ކުންފުނީގެ ޤާނޫނު
(7/2023)

[ތަޢާރުފު]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުންފުނި އުފެއްދުމާއި، ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ހިންގުމާއި، އުވާލުމުގެ ހަމަތަކާއި، ކުންފުނިތަކާ ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭނެ އެނޫންވެސް އުޞޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ކުންފުނީގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ނަފާ ހޯދުމަށްޓަކައި، އިޤްތިޞާދީ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ބޭނުންތަކަށް ރައުސްމާލު އިންވެސްޓްކޮށް، އިޤްތިޞާދީ އަދި ވިޔަފާރީގެ ރިސްކު ނަގައި، ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދުގައި ވިޔަފާރިތައް ޙަރަކާތްތެރިވުމަށް ފަހި ފުރުޞަތުތަކެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ބޭނުމުގައި، ވިޔަފާރި ޝަޚްޞެއްގެ ގޮތުގައި ކުންފުނި އުފައްދައި، ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ކުންފުނި ހިންގުމާއި، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ހަމަތަކާއި، އެ ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރެވޭނެ އުޞޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ހިންގުމާއި، އުވާލުމުގައި ޢާންމު، ފަސޭހަ އަދި ފަހި ޝަރުޠުތަކާއި އިލްތިޒާމުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތާއި، ކުންފުންޏާއި ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި މެންބަރުންނާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ކަނޑައެޅުމާއި، މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމާއެކު ކުންފުނި ހިންގުމުގައި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބާރުތަކާއި އިލްތިޒާމުތަކާއި ޝަރުޠުތައް ކަނޑައެޅުން؛
އަދި އިޤްތިޞާދުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ވިޔަފާރިތަކުން ކުރާ އެކިއެކި މުޢާމަލާތްތަކަށް ހާމަކަމާއި ޔަޤީންކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގެ ބޭނުމުގައި، ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލުމާއި، ބެލެހެއްޓުމާއި، ޢާންމުކުރުމާބެހޭ އުޞޫލުތައް ކަނޑައެޅުން.

[ކުންފުނީގެ ބާވަތްތައް]

[ކުންފުނީގެ ބާވަތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ކުންފުނި އުފެއްދިދާނެއެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުނި؛
ޕަބްލިކް ކުންފުނި؛
ސަރުކާރުގެ ކުންފުނި؛
ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނި]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކީ، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށްނުވާ، އެކަކު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތްތައް އެކުވެގެން، މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން ‏11 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އުފައްދާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏29 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން ‏31 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.

[ޕަބްލިކް ކުންފުނި]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކީ، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށްނުވާ، ޢާންމުންނަށް ހިއްސާ، ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ އަދި/ނުވަތަ ބޮންޑު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ، ނުވަތަ ހުއްދަ ހޯދުމަށް އެދި، މި ޤާނޫނުގެ ‏12 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން ‏14 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އުފައްދާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏27 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.

[ސަރުކާރުގެ ކުންފުނި]
ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏަކީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރަކުން، ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން، އެ ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހުރިހާ ހިއްސާއަކީ ސަރުކާރުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ހިއްސާގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި އުފައްދާ، މި ޤާނޫނުގެ ‏22 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.

[ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި]
ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށްޓަކައި، އެއް ކައުންސިލް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ކައުންސިލް އެކުވެގެން އުފައްދާ ކުންފުންޏެވެ.

[ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުނި]
ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުންޏަކީ، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްކަމުގައިވީ ނަމަވެސް ނުވަތަ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްކަމުގައިވީ ނަމަވެސް:
އެ ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ހިއްސާއެއް، ބިދޭސީ މީހެއްގެ ނުވަތަ ބިދޭސީ ފަރާތެއްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެއް؛ ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ހިއްސާއެއް، މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެއް؛ ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ހިއްސާއެއް، ބިދޭސީ މީހެއް ނުވަތަ ބިދޭސީ ފަރާތެއްގެ މަޞްލަޙަތު އޮންނަ ޕާޓްނަރޝިޕެއްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމާ ބެހޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢާންމު އުޞޫލުތައް އެފަދައިން ކަނޑައަޅާފައިވީ ނަމަވެސް، ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނީ، ނުވަތަ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ބިދޭސީ މީހަކު ނުވަތަ ބިދޭސީ ފަރާތެއް ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނީ، ނުވަތަ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި މި މާއްދާގެ
(ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ އެ އަކުރުގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޕާޓްނަރޝިޕެއް ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ ހޯދައިގެންނެވެ.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނި]

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ ސިފަތައް]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކީ އަންނަނިވި ސިފަތައް ފުރިހަމަވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.
ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ރައުސްމާލު ކަނޑައެޅިފައިވާ، އަދި 1 (އެކެއް) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ހިއްސާ އެކުލެވޭ؛ އަދި ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި މަދުވެގެން 1 (އެކެއް)، އަދި 50 (ފަންސާސް) އަށްވުރެ ގިނަނުވާނެހެން މެންބަރުން ކަނޑައެޅިފައިވާ؛ އަދި ކުންފުނީގެ 1 (އެކެއް) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ޑިރެކްޓަރުން ހިމެނޭ؛ އަދި ކުންފުންޏަކީ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްކަމަށާއި، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ޢާންމުންނަށް ނުވިއްކޭނެކަމަށް ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުންފުނި.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ މެންބަރުން]
ޤާނޫނަކުން މަނާނުކުރާހާ ހިނދަކު، އަދި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކަށް ވެވޭނީ އަންނަނިވި ފަރާތްތަކަށެވެ.
ފަރުދުން؛
ސަރުކާރު؛
ޤާނޫނީ ޝަޚްޞު (އެއީ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވީ ނަމަވެސް، ނުވަތަ ޕާޓްނަރޝިޕެއްކަމަށްވީ ނަމަވެސް، ނުވަތަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާއެއްކަމަށްވީ ނަމަވެސް، ނުވަތަ ލޯކަލް ކައުންސިލެއްކަމަށްވީ ނަމަވެސް، ނުވަތަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްގެ ގޮތުގައި އުފައްދާފައިވާ ޖަމްޢިއްޔާއެއްކަމަށްވީ ނަމަވެސްއެވެ.)

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ ދަރަންޏަށް މެންބަރުން ޒިންމާވުން]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުން ދަރަންޏަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނީ، އެ މެންބަރަކު ގަނެފައިވާ ނުވަތަ ގަތުމަށް އެއްބަސްވެ، އެ މެންބަރަކަށް ކުންފުނިން އެކަށައަޅާފައިވާ ހިއްސާގެ އަގުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މިންވަރެއް އެ ކުންފުންޏަށް ނުދައްކާ އޮތްނަމަ، އެ މިންވަރަކަށެވެ.

[ޕަބްލިކް ކުންފުނި]

[ޕަބްލިކް ކުންފުނީގެ ސިފަތައް]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކީ އަންނަނިވި ސިފަތައް ފުރިހަމަވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު 1 (އެކެއް) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ އިތުރުވާ؛ އަދި ޢާންމުންނަށް ހިއްސާ، ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ، ނުވަތަ ބޮންޑު ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސެކިއުރިޓީއެއް ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ނުވަތަ އެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް އެދި އުފައްދާފައިވާ؛ އަދި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި އެ ކުންފުންޏަކީ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްކަމުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުންފުނި.

[ޕަބްލިކް ކުންފުނީގެ މެންބަރުން]
ޤާނޫނަކުން މަނާނުކުރާހާ ހިނދަކު، އަދި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ‏10 ވަނަ މާއްދާގައި ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކަށް ވެވޭނެކަމަށް ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކަށް، ޕަބްލިކް ކުންފުނީގެ މެންބަރަކަށް ވެވިދާނެއެވެ.

[ޕަބްލިކް ކުންފުނީގެ ދަރަންޏަށް މެންބަރުން ޒިންމާވުން]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުން ދަރަންޏަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނީ، އެ މެންބަރަކު ގަނެފައިވާ ނުވަތަ ގަތުމަށް އެއްބަސްވެ އެ މެންބަރަކަށް ކުންފުނިން އެކަށައަޅާފައިވާ ހިއްސާގެ އަގުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މިންވަރެއް އެ ކުންފުންޏަށް ނުދައްކާ އޮތްނަމަ، އެ މިންވަރަކަށެވެ.

[ސަރުކާރުގެ ކުންފުނި]

[ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރަކުން އުފައްދާ ސަރުކާރުގެ ކުންފުނި]
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރަކުން ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ޙާލަތުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމާއި، މަޤްޞަދާއި، ރައުސްމާލުގެ ޢަދަދާއި، ސައްތައިން ސައްތަ ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުންޏެއްކަން، ކުންފުނި އުފައްދާ ޤަރާރުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދު، އެ ޤަރާރުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަކުން އުފައްދާ ސަރުކާރުގެ ކުންފުނި]
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން އުފައްދާ ކުންފުނިތަކުގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، އެ ކުންފުނި އުފައްދާ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކެކެވެ. އަދި އެ ޤާނޫނުގައި ކުންފުނި ހިންގުމާގުޅޭ ވަކި އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، ޤާނޫނަކުން މަނާނުކުރާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކެވެ.

[ސަރުކާރުން ދަރަންޏަށް ޒިންމާވުން]
ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަންޏަށް ސަރުކާރުން ޒިންމާވާންޖެހޭނީ، އެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ޤާނޫނުގައި، ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ޤަރާރުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މިންވަރެއް ސަރުކާރުން އެ ކުންފުންޏަކަށް ދައްކާފައިނުވާނަމަ، އެ މިންވަރަކަށް، ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކަށް އެ ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އެ ޤަރާރުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަންޏަށް ސަރުކާރުން ޒިންމާވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެގޮތަކަށެވެ.

[ޤާނޫނުގައި ވަކި ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ޕްރައިވެޓް ކުންފުނިތަކުގެ އުޞޫލު ހިނގުން]
މި ޤާނޫނުގައި، ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކަށް ވަކި ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ޙާލަތުގައި، އަދި އެހެން ޤާނޫނަކުން މަނާނުކުރާހާ ހިނދަކު، ޕްރައިވެޓް ކުންފުނިތަކުގެ މައްޗަށް ހިނގާނެކަމަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޞޫލުތައް، ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.

[ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި]

[ޤާނޫނުގައި ވަކި ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކުގެ އުޞޫލު ހިނގުން]
މި ޤާނޫނާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި އުފެއްދުމުގައާއި، ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގައާއި، ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކަށް ވަކި ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ޙާލަތުގައި، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކުގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކެވެ.

[ކުންފުނި އުފެއްދުމާއި ރަޖިސްޓަރީކުރުން]

[ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުން]

[ރަޖިސްޓަރީކުރުން ލާޒިމުވުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއް އުފެއްދޭނީ އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށް، ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހަޅައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުންނެވެ.
ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ޤަރާރަކުން އުފައްދާ ކުންފުންޏެއްނަމަ، އެ ޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ ޤަރާރެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނެގުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ މެންބަރުން ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދު އެކުލަވާލައި ތަޞްދީޤުކުރުމުން.

[ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏20 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުފައްދައިފިނަމަ، ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ލިޔެކިޔުން ފުރިހަމަކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭގޮތަށް ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދޭ ފޯމު:
ކުންފުންޏަށް ކިޔުމަށް ހުށަހަޅާ ނަން (މި ޤާނޫނުގެ ‏69 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރިޒަރވްކޮށްފައިވާ)؛
ކުންފުނީގެ ބާވަތް؛
ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެޑްރެސް؛ އަދި ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލުގެ ޢަދަދާއި، ހިއްސާގެ ޢަދަދާއި، ހިއްސާ ބެހިފައިވާ ގޮތާއި، ކޮންމެ މެންބަރަކު ނެގުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ހިއްސާގެ ޢަދަދާއި ނިސްބަތް.
މި ޤާނޫނުގެ ހަތަރުވަނަ ބާބުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެކުލަވާލާފައިވާ، އަދި ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނެގުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ މެންބަރުން ސޮއިކޮށް ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓަރީ ފީ؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެހެނިހެން ލިޔެކިޔުން.

[ސަރުކާރުގެ ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރަކުން ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދައިފިނަމަ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާނޫނަކުން ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދައިފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި، މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސްއިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރުގައި ނުވަތަ ކުންފުނި އުފައްދާ ޤާނޫނުގައި ވަކި ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ‏15 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުންޏެއް މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހަޅާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނުވަތަ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏21 ވަނަ މާއްދާއާއި، ‏22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުފައްދައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން، ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓު]
މި ޤާނޫނުގެ ‏23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއެކު، ރަޖިސްޓްރާރގެ ނަމުގައި އަދި ރަޖިސްޓްރާރގެ ރަސްމީ ސިއްކައިގެ ދަށުން ކުންފުންޏަށް ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ނަން؛
ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު؛
ކުންފުނީގެ ބާވަތް؛ އަދި ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ތާރީޚް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސެޓްފިކެޓަކީ، ކުންފުންޏެއް އުފައްދައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާކަން ބަޔާންކުރާ އަންނަނިވި ކަންކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ހެއްކެކެވެ.
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްފައިވާކަން؛
މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާކަން؛ އަދި ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވަނީ، ސެޓްފިކެޓުގައި ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ތާރީޚުކަމަށް ބަޔާންކުރާ ތާރީޚުގައިކަން.

[ރަޖިސްޓަރީވުމުގެ ނަތީޖާ]
ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވީކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ނަންކަމުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނަމުގައި، އެ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ވެގެންދިޔުން؛
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެ ޒިންމާ އުފުލުމުގެ ޤާބިލުކަން އެ ކުންފުންޏަށް ލިބުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏ތޭރަވަނަ ބާބުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ދެމިގެންދިޔުމުގެ ޙައްޤު ކުންފުންޏަށް ލިބިގެންވުން؛
ކުންފުނީގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާ ލިބިގަތުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިގެންދިޔުން؛
ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދާ ލިބިގަތުމުގެ ބާރު ކުންފުންޏަށް ލިބިގެންވުން؛
ކުންފުނީގެ އެންމެހައި އާމްދަނީއާއި މުދަލުގެ ވެރިފަރާތްކަމުގައި އެ ކުންފުނި ކަނޑައެޅިގެން ދިޔުން؛ އަދި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް ކުންފުނީގެ ފައިދާގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންދިޔުން.

[ކުންފުނީގެ ބާވަތް ބަދަލުކުރުން]

[ކުންފުނީގެ ބާވަތް ބަދަލުކުރުމުން އަލުން ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް، އެއް ބާވަތުން އަނެއް ބާވަތަށް ބަދަލުކުރެވޭނީ، މި ބާބުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ކުންފުނީގެ ބާވަތުން އެހެން ބާވަތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ކުންފުނިން ނިންމައި، ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުނީގެ ބާވަތް ބަދަލުކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމުންނެވެ.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުން]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނީ، އެ ބަދަލު ގެނައުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ފާސްކޮށް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުންނެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާއިރު، އަންނަނިވި ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް، އެ ކުންފުނިން ފާސްކުރި ޚާއްޞަ ޤަރާރު؛
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނައުމަށްފަހު، ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ފާސްކޮށްފައިވާ ދުސްތޫރު؛
މި ޤާނޫނުގެ 228 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކޮމްޕްލަޔަންސް ސްޓޭޓްމަންޓް.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާއިރު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއެއް، މި ޤާނޫނުގެ ‏145 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓަރީ ފީ ދެއްކުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެ ކުންފުންޏަކަށް ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ދޫކުރާ ސެޓްފިކެޓުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
އެ ކުންފުންޏަކީ، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުމުން، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ކުންފުންޏެއްކަން؛
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ތާރީޚް؛
ކުންފުނީގެ ބާވަތް ބަދަލުކުރުމުގެ ސަބަބުން، މި ޤާނޫނުގެ ‏67 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހައިސިއްޔަތާއި ބާވަތް އަންގައިދޭ ރަމްޒު ބަދަލުވެފައިވާނަމަ، އެކަން.

[ސަރުކާރުގެ ކުންފުނި ނުވަތަ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުން]
އެހެން ޤާނޫނަކުން އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏެއް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏‏27 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުން]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނީ، އެ ބަދަލު ގެނައުމަށް ކުންފުނީގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ފާސްކޮށް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުންނެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާއިރު، އަންނަނިވި ލިޔުންތައް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް، އެ ކުންފުނިން ފާސްކުރި ޚާއްޞަ ޤަރާރު؛
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނައުމަށްފަހު، ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ފާސްކޮށްފައިވާ ދުސްތޫރު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏228 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކޮމްޕްލަޔަންސް ސްޓޭޓްމަންޓް.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާއިރު، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓަރީ ފީ ދައްކަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެ ކުންފުންޏަކަށް ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
އެގޮތުން ދޫކުރާ ސެޓްފިކެޓުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
އެ ކުންފުންޏަކީ، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުމުން، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ކުންފުންޏެއްކަން؛
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ތާރީޚް؛
ކުންފުނީގެ ބާވަތް ބަދަލުކުރުމުގެ ސަބަބުން، މި ޤާނޫނުގެ ‏67 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހައިސިއްޔަތާއި ބާވަތް އަންގައިދޭ ރަމްޒު ބަދަލުވެފައިވާނަމަ އެކަން.

[ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުން]
ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނީ، އެ ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ހިއްސާއެއް، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ސަރުކާރު ނޫން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ 163 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާ، ސަރުކާރު ނޫން މެންބަރަކަށް ބަދަލުވުމާ ގުޅިގެން، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ކުންފުންޏެއްގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެ ކުންފުންޏަކަށް ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ދޫކުރާ ސެޓްފިކެޓުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުން]
ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭނީ، އެ ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ހިއްސާއެއް، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކައުންސިލް ނޫން އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ބަދަލުކޮށް، އެކަން މި ޤާނޫނުގެ 163 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާ، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކައުންސިލް ނޫން މެންބަރަކަށް ބަދަލުވުމާ ގުޅިގެން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ކުންފުންޏެއްގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެ ކުންފުންޏަކަށް ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ދޫކުރާ ސެޓްފިކެޓުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ބާވަތް ބަދަލުވުމުން ނުކުންނަ ނަތީޖާ]
މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 31 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އެއް ބާވަތުން އަނެއް ބާވަތަށް ބަދަލުވުމަކުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙައްޤަކަށް، ނުވަތަ އިލްތިޒާމަކަށް، ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން ކުރާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ މުޢާމަލާތަކަށް، ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ.

[ބޭރުގެ ކުންފުނި ރީރަޖިސްޓަރީކުރުން]

[ބޭރުގެ ކުންފުނި ރީރަޖިސްޓަރީކުރުން ލާޒިމުވުން]
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން މެނުވީ، ބޭރުގެ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏8 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުނި ފިޔަވައި، ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ހުއްދަ ހޯދައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏34 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުނި ރީރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅައި، މި ޤާނޫނުގެ 231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހުއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ބޭރުގެ ކުންފުނި" ގެ މާނައިގައި، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރި ހިންގާ ޖަމްޢިއްޔާ ނުވަތަ ޗެރިޓީ ނުވަތަ ފައުންޑޭޝަން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޤާނޫނީ ޝަޚްޞު ހިމެނޭނެއެވެ.

[ބޭރުގެ ކުންފުނި ރީރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއް ރީރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ލިޔެކިޔުން ފުރިހަމަކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
އެ ކުންފުންޏަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާނެ ދާއިރާ ނުވަތަ ވިޔަފާރިއަކަށް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހޯދާފައިވާ ހުއްދަ؛
ބޭރުގެ ކުންފުނީގެ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު:
ކުންފުނީގެ ނަން، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެހާއި ވިޔަފާރި ހިންގާ އެޑްރެސް؛
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ މަޢުލޫމާތު، އަދި އެއްވެސް މެންބަރަކީ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްނަމަ، އެ ފަރާތްތަކުގެ މެންބަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
ކުންފުނީގެ ހުރިހާ ޑިރެކްޓަރުންގެ މަޢުލޫމާތު، އަދި އެއްވެސް ޑިރެކްޓަރަކީ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްނަމަ، އެ ފަރާތްތަކުގެ މެންބަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލާއި ހިއްސާގެ މަޢުލޫމާތު؛
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު.
މި ޤާނޫނުގެ ‏35 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޢައްޔަންކުރާ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ ކުންފުނީގެ އެޖެންޓުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެސް؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް ރީރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެ ކުންފުންޏަކަށް ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ދޫކުރާ ސެޓްފިކެޓުގައި، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ނަން، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު، ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ޤައުމު؛
އެ ކުންފުންޏަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއްކަމާއި، ރީރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ތާރީޚް؛
ރީރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު؛ އަދި ކުންފުނިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ހުއްދައިގެ މުއްދަތު.

[ބޭރުގެ ކުންފުނީގެ އެޖެންޓެއް ހުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏34 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކުރާ ކޮންމެ ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އެ ކުންފުނީގެ އެޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މީހަކު ޢައްޔަންކޮށްފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޢައްޔަންކުރާ އެޖެންޓެއްގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވާ، ފަރުދަކަށްވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިވާ ފަރާތަކަށް ނުވުން؛
ޢާންމުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެ ދިރިއުޅޭ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރީރަޖިސްޓަރީކުރާ ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއްގެ އެޖެންޓަކަށް ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަކީ، އެޖެންޓުކަމަށް ޢައްޔަންކުރުމަށް އޭނާ ރުހި ޤަބޫލުވާ ފަރާތެއްކަމަށާއި، މި މާއްދާގެ
(ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތެއްކަމަށް ލިޔުމުން ބަޔާންކޮށް ކުންފުންޏަށް ހުށަހެޅުމުން މެނުވީ، ކުންފުނީގެ އެޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް ފަރާތެއް ހަމަޖައްސައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރީރަޖިސްޓަރީކުރާ ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއްގެ އެޖެންޓަކަށް ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަކީ:
ކުންފުނިން އެނޫން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ފޮނުވަންޖެހޭ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުމާއި ނޯޓިސް ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ބަލައިގަންނާނެ ފަރާތް؛
ބޭރުގެ ކުންފުނިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި އިލްތިޒާމުތައް ފުރިހަމަކުރުމުގައި، ރަޖިސްޓްރާރަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ޒިންމާ އޮތް ފަރާތް؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ކުންފުނިން ޚިލާފުވެގެން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ކުންފުންޏަކަށް އަޅާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅަކަށް ފަރުދީގޮތުން ޒިންމާވާނެ ފަރާތެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏34 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް ގެންނަތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏35 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ އެޖެންޓަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލެއް އަންނަތާ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ އަކުރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް އެ މަޢުލޫމާތު ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، އެ ކުންފުނިން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[ރީރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކުރުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުނީގެ ރީރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކުރުމަށް ކުންފުނިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރަމުން ގެންދިޔަ ވިޔަފާރި ހުއްޓާލުން؛
އެ ކުންފުންޏަށް ދޫކޮށްފައިވާ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ހުއްދަ ބާޠިލުވުން ނުވަތަ ހުއްދައިގެ މުއްދަތު ހަމަވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ކަނޑައެޅުން.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުނީގެ ރީރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވާތާ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ކުންފުނީގެ ރީރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކީ، ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްކަމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ‏208 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައަޅައި، 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި، މި ޤާނޫނުގެ 231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން އޮތުން.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުނީގެ ރީރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކުރުމާގުޅޭ އުޞޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު]

[ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަކީ، މި ބާބުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދެވެ.

[އަސާސީ ގަވާއިދު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައިވެސް އަސާސީ ގަވާއިދެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ ޤަރާރުގައި، އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަންޖެހޭކަމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭނަމަ، އެއީ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ، ކުންފުނީގައި ވަކިން އަސާސީ ގަވާއިދެއް އޮތުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ.

[އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު]
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ނަން؛
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އެޑްރެސް؛
ކުންފުނީގެ ބާވަތް؛
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރާއިރު، ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތާއި، ހިއްސާގެ ޢަދަދާއި، އެކި ގިންތިތަކުގެ ހިއްސާ ހިމެނޭނަމަ، އެ މަޢުލޫމާތު؛
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރާއިރު، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ހިއްސާ އެކަށައަޅާފައިވާ މެންބަރުންގެ މަޢުލޫމާތާއި، ކޮންމެ މެންބަރަކަށް އެކަށައަޅާފައިވާ ނުވަތަ ކޮންމެ މެންބަރަކު ނަގަން އެއްބަސްވެފައިވާ ހިއްސާގެ ޢަދަދާއި ނިސްބަތް؛
މެންބަރުން ދަރަންޏަށް ޒިންމާވާންޖެހޭ މިންވަރު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އެކުލަވާލާފައިވާ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދުކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެ ކުންފުނިން ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެކަން؛
ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ގޮތުގައި ވަކި ކަންތައްތަކެއް ކަނޑައެޅުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ‏41 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އިޚްތިޔާރުކޮށްފައިވާނަމަ، އެ މަޤްޞަދުތައް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނިން ދޫކުރަން ޤަޞްދުކުރާ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ބާވަތްތައް؛
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު ބަލަހައްޓާނެ ގޮތް؛
ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތައް؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއިން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން މަޢުލޫމާތު؛ އަދި ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ސެކިއުރިޓީޒް ސަބްސްކްރައިބްކުރެވޭ ކުންފުންޏެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ.

[ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތައް]
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި އެ ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ގޮތުގައި ވަކި ކަންތައްތަކެއް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ނުވަތަ ވަކި މަޤްޞަދުތަކެއް މަނާކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ގޮތުގައި ޤާނޫނު މަނާނުކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރުމަށް ހުއްދަ ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ގޮތުގައި ވަކި ކަންތައްތަކެއް ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޮންމެ ކުންފުންޏަކަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ވަކި ކަންތައްތަކެއް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތައް ބަދަލުކުރެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏42 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކާއި، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކުގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ގޮތުގައި ވަކި ކަންތައްތަކެއް، އެ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުނިތަކުގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ކުންފުންޏަކަށް ހުއްދަކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތައް، އެ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[އަސާސީ ގަވާއިދަށް ބަދަލު ގެނައުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވޭނީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން އަސާސީ ގަވާއިދަށް ބަދަލެއް ގެނައުމަށް ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.

[ހިންގާ ގަވާއިދު]
މި ބާބުގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައިވެސް ހިންގާ ގަވާއިދެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.

[ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު]
މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅުމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޕްރައިވެޓް ކުންފުނި ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އަދި ބޮންޑު ހިމެނޭގޮތުން، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް، އެ ކުންފުނިން ޢާންމުންނަށް ނުވިއްކޭނެކަން؛
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު 50 (ފަންސާސް) އަށްވުރެ އިތުރުވެގެން ނުވާނެކަން؛
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ބައްދަލުވުން ބާއްވާނެ ގޮތާއި، ބައްދަލުވުމުގެ ނޯޓިސް މެންބަރުންނަށް ދޭންޖެހޭނެ ގޮތާއި، އެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވޯޓުލާނެ ގޮތާއި، ނިންމުންތައް ނިންމާނެ ގޮތާއި، ޤަރާރު ފާސްކުރާނެ ގޮތް؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތާއި، ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކޮށް ނުވަތަ އިންތިޚާބުކޮށް، ވަކިކުރާނެ ގޮތާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބައްދަލުވުން ބާއްވާނެ ގޮތް؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް؛
ކުންފުނީގެ ފައިދާ ބެހުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ކުންފުނީގެ މާލީ ހިސާބުތަކާއި މާލީ ރިކޯޑުތައް ބަލަހައްޓާނެ ގޮތް؛
ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރު ޢައްޔަންކުރާނެ ގޮތާއި، ވަކިކުރާނެ ގޮތާއި، އޮޑިޓަރުގެ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް؛
ކުންފުނި އުވާލެވޭނެ ގޮތް؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުން، ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާ، ޑިބެންޗަރ، ބޮންޑު ނުވަތަ އެހެނިހެން ސެކިއުރިޓީޒް މެންބަރުންނަށް ދޫކުރުމާއި ދަފްތަރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ކުންފުނީގެ ހިއްސާ، ޑިބެންޗަރ، ބޮންޑު ނުވަތަ އެހެނިހެން ސެކިއުރިޓީޒްއާ ގުޅޭގޮތުން މެންބަރުންނަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުތައް؛
ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޒިންމާތަކާއި ބާރުތައް؛
ކުންފުނިން ޑިވިޑެންޑް ނުވަތަ ފައިދާ ބެހުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް ބަދަލު ގެނެސް ރިކޯޑުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތު؛
މެންބަރުންގެ ޖަލްސާތައް ބޭއްވުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ހިއްސާގެ އަގު ދެއްކުމަށް ކުންފުނިން އެންގުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ކުންފުންޏަށް ނޯޓިސް ދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް އަދި ކުންފުނިން މެންބަރުންނަށް ނޯޓިސް ދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ކުންފުނިން ނޯޓިސް ރައްދުކުރަން މަސައްކަތްކޮށް، ނޯޓިސް ރައްދުނުވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މެންބަރުންނާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް.

[ހިންގާ ގަވާއިދަށް ބަދަލު ގެނައުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ‏44 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވޭނީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ހިންގާ ގަވާއިދަށް ބަދަލެއް ގެނައުމަށް ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދު އެކުލަވާލުން]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދެއް ރަޖިސްޓްރާރ އެކުލަވާލައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރާއިރު، ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ފަހުން ނަމަވެސް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދަކީ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދުކަމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ކަނޑައަޅައި އިޚްތިޔާރުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަނޑައެޅުމެއް ކުންފުނިން ކަނޑައެޅޭނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރާއިރު، އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދަކީ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދުކަމަށް ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ލިޔެ ކަނޑައެޅުމުން؛ ނުވަތަ ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު، އެއްވެސް ވަގުތެއްގައި، އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދަކީ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދުކަމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ކަނޑައަޅައި، ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން.

[ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދު ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅުމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ މާއްދާތަކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނިތައް ފިޔަވައި އެހެނިހެން ކުންފުނިތަކުގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެކުލަވާލާފައިވާ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅުމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުންފުންޏަކުން، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އިޚްތިޔާރުކުރުން ދޫކޮށްލައި، އެ ކުންފުނީގެ އަމިއްލަ ހިންގާ ގަވާއިދެއް އެކުލަވާލުމަށް ކުންފުންޏަށް ނިންމިދާނެއެވެ. ކުންފުންޏަކަށް އެފަދައިން ނިންމޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަނޑައެޅުން ކުންފުނިން އުވާލައި، އެ ކުންފުނީގެ އަމިއްލަ ހިންގާ ގަވާއިދެއް އެކުލަވާލުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ނިންމައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏44 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދު އެކުލަވާލައި، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅައި ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުން، އެ ތާރީޚަކުން ފެށިގެންނެވެ.

[ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދަށް ބަދަލު ގެނައުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވޭނީ، އެ މާއްދާގެ
(ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު، މި މާއްދާއާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރ އިޞްލާޙުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރުމުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދަށް ގެންނަ އެއްވެސް އިޞްލާޙަކަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، އެ ގަވާއިދު އިޞްލާޙުކޮށް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާތާ 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވޭ ހިނދު، މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅުމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން، އެ ބަދަލު ގެނެސް އިޞްލާޙުކުރެވިފައިވާ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދު އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ހިންގުމަށް ނޭދޭނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ‏47 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކޮށް، އެ ކުންފުނީގެ އަމިއްލަ ހިންގާ ގަވާއިދެއް އެކުލަވާލައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކޮށް އެ ކުންފުނީގެ އަމިއްލަ ހިންގާ ގަވާއިދެއް އެކުލަވާލައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިނުވާނަމަ، މި މާއްދާގެ
(ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތު ހަމަވުމުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް، އިޞްލާޙުކުރެވުނު ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ މާއްދާތައް ހިނގާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެ އަކުރު ނިސްބަތްވާ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ‏47 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވެއެވެ.

[ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނީގެ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދު އެކުލަވާލުން]
ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދެއް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު ރަޖިސްޓްރާރ އެކުލަވާލައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. މި ޤާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏47 ވަނަ މާއްދާ އަދި ‏48 ވަނަ މާއްދާގައި ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދާ ގުޅޭގޮތުން ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތައް، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނީގެ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދާގުޅޭ ކަންކަމުގައި ހިނގާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ގެންނަ ބަދަލު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުން]
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށް ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެސްފިނަމަ، އެ ބަދަލެއް ގެންނަތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި ބަދަލު ގެނެވުނު އަސާސީ ގަވާއިދު ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދެއް ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދެއް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާއިރު، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދު ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދު ބަދަލުކުރުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ނިންމި ނިންމުން އެކުލެވޭ ޚާއްޞަ ޤަރާރު؛
ބަދަލު ގެނެވުނު އަސާސީ ގަވާއިދު ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏228 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކޮމްޕްލަޔަންސް ސްޓޭޓްމަންޓް؛
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ފީ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށް ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދަށް ގެނެވުނު ބަދަލު، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަން ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާއި ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟުވާ އެއްވެސް ކަމެއް ހިމެނޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެކަން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް، ކުންފުންޏަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުމަކީ ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުމަކީ، ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށް އެ މުއްދަތުގައި ޢަމަލުނުކުރުމަކީ، ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށް ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދަށް ގެނެވުނު ބަދަލު ބާޠިލުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ގެނެސްފައިވާ ބަދަލަކަށްވާނަމަ، އޭގެ ޞައްޙަކަން ދެމިއޮންނާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުން]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ބަދަލެއް ގެނެވެން ނެތްނަމަ، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ބަދަލެއް ގެނައުމަށް އެދި، ކުންފުނީގެ މެންބަރަކަށް ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރަކަށް، ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ. އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ބަދަލު ގެނައުމުގެ އަމުރެއް، ކޯޓަށް ފެންނަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ ފެންނަ ޝަރުޠުތަކެއްގެ މަތިން، ނެރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި ކޯޓުން ނެރޭ އަމުރެއް، އެ އަމުރެއް ނެރޭތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ފަރާތުން، ރަޖިސްޓްރާރަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވުން]
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައިވާ މާއްދާތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށާއި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ މައްޗަށާއި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ މައްޗަށް، އެ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ފަދައިން، ލާޒިމުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ކުންފުންޏަށް މެންބަރަކު ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއަކީ، އެ މެންބަރަކު ކުންފުންޏަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ދަރަންޏެކެވެ.
ކުންފުނި ހިންގުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރަންވާނީ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައިވާ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު، މެންބަރުންނަށް ލިބުން]
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދު ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ކޮޕީއެއް ހޯދުމަށް އެދި، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް، ލިޔުމުން ކުންފުންޏަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު، ކުންފުނީގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މެންބަރަކު ކުންފުނީގައި އެދުމުން، ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދު ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ކޮޕީއެއް ކުންފުނިން އެ މެންބަރަކަށް ފޯރުކޮށްނުދޭ ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދު ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ކޮޕީއެއް ހޯދުމަށް އެދި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު، ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ފީ ދެއްކުމުން، އެ ހުށަހެޅުމުގައި އެދޭ ލިޔެކިޔުމެއް ރަޖިސްޓްރާރ އެ ފަރާތަކަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ހައިސިއްޔަތާއި ބާރުތައް]

[ކުންފުނީގެ ހައިސިއްޔަތާއި ބާރު]
މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ އަދި އެހެން ޤާނޫނެއްގެ މާއްދާއަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏަކަށް، ދިވެހިރާއްޖޭގައާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި، ވިޔަފާރި ޙަރަކާތް ހިންގުމާއި، މުޢާމަލާތްކުރުމާއި، ބޭނުން ކޮންމެ ކަމެއް ކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ހައިސިއްޔަތާއި ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުންފުންޏަކުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ޙައްޤާއި ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ ހައިސިއްޔަތާއި، ބާރުތަކާއި، ޙައްޤުތައް ހަނިކުރާ މާއްދާއެއް ނުވަތަ މާއްދާތަކެއް، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ހިމެނުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ކުންފުނީގެ ޢަމަލުތަކުގެ ޤާނޫނީ ޞައްޙަކަން]
ކުންފުންޏެއްގެ އެއްވެސް ޢަމަލަކީ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ދުސްތޫރުން ހުއްދަނުކުރާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެކަނި ބަލައި، ކުންފުންޏެއްގެ އެއްވެސް ޢަމަލެއްގެ ޞައްޙަކަމާމެދު އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ސުވާލު އުފެއްދޭނެ ޢަމަލެއް ނޫނެވެ.
ކުންފުންޏަކުން ކުރާ އެއްވެސް ޢަމަލަކީ، ނުވަތަ ކުރާ އެއްވެސް މުޢާމަލާތަކީ، އެ ޢަމަލެއް ނުވަތަ މުޢާމަލާތެއް ކުރުމަށް ކުންފުންޏަށް ހައިސިއްޔަތެއް، ނުވަތަ ޙައްޤެއް، ނުވަތަ ބާރެއް ނެތްކަމަށް އެކަނި ބަލައި، ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަނޫން ނުވަތަ ބާޠިލު ޢަމަލެއް ނުވަތަ މުޢާމަލާތެއްކަމަށް ބަލައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އަންނަނިވި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ މައްޗަކަށް ނުހިނގާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏84 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅުމަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏127 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅުމަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުގެ ބޭނުން ހިފުން.
ކުންފުންޏަކުން ކުރާ އެއްވެސް ޢަމަލަކީ ނުވަތަ މުޢާމަލާތަކީ، ކުންފުންޏަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ނުވަތަ ކުންފުނީގެ މަޞްލަޙަތާ އެއްގޮތް ޢަމަލެއް ނުވަތަ މުޢާމަލާތެއްކަމަށްނުވި ނަމަވެސް، އެކަމަކީ އެ ޢަމަލު ނުވަތަ މުޢާމަލާތް ކުންފުނިން ކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ނެތް ކަމެއްކަމަށް ބަލައިގެން ނުވާނެއެވެ.
[ކުންފުންޏާ އެހެން ފަރާތްތަކާއެކު ކުރެވޭ މުޢާމަލާތްތަކުގެ ޞައްޙަކަން] އަންނަނިވި ސަބަބުތަކަށް އެކަނި ބަލައި، ކުންފުންޏާއެކު މުޢާމަލާތްކުރާ އެއްވެސް ފަރާތަކާ ދެކޮޅަށް، ކުންފުނީގެ އެއްވެސް ޢަމަލަކީ ނުވަތަ މުޢާމަލާތަކީ ޞައްޙަނޫން، ނުވަތަ ބާޠިލު، ނުވަތަ ކުންފުނިން އެ ޢަމަލު ނުވަތަ މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތެއް ނެތް ޢަމަލެއް ނުވަތަ މުޢާމަލާތެއްކަމަކަށް ނުނިންމޭނެއެވެ.
އެ ޢަމަލު ނުވަތަ މުޢާމަލާތްކުރުމުގައި، މި ޤާނޫނާއި ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްފައި ނުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތަކީ:
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްކަމުގައި ނުވުން؛ ނުވަތަ ޞައްޙަ އިޖުރާއަތެއްގެ ތެރެއިން ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛ ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، ޢާންމު ގޮތެއްގައި ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރަކަށް ލިބިގެންވާ ބާރުތައް، ލިބިދީފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން.
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއް، ނުވަތަ އެޖެންޓެއް، ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި ކުންފުނިން ދައްކާ ފަރާތަކީ:
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޞައްޙަ އިޖުރާއަތެއްގެ ތެރެއިން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛ ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރެއް، ނުވަތަ އެޖެންޓެއް ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، ޢާންމު ގޮތެއްގައި ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރަކަށް، ނުވަތަ އެޖެންޓަކަށް، ނުވަތަ މުވައްޒަފަކަށް ލިބިގެންވާ ބާރުތައް، ލިބިދީފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން.
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއް، ނުވަތަ އެޖެންޓެއް، ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި، އެ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަނީ ނުވަތަ މުޢާމަލާތްކުރަނީ އެ ފަރާތަށް އެ ބާރުތައް ލިބިގެންކަމަށް ކުންފުނިން ދައްކާ ފަރާތަކީ، ޑިރެކްޓަރެއް، ނުވަތަ އެޖެންޓެއް ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، ޢާންމު ގޮތެއްގައި ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރަކަށް، ނުވަތަ އެޖެންޓަކަށް، ނުވަތަ މުވައްޒަފަކަށް ލިބިގެންވާ ބާރުތައް، ލިބިދީފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
ކުންފުނީގެ ފަރާތުން، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު، ނުވަތަ އެޖެންޓަކު، ނުވަތަ މުވައްޒަފަކު ދޫކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ލިޔުމަކީ، ޑިރެކްޓަރެއްގެ، ނުވަތަ އެޖެންޓެއްގެ، ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ޢާންމު ގޮތެއްގައި ލިބިދޭ ބާރެއްގެ ތެރެއިން ނަމަވެސް ނުވަތަ އަސްލު ބާރު ލިބިގެން ނަމަވެސް، ޞައްޙަނޫން ނުވަތަ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތެއް ނެތް ލިޔުމެއްކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުންޏާއެކު މުޢާމަލާތްކުރާ ފަރާތަކީ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (5) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެނގޭ ފަރާތެއްނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ މަޤާމެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ނުވަތަ ކުންފުންޏާ އޮތް ގުޅުމެއްގެ ސަބަބުން އެ ކަންކަން އެނގެންޖެހޭ ފަރާތެއްނަމަ، އެ މުޢާމަލާތުގެ މައްޗަކަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމެއް ނުހިނގާނެއެވެ.

[ކުންފުނި ބަނދެވުމަށް ޑިރެކްޓަރުންނަށް ލިބިދޭ ބާރު]
ކުންފުންޏާއެކު ކުރާ މުޢާމަލާތެއްގައި، ކުންފުނި ބަނދެވުމަށް ޑިރެކްޓަރުންނަށް ލިބިގެންވާ ބާރު، ނުވަތަ ކުންފުނި ބަނދެވުމަށް ޑިރެކްޓަރުން އެހެން ފަރާތަކަށް ހުއްދަދިނުމުގެ ބާރުގެ ދަށުން ކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ޢަމަލަކީ، އެ ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްކަމަށް ބަލައިގަތުމުގެ ޙައްޤު، ކުންފުންޏާއެކު ހެޔޮ ނިޔަތުގައި މުޢާމަލާތްކުރާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުންފުންޏާއެކު ހެޔޮ ނިޔަތުގައި މުޢާމަލާތްކުރާ ފަރާތުން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު ކުރި އެ ޢަމަލަކީ، އެ ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރާ ޢަމަލެއްތޯ ހޯދައި ދެނެގަތުމުގެ ޒިންމާއެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަދި އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުކޮށްނުދެވޭހާ ހިނދަކު، ކުންފުންޏާއެކު މުޢާމަލާތްކުރީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައިކަމަށް ބަލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބާރުގެ ތެރެއިން ހުއްދަނުކުރާ ޢަމަލެއް ކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ނުވަތަ މަނާކުރުމަށް ކޯޓުން އަމުރެއް ހޯދުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤަކަށް އެއްވެސް އުނިކަމެއް ލިބިގެނެއްނުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެފަދައިން ހުއްޓުވުމަށް ހުށަހަޅާ ޑިރެކްޓަރުންގެ ޢަމަލަކީ، ކުންފުނީގެ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކުންފުންޏަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ލާޒިމުކުރާ އިލްތިޒާމެއް ފުރިހަމަކުރުން ކަމުގައި ވެގެންނުވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ އެއްބަސްވުންތައް]
ކުންފުނިން އެއްވެސް ފަރާތަކާއެކު އެއްބަސްވުމެއްވާ ހިނދު، ކުންފުނީގެ ނަމުގައި ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އެއްވެސް މީހަކު ނުވަތަ ފަރާތެއް، ކުންފުނީގެ ހުއްދައާއެކު، އެ ހުއްދައަކީ ޞަރީޙަ ނައްޞުން ނުވަތަ ދޭހަކުރުވަނިވި ހުއްދައެއްކަމަށްވީ ނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާނަމަ، އެއީ ކުންފުނިން ވެފައިވާ ޞައްޙަ އެއްބަސްވުމެއް ކަމުގައިވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމެއް ވަކި ގޮތަކަށް އޮތުމަށް އެހެން އެއްވެސް ޤާނޫނަކުން ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެފަދަ ޝަރުޠުތަކަކުން މި މާއްދާ އިސްތިސްނާވެގެނެއް ނުވެއެވެ.

[ކުންފުނިން ލިޔެކިޔުން ތަޞްދީޤުކުރުން]
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ކުންފުނީގެ އެއްވެސް ލިޔުމެއް އެއީ ކުންފުނިން ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ލިޔުމެއްކަމަށްވާނީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވެފައިވާނަމައެވެ.
ކުންފުނީގެ ސިއްކައެއް އޮތް ކުންފުންޏެއްނަމަ، ސޮއިކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް 1 (އެކެއް) ފަރާތުން އެ ލިޔުމެއްގައި ސޮއިކުރުމާއެކު ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ޖަހާފައިވުން؛ ނުވަތަ އަންނަނިވި ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް އެ ލިޔުމުގައި ސޮއިކޮށްފައިވުން:
ސޮއިކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް 2 (ދޭއް) ފަރާތުން ސޮއިކޮށްފައިވުން؛ ނުވަތަ ހެއްކެއްގެ ހާޒިރުގައި ކުންފުނީގެ 1 (އެކެއް) ޑިރެކްޓަރު ސޮއިކޮށް، ހެކީގެ ސޮއިކޮށްފައިވުން؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ސޮއިކޮށްފައިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ފަރާތްތަކަކީ، ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް ފަރާތްތަކެއްކަމަށް ބެލޭނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރެއް؛
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ނޫން ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ސެކްރެޓަރީ؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ސޮއިކުރުމުގެ ހުއްދަ އެ ފަރާތަކަށް ދީފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތެއް.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ހުއްދަ ލިބިގެން ސޮއިކުރާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން، އެއް ހައިސިއްޔަތަށްވުރެ ގިނަ ހައިސިއްޔަތުން ސޮއިކުރާނަމަ، އެއިން ކޮންމެ ހައިސިއްޔަތަކުން ވަކިވަކިން ސޮއިކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރާއި (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ފަރާތަކީ، ފަރމެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްނަމަ، އެ ފަރމް ނުވަތަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުގެ ފަރާތުން، އެ ފަރާތުގެ ނަމުގައި، ސޮއިކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް 1 (އެކެއް) ފަރާތުގެ ސޮއިކުރުމުން ފުދޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުންފުނީގެ ސިއްކައެއް އޮތް ކުންފުންޏެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏަކަށެވެ.

[ކުންފުނީގެ ސިއްކަ]
ކުންފުނީގެ ސިއްކައިގެ ގޮތުގައި ސިއްކައެއް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް ކުންފުންޏެއްގައި ސިއްކައެއް އޮތުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ.
ކުންފުންޏެއްގައި ސިއްކައެއް ބޭނުންކުރާނަމަ، އެ ސިއްކަ ބޭނުންކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.

[ބޭނުންކުރުން]

[ކުންފުނި ހިންގުމުގައި ނަހަމަ ގޮތުގައި ބާރު ފޯރުވުން]
ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ކުރާ ކަމަކާ ނުވަތަ ނުކޮށްދޫކޮށްލާ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
ކުންފުނިން ޢަމަލުކުރާ ގޮތުގެ ސަބަބުން ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި މެންބަރުންގެ މަޞްލަޙަތަށް އުނިކަމެއް ލިބުން؛ ނުވަތަ މެންބަރަކަށް ނުވަތަ މެންބަރުންނަށް އެ ހައިސިއްޔަތުން ނުވަތަ އެނޫން ހައިސިއްޔަތަކުން ނަމަވެސް އަނިޔާވެރި، އަދި އެ ފަރާތުގެ ޙައްޤަށް ހީނަރުކަމެއް އަތުވެދާނެފަދަ ނުވަތަ ތަފާތުކުރުން އޭގައި ހިމެނޭފަދަ ގޮތަކަށް ކުންފުނިން ޢަމަލުކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ކުރާ ކަމެއް ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމެއް ދެނެގަތުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނި ހިންގާ ގޮތް؛
ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ކޮށްފައިވާ، ނުވަތަ ކުރަން ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމެއް، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ނުކޮށް ދޫކޮށްލާފައިވާ، ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމެއް؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ މެންބަރުން، ނުވަތަ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ވަކި ކްލާހެއްގެ ބަޔަކު ފާސްކޮށްފައިވާ، ނުވަތަ ފާސްކުރަން ހުށަހަޅާފައިވާ ޤަރާރެއް.

[ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދެވޭނެ ފަރާތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ‏61 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ފަރާތްތަކަށް ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
ކުންފުނިން ކުރި ކަމެއް ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކާ ގުޅިގެން، އަންނަނިވި ހައިސިއްޔަތުން، ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު:
މެންބަރުކަމުގެ ހައިސިއްޔަތު ނޫން އެހެން ހައިސިއްޔަތަކުން؛ ނުވަތަ މެންބަރުކަމުގެ ހައިސިއްޔަތުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދޭ މެންބަރު ފިޔަވައި އެހެން މެންބަރަކު؛
މެންބަރެއްގެ މަޤާމުން ވަކިވި ޙާލަތާގުޅޭ ކަމެއްގައި ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދޭނަމަ، ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ ފަރާތެއް؛
ވަޞިއްޔަތަކުން، ތަރިކަ މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ ޛަރީޢާއިން އެ މީހަކަށް ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ލިބިފައިވާ މީހާ.

[ކޯޓުން އަމުރުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏61 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏62 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި، ކުންފުންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން ވަކި ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ލާޒިމުކުރަން ކޯޓަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް ކޯޓަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.
ވަކި ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ވަކި މީހަކަށް އަމުރުކުރުން؛
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށް ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް އަމުރުކުރުން؛
ކުންފުނީގެ ކަންތައްތައް މުސްތަޤުބަލުގައި ވަކި ގޮތަކަށް ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ އަމުރު؛
ވަޞިއްޔަތަކުން، ނުވަތަ ތަރިކައިގެ ގޮތުގައި، ނުވަތަ ޤާނޫނެއް ހިނގުމުގެ ސަބަބުން ހިއްސާއެއް ލިބިފައިވާ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ގަތުމުގެ އަމުރު؛
ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ރައުސްމާލު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކުން މަދުވާނެ ފަދައިން ހިއްސާ ގަތުމުގެ އަމުރު؛
ކުންފުނީގެ މުދަލުން ބައެއް ނުވަތަ ހުރިހާ މުދަލަކާ ގުޅޭގޮތުން ރިސީވަރެއް ނުވަތަ ލިކުއިޑޭޓަރެއް، ނުވަތަ މެނޭޖަރެއް ޢައްޔަންކުރުމުގެ އަމުރު؛
މީހަކު ވަކި ޚާއްޞަ ކަމެއް ނުވަތަ ޢަމަލެއް ނުކުރުމަށް އަންގާ ކުރާ އަމުރު؛
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ އަމުރު.

[ކޯޓު އަމުރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏63 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓުން އަމުރެއް ނެރެފިނަމަ، އެ އަމުރު ނެރޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ އަމުރަށް އެދުނު ފަރާތުން އަމުރުގެ ކޮޕީއެއް، ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ކޯޕަރޭޓް ވެއިލް ނެގުން]
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް މަކަރާއި ހީލަތުން ޢަމަލެއް ހިންގައިފިނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން، ނުވަތަ މެންބަރުން، ނުވަތަ އޮފިސަރުންގެ އަމިއްލަ މަންފާއަށް އެކަނި ކުންފުނި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ ކުންފުނީގެ ކޯޕަރޭޓް ވެއިލް ކޯޓަކަށް ނެގިދާނެއެވެ. އަދި އެ ޙާލަތުގައި ކުންފުންޏަކީ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، އެފަދައިން ޢަމަލުކުރާ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން، ނުވަތަ މެންބަރުން ނުވަތަ އޮފިސަރުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި ކުރި ކަންކަމަށް ފަރުދީގޮތުން ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުނީގެ ކޯޕަރޭޓް ވެއިލް ނަގައި، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި، މެންބަރުންނާއި، އޮފިސަރުން ކުންފުނީގެ ކަންކަމަށް ފަރުދީގޮތުން ޒިންމާވާންޖެހޭނެކަމަށް ކޯޓަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ކުންފުންޏާއި ކުންފުނީގެ ވެރިންނަކީ ވަކިން ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކަކަށް ނުވުން؛
ކުންފުނީގެ ޢަމަލުތަކަކީ މަކަރާއި ހީލަތުން ކޮށްފައިވާ ނުރަނގަޅު ޢަމަލުތަކަކަށްވުމާއެކު އެ ޢަމަލުތައް ފޮރުވުމަށާއި ޒިންމާއިން ބަރީއަވުމަށް ކުންފުނި ބޭނުންކޮށްފައިވުން؛ އަދި ކުންފުނި ނުޙައްޤުން ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ސީދާ ގޮތެއްގައި އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވުމާއި، އެކަމުގެ ޤާނޫނީ ޒިންމާއިން ބަރީއަވުމަށްޓަކައި ކުންފުނީގެ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ބޭނުންކުރުން.
ކުންފުނީގެ ކޯޕަރޭޓް ވެއިލް ނެގުމުގައި ތިރީގައިވާ ކަންކަމަކީ މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލެއްކަމުގައި ނުވަތަ ނުރަނގަޅު ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ކޯޓަށް ބެލިދާނެއެވެ.
މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލެއްކަމުގައި ބެލެވިދާނެ ކަމެއް ކުރުން؛
ކުންފުނީގެ މުދާ ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން؛
އެ ޢަމަލު ހިންގި ފަރާތަށް ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކަށް ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުން ފައިދާއެއް ލިބޭގޮތަށް، ޤަޞްދުގައި ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމާއި އެކަމުގެ ސަބަބުން ކުންފުނީގެ މަޞްލަޙަތަށް އުނިކަމެއް އައިސްފައިވުން؛ އަދި ކުންފުނީގެ ދަރަނި އަދާނުކުރެވޭ ވަރަށް ހިއްސާތަކަށް ފައިދާ ބަހަން ނިންމުން.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި، ކުންފުނީގެ އެ ވަގުތެއްގައި ތިބި ޑިރެކްޓަރުންނާއި، މެންބަރުންނާއި، އޮފިސަރުން ފަރުދީގޮތުން، އެކުގައި ނުވަތަ ވަކިވަކިން، އެއްވެސް ޤައިދުކުރުމެއް ނެތި ކުންފުނީގެ ޢަމަލަކަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނެކަމަށް ކޯޓަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި، މެންބަރުންނާއި، އޮފިސަރުން ފަރުދީގޮތުން، އެކުގައި ނުވަތަ ވަކިވަކިން ޒިންމާވާންޖެހޭނެކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޙާލަތުގައި އަންނަނިވި އަމުރުތައް ނެރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ އަމުރު؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ކަންކަން ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ވަކި ގޮތަކަށް ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ އަމުރު.

[ކުންފުނީގެ ނަން، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު އަދި އެޑްރެސް]

[ކުންފުނީގެ ނަން]

[ކުންފުނީގެ ނަން]
ކުންފުންޏެއް އުފައްދަން ބޭނުންވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ފަރާތްތަކަކުން، ކުންފުނީގެ ނަމުގެ ގޮތުގައި ލިބެންހުރި ނަންތަކުގެ ތެރެއިން، ކުންފުނީގެ އަސްލު ޠަބީޢަތާ ޚިލާފުނުވާފަދަ ނުވަތަ އޮޅުންނާރާފަދަ، ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނަކުން މަނާކޮށްފައިނުވާ، ނުވަތަ މި ބާބުގެ ދަށުން މަނާކޮށްފައިނުވާ ކޮންމެ ނަމެއް، ކުންފުނީގެ ނަމުގެ ގޮތުގައި އިޚްތިޔާރުކުރެވިދާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ހައިސިއްޔަތާއި ބާވަތް އަންގައިދޭ ރަމްޒު]
ކުންފުނީގެ ބާވަތާއި ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ދޭހަކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ކުންފުނީގެ ނަމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ފަހަތަށް "ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް" ނުވަތަ މި ޢިބާރާތުގެ ރަމްޒު ކަމުގައިވާ "ޕވޓ ލޓޑ"، އެ ނަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔަންވާނެއެވެ. މި ރަމްޒު އިނގިރޭސި އަކުރުން ލިޔާނީ "PVT LTD" މިގޮތަށެވެ.
ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ފަހަތަށް "ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ކޮމްޕެނީ" ނުވަތަ މި ޢިބާރާތުގެ ރަމްޒު ކަމުގައިވާ "ޕލކ"، އެ ނަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔަންވާނެއެވެ. މި ރަމްޒު އިނގިރޭސި އަކުރުން ލިޔާނީ "PLC" މިގޮތަށެވެ.
ސަރުކާރުގެ ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ފަހަތަށް "ލިމިޓެޑް" ނުވަތަ މި ޢިބާރާތުގެ ރަމްޒު ކަމުގައިވާ "ލޓޑ"، އެ ނަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔަންވާނެއެވެ. މި ރަމްޒު އިނގިރޭސި އަކުރުން ލިޔާނީ "LTD" މިގޮތަށެވެ.
ކޮންމެ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ފަހަތަށް "ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް" ނުވަތަ މި ޢިބާރާތުގެ ރަމްޒު ކަމުގައިވާ "ލއކ ލޓޑ"، އެ ނަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔަންވާނެއެވެ. މި ރަމްޒު އިނގިރޭސި އަކުރުން ލިޔާނީ "LAC LTD" މިގޮތަށެވެ.

[ހުއްދަނޫން ނަން]
އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ނަން، ކުންފުނީގެ ނަމުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް ނުދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއްގެ ނަމާ އެއްވައްތަރުގެ ނުވަތަ އެއްގޮތް ނަން؛
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބިދޭސީ މުއައްސަސާއެއްގެ ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއްގެ ނަމާ އެއްގޮތް ނަން؛
އެހެން ކުންފުންޏަކަށް ނުވަތަ ވިޔަފާރިއަކަށް ރިޒަރވްކޮށްފައިވާ ނަމާ އެއްވައްތަރުގެ ނަން؛
ސަރުކާރު ނުވަތަ ދައުލަތުގެ ވަކި އިދާރާއަކާ ގުޅުމެއްވާކަން ދޭހަކޮށްދޭފަދަ ނަން؛
ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަނާކޮށްފައިވާ ނަމެއް؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏215 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އުވާލެވިފައިވާ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން، އުވާލެވުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 12 (ބާރަ) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން ހުއްދަނޫން ނަން.
ކުންފުންޏަށް ކިޔަން ހުށަހަޅާ ނަމަކީ، އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ވަކި ހުއްދައެއް ހޯދަންޖެހޭ ނަމެއްކަމުގައިވާނަމަ، އެ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ހުއްދަ ހޯދުމަށްފަހުގައި މެނުވީ، އެ ނަމެއް އެ ކުންފުންޏަކަށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީގެން ނުވާނެއެވެ.

[ނަން ރިޒަރވްކުރުން]
ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރަން އެދޭ ފަރާތަކުން، ކުންފުންޏަށް ކިޔަން ބޭނުންވާ ނަމެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ރިޒަރވްކުރެވިދާނެއެވެ. އެފަދައިން ނަން ރިޒަރވްކުރެވޭނެ މުއްދަތާއި، ނަން ރިޒަރވްކުރާ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނެ އުޞޫލުތަކާއި، ނަން ރިޒަރވްކުރުމަށާއި ނަން ރިޒަރވްކުރެވޭ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ފީ ދައްކާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލުތައް، އެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ނަން ބަދަލުކުރުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރެވޭނީ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ނިންމައި، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅައި، އާ ނަން ރަޖިސްޓްރާރ ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ދަފްތަރުގައި ހިމެނުމުންނެވެ.
ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އާ ނަމަކީ، އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ނަމަކަށް ވާންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏68 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހުއްދަނޫން ނަމަކަށް ނުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ރިޒަރވްކޮށްފައިވާ ނަމަކަށްވުން.
ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާއިރު، ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ނިންމި ޚާއްޞަ ޤަރާރު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކޮށް، އާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ އާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއެކު، ކުންފުންޏަށް ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް، ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރަންވާނެއެވެ. އެފަދައިން ދޫކުރާ ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުން، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ އާ ނަން؛
ކުންފުންޏަށް ކުރިން ކިޔުނު ނަން؛ އަދި ނަން ބަދަލުކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ތާރީޚް.

[ނަމަށް އިޢުތިރާޟުކުރުން]
އަންނަނިވި ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ކުންފުންޏެއްގެ ނަމަށް އިޢުތިރާޟުކޮށް، ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމަކާ ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރިކުރެވިފައިވާ ވިޔަފާރި ނަމަކާ، އިޢުތިރާޟުކުރާ ފަރާތުގެ ވިޔަފާރި ނަމަކާ އެއްގޮތްކަން ބޮޑުކަމުން، އިޢުތިރާޟުކުރާ ފަރާތުގެ ވިޔަފާރިއަކާ ގުޅުން އޮތްކަމަށް ޢާންމުންނަށް ދޭހަވެދާނެފަދަ ޙާލަތެއް އޮތުން؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ޚިލާފު ނަމެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއްގެ ނަމަށް އިޢުތިރާޟުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތާ އެކުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ނަމަކަށް އިޢުތިރާޟުކޮށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ނަމަކަށް އިޢުތިރާޟުކުރި ސަބަބުތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށް، އެ ނަން ނިސްބަތްވާ ކުންފުންޏަށް ރަޖިސްޓްރާރ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބޭ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން، މި މާއްދާގެ
(ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ ނަން ނިސްބަތްވާ ކުންފުނިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގައި، އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެ ނަމެއް ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގިދާނެއެވެ.
އިޢުތިރާޟު ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރި ތާރީޚް ނުވަތަ އެ ނަން ނިސްބަތްވާ ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގަން ފަށާފައިވާ ތާރީޚާއި، އިޢުތިރާޟުކުރާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ތާރީޚާ ދެމެދު ހިނގާފައިވާ މުއްދަތުގެ ފަރަގު؛
އިޢުތިރާޟުކުރާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރި ފަހުން ހިނގާފައިވާ މުއްދަތާއި، އެ ނަމުގައި ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް ފެށުމަށް ޚަރަދުތަކެއް ކޮށްފައިވާނަމަ އެކަން؛
އިޢުތިރާޟުކުރާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވަނީ، ނުވަތަ ބޭނުންކުރަނީ، ހެޔޮ ނިޔަތުގައިކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛ އަދި އިޢުތިރާޟު ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ ވިޔަފާރީގެ މަޞްލަޙަތަށް، ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ނަމާއި އަބުރަށް ނުރަނގަޅު އަސަރު ކުރިކަން ނުވަތަ ކުރާނެކަން ނުވަތަ ނޫންކަން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބޭ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އަންގާނަމަ، ޢަމަލުކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏72 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމާ ނިންމުމަކާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭ ފަރާތެއް، އެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރުމަށް ކަމާބެހޭ ކޯޓަކަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.

[ނަން ބަދަލުކުރަން ރަޖިސްޓްރާރ އެންގުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ނަމަކީ، އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ، މި ޤާނޫނުގެ ‏68 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބާވަތުގެ ނަމެއްކަމުގައިވުން؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏71 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އެ ކުންފުންޏަކަށް އަންގައިފިނަމަ، އެ އެންގުމެއް ކުންފުންޏަށް ލިބޭތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ އެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދިނުމަށް ކުންފުނިން އެދިގެން އެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދީފައިވާނަމަ، ގިނަވެގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ އެންގުމަކަށް ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް، ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ‏70 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، އެ ކުންފުނިން އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރަށް، ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު ދޭހަވާފަދަ އެހެން ނަމަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ނަން ބަދަލުކުރުމުގެ ނަތީޖާ]
ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަކުން، އެ ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތަށް، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ދަރަންޏާއި އެހެނިހެން ޒިންމާއަކަށް ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން ކުރާ ދަޢުވާއަކަށް ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ އެއްވެސް ދަޢުވާއަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ކުރީގެ ނަމުގައި ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ހުށަހަޅާ ނުވަތަ ހުށަހެޅި ހިނގަމުންދާ ދަޢުވާއެއް، ކުންފުނީގެ އާ ނަމުގައި އެ ކުންފުންޏާ ދެކޮޅަށް ހުށަހަޅައި ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ.

[ނަމާގުޅޭ ގަވާއިދު ހެދުން]
ކުންފުނީގެ ނަމާގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި، އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއްގެ ނަމާ އެއްވައްތަރުގެ ނުވަތަ އެއްގޮތް ނަން ކަނޑައެޅުމާބެހޭ އުޞޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ނަން ބޭނުންކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި އެ ކުންފުނީގެ ނަން، އުނިއިތުރެއް ގެނައުމަކާ ނުލައި، ބޭނުންކުރަންވާނެއެވެ. ނުވަތަ ހާމަކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ރަސްމީ ސިޓީ ނުވަތަ ރަސްމީ ލިޔެކިޔުމުގައި؛
ކުންފުނިން ފޮނުވާ ހުރިހާ ނޯޓިހެއްގައި އަދި ކުންފުނިން ރަސްމީކޮށް ޝާއިޢުކުރާ ހުރިހާ ލިޔުމެއްގައި؛
ބިލް އޮފް އެކްސްޗޭންޖް، ޕްރޮމިސަރީ ނޯޓް، އެންޑޯސްމަންޓް، ޗެކު އަދި ފައިސާ ނުވަތަ މުދާ ދޫކުރުމަށް ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ސޮއިކޮށް ދޫކުރާ ހުރިހާ ލިޔުންތަކުގައި؛
ކުންފުނީގެ އެންމެހައި އިންވޮއިސް، ރަސީދު އަދި ކްރެޑިޓް ލެޓަރއެއްގައި؛
ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ދޫކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔެކިޔުމުގެ ތެރެއިން އެ ކުންފުނިން ޤާނޫނީ ގޮތުން ޒިންމާ ނެގުމަށް ލާޒިމުކުރާ ނުވަތަ ލާޒިމުކުރާކަން ހެކިކޮށްދޭ އެހެނިހެން ހުރިހާ ލިޔެކިޔުމުގައި؛
ކުންފުނިން ސިއްކައެއް ބޭނުންކުރާނަމަ، ކުންފުނީގެ ސިއްކައިގައި؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ އޮފީހުގައި، ކުންފުނީގެ އޮފީހަށް ވަދެނުކުންނަ އަދި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ސާފުކޮށް ފެންނާނެ ގޮތަކަށް ހާމަކޮށްފައި ހުރުން.
މި ޤާނޫނުގެ ‏ތޭރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފަށަނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައިނަމަ، ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ ގޮތުން ދޫކުރެވޭ ހުރިހާ ނޯޓިހެއްގައިވެސް ކުންފުނީގެ ކުރީގެ ނަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު]

[ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކޮންމެ ކުންފުންޏަކަށްވެސް، ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި އެ ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރެވުމާއެކު، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރެއް ރަޖިސްޓްރާރ ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރާއިރު، އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކުންފުންޏަށް ވަކި ރަޖިސްޓަރީ ސީރިއަލް ނަންބަރެއް ދޭންވާނެއެވެ.
މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރާއި (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީ ސީރިއަލް ނަންބަރުގެ ކުރިއަށް "C" މި އަކުރު ހިމެނުން؛
ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުންޏެއްނަމަ، ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީ ސީރިއަލް ނަންބަރުގެ ކުރިއަށް "FC" މި އަކުރު ހިމެނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރީރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއްނަމަ، ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީ ސީރިއަލް ނަންބަރުގެ ކުރިއަށް "FCR" މި އަކުރު ހިމެނުން.

[ކުންފުނީގެ އެޑްރެސް]

[ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެސް]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައިވެސް، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެޑްރެހެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އެޑްރެސް ބަދަލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏42 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏50 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އެޑްރެސް ބަދަލުކުރާނަމަ، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏79 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ސަރވިސް އެޑްރެސް]
ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އެޑްރެހުގެ އިތުރުން، ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހެއް ކުންފުންޏަށް ޤާއިމުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޤާއިމުކުރާ ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ފަރާތުން ކުންފުންޏަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ނޯޓިހާއި، ޤާނޫނީ ލިޔެކިޔުމާއި، އެހެނިހެން މުޢާމަލާތްތައް ކުރުމަށާއި، އަދި ކުންފުންޏާއެކު މުޢާމަލާތްކުރާ އެހެނިހެން ފަރާތްތަކުން ކުންފުންޏަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ނޯޓިހާއި ލިޔެކިޔުން އެ އެޑްރެހަކުން ބަލައިގަތުމަށް، ކުންފުނިން ކަނޑައަޅައި، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެހެކެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހެއް ޤާއިމުކޮށް، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ފަރާތުން ކުންފުންޏަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ނޯޓިހާއި، ޤާނޫނީ ލިޔެކިޔުމާއި، އެހެނިހެން މުޢާމަލާތްތައް ކުރާނީ، ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެސް މެދުވެރިކޮށެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހެއް ޤާއިމުކޮށް، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހެއްގެ ގޮތުގައި، ހުރިހާ ބޭނުމަކަށްވެސް ބަލާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏77 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އެޑްރެހެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނިން ކަނޑައަޅާ ސަރވިސް އެޑްރެހުގެ ގޮތުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
އެޑްރެސް (ބިލްޑިންގ/ޢިމާރާތް، ފްލޯރ، މަގު، އަތޮޅާއި ރަށް)، ފޯނު ނަންބަރު އަދި އީމެއިލް އެޑްރެސް؛
ސަރވިސް އެޑްރެހަކީ ފަރމެއް ނަމަ، މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުން، ފަރމްގެ ނަމާއި، ފަރމްގެ ފަރާތުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއްގެ ނަމާއި މަޤާމު.

[ސަރވިސް އެޑްރެސް ބަދަލުކުރާކުރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏78 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ސަރވިސް އެޑްރެސް ބަދަލުކުރާނަމަ، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގެ ދަށުން، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެސް ބަދަލުވި ތާރީޚުކަމަށް ބަލާނީ އަންނަނިވި ތާރީޚަށެވެ.
ސަރވިސް އެޑްރެސް ބަދަލުވާތާ 3 (ތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ، ސަރވިސް އެޑްރެސް ބަދަލުވިކަމަށް ކުންފުނިން ކަނޑައަޅާ ތާރީޚް؛ ނުވަތަ މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތު ނޫން އެހެން ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި އާ ސަރވިސް އެޑްރެސް ރަޖިސްޓަރީކުރާ ތާރީޚުގައި.

[ކުންފުނީގެ މެންބަރުން]

[ކުންފުނީގެ މެންބަރުން]
ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާ ނެގުމަށް އެއްބަސްވެ، ނަން ލިޔެ ސޮއިކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތެއް، އެ ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީވުމާއެކު އެއީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ބަލަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތައް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީވުމަށްފަހު، އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނެގުމަށް އެއްބަސްވެ، މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނަގައި ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި އެ ފަރާތެއްގެ ނަން ހިމެނޭ ކޮންމެ ފަރާތަކީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނެވެ.

[މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު]
ލިސްޓްކޮށްފައިވާ ޕަބްލިކް ކުންފުނި ފިޔަވައި ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އެ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރެއް، ކުންފުނީގެ އޮފީހުގައި ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
މެންބަރުންގެ ނަމާއި، ދާއިމީ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރު، ނުވަތަ ދިވެހި ރައްޔިތެއް ނޫންނަމަ، ޤައުމީ ނިސްބަތާއި ޕާސްޕޯޓް ނަންބަރު، ނުވަތަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްނަމަ، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު؛
މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި، މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ތާރީޚް؛
ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން:
އެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާގެ ޢަދަދާއި، ކޮންމެ ހިއްސާއަކަށް ސީރިއަލް ނަންބަރެއް ދެވިފައިވާނަމަ، ސީރިއަލް ނަންބަރު؛
ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ ތަފާތު ގިންތި ހިމެނޭނަމަ، އެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާގެ ގިންތި؛ އަދި އެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާގެ އަގަށް ކުންފުންޏަށް ދައްކާފައިވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު ނުވަތަ ދައްކާފައިވާކަމަށް ކުންފުނިން އެއްބަސްވެފައިވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު.
ވޭތުވެދިޔަ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ ނުވަތަ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އެންމެހައި މެންބަރުންނާގުޅޭ، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (4) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތާއި، މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުން އެ މެންބަރުން އުނިކުރެވިފައިވާނަމަ އުނިކުރެވުނު ތާރީޚް.
ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ފަރާތެއްގެ ހިއްސާއަކީ އެއް ފަރާތަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ނަގާފައިވާ ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ހިއްސާއެއްނަމަ، އެ ހުރިހާ ފަރާތްތަކާގުޅޭ، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު، މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުންޏަކީ، އެންމެ މެންބަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާނަމަ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދަފްތަރުގައި، ކުންފުނީގެ ހަމައެކަނި މެންބަރުގެ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުން، އެ ކުންފުންޏަކީ ހަމައެކަނި އެންމެ މެންބަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއްކަމަށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ]
މި ޤާނޫނުގެ ‏81 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރެއް ބަލަހައްޓައި، އެ މެންބަރުންނަށް އަންނަ ބަދަލުތައް، އެ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި އިހުމާލުވެއްޖެނަމަ، ކުންފުނިން އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ފަނަރަ‏ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލުމުގެ ޙައްޤު]
މި ޤާނޫނުގެ ‏81 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު، ކުންފުނީގެ އޮފީހުގައި، ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ އެހެން ތަނެއްގައި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ބަލަން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ބެލޭނެ ގޮތަކަށް، ނުވަތަ ބެލޭނެ އިންތިޒާމު، ހަމަޖައްސާފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.

[މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު އިޞްލާޙުކުރުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުން]
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ މެންބަރަކާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ ހިއްސާއަކާ ގުޅޭގޮތުން ޞައްޙަނޫން މަޢުލޫމާތެއް ހިމެނޭނަމަ، ނުވަތަ ހިމެނެންޖެހޭ މަޢުލޫމާތެއް ނުހިމެނޭނަމަ، އެ މެންބަރަކަށް، ނުވަތަ އެކަމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނު އެހެންވެސް ފަރާތަކަށް، އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވެއެވެ.
މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ ރަނގަޅުނޫން މަޢުލޫމާތު އިޞްލާޙުކުރުމަށް؛ ނުވަތަ އެކަމުގެ ސަބަބުން އެ ފަރާތަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު، ކުންފުނިން ހޯދުމަށް؛ ނުވަތަ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ ކުށް މަޢުލޫމާތު އިޞްލާޙުކުރުމާއެކު އެކަމުގެ ސަބަބުން އެ ފަރާތަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު، ކުންފުނިން ހޯދުމަށް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ ހުށަހެޅުމަކާމެދު ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާމެދު ކޯޓަށް ފެންނަ ގޮތެއް ނިންމުން.
ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އެ ފަރާތެއްގެ ނަން ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނުމާމެދު ނުވަތަ ނުހިމެނުމާމެދު ކޯޓަށް ފެންނަ ގޮތެއް ނިންމުން.

[މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަކީ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏84 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި، ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި މެންބަރެއްގެ ނަން ހިމެނުމަކީ، އެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތަކީ އެ މެންބަރުކަމަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ބެލުމުގައި ހެއްކަކަށް ފުދޭނެ ކަމެކެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި، ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި މެންބަރެއްގެ ނަން ހިމެނުމުގެ ނަތީޖާއަކީ، އެ ހިއްސާއާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިދޭ އަންނަނިވި ޙައްޤުތަކާއި އިޚްތިޔާރުތަކަކީ، ހަމައެކަނި އެ މެންބަރަކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކަކާއި އިޚްތިޔާރުތަކެއް ކަމުގައި ވެގެންދިޔުމެވެ.
އެ ހިއްސާއާ ގުޅިގެން ލިބިދޭ ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު؛
މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ނޯޓިސް ލިބުމުގެ ޙައްޤު؛
ހިއްސާއާ ގުޅިގެން ލިބޭ ޑިވިޑެންޑް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފައިދާއެއް ލިބުމުގެ ޙައްޤު؛ އަދި އެ ހިއްސާއާ ގުޅިގެން ލިބިދެވޭ އެހެނިހެން ޙައްޤުތަކާއި ބާރުތައް ބޭނުންކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު.

[ހިއްސާގެ ސެޓްފިކެޓު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ހިއްސާގެ ސެޓްފިކެޓެއް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހިއްސާގެ ސެޓްފިކެޓަކީ އޭގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ހިއްސާ، އެ މެންބަރަކަށް މިލްކުވެގެންވާކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ލިޔުމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހިއްސާގެ ސެޓްފިކެޓުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ، ނުވަތަ އެއް ފަރާތަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ނަގާފައިވާ ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ހިއްސާއެއްނަމަ، އެ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުގެ ފުރިހަމަ ނަމާއި، ދާއިމީ އެޑްރެސް؛
ހިއްސާގެ ޢަދަދު؛
ހިއްސާގެ ތަފާތު ގިންތި ހިމެނޭނަމަ، އެ ހިއްސާގެ ގިންތި؛
ހިއްސާގެ އަގު؛
ހިއްސާގެ އަގު އަދާކޮށްފައިވާކަން ނުވަތަ ނޫންކަން.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުންވެސް އިތުރު މަޢުލޫމާތު ސެޓްފިކެޓުގައި ހިމެނުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގައި ވަކި ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، ލައިސަންސްކޮށްފައިވާ ޑިޕޮސިޓަރީއަކަށް ހިއްސާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ނުވަތަ ބޮންޑު ނުވަތަ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓްކޮށްފައިވާނަމަ، ޑިޕޮސިޓަރީން ދޫކުރާ ޑިޕޮސިޓަރީ ސްޓޭޓްމަންޓަކީ އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ނުވަތަ ސެކިއުރިޓީޒްގެ މިލްކުވެރިކަން އަންގައިދޭ ލިޔުމެއްގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި، މި ޙާލަތުގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށް ހިއްސާގެ ސެޓްފިކެޓު ދޫކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ބާރުތަކާއި، ޒިންމާ]

[ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޤާނޫނީ ޒިންމާ]
މި މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރަކު، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި، ކުންފުންޏެއްގެ އެއްވެސް ޤާނޫނީ އިލްތިޒާމަކަށް ޒިންމާވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރަކު ކުންފުންޏަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނީ:
އެ މެންބަރަކު ގަނެފައިވާ ނުވަތަ ނަގާފައިވާ އެއްވެސް ހިއްސާއަކަށް ދައްކަންޖެހޭ އެއްވެސް ފައިސާއެއް ކުންފުންޏަށް ނުދައްކާ އޮވެއްޖެނަމަ، އެ ޢަދަދަކަށް؛
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ޞަރީޙަ ނައްޞުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.

[ހިއްސާއަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ ވަގުތަކު ހުރި މެންބަރަކު ޒިންމާވުން]
ކުންފުނީގެ އެއްވެސް ހިއްސާއަކާ ގުޅޭގޮތުން، އެ ހިއްސާއެއްގެ އަގު އަނބުރާ ދެއްކުމުގެ އިލްތިޒާމެއް އޮންނަ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެނޫންވެސް އިލްތިޒާމެއް އޮންނަ ޙާލަތެއްގައި، އެ ހިއްސާގެ އަގު އަނބުރާ ދެއްކުމުގެ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އިލްތިޒާމެއް އުފުލުމުގެ ޒިންމާ އޮންނާނީ، އެ ވަގުތަކު އެ ހިއްސާއެއްގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ފަރާތަކަށެވެ.
އެއީ، އެ އިލްތިޒާމު އުފަންވީ، އެ އިލްތިޒާމު ނިސްބަތްވާ ހިއްސާ އެ މެންބަރަކު ނެގި ތާރީޚުގެ ކުރިންކަމަށްވީ ނަމަވެސްމެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ‏160 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏161 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ހިއްސާއަކާ ގުޅޭ އިލްތިޒާމު ކުރީގެ މެންބަރު އަދާނުކޮށް، އެ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިއްސާ ދޫކޮށްލާފައިވާނަމަ ނުވަތަ ކުންފުނިން ހިއްސާ އަނބުރާ އަތުލާފައިވާނަމަ، އެ ހިއްސާއަކާ ގުޅޭ އެ އިލްތިޒާމުތައް އަދާކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮންނާނީ، ކުރީގެ މެންބަރުގެ މައްޗަށެވެ.

[ދުސްތޫރަށް ގެންނަ ބަދަލަކާ ގުޅިގެން އިތުރު އިލްތިޒާމެއް ނެތުން]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އަދި ދުސްތޫރަށް ބަދަލު ގެންނަ ތާރީޚުގެ ކުރިން ނުވަތަ ފަހުން ނަމަވެސް، އެ މެންބަރަކު ލިޔުމުން އެއްބަސްވާ ގޮތެއްގެމަތިން މެނުވީ، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ގެންނަ ބަދަލަކާ ގުޅިގެން އެ މެންބަރެއްގެ މައްޗަށް އަލަށް އުފަންކުރުވާ އަންނަނިވި އިލްތިޒާމުތަކުގެ ޒިންމާ އެ މެންބަރަކު އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރަށް ބަދަލު ގެންނަ ތާރީޚާ ހަމައަށް އެ މެންބަރަކު ނަގާފައިވާ ހިއްސާގެ އިތުރުން، އިތުރު ހިއްސާ ނެގުމަށް ނުވަތަ ގަތުމަށް އޮންނަ އިލްތިޒާމެއް؛ ނުވަތަ ކުންފުންޏަށް އެ މެންބަރަކު ޒިންމާވާންޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވާ އިލްތިޒާމެއް.

[މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ބަދަލު ގެނައުން]
ކުންފުނީގެ ހިއްސާއާ ގުޅޭގޮތުން މެންބަރުންނަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެންނަ ނިންމުމެއް ކުންފުންޏަކަށް ނިންމޭނީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ފާސްކޮށްގެން އެކަމަކަށް ހުއްދަ ލިބިގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ހިއްސާއާ ގުޅޭގޮތުން މެންބަރުންނަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކުގެ މާނައިގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.
ހިއްސާއާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިދޭ ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު؛
ހިއްސާއާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިދޭ، ކުންފުނީގެ ފައިދާ ލިބުމުގެ ޙައްޤު؛
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު ބަދަލުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން، ނުވަތަ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ބަދަލު ގެނައުމާ ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އިޖުރާއަތު އެގޮތަށް ހިންގުމުގެ ޙައްޤު.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުންފުންޏަކީ، އެކި ގިންތިތަކަށް ބެހިފައިވާ ހިއްސާ ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއްނަމަ، އެ ގިންތިއެއްގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެންނަ ނިންމުމެއް ކުންފުންޏަކަށް ނިންމޭނީ، ކުންފުނީގެ އެ ގިންތިއެއްގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރެއް ފާސްކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ނިސްބަތުން، ހުއްދަ ލިބިގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ވަކި ގިންތިއެއްގެ ހިއްސާ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީ، އެ ގިންތިއެއްގެ ހުރިހާ ހިއްސާއަކާ ގުޅިގެން ލިބިދެވޭ ޙައްޤުތަކާއި، ޢިނާޔަތްތަކާއި، ޝަރުޠުތަކަކީ އެއް ޙައްޤުތަކަކާއި، ޢިނާޔަތްތަކަކާއި، ޝަރުޠުތަކެއްކަމަށް ވާނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ވަކި އެއް ގިންތިއެއްގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ މެންބަރުންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީ، މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވަކި ގިންތިއެއްގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ މެންބަރުން ކަމަށްވުމުގެ އިތުރުން އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާނަމައެވެ.
ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނިންމުން ނިސްބަތްވާ ޙައްޤުތަކަކީ، އެއް ޙައްޤުތަކެއް ކަމަށްވުން؛ އަދި ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނިންމުމުގެ ސަބަބުން، ޙައްޤުތަކަށް އަންނަ ބަދަލަކީ، ހުރިހާ މެންބަރުންނަށްވެސް އެއްގޮތް ބަދަލުތަކެއް ކަމަށްވުން.

[މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާ]

[އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ]
އެންމެ މެންބަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުނިތައް ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް، ކޮންމެ އަހަރަކު އެއް ފަހަރު ބާއްވަންވާނެއެވެ.

[އެންމެ މެންބަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުނިތަކުގެ ޢާންމު ޖަލްސާ]
އެންމެ މެންބަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއްގެ ހަމައެކަނި މެންބަރު، އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއާ ގުޅޭގޮތުން ނިންމާ ނިންމުންތައް، އެ މެންބަރު ސޮއިކޮށް ލިޔުމުން ކުންފުންޏަށް ފޮނުވުމުން، އެ ނިންމުމަކީ، އެ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށާއި، އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގައި ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އެންމެ މެންބަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުނި، މި ޤާނޫނުގެ ‏94 ވަނަ މާއްދާއާއި، 96 ވަނަ މާއްދާއާއި 106 ވަނަ މާއްދާއާއި، ‏107 ވަނަ މާއްދާއާއި، ‏108 ވަނަ މާއްދާއިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.

[އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަންކަން]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ.
އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި، އޮޑިޓް ރިޕޯޓު ހުށަހަޅަންޖެހޭނަމަ އެ އޮޑިޓް ރިޕޯޓުތަކާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ކުންފުނީގެ އަހަރީ ރިޕޯޓު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅައި ފާސްކުރުން؛
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް އާ ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭނަމަ ނުވަތަ އިންތިޚާބު ކުރަންޖެހޭނަމަ ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުން ނުވަތަ އިންތިޚާބުކުރުން؛
އޮޑިޓަރުން ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭނަމަ، އޮޑިޓަރުން ޢައްޔަންކޮށް، އެ ފަރާތަށް ދޭނެ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުން؛ އަދި އެ އަހަރެއްގައި މެންބަރުންނަށް ހިއްސާއިން ބަހަންވާ ފައިދާއެއްވާނަމަ (ޑިވިޑެންޑް) އެކަން ކަނޑައެޅުން.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ މަދުވެގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ކުރިން، އެ ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް މެންބަރުންނަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ނޯޓިހާ ގުޅިގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ.
އެ ނޯޓިހުގައި އެ ޖަލްސާއެއްގެ މަޤްޞަދާއި، ޖަލްސާ ބާއްވާ ތާރީޚާއި، ގަޑިއާއި، ތަނާއި، ޖަލްސާގެ އެޖެންޑާ ބަޔާންކުރުން؛ އަދި ނޯޓިހާއެކު ކުންފުނީގެ އަހަރީ ރިޕޯޓާއި، އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި، އޮޑިޓަރުންގެ ރިޕޯޓު ހުށަހަޅަންޖެހޭނަމަ އެ ރިޕޯޓު، ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ފޮނުވައި، އަހަރީ ޖަލްސާއަށް ހުށަހެޅުން.

[ޕަބްލިކް ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރާ އަހަރުގައި 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ބާކީ އޮތްނަމަ، އެ މުއްދަތުގައި، ނުވަތަ އެނޫން ޙާލަތެއްގައިނަމަ ކުންފުނި އުފައްދާތާ ގިނަވެގެން 15 (ފަނަރަ) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ފުރަތަމަ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވަންވާނެއެވެ. އަދި ފުރަތަމަ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށްފަހު ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއްގައިވެސް، މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއް ފަހަރު އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވަންވާނެއެވެ.

[ޕަބްލިކް ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވާ ދުވަހުގެ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ކުރިން އެ ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް ޢާންމު އިޢުލާނެއްގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ނޯޓިހާ ގުޅިގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ.
ޢާންމު އިޢުލާންގައި އެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާނެ ތަނާއި، ތާރީޚާއި، ގަޑި ހިމެނުން؛ އަދި ކުންފުނީގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތަކާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓާއި، އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓު އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި އިޢުލާނާއެކު ކުންފުނީގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތަކާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓާއި، އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓު ޢާންމުކޮށް އެނގޭނެހެން ޝާއިޢުކުރުން.

[އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުން]
ލައިސަންސް ދެވިފައިވާ ސްޓޮކް އެކްސްޗޭންޖްގައި ލިސްޓްކުރެވިފައިނުވާ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވަންޖެހޭ ތާރީޚް، މި ޤާނޫނުގެ ‏95 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތަށްވުރެ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އިތުރުކޮށްދިނުމަށް އެދި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން، ލިސްޓްކޮށްފައިނުވާ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން އެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ރަޖިސްޓްރާރަށް އެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދެވިދާނެއެވެ.
ލިސްޓްކޮށްފައިނުވާ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް އެ ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދީފިނަމަ އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވަންވާނެއެވެ.
ލިސްޓްކޮށްފައިނުވާ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރާއިރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި އެ ކުންފުންޏަކުން އެ ޝަރުޠުތަކަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ލިސްޓްކޮށްފައިވާ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކަށް ޢަމަލުކުރަން ލާޒިމުވާނެއެވެ.

[ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާ]
އެންމެ މެންބަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުނިތައް ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުން އެދެފިނަމަ، އެ ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ އިންތިޒާމުތައް، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްނަމަ، ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ވޯޓުލެވޭ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން %10 (ދިހައެއް އިންސައްތަ) ހިއްސާއަށްވުރެ މަދުނޫން ޢަދަދެއްގެ ވޯޓުލެވޭ މެންބަރުން އެދިއްޖެނަމަ؛ ނުވަތަ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްނަމަ، ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން %10 (ދިހައެއް އިންސައްތަ) މެންބަރުން އެދިއްޖެނަމަ.

[ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައިދިނުމަށް އެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏98 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވަން މެންބަރުން އެދޭއިރު އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ.
ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް އެދި ލިޔުމުން ހުށަހެޅުން؛
ޖަލްސާގައި އެއްވެސް ނިންމުމެއް ނިންމުމަށް ނުވަތަ ޤަރާރެއް ފާސްކުރަން ހުށަހަޅާނަމަ، އެކަމެއް ބަޔާންކުރުން؛
ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް އެދޭ ހުރިހާ މެންބަރުންގެ ސޮއި ހުށަހެޅުން؛ އަދި ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްނަމަ ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް އެދޭ ލިޔުން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަށް، އަދި ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްނަމަ އެ ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއަށް ފޮނުވުން.

[ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް]
ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް އެދި މި ޤާނޫނުގެ ‏99 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏަކަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން އަންނަނިވި ފަދައިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް އެދި ލިޔުން ލިބޭތާ 3 (ތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޖަލްސާއަށް ދަޢުވަތު ދިނުން؛
ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް އެދި ހުށަހަޅާތާ 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޖަލްސާ ބޭއްވުން.
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވާނަމަ އެ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމުގެ މަޤްޞަދާއި، އެޖެންޑާއާއި، ތަނާއި، ތާރީޚް، އަދި ޖަލްސާ ބާއްވަން ހަމަޖެހިފައިވާ ގަޑި އެނގޭނެފަދަ ނޯޓިހެއް ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން އެ ނޯޓިސް ފޮނުވުމުގައި އަންނަނިވި ފަދައިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްނަމަ ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ދުވަހުގެ މަދުވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަސް ކުރިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންނަށް ނޯޓިސް ފޮނުވުން؛ އަދި ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްނަމަ ޚާއްޞަ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ދުވަހުގެ މަދުވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަސް ކުރިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންނަށް ނޯޓިސް ފޮނުވުން.

[ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އެންގުން]
އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް، ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގައި ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ނުބޭއްވިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ކުރިއަށް ނުގެންދެވިއްޖެނަމަ، ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައިދިނުމަށް އެދި، ކުންފުނީގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބޭ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން، ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ރަޖިސްޓްރާރ އަންގާ އެންގުމާ އެއްގޮތަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ނުބާއްވައިފިނަމަ ނުވަތަ ނުބޭއްވިއްޖެނަމަ، ރަޖިސްޓްރާރގެ ބެލެމުގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން ބާއްވާ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ރަޖިސްޓްރާރ ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރ އެކަމަށް ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ބާއްވާ ޖަލްސާއަށް ކުންފުނީގެ އެންމެ މެންބަރަކު ނުވަތަ ބަދަލުގައި ފޮނުވާ އެންމެ މީހަކު ހާޒިރުވިޔަސް އެ ޖަލްސާއެއް ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައިދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅުމާއި، އެ ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލުތަކާއި، ރަޖިސްޓްރާރގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ކަންކަން ކުރިއަށްގެންދާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ޖަލްސާ ބޭއްވުން]
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާއެއްގައި އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެމަތިން ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު، އެ ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވެ، އެ ޖަލްސާގެ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވުމަށް ބޭނުންވާ ޢަދަދުގެ މެންބަރުންނަށް ލިބޭނަމަ، އެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާ ތަނަށް ހާޒިރުވެ ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު މެންބަރުންނަށް ލިބިދިނުމާއެކު، އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު މެންބަރުންނަށް ދެވިދާނެއެވެ.
އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގައި ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރުހުން އޮންނަންވާނެއެވެ. އަދި ރުހުން އަނބުރާ ނުގެންދާހާ ހިނދަކު، އެ ރުހުން އޮތް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. އެއްވެސް މެންބަރަކު ރުހުން އަނބުރާ ގެންދަން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ބައްދަލުވުން ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ގަޑީގެ އެކަށީގެންވާ ވަގުތެއްގެ ކުރިން އެކަން ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ޢާންމު ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު]
ކުންފުނީގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ނުވަތަ އޭނާގެ ބަދަލުގައި ޢައްޔަންކުރެވިފައިވާ ފަރާތަކަށް، ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައިވެސް ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޕްރޮކްސީ ޢައްޔަންކުރުން]
ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު އެ ފަރާތެއްގެ ބަދަލުގައި އެހެން ފަރާތެއް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާއަކަށް ހާޒިރުވުމަށް ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ދަށުން އެހެން ފަރާތެއް ހަމަޖައްސާނަމަ، އެކަން ޞައްޙަވާނީ، ބަދަލުގައި އެ މީހަކު ކަނޑައަޅާފައިވާކަމުގެ ލިޔުމުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މެންބަރެއްގެ ބަދަލުގައި އެހެން ފަރާތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ލިޔުމުގެ ޞައްޙަކަން ސާބިތުކޮށް، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު އެ ލިޔުމުގައި ހިމެނޭނަމައެވެ.
މެންބަރުގެ ނަމާއި އެޑްރެސް؛
ކުންފުނީގެ ނަން؛
ބަދަލުގައި ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތުގެ ނަމާއި އެޑްރެސް؛
ބަދަލުގައި ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތް ބައިވެރިކުރަން ކަނޑައެޅި ޖަލްސާތައް.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގައިނަމަ، މެންބަރެއްގެ ބަދަލުގައި އެހެން ފަރާތެއް ޢައްޔަންކުރަން ބޭނުންވާނަމަ، ޖަލްސާ ފެށުމުގެ މަދުވެގެން 48 (ސާޅީސް އަށެއް) ގަޑިއިރު ކުރިން މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުން ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ޕްރޮކްސީއަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުތައް]
މެންބަރުންގެ ބަދަލުގައި ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓުދިނުމަށް ޕްރޮކްސީންގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތްތަކަށްވެސް މެންބަރަކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތައް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން ޕްރޮކްސީންގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތްތަކަށް އަންނަނިވި ޙައްޤުތައް ލިބިދެވޭނެއެވެ.
މެންބަރުންގެ ފަރާތުން ޖަލްސާއެއްގައި ވާހަކަދެއްކުމުގެ ޙައްޤު؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ‏108 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤު.

[ޖަލްސާގެ ޤާނޫނީ ޢަދަދު]
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާގެ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވާނީ މަދުވެގެން އަންނަނިވި ޢަދަދަށް މެންބަރުން ހާޒިރުވުމުންނެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްނަމަ، ހިއްސާގެ %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްގެ ހިއްސާ ތަމްސީލުކުރާ މެންބަރުން؛ ނުވަތަ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްނަމަ، ހިއްސާގެ %10 (ދިހައެއް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްގެ ހިއްސާ ތަމްސީލުކުރާ މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) މެންބަރުން.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، މެންބަރަކު ބަދަލުގައި ޢައްޔަންކުރާ ޕްރޮކްސީއަކީވެސް ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަކުރުމަށްޓަކައި މެންބަރެއް ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.

[ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤު]
ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ބާވަތަށް ބަލައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ޙައްޤުތަކާއި ޤައިދުތައް ފިޔަވައި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާއެއްގައި ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ވޯޓުދެވޭނީ، އޭނާއަށް ލިބިގެންވާ ކޮންމެ ހިއްސާއަކަށް 1 (އެކެއް) ވޯޓެވެ. އަދި ބައްދަލުވުމުގައި ވޯޓުދޭއިރު އަތްއުފުލައިގެން، ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ވޯޓުދެވިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އެއް ފަރާތަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތުން ބައިވެރިވާ ހިއްސާއެއްނަމަ، އެ ހިއްސާގެ ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ވޯޓުދެވޭނީ، އެ ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް ނުވަތަ އެ ހިއްސާއަކާ ގުޅިގެން މި ޤާނޫނުގެ ‏81 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ނަން ހިމެނިފައިވާ މެންބަރަށެވެ.
ހިއްސާއިން ވާ ފައިދާ ބެހުމަށް ނުވަތަ ކުންފުނި އުވާލުމަށް ބޭއްވޭ ޢާންމު ޖަލްސާތަކުގައި، އެކި ބާވަތްތަކުގެ ހިއްސާއާއި އެއާ ގުޅިފައިވާ ޙައްޤުތަކަށް ބަލައި، ވޯޓުދިނުމާގުޅޭ ތަފާތު އުޞޫލުތައް، ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ހިމެނުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[މެންބަރުން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ޕްރޮކްސީން ވޯޓުދިނުން]
މެންބަރެއްގެ ފަރާތުން ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ޕްރޮކްސީ މެދުވެރިކޮށް ބައިވެރިވާ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް ވޯޓުދޭންވާނީ، އެ ޕްރޮކްސީއެއް ތަމްސީލުކުރާ މެންބަރަކު ކަނޑައަޅައި އިރުޝާދުދީފައިވާ ގޮތަކަށެވެ.

[ޢާންމު ޖަލްސާގެ ޔައުމިއްޔާއާއި ރިކޯޑުތައް]

[ޔައުމިއްޔާ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަންނަނިވި ޙަރަކާތްތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ، އެކަމެއް ހިނގާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ތައްޔާރުކޮށް ރިކޯޑުކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާތައް ކުރިއަށްދާ ގޮތާއި ފާސްކުރާ ޤަރާރުތައް؛ އަދި ޖަލްސާއަކާ ނުލައި ފާސްކުރެވޭ މެންބަރުންގެ ޤަރާރު.
ކުންފުނީގެ ޖަލްސާތަކުގެ ޔައުމިއްޔާތަކުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތަކުންކުރެ ފަރާތަކުން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ސޮއިކޮށްފައިވާކަން ކުންފުނިން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.
އެ ޖަލްސާއެއްގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓި ފަރާތް؛ ނުވަތަ އެ ޖަލްސާއަށްފަހު ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓި ފަރާތް.
ކުންފުންޏަކުން ޖަލްސާއަކާ ނުލައި މެންބަރުން ފާސްކުރާ ޤަރާރު ފާސްވުމަށްފަހު، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެ ޤަރާރުގައި މެންބަރުން ސޮއިކޮށްފައިވާކަން ކުންފުނިން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.
ލިޔުމުން ރިކޯޑުކޮށް ސޮއިކުރެވިފައިވާ ޔައުމިއްޔާއަކީ، އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުނުވާހާ ހިނދެއްގައި، ޖަލްސާއެއްގައި ހިނގައިދިޔަ ކަންކަމާއި، ޤަރާރުތަކާއި އެ ކަންކަމާ ގުޅުންހުރި ނިންމުންތައް، އެގޮތަށް ހިނގާފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެ ހެއްކެކެވެ.

[ޖަލްސާގެ ޔައުމިއްޔާއާއި ލިޔެކިޔުން މެންބަރުންނަށް ލިބުން]
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާތަކާއި މެންބަރުންގެ ޖަލްސާތަކާ ނުލައި ފާސްކުރެވޭ ޤަރާރުތަކާގުޅޭ ޔައުމިއްޔާތަކާއި ލިޔެކިޔުން، އެއްވެސް އަގެއް ދިނުމެއް ނެތި މެންބަރުންނަށް ބެލޭނެ އިންތިޒާމެއް ކުންފުނިން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން:
ކުންފުނީގެ މެންބަރަކަށް އަންނަނިވި ލިޔެކިޔުމުގެ ކޮޕީއެއް ހޯދުމަށް އެދި ލިޔުމުން ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާއެއްގެ ޔައުމިއްޔާ ނުވަތަ ޖަލްސާއެއްގެ ޔައުމިއްޔާގެ ބައެއް؛ އަދި/ނުވަތަ ޖަލްސާއަކާ ނުލައި މެންބަރުން ފާސްކޮށްފައިވާ ޤަރާރެއްގެ ޔައުމިއްޔާ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ލިޔުމެއް މެންބަރަކު ހޯދުމަށް އެދިއްޖެނަމަ އަންނަނިވި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނިން އެ ލިޔުން އެ މެންބަރަކަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މެންބަރަކު ލިޔުމަކަށް އެދޭތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި.

[މެންބަރުންގެ ޤަރާރު]

[ޢާންމު ޤަރާރު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގެ ދަށުން، ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމާނީ، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކުރާ، އަންނަނިވި ފަދަ ޤަރާރަކުންނެވެ.
މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސްކުރާ ޢާންމު ޤަރާރަކުން؛ ނުވަތަ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަކާ ނުލައި މެންބަރުން ފާސްކުރާ ޢާންމު ޤަރާރަކުން.
މި ޤާނޫނުގައި، މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޤަރާރުކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީ، ވޯޓުދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ވޯޓުގައި ބައިވެރިވާ މެންބަރުންގެ ހިއްސާގެ %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) ހިއްސާއަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްގެ ހިއްސާ ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ތާއީދާއެކު ނިންމާ ނިންމުމަކަށެވެ. ނުވަތަ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަކާ ނުލައި މެންބަރުން ފާސްކުރާ ޢާންމު ޤަރާރެއްނަމަ، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ހިއްސާގެ މަދުވެގެން %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) ހިއްސާއަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްގެ ހިއްސާ ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ތާއީދާއެކު ނިންމާ ނިންމުމަކަށެވެ.

[ޚާއްޞަ ޤަރާރު]
މި ޤާނޫނުގެ ‏111 ވަނަ މާއްދާގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ނިންމުމަށް ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން ނިންމާނީ، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ފާސްކުރާ އަންނަނިވި ފަދަ ޤަރާރަކުންނެވެ.
މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން؛ ނުވަތަ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަކާ ނުލައި މެންބަރުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން.
މި ޤާނޫނުގައި، މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރުކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ މެންބަރުންގެ ހިއްސާގެ %75 (ހަތްދިހަ ފަހެއް އިންސައްތަ) ހިއްސާއަށްވުރެ މަދުނޫން ޢަދަދެއްގެ ހިއްސާ ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ތާއީދާއެކު ނިންމާ ނިންމުމަކަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏111 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ނިންމުމެއް ނިންމުމަށް، އެ އަކުރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ އަޣުލަބިއްޔަތަށްވުރެ ބޮޑު އަޣުލަބިއްޔަތަކުން އެ ނިންމުމެއް ނިންމުމަށް ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން]

[ޑިރެކްޓަރުން ތިބުން ލާޒިމުވުން]
ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގައި، ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިވެސް، މަދުވެގެން 1 (އެކެއް) ޑިރެކްޓަރަކު ހުންނަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގައި، މަދުވެގެން 2 (ދޭއް) ޑިރެކްޓަރުން ތިބެންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏަކާއި، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏެއްގައި މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) ޑިރެކްޓަރުން ތިބެންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެހެން ޤާނޫނެއްގައި، ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ ޤަރާރެއްގައި، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގައި މަދުވެގެން ތިބެންޖެހޭ ޑިރެކްޓަރުންގެ ޢަދަދު އިތުރުކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައިވެސް މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރެއް ހުންނަންވާނެއެވެ.
މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަކީ، ކުންފުނީގެ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާގެ ގޮތުގައި، ފުލްޓައިމް އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުން ކަނޑައެޅޭ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ތެރެއިން ޑިރެކްޓަރެކެވެ. މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަކީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޑިރެކްޓަރުންނަށް ލިބިގެންވާ ޢާންމު ބާރުތަކާއި، ޙައްޤުތަކާއި، މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، ޒިންމާތަކުގެ އިތުރުން، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ނުވަތަ ކުންފުންޏާއެކު ކުރެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ހިންގުމުގެ މައިގަނޑު ބާރުތަކާއި ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ޙަވާލުކުރެވިގެންވާ، އަދި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އިރުޝާދާއި ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުން އެ ބާރުތަކާއި ޙައްޤުތަކުގެ ބޭނުންކުރުމަށާއި، ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކަނޑައެޅޭ ފަރާތެކެވެ.
ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ކަނޑައެޅުމުގައާއި ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ‏120 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏121 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ޝަރުޠުތައް]
ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބެވޭނީ، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޑިސްކޮލިފައިކުރެވިފައިނުވާ، އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވާ، ފަރުދުންނަށެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައިވާ މީހަކު އެ ޙާލަތު މެދުވެރިވެފައިވާ މުއްދަތަކަށް ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަނެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ފަރާތަކަށް އެފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ އެ މީހަކު ޑިރެކްޓަރުކަމުން ވަކިވާނެއެވެ.
އިފްލާސްކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން، އިފްލާސްކުރެވިފައިވާ ފަރާތެއް، އިފްލާސްކުރެވުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް؛
އިފްލާސްކުރުމާބެހޭ ނުވަތަ އިންސޮލްވެންސީއާބެހޭ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އިފްލާސްކުރެވިފައިވާ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއް، ނުވަތަ ޕާޓްނަރޝިޕެއްގެ ޕާޓްނަރެއް، އިފްލާސްކުރެވުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 212 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަކަރާއި ހީލަތުގެ ކުށުގެ ޖިނާޔަތުގެ 3 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއް، ނުވަތަ އެ ޤާނޫނުގެ 215 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޚިޔާނާތުގެ ކުށުގެ ޖުނަޙްގެ 1 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއް ނުވަތަ މަނީ ލޯންޑްރިންގއާބެހޭ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުރިކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކުނަމަ، ޙުކުމް ފުރިހަމަކޮށް ނިމުނުތާ ނުވަތަ މަޢާފުދެވުނުތާ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ވެފައި ނުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ފަރާތަކަށް އަޅާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއްގެ ދަށުން ކުރެވޭ ޖޫރިމަނާއެއް ދެއްކުމަށް ކަނޑައަޅާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ ޖޫރިމަނާ ނުދައްކާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ފާއިތުވެފައިވުން؛
ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރު؛
ކުންފުނީގެ ލިކުއިޑޭޓަރު؛
އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރުން މަނާކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް، އެފަދައިން މަނާކޮށްފައިވާ މުއްދަތަށް.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުންޏާއި، ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏާއި، ސަރުކާރުގެ ހިއްސާއެއް އޮންނަ ޕަބްލިކް ކުންފުނި ފިޔަވައި، އެހެން އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެވޭނީ، ހަމައެކަނި ދިވެހި ރައްޔިތަކަށެވެ.

[ޢާންމުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެ ދިރިއުޅޭ ޑިރެކްޓަރަކު ހުރުން]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައިވެސް، ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިވެސް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން 1 (އެކެއް) ޑިރެކްޓަރަކީ ޢާންމުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެ ދިރިއުޅޭ ފަރާތެއްކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރުމަށް ރުހުން އޮތުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަކީ، ޑިރެކްޓަރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރުމަށް އޭނާ ރުހި ޤަބޫލުވާކަމަށާއި، މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިވާ މީހެއް ނޫންކަމަށް ލިޔުމުން ބަޔާންކޮށް ކުންފުންޏަށް ހުށަހެޅުމުން މެނުވީ، ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް ފަރާތެއް ހަމަޖައްސައިގެންނުވާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުކަމުން ޑިސްކޮލިފައިވިކަން ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިވާ އެއްވެސް މީހަކު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެއްޖެނަމަ، އެ ފަރާތެއްގެ ނަން، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުން އުނިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ޢަމަލުތަކުގެ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތާއި ނަތީޖާ]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކީ، އޭނާ ޢައްޔަންކުރުމުގައި ޞައްޙަނޫން އިޖުރާއަތެއްގެ ތެރެއިން ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، ނުވަތަ އޭނާއަކީ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރުމަށް ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ފަރާތެއްކަމުގައިނުވި ނަމަވެސް، އޭނާ އެ ކުރި ޢަމަލަކީ، ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި، ޑިރެކްޓަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކުރި ޞައްޙަ ޢަމަލުތަކެއްކަމަށް ބެލޭނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުން]

[ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުން]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކޮށް ނުވަތަ އިންތިޚާބުކުރާނީ، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ނިންމުމަކުންނެވެ.
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގައި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަކީ ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ ހިނދުން ފެށިގެން އެ ފަރާތެއް ޢައްޔަންކުރާ މުއްދަތު ހަމަވަންދެން، ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރުކަމުން ވަކިކުރެވެންދެން ނުވަތަ ވަކިވަންދެން، ކުންފުނީގެ ޞައްޙަ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނީ، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާއަކުން ނުވަތަ މެންބަރުންގެ ޤަރާރަކުން ނިންމާ ނިންމުމަކުންނެވެ.
ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކޮށް، ކުންފުނީގެ ވަކި މެންބަރެއްގެ ފަރާތުން ޑިރެކްޓަރެއް ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރުންތަކެއް ޢައްޔަންކުރުމަށް އެ މެންބަރަކަށް އިޚްތިޔާރު ދީފައިވާނަމަ، އެ މެންބަރެއްގެ ނިންމުމަކުން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުން ވަކިކުރުން]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވުން]
މި މާއްދާގެ (ނ) އާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވީކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އިސްތިޢުފާ ދިނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު ވަކިކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުމުގެ ސަބަބުން، މި ޤާނޫނުގެ 118 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުކަމުން ޑިސްކޮލިފައިކުރެވުން؛
މަރުވުން؛
އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވުން.
މި މާއްދާގެ (ނ) އާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު، ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެކަން ބަޔާންކޮށް ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހަށް ފޮނުވައި އެ ނޯޓިސް ކުންފުންޏަށް ލިބުމުން، ނުވަތަ އެ ނޯޓިހުގައި އެހެން މުއްދަތެއް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ އެ މުއްދަތެއް ހަމަވުމުން، އެ މީހަކު ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަޤާމުން ވަކިވީއެވެ.
މި މާއްދާގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެންމެ ޑިރެކްޓަރަކު ހުންނަ ކުންފުންޏެއްނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި އެ ވަގުތަކު ހުރީ ހަމައެކަނި އެންމެ ޑިރެކްޓަރެއްނަމަ، ކުންފުންޏަށް ޑިރެކްޓަރަކު ޢައްޔަންކުރުމަށްޓަކައި ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމުގެ ނޯޓިސް މެންބަރުންނަށް ފޮނުވައި، ޢާންމު ޖަލްސާގައި އެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ އިސްތިޢުފާގެ ނޯޓިސް ހުށަހެޅުމަށްފަހު، ނުވަތަ އެ ޖަލްސާގެ ނޯޓިހުގެ މުއްދަތު ހަމަވާ ތާރީޚުގައި މެނުވީ، އެ ޑިރެކްޓަރަކަށް މަޤާމުން އިސްތިޢުފާއެއް ނުދެވޭނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ހަމައެކަނި ޑިރެކްޓަރަކީ، އެ ކުންފުނީގެ ހަމައެކަނި މެންބަރުކަމަށްވީ ނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ނ) އާ ޚިލާފުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
އެންމެ ޑިރެކްޓަރަކު ހުންނަ ކުންފުންޏެއްނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި އެ ވަގުތަކު ހުރީ ހަމައެކަނި އެންމެ ޑިރެކްޓަރެއްނަމަ، އަދި އެ ޑިރެކްޓަރަކު މަޤާމުން ވަކިވީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (4) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއްގައިކަމަށްވާނަމަ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުން، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހަމައެކަނި ޑިރެކްޓަރަކީ އެ ކުންފުނީގެ ހަމައެކަނި މެންބަރުނަމަ، އެ ފަރާތެއްގެ ވާރިސުންގެ ފަރާތުން، ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައި، ކުންފުންޏަށް ޑިރެކްޓަރަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމަށް ނުކުޅެދި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު ނެތި 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަސް ފާއިތުވެއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ‏208 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏަކީ ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވިކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، އެ މީހަކު ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަޤާމުގައި ހުރި މުއްދަތުގައި ކުރި ކަމަކަށް ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކަށް، މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޒިންމާވާންވާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރެއް، ކުންފުނީގެ އޮފީހުގައި ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރުގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ނަމާއި، ދާއިމީ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރު، ނުވަތަ ދިވެހި ރައްޔިތެއް ނޫންނަމަ، ޤައުމީ ނިސްބަތާއި ޕާސްޕޯޓް ނަންބަރު؛
ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރެވުނު ތާރީޚް؛
ކުންފުނީގެ އެއްވެސް ހިއްސާއެއް އޮތް ފަރާތެއްނަމަ، އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެވުނު ނުވަތަ އިންތިޚާބުކުރެވުނު ތާރީޚާއި، މަޤާމުން ވަކިކުރެވުނު ނުވަތަ ވަކިވި ތާރީޚް؛ އަދި ވޭތުވެދިޔަ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރެވުނު އެންމެހައި ފަރާތްތަކުގެ، މި މާއްދާގެ މި އަކުރުގެ
(1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (5) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު.
ކުންފުންޏަކީ، އެންމެ ޑިރެކްޓަރަކު ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާނަމަ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދަފްތަރުގައި، ކުންފުނީގެ ހަމައެކަނި ޑިރެކްޓަރުގެ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުން، އެ ކުންފުންޏަކީ ހަމައެކަނި އެންމެ ޑިރެކްޓަރެއް ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއްކަމަށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ]
މި ޤާނޫނުގެ ‏123 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރެއް ބަލަހައްޓައި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނަށް އަންނަ ބަދަލުތައް، އެ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި އިހުމާލުވެއްޖެނަމަ، ކުންފުނިން އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
[ޑިރެކްޓަރުންނަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގުން] ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ފަރާތްތަކަށް ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުކަމުގައި ހުރި ފަރާތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެސްފިނަމަ، އެ ބަދަލެއް ގެންނަތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި ބަދަލު ގެނެވުނު ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅާއިރު، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ގޮތުގައި އަލަށް ޢައްޔަންކުރެވުނު ނުވަތަ ކަނޑައެޅުނު ފަރާތްތަކުގެ ނަން، ދާއިމީ އެޑްރެސް، ސަރވިސް އެޑްރެސް، އަދި ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރު ނުވަތަ ދިވެހި ރައްޔިތެއް ނޫންނަމަ، ޤައުމީ ނިސްބަތާއި އެ ޤައުމަކުން ދޫކޮށްފައިވާ ޕާސްޕޯޓް ނަންބަރު ނުވަތަ ނޭޝަނަލް އައިޑެންޓިފިކޭޝަން ނަންބަރު؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ޢައްޔަންކުރުމަށް، ނުވަތަ ކަނޑައެޅުމަށް، ނުވަތަ ވަކިކުރުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ނިންމި ނިންމުން އެކުލެވޭ ޤަރާރު؛
ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ގޮތުގައި އަލަށް ޢައްޔަންކުރެވުނު ނުވަތަ ކަނޑައެޅުނު ފަރާތް، އެ މަޤާމު ޤަބޫލުކުރާކަމަށާއި، އޭނާއަކީ މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ މީހެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، ނޯޓަރައިޒްކޮށްފައިވާ އިޤުރާރު؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނަށް ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަށް ގެނެވުނު ބަދަލު، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަން ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟުވާ އެއްވެސް ކަމެއް ހިމެނޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެކަން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް، ކުންފުންޏަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށް އެ މުއްދަތުގައި ޢަމަލުނުކުރުމަކީ، ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނަށް ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަށް ގެނެވުނު ބަދަލު ބާޠިލުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ގެނެސްފައިވާ ބަދަލަކަށްވާނަމަ، އޭގެ ޞައްޙަކަން ދެމިއޮންނާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އެންގުން]
އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގައި، އެއްވެސް ވަގުތެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏113 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޢަދަދަށް ޑިރެކްޓަރުން ނެތްނަމަ، ނުވަތަ އެ ޢަދަދަށް ޑިރެކްޓަރުން ނެތްކަމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްފިނަމަ، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޢަދަދަށް ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުމަށް ކުންފުންޏަށް އެންގުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ރަޖިސްޓްރާރ ކުންފުންޏަށް އެންގުމެއް އަންގައިފިނަމަ، އެ އެންގުމެއް ކުންފުންޏަށް ލިބޭތާ 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޢަދަދަށް ކުންފުންޏަށް ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ‏125 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތާއެކު ރަޖިސްޓްރާރަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގައި، އެއްވެސް ވަގުތެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ 114 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރެއް ނެތްނަމަ، ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރެއް ނެތްކަމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްފިނަމަ، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ޢައްޔަންކުރުމަށް ކުންފުންޏަށް އެންގުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ރަޖިސްޓްރާރ އެފަދައިން ކުންފުންޏަށް އެންގުމެއް އަންގައިފިނަމަ، އެ އެންގުމެއް ކުންފުންޏަށް ލިބޭތާ 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏114 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏަށް މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރެއް ޢައްޔަންކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ‏125 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތާއެކު ރަޖިސްޓްރާރަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުން]
އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏113 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޢަދަދަށް ޑިރެކްޓަރުން ނެތްނަމަ، އަދި މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތަށް ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރެވެން ނެތްނަމަ، ކުންފުނީގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށް، ނުވަތަ ކްރެޑިޓަރަކަށް، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު ޢައްޔަންކޮށްދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ ކްރެޑިޓަރަކު، ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެކަމަކީ ކުންފުނީގެ މަޞްލަޙަތުގައިވާ ކަމެއްކަމަށް ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ހުށަހެޅުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކުންފުންޏަށް ޑިރެކްޓަރަކު ޢައްޔަންކޮށްދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން ކޯޓުން ކުންފުންޏަށް ޑިރެކްޓަރަކު ޢައްޔަންކުރާއިރު، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކަށް، ނުވަތަ ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ޑިރެކްޓަރަކު ޢައްޔަންކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[މަސްއޫލިއްޔަތު]

[ކުންފުނި ހިންގުން]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްވެސް ހިންގަންވާނީ، މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ނިންމުމާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނާއި، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުން ލާޒިމުކުރާ ބާރުތައް ފިޔަވައި، ކުންފުނީގެ އެންމެހައި ބާރުތައް ޑިރެކްޓަރަކު ތަންފީޛުކުރަންވާނީ، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރުން]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުން މަނާނުކުރާހާ ހިނދަކު، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބާރުތަކާއި، ޒިންމާތަކާއި، މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޑިރެކްޓަރުންގެ ކޮމިޓީއަކާ، ނުވަތަ ވަކި ޑިރެކްޓަރަކާ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފަކާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބާރުތަކާއި، ޒިންމާތަކާއި، މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، ވަކި ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރެވުނުކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، އެ ފަރާތަކުން ކުރި ޢަމަލުތަކަކީ، ޑިރެކްޓަރުންގެ ޢަމަލުތަކެކޭ އެއްފަދައިން ޑިރެކްޓަރުން އެ ޢަމަލުތަކަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނެ ޢަމަލުތަކެކެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރާނެ ގޮތް]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން އެ މީހުންގެ ބާރުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރަންވާނީ، އެއާ އެއްފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ސަބަބުވެރި އިންސާނަކު އެފަދަ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާނެފަދަ ހުނަރާއި ފަރުވާތެރިކަން ބަހައްޓައިގެންނެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން އެ ފަރާތްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި އަންނަނިވި ފަދައިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ޖުމްލަކޮށް ކުންފުނީގެ އެންމެހައި މެންބަރުންގެ ލާބަޔާއި މަންފާއަށްޓަކައި، ހެޔޮ ނިޔަތާއެކު، ކުންފުންޏަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތުގައި ކުންފުނި ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެހުރެ މުސްތަޤިއްލުކަމާއެކު ނިންމުންތައް ނިންމުން؛
މަޞްލަޙަތު ފުށުއަރާފަދަ އެންމެހައި ކަންކަމާ ދުރުހެލިވުން؛
ތިންވަނަ ފަރާތަކުން އެއްވެސް މަންފާއެއް ލިބިގަނެގެން ނުވުން؛
ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ކުރާ އެއްވެސް މުޢާމަލާތެއްގައި އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތެއްވާނަމަ އެކަން ހާމަކުރުން؛
ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ފަރާތްތަކުގެ (ސްޓޭކްހޯލްޑަރުން) މެދުގައި ތަފާތުކުރުމެއްނެތި ހަމަހަމަކަމާއެކު ޢަމަލުކުރުން؛
ހާމަކުރުން މުހިންމު މަޢުލޫމާތު ޞައްޙަކަމާއެކުގައި އެކަށީގެންވާ އަވަސް މިނެއްގައި ހާމަކުރުން؛
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް ޖަވާބުދާރީވުން؛ އަދި ކުންފުންޏާގުޅޭ އެންމެހައި ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އަޚްލާޤީ އަދި ސުލޫކީ މިންގަނޑަށް ރިޢާޔަތްކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ތިންވަނަ ފަރާތެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުނި ފިޔަވައި އެހެން ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް، ނުވަތަ ކުންފުނި، ނުވަތަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞު ތަމްސީލުކުރާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށެވެ.

[ނަހަމަ ގޮތުގައި މަޢުލޫމާތު ބޭނުންނުކުރުން]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމުގެ ހައިސިއްޔަތުން ލިބޭ މަޢުލޫމާތު އެ ފަރާތަށް ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކަށްވެސް ފައިދާއެއް ހޯދުމަށް ނުވަތަ ކުންފުންޏަށް ގެއްލުމެއްދިނުމުގެ ގޮތުން ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އެ ޒިންމާ، އެ ފަރާތުން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުކަމުން ވަކިވުމަށްފަހުގައިވެސް ދެމިގެންދާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމުގެ ޒިންމާ]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކީ ކުންފުންޏާ ގުޅުންހުރި އެހެން އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އެކަށީގެންވާ މަޞްލަޙަތެއް އޮތްކަމަށް ބެލެވޭ ފަރާތެއްނަމަ، މަޞްލަޙަތު ފުށުއެރުމުން އެއްކިބާވުމުގެ ގޮތުން އެކަން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ހާމަކުރަންވާނެއެވެ.

[ދެމިގެންދާ ޒިންމާ]
މި ޤާނޫނުގެ ‏ތޭރަވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއް އުވާލެވުނުކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުން އަދާކުރަން އޮތް ޒިންމާއެއް ދެމިގެންދާނެއެވެ. އަދި، އެފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި އެ ޑިރެކްޓަރަކު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތައް ފުރިހަމަކުރަންދެން އެ ފަރާތެއްގެ އެ ޒިންމާ ދެމިގެންދާނެއެވެ.

[ލޯނާއި ގެރެންޓީ ދޫނުކުރުން]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ނޫން ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުން، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކަށް ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ހިއްސާ އޮތް ކުންފުންޏަކަށް، ނުވަތަ އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަޤާމު ފުރާ އެއްވެސް ޑިރެކްޓަރަކަށް، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ލޯނެއް ނުވަތަ ލޯނަކަށް ގެރެންޓީއެއް ދޫކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީން ބޭންކިންގ ނުވަތަ މާލީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ދޫކުރާ ހުއްދަ ލިބިގެން ހިންގާ ކުންފުނިތައް، މި މާއްދާގެ (ހ) އިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުގެ މަޤާމު ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ބަދަލުދިނުން މަނާވުން]
މި މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ، މަޤާމުން ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ވަކިވުމުގެ ސަބަބުން، އެކަމުގެ ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅުންހުރި ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި، ނުވަތަ އެކަމުގެ މުޤާބިލެއްގެ ގޮތުގައި، ކުންފުނިން ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އެއްވެސް ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏަކުން، އެ ފަރާތަކަށް އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނުވަތަ މާލީ މަންފާއެއް ދިނުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޖަލްސާއެއްގައި، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނުވަތަ އެނޫންވެސް މުޤާބިލެއްގެ މަޢުލޫމާތާއި، ފައިސާގެ ޢަދަދާއި އެނޫންވެސް ތަފްޞީލު މެންބަރުންނަށް ދިނުމަށްފަހު، މެންބަރުންގެ ރުހުން ހޯދައި، އެފަދަ ފައިސާއެއް ނުވަތަ މާލީ މަންފާއެއް ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ފަރާތަކަށް ދެވިދާނެއެވެ.
އަންނަނިވި ކަންކަން، މި މާއްދާގެ (ހ) އިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް އެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ތަފްޞީލު ހުށަހަޅައި، މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ފާސްކޮށްގެން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދެވޭ ފައިސާ؛
ކުންފުނިން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލެއްގެ ތެރެއިން، އެ ފަރާތެއް ކުންފުންޏަށް ޚިދުމަތްކުރި ނިސްބަތަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިގެން ދެވޭ ޕެންޝަން، ނުވަތަ ރިޓަޔަރމަންޓް އެލަވަންސް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފުނުވާނަމަ، އެ ފައިސާ؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކަށްވުމުގެ ކުރިން، ކުންފުންޏާއި އެ ފަރާތަކާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ މުޤާބިލެއްގެ ގޮތުން ދެވޭ ފައިސާ.

[ނިންމުންތައް]

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތައް]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއް، ކޮންމެ އަހަރަކު މަދުވެގެން 4 (ހަތަރެއް) ފަހަރު ބާއްވަންވާނެއެވެ.
ޑިރެކްޓަރެއްގެ އެދުމުގެމަތިން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއަކަށް ކިޔަންވާނީ ކުންފުނީގެ އެހެން ޑިރެކްޓަރުންނަށް ވަކިވަކިން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަކަށް ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތަށް ނޯޓިސްދިނުމަށް އެދި އެ ޑިރެކްޓަރަކު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަނަށް ހުށަހެޅުމަށް ފަހުގައެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަން]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާނަމަ، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި، މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ފިޔަވައި އެހެން ޑިރެކްޓަރުންގެ ތެރެއިން ޑިރެކްޓަރަކު، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަންގެ ގޮތުގައި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ނިންމުމަކުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަންއަކީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ބައްދަލުވުންތަކުގެވެސް ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާ ފަރާތެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޗެއަރޕަރސަންގެ ޒިންމާއަކީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ނުވަތަ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކާއި، މެންބަރުންގެ ޖަލްސާތައް ބޭއްވުމާއި، ޖަލްސާތަކުގެ އެޖެންޑާއާ އެއްގޮތަށް ކަންކަން ކުރިއަށްދާކަމާއި، ޖަލްސާގައި ޑިރެކްޓަރުންނަށް މަޝްވަރާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ކަށަވަރުކުރުމެވެ.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ޗެއަރޕަރސަން ހާޒިރުވެ ހުރިނަމަ، އެ ޖަލްސާގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަންވާނީ ޗެއަރޕަރސަނެވެ. ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއަކަށް ޗެއަރޕަރސަން ހާޒިރުވެ ނެތްނަމަ، އެ ޖަލްސާއެއްގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ހާޒިރުވެ ތިބި ޑިރެކްޓަރުންގެ ތެރެއިން ޑިރެކްޓަރެއް ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.
އެންމެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކުންފުނި، މި މާއްދާއިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޤާނޫނީ ޢަދަދު]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާގެ ޤާނޫނީ ޢަދަދަކީ، އެ ވަގުތަކު ކުންފުނީގައި ތިބި ޑިރެކްޓަރުންގެ ޢަދަދުގެ %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޤާނޫނީ ޢަދަދުގެ ގޮތުގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއް ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
އެންމެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކުންފުނި، މި މާއްދާއިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ނިންމުންތައް]
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއްގައި، ހާޒިރުވެ ތިބި ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކަށް ދެވޭނީ 1 (އެކެއް) ވޯޓެވެ.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއްގައި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ނިންމުމެއް ނިންމޭނީ، އެ ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވި ޑިރެކްޓަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ނޫންގޮތަކަށް، ކުންފުނީގައި އެ ވަގުތަކު ތިބި ޑިރެކްޓަރުންގެ ޢަދަދުގެ %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރު ޑިރެކްޓަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ނިންމުމެއް ނިންމިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ނިންމުމެއް ނިންމުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެ މަދު ޢަދަދުގެ ގޮތުގައި، އެ އަކުރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއް، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ޑިރެކްޓަރުން ނިންމަންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކޮންމެ ކަމެއްގައި، އެންމެ ޑިރެކްޓަރަކު ހުންނަ ކުންފުންޏަކުން، އެ ޑިރެކްޓަރަކު ސޮއިކުރާ ޤަރާރަކީ، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ނިންމުމެއްކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.

[އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ޖަލްސާ ބޭއްވުމާއި ނިންމުންތައް ނިންމުން]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވުމަށާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ނިންމުންތައް ނިންމުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ]

[ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ނޫން ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައި، ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިވެސް، ސެކްރެޓަރީއެއް ހުންނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއަކީ ކުންފުނީގެ އޮފިސަރެކެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސެކްރެޓަރީގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ އެންމެހައި ކަންތައްތަކަށް ތަބާވާންވާނެއެވެ.

[ސެކްރެޓަރީގެ ޝަރުޠުތައް]
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއަކީ ފަރުދެއްނަމަ، އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވުން؛
އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވުން؛
ޢާންމުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެ ދިރިއުޅޭ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްކަމުގައި ނުވުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގައި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ މީހެއްކަމުގައިވުން.
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއަކީ ފަރމެއްނަމަ، އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ލޯ ފަރމެއް ނުވަތަ އެކައުންޓެންސީ ފަރމެއް ނުވަތަ އޮޑިޓް ފަރމެއްކަމުގައިވުން؛
ބޭންކްރަޕްސީ އިޢުލާންކޮށްފައިވާ ފަރމެއް ނުވަތަ އުވާލުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ފަރމެއްކަމުގައި ނުވުން.

[ސެކްރެޓަރީގެ ޒިންމާތައް]
އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަކީ ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީގެ ޒިންމާއެކެވެ.
ކުންފުނި ހިނގަމުންދަނީ މި ޤާނޫނާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތަށްތޯ ބަލައި ކަށަވަރުކުރުން؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ޤާނޫނީ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަކީ ކޮބައިކަން އަންގައިދިނުމާއި އެކަމަށް މަގުދައްކައިދީފައިވާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އަދި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން، ޢާންމު ޖަލްސާތައް އިންތިޒާމުކޮށް، ރާވައި، ހިންގައި، ބެލެހެއްޓުން؛
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ، އަދި ޢާންމު ޖަލްސާތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔެ ބެލެހެއްޓުން؛
ކުންފުނީގެ، ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ، ނުވަތަ މެންބަރުންގެ ނިންމުމެއް ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް، ނުވަތަ ކަށަވަރުކުރުމަށް، ނުވަތަ ކަނޑައެޅުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ އެހެނިހެން ލިޔެކިޔުމުގައި ސޮއިކޮށް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމަށް ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރާ ލިޔެކިޔުން ތައްޔާރުކޮށް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ހުށަހެޅުން؛
ކުންފުންޏާ ގުޅޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގައި، ރަޖިސްޓްރާރާ މުޢާމަލާތްކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަލަހައްޓަންޖެހޭ ކުންފުނީގެ ދަފްތަރުތަކާއި ރިކޯޑުތައް، އަދި އެހެނިހެން ލިޔެކިޔުން ތައްޔާރުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.

[ސެކްރެޓަރީ ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުން]
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ ޢައްޔަންކޮށް، ވަކިކުރާނީ، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުންނެވެ.
ކުންފުނީގެ ފުރަތަމަ ސެކްރެޓަރީ ޢައްޔަންކުރެވޭނީ، ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ ވަގުތުން ފެށިގެންނެވެ. އެފަދައިން ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަހަޅާއިރު ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ފަރާތް، ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީވުމާއެކު ކުންފުނީގެ ފުރަތަމަ ސެކްރެޓަރީގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރެވުނީކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

[ސެކްރެޓަރީ ބަދަލުވުމުން ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގުން]
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެސްފިނަމަ، އެ ބަދަލެއް ގެންނަތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި ގެނެވުނު ބަދަލުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް މަޢުލޫމާތު ހުށަހަޅާއިރު، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ސެކްރެޓަރީގެ ގޮތުގައި އަލަށް ޢައްޔަންކުރެވުނު ފަރާތުގެ ނަން، ދާއިމީ އެޑްރެސް، ސަރވިސް އެޑްރެސް، އަދި ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރު ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު، ނުވަތަ ދިވެހި ރައްޔިތެއް ނޫންނަމަ، ޤައުމީ ނިސްބަތާއި އެ ޤައުމަކުން ދޫކޮށްފައިވާ ޕާސްޕޯޓް ނަންބަރު ނުވަތަ ނޭޝަނަލް އައިޑެންޓިފިކޭޝަން ނަންބަރު؛
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ ބަދަލުކުރުމަށް ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ނިންމުން އެކުލެވޭ ޤަރާރު؛
ސެކްރެޓަރީގެ ގޮތުގައި އަލަށް ޢައްޔަންކުރެވުނު ފަރާތް، އެ މަޤާމު ޤަބޫލުކުރާކަމަށާއި، އެއީ މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ މީހެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، ނޯޓަރައިޒްކޮށްފައިވާ އިޤުރާރު؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ސެކްރެޓަރީއަށް ގެނެވުނު ބަދަލު، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަން ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާއި ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟުވާ އެއްވެސް ކަމެއް ހިމެނޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެކަން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް، ކުންފުންޏަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށް އެ މުއްދަތުގައި ޢަމަލު ކޮށްފައިނުވުމަކީ، ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ސެކްރެޓަރީއަށް ގެނެވުނު ބަދަލު ބާޠިލުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެ ބަދަލަކީ މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ގެނެސްފައިވާ ބަދަލަކަށްވާނަމަ، އޭގެ ޞައްޙަކަން ދެމިއޮންނާނެއެވެ.

[ސެކްރެޓަރީ ޢައްޔަންކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އެންގުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގައި ސެކްރެޓަރީއެއް ނެތްނަމަ، ނުވަތަ ސެކްރެޓަރީއެއް ނެތްކަން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްފިނަމަ، ސެކްރެޓަރީއެއް ޢައްޔަންކުރުމަށް ކުންފުންޏަށް އެންގުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ރަޖިސްޓްރާރ ކުންފުންޏަށް އެންގުމެއް އަންގައިފިނަމަ، އެ އެންގުމެއް ކުންފުންޏަށް ލިބޭތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ސެކްރެޓަރީއެއް ޢައްޔަންކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ‏145 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތާއެކު ރަޖިސްޓްރާރަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު، ހިއްސާ އަދި ޑިބެންޗަރ]

[ހިއްސާގެ ރައުސްމާލު]

[ހިއްސާ]
ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ހިއްސާއަކީ، އެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި މެންބަރުގެ އުފުލޭ މުދަލެކެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ހުއްދަކޮށްފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން، އަދި މި ޤާނޫނުގެ ‏163 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ހިއްސާއެއް ވިއްކައި، އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލުކޮށް، ނަގުލު ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ޖޮއިންޓް ޝެއަރހޯލްޑިންގ]
ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި މަނާކޮށްފައިނުވާނަމަ، ދެ މީހަކު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިވެގެން ހިއްސާއެއް މިލްކުކުރެވިދާނެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި، ކުންފުނީގެ ހުރިހާ ބޭނުމަކަށްވެސް އެ ހިއްސާއެއް ތަމްސީލުކުރާނީ އެ ބައެއްގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް އެކަކެވެ.

[ހިއްސާގެ އަގު]
ހިއްސާގެ އަސްލު އަގަކީ، ހިއްސާގެ މޫނުމަތީ އަގުކަމަށް ހިއްސާގެ ސެޓްފިކެޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަގެވެ.
ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާއެއް، އެ ހިއްސާގެ މޫނުމަތީ އަގަށްވުރެ ދަށް އަގެއްގައި އެ ކުންފުންޏަކުން ވިއްކައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޑިވިޑެންޑް]
ޑިވިޑެންޑަކީ، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުންޏެއްގެ ފައިދާއިން ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް ބަހަން ނިންމާ ޢަދަދެކެވެ.
ހިއްސާގެ ފައިދާ ބަހަންވާނީ ކުންފުނިން ހަމައެކަނި ވިޔަފާރިކޮށްގެން ލިބިފައިވާ ފައިދާގެ ތެރެއިންނެވެ.
ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، މެންބަރުންނަށް ޑިވިޑެންޑް ބެހުމާގުޅޭ، އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ފައިދާ ދޫކުރާނެ މުއްދަތު ނުވަތަ ވަގުތާބެހޭ ކަންކަން؛
ފައިދާ ދޫކުރާނީ، ފައިސާގެ ގޮތުގައި، ނުވަތަ ހިއްސާއެއްގެ ގޮތުގައި، ނުވަތަ އޮޕްޝަންތަކެއްގެ ގޮތުގައި، ނުވަތަ މުދަލެއް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތަށްކަން؛
އިންޓެރިމް ޑިވިޑެންޑް ބެހުމާގުޅޭ ކަންކަން؛ އަދި ޑިވިޑެންޑް ބެހުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް، އަދި ޑިވިޑެންޑް ދޫކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޑިވިޑެންޑް ބަލައިގަނެފައިނުވާނަމަ ކުންފުނިން ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް.
ޑިވިޑެންޑްގެ މައްޗަށް އިންޓްރެސްޓެއް އިތުރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

[ޙައްޤުތައް]

[ހިއްސާގެ ގިންތިތަކުގެ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމާއި ބާޠިލުކުރުން]
ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، ހިއްސާގެ ގިންތިތަކާއި، އެ ގިންތިތަކުގެ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރާނެ ނުވަތަ ބާޠިލުކުރާނެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ވަކި ގިންތިއެއްގެ ހިއްސާއަކާގުޅޭ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރަން ނުވަތަ ބާޠިލުކުރަން ކުންފުނިން ނިންމައިފިނަމަ، އެ ނިންމުމެއް ނިންމާތާ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަން އެ ހިއްސާގެ ގިންތީގެ މެންބަރުންނަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، ހިއްސާގެ ގިންތިތަކުގެ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރާނެ ނުވަތަ ބާޠިލުކުރާނެ އިޖުރާއަތެއް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި، ހިއްސާގެ ގިންތިތަކުގެ ޙައްޤުތަކަށް ބަދަލު ގެނެވޭނީ ނުވަތަ ބާޠިލުކުރެވޭނީ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ފާސްކުރެވިފައިވާ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުންނެވެ.
އެ ހިއްސާގެ ގިންތީގެ، މަދުވެގެން %75 (ހަތްދިހަ ފަހެއް އިންސައްތަ) މެންބަރުންގެ ރުހުން ލިޔުމުން ދިނުމުން؛ ނުވަތަ އެ ހިއްސާގެ ގިންތީގެ، %75 (ހަތްދިހަ ފަހެއް އިންސައްތަ) ހިއްސާ ތަމްސީލުކުރާ މެންބަރުންގެ ރުހުން ދިނުމުން.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހިއްސާގެ ގިންތިތަކުގެ ޙައްޤުތަކަށް ގެނެވިފައިވާ ބަދަލަށް އެއްބަސްނުވާ ނުވަތަ ވޯޓު ނުދޭ އެ ގިންތިއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން %15 (ފަނަރަ އިންސައްތަ) މެންބަރުންނަށް، ހިއްސާގެ ގިންތިތަކުގެ ޙައްޤަށް ގެނައި ބަދަލު ބާޠިލުކުރުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[ހިއްސާގެ ރައުސްމާލު ބަދަލުކުރުން]

[ރައުސްމާލު އިތުރުކުރުން]
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ނިންމައި، ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ރައުސްމާލު އިތުރުކުރެވިދާނެއެވެ.

[ރައުސްމާލު މަދުކުރުން]
ކުންފުންޏަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ރައުސްމާލު ހުރެއްޖެނަމަ، އެހެން ފަރާތެއްގެ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ނުލިބޭ ގޮތަށް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ނިންމައި، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު މަދުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ނިންމުމަކުން ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު މަދުކުރުމަށް ނިންމައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން، ރަޖިސްޓްރާރ ޢާންމުކޮށް ކުރާ އިޢުލާނަކުން، ކުންފުނީގެ އެ ބަދަލަށް އެއްވެސް ކްރެޑިޓަރެއް، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއް ނުވަތަ ކުންފުންޏާ ގުޅުންހުރި އެނޫންވެސް ފަރާތެއްގެ އިޢުތިރާޟެއް އޮތްތޯ ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން ކުރާ އިޢުލާންގައި، މަދުވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ މުހުލަތެއް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި އެއްވެސް ފަރާތަކުން ރަޖިސްޓްރާރަށް އިޢުތިރާޟެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު މަދުކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުން، މި ޤާނޫނުގެ 154 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.

[ރައުސްމާލު ބަދަލުކުރާކުރުން ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏152 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏153 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލަށް ބަދަލެއް ގެނެސްފިނަމަ، އެ ބަދަލެއް ގެންނަތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅާއިރު، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު އިތުރުކުރުމަށް ނުވަތަ މަދުކުރުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ނިންމި ނިންމުން އެކުލެވޭ ޚާއްޞަ ޤަރާރު؛
ރައުސްމާލަށް ގެނައި ބަދަލުގެ ތަފްޞީލު؛
ރައުސްމާލު މަދުކުރިކުރުން ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހަޅާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ‏228 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކޮމްޕްލަޔަންސް ސްޓޭޓްމަންޓް؛
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ފީ؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސްމާލަށް ގެނެވުނު ބަދަލު، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަން ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟުވާ އެއްވެސް ކަމެއް ހިމެނޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެކަން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ކުންފުންޏަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށް އެ މުއްދަތުގައި ޢަމަލުނުކުރުމަކީ، ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު ބަދަލުކުރިކުރުން ބާޠިލުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެ ބަދަލަކީ، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ގެނެސްފައިވާ ބަދަލަކަށްވާނަމަ، އޭގެ ޞައްޙަކަން ދެމިއޮންނާނެއެވެ

[ހިއްސާ އެކަށައެޅުމާއި ބަދަލުކުރުން]

[ހިއްސާ އެކަށައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީވުމާއެކު، އެ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި، އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނެގުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް، އެ ނިސްބަތަށް، ހިއްސާ އެކަށައަޅަންވާނެއެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުނި ފިޔަވައި އެހެން ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައި، މި މާއްދާގެ
(ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތު ފިޔަވައި އެހެން ޙާލަތްތަކުގައި، މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޤަރާރަކުން ހުއްދަ ހޯދައިގެން، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް އެކަށައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އެކަށައެޅުމުގައި ވަކި ތަފާތު އުޞޫލުތަކެއް ނުވަތަ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް ޝަރުޠުކޮށް، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ހިއްސާ ނެގުމަށް ރުހުން އޮތުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏155 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ހިއްސާއެއް އެކަށައެޅުމުގައި ކުންފުންޏަށް، އެ ފަރާތަކަށް އޮތް އިލްތިޒާމެއް އިތުރުވާނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުންޏަށް، އެ ފަރާތަކަށް އިތުރު އިލްތިޒާމެއް އުފަންވާނަމަ، ހިއްސާ އެކަށައަޅާ ފަރާތުގެ ރުހުން ލިޔުމުން އޮންނަންވާނެއެވެ. އަދި އެނޫން ގޮތަކަށް ހިއްސާއެއް އެކަށައަޅައިފިނަމަ، އެއީ ބާޠިލު ނިންމުމެކެވެ.

[މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ރިކޯޑުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏155 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެކަށައަޅައިފިނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 163 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 167 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ނަގުލުކޮށްފިނަމަ، އެކަން މި ޤާނޫނުގެ ‏81 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.

[ހިއްސާ އެކަށައެޅުމުގެ މުޤާބިލު]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އެކަށައެޅުމުގެ މުޤާބިލު ކަނޑައަޅާނީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުންނެވެ. އަދި ހިއްސާ އެކަށައެޅުމުގެ މުޤާބިލަކީ، ފައިސާ، ނުވަތަ ޕްރޮމިސަރީ ނޯޓް، ނުވަތަ ޚިދުމަތުގެ އެއްބަސްވުމެއް، ނުވަތަ މުދާ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އެނޫންވެސް މާލީ ޕްރޮޑަކްޓެއްކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[މާލީ އެހީ ދިނުން މަނާކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންނަށް، އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނުވަތަ އެހެނިހެން ސެކިއުރިޓީޒް ގަތުމަށް އެއްވެސް މާލީ އެހީއެއް ދީގެން ނުވާނެއެވެ.

[ހިއްސާގެ އަގު ދެއްކުމަށް އެންގުން]
ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ އެއްވެސް މެންބަރަކު، އެ ހިއްސާއާ ގުޅޭގޮތުން ކުންފުންޏަށް ދައްކަންޖެހޭ އަގު ދައްކާފައިނުވާނަމަ، އެ ފައިސާ ދެއްކުމަށް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން އެންގިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެކަށައެޅުމުގައި ވަކި ޝަރުޠުތަކެއްކޮށް، ވަކި ތާރީޚެއްގެ ކުރިން އަގު ދެއްކުމަށް ޝަރުޠުކޮށްފައިވާނަމަ، މި މާއްދާގެ
(ހ) ގެ ދަށުން އިތުރު އެންގުމެއް އެންގުމަކާ ނުލައި، އެ ތާރީޚެއްގައި ހިއްސާގެ އަގު ދެއްކުމަށް އެންގުނުކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުން ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނުވަތަ (ށ) ގެ ދަށުން ހިއްސާގެ އަގު ކުންފުންޏަށް ދެއްކުމަށް ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އެންގުމެއް މެންބަރަކަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ މެންބަރަކު ނަގާފައިވާ ހިއްސާގެ އަގު، އެ އެންގުމާ އެއްގޮތަށް ކުންފުންޏަށް ދައްކަންވާނެއެވެ. އަދި، ހިއްސާއެއް ނަގާފައިވަނީ، އެއް ފަރާތަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ކަމަށްވާނަމަ، އެ ހުރިހާ ފަރާތަކުން، ހިއްސާގެ އަގު، އެ އެންގުމާ އެއްގޮތަށް ކުންފުންޏަށް ދެއްކުމުގެ ޒިންމާ އޮންނާނެއެވެ.

[ހިއްސާ އަނބުރާ އަތުލުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏160 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ މެންބަރަކަށް، އެ ހިއްސާގެ އަގު ކުންފުންޏަށް ދެއްކުމަށް އެންގުމުން، އެ އެންގުމުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި އެ ފައިސާއެއް ކުންފުންޏަށް ދައްކާފައިނުވާނަމަ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން އެ މެންބަރަކަށް ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު، އެ ހިއްސާއެއް އަނބުރާ ކުންފުންޏަށް އަތުލެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ނޯޓިހުގައި، އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.
މަދުވެގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ދީ، ހިއްސާގެ އަގަށް ކުންފުންޏަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ ޢަދަދު ބަޔާންކޮށް، އެ ފައިސާ ދެއްކުމަށް އެންގުން؛
އެ ނޯޓިހުގެ މުއްދަތުގައި ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ، އެ ހިއްސާ އަނބުރާ ކުންފުންޏަށް އަތުލެވޭނެކަމަށް ބަޔާންކުރުން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ އަނބުރާ ކުންފުންޏަށް އަތުލައިފިނަމަ، އެ އަތުލި ހިއްސާއަކީ، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލުން އެކަށައެޅިފައިވާ ހިއްސާގެ ތެރެއިން ވަކި ފަރާތަކަށް އެކަށައަޅާފައިނުވާ ހިއްސާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. އަދި އެ މެންބަރެއްގެ އިތުރު އެއްވެސް ހިއްސާއެއް ނެތްނަމަ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުން އެ ފަރާތެއް އުނިކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުކަމުން އެ ފަރާތެއް ވަކިވިކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، އެ ފަރާތަކުން ކުންފުންޏަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ދެއްކުމުގެ އިލްތިޒާމުން ބަރީއަވެގެނެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި އެ ފަރާތެއްގެ ކިބައިން އެ ފައިސާ ހޯދުމަށްޓަކައި އެ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ކުންފުންޏަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އަނބުރާ ކުންފުންޏަށް އަތުލައިފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ‏81 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި އެކަން ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި އެފަދައިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަކީ، އެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ކުންފުންޏަށް އަނބުރާ އަތުލިކަމުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
[ހިއްސާ ބަދަލުކުރުމުގައި ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް ފުރަތަމަ އިޚްތިޔާރު ލިބުން] ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ދުސްތޫރުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުނީގެ އެ ވަގުތަކު ތިބި މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މެންބަރެއް ނުވަތަ މެންބަރުންތަކެއް އެ ހިއްސާ ގަތުމަށް ހުށަހަޅައި، އެ މެންބަރުން އެ ހިއްސާ ގަތުމަށް އެއްބަސްނުވާ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

[އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ހިއްސާ ބަދަލުކުރުން]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނީ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކުރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމުންނެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަމުގެ ލިޔުމެއް ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހަށް ލިބުމާއެކު، ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކުރުން ކުންފުނީގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަމުގެ ލިޔުމުގައި، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ހިއްސާ އޮތް މެންބަރުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ހިއްސާ ބަދަލުކުރާ ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ބަދަލުކުރާ ހިއްސާތަކުގެ މަޢުލޫމާތާއި، ހިއްސާ ބަދަލުކުރުމުގެ މުޢާމަލާތުގެ މުޤާބިލުގެ މަޢުލޫމާތު؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެހެނިހެން މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަމުގެ ލިޔުމެއް ކުންފުންޏަށް ލިބުމުން، އެކަން ކުންފުނީގައި ރަޖިސްޓަރީނުކުރުމަށް، ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޤަރާރަކުން ނިންމިދާނެއެވެ. އެފަދައިން ނިންމާ ނިންމުމުގައި، ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަން ރަޖިސްޓަރީނުކުރުމަށް ނިންމި ސަބަބުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަން ރަޖިސްޓަރީކުރުން ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު މަނާކުރުން؛ ނުވަތަ ހިއްސާ ނަގާފައިވާ މެންބަރު ކުންފުންޏަށް ދައްކަންޖެހޭ އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް، އެއީ ހިއްސާ ގަތުމަށް އެއްބަސްވި އެއްބަސްވުމުގެ ތެރެއިން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ވިޔަސް ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކަށް ވިޔަސް، ނުދައްކާ އޮތުން؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏162 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކޮށްފައި ނުވުން.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ކުންފުނިން ނިންމުމެއް ނިންމައިފިނަމަ، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އޮތް މެންބަރަށާއި ހިއްސާ ބަދަލުކުރި ފަރާތަށް، ގިނަވެގެން 3 (ތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނިން އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ނިންމި ނިންމުމުގެ ކޮޕީއެއް އެ ފަރާތްތަކަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ނުވަތަ (ރ) ނުވަތަ (ބ) އާ އެއްގޮތަށް ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށްފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަމުގެ ލިޔުން އޮންނަންވީ ގޮތުގެ އުޞޫލުތަކާއި ޝަރުޠުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ހިއްސާ ބަދަލުކުރި ވަގުތު]
ކުންފުނީގެ ހިއްސާ، އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލުކުރި ވަގުތުކަމަށްވާނީ، ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު އެހެން ގޮތަކަށް ހުއްދަ ނުކުރާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ‏163 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަން ކުންފުނީގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރި ވަގުތަށެވެ.

[ހިއްސާ ބަދަލުކުރުމުން ސެޓްފިކެޓު ދޫކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏155 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިއްސާއެއް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެކަށައަޅައިފިނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 163 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏167 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ނަގުލުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ މި ބާބުގެ އެހެންވެސް މާއްދާއެއްގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ހިއްސާއެއް އެއްވެސް މެންބަރަކަށް އެކަށައަޅައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏81 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ‏86 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މެންބަރަކަށް ކުންފުނިން ހިއްސާގެ ސެޓްފިކެޓެއް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިއްސާ ބަދަލުވުން]
ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލުވެގެން ދާނެއެވެ.

[ހިއްސާ ނަގުލުކުރުން]
ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު މަރުވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ އިފްލާސްކޮށްފި ޙާލަތެއްގައި، އެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާއާއި އެ ހިއްސާއާ ގުޅިފައިވާ ޙައްޤުތައް، އެ މެންބަރަކު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތަކަށް ނުވަތަ އެ ހިއްސާ ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްކަމަށް ކޯޓަކުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށް އެ ހިއްސާ ބަދަލުވިކަން، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.

[ހިއްސާ ބަދަލުކުރާކުރުން ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏155 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިއްސާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެކަށައަޅައިފިނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏163 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏167 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ހިއްސާ ނަގުލުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ މި ބާބުގެ އެހެންވެސް މާއްދާއެއްގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ރަޖިސްޓަރީއަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެސްފިނަމަ، އެ ބަދަލެއް ގެންނަތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި ބަދަލު ގެނެވުނު ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން މި ޤާނޫނުގެ 231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅާއިރު، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އަލަށް ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތާއި، އެ ފަރާތުގެ ރުހުން؛
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް ގެނެވުނު ބަދަލަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏163 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުޢާމަލާތެއްނަމަ، ހިއްސާ ވިއްކި ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތާއި، ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަމުގެ ލިޔުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް ގެނެވުނު ބަދަލު، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަން ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟުވާ އެއްވެސް ކަމެއް ހިމެނޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެކަން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެފަދައިން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ކުންފުންޏަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ ކުންފުނިން އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށް އެ މުއްދަތުގައި ޢަމަލުނުކުރުމަކީ، ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް ގެނެވުނު ބަދަލު ބާޠިލުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ގެނެސްފައިވާ ބަދަލަކަށްވާނަމަ، އޭގެ ޞައްޙަކަން ދެމިއޮންނާނެއެވެ.

[ހިއްސާ ބަދަލުކުރުމާ ގުޅޭ ނިންމުން ބާޠިލުކުރުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏161 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާއެއް ކުންފުނިން އަނބުރާ އަތުލައިފިނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏163 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަން ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ދެކޮޅު ހަދައިފިނަމަ، ކުންފުނީގެ އެ ނިންމުމެއް ބަދަލުކުރުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު އެ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ ހިއްސާ އަނބުރާ ކުންފުންޏަށް އަތުލުމުގައި ނުވަތަ ހިއްސާ ބަދަލުކުރިކަން ރަޖިސްޓަރީކުރަން ދެކޮޅު ހެދުމުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދު، އަދި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ ޚިލާފަށްކަމަށް ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ކުންފުނީގެ އެ ނިންމުމެއް ބާޠިލުކޮށް، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ހޯލްޑިންގ ކުންފުނީގެ ހިއްސާ، ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏަކުން ނެގުން މަނާކުރުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏަކުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހޯލްޑިންގ ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނެގުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
ހޯލްޑިންގ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާއެއް، އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏަކަށް އެކަށައަޅައިފިނަމަ، އެ މުޢާމަލާތަކީ ޞައްޙަނޫން ބާޠިލު މުޢާމަލާތެއްކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.

[ޢާންމުންނަށް ހިއްސާ ވިއްކުން]

[ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ނޫން ކުންފުންޏަކުން ޢާންމުންނަށް ހިއްސާ ވިއްކުން މަނާވުން]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ނޫން ކުންފުންޏަކުން، ޢާންމުންނަށް ހިއްސާ ވިއްކުމަކީ، ނުވަތަ ވިއްކުމަށް އިޝްތިހާރުކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެ ފަރާތެއް އެ ކުރަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 613 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެކެވެ.

[ޕްރޮސްޕެކްޓަސް]
ޕްރޮސްޕެކްޓަސްއަކީ، ކުންފުންޏާބެހޭ ތަފްޞީލީ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ރައުސްމާލާއި ޑިބެންޗަރ ނުވަތަ އެހެނިހެން ސެކިއުރިޓީޒް ޢާންމުންނަށް ވިއްކުމަށް ދަޢުވަތުދޭ ލިޔުމެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން ނުވަތަ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ފަރާތުން ނުވަތަ، އަދި އުފެދިފައިނުވާ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ޢާންމުކޮށް ނެރޭ ތާރީޚް ނުވަތަ އޭގެ ކުރީ ދުވަސް ފިޔަވައި އެހެން ތާރީޚެއްގައި ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ނެރެގެންނުވާނެއެވެ. އަދި އެ ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ނެރެންވާނީ، އެ ޕްރޮސްޕެކްޓަސްއަކީ ކުންފުނީގެ ހުރިހާ ޑިރެކްޓަރުން ސޮއިކޮށްފައިވާ އަދި ކަނޑައެޅިފައިވާ ތާރީޚުގައި ނެރެފައިވާ ޕްރޮސްޕެކްޓަސްއެއްކަމުގައި ވާނަމައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތައް ހޯދުމަށްފަހުގައި މެނުވީ އެއްވެސް ޕްރޮސްޕެކްޓަސްއެއް ނެރެގެން ނުވާނެއެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކުރުން]
ޕްރޮސްޕެކްޓަސްއަށް ހުއްދަ ދިނުމާބެހޭ އެންމެހައި އުޞޫލުތަކާއި، ޕްރޮސްޕެކްޓަސްގައި ހުންނަންޖެހޭނެކަމަށް ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ހިއްސާ ރަހުނުކުރުން (ޝެއަރ ޗާޖު)]

[ޗާޖު ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުންޏެއްގެ އެއްވެސް ހިއްސާއެއް ނުވަތަ މުދަލެއް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ރަހުނުކޮށްފިނަމަ، އެކަން ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުންފުނީގެ އަންނަނިވި މުދަލުގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ކޮންމެ ޗާޖެއް އެ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ޑިބެންޗަރ އެކަށައެޅުމަށް ކުރެވޭ ޗާޖު؛
ހިއްސާގެ އަގު އަދާކޮށްފައިނުވާ ނުވަތަ ހިއްސާގެ އަގު އަދާކުރުމަށް އަންގާފައިނުވާ، ރައުސްމާލުގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ޗާޖު؛
ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއްގައި އޮތް، އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ޗާޖު؛
ކުންފުނީގެ މުދާ ނުވަތަ އަންޑަރޓޭކިންގގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ފްލޯޓިންގ ޗާޖު؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް ޗާޖު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ޗާޖެއްގެ އަގު އަދާކޮށް ނިންމައި ޗާޖު ދޫކޮށްލާފައިވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން، ނުވަތަ ޗާޖާގުޅޭ މަޞްލަޙަތު އޮތް ފަރާތަކުން، ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެކަން މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރ ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާއި ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟުވާ އެއްވެސް ކަމެއް ހިމެނޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެކަން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް، ކުންފުންޏަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެ އަކުރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް، އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[ޗާޖުތަކުގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏174 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނުވަތަ މުދަލުގެ ޗާޖުތަކުގެ ދަފްތަރެއް، ކުންފުނީގެ އޮފީހުގައި ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ދަފްތަރުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޗާޖުތަކުގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި އިހުމާލުވެއްޖެނަމަ، ކުންފުނިން އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[ސިގްނިފިކަންޓް ކޮންޓްރޯލް އޮތް ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ބެލެހެއްޓުން]

[ބައެއް މަފްހޫމްތަކުގެ ރަދީފް]
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި:
"ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ޙައްޤުތައް ނުވަތަ ޢިނާޔަތްތައް ލިބިގެންވާ ކޮންމެ ފަރުދަކަށެވެ. އެއީ، އެ ޙައްޤުތައް ނުވަތަ ޢިނާޔަތްތައް އެ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވަނީ، އެ މީހަކު އެކަނި ނަމަވެސް، ނުވަތަ އެހެން ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކަކާ އެކުގައި ނަމަވެސް، ނުވަތަ ޓްރަސްޓެއް މެދުވެރިވެގެން ނަމަވެސްމެއެވެ.
މަދުވެގެން %25 (ފަންސަވީސް އިންސައްތަ) ހިއްސާ، ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް މިލްކުކުރާ ހިއްސާއާއެކު، އޮތުން؛
ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާގައި ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤުގެ މަދުވެގެން %25 (ފަންސަވީސް އިންސައްތަ) ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ލިބިގެންވުން؛
އެއްވެސް މާލީ އަހަރެއްގައި، ކުންފުނިން ބަހާ ޑިވިޑެންޑްގެ މަދުވެގެން %25 (ފަންސަވީސް އިންސައްތަ) ނުސީދާކޮށް، ނުވަތަ ސީދާކޮށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤާއެކު، ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވުން؛
ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ހައިސިއްޔަތުން އެކަނި ނޫން ގޮތަކަށް، ކުންފުނީގައި ސިގްނިފިކަންޓް އިންފްލުއެންސް ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލް ބޭނުންކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވުން، ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން.
"ސިގްނިފިކަންޓް އިންފްލުއެންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުނީގެ މާލީ ނުވަތަ ހިންގުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ނިންމުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު، ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ލިބިގެންވުމަށެވެ.
"ކޮންޓްރޯލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ:
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ތެރެއިން އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވުމަށް؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިންގުމުގެ ނުވަތަ ސިޔާސަތުތައް ނިންމުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ ފަރާތެއް، ނުވަތަ އެހެން މީހަކާ ނުވަތަ ބަޔަކާއެކު އެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ ފަރާތެއް، ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް، ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް؛ އެއީ، ހިއްސާއާ ގުޅިގެން ނުވަތަ މެނޭޖްމަންޓްގެ ޙައްޤުތަކަކާ ގުޅިގެން، ނުވަތަ ހިއްސާދާރުންގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ ވޯޓުދިނުމާގުޅޭ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ކަމަށްވީ ނަމަވެސްމެއެވެ.

[ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު ބެލެހެއްޓުން]
ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ ގޮތުގައި މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ބަޔާންކުރާ އެއްވެސް މެންބަރަކީ ފަރުދަކު ނޫންނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މެންބަރަކު، އެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރުގެ މަޢުލޫމާތު ކުންފުންޏަށް އަންގައި، ކުންފުނީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.
އެއްވެސް ފަރުދަކީ، މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރެއްނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު، އެ މީހަކު ކުންފުންޏަށް އަންގައި، ކުންފުނީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ މެންބަރާއި، އެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރު، އެ މަޢުލޫމާތު ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާއި (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ކުންފުންޏަށް ހުށަހަޅަންވީ ފޯމެޓާއި، ހުށަހަޅަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުގެ ތަފްޞީލާއި، ހުށަހަޅަންޖެހޭ މުއްދަތުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާއި (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން އެ އަކުރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެ ފަރާތަކުން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏177 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ނުވަތަ (ނ) ގެ ދަށުން، ކުންފުނީގެ ހިއްސާއެއްގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުގެ މަޢުލޫމާތު ކުންފުންޏަށް ލިބޭތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެކަން މި ޤާނޫނުގެ 231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަން ކުންފުންޏަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ތަޢާރުޟުވާ އެއްވެސް ކަމެއް ހިމެނޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެކަން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ކުންފުންޏަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އަދި ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ޒިންމާ]
މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ‏177 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުންޏަށް ލިބުމާއެކު، އެ މަޢުލޫމާތުގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކޮށް، ކުންފުނީގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުގެ ދަފްތަރެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ ގޮތުގައި މެންބަރުންގެ ދަފްތަރުގައި ބަޔާންކުރާ އެއްވެސް މެންބަރަކީ ފަރުދަކު ނޫންނަމަ، ނުވަތަ އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުނީގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުގެ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނިން އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާގައި ވޯޓުލުމަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުގެ މަދުވެގެން %25 (ފަންސަވީސް އިންސައްތަ) ލިބިގެންވާ އެއްވެސް ފަރާތަކީ، ފަރުދަކަށް ނުވުން؛ ނުވަތަ އެއްވެސް މާލީ އަހަރެއްގައި، ކުންފުނިން ބަހާ ޑިވިޑެންޑްގެ މަދުވެގެން %25 (ފަންސަވީސް އިންސައްތަ) ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ އެއްވެސް ފަރާތަކީ، ފަރުދަކަށް ނުވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށްފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އަދި ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޑިރެކްޓަރަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[މާލީ ހިސާބުތަކާއި ރިޕޯޓުތައް]

[ރިކޯޑު ބެލެހެއްޓުން]
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެހުގައި ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އޮފީހުގައި ރައްކާތެރި ގޮތެއްގައި، ކަރުދާހުގައި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން، ކުންފުނީގެ ރިކޯޑުތަކުގެ ދެލިކޮޕީ ރައްކާކޮށްފައި ބަހައްޓަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން އެ ރިކޯޑު ރައްކާކުރަންވާނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އެކައުންޓިންގ ރިކޯޑުތައް ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި މެންބަރުން ބަލަން އެދިއްޖެ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި ލިބޭނެ ގޮތަށް ހުރުން؛
ކުންފުނީގެ އޮފީހުގެ އެޑްރެސް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ ކުންފުނީގެ އާ އޮފީހުގައި އެކައުންޓިންގ ރިކޯޑުތައް ލިބެން ހުރުން؛ އަދި ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ އެކައުންޓިންގ ރިކޯޑުތައް ތައްޔާރުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ އެ މުއްދަތަކަށް އެ ރިކޯޑުތައް ބެލެހެއްޓުން.

[މާލީ ހިސާބު ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުންޏަކުން ކުރާ މުޢާމަލާތްތަކާއި މާލީ ޙާލަތު ރިކޯޑުކޮށް، ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރެވޭފަދަ ގޮތަކަށް، އަދި ޙަޤީޤަތާ އެއްގޮތް އިންޞާފުވެރި މާލީ ބަޔާންތައް ތައްޔާރުކޮށް އޮޑިޓްކުރެވޭނެފަދަ ގޮތަކަށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މާލީ ހިސާބުތައް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙަޤީޤީ މާލީ ޙާލަތު އެކަށީގެންވާ ޞައްޙަކަމާއެކު ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ދެނެގަނެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުން؛ އަދި މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޑިރެކްޓަރުންނަށް މާލީ ބަޔާންތައް ތައްޔާރުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުން.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، މާލީ ހިސާބުތަކުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމެނެއެވެ.
ކުންފުންޏަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ވަންނަ އަދި ބޭރުވާ ފައިސާއާއި އެ ފައިސާ ޚަރަދުކުރެވޭ އުޞޫލު؛ އަދި ކުންފުނީގެ މުދަލާއި ދަރަންޏާބެހޭ ތަފްޞީލުތައް.

[މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރާކަން އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.
އަދި އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތައް ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނަށް ލިބެން ހުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ސްޓޭންޑަޑަކަށް ކުންފުނީގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރެވިފައި ހުރުން.
އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތަކުގެ މުއްދަތަކަށްވާންވާނީ އެ އަހަރެއްގެ 1 ޖަނަވަރީ އިން 31 ޑިސެންބަރުގެ ނިޔަލަށެވެ.
ކުންފުނި އުފައްދާ އަހަރުގައި މާލީ އަހަރަކީ ކުންފުނި އުފެދުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން އެ އަހަރުގެ 31 ޑިސެންބަރުގެ ނިޔަލަށެވެ.

[މާލީ ހިސާބުތަކުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު]
ކުންފުނީގެ މާލީ ހިސާބުތަކުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ފުރިހަމަ އާމްދަނީގެ ބަޔާން؛
މާލީ ޙާލަތު އަންގައިދޭ ބަޔާން؛
ހިއްސާގެ ރައުސްމާލަށް އައި ބަދަލުގެ ބަޔާން؛
ފައިސާ ދައުރުވި ގޮތުގެ ބަޔާން؛
މާލީ ބަޔާންތަކާގުޅޭ ނޯޓްތައް؛ އަދި ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކާއެކު ހިންގާފައިވާ މުޢާމަލާތްތައް.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު]

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރުމުގެ ޒިންމާ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެވެސް ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު، އެ ކުންފުނިން ތައްޔާރުކުރާކަން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު ކުންފުނީގެ ހުރިހާ މެންބަރުންނަށް ލިބެން ހުންނަންވާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތު ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނި ހިންގުމުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ކުންފުނިން ހިންގި މައިގަނޑު ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް؛
ފައިދާ ބެހި ނުވަތަ ހުށަހެޅި ޢަދަދު؛
ރިޒަރވްގައި ބަހައްޓަން ކަނޑައެޅި ޢަދަދު؛ އަދި ފައިދާ ބަހަން ހުށަހަޅާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ހަދާފައިވާ، އެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މިންގަނޑުތަކަށް ތަބާވާ ސޮލްވެންސީ ޓެސްޓް.
މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން (5) ވަނަ ނަންބަރާ ހަމައަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުން، ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ކުންފުނިން ވިޔަފާރީގެ އެއްވެސް މުޢާމަލާތެއް ކޮށްފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގާފައި ނުވާނަމަ، އެކަން ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ކުންފުނީގެ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރެއިން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މަޢުލޫމާތުގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކޮށް އެކަން ބަޔާންކުރާ އިޤުރާރެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ނަމޫނާއާ އެއްގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށް، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު ރަޖިސްޓްރާރަށް ފޮނުވުން]
ކޮންމެ މާލީ އަހަރަކު، އެ އަހަރެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވާ ދުވަހުން ފެށިގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ސުންގަޑިއަކަށް ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު، ކުންފުނިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށް ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނާޅައިފިނަމަ ނުވަތަ އެ ރިޕޯޓުގައި މަޢުލޫމާތު ފުރިހަމަނުވާނަމަ، ނުވަތަ އޭގައި ކުށެއްވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ރިޕޯޓު ސާފުނުވުމުގެ ސަބަބުން ކިޔަން ނޭނގޭނަމަ، އެ ބަލައިގަތުމަށްފަހުގައިވެސް އެ ރިޕޯޓު އަނބުރާ ފޮނުވާލުމާއި އެ ރިޕޯޓު ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އިޞްލާޙުކުރުމަށް ނުވަތަ އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ރަޖިސްޓްރާރ އެންގުމެއް އަންގާއިރު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ކުންފުންޏަކަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އަދި ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތައް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުން]
ކޮންމެ މާލީ އަހަރަކު އެ އަހަރެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވާ ދުވަހުން ފެށިގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ސުންގަޑިއެއްގެ ކުރިން އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތައް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތައް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނާޅައިފިނަމަ، ނުވަތަ އެ ހިސާބުތަކުގައި މަޢުލޫމާތު ފުރިހަމަނުވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ހިސާބުތަކުގައި ޞައްޙަނޫން ދޮގު މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭނަމަ، ނުވަތަ އެ ހިސާބުތަކުގައި ކުށެއްވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ހިސާބުތައް ސާފުނުވުމުގެ ސަބަބުން ކިޔަން ނޭނގޭނަމަ، އެ ހިސާބުތައް ބަލައިގަތުމަށްފަހުވެސް އެ އަނބުރާ ފޮނުވާލުމާއި އެ ހިސާބުތައް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އިޞްލާޙުކުރުމަށް ނުވަތަ އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ޢަމަލުކޮށް އެ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ކުންފުނިން އަދި ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[އޮޑިޓްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭ ކުންފުނިތަކުން، އެ ކުންފުންޏެއް އޮޑިޓްކުރުމަށް އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.

[އޮޑިޓަރު ޢައްޔަންކުރުން]
އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭ ކުންފުނިތަކުން، އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުތަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތަކަށް، އޮޑިޓަރު ޢައްޔަންކުރެވޭ ޢާންމު ޖަލްސާއިން ފެށިގެން އަލުން އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭ ޢާންމު ޖަލްސާއަކާ ހަމައަށް، ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރުގެ މަޤާމުގައި ދެމި ހުރުމަށް؛ އަދި ކުންފުނީގެ މާލީ ހިސާބުތައް އޮޑިޓްކުރުމަށް.
އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރުމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.

[އޮޑިޓަރުގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް]
ކުންފުންޏަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ އޮޑިޓަރުގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[އޮޑިޓަރުންގެ ޙައްޤުތައް]
ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރަކަށް އަންނަނިވި ޙައްޤުތައް ލިބިގެންވެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް މެންބަރުންނަށް ފޮނުވާ އުޞޫލުން، އެ ނޯޓިސް ލިބުމުގެ ޙައްޤު؛
ޢާންމު ޖަލްސާއާ ގުޅޭގޮތުން ކުންފުނީގެ މެންބަރުންނާ ހިއްސާކުރެވޭ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުން ލިބުމުގެ ޙައްޤު؛
ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު.
ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރަށް، ޢާންމު ޖަލްސާތަކުގައި އޮޑިޓަރު ތަމްސީލުކުރުމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.

[އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓު]
ކޮންމެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަކަށް ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި ކުންފުނިން ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކޮށް ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރަށް ފޮނުވުމުން، އޮޑިޓްކުރުމަށްފަހު އޮޑިޓް ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ.
އޮޑިޓް ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓުގައި އޮޑިޓަރުގެ ބަޔާނާއެކު އަންނަނިވި ތަފްޞީލުތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
އޮޑިޓަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި އޮޑިޓަރަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި މަޢުލޫމާތާއި ތަފްޞީލު ފުރިހަމައަށް ލިބުނުކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛
ކުންފުނީގެ ހިސާބުތައް އެކުލަވާލެވިފައިވަނީ ޙަޤީޤަތާ އެއްގޮތަށް، ކުންފުނީގެ ޙަޤީޤީ ޙާލަތު ޞައްޙަކަމާއެކު ދައްކުވައިދޭ ގޮތުގެ މައްޗަށްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛
ކުންފުނީގެ ހިސާބުތަކުން، ކުންފުނީގެ ރިކޯޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ކުންފުނީގެ މާލީ ޙާލަތު ދައްކުވައިދޭކަން ނުވަތަ ނޫންކަން.

[އޮޑިޓަރު ވަކިކުރުމާއި ވަކިވުން]
ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ އޮޑިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުމާއެކު، ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރުކަމުން އެ ފަރާތެއް ވަކިވީކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.
މަޞްލަޙަތު ފުށުއަރާ ޙާލަތްތަކުގައި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ނިންމާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޢާންމު ޖަލްސާއަކަށް ހުށަހަޅައި، އޮޑިޓަރު ވަކިކުރެވިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުކުރުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ކުންފުނީގެ ހިސާބުތައް އޮޑިޓްކުރަންޖެހޭ ސުންގަޑިއަށް ނުނިމިއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ފިޔަވަޅުތަކުންކުރެ ފިޔަވަޅެއް އެ ފަރާތާމެދު އަޅަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރުގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮޑިޓަރުކަމުން ވަކިވެވިދާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ، އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.
ކުންފުނިން އޮޑިޓަރަކު ޢައްޔަންކޮށްފައިނުވުން، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގައި އޮޑިޓަރަކު އަލުން ޢައްޔަންކޮށްފައިނުވުން؛ ނުވަތަ އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ އޮޑިޓަރުގެ މަޤާމު ހުސްވާ ދުވަހުން ފެށިގެން 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެހެން ފަރާތެއް އެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިނުވުން.

[ކުންފުނި އުވާލުން]

[ކުންފުނި އުވާލެވޭނެ ގޮތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް އުވާލެވޭނީ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތިން ގޮތުންކުރެ ގޮތަކަށެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ކަނޑައެޅުން؛ ނުވަތަ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރުން؛ ނުވަތަ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައެޅުން.

[ކުންފުނިން އަމިއްލައަށް ކުންފުނި އުވާލުން]

[ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ކަނޑައެޅުން]
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏަކަށް ކަނޑައެޅޭނީ، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ފާސްކޮށް، ބޯޑުން އެ ފާސްކުރި ފާސްކުރުމަށް ތާއީދުކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުންނެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސްކުރުމާއެކު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރާނެ ލިކުއިޑޭޓަރަކު އެ ޖަލްސާގައި ޢައްޔަންކޮށް، އެ ފަރާތަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ދޭނެ އުޖޫރައެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ބެލެންސް ޝީޓާއި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މުދަލާއި، ދަރަންޏާއި އެނޫންވެސް ޒިންމާތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތާއި، ކުންފުނިން ދަރަނި އަދާކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި، އެ ކުންފުންޏަކުން އެ ދަރަންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ ކުންފުނީގެ އެއްވެސް ހިއްސާއެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ރަހުނުކޮށްފައިވާނަމަ އެކަމަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު، އެ ކުންފުންޏަކުން ލިކުއިޑޭޓަރަށް ދޭންވާނެއެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޙަވާލުވާ ލިކުއިޑޭޓަރު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތާ ޙަވާލުވެއްޖެކަން، އެ މަސައްކަތާ އޭނާ ޙަވާލުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގައި، އަދި އެ ފަރާތުން އެކަން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފަށަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޢާންމުކޮށް ކުރާ އިޢުލާން، ލިކުއިޑޭޓަރު ކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ 234 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރގެ ގެޒެޓުގައެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާ ޙަވާލުވާ ލިކުއިޑޭޓަރު މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކޮށްފައިނުވާނަމަ، އެ ފަރާތުން އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު އެކަމަށް ދާއިމީގޮތެއްގައި ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މަރުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އިސްތިޢުފާދީފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރާނެ ލިކުއިޑޭޓަރަކު އަލުން ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
[ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު އެ ކުންފުންޏަކުން ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތެއް ނުކުރުން] މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ފާސްކުރުމަށްފަހު، އެ ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ގޮތުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުން ފިޔަވައި، އެ ކުންފުންޏަކުން އެއްވެސް ވިޔަފާރިއެއް ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމަށް ބާއްވާ ޢާންމު ޖަލްސާ]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން މުޅިން ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްގެންދިޔަ ގޮތުގެ ތަފްޞީލާއި، ކުންފުނީގެ މުދަލާއި ދަރަންޏާއި އެހެނިހެން ޒިންމާތަކާމެދު ޢަމަލުކުރެވުނު ގޮތުގެ ތަފްޞީލު މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅައި، ޢާންމު ޖަލްސާއިން ކުންފުނި އުވާލުމަށް ފާސްކުރަންވާނެއެވެ.

[ލިކުއިޑޭޓަރު ވަކިކުރުން]
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރުގެ ޢަމަލުތަކާމެދު، އެ ކުންފުންޏަށް ދަރަންޏެއްގެ ގޮތުގައި މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ބޯޑު މެންބަރަކު ރަޖިސްޓްރާރަށް ޝަކުވާއެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ ޝަކުވާއެއް ރަޖިސްޓްރާރ ބަލަންވާނެއެވެ. އަދި، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ނޫންކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް އެ ކުންފުނިން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު އެ މަސައްކަތުން ވަކިކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް އެ ކުންފުންޏަކަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށްފަހު ހިއްސާ ބަދަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 196 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ފެށުމަށްފަހު، ލިކުއިޑޭޓަރުގެ ހުއްދަ ނުހޯދައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާ، އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ބަދަލުކޮށްފިނަމަ، އެ މުޢާމަލާތަކީ ބާޠިލު މުޢާމަލާތެކެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށްފަހު ކުންފުނީގެ ހުރިހާ ފައިސާއެއް ބެލެހެއްޓުން]
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށްފަހު، އެ ކުންފުންޏަށް ލިބޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއް ލިކުއިޑޭޓަރު މެދުވެރިވެގެން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުން]
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށްފަހު، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު އެ ކުންފުންޏަކަށް ލިބޭ ހުރިހާ ފައިސާއަކާއި ޚަރަދުކުރެވޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއްގެ ހިސާބުތައް ރިކޯޑުކޮށް، އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށްޓަކައި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުން]
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރަށް ކުންފުންޏާ ގުޅޭގޮތުން ޙައްލުނުކުރެވޭ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، އެ މައްސަލައެއް ޙައްލުކުރާނީ ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި، ކޯޓުން ނިންމާ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.

[ކުންފުނީގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރަންޖެހޭ ތަރުތީބު]
މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާއާއި ‏209 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަނި އަދާކުރާނީ، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދާއި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތުގެ މުސާރަ ކެނޑުމަށްފަހު އަންނަނިވި ތަރުތީބުންނެވެ.
ދައުލަތަށް ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއް؛
ކުންފުނި އުވާލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރާތާ ނުވަތަ ކުންފުނި އުވާލުމަށް ޚާއްޞަ ޤަރާރެއް ފާސްކުރުމަށް ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ނިންމާ ތާރީޚުގެ ކުރިއަށް ހިނގާފައިވާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ފިޔަވައި ކުންފުނީގެ ވަޒީފާގައި ތިބި މުވައްޒަފުންގެ 3 (ތިނެއް) މަހުގެ މުސާރަ؛
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފައިސާ ދެއްކުމަށްފަހު، އެއްވެސް ފައިސާއެއް ބާކީ ހުރިނަމަ، ކުންފުނީގެ އެހެނިހެން ދަރަނިތައް އަދާކުރުން. އެފަދައިން ދަރަނި އަދާކުރުމުގައި ކުންފުނީގެ ހުރިހާ ދަރަންޏަކާމެދުވެސް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އެއް ހަމައަކުންނެވެ.

[އެންމެ ފަހުގެ ހިސާބު]
މި ޤާނޫނުގެ 196 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކޮށް ނިންމުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅާނެ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކޮށް، އެ ހިސާބުތައް އެ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅައި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމާ ބެހޭގޮތުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ތަފްޞީލު އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންނަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏209 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކޮށް ނިންމުމަށްފަހު، ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކޮށް، އެ ހިސާބުތައް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމާ ބެހޭގޮތުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ތަފްޞީލު، ކޯޓަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ނިންމުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު، މި ޤާނޫނުގެ ‏198 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިސާބުތައް ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅައި، ޢާންމު ޖަލްސާއިން ކުންފުނި އުވާލުމަށް ފާސްކުރާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކުންފުނީގެ ނަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުން އުނިކުރުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކޮށް، އެ ކުންފުނީގެ ނަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުން އުނިކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ ‏203 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތު މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލައި، އެ ކުންފުނީގެ ނަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުން އުނިކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައެޅުން]

[ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައެޅުން]
އެއްވެސް ކުންފުންޏަކީ ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ‏208 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އަދި މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި އެކަން ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ދަފްތަރުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ހިމަނާތާ 2 (ދޭއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތު ފާއިތުވެއްޖެނަމަ، އެ ކުންފުނި އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް އޮތްތޯ ބެލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ކުންފުނިން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ދަރަންޏެއް ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއް އޮތްކަމަށް، އެ އިޢުލާންގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަނާޅައިފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކޮށް، ރަޖިސްޓްރާރ އެ ކުންފުނި އުވާލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ރަޖިސްޓްރާރ ކުރާ އިޢުލާނާ ގުޅިގެން، ކުންފުންޏާ ދެކޮޅަށް ދަޢުވާއެއް އޮތްކަމަށް ބަޔާންކޮށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މައްސަލަ ރަޖިސްޓްރާރ ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކީ ނުވަތަ ރީރަޖިސްޓަރީކުރާ ބޭރުގެ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކީ، ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި އެކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏113 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޢަދަދަށް ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކު ނެތި 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަސް ފާއިތުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏185 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މަޢުލޫމާތުގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކޮށް އެކަން ބަޔާންކުރާ އިޤުރާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަސް ފާއިތުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏ބާރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ މުއްދަތުގައި ހުށަނާޅައި 2 (ދޭއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ފާއިތުވުން؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގެ ދަށުން އެ ކުންފުންޏަކަށް އަޅާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއްގެ ދަށުން ކުރާ ޖޫރިމަނާ ދެއްކުމަށް ކަނޑައަޅާ މުއްދަތުގައި ނުދައްކާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ފާއިތުވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ އެއްވެސް ކުންފުންޏެއް، އެގޮތަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން ކޮން ސަބަބަކަށް ބިނާކޮށްކަން ރަޖިސްޓްރާރ އެ ކުންފުންޏަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން ކުންފުންޏަށް އެންގުމުގައި ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ ކުންފުނީގެ ސަރވިސް އެޑްރެހަށް ނޯޓިސް ފޮނުވެން ނެތްނަމަ، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ގެޒެޓުގައި ކުރާ ޢާންމު އިޢުލާނަކުން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (4) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ފުރިހަމަކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏަކީ ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައި އޮތްއޮތުން ބާޠިލުކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ 231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި އެ ކުންފުންޏަކީ ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްއޮތުން އުނިކުރަންވާނެއެވެ.

[ކޯޓުން ކުންފުނި އުވާލުން]

[ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއްގައި ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.
ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިގެން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ކުންފުނީގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ނިންމުން؛
ކުންފުނީގެ ދަރަނި އަދާނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ކުންފުނިން ކުރުމަށް ޤާނޫނަކުން ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކުރުމަށް ތަކުރާރުކޮށް ކުންފުނިން ނުކުޅެދުމުން، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސަބަބަކަށްޓަކައި އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު، ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރަކު، ނުވަތަ ކްރެޑިޓަރަކު، ނުވަތަ މަޞްލަޙަތު އޮތް އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި، އެކަމުގައި އެންމެ މަޞްލަޙަތު އޮތް ގޮތަކީ އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުންކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޙާލަތެއްގައި؛
ކުންފުނިން ކުރަމުންދާ ވިޔަފާރިއަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ވިޔަފާރިއެއްކަމަށް ކޯޓުގައި ސާބިތުވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ މައްސަލައެއް ބަލައި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރާނެ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކޯޓުން ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ބެލެންސް ޝީޓާއި، ކުންފުނީގެ މުދަލާއި، ދަރަނިތަކާއި އެނޫންވެސް ޒިންމާތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތާއި، ކުންފުނިން ދަރަނި އަދާކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި، އެ ދަރަންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މުދަލެއް ރަހުނުކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަމަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މީހަކަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ދިނުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކޯޓުން ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރާރަށް އެންގުން]
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ކޯޓުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަންކުރާތާ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ މީހަކާ ނުވަތަ އެ ބަޔަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތާއެކު، އެކަން ކޯޓުން ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ނޯޓިސް]
މި ޤާނޫނުގެ ‏209 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނި އުވާލުމާބެހޭ މަސައްކަތްކުރުމަށް ކޯޓުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަންކޮށް، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް އެ ފަރާތަކުން ފެށުމާއެކު، އެކަން އެ ފަރާތުން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ނަތީޖާ]
މި ޤާނޫނުގެ ‏209 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނި އުވާލުމާބެހޭ މަސައްކަތްކުރުމަށް ކޯޓުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަންކުރުމަށްފަހު، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ގޮތުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުން ފިޔަވައި އެހެން ވިޔަފާރިއެއް، އެ ކުންފުންޏަކުން ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ލިކުއިޑޭޓަރު]

[ލިކުއިޑޭޓަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި ‏209 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުން ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މުދަލާއި ދަރަނީގެ ތަފްޞީލު ބަޔާނެއް ތައްޔާރުކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މުދަލުގެ މިލްކުވެރިކަން ހޯދައި، މުދާ ރައްކާތެރިކުރުމާއި، އެކި ފަރާތްފަރާތުން ކުންފުންޏަށް ލިބެންހުރި ދަރަނި އަނބުރާ ހޯދުން؛
ކުންފުނީގެ މައްޗަށް އެކި ފަރާތްފަރާތުން ކުރާ ދަޢުވާއާއި ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އެކި ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް ކުރާ ދަޢުވާގައި، ކުންފުނި ތަމްސީލުކުރުން ނުވަތަ ކުންފުނި ތަމްސީލުކުރުމަށްޓަކައި ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުން؛
ކުންފުނީގައި ހުރި ފައިސާއާއި، ކުންފުންޏަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި ކުންފުނީގެ މުދާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާއިން ދަރަނިތައް އަދާކުރުން؛
ކުންފުނީގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށްފަހު، ކުންފުނީގައި ހުރި މުދަލަކާއި ފައިސާއެއް، މެންބަރުންގެ މެދުގައި އެ މެންބަރެއްގެ ހިއްސާގެ ނިސްބަތުން ބެހުން؛ އަދި ކުންފުނި އުވާލުމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތުން ކުރަންވާނެކަމަށް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރުން.

[ލިކުއިޑޭޓަރުގެ ޝަރުޠުތައް]
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި ‏209 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢައްޔަންކުރެވޭ މީހެއްގެ ނުވަތަ ފަރާތެއްގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރުން؛
އެ ކުންފުންޏަށް ދަރާފައިވާ ނުވަތަ ކުންފުންޏަކުން އެއްވެސް ފައިސާއެއް ލިބެންޖެހޭ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކުކަމުގައި ނުވުން؛
އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރަކު ނުވަތަ އޮފިސަރަކު ނުވަތަ މުވައްޒަފަކުކަމުގައި ނުވުން؛
އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރެއްގެ މުވައްޒަފަކު ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ބައިވެރިއަކުކަމުގައި ނުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ނުވަތަ (2) ނުވަތަ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ އިތުރު ޝަރުޠުތައް.

[ކުންފުނީގެ ނަން ދަފްތަރުން އުނިކުރުން]

[ނަން ދަފްތަރުން އުނިކުރުން]
މި ބާބުގެ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމާއެކު، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއްގެ ރީރަޖިސްޓްރޭޝަން ބާޠިލުކުރުމާއެކު، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުން އުނިކޮށް، އެކަން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި، އެ މާއްދާގެ (ތ) ގެ ދަށުން ހިމަނާފައިވާ އުވާލެވިފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރޭގައި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލެވުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 2 (ދޭއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުން އުނިކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 12 (ބާރަ) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން، އެހެން އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ރެސްޓޮރޭޝަން]

[އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ރެސްޓޮރޭޝަން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏207 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅައި އުވާލާފައިވާ ކުންފުންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން، ނުވަތަ ކޯޓަށް ވަކި މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ވަކި ކުންފުންޏަކީ ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަރުޙަލާގައި އެ ކުންފުންޏަކާގުޅޭ އިލްތިޒާމުތައް ކޯޓެއްގެ ޙުކުމަކާ ގުޅިގެން ފުރިހަމަކޮށްފައިނުވާ ކުންފުންޏެއްނަމަ، "އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ރެސްޓޮރޭޝަން" އަކަށް، ސަރުކާރުން، ނުވަތަ އެ މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ފަރާތަކުން، ނުވަތަ އެ ކުންފުނި އުވާލި ތާރީޚުގައި މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން، %75 (ހަތްދިހަފަހެއް އިންސައްތަ) ހިއްސާ ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތަކުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ރެސްޓޮރޭޝަންއަށް އެދޭ ފަރާތަކީ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންކަމަށްވާނަމަ، އަދި އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލިތާ 12 (ބާރަ) މަސްދުވަސް ފާއިތުވެފައިނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުން، އެ ކުންފުންޏަކީ މުޢާމަލާތްކުރާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ރެސްޓޮރޭޝަންއަކަށް ދިޔުމުގެ ހުއްދަ ދޭ ކޮންމެ ކުންފުންޏަކީ "ރެސްޓޯޑް" ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި، ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ރިކޯޑުކޮށް، އެފަދަ ކުންފުނިތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރާރ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ރެސްޓޮރޭޝަންއަކަށް ދިޔުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭ ކުންފުނިތަކަކީ، ހަމައެކަނި ޝަރުޢީ މަރުޙަލާގައި ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުންތަކާބެހޭ މުޢާމަލާތްތައް ހިންގުމުގެ ހުއްދަ އޮންނަ ކުންފުނިތަކެކެވެ. އެއީ، ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތް ހިންގޭނެ ކުންފުނިތަކެއް ނޫނެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ރެސްޓޮރޭޝަންއަށް އެދެވޭނެ ގޮތާއި، އެފަދަ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުތަކާއި، އުޞޫލުތަކާއި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަންކަން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމަށްފަހު ވުޖޫދުވާ މުދަލުގެ މިލްކުވެރިކަން]
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށްފަހު، އެ ކުންފުންޏަކަށް ލިބެންޖެހޭ މުދަލެއް ވުޖޫދަށް އައިސްފައިވާނަމަ، އެ މުދަލެއްގެ މިލްކުވެރިކަން ހޯދުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު، ކުންފުނި އުވާލެވުނުއިރު ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުދަލަކީ ވަކި ފަރާތެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ މުދަލެއްކަމުގައިވާނަމަ، ނުވަތަ ވަކި ފަރާތަކުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާއަކާ ގުޅިގެން ކުންފުންޏަށް ލިބެންޖެހިފައިވާ މުދަލެއްކަމުގައިވާނަމަ، ކުންފުނި އުވާލެވުނުއިރު ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ހުރިހާ ފަރާތްތަކުގެ ނަމުގެ މައްޗަށް އެ މުދަލެއް ބަދަލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު، އެ މުދަލެއް ބަލަހައްޓާ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "މުދާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުފުލޭ މުދާ އަދި ނުއުފުލޭ މުދަލާއި، އެ މުދަލަކުން މީހަކަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތަކާއި ފައިސާ ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް]

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް]
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްއަކީ، ކުންފުނިތަކާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށާއި ކުންފުނިތަކުން މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ، މި ޤާނޫނު ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް އޮފިޝަލެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރ ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ، މިނިސްޓަރުގެ ލަފާގެ މަތިން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
ރަޖިސްޓްރާރގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، ވިޔަފާރި ޝަޚްޞެއްގެ ގޮތުގައި ކުންފުނި އުފައްދައި، ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ކުންފުނި ހިންގުމާއި، ކުންފުނި އުވާލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ހިންގުމާއި، އުވާލުމުގައި ޢާންމު، ފަސޭހަ އަދި ފަހި ޝަރުޠުތަކާއި އިލްތިޒާމުތައް ކަނޑައަޅައި ދެފުށްފެންނަ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށް ހިންގުން؛
މި ޤާނޫނު ހިންގަން ބޭނުންވާ އިންސާނީ ވަސީލަތްތައް ތަރައްޤީކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގައިވާ ކަންކަން އިންތިޒާމުކުރުމުގައި މިނިސްޓަރުގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުން، އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތައް ތަޢާރުފުކޮށް އިންތިޒާމުކުރުން؛ އަދި މި ޤާނޫނާއި، އެހެންވެސް ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ކުރުމަށް ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން ކުރުން.

[ރަޖިސްޓްރާރގެ ޝަރުޠުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތެއްގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާ، ނުވަތަ މާލީ ދާއިރާ، ނުވަތަ ޤާނޫނީ ދާއިރާ ނުވަތަ ގުޅުންހުރި އެނޫންވެސް ފަންނީ ދާއިރާއަކުން، ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކޮށްފައިވުން؛
ޕަބްލިކް ސެކްޓަރ ނުވަތަ ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކޮށް އެކަށީގެންވާ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވުން؛
އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރަކުކަމުގައި ނުވުން؛
އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ ލިކުއިޑޭޓަރު ނުވަތަ ސެކްރެޓަރީ ނުވަތަ އޮޑިޓަރުކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ވޭތުވެދިޔަ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވެފައި ނުވުން؛ އަދި މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ވޭތުވެދިޔަ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަރަންޏެއް ސާބިތުވެފައި ނުވުން.

[ރަޖިސްޓްރާރގެ ރަސްމީ ސިއްކަ]
ރަޖިސްޓްރާރގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރާ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުމުގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައަޅާފައިވާކަން އަންގައިދިނުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރގެ ރަސްމީ ސިއްކައެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
ރަޖިސްޓްރާރގެ ރަސްމީ ސިއްކަ އޮތް ކޮންމެ ލިޔުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކޮށްފައިވާ ޞައްޙަ ލިޔުމެއްކަމުގައި ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް ބަލަންވާނެއެވެ.
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ރަޖިސްޓްރާރގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ރަޖިސްޓްރާރ ދޫކުރާ އެއްވެސް ސެޓްފިކެޓެއްގެ، ނުވަތަ ބަޔާނެއްގެ، ނުވަތަ ލިޔުމެއްގެ ކޮޕީއެއް، ރަޖިސްޓްރާރގެ ރަސްމީ ސިއްކައިގެ ދަށުން އަސްލާ އެއްގޮތްކަމުގެ ތައްގަނޑު ޖަހައި ދޫކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރަޖިސްޓްރާރަށާއި ރަޖިސްޓްރާރ ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރގެ މުވައްޒަފުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރގެ ނައިބު]
ރަޖިސްޓްރާރގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އޭނާއަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރގެ ނައިބެއް މިނިސްޓަރަށް ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.
ރަޖިސްޓްރާރގެ އިޚްތިޔާރާއި ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް ރަޖިސްޓްރާރގެ ނައިބަށް ތަންފީޛުކުރެވިދާނެއެވެ. އެގޮތުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ނައިބު ނިންމާ ނިންމުންތަކަކީ ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމާ އެއްފަދަ ނިންމުންތަކެކެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރގެ ނައިބުކަމަށް ޢައްޔަންކުރާ މީހެއްގެ ކިބައިގައި، މި ޤާނޫނުގެ ‏220 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރގެ މުވައްޒަފުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާތައް އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް މިނިސްޓްރީން މުވައްޒަފުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ސުލޫކީ މިންގަނޑު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 2 (ދޭއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ރަޖިސްޓްރާރާއި ރަޖިސްޓްރާރގެ ނައިބު، އަދި ރަޖިސްޓްރާރގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުން ޢަމަލުކުރާނެ ސުލޫކީ މިންގަނޑެއް ރަޖިސްޓްރާރ އެކުލަވާލައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު އިތުރަށް ފުރިހަމަކުރުމަށްޓަކައި އެއަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ޢާންމު އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން ސުލޫކީ މިންގަނޑަށް ބަދަލު ގެނެސް، ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
ރަޖިސްޓްރާރާއި ރަޖިސްޓްރާރގެ ނައިބު، އަދި ރަޖިސްޓްރާރގެ އެންމެހައި މުވައްޒަފުން ސުލޫކީ މިންގަނޑަށް ތަބާވާންވާނެއެވެ.

[ޙިމާޔަތް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުންނާއި، ރަޖިސްޓްރާރަށް މި ޤާނޫނުން ލިބިދޭ ބާރުތަކުގެ ދަށުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ގޮތުން، ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން ލިބިދޭ ބާރެއްގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، ރަޖިސްޓްރާރ ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަށުން ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރގެ އިރުޝާދު ލިބިގެން މަސައްކަތްކުރާ އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު، ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތުން، ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުރާ ކަމަކާމެދު ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމަކާމެދު އެއްވެސް މަދަނީ ނުވަތަ ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލޭނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ ލިޔެކިޔުމާގުޅޭ]
މި ޤާނޫނުގައި، ކުންފުނީގެ ޤަރާރެއް، ނުވަތަ ޚާއްޞަ ޤަރާރެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ކުންފުނީގެ ނިންމުމެއް ހިމެނޭ ލިޔެކިޔުމެއް، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ލިޔުމެއް ނުވަތަ ބަޔާނެއް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމަށް އޮންނަ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި، އެ ލިޔުމެއްގެ އަސްލު ހުށަހެޅުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ލިޔުމެއްގެ ނޯޓަރައިޒްކޮށްފައިވާ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އެޓެސްޓްކޮށްފައިވާ ކޮޕީއެއް ހުށަހެޅުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރެވިދާނެއެވެ.

[ޞައްޙަކަން ބެލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރގެ އިލްތިޒާމެއް ނެތުން]
މި ޤާނޫނާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގެ ދަށުން ކުންފުންޏަކުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއްގެ ނުވަތަ އެފަދަ ލިޔެކިޔުމެއްގައި ހިމެނޭ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއްގެ ޞައްޙަކަން ބެލުމަކާ ނުލައި، އެ ލިޔެކިޔުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދަ އެއްވެސް ލިޔުމަކީ ޞައްޙަނޫން ލިޔުމެއްކަމަށްވާ ޙާލަތުގައި، ނުވަތަ އެފަދަ ލިޔުމެއްގައި ހިމެނޭ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތަކީ ޞައްޙަނޫން މަޢުލޫމާތެއްކަމުގައިވާ ޙާލަތުގައި، އެކަމެއްގެ ޒިންމާ ނުވަތަ އެކަމެއްގެ ސަބަބުން ލިބޭ އެއްވެސް ގެއްލުމެއްގެ ޒިންމާ ރަޖިސްޓްރާރ އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ކޮމްޕްލަޔަންސް ސްޓޭޓްމަންޓް]
މި ޤާނޫނުގައި، ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅުމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮމްޕްލަޔަންސް ސްޓޭޓްމަންޓަކީ، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރިހަމަވާކަން ބަޔާންކޮށް، ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ނުވަތަ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ނޫން ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ސެކްރެޓަރީއަކު ސޮއިކޮށް ދޫކުރާ ބަޔާނެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބަޔާނަކީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން، އެ ބަޔާނާއެކީ ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި ފުރިހަމަވާކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ބަލައިގަނެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބަޔާން އޮންނަންވީ ގޮތުގެ ނަމޫނާ، ނުވަތަ އެ ބަޔާނުގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންކަން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[އިލެކްޓްރޯނިކް ޛަރީޢާއިން ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅުމާއި ފައިލްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ލިޔެކިޔުމާއި މަޢުލޫމާތު، ހުށަހަޅާ ފައިލްކުރާނެ އިލެކްޓްރޯނިކް ވަސީލަތެއް ރަޖިސްޓްރާރ ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ ލިޔެކިޔުމާއި މަޢުލޫމާތު، އިލެކްޓްރޯނިކް ވަސީލަތެއްގެ ޛަރީޢާއިން ބެލެހެއްޓޭނެ އިންތިޒާމު ރަޖިސްޓްރާރ ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ.

[އިންސްޕެކްޓްކުރުމުގެ ބާރު]
މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޚިލާފުވާކަމަށް، އެކަށީގެންވާ ހެކީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އެޑްރެސް ނުވަތަ ސަރވިސް އެޑްރެސް ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އެއްވެސް އޮފީހެއް ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކޮށް، މަޢުލޫމާތު ހޯދުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏަކާގުޅޭ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހިންގާ ޢަމަލެއް ހުއްޓުވުމާއި، ޤާނޫނާ ޚިލާފުވި ފަރާތަކާމެދު، މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން ހިންގާ އިންސްޕެކްޝަންގެ މަސައްކަތަކަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުރަސްއެޅުމަކީ ކުށެކެވެ. އަދި އެ ފަރާތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ‏ފަނަރަވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެއެވެ.

[ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރު]

[ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރު]
މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކުންފުނިތަކުގެ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ވަކިން ހިމެނޭގޮތަށް، ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރު ރަޖިސްޓްރާރ ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏ހަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ނަން (ނަން ބަދަލުކޮށްފައިވާނަމަ ކުރިން ކިޔުނު ނަންތައް)، ކުންފުނީގެ ބާވަތް، ރަޖިސްޓަރީކުރި ތާރީޚް، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏ހަތަރުވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރު، އަދި ދުސްތޫރަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި ބަދަލުތައް ހިމެނޭގޮތަށް؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏ހަތްވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏އަށްވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏141 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏އެގާރަވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏118 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަޤާމުން ޑިސްކޮލިފައިކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏60 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ސިއްކަ؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏174 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ، ޗާޖުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏33 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކުރާ ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކުގެ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު:
ކުންފުނީގެ ނަން (ނަން ބަދަލުކޮށްފައިވާނަމަ ކުރިން ކިޔުނު ނަންތައް)، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު، ރީރަޖިސްޓަރީކުރި ތާރީޚް، ރީރަޖިސްޓްރޭޝަން ނަންބަރު، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެސް، އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ހުއްދަ ދެވުނު ޙަރަކާތްތައް، އަދި ހުއްދަ ދެވުނު މުއްދަތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏35 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އެޖެންޓުގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏34 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ މަޢުލޫމާތު.
މި ޤާނޫނުގެ ‏208 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ، ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުނިތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏ތޭރަވަނަ ބާބުގެ ދަށުން އުވާލުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުންފުނިތަކާއި، އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރުގެ މަޢުލޫމާތު؛
އުވާލެވިފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ، މި މާއްދާގެ (ހ) އިން ފެށިގެން (އ) ގެ ނިޔަލަށް ހުރި މަޢުލޫމާތު، އުވާލެވުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް.

[ދަފްތަރު ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު، އެއްވެސް އަގެއް ނެގުމަކާ ނުލައި ޢާންމުންނަށް ބެލޭނެގޮތަށް ރަޖިސްޓްރާރ ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ފ) އާއި (ދ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ނަން، ދާއިމީ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ނަން، ދާއިމީ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީގެ ނަން، ދާއިމީ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގެ (މ) ގައި ބަޔާންކުރާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކުރާ ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކުގެ ނަން، ރީރަޖިސްޓަރީކުރި ތާރީޚް، ރީރަޖިސްޓްރޭޝަން ނަންބަރު، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް، އަދި ކުންފުނީގެ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އެޖެންޓުގެ ނަން، ދާއިމީ އެޑްރެސް، އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގެ (ތ) ގައި ބަޔާންކުރާ އުވާލެވިފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ ނަން، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު އަދި އުވާލެވުނު ތާރީޚް.
މި ޤާނޫނުގެ 231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރެއިން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ފިޔަވައި އެހެނިހެން މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ފީއެއް ދެއްކުމަށްފަހު، ބެލޭނެ އިންތިޒާމު ރަޖިސްޓްރާރ ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތު ބެލުމަށްޓަކައި ދައްކަންޖެހޭ ފީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ސްޓޮކް އެކްސްޗޭންޖެއްގައި ލިސްޓްކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން، ޢާންމު މެންބަރުންގެ މަޢުލޫމާތު، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުން އިސްތިސްނާވާނެއެވެ.

[ވިޔަފާރީގެ ސިއްރު މަޢުލޫމާތުގެ ސިއްރުކަން ހިފެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރެއިން، ވިޔަފާރީގެ ސިއްރު މަޢުލޫމާތުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ މަޢުލޫމާތުގެ ސިއްރުކަން، ރަޖިސްޓްރާރ އަދި މިނިސްޓްރީން ހިފަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި ޤާނޫނަކުން ބާރު ލިބިގެން ތަޙްޤީޤީ އިދާރާއަކުން ހިންގާ ތަޙްޤީޤަކަށް، ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ ނުވަތަ ކޯޓު އަމުރަކަށް މެނުވީ، ވިޔަފާރީގެ ސިއްރު މަޢުލޫމާތު، ތިންވަނަ ފަރާތަކާ ރަޖިސްޓްރާރ ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން ހިއްސާކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރގެ ގެޒެޓު]

[ރަޖިސްޓްރާރގެ ގެޒެޓު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ޤާނޫނީ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ފަރާތުން ޢާންމުކޮށް ކުރަންޖެހޭ އިޢުލާންތައް ކުރުމަށާއި، ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ނޯޓިސް ދިނުމަށާއި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު ޢާންމުކޮށް ފެންނާނެހެން ޝާއިޢުކުރުމަށާއި، އެ މަޢުލޫމާތު އެއް ތަނަކުން ފަސޭހަކަމާއެކު ބެލޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސުމުގެ ގޮތުން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ގެޒެޓުގެ ނަމުގައި ވަކި އޮންލައިން ވެބްސައިޓެއް ނުވަތަ ޕޯޓަލްއެއް ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރގެ ގެޒެޓުގައި، އަންނަނިވި އިޢުލާންތަކާއި ނޯޓިސް ގަވާއިދުން ޝާއިޢުކުރަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏153 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު މަދުކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމަށް އެއްވެސް ކްރެޑިޓަރެއްގެ، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ނުވަތަ ކުންފުންޏާ ގުޅުންހުރި އެނޫންވެސް ފަރާތެއްގެ އިޢުތިރާޟެއް އޮތްތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކުރާ އިޢުލާން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން، ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ލިކުއިޑޭޓަރު، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް އޮތްތޯ ބެލުމަށް ކުރާ ޢާންމު އިޢުލާން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏207 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް އޮތްތޯ ބެލުމަށް ކުރާ ޢާންމު އިޢުލާން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏208 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙަރަކާތްތެރިނުވާ ކުންފުންޏާ ގުޅޭގޮތުން ކުރާ އިޢުލާން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏215 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުންޏެއް އުވާލުމާއެކު، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއްގެ ރީރަޖިސްޓްރޭޝަން ބާޠިލުކުރުމާއެކު، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުން އުނިކުރިކަން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް އިޢުލާނާއި ނޯޓިސް.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރގެ ގެޒެޓުގައި އިޢުލާނާއި މަޢުލޫމާތު ޝާއިޢުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް އޮންނަ އިލްތިޒާމަކީ، އެހެން ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއްގެ ދަށުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި އެ އިޢުލާނެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް ޝާއިޢުކުރުމަށް ލާޒިމުކުރާ އެއްވެސް ކަމަކަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ.

[ކުށާއި އަދަބު]

[ކުންފުނިން ކުރާ ކުށް]
އަންނަނިވި ކަންކަން ކުންފުންޏަކުން ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏50 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދު ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދަށް ގެންނަ ބަދަލު ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏72 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރަން އެންގުމުން، ނަން ބަދަލުކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏82 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމަށް އިހުމާލުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏124 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމަށް އިހުމާލުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏125 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏126 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ތިބެންޖެހޭ ޢަދަދަށް ޑިރެކްޓަރުން ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ރަޖިސްޓްރާރ އަންގާ މުއްދަތުގައި ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏126 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ރަޖިސްޓްރާރ އަންގާ މުއްދަތުގައި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ޢައްޔަންކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏145 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް، ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏146 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ރަޖިސްޓްރާރ އަންގާ މުއްދަތުގައި ސެކްރެޓަރީ ޢައްޔަންކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 154 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު ބަދަލުކުރާކުރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏163 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ހިއްސާ ބަދަލުކުރުމާގުޅޭ އިޖުރާއަތާ ޚިލާފުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏168 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް އަންނަ ބަދަލު ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏174 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ޗާޖު ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ނުވަތަ ޗާޖު ދޫކޮށްލިކަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏175 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ޗާޖުތަކުގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި އިހުމާލުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏178 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏179 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި، ބަލަހައްޓައި، ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ޒިންމާއާ ޚިލާފުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏36 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުނީގެ މަޢުލޫމާތު ބަދަލުވުމުން، ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އެޖެންޓަށް އަންނަ ބަދަލު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏186 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏187 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުންފުންޏަކުން ކޮށްފިނަމަ އަދަބަކީ، -/1،000 (އެއްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުން ކުރާ ކުށް]
އަންނަނިވި ކަންކަން ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރަކު ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏72 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި، ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރަން އެންގުމުން، ނަން ބަދަލުކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏82 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި އިހުމާލުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏124 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި އިހުމާލުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏154 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލު ބަދަލުކުރާކުރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏163 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ބަދަލުކުރުމާގުޅޭ އިޖުރާއަތާ ޚިލާފުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏168 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް އަންނަ ބަދަލު ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏175 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ޗާޖުތަކުގެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި އިހުމާލުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏178 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ހިއްސާއެއްގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏179 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ، ކުންފުނީގެ ސިގްނިފިކަންޓް ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި، ބަލަހައްޓައި، ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ޒިންމާއާ ޚިލާފުވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުންފުނީގެ އެއްވެސް ޑިރެކްޓަރަކު ކޮށްފިނަމަ އެ މީހެއްގެ އަދަބަކީ:
ފުރަތަމަ ފަހަރުނަމަ، -/1،000 (އެއްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ދެވަނަ ފަހަރުނަމަ، -/2،000 (ދެހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ތިންވަނަ ފަހަރުން ފެށިގެން އިތުރުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، -/5،000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން.

[މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ކުރާ ކުށް]
ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏186 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏187 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ކޮށްފިނަމަ، އޭނާގެ އަދަބަކީ:
ފުރަތަމަ ފަހަރުނަމަ، -/1،000 (އެއްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ދެވަނަ ފަހަރުނަމަ، -/2،000 (ދެހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ތިންވަނަ ފަހަރުން ފެށިގެން އިތުރުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، -/5،000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން.

[އެހެން ފަރާތްތަކުން ކުރާ ކުށް]
އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏177 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ މެންބަރަކީ، ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރު ނޫންނަމަ، އެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރުގެ މަޢުލޫމާތު ކުންފުންޏަށް އެންގުމަށް އޮންނަ ޒިންމާއާ ކުންފުނީގެ މެންބަރު ޚިލާފުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏177 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރެއް، އޭނާގެ މަޢުލޫމާތު ކުންފުންޏަށް އެންގުމަށް އޮންނަ ޒިންމާއާ ޚިލާފުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏177 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރަށް އަންނަ ބަދަލުގެ މަޢުލޫމާތު ކުންފުންޏަށް އެންގުމަށް އޮންނަ އިލްތިޒާމާ، އެ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ މެންބަރު، ނުވަތަ އެ ހިއްސާއެއްގެ ބެނެފިޝަލް އޯނަރު، ޚިލާފުވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ‏196 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޙަވާލުވާ ލިކުއިޑޭޓަރު، އެ މަސައްކަތާ ޙަވާލުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް އަންގާފައިނުވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކޮށްފި ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ:
ފުރަތަމަ ފަހަރުނަމަ، -/1،000 (އެއްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ދެވަނަ ފަހަރުނަމަ، -/2،000 (ދެހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ތިންވަނަ ފަހަރުން ފެށިގެން އިތުރުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން.

[ޖިނާއީ ކުށް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް ހުށަހެޅުމުގައި، އެއްވެސް ދޮގު މަޢުލޫމާތެއް ދިނުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 521 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖުނަޙްގެ 1 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް ހުށަހެޅުމުގައި ޞައްޙަނޫން ލިޔެކިޔުމެއް ހުށަހެޅުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 310 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖިނާޔަތުގެ 4 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ‏230 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރ ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން ހިންގާ އިންސްޕެކްޝަންގެ މަސައްކަތަކަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުރަސްއެޅުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 533 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖުނަޙްގެ 1 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެކެވެ.

[އެހެނިހެން ކުށާއި އަދަބު]
މި ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ކުށްތަކާއި އަދަބުތަކުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އަންގާ އެންގުންތަކަށް ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ލާޒިމުކުރާ ޙާލަތުގައި އެކަމެއް ނުކޮށްފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން އެކަމެއް ކުރި ފަރާތެއް ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ފަރާތެއް، -/1,000 (އެއްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޢާންމު މާއްދާތައް]

[ކަންކަން]

[އުވާލެވޭ ޤާނޫނު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) އުވުނީއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތައް ދެމިއޮތުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏241 ވަނަ މާއްދާގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތައް، އެއީ މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ، އަދި މި ޤާނޫނު އެ މައްޗަށް ހިނގާ ކުންފުނިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮންނާނެއެވެ.

[މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަލަށް އަންނަ އިލްތިޒާމުތައް]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްވެސް އާ އިލްތިޒާމެއް ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭނަމަ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަމެއް ފުރިހަމަކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެއްވެސް މާއްދާއެއް، މި ޤާނޫނާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފުވާނަމަ، ހިންގާ ގަވާއިދުގެ އެ މާއްދާއެއް އެ ނިސްބަތަކަށް ބާޠިލުވީއެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ދެންހުރި މާއްދާތަކުގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތައް ހިނގާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ޝަރުޠުތައް ހިނގަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޑިރެކްޓަރުންގެ ޝަރުޠުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ކުންފުނިތަކުގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި ތިބި ޑިރެކްޓަރުންގެ މައްޗަށް ހިނގަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތު ހިނގާނީ، އެ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއްގެ ޙުކުމް ކުރީ މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުގެ ފަހުންކަމުގައިވާނަމައެވެ.

[ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކުން އަލަށް އަންނަ އިލްތިޒާމުތައް ފުރިހަމަކުރުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރީރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްވެސް އާ އިލްތިޒާމެއް ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭނަމަ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެކަމެއް ފުރިހަމަކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ.

[ކުރީގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުވާލުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުންފުނިތަކާގުޅޭ]
މި މާއްދާ ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ މައްޗަށް އެކަންޏެވެ.
މި މާއްދާ ހިނގާ ކުންފުނިތަކުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ދައްކަންޖެހި ނުދައްކާ އޮތް ކުންފުނީގެ އަހަރީ ފީ، ނުވަތަ ޖޫރިމަނާ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު މަޢާފުވީއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނިތަކުގެ ތެރެއިން އަލުން ޙަރަކާތްތެރިވުމަށް ނުވަތަ ހިންގުމަށް އެދޭ ކުންފުންޏަކުން، ކުންފުނި އުވާލުމަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތް އޮތުން ބާޠިލުކޮށް އަލުން ޙަރަކާތްތެރިވެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން އެކަމަށް އެދި، ކުންފުނި އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައެޅި ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފީ ނުވަތަ ޖޫރިމަނާ ދެއްކުމުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނިތަކުގެ ތެރެއިން މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނިތައް ފިޔަވައި އެހެން ކުންފުނިތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު ރަޖިސްޓްރާރ ކުންފުނި އުވާލައި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ނަން ދަފްތަރުން އުނިކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނިތައް، މި މާއްދާގެ (ރ) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އުވާލުމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ 207 ވަނަ މާއްދާއިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.

[އެހެނިހެން ކަންކަން]

[ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް އެކުލަވާލައި ހިންގާނީ ރަޖިސްޓްރާރެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދު]
މި ޤާނޫނުގެ ‏46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޕްރައިވެޓް ކުންފުނީގެ ނަމޫނާ ހިންގާ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓްރާރ އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޖަދުވަލުތައް]
މި ޤާނޫނުގައި ހިމެނޭ ޖަދުވަލުތަކަކީ މި ޤާނޫނުގެ ބައެކެވެ. މި ޤާނޫނު ފުރިހަމަވާނީ ބުނެވިދިޔަ ޖަދުވަލުތަކާ އެކުގައެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، 1 ޖަނަވަރީ 2024 އިން ފެށިގެންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ލަފުޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ލަފުޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައި އެވަނީ، އެ ލަފުޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ތިރީގައި ދީފައި އެވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ހޯލްޑިންގ ކުންފުނި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ (އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއްގެ) ކޮންޓްރޯލިންގ އިންޓްރެސްޓެއް އޮންނަ މިންވަރަށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އެންމެހައި ނުވަތަ އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ހިއްސާ އޮތް ކުންފުންޏަކަށެވެ.
"ޚާއްޞަ ޤަރާރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏112 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނިން ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމަކަށެވެ.
"ނޯޓަރައިޒްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕަބްލިކް ނޯޓަރީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ލިޔުމެއްގައި، ޕަބްލިކް ނޯޓަރީއެއްގެ ސިއްކަ ޖަހައި ސޮއިކުރުމަށެވެ.
"ނޯޓަރައިޒްކޮށްފައިވާ ލިޔުމެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ނޯޓަރައިޒްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕަބްލިކް ނޯޓަރީއެއްގެ ސިއްކަ ޖަހައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމަކަށެވެ.
"ރަޖިސްޓްރާރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏218 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށެވެ.
"ކުންފުނިތަކުގެ ދަފްތަރު" ނުވަތަ "ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރަށެވެ.
"ޢާންމުންނަށް ހިއްސާ ވިއްކުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ރެގިއުލޭޓްކުރެވިގެން ހިންގާ މާރކެޓެއްގައި، ޢާންމުންނަށް ހުޅުވާލައިގެން ހިއްސާ، ބޮންޑު، ޑިބެންޗަރ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެހެން ބާވަތެއްގެ ސެކިއުރިޓީޒް ވިއްކުމަށެވެ.
"ޢާންމުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެ ދިރިއުޅޭ ފަރާތެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، 12 (ބާރަ) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި، 183 (ސަތޭކަ އަށްޑިހަ ތިނެއް) ދުވަހު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ މީހަކަށެވެ.
"ފަރމް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2020 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޗާޓަރޑް އެކައުންޓެންޓުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 41 ވަނަ މާއްދާގެ (ޒ) ގައި ބަޔާންކުރާ އެކައުންޓެންސީ ފަރމެއް ނުވަތަ އޮޑިޓް ފަރމެއް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ލޯ ފަރމަކަށެވެ.
"އެޓެސްޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ލިޔުމެއްގައި އަސްލާ އެއްގޮތް ތައްގަނޑު ޖެހުމަށެވެ.
"އެޓެސްޓްކޮށްފައިވާ ކޮޕީއެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަސްލާ އެއްގޮތްކަމުގެ ތައްގަނޑު ޖަހާފައިވާ ލިޔުމަކަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިޤްތިޞާދީ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށެވެ.
"މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިޤްތިޞާދީ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާގެ ވަޒީރަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މާލީ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށެވެ.
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) އަށާއި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު)، އަދި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2019 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނު)، އަދި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2014 (ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ޤާނޫނު)، އަދި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު)، އަދި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/79 (ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ލޯކަލް ކައުންސިލް" ނުވަތަ "ކައުންސިލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އުފައްދާ ރަށު ކައުންސިލާއި، އަތޮޅު ކައުންސިލާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްތަކަށެވެ.
"ލޯ ފަރމް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ލޯ ފަރމެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބާ ކައުންސިލްގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ޕާޓްނަރޝިޕަކަށެވެ.
"ޤާނޫނީ ވަކީލު" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2019 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނީ ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަ އޮތް ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.
"ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުނި" ނުވަތަ "އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ (ހޯލްޑިންގ ކުންފުންޏެއްގެ) ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ހޯލްޑިންގ ކުންފުނިން:
އެ ކުންފުނީގެ ބޯޑަށް ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަންކުރުން ކޮންޓްރޯލްކުރެވޭ ފަރާތަކަށް؛ ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން، މަދުވެގެން %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) ވޯޓުދިނުމުގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތް ފަރާތަކަށް؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ ރައުސްމާލުން އެކަށައަޅާފައިވާ ހިއްސާގެ މަދުވެގެން %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) ހިއްސާ، އެ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ނަގާފައިވާ ނުވަތަ މިލްކުކުރާ ފަރާތަކަށް؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ޑިވިޑެންޑްގެ މަދުވެގެން %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) ލިބުމުގެ ޙައްޤު އޮތް ފަރާތަކަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އެއްވެސް ކުންފުންޏަކީ (ކުންފުނި A)، އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ (ކުންފުނި B) ގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏަކަށްވެފައި، ދެވަނައަށް ބުނެވުނު ކުންފުންޏަކީ (ކުންފުނި B) އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ (ކުންފުނި C) ގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއްނަމަ، ފުރަތަމަ ބުނެވުނު ކުންފުންޏަކީ (ކުންފުނި A) އެންމެފަހުން ބުނެވުނު ކުންފުނީގެވެސް (ކުންފުނި C) ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި މާނަކުރެވޭނެއެވެ.
"ސަރވިސް އެޑްރެސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏78 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނިން ނުވަތަ ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރަކު ނުވަތަ ސެކްރެޓަރީ، އެ ފަރާތެއްގެ ސަރވިސް އެޑްރެހުގެ ގޮތުގައި ޤާއިމުކުރާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ފަރާތުން އެ ފަރާތަކަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ނޯޓިހާއި ޤާނޫނީ ލިޔެކިޔުން ފޮނުވުމަށާއި އެހެނިހެން މުޢާމަލާތްތައް ކުރުމަށް، އަދި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެ ފަރާތަކާ މުޢާމަލާތްކުރާ އެހެނިހެން ފަރާތްތަކުން، އެ ފަރާތަކަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ނޯޓިހާއި ލިޔެކިޔުން އެ އެޑްރެހަކުން ބަލައިގަތުމަށް ކަނޑައަޅައި، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ސަރވިސް އެޑްރެހަށެވެ.
"ޑިރެކްޓަރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރާ، މި ޤާނޫނުގެ ‏115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ:
ކުންފުނީގެ ހުރިހާ ޑިރެކްޓަރުން؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ތެރެއިން، ޤާނޫނީ ޢަދަދަށްވުރެ މަދުނުވާ ޢަދަދެއްގެ ޑިރެކްޓަރުން؛ ނުވަތަ ކުންފުނީގައި ހިމެނެނީ އެންމެ ޑިރެކްޓަރެއް ކަމަށްވާނަމަ، އެ ޑިރެކްޓަރު.
"ޕަބްލިކް ނޯޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕަބްލިކް ނޯޓަރީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ.