޗުއްޓީއެއްގެ ބޭނުން ނުކޮށް އޮތުމުން އެ ޗުއްޓީއަށް ލިބެންވާ ފައިސާ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެމުވައްޒަފަކަށް ނުދީ އޮތްކަމަށްވާނަމަ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާއިރު، އެ ފައިސާ އެމުވައްޒަފަކަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން މުވައްޒަފަކަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާ ކަނޑައަޅާނީ، އޭނާ ޗުއްޓީ ނެގި ދުވަހުގެ ކުރިން ނުވަތަ އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުގެ ކުރިން އޭނާއަށް ލިބެމުންއައި މުސާރައިގެ ނިސްބަތަށް ބަލައިގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުވައްޒަފަކަށް ޙައްޤުވާ އަހަރީ ޗުއްޓީގެ ބަދަލުގައި، އެއްވެސް ފައިސާއެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ދީގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުވައްޒަފަކަށް ލިބިދޭ ޗުއްޓީއެއް ދޫކޮށްލުމަށް، ނުވަތަ ބޭނުން ނުކުރުމަށް އެއްވެސް އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމަކީ ބާޠިލު އެއްބަސްވުމެކެވެ.

[ސަލާމުގެ ޗުއްޓީ]
މުވައްޒަފަކު ޚިދުމަތްކުރާ ކޮންމެ އަހަރަކު، މުސާރަ ލިބޭގޮތަށް ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށްވެސް މަދުވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެއް، ސަލާމުގެ ޗުއްޓީގެ ގޮތުގައި ދޭންވާނެއެވެ.
ބަލީގެ ބާވަތާއި އެ ބަލީގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފަކަށް މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެވޭނެ މުއްދަތު ބަޔާންކޮށް، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިޔަކު ދޫކުރާ މެޑިކަލް ސެޓްފިކެޓެއް ވަޒީފާއަށް ނުކުންނަ ދުވަހު ހުށަހެޅުމުން މެނުވީ، އެ މުވައްޒަފަކަށް ސަލާމުގެ ޗުއްޓީ ދިނުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންނެއް ނުވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެންއޮތް ނަމަވެސް، ސަލާމުގެ ޗުއްޓީގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކުރާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރެއިން 15 (ފަނަރަ) ދުވަސް، ވިދިވިދިގެން 2 (ދޭއް) ދުވަހަށްވުރެ ދިގު ނުވާނެ ގޮތެއްގެ މަތިން، މެޑިކަލް ސެޓްފިކެޓަކާ ނުލައި، ސަލާމުގެ ޗުއްޓީގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ވިހެއުމާ ގުޅިގެންދޭ ޗުއްޓީ]
އަންހެން މުވައްޒަފަކު، ވިހާނެކަމަށް ލަފާކުރާ ދުވަސް ބަޔާންކޮށް، ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިޔަކު ދޫކުރާ މެޑިކަލް ސެޓުފިކެޓް ހުށަހެޅުމުން، އެ މުވައްޒަފަކަށް، ވިހެއުމާ ގުޅިގެންދޭ 60 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީ ދޭންވާނެއެވެ. ވިހެއުމާ ގުޅިގެންދޭ ޗުއްޓީ ދިނުމުގައި ވިހާނެކަމަށް ލަފާކުރާ ދުވަހުގެކުރިން ހިނގާގޮތަށް ގިނަވެގެން ދެވޭނީ 30 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެވެ. މިމާއްދާ މިހެން އޮތުމަކުން، ވިހެއުމާ ގުޅިގެންދޭ ޗުއްޓީ ފުރިހަމަނުކޮށް ވަޒީފާއަށް ނުކުތުން އެމުވައްޒަފަކަށް މަނައެއް ނުކުރެއެވެ.
ވިހެއުމާގުޅިގެންދޭ ޗުއްޓީއަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެހެނިހެން ޗުއްޓީތަކުގެ އިތުރަށް އަންހެން މުވައްޒަފުންނަށް ދެވޭ ޗުއްޓީއެކެވެ.
އަންހެން މުވައްޒަފަކު، ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ލިބޭ ޗުއްޓީގައި އިންނަ މުއްދަތުގައި، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އޭނާއަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކާއި، ޢިނާޔަތްތަކާއި، މަގާމުގެ ކުރިއެރުން ލިބިދިނުން ފަދަ ޙައްޤުތައް ފުރިހަމައަށް ލިބެންވާނެއެވެ. މިގޮތުން، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އޭނާއަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކަށާއި، މަގާމުގެ ކުރިއެރުން ލިބުމަށް ވަޒީފާގެ މުއްދަތު ގުނޭގުނުމަކަށް އެއްވެސް އުނިކަމެއް ގެނެސްގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އޭނާ ވަޒީފާ އަދާކުރާ މުއްދަތަށް އެއްވެސް ހުއްޓުމެއް އައީކަމަށް ނުވަތަ މެދުކެނޑުނީ ކަމަށް ނުވަތަ އެމުއްދަތު ކުރުވީކަމަށްވެސް ބަލައިގެން ނުވާނެއެވެ.
ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ލިބޭ ޗުއްޓީއެއްގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ އަންހެން މުވައްޒަފަކު އިންނައިރު އޭނާގެ މުސާރަ އޭނާއަށް ދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތުން އޭނާއަށް ޙައްޤުވާ މުސާރައިގެ ފައިސާ ދޭނީ، އާންމުކޮށް މުސާރަދޭ ދުވަހުއެވެ.
އަންހެން މުވައްޒަފަކު، ބަލިވެއިނުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ވިހެއުމުގެ ސަބަބުން، ވަޒީފާއަށް ނުކުތުމަށް އޭނާގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތު ތަންނުދޭކަމަށް ނުވަތަ އޭނާގެ ދަރިފުޅު ބައްޔެއް ވެއްޖެކަމަށް، ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިޔަކު މެޑިކަލް ސެޓުފިކެޓެއް ދީފިނަމަ، ވިހެއުމުގެ ކުރިން ގިނަވެގެން 28 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެއް އަދި ވިހެއުމުގެ ފަހުން ގިނަވެގެން 28 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެއް މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ މުއްދަތުގެ އިތުރަށް ދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ދެވޭ ޗުއްޓީގެ ދުވަސްތަކަށް މުސާރަ ދިނުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންނެއް ނުވެއެވެ.

[އަނބުރާ އައުމުގެ ޙައްޤު]
ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ލިބޭ ޗުއްޓީ ހަމަވުމުން، އެ މުވައްޒަފަކު ޗުއްޓީ ނެގުމުގެ ކުރިން ލިބެމުންއައި މަންފާތަކާއި ޙައްޤުތައް ލިބޭގޮތަށް، އެ ޗުއްޓީ ނެގުމުގެ ކުރިން އޭނާ އަދާކުރަމުން އައި ވަޒީފާއަށް، ތިރީގައިވާ ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތެއް މެދުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، އަނބުރާ އައުމުގެ ޙައްޤު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މަސައްކަތްކުރާ ތަނުގެ އިޤްތިޞާދީ، ނުވަތަ ފަންނީ، ނުވަތަ އިންތިޒާމީ ސަބަބަކާހުރެ، އެތަނުގައި ،އެވަޒީފާ ނެތުން؛
އޭނާ އެވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި ދެމިހުރުމަށް ނުކުޅެދުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ މުވައްޒަފަށް ގެއްލުނު، ނުވަތަ އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދުނު ވަޒީފާގެ ބަދަލުގައި އެކަށޭނަ އެހެން ވަޒީފާއެއް މަސައްކަތްކުރާ ތަނުން ހޯދައިދިނުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އޭނާ ކުރިން އަދާކުރަމުންއައި ވަޒީފާގެ ބަދަލުގައި އެ މުވައްޒަފަކަށް އެކަށޭނަ ވަޒީފާއެއް ހޯދައިނުދެވިއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެފަދަ ވަޒީފާއެއް، އަދާކުރުމަށް އެމުވައްޒަފަކު އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި އިޢުތިރާޟް ކޮށްފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެމުވައްޒަފަކަށް ނޯޓިސްދީ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލު ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ކުއްޖާ ބެލުމަށް ވަގުތުދިނުން]
މުވައްޒަފަކު، ވިހެއުމާގުޅިގެން ލިބޭ ޗުއްޓީ ހަމަކޮށް ވަޒީފާއަށް ނުކުންނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ދަރިފުޅަށް ކޮށްދޭންޖެހޭ ކަންތައް ކޮށްދިނުމަށްޓަކައި މުސާރައިން ނުކެނޑޭގޮތުން، ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ދަރިފުޅުގެ ގާތަށް ދިޔުމަށް 30 މިނެޓުގެ ހުސްވަގުތުކޮޅެއް ދުވާލަކު 2 ފަހަރު ދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތުގެމަތިން ހުސްވަގުތުކޮޅެއް ދިނުން ލާޒިމުވެގެންވަނީ ދަރިފުޅުގެ ޢުމުރުން 1 އަހަރު ފުރުމާ ހަމައަށެވެ.

[މަޔަކަށް ނުވަތަ ބަފަޔަކަށްވުމުން ލިބޭ ޗުއްޓީ]
ވިހެއުމާގުޅިގެން އަންހެން މުވައްޒަފަކަށް ލިބޭ ޗުއްޓީ ހަމަވުމުން، ވިހޭ ދަރިފުޅުގެ މަންމައަށް ނުވަތަ ބައްޕައަށް އެއްއަހަރު ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން ޗުއްޓީއެއް މުސާރަ ނުލިބޭގޮތަށް ނެގިދާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ އެއްފަރާތެއްގައި، ދަރިފުޅުގެ މަންމައާއި ބައްޕަ ވަޒީފާ އަދާކުރާނަމަ، އެމީހުންނަށް ފެންނަ ގޮތަކަށް އެ ޗުއްޓީގެ މުއްދަތު ދެމީހުންގެ މައްޗަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ.

[އާއިލީ ޒިންމާގެ ޗުއްޓީ]
އާއިލާގެ މެންބަރަކު ބަލިވުންފަދަ މުހިންމު ޒިންމާތަކާ ގުޅިގެން، ވަޒީފާއަދާކުރާ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށްވެސް މުސާރަ ލިބޭގޮތަށް 10 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެއް އަހަރުދުވަހުގެތެރޭގައި ނެގިދާނެއެވެ.

[އަނބިމީހާ ވިހެއުމުން ދެވޭ ޗުއްޓީ]
ފިރިހެން މުވައްޒަފަކަށް، ދަރިއަކު ލިބޭ ދުވަހުން ފެށިގެން، މުސާރަލިބޭގޮތަށް 3 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެއް ޙައްޤުވާނެއެވެ.

[ޚިތާނުކުރުމާ ގުޅިގެން ދޭ ޗުއްޓީ]
މުވައްޒަފެއްގެ ދަރިއަކު ޚިތާނުކުރުމުން، އެދުވަހުން ފެށިގެން މުސާރަ ލިބޭގޮތަށް، 5 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއެއް އެ މުވައްޒަފަކަށް ޙައްޤުވާނެއެވެ.

[އުޖޫރަ]

[މުސާރަ ދިނުން]
ވަގުތީ މުވައްޒަފަކަށް ލިބެންވާ މުސާރަ ފިޔަވައި، އެހެން ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށްވެސް، މަދުވެގެން މަހަކު އެއްފަހަރު މުސާރަ ދޭންވާނެއެވެ.
ވަގުތީ މުވައްޒަފަކަށް އާންމު އުސޫލެއްގެގޮތުން ދޭންވާނީ ދުވަހު މުސާރައެވެ. ނަމަވެސް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި އެ ވަގުތީ މުވައްޒަފާ ދެމެދު އެއްބަސްވާގޮތެއްގެ މަތިން، ކޮންމެ ހަފުތާއަކު އެއްފަހަރު ނުވަތަ ކޮންމެ ދެ ހަފުތާއަކުން އެއްފަހަރު ނުވަތަ މަހަކު އެއްފަހަރު މުސާރަދޭގޮތަށްވެސް ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ވަކިގޮތަކަށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ދެވޭ މުސާރަ ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙާލަތުތައް ފިޔަވައި އެހެނިހެން ޙާލަތުތަކުގައި މުވައްޒަފަކަށް ލިބޭ މުސާރަ ދޭންވާނީ:
އެ މުވައްޒަފެއްގެ އަތަށް ނުވަތަ އޭނާ ލިޔުމަކުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށެވެ.
ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަ ފައިސާއަކުން ނަގުދުގެގޮތުގައި، ނުވަތަ ރާއްޖޭގައި ހުންނަ ބޭންކެއްގެ ޗެކަކުންނެވެ.
ނަގުދު ފައިސާއިން މުސާރަދޭނަމަ، ބަންދުނޫން ދުވަހެއްގައި، އެމުވައްޒަފަކު މަސައްކަތް ކުރާތަނުން ނުވަތަ އެތަނާ ކައިރި ތަނަކުންނެވެ.
ޞިނާޢީ މަސައްކަތްތަކުގަޔާއި، މުވައްޒަފަކު އަދާކުރާ މަސައްކަތުގެ އާދަކާދައިގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، މުސާރައިގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ މުސާރައިގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ފައިސާނޫން އެހެން އެއްޗެއް ދީއުޅޭ ޒާތުގެ މަސައްކަތްތަކުގައި، އެފަދައިން އުޖޫރައިގެ ގޮތުގައި އެއްޗެއް ދެވޭނީ، އެއެއްޗަކީ ތިރީގައި މިވާ ޝަރްޠުތައް ފުރިހަމަވާ އެއްޗަކަށް ވާނަމައެވެ.
ބަނގުރާ ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗަކަށް ނުވުން؛
މުވައްޒަފަށް ނުވަތަ އޭނާގެ އާއިލާގެ މެންބަރުންނަށް އެއިން ބޭނުމެއް ހިފޭ ނުވަތަ ފައިދާއެއް ކުރާ އެއްޗަކަށްވުން؛
އެއެއްޗަކަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ އަގަކީ، އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު އަގަކަށްވުން؛
އެއެއްޗަކީ ގެންގުޅުން ނުވަތަ އަތުގައިބެހެއްޓުން މަނާއެއްޗެއް ކަމުގައި ނުވުން.

[ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތް]
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ކޮންމެ ދިވެހި މުވައްޒަފަކަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތުގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ރަމަޟާން މަސް ފެށުމުގެ ކުރިން -/3,000 (ތިންހާސް) ރުފިޔާ ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢިނާޔަތް ދިނުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާ އެންމެހައި ފަރާތްތައްވެސް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ބިދޭސީ މުސްލިމް މުވައްޒަފުންނަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތް ދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާ ކަމެކެވެ. މި އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން ޕަބްލިކް ސެކްޓަރގައި މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީ މުސްލިމް މުވައްޒަފުންނަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތް ދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުގެ މަތިންނެވެ. އަދި ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީ މުސްލިމް މުވައްޒަފުންނަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތް ދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި މަސައްކަތްކުރާ ދިވެހި މުވައްޒަފުންނާމެދު ޢަމަލުކުރާ އުސޫލުގެ މަތިންނެވެ.
ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ދިވެހި މުވައްޒަފުންނަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ހިޖުރީގޮތުން 1 (އެކެއް) އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު އަންނަ ފުރަތަމަ ރަމަޟާން މަހުގައި ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ދިވެހި މުވައްޒަފުންނަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތުގެ ގޮތުގައި ދޭނީ އެމީހަކަށް ލިބޭ މުސާރައިގެ ތިންބައިކުޅައެއްބައެވެ. މުސާރައިގެ ތިންބައިކުޅައެއްބައި -/2,000 (ދެހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ މަދުނަމަ ދޭނީ -/2,000 (ދެހާސް) ރުފިޔާއެވެ. މުސާރައިގެ ތިންބައިކުޅައެއްބައި -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނަނަމަ ދޭނީ -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއެވެ.

[ސަރވިސްޗާޖް]
ފަތުރުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތުގައި ހިންގާ ވިޔަފާރިތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ކޮންމެ ޚިދުމަތަކުން، %10 (ދިހައެއް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ މަދުނޫން ޢަދަދަކުން ސަރވިސްޗާޖް ނަގަންވާނެއެވެ. އަދި، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތުގައި ހިންގާ ވިޔަފާރިތައް ފިޔަވައި، އެހެން ވިޔަފާރިތަކަށްވެސް އެ ވިޔަފާރިތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ކޮންމެ ޚިދުމަތަކުން ސަރވިސްޗާޖް ނެގުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސަރވިސްޗާޖުގެ ގޮތުގައި ނަގާ ފައިސާ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހަމަހަމަކަމާއެކު ބަހަންވާނެއެވެ.
ސަރވިސްޗާޖުގެ ގޮތުގައި ފާއިތުވި މަހު ލިބުނު ފައިސާ، ހިނގަމުންދާ މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން މުވައްޒަފުންނަށް ދީ ނިންމަންވާނެއެވެ.
އެއްވެސް ތަނެއްގައި ސަރވިސްޗާޖް ބެހުމުގައި އެތަނެއްގައި ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި، މަސައްކަތްކުރާ އެންމެހައި މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި ތަފާތުކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް ވިޔަފާރިއެއްގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ޚިދުމަތްދޭ ވަކިވަކި ވިޔަފާރިތައް މާނަކުރަންވާނީ އެއް ހަމައަކުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް "އެންމެހައި މުވައްޒަފުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޚިދުމަތެއް ހޯދާ ފަރާތަކުން ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި ސީދާ އަދި ނުސީދާގޮތުގައި، ވަޒީފާގެގޮތުން ބައިވެރިވާ ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށެވެ.
ސަރވިސްޗާޖުގެ ގޮތުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ކޮންމެ މަހަކު ލިބުނު ފައިސާގެ ޖުމުލަ ޢަދަދުގެ ތެރެއިން، އިދާރީ ފީގެ ގޮތުގައި %1 (އެކެއް އިންސައްތަ) ނެގިދާނެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އެއަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ނަގައިގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ސަރވިސްޗާޖުގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މަހަކަށް ލިބުނު ޖުމުލަ އާމްދަނީ އާއި، އެމަހަކު ސަރވިސްޗާޖް ލިބުނު މުވައްޒަފުންގެ ޢަދަދާއި، ސަރވިސްޗާޖުގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށް ޙައްޤުވާ މިންވަރާއި، ސަރވިސްޗާޖުގެ ގޮތުގައި ދިން ފައިސާގެ ޢަދަދުގެ މަޢުލޫމާތު، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ގަވާއިދުން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި ކޮންމެ އަހަރަކު 2 (ދޭއް) ފަހަރު، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތާރީޚެއްގެ ކުރިން އެ މަޢުލޫމާތު އެ އޮތޯރިޓީއަށާއި މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން ބަލަން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ އޮތޯރިޓީން އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން އެފަރާތާ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ހިއްސާކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) އަދި (ޅ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެ ފަރާތެއް، 50,000/- (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފަތުރުވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރިތަކުން ސަރވިސްޗާޖް ނަގަމުންނުދާނަމަ ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި ހަމަހަމަކަމާއެކު ބަހަމުންނުދާނަމަ އެފަރާތްތައް 100,000/- (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމާއެކު އެފަރާތްތަކާމެދު ފިޔަވަޅުއެޅުމުގެ ބާރު ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން، ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އުސޫލުތަކާއި އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (އ) ގެ ބޭނުމަށް، މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތައް ދެނެގަތުމުގައި، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތުގެ ޞައްޙަކަން މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީން ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއަށް ކަށަވަރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތުން މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީން މަޢުލޫމާތުގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭންޖެހޭނީ، 2019/25 (އާމްދަނީން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ޓެކްސް ބަޔާން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެއެވެ.

[ވަޒީފާ އަދާކުރާ ބިދޭސީ ފަރާތްތަކަށް އުޖޫރަ ދިނުން]
ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2007 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ވާކް ވީޒާ ލިބިފައިވާ ބިދޭސީންނަށާއި، ވާކް ވީޒާ ލިބިގެން މެނުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުން މަނާ އެއްވެސް ބިދޭސީ މުވައްޒަފަކަށް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން، ސަރވިސްޗާޖް އަދި މުސާރައިގެ ގޮތުގައި ދެވޭ އެއްވެސް ފައިސާގެ ޢަދަދެއް ދޭންވާނި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހިންގުމުގެ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ބޭންކެއްގައި، އެ ބިދޭސީ މުވައްޒަފެއްގެ ނަމުގައި ހުޅުވިފައިވާ ބޭންކް އެކައުންޓެއް މެދުވެރިކޮށް: އަދި ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަ ފައިސާއަކުން ނަގުދުގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ ބޭންކެއްގެ ޗެކަކުން، އެ މުވައްޒަފެއްގެ އެކައުންޓަށް ފައިސާ ޖަމާކޮށްގެން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް 5 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ދުވަހުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މި މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތަށް ބިދޭސީ މުވައްޒަފުންގެ ނަމުގައި ބޭންކް އެކައުންޓެއް ހުޅުވައި ނިންމަންވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތް -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސް ހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓްރީއަށް ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[މުސާރައިގެ ބަޔާން]
މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރަ ދޭއިރު، އެމުސާރަޔާއެކު ތިރީގައިއެވާ ކަންތައްތައް ހިމެނޭ ލިޔުމެއް ވަޒީފާދޭފަރާތުން، މުވައްޒަފުންނަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މުސާރަދެވޭ މުއްދަތުގައި އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބޭ މުޅި މުސާރައިގެ ޖުމުލަ އަދަދު؛
އެއްވެސް އަދަދެއް އެމުސާރައިގެ ޖުމުލައިން ކަނޑާފައިވާނަމަ، އެގޮތުން ކެނޑި އަދަދާއި އެ އަދަދު ކަނޑަންޖެހުނު ސަބަބު؛
މުސާރަދެވޭ މުއްދަތުގައި، މުވައްޒަފަށް މުސާރައިގެ ގޮތުގައި ދެވޭ އަސްލު އަދަދު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މުސާރައިގެ ބަޔާނުގައި ހުންނަންވާނެކަމަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ މަޢްލޫމާތު ހިމެނޭގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައި އޮންނަ މުސާރައިގެ ދަފުތަރެއްގައި މުވައްޒަފުންލައްވާ، މުސާރަ ލިބޭ ވަގުތު ސޮއިކުރުވާ ގޮތަށްވެސް ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ މުސާރައިގެ ދަފުތަރުގައިވާ ކަމާބެހޭ ޞަފްޙާއެއްގެ ކޮޕީ، އެކަމަށް އެދޭ މުވައްޒަފަކަށް އިތުރު އުޖޫރައެއް ނެގުމަކާނުލައި ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، މުސާރައިގެ ބަޔާނެއް، މުވައްޒަފަކަށް މުސާރަ ދޭއިރު، ވަޒީފާދޭފަރާތުން ނުދީފިނަމަ، ނުވަތަ މުސާރައިގެ ދަފުތަރުގެ މަޢްލޫމާތު އެމުވައްޒަފަކަށް ނުދައްކައިފިނަމަ، އެކަމުގެ ޝަކުވާ އެމުވައްޒަފަކަށް، ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[މުސާރައާ ގުޅޭގޮތުން މަނާ ކަންތައްތައް]
ވަޒީފާދޭ އެއްވެސް ފަރާތަކުން، މި ޤާނޫނުގެދަށުން، އެއްވެސް މުވައްޒަފަކަށް ދީފައިވާ މުސާރައެއް ނުވަތަ އެމުވައްޒަފަކަށް ދޭންޖެހޭ މުސާރައެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދިނުމަށް، ނުވަތަ އަނބުރާ ދެއްކުމަށް، އަންގައިގެން ނުވާނެއެވެ.
އެއްވެސް މުވައްޒަފަކަށް ލިބިފައިވާ މުސާރައަކުން ނުވަތަ ލިބެންވާ މުސާރައަކުން ނުވަތަ އެފަދަ މުސާރައެއްގެ ބަޔަކުންނަމަވެސް، އެމުވައްޒަފަކަށް ލިބެންވާ ފައިދާއަށް ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ވިޔަސް ހުރަސްއެޅޭ ޒާތުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
އެއްވެސް މުވައްޒަފަކަށް ލިބުނު މުސާރައިގެ އިތުރަށް އެއްވެސް އަދަދެއްގެ ފައިސާއެއް އޭނާއަށް ލިބުނުކަމަށް، ރަސީދެއް ދިނުމަކަށް ނުވަތަ އެގޮތަށް ހާމަކުރުމަށް އެދިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެކަން ކުރުމަށް ހުއްދަކޮށްގެންވެސް ނުވާނެއެވެ.
އޭނާގެ މުވައްޒަފަކަށް ލިބޭ މުސާރައާމެދު ޢަމަލުކުރުމަށް އެމުވައްޒަފަކަށް އޮތް މިނިވަންކަމަށް ހުރަސްއެޅޭފަދަ ކަމެއް ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ އެއްވެސް ފަރާތަކުން އޭނާގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ މުސާރައާއި އުޖޫރައިން އެއްވެސް އެއްޗެއް އުނިކުރެވޭނީ އަންނަނިވި ޙާލަތުތަކުގައެވެ.
ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނުވަތަ ކޯޓުގެ އަމުރަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އުނިކުރަންޖެހޭ އެއްޗެއް އުނިކުރުން؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަކަށް ހޯދައިދީފައިވާ ގެއެއް ނުވަތަ ދިރިއުޅޭނެ ތަނެއް ހޯދުމަށް، ނުވަތަ ކުއްޔަށް ހިފުމަށް ދީފައިވާ، ނުވަތަ އޭނާ އެމުވައްޒަފަކަށް ވިއްކާ މުދަލަކަށް ލިބެންވާ ފައިސާއާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ އޭނާ އެމުވައްޒަފަކަށް ދޫކުރާ ލޯނަކާ ނުވަތަ އޭނާ ގެރެންޓީކޮށްދީގެން ހޯދައިދޭ ލޯނަކާ ނުވަތަ މުސާރައިގެ އެޑްވާންސްގެ ގޮތުގައި ދީފައިވާ އަދަދަކާ ގުޅޭގޮތުން މުވައްޒަފެއްގެ ހުއްދަ، ލިޔުމަކުން ލިބިގެން، އެ ހުއްދަދޭ އަދަދަކަށް، ނުވަތަ މުވައްޒަފަކަށް ލިބޭ އުޖޫރައިގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ގިނަ ނުވާނޭހެން އުނިކުރާ އުނިކުރުން؛
އެމުވައްޒަފެއްގެ ޗުއްޓީއާގުޅޭ ނުވަތަ ބޭސްފަރުވާއާގުޅޭ ނުވަތަ އިންޝުއަރެންސާގުޅޭ ފަންޑަކަށް، ނުވަތަ ޕްރޮވިޑެންޓް ފަންޑަކަށް ދެއްކުމަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއާގުޅޭގޮތުން އުނިކުރާ އުނިކުރުން.

[މުވައްޒަފުންނަށް ފިހާރައެއްގެ ޚިދްމަތް ދިނުން]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފުންގެ ބޭނުންތަކަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ހުޅުވާ ފިހާރައަކުން، ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ވިޔާފާރީގެ އުސޫލުން ދޭ ޚިދްމަތް، އޭނާގެ މުވައްޒަފުންނަށްވެސް ލިބޭގޮތަށް ހަދައިފިނަމަ، އެފަދަ ފިހާރައަކުން ތަކެތި ވިއްކަންވާނީ ނުވަތަ އެޚިދްމަތެއް ދޭންވާނީ، އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު އަގަކަށެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ހުޅުވާ މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ފިހާރައަކުން ނުވަތަ ދޭ ޚިދްމަތަކުން، އެއްޗެތި ގަތުމަކަށް ނުވަތަ ޚިދްމަތުގެ ބޭނުން ކުރުމަކަށް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފުންނަށް މަޖުބޫރު ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާއިރު އުޖޫރަ ދިނުން]
މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާއިރު، ނުވަތަ އޭނާގެ ވަޒީފާގެ މުއްދަތު ހަމަވާއިރު ދޭންޖެހޭ ފައިސާއެއްވާނަމަ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާތާ ނުވަތަ ވަޒީފާގެ މުއްދަތު ހަމަވާތާ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާދޭފަރާތުން އެމުވައްޒަފަކަށް ދޭންޖެހޭ އެންމެހައި ފައިސާ، ދީ ނިންމަންވާނެއެވެ.

[އިދާރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި މުސާރައާބެހޭ ކަންކަން ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ތަންފީޒުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު އެކުލަވާލުން]
މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާއާއި، 51 ވަނަ މާއްދާއާއި، 52 ވަނަ މާއްދާއާއި، 53 ވަނަ މާއްދާ އަދި 57 ވަނަ މާއްދާއާ ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތަކުން ތަކުރާރުކޮށް ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެފަރާތަކުން ޚިލާފުވި ޚިލާފުވުން އިޞްލާޙުކުރަންދެން، އިދާރީ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި، ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތަށް ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން އެވަގުތަކު ފޯރުކޮށްދެމުންގެންދާ ޚިދުމަތްތައް ހުއްޓާލަން އެންގުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ލިބެންވާ މުސާރަ، ސަރވިސްޗާޖް އަދި މުސާރައިގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދެވޭ ފައިސާ ނުވަތަ ޢިނާޔަތް އެފަރާތްތަކަށް ހޯދައިދިނުމަށް ބާރު އެޅުމުގެ ގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާއާއި، 51 ވަނަ މާއްދާއާއި، 52 ވަނަ މާއްދާ އަދި 53 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރާ ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް، މި ޤާނޫނުގައި މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް ދިނުމާބެހޭ ގޮތުން ބަޔާންވެގެންވާ ކަންކަން ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި، ކަމާބެހޭ ގަވާއިދު މިނިސްޓަރު އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް 5 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި، ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް މުސާރައިގެގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭނެ އުޖޫރަ، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[މިނިމަމް ވޭޖް އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑު]
އެކިއެކި ވިޔަފާރިކުރާ ތަންތަނުގައާއި، އެނޫންވެސް މަސައްކަތްތައްކުރާ ތަންތަނުގައި މުވައްޒަފުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާގޮތް ބަލައި ދެނެގަތުމަށާއި، އެތަންތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް މުސާރައިގެގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދެވޭނެ އުޖޫރައާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓަރަށް ލަފާދިނުމަށްޓަކައި "މިނިމަމް ވޭޖް އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑު" ގެ ނަމުގައި ބޯޑެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބޯޑު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އުފައްދައި، މި ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ބޯޑަށް މެންބަރުން ޢައްޔަނުކުރަންވާނެއެވެ.

[ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ދެވޭނެ ސިޔާސަތުތަކާއި، މިންގަނޑުތަކާއި، ހަމަތައް ދިރާސާކޮށް ދެނެގަތުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ޞިނާޢަތްތަކަށާއި ދާއިރާތަކަށް ވަކިވަކިން ރިޢާޔަތްކޮށް، އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައިގެ ޢަދަދާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓަރަށް ލަފާ ދިނުން:
މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް؛
ފަތުރުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް؛
ކޮންސްޓްރަކްޝަން މަސައްކަތުގެ ޞިނާޢަތް؛
ދަތުރުފަތުރުގެ ޞިނާޢަތް؛
ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ދާއިރާ؛
ތަޢުލީމީ ޚިދުމަތުގެ ދާއިރާ؛
ކުދި އަދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކުގެ ދާއިރާ؛
އިންފޮމޭޝަން، ކޮމިއުނިކޭޝަން އަދި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާ؛
މެރިޓައިމް އިންޑަސްޓްރީ.
މި ޤާނޫނުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައިގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ޢަދަދު، ކޮންމެ 2 (ދޭއް) އަހަރަކުން މުރާޖަޢާކުރުން، އަދި މިގޮތުން މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައިގެ ޢަދަދު އިޞްލާޙުކުރަން ބޯޑަށް ފެންނަނަމަ، މިނިސްޓަރަށް ލަފާދިނުން؛
މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެންއޮތް ނަމަވެސް، ޤައުމަށް ދިމާވާ އިޤްތިޞާދީ ޙާލަތަކާ ގުޅިގެން، 2 (ދޭއް) އަހަރުވުމުގެ ކުރިންވެސް، މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައިގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ޢަދަދު މުރާޖަޢާކޮށް އިޞްލާޙުކުރުމަށް ބޯޑަށް ފެންނަ ޙާލަތެއްގައި، މިނިސްޓަރަށް ލަފާދިނުން؛
ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ދިރާސާތަކާއި ސަރވޭކުރުމާއި، މަޢުލޫމާތު ހޯދުމާއި، އެއްކުރުމާއި، ޝާއިޢުކުރުމާއި، މިނޫންވެސް ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ފަންނީ، އިދާރީ އަދި ޤާނޫނީ އެންމެހައި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުން؛
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ދެވޭނެ ސިޔާސަތުތަކާއި، މިންގަނޑުތަކާއި، ހަމަތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތްތަކާއި އެފަރާތްތަކުގެ އާއިލާގެ ޒަރޫރީ ބޭނުންތަކަށް ހިނގާނެ ޚަރަދުތަކަށާއި، މީގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތަކަށާއި، އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިދޭ ޢިނާޔަތްތަކަށާއި، ދިރިއުޅުމުގެ މިންގަނޑުތަކަށާއި، އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީގެ މިންގަނޑުތަކަށާއި، އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ މިންވަރަށާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް އިތުރުކޮށްދިނުމާއި ގިނަ ފަރާތްތައް ވަޒީފާގައި ދެމެހެއްޓުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ފަދަ އިޤްތިޞާދީ ކަންކަމަށް ބޯޑުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ދިނުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު]
ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، އަދި މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެފަރާތުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ އުޖޫރައާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު، ބޯޑުން ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން އެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެ މަޢުލޫމާތު ދިނުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކަށް އެންގުމުގެ ބާރު، ބޯޑަށާއި މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކަށް މަޢުލޫމާތު ދިނުމަށް ބޯޑުން ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން އަންގާ އެންގުމަކާ ޚިލާފުވެއްޖެ ފަރާތެއް، -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު، ބޯޑަށް ނުވަތަ މިނިސްޓްރީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެފަރާތުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ އުޖޫރައާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ބޯޑަށް ނުވަތަ މިނިސްޓްރީއަށް ދިނުމަށް އެންގުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް]
ބޯޑު އެކުލެވިގެންވަނީ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަނުކުރާ 11 (އެގާރަ) މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.
ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަންގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓުން ހުށަހަޅާ ފަރާތެއް؛
މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސުން ހުށަހަޅާ ފަރާތެއް؛
ފަތުރުވެރިކަމާއި، ކޮންސްޓްރަކްޝަންގެ ޞިނާޢަތާއި، އަންހެން ވިޔަފާރިވެރިންނާއި، ކުދި އަދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރި، މި 4 (ހަތަރެއް) ދާއިރާ ތަމްސީލުކުރާ ޖަމްޢިއްޔާތަކުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ 4 (ހަތަރެއް) މެންބަރުން؛
ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތްތައް ނުވަތަ މަސައްކަތްތެރިން ތަމްސީލުކުރާ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ހުށަހަޅާ 5 (ފަހެއް) މެންބަރުން.
ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމަށް ޢައްޔަނުކުރަންވާނީ، ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރެވޭފަދަ ލަޔާޤަތާއި ޤާބިލިއްޔަތު ހުރި މީހުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބޯޑަށް ޢައްޔަނުކުރެވޭ މެންބަރެއްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތަކީ، އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަނުކުރެވުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރުދުވަހެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ވަކިކުރެވޭ މެންބަރަކު ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ މެންބަރަކީ އަލުން އިތުރު ދައުރަކަށް ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމަށް ޢައްޔަނުކުރެވިދާނެ މެންބަރެކެވެ.
އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، އެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވާނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވާ ލިޔުމަކުން މެންބަރުކަމުން އިސްތިއުފާދިނުން؛
ބޯޑުގެ ރިޔާސަތުގެ ހުއްދަ ނެތި، ވިދިވިދިގެން ބޯޑުގެ 3 (ތިނެއް) ބައްދަލުވުމަށް، އެކަށީގެންވާ އުޒުރެއް ނެތި ހާޒިރުނުވުން؛
މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުން؛
މެންބަރުކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުކުރެވޭ ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެނިގެން އެ މެންބަރަކު މަޤާމުން ވަކިކުރުން.
ބޯޑުގެ ހިންގާ ގަވާއިދު ބޯޑުން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.

[ބޯޑު މެންބަރުންގެ އުޖޫރަ]
ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ މުސާރައާއި އެހެނިހެން ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ މިނިސްޓަރުގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.

[ޖަލްސާ ބޭއްވުން]
ބޯޑުން ބަލަމުން ގެންދާ ކަމަކާގުޅޭގޮތުން، ވަކިމީހަކު ހާޒިރުކޮށް، އެމީހެއްގެ ވާހަކަ އަޑުއަހަން ބޯޑުން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، ބޯޑުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާ މެންބަރު، އެފަރާތަކަށް އެކަން އަންގައި، ބޯޑުގެ ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވުމަށް، އޭނާގެ ގާތުން އެދެވިދާނެއެވެ.
އެމީހަކަށް ލިބޭ އުޖޫރައާ ބެހޭގޮތުން ކަމެއް، ބޯޑަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތަކަށް ކޮންމެމީހަކަށްވެސް އެދެވިދާނެއެވެ. އެފަރާތަކީ، ބޯޑުން ބަލަމުން ގެންދާ ނުވަތަ ބެލިދާނެ ކަމަކާގުޅޭ ފަރާތެއްކަމަށް ބޯޑުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާ މެންބަރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ބޯޑުގެ ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވުމަށް އޭނާއަށް ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާފަދައިން ބޯޑުން އެމީހެއްގެ ވާހަކަ އަހައިދިނުމަށް އެދޭ ފަރާތަކަށް، ބޯޑުގެ ރިޔާސަތުން އެ ފުރުޞަތު ނުދީފިނަމަ، އެކަން، ޓްރައިބިއުނަލަށް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ކަނޑައަޅާ އަމުރު]
ބޯޑުން މިނިސްޓަރަށް ދޭ ލަފާ ދިރާސާކުރުމަށްފަހު، ގިނަވެގެން، 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް ދެވޭނެ އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ، މިނިސްޓަރު ނެރޭ އަމުރެއް މެދުވެރިކޮށް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
އެންމެ ކުޑަމިނުން ދެވޭނެ އުޖޫރައާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓަރު ނެރޭ އަމުރުގައި، މުވައްޒަފެއްގެ މުސާރައިން ގަޑިއަކަށް ޖެހޭވަރާއި، މަސައްކަތުގެ ބަޔަކަށް ޖެހޭ ޢަދަދާއި، އިތުރުގަޑީގައި ލިބޭނެ މިންވަރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ވަކި މަސައްކަތެއްގައި ނުވަތަ ވަކި ދާއިރާއެއްގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މަސައްކަތްތެރިންނަށް ދެވޭނެ އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރައެއް ވަކިން ބަޔާންކުރުމާއެކު، މިގޮތުން ކަނޑައަޅާ އުޖޫރައެއް ދިނުމުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުން އެ އަމުރަކަށް ފުރިހަމައަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ނުވަތަ މުއްދަތުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ބޯޑުން މިނިސްޓަރަށް ދޭ ލަފަޔަށް ބިނާކޮށް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ މިނިސްޓަރު ކަނޑައެޅުމުގައި، ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތްތަކާއި އެފަރާތްތަކުގެ އާއިލާގެ ޒަރޫރީ ބޭނުންތަކަށް ހިނގާނެ ޚަރަދުތަކަށާއި، އިޤްތިޞާދީ ކަންކަމަށާއި، ޤައުމުގެ ފުދުންތެރިކަމާއި އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ކުރާ އަމުރެއް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ އަމުރު ބާޠިލުކުރެވެންދެން ނުވަތަ ބަދަލުކުރެވެންދެން، އެ އަމުރު ދެމިއޮންނާނެއެވެ. އަދި އެއީ ފުރިހަމަ ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިގެންވާ، އެ އަމުރު ރައްދުވާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން އެ އަމުރުގައި ހިމެނޭ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމު އެއްޗެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް މުސާރައިގެ ގޮތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން މިނިސްޓަރު ކުރާ ފުރަތަމަ އަމުރު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިނިމަމް ވޭޖް އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑުން މިނިސްޓަރަށް ލަފާދޭތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅައި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ކުރާ ފުރަތަމަ އަމުރަށް 2021 ވަނަ އަހަރު ނިމުމުގެ ކުރިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތަކީ ބިދޭސީއެއްނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ޙާލަތަށާއި ޤައުމުގެ ފުދުންތެރިކަމާއި އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބޯޑުން މިނިސްޓަރަށް ދޭ ލަފާގެމަތިން، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ކުރާ އަމުރަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ތާރީޚެއް މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅައި ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ނޯޓިސް ފެންނާނެހެން ބެހެއްޓުން]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުން، އޭނާގެ މުވައްޒަފުންނަށް އެންމެ ކުޑަކޮށް ދެވޭނެ އުޖޫރަ ކަނޑައަޅާ، މިނިސްޓަރު ކުރާ އަމުރެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ އަމުރެއްގައި ހިމެނިގެންވާ މަޢްލޫމާތު މުވައްޒަފުންނަށް ފެންނާނެގޮތަށް މަސައްކަތްކުރާ ތަނުގައި ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާއާ ޚިލާފުވާ ގޮތަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުން ވަޒީފާގެ ކަމެއް ކުރަނީނަމަ، އެކުރަނީ ކުށެކެވެ. އެކުށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ -/1,000 ރުފިޔާ އަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.

[އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ނުދިނުން]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މުވައްޒަފަކަށް ދޭންޖެހޭ އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ނުދީ އެއަށްވުރެ ކުޑަ އުޖޫރައެއް ދީފިނަމަ، އެކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެކުށް ކުރާ ފުރަތަމަފަހަރު -/1,000 ރުފިޔާ އަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކުން ވަޒީފާދޭފަރާތް ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.
ދެވަނަ ފަހަރަށް، އެކުށް ކޮށްފިނަމަ، -/1,000 ރުފިޔާ އަށްވުރެ ކުޑަނޫން އަދި -/3,000 ރުފިޔާ އަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކުން އޭނާ ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.
އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައަށްވުރެ ކުޑަ އަދަދެއް ވަޒީފާދޭފަރާތުން މުވައްޒަފަކަށް ދީފިނަމަ، އެމަދުވާ އަދަދަށްވާ ފައިސާ، އެމުވައްޒަފަކަށް ދިނުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ވަޒީފާ ދޭފަރާތަށް އަމުރު ކުރަންވާނެއެވެ.
އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައަށްވުރެ ކުޑަ އަދަދެއް ވަޒީފާދޭފަރާތުން މުވައްޒަފަކަށް ދީގެން، އެކަމުގެ ޝަކުވާ އުފުލިއްޖެނަމަ، އެންމެ ކުޑަމިނުން ދޭންޖެހޭ އުޖޫރަ ކަނޑައަޅާ، މިނިސްޓަރު ކޮށްފައިވާ އަމުރާ ޚިލާފު ނުވާކަން ސާބިތު ކޮށްދިނުމަކީ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ.

[ބިދޭސީން ވަޒީފާ އަދާކުރުން]

[ބިދޭސީން ރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުން]
ބިދޭސީންނަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރެވޭނީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށްފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަކަށް މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކެއް ނުހިނގާނެއެވެ.
ޑިޕްލޮމެޓިކް އިމްތިޔާޒު ލިބިގެންވާ ބިދޭސީ ފަރާތްތައް؛
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއެއް ނުވަތަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ބިދޭސީ ފަރާތްތަކާއި، އެފަދަ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކަށް ސެކަންޑްމަންޓްގެ އުސޫލުން ނުވަތަ އެނޫންގޮތަކުންވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ކަނޑައެޅޭ ބިދޭސީ ފަރާތްތައް؛
ޤާނޫނު ނަންބަރު 2007/1 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކުރާ ވަރކް ވީޒާ ފިޔަވައި އެނޫން ބާވަތެއްގެ ވީޒާއެއްގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމުގެ ހުއްދަ ލިބިދީފައިވާ ފަރާތްތައް؛
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ކަނޑައަޅާ އެނޫންވެސް ބިދޭސީ ފަރާތްތައް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހުއްދަ ހޯދުމަކާ ނުލައި އެއްވެސް ބިދޭސީއަކު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބިދޭސީން ގެނެވޭނެ ޢަދަދާއި ދާއިރާތައް ކަނޑައެޅުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބިދޭސީން ގެނެވޭނެ ޢަދަދާއި ދާއިރާތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބިދޭސީން ގެނެވޭނެ ޢަދަދުތަކާއި ދާއިރާތައް ކަނޑައެޅުމުގައި، އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބިދޭސީން ގެނެވޭނެ ޢަދަދާއި ދާއިރާތަކާއި، އެއް ޤައުމަކުން އެންމެ ގިނައިން ބިދޭސީން ގެނެވޭނެ ޢަދަދާއި ދާއިރާތައް ކަނޑައަޅައި އަހަރަކު 2 (ދޭއް) ފަހަރު ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން ކަނޑައެޅުމުގައި، އެކިއެކި ޞިނާޢަތްތަކާއި މަސައްކަތުގެ ބާވަތަށް، އަދި ހުނަރުގެ މިންވަރަށް ބިނާކޮށް، ތަފާތު ގިންތިތަކަކަށް ތަފާތު މިންގަނޑުތަކެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅުމެއް ކަނޑައަޅަންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރުމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީފާގެ ބާޒާރަށް ކުރާނެ އަސަރު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ހަދާ އެސެސްމަންޓަކަށްފަހު، ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ ލަފާގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ހަދާ އެސެސްމަންޓްގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީފާގެ ބާޒާރުގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކާއި، މުހިންމު ދާއިރާތަކަށް ބިދޭސީން ބޭނުންވާ މިންވަރާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެހާތަނަށް ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރަމުންދާ މިންވަރާއި ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީންގެ މިންވަރު ދެނެގަންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ހަދާ އެސެސްމަންޓަށްފަހު، މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅުމެއް ކަނޑައަޅަންވާނީ އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ތަރައްޤީއަށް މުހިންމު ޞިނާޢަތެއް ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއް ނުވަތަ ފަންނެއް ކުރިއެރުވުމަށް ކޮންމެހެން މުހިންމު ވަޒީފާތަކަށް އެކަށީގެންވާ ޢަދަދަކަށް ކަމުގެ ހުނަރު ލިބިފައިވާ މަސައްކަތްތެރިން ދިވެހިރާއްޖެއިން ލިބެން ނެތުން ނުވަތަ ލިބޭ މިންވަރު މަދުވުން؛
ވަކި ދާއިރާއެއްގެ ވަޒީފާއަށް ބިދޭސީން ނެގުމުގެ ސަބަބުން އެ ދާއިރާއެއްގައި ޢިލްމާއި ހުނަރު އިތުރުވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް މިންވަރު؛
ވަކި ދާއިރާއެއްގެ ވަޒީފާއަށް އެއްވެސް ފަރާތެއް ނުލިބިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ލިބޭ މިންވަރު މަދުވެއްޖެނަމަ، އެ ދާއިރާއެއްގެ ތަރައްޤީއަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރު؛
ވަކި ދާއިރާއެއްގައި ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން ހިމެނުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެފަދަ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޢަދަދު އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން ދާޚިލީ އަދި ޤައުމީ ސަލާމަތަށް އަސަރުކޮށްފާނެ މިންވަރު؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރުމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީފާގެ ބާޒާރަށް ކޮށްފާނެ އަސަރު ދެނެގަތުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް ކަންކަން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ގެނެވޭ ބިދޭސީންގެ ޢަދަދު ކަނޑައަޅާއިރު، ވަކި ދާއިރާއަކަށް ނުވަތަ ޤައުމަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރަމުންދާނަމަ، ބިދޭސީންގެ ޢަދަދު މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ޢަދަދުތަކުގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކާއި، އެކަން ކޮށް ނިންމަންޖެހޭ މުއްދަތުތަކާއި، ކަމާގުޅިގެން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތުތައް އެފަދައިން ކަނޑައަޅާއިރު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ އެއްވެސް މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅަންވާނީ، އެކަށީގެންވާ ނޯޓިހެއް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ. އަދި އެފަދައިން ކަނޑައަޅާ އެއްވެސް މުއްދަތެއް 36 (ތިރީސްހައެއް) މަސްދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވެގެންނުވާނެއެވެ.

[ރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ބިދޭސީން ގެނައުމުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަންކަން]
ކޮންމެ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުންވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް އެއްވެސް ބިދޭސީއަކު ގެނައުމުގެ ކުރިން، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ.
އެ ބިދޭސީއަކު މަސައްކަތްކުރާނެ ވަރކްސައިޓް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި ކަމާގުޅޭ އެނޫންވެސް ހުއްދަތައް ހޯދުން؛
އެ ބިދޭސީއަކު ގެނައުމަށް ބޭނުންވާ ކޯޓާ ހޯދުން؛
އެ ބިދޭސީއަކަށް މި ޤާނޫނުގެ 65 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ވަރކް ޕަރމިޓް ހެއްދުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހުއްދަތައް ހޯދުމަކާ ނުލައި އެއްވެސް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުން ބިދޭސީއަކު ވަޒީފާގައި ގެންގުޅެގެންނުވާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ބިދޭސީއަކު ގެނައުމުގައި މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހުގައި، ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިޔާގެ ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ނުވަތަ އޭނާ ވަޒީފާއަދާކުރާ ވަރކްސައިޓް ބަދަލުކުރެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބިދޭސީން ގެނައުމަށް ވަރކްސައިޓް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ކޯޓާ ދޫކުރުމާއި، ބިދޭސީންނަށް ވަރކް ޕަރމިޓް ދޫކުރުމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ހުއްދަ ދިނުމާގުޅޭ އެނޫންވެސް ކަންކަން ކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ 1-66 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މިނިސްޓްރީންނެވެ.

[ވަރކްސައިޓް ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ގެންނަ ކޮންމެ ބިދޭސީއަކު މަސައްކަތްކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ވަރކްސައިޓެއްގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި، ވަރކްސައިޓްގެ ބާވަތްތަކާއި ގިންތިތަކާއި، ވަރކްސައިޓް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދެވޭނެ ފަރާތްތަކާއި، ރަޖިސްޓަރީކޮށްދެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ވަރކްސައިޓް ބަދަލުކުރުމާއި، އެފަދަ ވަރކްސައިޓްތަކަށް ދީފައިވާ ހުއްދަ ބާޠިލުކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި އިޖުރާއަތުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފައިވާ ވަރކްސައިޓެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ ބަދަލުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.

[ކޯޓާ ދޫކުރުން]
ވަޒީފާދޭ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ގެންނަ ކޮންމެ ބިދޭސީއަކު ގެނައުމުގެ ކުރިން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި އެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ބިދޭސީއަކު ގެނައުމަށް ބޭނުންވާ ކޯޓާ ހޯދަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރެވޭ ކޯޓާގެ ބާވަތްތަކާއި އެއިން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ކޯޓާ ދޫކުރެވޭނެ އިތުރު ގިންތިތަކާއި، އެ ގިންތިތަކަށް ކޯޓާ ދޫކުރެވޭނެ ޝަރުޠުތަކާއި، ކަމާ ގުޅޭގޮތުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެނޫންވެސް ކަންކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓާ ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އިދާރާއަކަށެވެ. އަދި އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާއެކު، ކޯޓާ ފީގެ ގޮތުގައި އަހަރަކަށް -/2,000 (ދެހާސް) ރުފިޔާ ދައްކަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޯޓާ ފީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަދުވެގެން ކޮންމެ ތިން އަހަރަކުން އެއް ފަހަރު، އަދި ގިނަވެގެން 18 (އަށާރަ) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށްވުރެ ކުރު ނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން މުރާޖަޢާކޮށް، އެ ފީއަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން މުރާޖަޢާކުރުމަށްފަހު ކަނޑައަޅާ ފީ، އެއިރެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ފީގެ %30 (ތިރީސް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރުވެގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި، ބިދޭސީންނަށް ކޯޓާ ދޫކުރެވޭނެ ޝަރުޠުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި، ކޯޓާ ދޫކުރެވޭނެ ގިންތިތަކާއި، ކޯޓާ ދޫކުރުމަށް ކަނޑައެޅޭ ސައިޓްތަކާއި، ކޯޓާ ދޫކުރެވޭނެ މުއްދަތުތަކަށް ފީ ނެގޭނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދަންޖެހޭ ކޯޓާ ހޯދުމަކާ ނުލައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ބިދޭސީން ގެނައުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[ވަރކް ޕަރމިޓް ހޯދުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ކޮންމެ ބިދޭސީއަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 65 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ ހުއްދަ (ވަރކް ޕަރމިޓް) ހޯދާފައިވާ މީހެއް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ވަރކް ޕަރމިޓް ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށެވެ. އަދި އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާއެކު، ވަރކް ޕަރމިޓް ފީގެ ގޮތުގައި މަހަކު -/350 (ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް) ރުފިޔާ ދައްކަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަރކް ޕަރމިޓް ފީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަދުވެގެން ކޮންމެ ތިން އަހަރަކުން އެއް ފަހަރު، އަދި ގިނަވެގެން 18 (އަށާރަ) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށްވުރެ ކުރު ނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން މުރާޖަޢާކޮށް، އެ ފީއަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން މުރާޖަޢާކުރުމަށްފަހު ކަނޑައަޅާ ފީ، އެއިރެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ފީގެ %30 (ތިރީސް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރުވެގެންނުވާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރަން ބިދޭސީން ގެންނަ ފަރާތްތަކުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިސްޓްރީގައި ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓް ބަހައްޓަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ބަހައްޓާ ޑިޕޮސިޓް، އެމީހެއްގެ ޤައުމަށް އަނބުރާ ފޮނުވާލުމަށް ޓިކެޓަށް ހޭދަވާ ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރުވެގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގައި، ބިދޭސީންނަށް ވަރކް ޕަރމިޓް ދޫކުރެވޭނެ ޝަރުޠުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި، ވަރކް ޕަރމިޓްގެ ގިންތިތަކާއި، ވަރކް ޕަރމިޓް ދޫކުރެވޭނެ މުއްދަތުތަކާއި، އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރަނީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ތަންތަނުގައިތޯ ނުވަތަ އެފަދަ ބިދޭސީން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރަނީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަކޮށްފައިވާ ވަޒީފާގައިތޯ ބަލައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްޓަކައި، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރާ ކަމަށް ބެލެވޭ ވަރކްސައިޓްތައް ބަލައި ފާސްކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމެއް ހިންގަންވާނީ، ބަލައި ފާސްކުރެވޭ ވަރކްސައިޓަކީ އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބިދޭސީން މަސައްކަތްކުރާ ކަމަށް ބެލެވޭ ވަރކްސައިޓެއް ކަމަށް ބެލުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތައް ހުންނަ ޙާލަތުގައި އަދި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ކަމާގުޅޭ އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހިންގާ ބަލައި ފާސްކުރުމެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ އިންސްޕެކްޓަރުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ އިންސްޕެކްޓަރެއްގެ ކިބައިގައި އޭނާއަކީ އެކަމަށްޓަކައި ޢައްޔަނުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަން އަންގައިދޭ ލިޔުމެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހިންގާ ބަލައި ފާސްކުރުމެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބިދޭސީން މަސައްކަތްކުރާ ވަރކްސައިޓްތައް ކަމަށް ބެލެވޭ ތަންތަނާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ.
ދުރާލާ އެންގުމަށްފަހު ނުވަތަ ދުރާލާ ނޯޓިސް ދިނުމަކާ ނުލައި، ވަރކްސައިޓްތަކަށް ވަދެ، ބަލައި ފާސްކުރުން؛
ވަރކްސައިޓްތަކުގައި ތިބޭ މީހުންނާއި މުވައްޒަފުންނާ ބައްދަލުކޮށް މަޢުލޫމާތު ހޯދުން؛
ވަރކްސައިޓްތަކުގައިވާ ގުޅުންހުރި ރިކޯޑުތަކާއި ލިޔުންތައް ބަލައި ކޮޕީ ހެއްދުމާއި، އެތަންތަނުގައިވާ ތަކެތީގެ ފޮޓޯނެގުން؛
ކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހޯދަންޖެހޭ އިތުރު މަޢުލޫމާތު ހޯދުން.
ބަލައި ފާސްކުރަނީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަނެއް ކަމުގައިވާނަމަ އިންސްޕެކްޓަރުން އެތަނަކަށް ވަންނަންވާނީ، ތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށްފަހުގައެވެ. ނުވަތަ އެފަދަ ހުއްދައެއް ނެތްނަމަ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ވަރކްސައިޓެއް ބަލައި ފާސްކުރާ ވަގުތު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ނުވަތަ އެތަނެއްގެ ވެރިފަރާތުން ނުވަތަ އެތަނުގައި ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތުން ނުވަތަ އެތަނަކާ އެވަގުތަކު ޙަވާލުވެހުރި ފަރާތަކަށް ޙާޟިރުވެހުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ވަރކްސައިޓްތައް ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހިންގާ ބަލައި ފާސްކުރުމެއްގައި، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބިދޭސީން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ކަމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އެފަދަ ފަރާތަކާމެދު އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓްރީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ކުރަމުންދާ ވިޔަފާރި ހުއްޓުވުން؛
ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ވިޔަފާރި ހިންގަމުންދާ ވަރކްސައިޓް ބަންދުކުރުން؛
ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ވަޒީފާއަދާކުރަމުންދާ ބިދޭސީންނާމެދު ޤާނޫނު ނަންބަރު 2007/1 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްޓަކައި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ ޙަވާލުކުރުން؛
ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީ ފަރާތް ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރި ބިދޭސީ ފަރާތަކީ ވަކި ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުން.

[ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިންނާމެދު އިހުމާލުވުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ބިދޭސީ ފަރާތެއް ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށްފަހު، އެފަރާތްތަކާމެދު އިހުމާލުވާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާމެދު އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް އެޅިދާނެއެވެ.
ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށްފަހު، އެފަރާތްތަކާމެދު އިހުމާލުވާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ޢާންމުކުރުން؛
އިހުމާލުވާ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށް -/50,000 (ފަންސާސްހާސް ރުފިޔާ) ގެ މަގުން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ތަކުރާރުކޮށް އިހުމާލުވުމުގެ ޢަމަލުތައް ހިންގާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާމެދު މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިންނާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭ ޚިދުމަތްތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ވަކި މުއްދަތަކަށް ހުއްޓާލުން.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން ރާއްޖެ ގެނައުމަށްފަހު، އެފަރާތްތަކާމެދު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އިހުމާލުވި ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
މުސާރަ ނުދިނުން؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަސާސީ ކަންކަން ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ކަންކަން ފުރިހަމަނުކުރުން؛
ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން ރާއްޖެ ގެނައުމުގައި ނުވަތަ ރާއްޖެ ގެނައުމަށްފަހު އެމީހުންނާމެދު އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަންގެ ޢަމަލެއް ހިންގުން ނުވަތަ އެމީހުން ލައްވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ ޚިލާފު ޢަމަލުތައް ހިންގުން؛
ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިޔާ ގެންނަ ވަޒީފާ ނޫން އެހެން ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުވުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (4) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިޔާގެ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުމަކީ، އެހެން ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުން ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.

[ފިޔަވަޅު އެޅުން]
ވަކި ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަށް މި ބާބުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ފިޔަވައި އެނޫން ޙާލަތްތަކުގައި، މި ބާބުގައި އެކުލެވޭ މާއްދާއަކާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތަކުން ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން އެފަރާތެއް ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު މިނިސްޓްރީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާކުރެވޭނެ ޢަދަދުތައް، އެ ޚިލާފުވި ޚިލާފުވުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިނިސްޓްރީން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ޝަކުވާ]
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ބިދޭސީ މުވައްޒަފެއްގެ ފަރާތުން، ނުވަތަ އޭނާއާ ގުޅޭގޮތުން، އޭނާގެ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޚިލާފުވެއްޖެކަމުގެ ތުހުމަތެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ، އެކަމުގެ ޝަކުވާ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރުމާގުޅޭ ކަންކަން ތަންފީޒުކުރާ މިނިސްޓްރީ]
މި ބާބުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ތަންފީޒުކުރާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރުމާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މިނިސްޓްރީންނެވެ.

[ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީތައް]

[ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީ]
"ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީ" މާނަކޮށްދެނީ، އެކިއެކި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް ވަޒީފާ ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން، ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ އެކިއެކި ފަރާތްތަކަށް އެމީހުންގެ ވަޒީފާގައި އުޅެދޭނެ މީހުން ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން، ނުވަތަ އެކަންކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމުގެ ގޮތުން ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ޚިދްމަތްދޭ ކޮންމެ ފަރާތެކެވެ. ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދިނުމުގެ ޚިދްމަތްދޭ ސަރުކާރުގެ ދާއިރާތައް މީގެތެރެއިން އިސްތިސްނާވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި ހިންގުން]
ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއެއް ހިންގަންވާނީ، މިނިސްޓްރީގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ހުއްދަދިނުމާއި، ހުއްދަ އައުކުރުމާއި، ހުއްދަ ހިފެހެއްޓުމާއި، ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުމާއި، އޭޖެންސީ ހިންގުމާއި، އެފަދަ އޭޖެންސީން ދެވޭ ޚިދުމަތާއި، ޚިދުމަތުގެ މިންގަނޑުތަކާ ބެހޭގޮތުން ގަވާއިދު ހެދުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކަށް މިނިސްޓްރީން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ޚިދުމަތުގެ ފީއެއް ނެގުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓްރީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން ދެވޭ ޚިދުމަތަށް ފީ ނެގޭނެ އުސޫލާއި މިންވަރު ކަނޑައަޅައި، ކަމާބެހޭ ގަވާއިދު ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް 5 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓަރު އެކުލަވާލައި، ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި އެފަދަ އޭޖެންސީން ދެވޭ ޚިދްމަތާބެހޭގޮތުން، ގަވާއިދު ހެދުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ސިއްރު]
ވަޒީފާއަކަށް އެދޭ މީހަކަށް، އޭނާ އެދޭ ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިގެންވޭތޯ ބެލުމަށް ކޮންމެހެން ހޯދަންޖެހޭ މަޢްލޫމާތެއް ހޯދުން ފިޔަވައި، އެމީހެއްގެ އެހެން އެއްވެސް ޒާތީ މަޢްލޫމާތެއް ހޯދުމަށް އެދުމަކީ ނުވަތަ އެފަދަ މަޢްލޫމާތެއް ރިކޯޑު ކުރުމަކީ، ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެއްކުރެވޭ ވަޒީފާ އަދާކުރާ މުވައްޒަފެއްގެ އަމިއްލަ މަޢްލޫމާތު ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކުން ހާމަކުރަންވާނީ، ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށް ވަކިކަހަލަ ސިފަތަކެއް ހުރި މީހަކު ހޯދުމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކަށް އެކަންޏެވެ.

[ފީ]
ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކަށް، އެ އޭޖެންސީއަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތާދެމެދު އެއްބަސްވާ ގޮތެއްގެމަތިން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ފީއެއް ނެގިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ވަޒީފާއަކަށް އެދޭ މީހެއްގެ އަތުން ސީދާކޮށް ވިޔަސް ނުސީދާކޮށް ވިޔަސް އެއްވެސް ފީއެއް ނަގައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޝަކުވާ]
ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކާބެހޭ އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް ވާނަމަ، އެ ޝަކުވާއެއް މިނިސްޓަރަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓަރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް ބަލާއިރު، އެއީ ރަނގަޅު ޙަޤީޤަތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހުށަހަޅާފައިވާ ޝަކުވާއެއްކަން މިނިސްޓަރަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އޭޖެންސީއެއް ކުރި ކަމެއްގެ ކުޑަ ބޮޑު މިނަށް ބަލައި، އެފަރާތަކާމެދު އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މިނިސްޓަރަށް އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ފެންނަ މުއްދަތަކަށް އެ އޭޖެންސީއެއްގެ ހުއްދަ ހިފެހެއްޓުން؛
-/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސް ހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދު ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
އޭޖެންސީގެ ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުން؛
އޭޖެންސީއެއްގެ މަސްއޫލުވެރި ފަރާތްތައް ޙިއްޞާވާ އެއްވެސް ވިޔަފާރިއަކަށް އޭޖެންސީ ހިންގުމުގެ ހުއްދަ ދޫނުކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓަރަށް ހުށަހަޅާ ޝަކުވާ ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދު ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް 5 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓަރު އެކުލަވާލައި، ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މިނިސްޓަރު ނިންމާ ނިންމުމަކާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭނަމަ، އެނިންމުން ނިންމާތާ 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޓްރައިބިއުނަލަށް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދޭ އޭޖެންސީއަކާބެހޭ މައްސަލައެއް ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅުމަކަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ތަމްރީނުދިނުން އަދި ތަމްރީނުދިނުމަށް ވަޒީފާގައި ގެންގުޅުން]

[ތަމްރީނުކުރުމާބެހޭ އެއްބަސްވުން]
މުވައްޒަފަކު އަދާކުރާ ވަޒީފާ ނުވަތަ މަސައްކަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރަސްމީ އެއްވެސް ސިފައެއްގައި، ނުވަތަ ޕްރޮގްރާމެއްގައި ބައިވެރިކޮށްގެން، ނުވަތަ ކޯހެއްގައި ބައިވެރިކޮށްގެން އެމުވައްޒަފަކަށް ތަމްރީނެއް ދޭނަމަ، އެތަމްރީނު ދޭންފެށުމުގެ ކުރިން، ތަމްރީނާގުޅޭގޮތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި، އެމުވައްޒަފަކާ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް އެއްބަސްވާންވާނެއެވެ.
ތަމްރީނާބެހޭ އެއްބަސްވުމުގައި ތިރީގައިވާ މަޢްލޫމާތުތައް ބަޔާންކޮށްފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނަމާއި އެޑްރެސް؛
މުވައްޒަފުގެ ނަމާއި، ދާއިމީ އެޑްރެހާއި، މިހާރުއުޅޭ އެޑްރެހާއި، އައިޑެންޓިޓީކާޑު ނަންބަރު؛
މުވައްޒަފަށް ދެވޭ ތަމްރީނާބެހޭ ތަފްޞީލު؛
ތަމްރީނުގެ މުއްދަތު؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެ ތަމްރީނަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު؛
ތަމްރީނު ފުރިހަމަ ނުކުރެވިއްޖެނަމަ، ދެފަރާތަށްމެ ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކާއި ދެފަރާތުންމެ އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތައް.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެ ތަމްރީނެއް ދިނުމަށް ކުރި ޚަރަދަށްވުރެ އިތުރު ފައިސާއެއް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ތަމްރީނުދެވޭ މުވައްޒަފެއްގެ އަތުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުންނަމަވެސް އެ ތަމްރީނެއް ދިނުމުގައި އޭނާ ބައިވެރިވިކަމަށްޓަކައި، އަތުލައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ތަމްރީނު ދިނުމަށް ވަޒީފާގައި ގެންގުޅުމާބެހޭ އެއްބަސްވުން]
ވަކިކަހަލަ ތަމްރީނެއް ދިނުމަށްޓަކައި، ވަޒީފާއެއްގައި ބަހައްޓައިގެން ތަމްރީނުކުރުމާ އެކުއެކީގައި، ކަމާގުޅޭ ހުނަރުތައް ވަކިން ދަސްކޮށްދީގެން، މުވައްޒަފަކަށް ތަމްރީނުދޭނަމަ، އެ ތަމްރީނެއްދޭން ފެށުމުގެ ކުރިން، ތަމްރީނު ދިނުމަށް ވަޒީފާގައި ގެންގުޅުމާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި އެމުވައްޒަފަކާދެމެދު، އެއްބަސް ވާންވާނެއެވެ. ނުވަތަ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ތަމްރީނު ދިނުމަށްޓަކައި ވަޒީފާގައި ގެންގުޅުމަށް އެއްބަސްވާ އެއްބަސްވުމުގައި، ތިރީގައިވާ މަޢްލޫމާތުތައް ހިމަނާފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނަމާއި އެޑްރެސް؛
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތުގެ ނަމާއި، ދާއިމީ އެޑްރެހާއި، މިހާރުއުޅޭ އެޑްރެހާއި، އައިޑެންޓިޓީކާޑު ނަންބަރު؛
މުވައްޒަފަށް ދެވޭ ތަމްރީނާބެހޭ ތަފްޞީލު؛
ތަމްރީނުގެ މުއްދަތު؛
ވަޒީފާގެ ޝަރްޠުތަކާއި، އެ ވަޒީފާގައި މުވައްޒަފަކަށް ލިބޭނެ ފައިދާތަކާއި، އޭނާއަށް ލިބޭނެ އުޖޫރަ.
ތަމްރީނު ދިނުމުގެގޮތުން ވަޒީފާގައި ބަހައްޓާ މުވައްޒަފަކަށް އެންމެ މަދުވެގެން ދޭންވާނެ އުޖޫރަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުންހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ވަޒީފާއަކަށް ނުވަތަ މަސައްކަތަކަށް ތަމްރީނު ދިނުމުގެ ގޮތުން ވަޒީފާގައި ގެންގުޅޭ މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައިގެ ގޮތުގައި ދޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ނެރެފައިވާ އަމުރެއް ނިސްބަތްވާ ވަޒީފާއަކަށް ނުވަތަ މަސައްކަތަކަށް އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުސާރައިގެ %70 އެވެ.
ތަމްރީނު ދިނުމަށް ވަޒީފާގައި މުވައްޒަފަކު ގެންގުޅޭ މުއްދަތު، ހަމަސް ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
ތަމްރީނު ދިނުމުގެ ގޮތުން ވަކި މުވައްޒަފަކަށް ވަޒީފާ ހަމަޖެއްސުމާ ގުޅިގެން، އެ މުވައްޒަފަކަށް އެ ފުރުޞަތު ތަނަވަސް ވެގެން ދިޔަކަމަށްޓަކައި، އޭނާގެ އަތުން ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުން ނަމަވެސް، އެއްވެސް އަގެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އަތުލައިގެން ނުވާނެއެވެ.
ވަޒީފާގެ ބައެއް ދާއިރާތަކަކީ، ތަމްރީނު ދިނުމަށް މުވައްޒަފުން އެ ވަޒީފާތަކުގައި، ނުގެންގުޅެވޭނެ ދާއިރާތަކެއްކަމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުންހަދާ ގަވާއިދަކުން ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.

[އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުން]
ތަމްރީނުދިނުމަށް ވަޒީފާގައި ގެންގުޅުމާބެހޭ އެއްބަސްވުމަކާ، ނުވަތަ ތަމްރީނާބެހޭ އެއްބަސްވުމަކާ ޚިލާފުވެއްޖެކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭނަމަ، އެކަމެއްގެ ޝަކުވާ، ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[ދިވެހިން ތަމްރީނުކުރުމާއި ވަޒީފާ ދިނުމުގައި އިސްކަންދިނުން]
ދިވެހިންގެ މަސައްކަތުގެ ހުނަރު އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ތަމްރީނާއި ހުނަރު އިތުރުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގޭނެ އިންތިޒާމު މިނިސްޓްރީން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން، ދިވެހި މަސައްކަތްތެރިން މަދު ދާއިރާތަކުގައި ދިވެހި މަސައްކަތްތެރިންނަށް ފުރުޞަތުތައް އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުން، އެފަދަ ދާއިރާތަކުގައި ހުނަރު އިތުރުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި ތަމްރީނުތައް ދިވެހިންނަށް ދެވޭނެ އިންތިޒާމު މިނިސްޓްރީން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
50 (ފަންސާސް) މުވައްޒަފުންނަށްވުރެ ގިނައިން މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނުގައި މުވައްޒަފުންނާގުޅޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނަންވާނީ ދިވެހި މުވައްޒަފެކެވެ.
50 (ފަންސާސް) މުވައްޒަފުންނަށްވުރެ ގިނައިން މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނުގައި ސީނިއަރ މެނޭޖްމަންޓްގައި %60 (ފަސްދޮޅަސް އިންސައްތަ) ދިވެހި މުވައްޒަފުން ތިބެންވާނެއެވެ. މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ސީނިއަރ މެނޭޖްމަންޓަކީ ކޮބައިކަން މިނިސްޓްރީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ އެންމެ ލަސްވެގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރު ތެރޭގައި މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) އަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލަނޑުދަނޑިތައް ހާސިލުވާ މިންވަރު ބަޔާންކޮށް އަހަރަކު 1 (އެކެއް) ފަހަރު، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތާރީޚެއްގެ ކުރިން އެ މަޢުލޫމާތު އެ އޮތޯރިޓީއަށް އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނިތަކުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ. އަދި، އެ މަޢުލޫމާތު ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
އުމުރުން 55 އަހަރާއި 65 އަހަރާ ދެމެދުގެ ތަޢުލީމާއި، ތަމްރީނާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ އިޤްތިޞާދީ ފުދުންތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް ފަހިކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެ ފަރާތެއް، 100,000/- (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[މަސައްކަތްކުރާ ތަނުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި މުވައްޒަފުންގެ ޞިއްޙަތު]

[ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ވާޖިބުތައް]
މުވައްޒަފުންގެ އަތުން، އެއްވެސް އުޖޫރައެއް އެކަމަށް ނުނަގައި، ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނުގައި، މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ޞިއްޙަތަށާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އަޅަންވާނެއެވެ. މީގެތެރޭގައި ތިރީގައިވާ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.
ރައްކާތެރިގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ ތަނަކާއި ގޮތެއް މުވައްޒަފުންނަށް ހަމަޖައްސައިދިނުމާއެކު، ރައްކާތެރި ތަކެއްޗާއި ސާމާނާއި މެޝިނަރީ، މަސައްކަތް ކުރުމަށް ހޯދައިދީ، އެތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުން؛
ރައްކާތެރިގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ކުރާ މަސައްކަތުގެ ބާވަތުން، ޞިއްޙަތަށް ގެއްލުންހުރި ކަންތައްތައް މަސައްކަތްކުރާ ތަނުން ނައްތާނުލެވޭނަމަ ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލު ނުކުރެވޭނަމަ، އެފަދަ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަށް ބޭނުންކުރާނެ ރައްކާތެރި ހެދުމާއި ތަކެތި ހޯދައިދިނުން؛
ރައްކާތެރިވާން ބޭނުންކުރާ ހެދުމާއި ތަކެތި ބޭނުންކުރާނެ ގޮތްތައް ހިމެނޭގޮތުން، މުވައްޒަފުންގެ ޞިއްޙަތަށާއި ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެމީހުންނަށް ތަމްރީނާއި މަޢްލޫމާތު ދިނުމާއި، އެނގެން ބޭނުންވާނެ އެހެނިހެން ކަންތައްތައް އަންގައިދިނުން؛
ކެމިކަލެއް ނުވަތަ ބަޔޮލޮޖިކަލް މާއްދާއަކުން، ނުވަތަ ޖިސްމާނީގޮތުން ޞިއްޙަތަށް އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ދިމާވެދާފަދަ މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުން، ގަވާއިދުން ޞިއްޙީގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ޓެސްޓުތައް ހަދަމުން ގެންދިއުން؛
ވަޒީފާ އަދާކުރަނިކޮށް މުވައްޒަފަކަށް ހާނިއްކައެއް ވެއްޖެނަމަ، އޭނާއަށް ބޭނުންވާނެ އެކަށީގެންވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ދިނުން، ނުވަތަ އެފަދަ ފަރުވާ ލިބޭނޭގޮތް ހަމަޖައްސައިދިނުން؛
ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުތަކާއި އެކްސިޑެންޓުތަކުގައި ބޭނުންކުރާނެ ފުރަތަމައެހީގެ ޚިދްމަތްތައް މުވައްޒަފުންނަށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު، ހަމަޖައްސައިދިނުން.

[މުވައްޒަފުން ދިރިއުޅުމަށް ހަމަޖައްސާ ތަންތަނުގެ މިންގަނޑު]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން، އެފަރާތުގެ މުވައްޒަފުން ދިރިއުޅުމަށް، ނުވަތަ ނިދުމަށް ހަމަޖައްސާ ތަންތަނާއި، އެތަންތަނުގެ ޒަރޫރީ ބޭނުންތަކަށް އެތަންތަނުގައި ހުންނަންޖެހޭ ވަސީލަތްތަކާއި އެހެނިހެން ކަންކަމުގެ ޢާންމު މިންގަނޑުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކަށް ލާޒިމުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރުމަށްޓަކައި މަދުވެގެން 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ދޭންވާނެއެވެ.

[މުވައްޒަފުންގެ ވާޖިބުތައް]
ތިރީގައިވާ ކަންތައްތަކަކީ، ކޮންމެ މުވައްޒަފެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާ ކަންކަމެވެ.
މަސައްކަތްކުރުމުގައި ސަމާލުވާންވީ ކަމަކަށް ސަމާލު ނުވުމުގެ ސަބަބުން، ތިމާއަށާއި ތިމާއާ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރާ އެހެން މުވައްޒަފުންގެ ސަލާމަތާއި ޞިއްޙަތަށް ގެއްލުމެއް ވިޔަނުދިނުމަށްޓަކައި އެފަދަ ކަންކަމަށް ދޭންވާ ސަމާލުކަންދީ، ރައްކާތެރިކަމަށް ބެލުން؛
ރައްކާތެރި ވުމަށާއި ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ބެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ކުރުމުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށާއި ތިމާއާއެކު މަސައްކަތްކުރާ އެހެން މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދިނުން؛
ރައްކާތެރިވުމަށް ބޭނުންކުރާ ހެދުމާއި ސާމާނު، އެ ތަކެތި ބޭނުންކުރުމަށް ލިބިފައިވާ ތަމްރީނާއި އިރުޝާދާ އެއްގޮތަށް ބޭނުންކުރުން؛
ރައްކާތެރިވުމަށް ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށާއި ސާމާނަށް އެއްވެސް ކަހަލަ ގެއްލުމެއް ވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އެއިން އެއްޗެއް ގެއްލިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ހަލާކުވެއްޖެނަމަ އެކަން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އެންގުން؛
ނުރައްކަލެއް ދިމާވެދާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ކަމެއް ހިނގައިފިނަމަ، އަދި އެކަމަކީ، އެމީހަކަށް އަމިއްލަޔަށް ރަނގަޅު ނުކުރެވޭނެ ކަމަކަށްވާނަމަ، އެކަމެއްގެ ވާހަކަ ވަގުތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް، ނުވަތަ އެ ފަރާތަކުން ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ ސުޕަވައިޒަރަކަށް އެންގުން؛
މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ މަސައްކަތާ ގުޅިގެން ދިމާވާ އެކްސިޑެންޓެއް، ނުވަތަ ގެއްލުމެއް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުވަތަ އެ ފަރާތަކުން ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ ސުޕަވައިޒަރަކަށް އެންގުން.

[މަސައްކަތުން ދުރުހެލި ވުމުގެ ޙައްޤު]
ތިމާގެ ޞިއްޙަތަށް ނުވަތަ ފުރާނަޔަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަށް ގަބޫލުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ، އެފަދަ މަސައްކަތެއް ކުރުމުން ދުރުހެލިވުމުގެ ޙައްޤު، ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އެންގުން]
ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ތެރޭގައި މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ފުރަތަމަޞިއްޙީ އެހީ ދިނުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ފަރުވާދޭން ޖެހޭފަދަ ހާނިއްކައެއް، ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު މަރުވި ދުވަހުން ފެށިގެން، ނުވަތަ އެ ހާނިއްކައެއް ލިބުނު ދުވަހުން ފެށިގެން ލަސްވެގެން 48 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، އެ މަޢްލޫމާތު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މިނިސްޓަރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީ]

[ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީ]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއެއް މިނިސްޓްރީގައި ޤާއިމުކުރަން ވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނާއި، މި ޤާނޫނުގެދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުތަކަށް ޢަމަލުކުރޭތޯ ބަލައި، ތަންފީޒު ކުރުމަށްޓަކައި އިދާރީ ގޮތުން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން؛
މި ޤާނޫނާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުތަކަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ޢަމަލުކުރުމަށް، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާއި ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފަންނީ މަޢްލޫމާތާއި ލަފާ ދިނުން؛
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުންހެދޭ ގަވާއިދުތަކުގައި ހިމެނިގެންނުވާ ކަންތައްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދިމާވާ އެކިއެކި މައްސަލަތަކާއި، އެފަދަ ކަންކަމުން ނަހަމަގޮތުގައި ފައިދާ ނަގާނަމަ، އެކަންކަން، މިނިސްޓަރަށް އެންގުން؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާއި ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތްތަކާ ދެމެދު މުޢާމަލާތު ކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގަވާއިދުތައް ހެދުން.

[ބަލައި ޗެކުކުރުން]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުތަކުގައިވާ ކަންތައްތައް ރަނގަޅަށް ތަންފީޒު ކުރެވެމުންދޭތޯ ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުން، ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރުން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަން ބަލައި ޗެކު ކުރަންވާނެއެވެ.

[ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުންނަށް ލިބިގެންވާ ބާރުތައް]
އަންނަނިވި ކަންތައްކުރުމުގެ ބާރު، ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (3) ގައި ބަޔާކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ކުރިން އެންގުމަކާނުލައި، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް، މަސައްކަތްކުރާ ތަނަކަށް ވަދެ އެތަނެއް ބަލައި ފާސް ކުރުން؛
މި މާއްދާގެ (3) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، މަސައްކަތްކުރާ ތަނެއް ކަމަށް، އޭނާއަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ގަބޫލުކުރެވޭ ކޮންމެ ތަނަކަށްވެސް، ދުވާލުގެ ވަގުތުގައި ވަދެ އެތަނެއް ބަލައި ފާސް ކުރުން؛
މަސައްކަތްކުރާ ތަނަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ގެ ކަމަށް ވާނަމަ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން، ނުވަތަ މިނިސްޓަރުގެ ހުއްދަ ލިޔުމަކުން ލިބިގެން އެތަނަކަށް ވަނުން؛
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުންހެދޭ ގަވާއިދުތަކުގައިވާ ކަންތައްތައް ރަނގަޅަށް ތަންފީޒު ކުރެވިފައިވޭތޯ ޔަޤީންކުރުމުގެ ގޮތުން، މަސައްކަތްކުރާތަން ބެލުމާއި، އެތަނުގެ މީހުންނާ ސުވާލުކުރުމާއި އަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރުން.
ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި މަސައްކަތްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނީގޮތުން ބަލަހައްޓަންޖެހޭ ރިކޯޑެއް، ފޮތެއް، ދަފުތަރެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް، އެގޮތުގައި ބަލަހައްޓާތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އެފަދަ ތަކެތި ހުށަހެޅުމަށް އަންގައި، އެފަދަ އެއްޗެއް ހުށަހެޅުމުން، އެފަދަ ތަކެތީގެ ކޮޕީ ހެދުން، ނުވަތަ އެތަކެތިން މަޢްލޫމާތު ނެގުން؛
ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަހައްޓަންޖެހޭ އެންގުމެއް ބަހައްޓާފައި ނުވާނަމަ އެފަދަ އެންގުމެއް ބެހެއްޓުމަށް އެންގުން؛
ވަޒީފާދޭފަރާތް ނުވަތަ އެފަރާތް ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތަކަށް އެންގުމާއެކު، ތަޙްލީލު ކުރުމަށްޓަކައި، މަސައްކަތްކުރާ ތަނުގައިހުރި އެކިއެކި އެއްޗެހީގެ ސާމްޕަލް އެތަނުން ގެންދިއުން؛
މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ޙާލަތާ ގުޅޭގޮތުންނާއި، އެމީހުންގެ އުޖޫރައާއި މަސައްކަތްކުރާ ގަޑިތަކާ ބެހޭގޮތުން، މަޢްލޫމާތު ހޯދުން؛
ޤާނޫނު ނުވަތަ ގަވާއިދެއްގެ ދަށުން، ބަލަހައްޓަންޖެހޭ، މަސައްކަތާ ގުޅިފައިވާ އެކްސިޑެންޓުތަކާއި، ބަލިތަކާގުޅޭ ރެކޯޑު ބެލުން. އަދި އެފަދަ އެކްސިޑެންޓެއް ނުވަތަ ބައްޔެއް، ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި ދިމާވި ސަބަބު ނުވަތަ ޙާލަތާ ގުޅޭގޮތުން މަޢްލޫމާތު ހޯދުން؛
މަސައްކަތްކުރާ ތަނުގެ ސާމާނު ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތުން، ނުވަތަ ތަނުގައި މަސައްކަތްކުރަން ޖެހިފައިވާ ގޮތުން، މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ޞިއްޙަތަށް، ނުވަތަ ރައްކާތެރިކަމަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް، އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ގަބޫލު ކުރެވޭނަމަ، އެކަން ޙައްލުކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ 4 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ޅ) ގައިވާ ކަންތައްތައް، ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުންނަށް އަދާކުރެވޭނެގޮތް ހަދައިދިނުމުގައި، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކާގުޅޭ އަމުރުތައް ކުރުމުގެ ބާރު އެމީހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް މިއަމުރުތަކާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުން ޓްރައިބިއުނަލަށް އެމައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު އެފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް، ނުވަތަ ޞިއްޙަތާ ގުޅޭގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤާނޫނުތަކުގައިވާ މާއްދާތަކަށް ފުރިހަމައަށް އިޙްތިރާމު ކުރުވުމަށްޓަކައި، ތަނުގައި ބޭނުންކުރާ މެޝިނަރީއަށް، ނުވަތަ މެޝިނަރީ އަތުރާފައިވާ ގޮތަށް، ކަނޑައެޅޭ ވަކިމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި، ބަދަލުގެނައުމަށް ކުރާ އަމުރު؛
މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ޞިއްޙަތަށް ނުވަތަ ފުރާނައަށް ޔަޤީނުންވެސް ނުރައްކަލެއް ދިމާވެދާނެ ކަމަށް، ގަބޫލު ކުރެވޭ ދަނޑިވަޅުތަކުގައި، ވަކިކަހަލަ ފިޔަވަޅުތަކެއް ވަގުތުން އެޅުމަށް ކުރާ އަމުރު.

[އެންގުން]
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުން، މަސައްކަތްކުރާ ތަނެއްގައި ކަންތައް ހިނގާގޮތް ބެލުމަށް އެތަނަށް ދިޔުމަށްފަހު، އޮފިސަރުންގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅިދާނެ ކަމަށް ނުފެންނަނަމަ، އެތަނެއްގައި އެމީހުން ތިބިކަން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް، ނުވަތަ އޭނާ ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[މުޢާމަލާތުކުރެވޭނެ ފުރުޞަތު ދިނުން]
ވަޒީފާދޭ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް، އޭނާގެ ވަޒީފާގައި ގެންގުޅޭ މުވައްޒަފުންނަށް ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުންނާ، މިނިވަންކަމާއެކު އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތި ވާހަކަ ދެއްކޭނެ ފުރުޞަތު ތަނަވަސްކޮށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަމަކާގުޅޭގޮތުން، މުވައްޒަފަކު ޢަމަލުކުރާ ގޮތަކުން، އޭނާއާމެދު އެއްވެސް ނުރަނގަޅު ފިޔަވަޅެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އަޅައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[މަޢްލޫމާތު ފާޅުކުރުން މަނާކުރުން]
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުންނަށް، އެމީހުން އަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ގޮތުން މަޢްލޫމާތު ލިބޭ އެކިއެކި މަސައްކަތްތަކުގެ ވިޔަފާރިއާ ގުޅުންހުރި ސިއްރު މަޢްލޫމާތާއި އުފެއްދުންތެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ މަޢްލޫމާތު، އެމީހުން ވަޒީފާގައި ތިބޭ ދުވަސްތަކުގައިވެސް އަދި ވަޒީފާއިން ވަކިވުމަށްފަހުގައިވެސް، ސިއްރުގެ ގޮތުގައި ހިފަހައްޓަން ވާނެއެވެ.
މުވައްޒަފުންގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ޞިއްޙަތަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެ ޒާތުގެ އެއްޗެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މަސައްކަތުގެ އެއްވެސް މަރުޙަލާއެއްގައި ބޭނުންކުރެވޭނަމަ އެކަން، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މަސައްކަތްކުރާ ތަނެއްގައި، ޤާނޫނާއި ގަވާއިދަށް ތަބާނުވާ ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަމަށް ބަޔާންކޮށް، މިނިސްޓަރަށް ނުވަތަ ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީއަށް އެކިއެކި މުވައްޒަފުން ފޮނުވާ ޝަކުވާއާބެހޭ އެއްވެސް މަޢްލޫމާތެއް ދިން މުވައްޒަފެއް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ހާމަކޮށްގެންނުވާނެއެވެ. އަދި އެތަނެއް ބެލުމަށްދާ ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުން، އެތަނަށް ދިޔައީ، ވަކި މުވައްޒަފެއްގެ ޝަކުވާއެއް ލިބިގެން ކަމުގައިވެސް ބަޔާންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުން، އެމީހުން ބެލުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަންތަނުން، ސީދާ ނުވަތަ ނުސީދާ ފައިދާއެއް ލިބޭނެ ގުޅުމެއް، އެއްވެސް ފަރާތަކާއެކު ބާއްވައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ރިޕޯޓު]
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުން، އެކިތަންތާނގައި މަސައްކަތް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބަލައި ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓުތައް، މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ އުސޫލެއްގެ މަތިން މިނިސްޓަރަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ކުށާއި އަދަބު]
އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް، މީހަކު ކޮށްފިނަމަ، އެކުރަނީ ކުށެކެވެ. އެފަދަ ކުށެށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި -/500 ރުފިޔާއާއި، -/50,000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން، ނުވަތަ އެއްއަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޖަލަށްލުމާއެކު -/25,000 ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 83 ވަނަ މާއްދާއާއި 84 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވުން؛
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރަކު އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް، ނުވަތަ އޭނާ ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުން؛
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރުންނަށް، ޤާނޫނީގޮތުން ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން އެމީހުންގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި، ނުވަތަ ކުރަންޖެހޭ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން، ކަމެއް ކުރުމަށް މީހަކަށް އެންގުމުން، އެކަމެއް ނުކުރުން؛
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރަށް، ދޮގު މަޢްލޫމާތު ނުވަތަ ޙަޤީޤަތް އޮޅޭފަދަ މަޢްލޫމާތު ގަސްތުގައި ދިނުން؛
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް މީހަކު ހާޒިރުވުމަށް ހުރަސްއެޅުން، ނުވަތަ އެފަދަ މީހަކާ ސުވާލުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުން، ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރަން އުޅުން، ނުވަތަ އެފަދަކަމެއް ވިޔަނުދިނުން؛
ވަޒީފާއާބެހޭ އޮފިސަރަކަށް ނުވާހިނދު، އެފަދަ އޮފިސަރެއް ކަމަށް މީހެއްގެގާތު ބުނުން ނުވަތަ އެގޮތަށް ތިމާ ތަމްސީލުވުން.

[ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް]

[ޓްރައިބިއުނަލެއް ޤާއިމުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ އަދި މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހިންގާ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން، ޓްރައިބިއުނަލުން ބެލުމަށް، ކަނޑައަޅާ މައްސަލަތައް ބަލައި، ޓްރައިބިއުނަލަށް ރަނގަޅުކަމަށް ފެންނަގޮތަކަށް އެމައްސަލަތައް ނިންމުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު، ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބެލުމަށްޓަކައި މީހުން ހާޒިރުކުރުމާއި، ހެކިބަސް ހޯދުމާއި، ހެއްކާއި ޤަރީނާ ހޯދުމާއި، އަދި މިނޫންގޮތަކުންވެސް މައްސަލައިގެ ޙަޤީޤަތް ހޯދާ ކަށަވަރުކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ކުރުމުގެ ބާރު ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލަތައް ކޯޓުތައް މެދުވެރިކޮށް ބެލުން]
މާލެ ފިޔަވައި އެހެން ރަށްރަށުގައި އުފެދޭ ވަޒީފާއާބެހޭ މައްސަލަތައް އެ މައްސަލައެއް އުފެދުނު ރަށު ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ރަށްރަށުގެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކަށް ހުށަހެޅޭ ވަޒީފާއާބެހޭ މައްސަލަތައް، މައްސަލަ ހުށަހެޅުނު ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގައިވެސް ގޮތެއް ނިންމާނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަށު ކޯޓުތައް މެދުވެރިކޮށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބަލާނެ އުސޫލު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[އިސްތިއުނާފު]
މި މާއްދާގެ (ށ)ގައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުންތަކަކީ، އެމައްޗަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުންތަކެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމާ މައްސަލައެއް ނިންމާފައިވަނީ، ޝަރްޢީ އުސޫލުތަކާއި، ނުވަތަ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާޚިލާފުވާ ގޮތަކަށްނަމަ، ނުވަތަ އެ ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންނުވާ ބާރެއް ބޭނުންކޮށްގެންނަމަ، އެމައްސަލައެއް ނިންމާތާ 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށްޓަކައި ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ތަންފީޒު ނުކުރުމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިގެން އަމުރެއް ނުކުރާނަމަ، ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަ ނިންމާފައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން ހުއްޓާލައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުން]
ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލައެއް ނިންމުމަށްފަހު، އެ ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް އެ ނިންމުން ރައްދުވާ ފަރާތުން ޢަމަލުކޮށްފައިވޭތޯ ޓްރައިބިއުނަލްގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭނެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް އެ ނިންމުން ރައްދުވާ ފަރާތުން ޢަމަލުކޮށްފައިނުވާކަމަށް މައްސަލަ ރައްދުވާ ފަރާތަކުން ޓްރައިބިއުނަލަށް އަންގައިފިނަމަ، އެ ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި އެ ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވާ ކޯޓަކަށް ޓްރައިބިއުނަލުން އެ ނިންމުމެއް ފޮނުވަންވާނެއެވެ. އަދި އެގޮތުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ ނިންމުންތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެ ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ އެހެނިހެން ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މައްސަލަތަކާ އެއް އުސޫލަކުން، އެ ކޯޓެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދަންވާނެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލުން ފޮނުވައިގެން ކޯޓުން ކުރިއަށް ގެންދާ ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މައްސަލައެއްގައި، އެ މައްސަލައިގެ ޚަޞްމެއްގެ ގޮތުގައި ޓްރައިބިއުނަލް ޖާމިނުކުރުވައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލަކީ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމާ ނިންމުމެއް ރައްދުވާ ފަރާތަކުން، ޙުކުމް ތަންފީޒުކޮށްދިނުމަށް އެދި އަމިއްލައަށް އެ މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް އޮތް ހުރަހެއްކަމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން މާނަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލްގެ އަޑުއެހުންތައް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލުން]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ އަޑުއެހުންތައް ހިންގަންވާނީ ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލައިގެންނެވެ.
ތިރީގައިވާ ސަބަބުތަކުންކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި ދީމިޤްރާޠީ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، އަޑުއެހުމެއް އެކުގައި ނުވަތަ އަޑުއެހުމުން ބައެއް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާނުލައި ކުރިއަށްގެންދިއުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ މައްސަލައެއް ބަލާ މެންބަރުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މުޖްތަމަޢުގެ އަޚްލާޤީ އުސޫލުތައް ހިފެހެއްޓުމަށް ނުވަތަ މުޖްތަމަޢުގައި އަމަންއަމާންކަން ޤާއިމުކުރުން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ބުރޫއެރިޔަ ނުދިނުން.
ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ކުޑަކުދިންގެ މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރުން، ނުވަތަ މީހަކު ކުރި ކުށެއްގެ ސަބަބުން އަނިޔާ ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްގެ މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިކުރުން.
އެހެން ޤާނޫނަކުން ހުޅުވާލައިގެން އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމަށް މަނާކޮށްފައިވާ ސަބަބެއް މެދުވެރިވުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުންކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި އެހެން ގޮތަކަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައަޅާފައިނުވާނަމަ، ޓްރައިބިއުނަލުން ނެރޭ ހުރިހާ އަމުރުތަކާއި ޙުކުމްތައް އިއްވަންވާނީ ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ މަޖިލީހެއްގައެވެ. އަދި ހުޅުވާލައިގެން ބޭއްވޭ އަޑުއެހުންތަކުން ނެރޭ އަމުރުތަކާއި ކުރާ ޙުކުމްތައް ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ފެންނަން ހުންނަންވާނެއެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލަށް މީހުން ހާޒިރުކުރުން]
ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ހާޒިރުކުރަން ބޭނުންވާ މީހުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ހާޒިރުކުރުމާއި ޓްރައިބިއުނަލަށް ހާޒިރުކުރާ މީހުންނާ ޓްރައިބިއުނަލުން ބޭނުންވާ ސުވާލެއް ކުރުމާއި، ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ލިޔުމެއް ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމަކީ ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ. ޓްރައިބިއުނަލްގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން ޓްރައިބިއުނަލަށް ހާޒިރުވުމަށް އެންގޭ މީހަކު، މަޤްބޫލު އުޒުރެއް ނެތި ޓްރައިބިއުނަލަށް ހާޒިރުނުވެއްޖެނަމަ، ޓްރައިބިއުނަލުން ޢަމަލުކުރާނެގޮތް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް އަޑުއެހުން ހިންގުން]
ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގެ އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށް ގެންދަންވާނީ މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފަރާތާއި، މައްސަލަ ރައްދުވާ ފަރާތާއި، އެފަރާތްތަކުގެ ވަކީލުންނާއި، އަދި އެނޫނަސް ޓްރައިބިއުނަލަށް ހާޒިރުވާންޖެހޭ މީހުންކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައަޅާ މީހުންނާއި، މައްސަލަ ބަލާ މެންބަރުންނާ އެއް ހާޒިރެއްގައި އަދި އެއް މަޖިލީހެއްގައި ތިބެގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލަކީ ޢާންމު އުސޫލުކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައަޅާ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކުގައި، ޢަދުލު އިންޞާފުގެ ހަމަތައް ނުގެއްލޭނެ ގޮތުގެމަތިން، ޓްރައިބިއުނަލްގެ އަޑުއެހުންތައް ހިންގާ މާލަމާއި، މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން ފަރާތްތައް ތިބޭ މާލަންތައް، އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް ގުޅުވާލައިގެން އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކަކީ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކެއްކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ޤާނޫނުއަސާސީން ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން ބާރު ލިބިގެން އިޢުލާންކޮށްފައިވާ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތެއް ނުވަތަ ކާރިސާގެ ޙާލަތެއްގެ ސަބަބުން މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުމަށް ހާޒިރުވުމުގައި ރައްކާތެރިކަމެއް ނެތުން؛
ޖޯގުރަފީ ގޮތުން ރަށްތަކާއި ސަރަޙައްދުތައް އެތުރިފައިވާ ގޮތުގެ ސަބަބުން ދަތުރުފަތުރު ކުރުމަށް، މޫސުމީ ގޮތުންނާއި ޚަރަދުގެ ގޮތުންނާއި ނުވަތަ މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތެއް އުފުލަންޖެހޭ މާލީ ބުރައެއްގެ ސަބަބުން އެވަގުތަކު އޮތް ހުރަސްތަކާއި ގޮންޖެހުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމާއެކު، އަދި ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައެއް ނިންމުމަށް ލަސްވުން މެދުވެރިވެ، ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ބުރޫއަރާފާނެ ޙާލަތެއް އޮތުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގެމަތިން، އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް ޓްރައިބިއުނަލްގެ އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށްގެންދިއުމާބެހޭ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޓްރައިބިއުނަލުން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ގަވާއިދުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.
އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް އަޑުއެހުމުގެ މަޖިލީހުގައި ބައިވެރިވާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން ވާންޖެހޭ ތައްޔާރީތައް؛
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މާލަމުގައި، އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް ގުޅާލެވިގެން އަޑުއެހުމުގެ މަޖިލީހުގައި ބައިވެރިވާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން އަޑުއެހުމުގެ މަޖިލީހުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އުސޫލުތައް؛
އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ ހެދުމަށް ހޯދަންޖެހޭ ތަކެއްޗާއި ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ ވަސީލަތްތައް؛
މާލެއިން ބޭރުގައިވާ ފަރާތެއް ހިމެނޭ މައްސަލައެއްނަމަ، ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ މަޝްވަރާއާއެކު، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކުގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ ނިޒާމުގެ ބޭނުން ހިފުމަށް ކޯޓުތަކުން އެހީތެރިކަން ހޯދާނެ އުސޫލު؛
ޓްރާންސްމިޝަން ސްޕީޑާއި ބޭންޑްވިތްގެ މިންގަނޑުތައް؛
ދިމާވާ ޓެކްނިކަލް މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ރާއްޖެއިން ބޭރުގައިވާ ފަރާތެއް ހިމެނޭ މައްސަލައެއްނަމަ، އަޑުއެހުން ބާއްވާ ވަގުތާއި އެފަރާތެއް ހުރި ޤައުމެއްގެ ވަގުތާ ދެމެދުގައިވާ ފަރަޤު ބޮޑުވާނަމަ ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ތަރުޖަމާނަކު ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛ އަދި އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމާގުޅޭ މިނޫންވެސް އެންމެހައި އުސޫލުތައް.
އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށްގެންދާ އަޑުއެހުންތަކުގެ މަޖިލިސްތަކުގެ ރެކޯޑިންގ، އެ މައްސަލައެއް ނިމޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 10 (ދިހައެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ރައްކާތެރިކޮށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލްގެ ޢާންމު މަޖިލިސް]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ އެންމެހައި މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތަށް ޓްރައިބިއުނަލްގެ ޢާންމު މަޖިލީހެއް އޮންނަންވާނެއެވެ. ޢާންމު މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަންވާނީ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސްއެވެ. ޓްރައިބިއުނަލްގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލުން ދޭ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމާމެދު މަޝްވަރާކޮށް، ގޮތެއް ނިންމުން.
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ޓްރައިބިއުނަލުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހެދުން.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މަސައްކަތް ހިންގާގޮތާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތަކާއި، ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުން ތަބާވާންޖެހޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާއި، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދު ހެދުން.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުމުގެ ކުރިން ބަޖެޓުގައި ހިމަނަން ބޭނުންވާ ކަންކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުން.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މުވައްޒަފުން ތަމްރީނުކުރަން ބޭނުން ދާއިރާތައް ކަނޑައެޅުން.
ޤާނޫނަކުން ކަނޑައެޅޭ ނުވަތަ ޙަވާލުކުރެވޭ ކަމެއް ކުރުމުގެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުން.
މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން ކުރަންޖެހޭ ކޯޓުގެ ދާޚިލީ ކަންކަން ކުރުން.
ބަލަމުންދާ މައްސަލަތަކުގެ މަރުކަޒީ ދަފްތަރެއް ޓްރައިބިއުނަލްގައި ޤާއިމުކޮށް އެ މައްސަލަތައް އެކަށީގެންވާ ހަލުވިމިނުގައި ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އިދާރީ ފަސޭހަތައް މަރުކަޒީ ގޮތެއްގައި ލިބެމުންދާނެގޮތް ހެދުން.

[އެކުލެވިގެންވާގޮތް]
ޓްރައިބިއުނަލް އެކުލެވިގެންވަނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަނުކުރާ 7 މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.

[މެންބަރުންގެ މުއްދަތު]
ޓްރައިބިއުނަލަށް ޢައްޔަނުކުރެވޭ މެންބަރަކު، އެމަޤާމުގައި ދެމިހުންނާނީ އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަނުކުރެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން ވަކިކުރެވޭ މެންބަރަކު ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ މެންބަރަކު އަލުން 5 (ފަހެއް) އަހަރުގެ ދައުރަކަށް ޢައްޔަނުކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އެގޮތުން ޢައްޔަނުކުރެވޭ މެންބަރަކު ކޮންމެ 5 (ފަހެއް) އަހަރަކުން ޢައްޔަނުކުރަމުން ގެންދެވިދާނެއެވެ.

[މެންބަރުންގެ ސިފަތައް]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުންގައި އަންނަނިވި ސިފަތައް ހުންނަންވާނެއެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކުރިކަން ވޭތުވެދިޔަ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން؛
ރިޝްވަތުގެ ކުށެއް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ ނުވަތަ ޢައްޔަނުކުރެވޭ ސިޔާސީ މަގާމެއް ފުރަމުންދާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން؛
ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރަކު ކަމުގައި ނުވަތަ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން؛
ވަޒީފާގެ ދާއިރާގެ މައްސަލަތައް ދެނެގަތުމާއި ޙައްލު ހޯދައިދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން ޢިލްމީގޮތުން ނުވަތަ ތަޖުރިބާގެ ގޮތުން ލިބިފައިވުން.

[މެންބަރުކަމަށް ފުލްޓައިމްކޮށް އަދި ޕާޓްޓައިމްކޮށް ޢައްޔަނުކުރުން]
ޓްރައިބިއުނަލަށް ޢައްޔަނުކުރާ މެންބަރުން ޕާޓްޓައިމްކޮށް ނުވަތަ ފުލްޓައިމްކޮށް ޢައްޔަނުކުރުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސް]
ޓްރައިބިއުނަލަށް ޢައްޔަނުކުރާ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ޓްރައިބިއުނަލަށް ރައީސަކާއި ނައިބުރައީސެއް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަނުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޓްރައިބިއުނަލް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ޓްރައިބިއުނަލްގެ އެންމެ އިސްފަރާތަކީ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް އޭނާ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އުޒުރުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެމަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނައިބުރައީސެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސް ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނައިބުރައީސާ ޙަވާލުކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އޭނާ އަދާކުރަންވާނެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ނުވަތަ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެކަމަށް ބެލޭނީ، ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ކަމަށް ބެލެވޭ ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވުމުންނެވެ.

[މެންބަރުން މަޤާމާ ޙަވާލުވުން]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރަކަށް އެމީހެއްގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވޭނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުރިމަތީގައި އަންނަނިވި ހުވާކުރުމުންނެވެ.

[އަހުރެން ....................... އިސްލާމްދީނަށް ޙުރްމަތްތެރިކޮށް ހިތުމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ޙުރްމަތްތެރިކޮށް ހިތުމަށާއި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރެއްގެގޮތުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް މިނިވަންކަމާއި، ޢަދްލުވެރިކަމާއި، އިންސާފުވެރިކަމާއެކު، އެއްވެސް ނުފޫޒަކަށް ލެނބުމެއްނެތި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އަދާކުރުންމަތީ ދެމިހުރުމަށް މާތްﷲ ގަންދީ ހުވާކުރަމެވެ.]

[މަޤާމު ހުސްވުން]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެކަމަށް ބެލޭނީ އަންނަނިވި ޙާލަތުތަކުގައެވެ.
މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން.
އިސްތިޢުފާ ދިނުމުން.
މި މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުމުން.
މަރުވުމުން.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުންގެ ކިބައިގައި ހުރުން މި ޤާނޫނު ލާޒިމްކުރާ ސިފަތަކުގެ ތެރެއިން ސިފައެއް އުނިވުމުން.

[މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުން]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރަކު އޭނާގެ މަޤާމުން ވަކިކުރެވޭނީ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެމެންބަރަކަށް ފޮނުވާ ލިޔުމަކުންނެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ނުކުޅެދުން؛ ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބާ ތަޢާރުޟުވާފަދަ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތެއް ނުވަތަ ފައިދާއެއް ނުވަތަ މަންފާއެއް ނުވަތަ ދައުރެއް އޮތް ޙާލަތެއް ދިމާވުން.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ނުކުޅެދުން؛ ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބާ ތަޢާރުޟުވާފަދަ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތެއް ނުވަތަ ފައިދާއެއް ނުވަތަ މަންފާއެއް ނުވަތަ ދައުރެއް އޮތް ޙާލަތެއް ދިމާވުން.
ހުވަޔާ ޚިލާފުވުން.
މެންބަރެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވާ ކުށެއްގެ ސަބަބުން، ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރަކު ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އަބުރުވެރިކަމަށް އުނިކަން އަތުވެއްޖެކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެނުން.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި އިހުމާލުވުމާއި، އެކަމަށް ދޭންވާ ސަމާލުކަން ނުދިނުން.

[އިސްތިޢުފާ ދިނުން]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސް ނުވަތަ ނައިބުރައީސް ނުވަތަ މެންބަރަކު އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވާ ލިޔުމަކުން އިސްތިޢުފާ ދެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެ އިސްތިޢުފާ ގަބޫލުކުރިކަން އަންގަންދެން ނުވަތަ އިސްތިޢުފާ ހުށަހެޅި ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ވަންދެން އެމީހަކު އޭނާގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުންމަތީ ދެމިހުންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ވ) ގެ (1) ގެ ދަށުން ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސް ނުވަތަ ނައިބުރައީސް އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދިން ކަމުގައިވިޔަސް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުކަމުން އޭނާ އިސްތިޢުފާ ދިނީކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.

[މެންބަރުންގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސާއި މެންބަރުންނަށް ދެވޭ މުސާރައާއި އެހެނިހެން މާލީ ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. މިގޮތުން މެންބަރުންގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައެޅުމުގައި އެމެންބަރަކީ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ފުލްޓައިމްކޮށް ނުވަތަ ޕާޓްޓައިމްކޮށް ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތެއްކަމާމެދު ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސަށާއި ނައިބުރައީސަށް ދެވޭ މުސާރައާއި މާލީ ޢިނާޔަތްތައް، އެމީހުންގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތުގައި އުންޏެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުންނަށް ދެވޭ މުސާރައާއި މާލީ ޢިނާޔަތްތައްވެސް، އެމީހުންގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތުގައި އުންޏެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލަށް މުވައްޒަފުން ޢައްޔަނުކުރުން]
ޓްރައިބިއުނަލަށް ބޭނުންވާ މުވައްޒަފުންނަށް ވަޒީފާދީ، އެއް މަޤާމުން އަނެއް މަޤާމަށް ބަދަލުކޮށް އެމީހުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާނީ ޓްރައިބިއުނަލުން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދެއްގެ މަތިން ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުންގެ ފަރާތުން ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލްގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދެވޭ މުސާރައާއި އެހެނިހެން މާލީ ޢިނާޔަތްތައް، މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ކަނޑައަޅާނީ ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުންގެ ފަރާތުން ޓްރައިބިއުނަލްގެ ރައީސެވެ.

[މާލީ ކަންކަން]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ، ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބަޖެޓެއްގެ ދަށުން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާއިން، ޓްރައިބިއުނަލަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލްގެ އާމްދަނީއާއި، ޚަރަދާއި، މިލްކިއްޔާތާއި، މާލީ ޒިންމާތަކާބެހޭ ހިސާބު، އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޝްވަރާއާއެކު، ޓްރައިބިއުނަލުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލިޔެ ބަލަހައްޓައި އޮޑިޓްކުރުމަށްފަހު، އެކުލަވާލެވޭ މާލީ ބަޔާނެއް، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގައި ނުހިމެނުން]
ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުންނާއި ޓްރައިބިއުނަލްގެ މުވައްޒަފުންނަކީ ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގައި ހިމެނޭ ބައެއް ނޫނެވެ.

[ޓްރައިބިއުނަލުގެ ގަވާއިދު]
ޓްރައިބިއުނަލުގެ މަސައްކަތް ހިންގާގޮތާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތަކާއި، ޓްރައިބިއުނަލާބެހޭ އެހެނިހެން ކަންތައްތައް ހިމެނޭ ގަވާއިދެއް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަންފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި އިޢުލާން ކުރަންވާނެއެވެ.

[ރެމިޓެންސް ޓެކްސް]

[ބިދޭސީން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވާ ފައިސާއިން ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ނެގުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ބިދޭސީން 1 އޮކްޓޫބަރު 2016 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވާ ފައިސާގެ %3 (ތިނެއް އިންސައްތަ) "ރެމިޓެންސް ޓެކްސް" ގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ނެގޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް، "ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ބިދޭސީން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2007 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ދޫކުރާ ވާކް ވީޒާ ލިބިފައިވާ ބިދޭސީންނަށާއި، އެފަދަ ވީޒާއެއް ލިބިފައި ނެތްކަމުގައިވިއަސް ނުވަތަ އެފަދަ ވީޒާގެ މުއްދަތު ހަމަވެފައިވީކަމުގައިވިއަސް ވާކް ވީޒާ ލިބިގެން މެނުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުން މަނާ ބިދޭސީންނަށެވެ.
ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ނަގާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2010 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އިންނެވެ.

[ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ނަގައި ދައުލަތަށް ދެއްކުން]
މި ޤާނޫނުގެ 91 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ބިދޭސީން އަތުން ނަގައި، މި ބާބުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޓެކްސް ދައުލަތަށް ދެއްކުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ބޭންކްތަކާއި ބޭންކް ނޫން މާލީ ވިޔަފާރި ހިންގާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފައިސާ ފޮނުވައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޒިންމާއެކެވެ.

[ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ބަޔާން ހުށަހެޅުމާއި ފައިސާ ދެއްކުން]
ރެމިޓެންސް ޓެކުހަށް ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތަކުންމެ، ކޮންމެ މަހަކު ރެމިޓެންސް ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި މީރާއާށް ދައްކަންޖެހޭ މިންވަރު ހިސާބުކުރުމަށްފަހު އެކުލަވާލާ ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ބަޔާނެއް ވިދިގެން އަންނަ މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް މީރާއަށް ހުށަހަޅައި، ރެމިޓެންސް ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ އެ ތާރީޚުގެ ނިޔަލަށް މީރާއަށް ދައްކަންވާނެއެވެ.
ރެމިޓެންސް ޓެކްސް މީރާއަށް ދައްކަންވާނީ ދިވެހި ރުފިޔާއިންނެވެ.

[ފިޔަވަޅު އެޅުން]
ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ދައްކަންޖެހޭ ތާރީޚަށް ނުދައްކައިފިނަމަ، ނުވަތަ ޓެކްސް ބަޔާން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތާރީޚަށް ހުށަނާޅައިފިނަމަ، ނުވަތަ ފައިސާ ފޮނުވައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަކުން އަދާކުރަންޖެހޭ އެނޫންވެސް ޒިންމާއެއް އަދާނުކޮށްފިނަމަ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2010 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެފަރާތަކާ މެދު ޢަމަލުކުރެވޭނެއެވެ.
ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ދެއްކުމުން ބަރީޢަވާން އެއްވެސް ފަރާތަކުން މަސައްކަތްކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ އެފަދަ ކަމަކަށް އެހީތެރިވެދީފިނަމަ މި މާއްދާގެ (ހ) އަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ އިތުރުން، ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވި ފައިސާއާ އެއްވަރުގެ ޢަދަދަކުން އެފަރާތް ޖޫރިމަނާވާނެއެވެ. އަދި އެކަން ކުރީ ވިޔަފާރިއަކުން ކަމުގައިވާނަމަ، ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިތުރުން، އެފަރާތަށް ދޫކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ހުއްދަ ވަކި މުއްދަތަކަށް ހިފެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ރެމިޓެންސް ޓެކްސްއާބެހޭ ގަވާއިދު ހެދުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންވެފައިވީނަމަވެސް، މި ބާބުގެ މަޤްޞަދަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ގަވާއިދު ހެދުމުގެ ބާރު މީރާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ރެމިޓެންސް ޓެކުހަށް ރަޖިސްޓަރީކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުން؛
ބިދޭސީންގެ އަތުން ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ނެގުމުގައި ފައިސާ ފޮނުވައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން ގެންގުޅެންޖެހޭ އުސޫލުތައް؛
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފައިސާ ފޮނުވުމަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައެޅުން؛
ރެމިޓެންސް ޓެކްސް ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި އެކަށައަޅަންޖެހޭ އެނޫންވެސް ކަންކަމާއި އުސޫލުތައް.

[އެހެނިހެން ކަންތައްތައް]

[ގަވާއިދު ހެދުން]
މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ބިދޭސީން ގެނައުމާގުޅޭ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާއަދާކުރުމާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މިނިސްޓްރީންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ފިޔަވައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ މިނިސްޓްރީންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި:
"ރަސްމީ ބަންދު ދުވަސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ހުކުރު ދުވަހާއި، ޤައުމީ ދުވަހާއި، ކީރިތި ރަސޫލާގެ ޢީދުމީލާދު ދުވަހާއި، ރާއްޖެ އިސްލާމްވި ދުވަހާއި، މިނިވަން ދުވަހާއި، ރަމަޟާންމަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހާއި، ފިޠުރު ޢީދު ދުވަހާއި، ނަޞްރުގެ ދުވަހާއި، ޖުމްހޫރީ ދުވަހާއި، ޙައްޖު ދުވަހާއި، އަޟުޙާ ޢީދު ދުވަހަށެވެ.
"ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިޔާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން މެޑިކަލް ސެޓިފިކެޓް ދޫކުރުމަށް ހުއްދަދީފައިވާ ފަރާތް ތަކަށެވެ.
"އުޖޫރަ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުވައްޒަފުގެ ވަޒީފާއާ ގުޅޭގޮތުން، ފައިސާއިން، ނުވަތަ އަގުހުރި އެހެންވެސް އެއްޗަކުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެމުވައްޒަފަކަށް ދޭ މުސާރައާއި، އިތުރު މަންފާތަކާއި، އެލަވަންސްތަކާއި ވަޒީފާއާ ގުޅިގެން އެ މުވައްޒަފަކަށް ދޭ އެހެނިހެން މާލީ ފައިދާތަކަށެވެ.
"ވަގުތީ މުވައްޒަފު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދާއިމީ ގޮތެއްގައި މަސައްކަތުގައި ދެމިހުންނާނެކަމުގެ އުންމީދެއް ނެތްގޮތުން، ދުވަހު މަސައްކަތްކުރާ އުސޫލުން، މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށެވެ.
"ވަޒީފާދޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ވަޒީފާދޭ ކޮންމެ މީހަކާއި، ކުންފުންޏަކާއި، ސަރުކާރާއި، މީހުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ކޮންމެ ޖަމާޢަތަކަށެވެ. އަދި މި މާނަކުރުމުގައި، މިނިވަންނޫން ކޮންޓްރެކްޓަރުންގެ ޚިދްމަތް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކާއި ވަޒީފާދޭ އެފަދަ ފަރާތްތަކުގެ ވާރިސުންނާއި، އެފަރާތްތަކުގެ ބަދަލުގައި އުފެދޭ ފަރާތްތަކާއި، އެފަދަ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ޤާނޫނީ ގޮތުން ނަޤުލުވާ ފަރާތްތައްވެސް ހިމެނޭގޮތަށެވެ.
"މަސައްކަތްކުރާ މީހާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހަކަށެވެ.
"މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަޒީފާއާ ބެހޭ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެވަގުތަކަށް ހަވާލުކުރެވިފައިވާ މިނިސްޓްރީއެއް ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި ވަޒީރަކަށެވެ. ނުވަތަ އޭނާ ތަމްސީލު ކުރުމުގެ ބާރުލިބިގެންވާ ފަރާތަކަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ ކަންތައްތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެވަގުތަކަށް ހަވާލު ކުރެވިފައިވާ މިނިސްޓްރީއަކަށެވެ.
"މުވައްޒަފު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ޚިދްމަތްދޭ މީހާއަށެވެ. އަދި މިބަހުގެ މާނައިގައި، މިނިވަންނޫން ކޮންޓްރެކްޓަރާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް، ކުރިން މަސައްކަތް ކޮށްދީފައިވާ މުވައްޒަފުންވެސް ހިމެނޭގޮތަށެވެ.
"ދާއިމީ ވަޒީފާ" އަދި "ވަޒީފާގެ ދާއިމީކަން" މިހެން ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކާއެކު، އެފަރާތުގެ ވަޒީފާގައި، މެދުކެނޑުމެއްނެތް ގޮތުގައި މުވައްޒަފަކު މަސައްކަތްކުރާ ކުރުމަށެވެ.
"ސަރވިސްޗާޖް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދެވޭ ޚިދްމަތަކަށް ނަގާ އަގުގެ އިތުރަށް ސަރވިސްޗާޖުގެ ގޮތުގައި ވަކި އަދަދެއްގެ ފައިސާ ނަގާނަމަ، އެގޮތަށް ނަގާ ފައިސާއަށެވެ.
"ޓްރައިބިއުނަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ ބާބުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ވަޒީފާއާބެހޭ މައްސަލަތައް ބަލާ، ޓްރައިބިއުނަލަށެވެ.
"ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓުތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފަތުރުވެރިން ޗުއްޓީ ހޭދަކުރާ ރިޒޯޓުތަކަށާއި، ޕިކްނިކް އައިލެންޑްތަކަށެވެ.
"ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމުގައި ތިބޭ މީހުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައި އެންމެ އިސްކޮށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން، ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމެއްގެ ގޮތުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަށެވެ. މިގޮތުން ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި މިންގަނޑުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަންފަށާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މި ޤާނޫނު ތަޞްދީޤުކުރައްވާ ދުވަހުން ފެށިގެން 45 ދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުގައެވެ. މި ޤާނޫނާ ގުޅޭގޮތުން ބަދަލު ނުވަތަ ހަރުދަނާ ކުރަންޖެހޭ ސަރުކާރުގެ ނިޒާމެއްވާނަމަ އެފަދަ ކަންތައްތައް މި ޤާނޫނު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަޞްދީޤުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެން 90 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަމަޖައްސާ ނިންމާން ވާނެއެވެ.