ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމާއި ޢިނާޔަތްތަކާބެހޭ ޤާނޫނު
(9/2009)

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމު އަދާކޮށްފައިވާ މީހުންނަށާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ މަޤާމު އަދާކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ދެވޭ ރައްކާތެރިކަމާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅައި، އެ ރައްކާތެރިކަމާއި ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމާބެހޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމާއި ޢިނާޔަތްތަކާބެހޭ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސް ޢިއްޒަތްތެރީން]
މި ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހަކީ، ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސް ޢިއްޒަތްތެރީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހެކެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހަކަށް ރަސްމީ ގޮތުން މުޚާޠަބުކުރުމުގައި އެމީހެއްގެ ނަމުގެ ކުރިއަށް"ރައީސް" މި ލަޤަބު ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.

[މާލީ ޢިނާޔަތް]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން އެއް ދައުރު ކޮށްފައިވާ މީހަކަށް، މާލީ ޢިނާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މަހަކު -/50,000 (ފަންސާސް ހާސް) ރުފިޔާ ދައުލަތުން ދޭންވާނެއެވެ. އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން އެއް ދައުރަށްވުރެ ގިނަ ދައުރުކޮށްފައިވާ މީހަކަށް، މާލީ ޢިނާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މަހަކު -/75,000 (ފަންސަހަތްތަރި ހާސް) ރުފިޔާ ދައުލަތުން ދޭންވާނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ، އެމީހާގެ އަނބިމީހާއަށް، އޭނާ އެހެން ކައިވެންޏެއް ކުރަންދެން ނުވަތަ އޭނާ ދުނިޔޭގައި ހުރިހާ ދުވަހަކު، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މާލީ ޢިނާޔަތް ދައުލަތުން ދޭންވާނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން އެއް ދައުރު އަދާކޮށްފައިވާ މީހަކަށް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މާލީ ޢިނާޔަތް ލިބެމުން ދަނިކޮށް، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، އެ މާލީ ޢިނާޔަތް ލިބުން މެދުކެނޑޭނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމަށް އެމީހަކު ދެވަނަ ދައުރަކަށް އިންތިޚާބުވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު އަދާކުރާ މުއްދަތުގައި؛
ދައުލަތުގެ އެނޫންވެސް މަޤާމަކާ ޙަވާލުވާނަމަ، އެ މަޤާމެއް އަދާކުރާ މުއްދަތުގައި.

[ދިރިއުޅޭނެ ތަނުގެ ޚަރަދުތައް]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު ދިރިއުޅޭނެ ތަނަކަށް ހިނގާ އެންމެހައި ޚަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި ކޮންމެ މަހަކު -/50,000 (ފަންސާސް ހާސް) ރުފިޔާ އާ ހަމައަށް ދައުލަތުން ފައިސާ ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ޙިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކާއި، އެމީހާގެ އަނބިމީހާ ނުވަތަ ފިރިމީހާއަށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމު އަދާކޮށްފައިވާ މީހަކަށް އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ޙިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްއިން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. އަދި މިކަމުގައި ޢަމަލުކުރާނޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ ކޮމިޓީގެ ލަފާ ހޯދަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ މީހަކީ، ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެފަދައިން ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އެމީހަކު ދިރިއުޅެމުންގެންދާ މުއްދަތުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެމީހަކަށް ޙިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން ލާޒިމުވެގެނެއްނުވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައިވާ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެއަށް އަންނަ ޙާލަތްތަކުގައި، އެމީހަކަށް އެ މުއްދަތަކަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދައިން ޙިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ދަތުރުފަތުރުގެ ކަންތައްތައް]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކަށާއި، އެމީހާގެ އަނބިމީހާއަށް ނުވަތަ ފިރިމީހާއަށް، އެމީހުން ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ރަށުގައި އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގެ ވަޞީލަތްތައް، ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ފަރާތުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. އަދި ވައިގެމަގުން ދަތުރުކުރާނަމަ، އެމީހުން ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ރަށަކާއި އެއަރޕޯޓާއި ދެމެދު ދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގެ ވަޞީލަތްތައްވެސް ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ފަރާތުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކަށާއި، އެމީހާގެ އަނބިމީހާއަށް ނުވަތަ ފިރިމީހާއަށް ރާއްޖެއިންނާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުން ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[އޮފީސް ހިންގުމުގެ ޚަރަދުތައް]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު މުޖުތަމަޢުއަށް ފައިދާހުރި އިޖްތިމާޢީ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި އެމީހަކު ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، މަސައްކަތް ކުރާނޭ އޮފީހަކާއި، މުވައްޒަފުންނާއި، އެހެނިހެން ކަންތައްތައް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި، މަހަކު -/175,000 (އެއްލައްކަ ހަތްދިހަ ފަސް ހާސް) ރުފިޔާ އާ ހަމައަށް ދައުލަތުން ފައިސާ ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކަށް ލިބިދެވޭ ޢިނާޔަތްތައް]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކަށް އަންނަނިވި ރައްކާތެރިކަމާއި ޢިނާޔަތްތައް ލިބިގެންވެއެވެ.
މާލީ ޢިނާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މަހަކު -/30,000 (ތިރީސްހާސް) ރުފިޔާ ލިބިދިނުން؛
ދިވެހިރާއްޖެއިންނާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުން ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ލިބިދެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުން.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު އެ މަޤާމުން ވަކިވުމަށްފަހު، އިންތިޚާބުކުރެވޭ ނުވަތަ ޢައްޔަންކުރެވޭ ދައުލަތުގެ އެއްވެސް މަޤާމަކާ ޙަވާލުވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު އަދާކުރަމުންދާ މުއްދަތުގައި މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މާލީ ޢިނާޔަތް ދިނުން މެދުކެނޑޭނެއެވެ.

[މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ޢިނާޔަތްތައް މުރާޖަޢާކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢިނާޔަތްތަކުގެ ފައިސާގެ ޢަދަދުތައް، މަދުވެގެން ކޮންމެ ތިން އަހަރަކުން އެއްފަހަރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން މުރާޖަޢާކޮށް، މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގު އެމުއްދަތުގައި މައްޗަށް ގޮސްފައިވާ ނިސްބަތާ ގުޅިގެން، އަލުން އެޢަދަދުތައް އެކަށައަޅަންޖެހޭތޯ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ޤައުމަށް ދިމާވާ އިޤްތިޞާދީ ތަދުމަޑުކަމަކާ ގުޅިގެން ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ކޮންމެހެން ކުޑަކުރަންޖެހޭ ފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޭން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢިނާޔަތްތަކަށް ބަދަލުގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރު ސަރުކާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މިފަދަ ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭނަމަ، އެފަދަ ބަދަލެއް ގެނައުމުގެ ކުރިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާއެއް ހޯދުމަށް، ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[ޖިނާއީ ކުށަކާ ގުޅިގެން ޢިނާޔަތް ނުލިބުން]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ، ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު، އެމީހެއްގެ މަޤާމުގައި ހުރިއިރު، ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރިކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވާ ވަގުތުން ފެށިގެން، އޭނާއާއި އޭނާގެ އަނބިމީހާ ނުވަތަ ފިރިމީހާއަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމަކާއި ޢިނާޔަތެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު، އޭނާ އެ މަޤާމުގައި ހުރިއިރު، ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރިކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާނަމަ، އެވަގުތުން ފެށިގެން އޭނާއާއި އޭނާގެ އަނބިމީހާ ނުވަތަ ފިރިމީހާއަށްވެސް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމަކާއި ޢިނާޔަތެއް ނުލިބޭނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަންފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

[ ]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި އެހެން އޮތްކަމުގައިވީނަމަވެސް، 2008 ގެ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށި ތާރީޚުކަމުގައިވާ 7 އޮގަސްޓް 2008 އިން ފެށިގެން މި ޤާނޫނުން ލިބިދޭ އެންމެހައި ޢިނާޔަތްތައް ލިބިދޭންވާނެއެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައިނުވާހައި ހިނދަކު؛
"ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދިނުމުގެ ސަބަބުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުގައި ހުރި މީހަކު، ކުށްވެރިނުވެ ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން އެމަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހުންނަށެވެ.
އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 300 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމު އަދާކުރުމަށްފަހު އެމަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހުންވެސް މި މާނައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހާގެ އަނބިމީހާއަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޭންޖެހޭ މާލީ ޢިނާޔަތް ދިނުމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހާގެ އެއް އަންބަށްވުރެ ގިނަ އަނބިން ތިބިނަމަ، އެހުރިހާ އަނބިންނަށް ދޭނީ މި ޤާނޫނުގައި ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޖުމްލަ ޢަދަދު އެމީހުންގެ މެދުގައި ހަމަހަމައަށް ބައިވާ ގޮތަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެކަހެރިނަން ބޭނުންކޮށްފައިވާ ތަންތާނގައި ގިނަނަމުގެ ގޮތުގައި އަދި ގިނަނަން ބޭނުންކޮށްފައިވާ ތަންތާނގައި އެކަހެރިނަން ދޭހަވާގޮތަށް މާނަކުރެވިދާނެއެވެ.
"ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުކަން ކޮށްފައިވާ މީހާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރިޔާސަތުގެ ފަސް އަހަރުދުވަހުގެ ދައުރެއްގައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުކަމުގެ މަޤާމުގެ ދައުރު ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ މީހާއަށެވެ.