ކެމިކަލް ހަތިޔާރު މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު
(22/2022)

[ އިބްތިދާއީ މާއްދާތައް]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ތައްޔާރުކުރުމާއި، އުފެއްދުމާއި، ރައްކާކުރުމާއި، ބޭނުންކުރުން މަނާކުރުމާއި އެތަކެތި ނައްތާލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތްތަކާއި އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ކެމިކަލް ހަތިޔާރު މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ ކެމިކަލް ހަތިޔާރާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންސާނުންނަށާއި ތިމާވެއްޓަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންދެނިވި ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ކަނޑައަޅައި، އެތަކެތި ތައްޔާރުކުރުމާއި އުފެއްދުމާއި ރައްކާކުރުމާއި ބޭނުންކުރުން މަނާކުރުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ ކެމިކަލް ހަތިޔާރާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ ޒިންމާތައް ތަންފީޛުކުރުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު އުފައްދާ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދާ ފަރާތްތަކަށް ހުއްދަ ދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު އުފައްދައި ނުވަތަ ގުދަންކުރާ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށް ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ނައްތާލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތްތައް ކަނޑައެޅުން؛
މި ޤާނޫނުގައި މަނާކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރާ ފަރާތްތަކާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުން.

[ޤާނޫނު ހިނގާނެ ދާއިރާ]
އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުން ކުރާ ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނު ހިނގާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގައިވާ ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ތަނެއްގައި ހުރި ޠަބީޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ކޮންމެ ޝަޚްޞެއް؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުން ބޭރުގައި ވީނަމަވެސް، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތެއް.

[ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1، 2 އަދި 3 ގައި ހިމެނޭނީ މުޢާހަދާގެ ޝެޑިއުލް 1، ޝެޑިއުލް 2 އަދި ޝެޑިއުލް 3 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަންނަނިވި ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތަކެވެ.
ޖަދުވަލު 1 (މުޢާހަދާގެ ޝެޑިއުލް 1)؛ މި ޖަދުވަލުގައި ހިމެނެނީ، މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތަކެވެ. މި ބާވަތުގެ ކެމިކަލް އުފެއްދޭނީ ނުވަތަ ބޭނުންކުރެވޭނީ ދިރާސާއެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ޞިއްޙީ ފަރުވާއެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް ނުވަތަ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގައި ބޭނުންކުރުމަށެވެ.
ޖަދުވަލު 2 (މުޢާހަދާގެ ޝެޑިއުލް 2)؛ މި ޖަދުވަލުގައި ހިމެނެނީ، މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްތަކުގެ ތެރެއިން ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތައް 2A) ގެ ބާވަތްތަކާއި، މުޢާހަދާގެ ޝެޑިއުލް 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތަކުގެ ނުވަތަ ޝެޑިއުލް 2 ގެ 2A ގައި ހިމެނޭ ބާވަތްތަކުގެ ޕްރިކަރސަރ ކެމިކަލް 2B ގެ ބާވަތްތަކެވެ. މި ބާވަތުގެ ކެމިކަލްތަކަކީ ޞިނާޢީ މަސައްކަތްތަކުގައި މަދު މިންވަރަކަށް ބޭނުންކުރެވޭ ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތަކެވެ.
ޖަދުވަލު 3 (މުޢާހަދާގެ ޝެޑިއުލް 3)؛ މި ޖަދުވަލުގައި ހިމެނެނީ، މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްތަކުގެ ތެރެއިން ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތައް 3A) ގެ ބާވަތްތަކާއި، މުޢާހަދާގެ ޝެޑިއުލް 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތަކުގެ ނުވަތަ ޝެޑިއުލް 2 ގެ 2B ގައި ހިމެނޭ ބާވަތްތަކުގެ ޕްރިކަރސަރ ކެމިކަލް 2B ގެ ބާވަތްތަކެވެ. މި ބާވަތުގެ ކެމިކަލްތަކަކީ ޞިނާޢީ މަސައްކަތްތަކުގައި ގިނަ ޢަދަދަކަށް ބޭނުންކުރެވޭ ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތަކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުޢާހަދާގެ އެއްވެސް ޝެޑިއުލްއަކަށް އިޞްލާޙެއް ގެނެވިއްޖެނަމަ، އެ އިޞްލާޙަކާ ގުޅިގެން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް، މުޢާހަދާގެ ޝެޑިއުލްއަށް އެ އިޞްލާޙެއް ގެނެވޭތާ ގިނަވެގެން 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި، ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓް]

[ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓް]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި، މިނިސްޓްރީގެ ޚާއްޞަ ޔުނިޓެއް "ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓް" ގެ ނަމުގައި އުފެދުނީއެވެ.
ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓް ހިނގާނީ މިނިސްޓްރީގެ ދަށުން މިނިސްޓަރަށް ޖަވާބުދާރީވާ ގޮތަށެވެ. އަދި އެ ޔުނިޓުގެ ހިންގުމުގެ ކަންކަމަށް ޒިންމާވާނެ ފަރާތެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގެ މަސައްކަތްތައް ހިނގާނެ ގޮތުގެ ތަފްޞީލު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އުފެދޭ ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ އިދާރީ އަދި މާލީ އިންތިޒާމްތައް މިނިސްޓަރު ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

[ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ތިންވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ދޫކުރަންޖެހޭ ލައިސަންސްތަކާއި ރަޖިސްޓްރޭޝަންތައް މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދޫކުރުން؛
މުޢާހަދާއާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ޕްރޮގްރާމެއް އެކުލަވާލުމުގައި ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، އެކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޯގަނައިޒޭޝަން ފޮރ ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސް (އޯގަނައިޒޭޝަން) އަށް ގަވާއިދުން ފޮނުވަންޖެހޭ ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވުން؛
މުޢާހަދާގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ފަންނީ މާހިރުންނާއި ތަޖުރިބާކާރުންގެ ލަފައާއި އެހީތެރިކަން ހޯދުން؛
މުޢާހަދާގެ ދަށުން ދިވެހި ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާ އެންމެހައި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުން؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރާބެހޭ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ވިލަރެސްވެރިޔާގެ ހައިސިއްޔަތުން، މުޢާހަދާގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ޤައުމުތަކާ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރުން؛
މުޢާހަދާގެ ދަށުން، އޯގަނައިޒޭޝަނާއި މުޢާހަދާގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ޤައުމުތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ނުވަތަ ޙިއްޞާކުރަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުތައް ފޯރުކޮށްދިނުން ނުވަތަ ޙިއްޞާކުރުން؛
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކާއި ނިޒާމުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާ ގޮތް ރާވައި ބެލެހެއްޓުން؛
ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެކޮޅަށް ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުމުން، ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެކޮޅަށް އެފަދަ ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްފާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް ޙާލަތެއްގައި، މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ އެހެން ޤައުމެއްގެ އެހީތެރިކަމާއި ރައްކާތެރިކަން ހޯދުން ނުވަތަ އެފަދަ ޙާލަތެއްގައިވާ އެހެން ޤައުމަކުން އެދޭ އެހީތެރިކަމާއި ރައްކާތެރިކަން އެ ޤައުމަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ތަމްރީނު ދިނުން؛
މުޢާހަދާގެ ދަށުން އޯގަނައިޒޭޝަނަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ރިޕޯޓުތަކާއި އަހަރީ ރިޕޯޓުތަކަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތުތައް އެއްކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތަކާއި އޭގެ ޕްރިކަރސަރއާއި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލްތަކާ ގުޅޭގޮތުން މުޢާހަދާގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށް އެކުލަވާލަންޖެހޭ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި އޮނިގަނޑުތައް އެކުލަވާލުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި މުޢާހަދާ ތަންފީޛުކުރަމުންދާ ގޮތް މޮނިޓަރކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރަންޖެހޭ ފެސިލިޓީތައް ބަލައި ފާސްކުރުން؛
ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުން ކުރިއަށްގެންދާ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކަށް އެއްބާރުލުންދީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން؛
މި ޤާނޫނާއި މުޢާހަދާއަށް ޢަމަލުކުރުމަށްޓަކައި ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން އަދާކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުން.

[ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގެ ބާރުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް އަންނަނިވި ބާރުތައް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޢަމަލުކުރަމުން ނުދާކަމަށް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާއެއް އެ ފަރާތަކުން އަދާކުރަމުން ނުދާކަމަށް ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ކުރިއަށްގެންދަންޖެހޭ ބަލައި ފާސްކުރުންތައް ކުރިއަށްގެންދިއުމާއި އެ ގޮތުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އެއްޗެހި ހިފެހެއްޓުމާއި ސާމްޕަލް ނެގުން؛
މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އެތެރެކޮށް ނުވަތަ ބޭނުންކުރަމުންދާ ތަކެތި ބޭނުންކުރުން މަނާކުރުމާއި، އެތަކެތި ނައްތާލުމަށް އެންގުމާއި ނައްތާލުން؛
ވަކި ފަރާތެއްގެ ކިބައިގައިވާ، މުޢާހަދާއަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ޢަމަލުކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކޮންމެ މަޢުލޫމާތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެ ފަރާތެއްގެ ކިބައިން އެދުން؛
ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތައް ނުވަތަ އޭގެ ޕްރިކަރސަރތައް ގެންގުޅޭ ލެބޯޓަރީތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އޯގަނައިޒޭޝަނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ވިލަރެސްކުރުން؛
މުޢާހަދާގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކުރާ ކެމިކަލް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 އަދި 3 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލް ނުވަތަ އޭގެ ޕްރިކަރސަރ އުފައްދައި، ނުވަތަ ލިބިގަނެ، ނުވަތަ ބަލައިގަނެ، ނުވަތަ ބަހައްޓައި، ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލާނެ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާނެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުން.

[މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެދުމުގެ ބާރު]
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 އަދި 3 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްތައް ނުވަތަ އެފަދަ ކެމިކަލްތަކުގެ ޕްރިކަރސަރ ކެމިކަލްތަކާއި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލްތަކާއި، ކެމިކަލް ހަތިޔާރާއި، ކެމިކަލް އުފައްދާ ފެސިލިޓީތައް އަދި ރަޔަޓް ކޮންޓްރޯލް އެޖެންޓްސްއާ ގުޅޭގޮތުން، އެތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާ، ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޕޯޓްކުރާ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ، ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާއަކުން ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތަކުން އެފަދަ މުޢާމަލާތްތަކާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން އަންގާ އެންގުމަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޞައްޙަ ނޫން މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ބަޔާނެއް ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް ހުށަހެޅުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[ލައިސަންސް ދޫކުރުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް]

[ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ ކެމިކަލް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަކަށް އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސްއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލެއް އުފެއްދުން ނުވަތަ ހޯދުން ނުވަތަ ބެހެއްޓުން ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިއުމަކީ ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[ޖަދުވަލު 2 އަދި 3 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްތަކާއި ޖަދުވަލުތަކުގައި ހިމަނާފައިނުވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލް]
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 އަދި 3 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްތަކާއި މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައި ހިމެނިފައިނުވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލްތަކާ ގުޅިގެން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ދޫކުރާ ލައިސަންސްގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް މެނުވީ އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަކަށް އަހަރަކު 1 (އެކެއް) ކިލޯގްރާމަށްވުރެ ގިނައިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2A ގައި '*' އިން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކެމިކަލް އުފެއްދުން ނުވަތަ ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛
ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަކަށް އަހަރަކު 100 (ސަތޭކަ) ކިލޯގްރާމަށްވުރެ ގިނައިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2A ގައިވާ އެހެން ކެމިކަލް އުފެއްދުން، ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛
ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަކަށް އަހަރަކު 1 (އެކެއް) ޓަނަށްވުރެ ގިނައިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2B ގައިވާ ކެމިކަލް އުފެއްދުން، ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛
ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަކަށް އަހަރަކު 30 (ތިރީސް) ޓަނަށްވުރެ ގިނައިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 3 ގައިވާ ކެމިކަލް އުފެއްދުން؛
200 (ދުއިސައްތަ) ޓަނަށްވުރެ ގިނައިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލެއްގައި ހިމެނިފައިނުވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލް ނުވަތަ ޖަދުވަލެއްގައި ހިމެނިފައިނުވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލްގެ ތެރެއިން ފޮސްފަރަސް، ސަލްފަރ ނުވަތަ ފްލޯރިންގެ ބައިތައް ހިމެނޭ ކެމިކަލް 30 (ތިރީސް) ޓަނަށްވުރެ ގިނައިން ސިންތަސިސް މެދުވެރިކޮށް އުފެއްދުން.
ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަކަށް، ހިނގަމުންދާ އަހަރުން ފެށިގެން ވޭތުވެދިޔަ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ ކެމިކަލެއް އަންނަނިވި މިންވަރަށް އުފައްދައި، ނުވަތަ ޕްރޮސެސްކޮށް ނުވަތަ ބޭނުންކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ފަރާތަކުން މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލައިސަންސް ހޯދަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2A ގައި '*' އިން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކެމިކަލެއްގެ 1 (އެކެއް) ކިލޯގްރާމް؛
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2A ގައި ހިމެނޭ އެހެން ކެމިކަލެއްގެ 100 (ސަތޭކަ) ކިލޯގްރާމް؛
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2B ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއްގެ 1 (އެކެއް) ޓަނު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރާއި (5) ވަނަ ނަންބަރު އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެއްވެސް އެހެން އެއްޗެއް އުފެއްދުމާއި، ޕްރޮސެސްކުރުމާއި، ބޭނުންކުރުމުގައި އެއްކުރާ ކެމިކަލްތަކުގައި %30 (ތިރީސް އިންސައްތަ) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަދުން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2B ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް ނުވަތަ ޖަދުވަލު 3 ގެ ކެމިކަލެއް ހިމެނޭނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލައިސަންސް ހޯދާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ކެމިކަލް އިމްޕޯޓްކުރުމާއި އެކްސްޕޯޓްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރެވޭނީ ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓްކުރެވޭނީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ދޫކުރާ ލައިސަންސް ހޯދުމަށްފަހު އެ ލައިސަންސްގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ލައިސަންސް ދޫކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާއާއި، 10 ވަނަ މާއްދާ އަދި 11 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ލައިސަންސް ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާނީ ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށެވެ.
އަދި އެގޮތުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާ ގުޅިގެން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ނެގުމުގެ ބާރު އެ ޔުނިޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލައިސަންސް ދޫކުރުމާއި، އެ ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާނެ ކަންކަމާއި، ލައިސަންސްގެ މުއްދަތާއި، ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކާއި، ލައިސަންސް ސަސްޕެންޑްކުރެވޭނެ، ނުވަތަ ބާޠިލުކުރެވޭނެ، ނުވަތަ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި، އެކަންކަމާގުޅޭ އިޖުރާއަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ލައިސަންސް ދޫކުރާ ފަރާތްތައް މަޞްލަޙަތު ފުށުއެރުމުން އެއްކިބާވުން]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު، ކެމިކަލް ހަތިޔާރާބެހޭ ތަނެއްގައި މަސައްކަތްކުރުމާއި އެފަދަ ތަނެއް ހިންގުމާއި، އެފަދަ ތަނެއްގެ ޙިއްޞާދާރަކަށްވުމާއި، އަދި އެފަދަ ތަނަކަށް ލަފާދިނުން، ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގައި އެ ފަރާތަކުން ކުރާ މަސައްކަތާ ގުޅިގެން މަޞްލަޙަތު ފުށުއަރާ އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ނުވަތަ ޖަދުވަލު 3 ގައިވާ ކެމިކަލެއް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލެއްގައި ހިމެނިފައިނުވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލެއް މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް އުފައްދައި، ޕްރޮސެސްކޮށް، ބޭނުންކުރެވޭނީ ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގައި ރަޖިސްޓަރީވުމަށްފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުގައި ރަޖިސްޓަރީވުމާގުޅޭ އިޖުރާއަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުން]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ބޭނުންތައް ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އަންނަނިވި ކަންކަމަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތަކުގެ ބާވަތްތައް އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށް:
ދިރާސާއެއް ކުރުމަށް؛
ޞިއްޙީ ފަރުވާއެއް ކުރުމަށް؛
ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް؛
ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގައި ބޭނުންކުރުމަށް.
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތަކުގެ ބާވަތްތައް ފިޔަވައި އެނޫން ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތަކާއި ޕްރިކަރސަރ ކެމިކަލްތައް އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށް:
ޞިނާޢީ ނުވަތަ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގެ މަސައްކަތްތަކަށް؛
ދިރާސާއެއް ކުރުމަށް؛
ޞިއްޙީ ފަރުވާއެއް ކުރުމަށް؛
ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް؛
ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގައި ބޭނުންކުރުމަށް. ޚާއްޞަކޮށް ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތަކުންނާއި ކެމިކަލް ހަތިޔާރުތަކުން ރައްކާތެރިވުމާގުޅޭ ބޭނުންތަކަށް؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ނުވަތަ ކެމިކަލްތަކުގެ ވިހަ މާއްދާތައް ބޭނުންކުރުމާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނެތް ހަނގުރާމައިގެ ބޭނުންތަކަށް؛
ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކުން ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމާގުޅޭ ބޭނުންތަކަށް؛
އެނޫންވެސް ޞުލްޙަވެރި ބޭނުންތަކަށް.

[މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމާއި ފޯރުކޮށްދިނުން]

[މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން]
އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުން، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާއި، ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލްތައް އުފައްދާ ފެސިލިޓީތަކުގެ މަޢުލޫމާތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަލަހައްޓައި، ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް ކޮންމެ އަހަރަކު ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ކެމިކަލަކާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތެއް ހިންގާ ކޮންމެ ފަރާތެއް؛
އަހަރަކު 200 (ދުއިސައްތަ) ޓަނަށްވުރެ ގިނައިން އެއްވެސް ކެމިކަލެއް ނުވަތަ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލެއް އުފައްދާ ފަރާތްތައް؛ އަދި އަހަރަކު 30 (ތިރީސް) ޓަނަށްވުރެ ގިނައިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ފޮސްފަރަސް، ސަލްފަރ ނުވަތަ ފްލޮރިން އެކުލެވޭ އެއްވެސް ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލެއް އުފައްދާ ފަރާތްތައް.

[އޯގަނައިޒޭޝަނަށް ހާމަކުރަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު]
މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން، ދިވެހިރާއްޖެއިން އޯގަނައިޒޭޝަން ފޮރ ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސްއަށް ހާމަކުރަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުތައް ފޮނުވުމަށްޓަކައި، ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން މަޢުލޫމާތެއް ސާފުކުރުމަށް ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ކިބައިން އެދެފިނަމަ ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އަންގައިފިނަމަ، އެ މަޢުލޫމާތެއް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ އެ ކެމިކަލްތަކުގެ ޕްރިކަރސަރތަކާ ގުޅޭގޮތުން ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި މަޢުލޫމާތުތަކާއި ރިޕޯޓުތައް އަދި ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލްތައް އުފެއްދުމާ ގުޅޭގޮތުން އޯގަނައިޒޭޝަން ފޮރ ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސްއަށް ފޮނުވުމަށް މުޢާހަދާއިން ލާޒިމުކުރާ އެންމެހައި މަޢުލޫމާތުތަކާއި ރިޕޯޓުތައް މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތައްޔާރުކޮށް، އެ އޯގަނައިޒޭޝަނަށް ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތުގެ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްކުރެވޭ ނުވަތަ ހޯދޭ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް އެއްވެސް ފަރާތަކުން، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް، ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ނަމަވެސް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް، އެ މަޢުލޫމާތެއް ނިސްބަތްވާ ފަރާތުގެ ހުއްދަ ނެތި، ހާމަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން، ޢާންމު މަޞްލަޙަތާގުޅޭ އެމަރޖެންސީ ޙާލަތެއްގައި ނުވަތަ މުޢާހަދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއިން އޯގަނައިޒޭޝަނަށް ހާމަކުރަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި މާއްދާއާ ޚިލާފުވެއްޖެ ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، އެ ކުރި ޢަމަލެއްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި -/200000 (ދެލައްކަ) ރުފިޔާ އިން ފެށިގެން -/400000 (ހަތަރުލައްކަ) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން ނުވަތަ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުން]

[ބަލައި ފާސްކުރެވޭނެ ގޮތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ދެ ގޮތުންކުރެ ގޮތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައިވާ ކެމިކަލް ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ގެންގުޅޭ ނުވަތަ އުފައްދާ ނުވަތަ ރައްކާކުރާ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރެވިދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންސްޕެކްޓަރުން މެދުވެރިކޮށް ބަލައި ފާސްކުރުން؛
އޯގަނައިޒޭޝަން ފޮރ ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސްއާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ސޮއިކުރެވޭ ފެސިލިޓީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުން މެދުވެރިކޮށް ބަލައި ފާސްކުރުން.

[ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ބާރު]
މި ޤާނޫނު ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ ތަނެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތަށް އެފަދަ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު އެ ޔުނިޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ތަންތަނަށް ވަދެ ބަލައި ފާސްކުރުން؛
ތަކެތި ތަޙްލީލުކޮށް އެތަކެތީގެ ސާމްޕަލްނެގުން؛
ތަކެތި މިންކުރުން؛
ލިޔެކިޔުން ބަލައި، ބޭނުންވާ ލިޔެކިޔުން ނަކަލުކޮށް ލިޔެކިޔުން ގެނައުން؛
ލިޔެކިޔުމުގެ ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމުގެ ބައެއްގެ ކޮޕީ ހެއްދުން؛
ބަލައި ފާސްކުރާ ތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކާ އިންޓަރވިއުކުރުމާއި އެ އިންޓަރވިއުތައް ރެކޯޑުކުރުން؛
އިލެކްޓްރޯނިކް އާލާތްތައް ހިމެނޭގޮތުން ބަލައި ފާސްކުރާ ތަނުގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތައް އޮޕަރޭޓުކުރުން؛
ފޮޓޯނެގުމާއި، ވީޑިއޯކޮށް ރެކޯޑުކުރުން؛
ބަލައި ފާސްކުރާ ތަނަށް ވަދެވޭނެ ފަރާތްތަކާއި އުޅަނދުފަހަރު ކޮންޓްރޯލްކުރުން ހިމެނޭގޮތުން މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން އަވަސް ކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

[ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ކޯޓު އަމުރު ހޯދުން]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާ އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ބަލައި ފާސްކުރުމަށް ތަނަކަށް ވަނުމަށް، އެ ތަނެއްގެ ވެރިފަރާތުން ނުވަތަ އެ ތަން ހިންގާ ފަރާތުން ހުއްދަ ނުދީފިނަމަ، ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް އެ ތަނަކަށް ވަންނަންވާނީ، ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް ކަމާބެހޭ ކޯޓަކަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައި ކޯޓުން އެފަދަ އަމުރެއް ނެރެދެވިދާނެއެވެ.
ބަލައި ފާސްކުރަން ބޭނުންވާ ތަނަކަށް ވަނުމަކީ، އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވުން؛
އެ ތަނަކަށް ވަދެ ޓެސްޓުތައްކޮށް، ތަޙްލީލުކޮށް، ބަލަންޖެހޭ ބެލުންތައް ބަލައި، ފޮޓޯނަގައި، ވީޑިއޯކުރުން ނުވަތަ ސާމްޕަލްނެގުމާއި ހޯދަންޖެހޭ ހޯދުންތައް ހޯދުމަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާއިރު، އެ ތަނެއްގައި މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކުރާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކަންކަމާއި، ކޯޓު އަމުރަށް އެދޭ ސަބަބު ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ދޫކުރާ ކޯޓު އަމުރެއްގައި، ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ނުވަތަ ޝަރުޠަކާ ނުލައި އެ ތަނަކަށް ވަދެ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދަ އަމުރެއްގައި އެ އަމުރު ދެމިއޮންނާނެ މުއްދަތު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުން ކުރިއަށްގެންދާ ބަލައި ފާސްކުރުމަކާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމަށް ތަނަކަށް ވަނުމަށް، އެ ތަނެއްގެ ވެރިފަރާތުން ނުވަތަ އެ ތަން ހިންގާ ފަރާތުން ރުހުން ނުދީފިނަމަ، އެ ތަނަކަށް ވަންނަންވާނީ، ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުންނެވެ. އެ ޙާލަތުގައި ކޯޓު އަމުރެއް ހޯދުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާނީ ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުންނެވެ. އަދި އެފަދަ ޙާލަތެއްގައިވެސް، މި މާއްދާގެ (ށ)، (ނ) އަދި (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭނެއެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުމަށް އެހީތެރިވުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުރިއަށްގެންދެވޭ ބަލައި ފާސްކުރުންތަކުގައި، އެ ތަނަކާ ޙަވާލުވެހުރި އިސްފަރާތަކުން ނުވަތަ އެ ތަނެއްގެ މުވައްޒަފުން، ނުވަތަ އެ ތަނެއްގައި ހާޒިރުވެހުރި ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް، މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިންސްޕެކްޓަރުން ކުރިއަށްގެންދާ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންސްޕެކްޓަރުން ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގާ ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާނީ، އެކަމަށްޓަކައި މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ އިންސްޕެކްޓަރުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ އިންސްޕެކްޓަރަކަށް، އޭނާއަކީ މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަން އަންގައިދޭ ލިޔުމެއް ދޫކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުން، އިންސްޕެކްޓަރުންގެ މަސައްކަތުގެ ވަގުތުތަކުގައި އެ މަސައްކަތެއް ކުރާ ތަނުގެ ވެރިޔަކަށް ނުވަތަ އެ ތަނަކާ އެވަގުތު ޙަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސްވެރިޔަކަށް ދައްކަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ލިޔުން ނުދައްކާނަމަ، އެފަދަ އިންސްޕެކްޓަރެއް، ބަލައި ފާސްކުރުން ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް އެފަދަ ތަނަކަށް ނުވެއްދުމުގެ ބާރު ތަނުގެ ވެރިޔާއަށް ނުވަތަ އެ ތަނަކާ އެވަގުތަކު ޙަވާލުވެ ހުރި އެންމެ އިސްފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުން]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކެމިކަލްތައް ނުވަތަ ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ގެންގުޅޭ ނުވަތަ އުފައްދާ ނުވަތަ ރައްކާކުރާ ތަންތަން އެ ތަންތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ހުއްދައާއެކު ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ބަލައި ފާސްކުރެވިދާނެއެވެ.

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ލިބިގެންވާ އިމްތިޔާޒު]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްގެންދާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށާއި އެފަދަ އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުތަކުގައި ހިމެނޭ އޮބްޒާރވަރުންނަށް، އެ ފަރާތްތަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ބަލައި ފާސްކުރުމެއްގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ އެފަދަ ބަލައި ފާސްކުރުމެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޝަން ޓީމަކުން ކުރާ ދަތުރެއްގެ ޓްރާންސިޓްގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ޙާލަތުގައި، ވިއެނާ ކޮންވެންޝަން އޮން ޑިޕްލޮމެޓިކް ރިލޭޝަންސްގެ ދަށުން ލިބިދީފައިވާ އަންނަނިވި އިމްތިޔާޒުތައް އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ލިބިގެންވެއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުގެ މެންބަރުންގެ ނަފްސުގެ ރައްކާތެރިކަން އެ މީހުންނަށް ފުރިހަމައަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަންދުކުރުމަކަށް އެ މީހުން ހުށަހެޅިގެން ނުވާނެއެވެ. އެ މީހުންނާ އެކަށީގެންވާ އިޙްތިރާމާއެކު މުޢާމަލާތްކޮށް، އެ މީހުންގެ ނަފްސާއި، މިނިވަންކަމާއި އަބުރަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޙަމަލާއެއް އަޔަނުދިނުމަށް އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް ދިވެހިރާއްޖެއިން އަޅަންވާނެއެވެ.
ވިއެނާ ކޮންވެންޝަން އޮން ޑިޕްލޮމެޓިކް ރިލޭޝަންސް 1961 ގެ ދަށުން ޑިޕްލޮމެޓިކް އޭޖެންޓުން ދިރިއުޅޭ އަދި މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނަށް ލިބިދޭ އެންމެހައި އިމްތިޔާޒުތައް ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުގެ މެންބަރުން ދިރިއުޅޭ އަދި މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުގެ މެންބަރުންގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖިނާއީ އިޚްތިޞާޞްއެއް ނުހިނގާނެއެވެ. އެގޮތުން، އެ މީހުންނާ ދެކޮޅަށް ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤެއް ހިންގައި ދަޢުވާ އުފުލުމާއި، ހެކިބަސްދިނުމަށް ލާޒިމުކުރުންފަދަ އެންމެހައި ކަމަކުން އިމްތިޔާޒު ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި ފިޔަވައި އެހެން ޙާލަތްތަކުގައި އެ މީހުންގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަދަނީ ނުވަތަ އިދާރީ ދަޢުވާއެއްވެސް އުފުލިގެން ނުވާނެއެވެ.
އިންސްޕެކްޝަންގެ ބޭނުމަށް އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި އޮބްޒާރވަރުން އެ ފަރާތެއްގެ ޤައުމުގެ ނަމުގައި ގެންގުޅޭ ނުއުފުލޭ މުދަލާ ގުޅޭގޮތުން ފިޔަވައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ނުއުފުލޭ މުދަލެއްގެ މިލްކުވެރިކަމާ ގުޅޭ ދަޢުވާއެއް؛
އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި އޮބްޒާރވަރުން ނިސްބަތްވާ ޤައުމުގެ ފަރާތުން ނޫން ގޮތަކަށް އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުން އެގްޒެކިއުޓަރ، އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރ ނުވަތަ ވާރިޘެއްގެ ގޮތުގައި އެ އިންސްޕެކްޓަރު ނުވަތަ އޮބްޒާރވަރު ޙަރަކާތްތެރިވާ ތަރިކައިގެ ދަޢުވާއެއް؛
ރަސްމީ މަސައްކަތުގެ ބޭރުން އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި އޮބްޒާރވަރުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރާ ފަންނީ ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތަކާ ގުޅިގެން ކުރާ ދަޢުވާއެއް.
ވިއެނާ ކޮންވެންޝަން އޮން ޑިޕްލޮމެޓިކް ރިލޭޝަންސް 1961 ގެ ދަށުން ޑިޕްލޮމެޓިކް އޭޖެންޓުން ބޭނުންކުރާ ލިޔެކިޔުމާއި މުއާޞަލާތީ މުޢާމަލާތްތަކާއި ރެކޯޑުތަކަށް ލިބިދޭ އެންމެހައި އިމްތިޔާޒުތައް ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުގެ މެންބަރުން ބޭނުންކުރާ ލިޔެކިޔުމާއި މުއާޞަލާތީ މުޢާމަލާތްތަކާއި ރެކޯޑުތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެގޮތުން، އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ޓެކްނިކަލް ސެކްރެޓޭރިއެޓްއާއެކު އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުން ކުރާ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ސިއްރުކުރެވިފައިވާ ކޯޑުތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ޙައްޤު އެ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ޓެކްސްތައް ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޓެކްސްއެއް ނުވަތަ ފީއެއް ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުގެ މެންބަރުންގެ އަތުން ނަގައިގެންނުވާނެއެވެ.
މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގުގެ ތެރޭގައި ޢާންމު ގޮތެއްގައި ހިމެނޭ ނުސީދާ ޓެކްސްގެ ބާވަތްތައް؛
އިންސްޕެކްޝަންގެ ބޭނުމަށް އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި އޮބްޒާރވަރުން އެ ފަރާތެއްގެ ޤައުމުގެ ނަމުގައި ގެންގުޅޭ ނުއުފުލޭ މުދަލާ ގުޅޭގޮތުން ފިޔަވައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ނުއުފުލޭ މުދަލަކާ ގުޅިގެން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނުވަތަ ޓެކްސްއެއް؛
ވިއެނާ ކޮންވެންޝަން އޮން ޑިޕްލޮމެޓިކް ރިލޭޝަންސްގެ އާޓިކަލް 39 ގެ 4 ވަނަ ޕެރެގްރާފްއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ބިމުން، ނުވަތަ ވާރުތަ މުދަލުން އަދި ތަރިކައިން ނަގާ ޓެކްސް؛
އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި އޮބްޒާރވަރުންނަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ލިބޭ އަމިއްލަ އާމްދަނީއާ ގުޅިގެން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ނުވަތަ ޓެކްސް؛
އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި އޮބްޒާރވަރުން ހޯދާފައިވާ ވަކި ޚިދުމަތްތަކަށް އަރާފައިވާ ފައިސާއާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރާ ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ކެޕިޓަލް ޓެކްސް.

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުން ވިޔަފާރިކުރުން]
ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓީމެއްގެ މެންބަރުންނާއި އޮބްޒާރވަރުން އަމިއްލަ މަންފާއަށްޓަކައި ވިޔަފާރީގެ އެއްވެސް މުޢާމަލާތެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[އިންސްޕެކްޝަންގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި އިންސްޕެކްޓަރުންގެ އަމިއްލަ ތަކެތިން ޑިއުޓީ ނުނެގުން]
ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުން ކުރިއަށްގެންދާ އިންސްޕެކްޝަންގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި ސާމްޕަލްތަކަށް ފުރިހަމަ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީ ނެގުމުން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުންގެ އަމިއްލަ ބޭނުމަށް ބޭނުންކުރާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުން ހުއްދަ ކޮންމެ އެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ހުއްދަ އެ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީ ނެގުމުން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.

[އިމްތިޔާޒުތައް އުވާލުން]
ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓީމެއްގެ މެންބަރުންނަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދީފައިވާ އިމްތިޔާޒެއްގެ ސަބަބުން ޢަދުލު އިންޞާފަށް ހުރަސްއެޅިދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އަދި އެފަދަ އިމްތިޔާޒެއް އުވާލުމަކީ މުޢާހަދާ ތަންފީޛުކުރުމަށް ހުރަހެއް މެދުވެރިވެދާނެ ކަމެއްކަމަށް ނުވާނަމަ، އެ އިމްތިޔާޒެއް އުވާލުމުގެ ބާރު ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އެތެރެކުރާ ކެމިކަލް ހިފެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ކެމިކަލެއް ފެނިއްޖެނަމަ، އެފަދަ ކެމިކަލެއް އެއީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުން މަނާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކެމިކަލެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކުށާއި އަދަބު]

[ޖަދުވަލު 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްއާ ގުޅޭ ކުށް]
އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރާ މީހާ އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދުތަކުން ބޭރުގައި، ޖަދުވަލު 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް އުފެއްދުން ނުވަތަ ލިބިގަތުން ނުވަތަ އަތުގައި ބެހެއްޓުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހޯދަންޖެހޭ ލައިސަންސް ހޯދުމަކާ ނުލައި ޖަދުވަލު 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް އުފެއްދުން ނުވަތަ ލިބިގަތުން ނުވަތަ އަތުގައި ބެހެއްޓުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛
ޖަދުވަލު 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ޤައުމެއްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދުން ބޭރުކޮށް މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިނުވާ ޤައުމެއްގެ ސަރަޙައްދަކަށް ގެންދިއުން؛
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާނަމަ، ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށް 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާ ނުލައި، ޖަދުވަލު 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް، މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ޤައުމަކަށް ގެންދިއުން؛
މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ޤައުމަކަށް ގެނެސްފައިވާ ޖަދުވަލު 1 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް، ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް ގެންދިއުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، އެ ކުރި ކުށެއްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި -/500000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއިން ފެށިގެން -/1000000 (އެއްމިލިޔަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން ނުވަތަ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހާއި، 20 (ވިހި) އަހަރު ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖަދުވަލު 2 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްއާ ގުޅޭ ކުށް]
ޖަދުވަލު 2 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކެމިކަލް ހިމެނޭ އުފެއްދުމެއް މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިނުވާ ޤައުމަކަށް ގެންދިއުމާއި އެފަދަ ޤައުމަކުން ގެނައުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އަންނަނިވި އުފެއްދުންތަކަކީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް ޖަދުވަލު 2 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލް ހިމެނޭ އުފެއްދުމެއްގެ ގޮތުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
އެ އުފެއްދުމެއްގައި %1 (އެކެއް އިންސައްތަ) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަދު މިންވަރަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2A ނުވަތަ 2A* ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލް ހިމެނޭ އުފެއްދުންތައް؛
އެ އުފެއްދުމެއްގައި %10 (ދިހައެއް އިންސައްތަ) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަދުން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގެ 2B ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް ހިމެނޭ އުފެއްދުންތައް؛
އެ އުފެއްދުމަކީ ރީޓެއިލް ވިޔަފާރިއަށް ބޭނުންކުރާ ކޮންސިއުމަރ މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި އަމިއްލަ ބޭނުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ގޮތަށް ބަންދުކުރެވިފައިވާ މުދަލަކަށްވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، -/100000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއިން ފެށިގެން -/500000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން ނުވަތަ 2 (ދޭއް) އަހަރު ދުވަހާއި، 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖަދުވަލު 3 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްއާ ގުޅޭ ކުށް]
އެންޑް-ޔޫސަރ ސެޓްފިކެޓް ހޯދުމަކާ ނުލައި މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 3 ގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލެއް މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިނުވާ ޤައުމަކަށް ގެންދިއުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، އެ ކުރި ޢަމަލެއްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި -/100000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއިން ފެށިގެން -/250000 (ދެލައްކަ ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން ނުވަތަ 2 (ދޭއް) އަހަރު ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޢާންމު ކުށްތައް]
އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރާ މީހާ އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ތަރައްޤީކުރުން ނުވަތަ އުފެއްދުން ނުވަތަ ލިބިގަތުން ނުވަތަ ރައްކާކުރުން ނުވަތަ ބެހެއްޓުން؛
ސީދާ ގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުންވިޔަސް ކެމިކަލް ހަތިޔާރު އެހެން މީހަކަށް ދިނުން ނުވަތަ ފޮނުވުން؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުން؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި ޢަސްކަރީ ތައްޔާރީތައްވުން؛
މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ޤައުމުތަކަށް މަނާކުރެވިފައިވާ އެއްވެސް ޙަރަކާތެއްގައި މީހަކު ބައިވެރިވުމަށް އެހީތެރިވުން، ނުވަތަ އެފަދަ ކަމަކަށް ހިތްވަރުދިނުން ނުވަތަ ބާރުއެޅުން؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުމަށް ވެވޭ ޢަސްކަރީ ތައްޔާރުވުމެއްގައި ހަނގުރާމަވެރި ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ރަޔަޓް ކޮންޓްރޯލް އެޖެންޓެއް ބޭނުންކުރުން؛
މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ޤައުމުތަކަށް މުޢާހަދާގެ ދަށުން މަނާކުރެވިފައިވާ އެނޫންވެސް ޙަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، އެ ކުރި ކުށެއްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި -/500000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއިން ފެށިގެން -/1000000 (އެއްމިލިޔަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން ނުވަތަ 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހާއި، 20 (ވިހި) އަހަރު ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާއާ ޚިލާފަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޢަމަލުކޮށްފައިވާނަމަ، ކުރިން އެންގުމަކާ ނުލައި ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން އެ ހަތިޔާރެއް ދައުލަތަށް ނަގައި އެ ނައްތާލެވެންދެން ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުގެ ބާރު އެ ޔުނިޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުމާގުޅޭ ކުށްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުރިއަށްގެންދާ ބަލައި ފާސްކުރުމެއްގައި އަންނަނިވި ކަންކަމުންކުރެ ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
ބަލައި ފާސްކުރުމެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި އެ މީހުންގެ އެހީތެރިންނަށް، މަޤްބޫލު ޢުޛުރެއްނެތި އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ނުދިނުން؛
އިންސްޕެކްޝަން ޓީމުގެ އެއްވެސް މެންބަރަކަށް ނުވަތަ އޮބްޒާރވަރަކަށް ހުރަސްއަޅައި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ދަތިކުރުން؛
އިންސްޕެކްޓަރުން ހަރުކުރާ އެއްވެސް ސާމާނެއް ނުވަތަ އާލާތެއް، އެ މަސައްކަތަށް ނޭދެވޭ އަސަރުފޯރުވުމުގެ ނިޔަތުގައި، އެފަދަ ސާމާނު ނުވަތަ އާލާތެއް ނައްތާލުން ނުވަތަ އެފަދަ އެއްޗަކަށް ގެއްލުމެއް ދިނުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، -/200000 (ދެލައްކަ) ރުފިޔާ އަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން ނުވަތަ 2 (ދޭއް) އަހަރު ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރާއި (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ، -/200000 (ދެލައްކަ) ރުފިޔާއިން ފެށިގެން -/400000 (ހަތަރުލައްކަ) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން ނުވަތަ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ކުށް ކުރުމަށް އެހީތެރިވުމާއި ހިތްވަރު ދިނުން]
މުޢާހަދާގައި މަނާކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކުރުމަށް އެއްވެސްގޮތަކުން، އެހީތެރިވުމަކީ، ނުވަތަ ހިތްވަރުދިނުމަކީ، ނުވަތަ ބާރު އެޅުމަކީ ކުށެކެވެ. އަދި އެފަދަ ކުށެއް ކޮށްފި ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، މި ޤާނޫނުގައި އެ ކުށެއް ކުރި މީހަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބެވެ.

[އެހެނިހެން]

[ޖަދުވަލު]
މި ޤާނޫނުގައި ހިމެނޭ 3 ޖަދުވަލަކީ މި ޤާނޫނުގެ ބައެކެވެ. އެ ތިން ޖަދުވަލާއި މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެ ޖަދުވަލުތަކަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތައްވެސް ކިޔަންވާނީ، މި ޤާނޫނާ އެކުގައެވެ.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަންނަނިވި ކަންކަމާ ގުޅޭ ގަވާއިދު ހަދަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކެމިކަލް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރުމާއި އެކްސްޕޯޓްކުރުމުގެ ލައިސަންސްދޫކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފެސިލިޓީތަކަށް ލައިސަންސްދޫކުރުން؛
ފެސިލިޓީތަކުގެ މިންގަނޑުތައް؛
ކެމިކަލް ރައްކާކުރުމާއި، ގުދަންކުރުމާއި، ތަންތަނަށް އުފުލުމާއި، ބަންދުކުރުމާއި، ލޭބަލްޖެހުމާއި، އަދި އިޝްތިހާރުކުރުމުގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް؛
ރެކޯޑު ބަލަހައްޓައި ރިޕޯޓުކުރުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި އުސޫލުތައް؛
ކެމިކަލް ހަތިޔާރު ނައްތާލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް.
މި ޤާނޫނު ހިންގުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ މިނިސްޓަރުގެ ލަފާގެ މަތިން ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުންނެވެ. އަދި މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުގެ އިތުރުން އެހެން ގަވާއިދުތައް ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓުން ހެދުމަކަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ޤާނޫނަށް އިސްކަންދިނުން]
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، ކެމިކަލް ހަތިޔާރު އުފެއްދުމާއި، ނުވަތަ ގުދަންކުރުމާއި ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމާއި ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިއުމާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރަންވީ އުސޫލުތަކުގައި، ނުވަތަ ކެމިކަލް ހަތިޔާރާއި، ރަޔަޓް ކޮންޓްރޯލް އެޖެންޓާއި، ވިހަ ކެމިކަލް ބޭނުންކޮށްގެން މުޢާހަދާގެ ދަށުން މަނާކުރެވިފައިވާ ކަންކަން ކުރުމުގައި، ނުވަތަ މުޢާހަދާގެ ދަށުން އެއްޗެހި އުފެއްދުމަށް ހުއްދަކުރެވޭ ކެމިކަލް ޕްރިކަރސަރތަކާއި ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލްއާ ބެހޭގޮތުން އިސްކަން ދޭންވާނީ މި ޤާނޫނަށެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާޢިއުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސް ދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ލަފްޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައި އެވަނީ، އެ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ތިރީގައި ދީފައިއެވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވޭ ކެމިކަލް ހަތިޔާރާބެހޭ ކެމިކަލް ވެޕަންސް ޔުނިޓަށެވެ.
"މުޢާހަދާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، "ދަ ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ދަ ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޕްރޮޑަކްޝަން، ސްޓޮކްޕައިލިންގ އެންޑް ޔޫސް އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސް އެންޑް އޮން ދެއަރ ޑިސްޓްރަކްޝަން 1993" އަށެވެ.
"އޯގަނައިޒޭޝަން ފޮރ ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސް" ނުވަތަ "އޯގަނައިޒޭޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދަ ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ދަ ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޕްރޮޑަކްޝަން، ސްޓޮކްޕައިލިންގ އެންޑް ޔޫސް އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސް އެންޑް އޮން ދެއަރ ޑިސްޓްރަކްޝަން 1993 ގެ އާޓިކަލް VIII ގެ ދަށުން އެ މުޢާހަދާގެ މެންބަރު ޤައުމުތަކުން މުޢާހަދާ ތަންފީޛުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އުފައްދާފައިވާ އޯގަނައިޒޭޝަނަށެވެ.
"ކެމިކަލް ހަތިޔާރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްޗެހި އެކުގައި ނުވަތަ ވަކިވަކިންނެވެ.
މުޢާހަދާގެ ދަށުން މަނާކުރެވިފައިނުވާ ބޭނުންތަކަށް، އެ ބޭނުންތަކާ އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް އެކަންކަމަށް ބޭނުންކުރާ އެކަށީގެންވާ ބާވަތްތައް ފިޔަވައި، އެހެނިހެން ވިހަ ކެމިކަލް އަދި އޭގެ ޕްރިކަރސަރތައް؛
މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވިހަ ކެމިކަލުން މީހަކު މަރާލެވޭފަދަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އަނިޔާއެއް ދެވޭގޮތަކަށް، އެ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމުން ވިހަ ކެމިކަލް ބޭރުވެގެންދާފަދަ ގޮތަކަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ހަތިޔާރާއި ވަޒަނާއި، އާލާތްތައް؛
މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހަތިޔާރާއި ވަޒަނާއި، އާލާތްތަކާ ސީދާ އެކުގައި ބޭނުންކުރާގޮތަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް.
"ޕްރިކަރސަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްވެސް ވިހަ ކެމިކަލެއް އުފެއްދުމަށް އެއްވެސް މަރުޙަލާއެއްގައި ބޭނުންކުރާ އެއްވެސް ކެމިކަލް ރިއެކްޓެންޓަކަށެވެ.
"ރަޔަޓް ކޮންޓްރޯލް އެޖެންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް ޖަދުވަލެއްގައި ނުހިމެނޭ، އިންސާނުންގެ ޙިއްސުތަކަށް އިސާހިތަކު އަސަރުފޯރުވާ ނުވަތަ ޖިސްމާނީގޮތުން ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ގެނުވާ، އެ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލުމުން ކުޑަ އިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ޢާންމު ޙާލަތަކަށް މީހާ އަންނަ ކެމިކަލަށެވެ.
"ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1، 2 އަދި 3 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، އޭގެ ކެމިކަލް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން ފުރާނައަށް ގެއްލުންލިބިދާނެ ނުވަތަ ވަގުތީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ނުވަތަ ދާއިމީ ގެއްލުމެއް އިންސާނުންނަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުންނަށް ކުރިމަތިކުރުވާ ކޮންމެ ކެމިކަލަކަށެވެ. މި މާނައިގައި، އެފަދަ ކެމިކަލެއްގެ އަސްލު ނުވަތަ އުފައްދާ ގޮތް ނުވަތަ އުފައްދާ ފެސިލިޓީ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެ ކެމިކަލް އުފެދޭ ނުވަތަ އުފައްދާ ތަނަކަށް ނުވަތަ ގޮތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
"ޖަދުވަލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ޑިސްކްރީޓް އޯރގަނިކް ކެމިކަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އޮކްސައިޑް، ސަލްފައިޑް އަދި މެޓަލް ކާރބަނޭޓްސް ފިޔަވައި ކާރބަންގެ ހުރިހާ ކޮމްޕައުންޑެއް ހިމެނޭ ކެމިކަލް ކޮމްޕައުންޑްތައް ނިސްބަތްވާ ކްލާހުގެ ހުރިހާ ކެމިކަލަކަށެވެ.
"ވެރިފިކޭޝަން އެނެކްސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުޢާހަދާއާ އެކުގައި ހިމަނާފައިވާ ''އެނެކްސް އޮން އިމްޕްލިކޭޝަންސް އެންޑް ވެރިފިކޭޝަން'' އަށެވެ.
"ކެމިކަލް އުފެއްދުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލް ރިއެކްޝަނަކުން ކެމިކަލް އުފެއްދުމަށެވެ.
"ކެމިކަލް ތައްޔާރުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލެއް އެހެން ކެމިކަލަކަށް ބަދަލު ނުވާގޮތަށް، ކުރިއަށްގެންދާ، ފޯރމިޔުލޭޝަން، އެކްސްޓްރެކްޝަން އަދި ޕިޔުރިފިކޭޝަންގެ ޢަމަލީ މަރުޙަލާއަށެވެ.
"ކެމިކަލް ބަދަލުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލް ރިއެކްޝަނަކުން އެ ކެމިކަލް އެހެން ކެމިކަލަކަށް ބަދަލުކުރުމަށެވެ.
"އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިއުން" ނުވަތަ "ގެންދިއުން" ނުވަތަ "ގެނައުން" ނުވަތަ "ދިނުން" ނުވަތަ "ފޮނުވުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލެއް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ނުވަތަ އެކެއްގެ އަތުން އަނެކެއްގެ އަތަށް އުފުލުން ނުވަތަ ޓްރާންސްޕޯޓްކުރުން ނުވަތަ ޓްރާންސްޝިޕްކުރުން ނުވަތަ ޓްރާންސިޓްކުރުން ނުވަތަ ކެމިކަލެއް އިމްޕޯޓްކުރުން ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓްކުރުމަށެވެ.
"ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސްޕެކްޓަރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދަ ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ދަ ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޕްރޮޑަކްޝަން، ސްޓޮކްޕައިލިންގ އެންޑް ޔޫސް އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސް އެންޑް އޮން ދެއަރ ޑިސްޓްރަކްޝަންގެ ''ވެރިފިކޭޝަން އެނެކްސްގެ ޕާޓް II، ސެކްޝަން A'' ގެ ދަށުން، މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަލައި ފާސްކުރުމެއް ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް ނުވަތަ ތަންތަނަށް ހާޒިރުވުމަށް އޯގަނައިޒޭޝަނުން ކަނޑައަޅާ މީހުންނަށެވެ.
"ކެމިކަލް ހަތިޔާރު އުފައްދާ ފެސިލިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، 1 ޖަނަވަރީ 1946 އިން ފެށިގެން، ކެމިކަލް އުފެއްދުމަށް، ރައްކާކުރުމަށް ހެދިފައިވާ ނުވަތަ އެފަދަ ބޭނުމަކަށްޓަކައި ޢިމާރާތްކުރެވިފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.
"ފެސިލިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލް އުފައްދާ ކާރުޚާނާތަކާއި، އެތަކެތި ގެންގުޅެ ބަލަހައްޓާ ލެބޯޓަރީތަކާއި ގުދަންކުރާ ތަންތަނާއި އަދި މިކަންކަމުގެ އިދާރީ ރެކޯޑު ބަލަހައްޓާ ތަންތަނަށެވެ.
"އެންޑް ޔޫސަރ ސެޓްފިކެޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއް ޤައުމުން އަނެއް ޤައުމަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އެއްޗެއް ޓްރާންސްފަރ ކުރާއިރު، އެ އެއްޗެއް އެކްސްޕޯޓްކުރެވޭ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއަކުން، އެ އެއްޗެއް ލިބިގަންނަ މީހާއަކީ އެ އެއްޗެއްގެ ބޭނުންކުރާނެ ހަމައެކަނި ފަރާތްކަމަށް ބަޔާންކޮށް ދޫކޮށްފައިވާ ސެޓްފިކެޓަށެވެ.
"ފެސިލިޓީ އެއްބަސްވުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލް ހަތިޔާރާއި މި ހަތިޔާރުތައް އުފައްދާ ފެސިލިޓީތަކާއި އަދި މުޢާހަދާގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ޙަރަކާތްތަކާ ގުޅިގެން ވަކި ފެސިލިޓީއަކަށް ނިސްބަތްކޮށް އޮން ސައިޓް ވެރިފިކޭޝަން ހެދުމަށް އޯގަނައިޒޭޝަނާއި މުޢާހަދާގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ޤައުމުތަކާއެކު ހެދިފައިވާ އެއްބަސްވުމަށެވެ.
"ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އޯގަނައިޒޭޝަން ފޮރ ދަ ޕްރޮހިބިޝަން އޮފް ކެމިކަލް ވެޕަންސްގެ ޓެކްނިކަލް ސެކްރެޓޭރިއެޓްގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްއަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލްއާއި ކެމިކަލް ހަތިޔާރާ ގުޅޭ ކަންކަން ތަންޒީމުކޮށް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށެވެ.
"މިނިސްޓަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެމިކަލްއާއި ކެމިކަލް ހަތިޔާރާ ގުޅޭ ކަންކަން ތަންޒީމުކޮށް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާގެ ވަޒީރަށެވެ.