ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު
(7/2010)

[ޢާންމު މާއްދާތައް]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 8 ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމަށްޓަކައި އުފައްދަންޖެހޭ އިދާރާތަކާއި މަޤާމުތަކާއި ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކާއި ކޮމިޓީތައް އުފައްދައި، އެ އިދާރާތަކާއި މަޤާމުތަކާއި ކައުންސިލްތަކާއި ކޮމިޓީތަކުގެ ސިފަތަކާއި، އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައަޅައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމާބެހޭ އެންމެހައި އުޞޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުމުގެ ބޭނުން]
ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުމުގެ ބޭނުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން، ދީމިޤްރާޠީ އަދި ޖަވާބުދާރީވަނިވި އުޞޫލުން ރައްޔިތުން އަމިއްލައަށް ނިންމުމަށް މަގުފަހިކޮށް، އިޖްތިމާޢީ ގޮތުންނާއި، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުންނާއި، ޘަޤާފީ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށް، ރައްޔިތުން ބާރުވެރިކޮށް، ރައްޔިތުންނާ އެންމެ ގާތުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޚިދުމަތް ލިބޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި އަމާން ވެއްޓެއް ޤާއިމްކުރުމެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް]

[އިދާރީ ދާއިރާތައް އުފެއްދުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ 21 އިދާރީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޝަރުޠު ހަމަވާ އިދާރީ ދާއިރާތައް ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަށެއް ހިންގުމަށްޓަކައި، އެއިން ކޮންމެ ރަށެއްގައި ރަށު ކައުންސިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ 21 އިދާރީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޝަރުޠު ހަމަވާ ތަންތަނުގައި މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީ ކައުންސިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ.
އެއްވެސް އިޤްތިޞާދީ ސިޔާސަތެއް ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ސިޔާސަތެއް ނުވަތަ އިދާރީ ހިންގުމުގެ ސިޔާސަތެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސިޔާސަތެއް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ނުވަތަ އެފަދަ ސިޔާސަތެއްގެ މަޤްޞަދަށްޓަކައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއްވެސް އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެހެން އިދާރީ ދާއިރާއަކާ ގުޅުވާލެވޭނީ، ނުވަތަ އެއްކުރެވޭނީ، ނުވަތަ އެއްވެސް އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެހެން އިދާރީ ދާއިރާއަކާ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ލާޒިމްކުރެވޭނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.
ރަށު ކައުންސިލަކުން ޖަވާބުދާރީވާ އަދި ރިޕޯޓުކުރާ ރަސްމީ ފަރާތަކީ، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ ކައުންސިލެއް ހިމެނޭ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް އެ ކައުންސިލުން ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭނެއެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ބެހިފައިވާގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމަށްޓަކައި އިދާރީ ދާއިރާތައް ބެހިގެންވަނީ އަތޮޅު ދާއިރާތަކާއި މާލޭ ދާއިރާގެ މައްޗަށެވެ.

[އަތޮޅު ދާއިރާތައް]
ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި (ހއ. އަތޮޅު) ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި (ހދ. އަތޮޅު) މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރި (ށ. އަތޮޅު) މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި (ނ. އަތޮޅު) މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރި (ރ. އަތޮޅު) މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި (ބ. އަތޮޅު) ފާދިއްޕޮޅު (ޅ. އަތޮޅު) މާލެއަތޮޅު (ކ. އަތޮޅު) އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރި (އއ. އަތޮޅު) އަރިއަތޮޅު ދެކުނުބުރި (އދ. އަތޮޅު) ފެލިދެއަތޮޅު (ވ. އަތޮޅު) މުލަކަތޮޅު (މ. އަތޮޅު) ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރި (ފ. އަތޮޅު) ނިލަންދެއަތޮޅު ދެކުނުބުރި (ދ. އަތޮޅު) ކޮޅުމަޑުލު (ތ. އަތޮޅު) ހައްދުންމަތި (ލ. އަތޮޅު) ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރި (ގއ. އަތޮޅު) ހުވަދުއަތޮޅު ދެކުނުބުރި (ގދ. އަތޮޅު) ފުވައްމުލައް (ޏ. އަތޮޅު) އައްޑުއަތޮޅު (ސ. އަތޮޅު)

[މާލެ ދާއިރާ]
އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލޭގެ ދާއިރާގައި ހިމެނެނީ މާލެ، ވިލިނގިލި އަދި ހުޅުމާލެއެވެ.

[އަތޮޅުތަކުގެ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ މަރުކަޒީ ރަށް ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށް މަރުކަޒީ ރަށެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އިދާރީ ދާއިރާގެ މަރުކަޒީ ރަށްކަމަށް ބަލާނީ 7 އޯގަސްޓް 2008 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުނުއިރު އެއަތޮޅުތަކުގައި އަތޮޅުވެރިކަންކުރަމުންއައި ރަށްތަކަށެވެ. ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން އެ އަތޮޅެއްގެ މަރުކަޒީ ރަށްކަމުގައި ކަނޑައަޅާ ރަށަކަށެވެ.

[ އަތޮޅު ކައުންސިލް]

[އަތޮޅު ކައުންސިލް]
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގަންވާނީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ އިދާރީ ދާއިރާ ހިންގުމަށް އިންތިޚާބުކުރާ އަތޮޅު ކައުންސިލުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަތޮޅު ކައުންސިލަކީ، އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެކުލެވިގެންވަނީ، މީހުން ދިރިއުޅޭ އެންމެ ރަށެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށްވެފައި، އެ ރަށަކީ މި ޤާނޫނުގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ލިބި، ސިޓީ ކައުންސިލެއް ޤާއިމުވެފައިވާ ރަށެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގާނީ، އެ ރަށެއްގައި ޤާއިމުވެފައިވާ ސިޓީ ކައުންސިލުންނެވެ. އެ ޙާލަތުގައި އެ ސިޓީ ކައުންސިލަކީ، އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތެވެ.

[ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު]
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް ޤާއިމްކުރެވޭ އަތޮޅު ކައުންސިލަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާލިބިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އަދި އަމިއްލަ ނަމުގައި މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާއެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގައި، އެ ދާއިރާ ތަރައްޤީކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ރަށްރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންތަކަށާއި މުޅި އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރޭވުމުގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ދިނުން.
ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ވިލަރެސްކުރުމާއި އެ ކައުންސިލްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބެލުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަތޮޅު ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި އެކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ ކަންތައްތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޕްލޭންތައް ހެދުމާއި، ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުމާއި، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ތަންފީޛުކުރުމުގެ ކަންތައްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބަލައި، އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި އެކަށައަޅަންޖެހޭ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައެޅުމާއި އެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމާއި އެއާގުޅޭ ގަވާއިދު ހެދުން.
އިދާރީ ދާއިރާގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމުން.
އިދާރީ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ މާލިއްޔަތާއި އެންމެހައި ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުން.
މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ބިންބިމާއި ފަރާއި ފަޅު ހޯދުމާއި، މިފަދަ ތަންތަން އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި ދިނުމާއި، މިފަދަ ތަންތަނުގައި އިންވެސްޓްކުރުމާއި އަދި މި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި މިލްކުކުރުން.
އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި އުފުލޭ އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ މިފަދަ ތަކެތި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެހެން ފަރާތްފަރާތައް ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ދޫކުރުން.
ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މާލީ އިދާރާތަކުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމާއި، އެފަދަ ދަރަނިތަކުގެ ޙިމާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލްގެ އެކިއެކި މާލީ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތަކާއި މިލްކިއްޔާތުތައް ދަރަނި ދޫކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމާއި ތަފާތު އެކި ކަންކަމަށް ފަންޑު އުފެއްދުން.
ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މުނިސިޕަލް ބޮންޑާއި، ބިލާއި މުނިސިޕަލް ސެކިއުރިޓީ ފަދަ އެކިއެކި މާލީ ސެކިއުރިޓީތައް އެކަށައަޅައި، އެފަދަ ސެކިއުރިޓީތައް ސްޓޮކް އެކްސްޗޭންޖް މެދުވެރިކޮށް ވިއްކުން.
އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެކިފަރާތްތަކާއެކު އެގްރީމެންޓްކޮށް ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތުކުރުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ފަތުރުވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމާއި އެހެނިހެން ޞިނާޢަތުތައް ކުރިއެރުވުމަށް އެހީތެރިވެދީ މަސައްކަތްކުރުން.
އަތޮޅު ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި ކައުންސިލް މެދުވެރިވެގެން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ކަނޑައެޅުމާއި ފީ ނެގުން.
މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުން.
ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައާއި ކައުންސިލްގެ ނަން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ކުރީގެ ކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޒިންމާ އުފުލުން.
ކައުންސިލަށް ނިސްބަތްވާ ސިއްކަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު ބޭނުންކުރުން.
ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގުން.
ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ކަންކަން ކުރުން.
ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރާ މިންވަރު ބެލުން.
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.
ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލެއްގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ނުހިމެނޭ ފަޅުރަށްރަށް، ބެލެހެއްޓުމަށާއި އިޤްތިޞާދީ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި އެ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކާ ޙަވާލުކުރުން.
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބަލައި، ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
ކައުންސިލްތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ފާސްކޮށް އެ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން.
ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބާރު ހިނގާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށްތަކާއި ފަޅުތައް]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާހިނދަކު، އަތޮޅު ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި، ފަޅުތަކުގެ ތެރެއިން، ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި ފަޅުތަކުގެ މިލްކުވެރި ފަރާތަކީ ދައުލަތެވެ.
އަތޮޅު ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި، ފަޅުތައް ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ބޭނުންކުރަންވާނީ ނުވަތަ ތަރައްޤީކުރަންވާނީ ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ނުވަތަ ވަރުވާއަށް ދޫކުރަންވާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
އަތޮޅު ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށްތަކާއި ފަޅުތަކުގެ ތެރެއިން، ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ނުހިމެނޭ ފަޅުރަށްރަށް ބަލަހައްޓާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލުންނެވެ. އަދި އިޤްތިޞާދީ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި އެ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށެއް ނުވަތަ ފަޅެއް އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ރަށު ކައުންސިލަކާ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރަންވާނީ ސަރުކާރުން އެކަމަށް ކަނޑައަޅާ ވުޒާރާގެ ހުއްދަ ލިޔުމުން ހޯދުމަށް ފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުއްދަ ހޯދުމަށް ކައުންސިލުން އެދޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ލަސްވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ލިޔުމުން ޖަވާބުދޭންވާނެއެވެ. އަދި ސަރުކާރުން ނުވަތަ އަތޮޅު ކައުންސިލުން އެދޭ ހުއްދަ ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ނުދޭން ނިންމާނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބުތައް އެ ލިޔުމުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ވަކި ޖަވާބެއް ނުލިބޭނަމަ އެދިފައިވާ ހުއްދައެއް ލިބުނީ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބާރު ހިނގާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަޅުރަށްތަކާއި، ފަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަތޮޅު ކައުންސިލްއާއި، ސަރުކާރުން މި މާއްދާގެ ދަށުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ވާންވާނީ، އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންގެ ލާބަޔަށް އިސްކަންދީގެން ނިންމާ ނިންމުންތަކެއް ކަމުގައެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އަންނަނިވި ޚިދުމަތްތައް އަތޮޅު ކައުންސިލުން ދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ފައިސާއާއި އެހެނިހެން ވަސީލަތްތައް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން އެއް ރަށަށްވުރެ ގިނަ ރަށްރަށަށް ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތަކާއި އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން އަތޮޅު ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތައްކުރުން.
ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކާއި އެކިއެކި އޮފީސްތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން، އެ މިނިސްޓްރީތަކާއި އޮފީސްތަކުން އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް މެދުވެރިކޮށް އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ދޭން ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.
އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހުންނަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް ބޭނުންވާނެ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.
އިދާރީ ދާއިރާގެ އެންމެހައި ރަށްރަށާއި ބިންބިމުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވައި، އެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމާއި، ބިމާބެހޭ ޤައުމީ ދަފްތަރު އެކުލަވައި ބަލަހައްޓާ އިދާރާއަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.
ރަށު ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ ފަންނީ އަދި މާލީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިވުން.
ރަށު ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ ލަފާ ދިނުން.
އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައި ހިމެނޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކި ރަށު ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުނުކޮށް ހުންނަ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުން.
ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.

[މުޅި އިދާރީ ދާއިރާގެ ލާބައާއި މަންފާއަށް މަސައްކަތްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ކައުންސިލުން ބޭނުންކުރަންވާނީ، މުޅި އިދާރީ ދާއިރާގެ ލާބައާއި މަންފާއަށެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް]
އަތޮޅު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ސިއްރު ވޯޓަކުން ނަގާ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް؛
އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަދި؛
އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ސިޓީއެއް ހިމެނޭނަމަ އެ ސިޓީއެއްގެ މޭޔަރުގެ މައްޗަށެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރަކީ ކައުންސިލް އިންތިޚާބުވި ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ. ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އައު ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އައު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ގުނަން ފަށާނީ ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[މެންބަރުންގެ ހުވައި]
ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންނަށް އެމީހުންގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވޭނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުވައި ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

[ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއެއްގައި ހުރި މީހަކު އިދާރީ ދާއިރާއަށް ކުރިމަތިލުން]
މި ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ މަޤާމުތަކަށް ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއެއްގައި ހުރި މީހަކަށް ކުރިމަތި ލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެކުރިމަތިލި މަޤާމަށް އިންތިޚާބުވެއްޖެނަމަ ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއިން އިސްތިޢުފާ ދޭންވާނެއެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ޝަރުޠުތައް]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހެއްގެ އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވުން؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކަށް ނުވުން؛
މުސްލިމަކު ކަމުގައި ވުމާއި، ސުންނަތް ޖަމާޢަތުގެ މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
ޢުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވުން؛
ބުއްދި ހަމަޔަށް ހުރި މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
ފުލްޓައިމް ދަރިވަރެއްކަމުގައި ނުވުން.
ބޭރުޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކު ދިވެހި ރައްޔިތަކަށް ވެފައިވާ ނަމަ، އެ މީހަކަށް އަތޮޅު ކައުންސިލެއްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލެވޭނީ، އެ މީހަކު ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވީތާ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ފުރި އަދި އެމީހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހަކު ކަމުގައި ވާނަމައެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައިވާ މީހަކަށް އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގައި ބައިވެރިއެއް ނުވެވޭނެއެވެ.
އަދާކުރާންޖެހޭ ސާބިތު ދަރަންޏެއް އޮތް މީހަކު ނަމަ، ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް އެ ދަރަނި އަދާކުރަމުން ނުދާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއްގެ އަދަބު ތަންފީޛުކުރަމުންދާ މީހެއް ކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (4) އާއި (5) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށްތައް ފިޔަވައި އެހެން ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެ 12 (ބާރަ) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މީހަކު ނަމަ އެ ޙުކުމެއް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުނުތާ، ނުވަތަ އެ ޙުކުމުން ކަނޑައެޅުނު އަދަބު މަޢާފްކުރެވުނުތާ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ނުވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތުގެ ކުށެއް، ނުވަތަ ރިޝްވަތުގެ ކުށެއް ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށެއް ކުރިކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަން ނުވަތަ މީހެއްގެ ޢިއްފަތްތެރިކަން ފޭރިގަތްކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވުން.
އެއްވެސް ސްކޫލެއް، މަދަރުސާއެއް ނުވަތަ ކިޔަވައިދޭ މަރުކަޒެއްގެ ފުލްޓައިމް ދަރިވަރަކު ކަމުގައިވުން.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުން ބައި-އިލެކްޝަން ބޭއްވުން]
ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 183 (ސަތޭކައަށްޑިހަތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލެއްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ، 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި-އިލެކްޝަނަކުން އެ މަޤާމަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ ފަރާތަކަށް ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސެވެ. ރައީސް ނެތް ޙާލަތުގައި ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޚާބުކުރާ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސެވެ.
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެ ކައުންސިލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެފަދައިން އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާއިރު، އެ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވެފައިވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ހިންގުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކައުންސިލުން އެކަށައަޅާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭންގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެވޭނެ ގޮތަށް އިދާރާގެ މަސައްކަތްތައް ބައްޓަންކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން އިދާރާގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލައި، ޑިވިޜަންތަކާއި ސެކްޝަންތަކާއި ޔުނިޓުތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ގަވާއިދުން ބޭއްވުމާއި ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން؛
ކައުންސިލްގެ ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންތޯ ބެލުން؛
ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަން ލާޒިމުކުރާ ޕްލޭންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުމާއި، ޢާންމުކުރަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ޢާންމުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރުން؛
ކައުންސިލް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާތަކާއި ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާދާރުވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދާކުރަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޒިންމާތަކާ ގުޅިގެން ރައްޔިތުންނަށާއި، މަސްއޫލު އިދާރާތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން؛ އަދި ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ ވާޖިބުތައް]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް އެހީތެރިވެދިނުން.
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އޭނާ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެމަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސާ ޙަވާލުކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އޭނާ އަދާކުރަންވާނެއެވެ.

[އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މެންބަރު ނިސްބަތްވާ ރަށާއި އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތައް ކައުންސިލްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމާއި، އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތަކުގައި ބައިވެރިވުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުން؛
ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ޕްލޭންތަކާއި އަހަރީ މަސައްކަތު ތާވަލާއި އަހަރީ ބަޖެޓާއި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވުން؛ އަދި ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅިގެން އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ޙަވާލުކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.

[ ރަށު ކައުންސިލް]

[ރަށު ކައުންސިލް]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލެއް ޤާއިމްކުރެވިފައިނުވާ ކޮންމެ ރަށެއް ހިންގާނީ އެކަމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރާ ރަށު ކައުންސިލަކުންނެވެ.

[ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް ޤާއިމްކުރެވޭ ރަށު ކައުންސިލަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާލިބިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އަދި އަމިއްލަ ނަމުގައި މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް]
ރަށު ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާއި އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށް ހިންގައި، ރަށް ތަރައްޤީކޮށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން އެކުލަވާލައި، ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފޮނުވުމާއި، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން އެކުލަވާލައި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފާސްކުރުމަށް ފޮނުވުން.
ރަށު ކައުންސިލުން އެކުލަވާލައި، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަށް ފޮނުވާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިގެން ސަރުކާރުން އެކަށައަޅާ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން ރަށު ކައުންސިލުން ތަންފީޛުކުރުމަށް ރަށު ކައުންސިލާ ސަރުކާރުން ޙަވާލުކުރާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތަންފީޛުކުރުން.
ތަރައްޤީގެ އެކިއެކި މަޝްރޫޢުތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބެލުމުގައި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކަށާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އެހީތެރިވެދީ، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ޖަވާބުދާރީވެ، މިނިސްޓްރީތަކުންނާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ގަވާއިދުން ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުން.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ރަށު ފެންވަރުގައި އެކަށައަޅަންޖެހޭ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައަޅައި، އެއާގުޅޭ ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ރަށު ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމުން.
ރަށު ރައްޔިތުންގެ މާލިއްޔަތާއި އެންމެހައި ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުން.
ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކޮށްފައިވާ ރަށުގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާއި ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ބިންބިމާއި ފަރާއި ފަޅު ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި އަދި މިފަދަ ތަންތަން އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި އަދި މިފަދަ ތަންތަނުގައި އިންވެސްޓްކުރުމާއި މިފަދަ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި މިލްކުކުރުން.
ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ ބިމާއި، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލާ ޙަވާލުކުރާ އެނޫންވެސް ބިން، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކުރާ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާއި އެ ރަށެއްގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޭނުންކުރުމާއި ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި ދިނުން.
އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި އުފުލޭ އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިހުންނަ މިފަދަ ތަކެތި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެހެންފަރާތް ފަރާތަށް ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ދޫކުރުން.
ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މާލީ އިދާރާތަކުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމާއި އެފަދަ ދަރަނިތަކުގެ ޙިމާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލްގެ އެކިއެކި މާލީ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތަކާއި މިލްކިއްޔާތުތައް ދަރަނި ދޫކުރާފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމާއި ތަފާތު އެކި ކަންކަމަށް ފަންޑު އުފެއްދުން.
ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައާއި ކައުންސިލްގެ ނަން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ކުރީގެ ކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޒިންމާ އުފުލުން.
ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި ކައުންސިލް މެދުވެރިވެގެން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ކަނޑައެޅުމާއި ފީނެގުން.
މީހުންގެ އަމިއްލަ ބިންތަކާއި މުދާ ޢާންމު ބޭނުމަކަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ނަގަންޖެހިއްޖެނަމަ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަދުލުވެރި ބަދަލު ދިނުމަށްފަހު އެފަދަ ތަންތަން ނެގުން.
ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ޚިދުމަތް ދެވޭ ތަންތަނާއި ކައުންސިލްގެ އުޅަނދުފަހަރާއި ރަށުގެ މަގުތަކާއި، ޕާކު ފަދަ ޢާންމު ތަންތަނަށް ނަން ދިނުމާއި ނަން ބަދަލުކުރުން.
ރަށްރަށުގެ މަގާއި ޕާކުތަކާއި މައިދާން ފަދަ ތަންތަން ވަގުތީގޮތުން ނުވަތަ ދާއިމީގޮތުން ހުޅުވުމާއި ބަންދުކުރުން.
ރަށުގައި ހުންނަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް ބޭނުންވާނޭ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.
މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުން.
ކައުންސިލަށް ނިސްބަތްވާ ސިއްކަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު ބޭނުންކުރުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަރާއި، ފަޅުފަދަ ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފައި، އެތަންތަން ބެލެހެއްޓުން.
ރަށުގައި އަމާން އަދި ޞުލްޙަވެރި ވެއްޓެއް ޤާއިމްކުރުމަށްޓަކައި ފުލުހުންނާ ގުޅިގެން ކުރެވެންހުރި އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން.
ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސަރަޙައްދުގައި ނުވަތަ ކައުންސިލަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިނުވި ނަމަވެސް ކައުންސިލުން ބެލެހެއްޓުމަށް ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރަޙައްދެއްގައި އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭނަމަ، ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް އެކަމެއް ރިޕޯޓުކުރުން.
ރަށު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގުން.
ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ކަންކަން ކުރުން.
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކުރާ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނާއި ކައުންސިލްތަކުން އެކުލަވާލާ އެ ރަށެއްގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ރަށެއްގެ ބިން ބޭނުންކުރުން.
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އަގުގެ ގޮތުން 5 (ފަހެއް) މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ދަށުގެ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް ނުވަތަ ޤައުމީ އިދާރާތަކުން މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމާއި، ސަރުކާރުން ހިންގާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ބަލަހައްޓައި، އެ މަޝްރޫޢުތައް ހިނގަމުންދާގޮތް ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ތާވަލަކާ އެއްގޮތަށް ސަރުކާރަށް އަންގަމުން ގެންދިއުން.
ރަށު ފެންވަރުގައި ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށްޓަކައި، ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެކި ފަރާތްތަކާއެކު އެގްރީމަންޓްކޮށް ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްކުރުން.
ރަށުގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ބިދޭސީންގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް، އެ ބިދޭސީންގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލައި ބަލަހައްޓައި، އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް ޤައުމީ އިދާރާއާ ގުޅިގެން އަޅައި، އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކަމާގުޅޭ އިދާރާއަށް ރިޕޯޓު ފޮނުވުން.
ރަށުގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަމާއި ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ޙާލަތު އެނގޭނެ ދަފްތަރެއް އެކުލަވާލައި، ކޮންމެ 4 މަހުން 1 މަހު އެފަރާތްތަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ޙާލަތު ބަލައި، ކަމާބެހޭ ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް ރިޕޯޓުކުރުން.
ކައުންސިލްތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ފާސްކޮށް އެ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން.
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބަލައި، ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.

[ރަށު ކައުންސިލުން ދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ކައުންސިލެއް ނިސްބަތްވާ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ރަށު ކައުންސިލުން ދޭންވާނެއެވެ.
ރަށުގެ މަގު ހެދުމާއި މަގުތައް މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
އެކަށީގެންވާ ރައްކާތެރިގޮތުގައި ރައްޔިތުންނަށް އުނދަގޫ ނުފޯރާނެ ގޮތެއްގެމަތިން ރަށު ފެންވަރުގައި ކުނި ނައްތާލުން.
ބަނދަރު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި ރަށުގެ ފާލަމާއި ފެރީ ޓާރމިނަލް ހަދައި ހިންގުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށް ގިރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި ރަށުގެ އެއްގަމުތޮއްޓާއި ކަނޑު ތޮށިގަނޑު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
މި ޤާނޫނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރައިމަރީ ހެލްތް ކެއަރއާއި ޞިއްޙީ ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރީ ސްކޫލްގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާއި، ބޮޑެތި މީހުންގެ ތަޢުލީމީ އަދި ފަންނީ ފެންވަރުމަތި ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން.
ރަށުގެ ލައިބްރަރީ ހިންގުމާއި ރަށުގެ ރަސްމީ ލިޔުންތައް އަރުޝީފުކުރުމާއި ރަށުގެ ތާރީޚީ އަދި ޤަދީމީ ލިޔެކިޔުންތައް ރައްކާތެރިކަމާއެކު، ލައިބްރަރީގައި ބެލެހެއްޓުމާއި ޒަމާނީ އެކިއެކި ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި ލައިބްރަރީން އެކިއެކި މަޢުލޫމާތު ލިބޭނޭ އިންތިޒާމު ޤާއިމްކުރުން.
އިޖްތިމާޢީ މަރުކަޒުތަކާއި، ކުޅިވަރުކުޅޭ ޢާންމު ދަނޑުތަކާއި ބިންތައް ބެލެހެއްޓުމާއި ކުޅިވަރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ޢާންމު ޕާކުތަކާއި މުނިފޫހިފިލުވުމާބެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޚިދުމަތް ދޭނެ މަރުކަޒު ހިންގުމާއި ގޭތެރޭގައި ހިނގާ އަނިޔާތައް ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އެފަދަ ޢަމަލުތަކާ ގުޅިގެން އަނިޔާ ލިބޭފަރާތްތަކަށް ޙިމާޔަތްދީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި މުސްކުޅިންނަށާއި ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދީ އެފަދަ މީހުން ބެލެހެއްޓޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދި ރަށުގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ ތަޢާރުޟުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، ރަށުން ބިން ދޫކުރުމާއި ބިމާއި ޢިމާރާތް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކުން ހަދާފައިވާ އެންމެހައި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށުގައި ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓައި އެކިއެކި ފަރާތްފަރާތުން ރަށުގެ ބިމާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގާ ބިމާބެހޭ އެންމެހައި މުޢާމަލާތުތަކުގެ ރެކޯޑުތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާއި މިނޫންވެސް ޤާނޫނުތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބެލެހެއްޓުން.
ރަށުގެ ބިންބިމުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވައި އެދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމާއި ބިމާބެހޭ ޤައުމީ ދަފްތަރު އެކުލަވައި ބަލަހައްޓާ އިދާރާއަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.
މިސްކިތްތައް ބެލެހެއްޓުން.
ޤަބުރުސްތާނު ބެލެހެއްޓުމާއި ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންތައް ކުރެވޭނެ ނިޒާމް ޤާއިމްކޮށްދިނުމާއި، ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުން.
އާސާރީ ތަންތަން ބެލެހެއްޓުމާއި ޘަޤާފީ ކަންކަން ދިރުވައި ދެމެހެއްޓުން.
ދީނީ ގޮތުންނާއި ޤައުމީގޮތުން ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ދުވަސްތަކާއި މުނާސަބަތުތައް ފާހަގަކޮށް، ދީނީ އަދި ޤައުމީ އިޙްތިފާލުތައް ބޭއްވުން.
މަގުމަތި ކުނިކަހައި ސާފުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުމާއި ރަށުގެ ސާފުތާހިރުކަން ދެމެހެއްޓުމާއި ރަށް ޒީނަތްތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
ރޭގަނޑު މަގުމަތި ދިއްލައި ބެލެހެއްޓުން.
ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުން.
ޤުދުރަތީ ގޮތުންނާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ކުރިމަތިވާ އަރައްކާތަކާއި ކާރިސާތަކުގައި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ކާރިސާތަކުން ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށާއި ތައްޔާރުވެތިބުމުގެ އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ފޯރުކޮށްދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ފިހާރަތަކާއި ހޮޓާތަކާއި ރެސްޓޯރަންޓުތަކާއި ކެފޭތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތަކާއި ޢާންމު މާރުކޭޓުތަކުގެ ކަންކަން، ހުރޭތޯ ބަލައި، އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅު އެޅުން.
މަގުމަތީގައި މީހުން ހިނގައިއުޅުމާއި މަގުމަތީގައި އިންޖީނުލީ އެއްޗެއްސާއި، އިންޖީނުނުލާއެއްޗެތި ދުއްވުމުގެ ކަންކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ޢާންމުންގެ އަތުން ފީނަގައިގެން، އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކުން ކުރާ ޙުކުމްތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިވެދިނުން.
ރަށު ކައުންސިލްގެ ބާރުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި ސަރުކާރުގެ އެކިއެކި ވުޒާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދޫކުރަން ކަނޑައަޅާ ހުއްދަތައް ދޫކުރުމާއި، އެފަދަ ހުއްދަތައް ބާޠިލުކުރުމާއި، ރަޖިސްޓަރީ ހަދައިދިނުމާއި ބާޠިލުކުރުން.
އަލަށް އުފަންވާ ކުދިންނާއި މަރުވާ މީހުންގެ ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމާއި ރަށުގެ ތަފާސްހިސާބު ނަގައި ބެލެހެއްޓުމާއި، އެ ރަށެއްގެ ރަޖިސްޓަރީގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީސްމީހުންނާއި، ރަށްވެހިނުވެ ދިރިއުޅެމުން ގެންދާ މީހުންގެ ދަފްތަރު ލިޔެ ބެލެހެއްޓުމާއެކު ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އެ މަޢުލޫމާތު އެ އިދާރާއަކަށް ފޮނުވުން.
ރަށު ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭނެކަމަށް އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތްތައް ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި އެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.

[ރަށު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް]
ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ރަށްރަށުގެ ރަށު ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ އެ ރަށަކުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ. 2000 (ދެހާސް) މީހުންނަށްވުރެ ކުޑަ އާބާދީއެއް ހިމެނޭ ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާނީ، ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރު ހިމެނޭގޮތުން 3 (ތިނެއް) މެންބަރުންނެވެ. 2000 (ދެހާސް) އަށްވުރެ ބޮޑު އާބާދީއެއް ހިމެނޭ ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާނީ، ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 5 (ފަހެއް) މެންބަރުންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 5-56 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި 3 (ތިނެއް) ކައުންސިލަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކައުންސިލްތަކުގައި 1 (އެކެއް) އަންހެން ކައުންސިލަރެއް ހިމެނެންޖެހޭނެއެވެ. އަދި 5 (ފަހެއް) ކައުންސިލަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކައުންސިލްތަކުގައި 2 (ދޭއް) އަންހެން ކައުންސިލަރުން ހިމެނެންޖެހޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ތެރެއިން ޏ.ފުވައްމުލަކަކީ އެއްފަސްކޮށް އޮތް 8 އަވަށެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށްވެފައި، ކޮންމެ އަވަށަކީ އިދާރީ ގޮތުން ވަކި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ރަށްތަކަކަށްވުމާއެކު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބީ ދާއިރާތައް ފުވައްމުލަކުގައި ކަނޑައެޅުމުގައިވެސް، ކޮންމެ އަވަށަކީ ވަކި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާފައިވުމާއެކު، މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި މިއިން ކޮންމެ އަވަށެއްގައި 3 (ތިނެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލަވާލެވޭ ރަށު ކައުންސިލެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބު]
ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމާބެހޭ އެންމެހައި އިންތިޒާމްތައް މި ޤާނޫނާއި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހަމަޖައްސާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސް]
ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ނަގާ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެ ކައުންސިލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެފަދައިން އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާއިރު، އެ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވެފައިވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ޝަރުޠު]
ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލާ ކޮންމެ މީހެއްގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވުން؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކަށް ނުވުން؛
މުސްލިމަކު ކަމުގައި ވުމާއި، ސުންނަތް ޖަމާޢަތުގެ މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
ޢުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވުން؛
ބުއްދި ހަމަޔަށް ހުރި މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
ފުލްޓައިމް ދަރިވަރެއްކަމުގައި ނުވުން.
ބޭރުޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކު ދިވެހި ރައްޔިތަކަށް ވެފައިވާ ނަމަ، އެ މީހަކަށް ރަށު ކައުންސިލެއްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލެވޭނީ، އެ މީހަކު ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވީތާ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ފުރި އަދި އެމީހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހަކު ކަމުގައި ވާނަމައެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައިވާ މީހަކަށް ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގައި ބައިވެރިއެއް ނުވެވޭނެއެވެ.
އަދާކުރާންޖެހޭ ސާބިތު ދަރަންޏެއް އޮތް މީހަކު ނަމަ، ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް އެ ދަރަނި އަދާކުރަމުން ނުދާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއްގެ އަދަބު ތަންފީޛުކުރަމުންދާ މީހެއްކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (4) އާއި (5) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށްތައް ފިޔަވައި އެހެން ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެ 12 (ބާރަ) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މީހަކު ނަމަ އެ ޙުކުމެއް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުނުތާ، ނުވަތަ އެ ޙުކުމުން ކަނޑައެޅުނު އަދަބު މަޢާފްކުރެވުނުތާ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ނުވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތުގެ ކުށެއް، ނުވަތަ ރިޝްވަތުގެ ކުށެއް ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށެއް ކުރިކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަން ނުވަތަ މީހެއްގެ ޢިއްފަތްތެރިކަން ފޭރިގަތްކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައިވުން.
އެއްވެސް ސްކޫލެއް، މަދަރުސާއެއް ނުވަތަ ކިޔަވައިދޭ މަރުކަޒެއްގެ ފުލްޓައިމް ދަރިވަރަކު ކަމުގައިވުން.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު]
ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރަކީ އެ ކައުންސިލް އިންތިޚާބުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން މީލާދީ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ. ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ކުރިން އައު ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
ރަށު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރަކީ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ. ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އައު ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބު ކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އައު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ގުނަން ފަށާނީ ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެނެވެ.

[މެންބަރުންގެ ހުވައި]
ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންނަށް އެމީހުންގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވޭނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުވައި ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމުގެ ގޮނޑި ހުސްވުމުން ބައި-އިލެކްޝަން ބޭއްވުން]
ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 183 (ސަތޭކައަށްޑިހަތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލެއްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ، 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވާ މިންވަރަށް އެ ކައުންސިލްގައި މެންބަރުން ނެތްނަމަ، އެ ކައުންސިލެއްގެ އެންމެ ފަހުން ހުސްވި ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކައުންސިލްގެ ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި-އިލެކްޝަނަކުން އެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރަކަށް، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް]
ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ހިންގުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކައުންސިލުން އެކަށައަޅާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭންގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެވޭނެ ގޮތަށް އިދާރާގެ މަސައްކަތްތައް ބައްޓަންކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން އިދާރާގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލައި، ޑިވިޜަންތަކާއި ސެކްޝަންތަކާއި ޔުނިޓުތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ގަވާއިދުން ބޭއްވުމާއި ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން؛
ކައުންސިލްގެ ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންތޯ ބެލުން؛
ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަން ލާޒިމުކުރާ ޕްލޭންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުމާއި، ޢާންމުކުރަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ޢާންމުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރުން؛
ކައުންސިލް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާތަކާއި ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާދާރުވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދާކުރަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޒިންމާތަކާ ގުޅިގެން ރައްޔިތުންނަށާއި، މަސްއޫލު އިދާރާތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން؛ އަދި ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ ވާޖިބުތައް]
ރަށު ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް އެހީތެރިވެދިނުން.
ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އޭނާ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެމަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކައުންސިލްގެ ރައީސް ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސާ ޙަވާލުކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އޭނާ އަދާކުރަންވާނެއެވެ.
ރަށު ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

[ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މެންބަރު ނިސްބަތްވާ ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތައް ކައުންސިލްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމާއި، އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތަކުގައި ބައިވެރިވުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުން؛
ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ޕްލޭންތަކާއި އަހަރީ މަސައްކަތު ތާވަލާއި އަހަރީ ބަޖެޓާއި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވުން؛ އަދި ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ގުޅިގެން ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ޙަވާލުކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ]
ކޮންމެ ރަށު ކައުންސިލެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި އެ ރަށެއްގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީއެއް އޮންނަންވާނެއެވެ. މިކޮމިޓީގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު ކަނޑައަޅާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރާނީ އެރަށުގެ އަންހެނުންގެ މެދުގައި ބާއްވާ އިންތިޚާބަކުންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ އެކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދު ހަދާނީ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީންނެވެ.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.
ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ކަންކަމުގައާއި ކައުންސިލުން ދެމުންގެންދާ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތަކާ ބެހޭގޮތުން ރަށު ކައުންސިލަށް ލަފާ ދިނުން.
ކޮމިޓީގެ ނަމުގައި މުދާ މިލްކުކުރުމާއި ކޮމިޓީގެ ނަމުގައި އެކިއެކި ވިޔަފާރި މުޢާމަލާތުކުރުން.
ކޮމިޓީގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާލިބިގަތުން.
އާމްދަނީ ހޯދުމަށާއި އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި އެކިއެކި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން.
އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
އަންހެނުންގެ މެދުގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި އަންހެނުން ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރާ އަންހެނުންގެ ޢަދަދު އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
އަންހެނުންގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
އަންހެނުންނާބެހޭ މުހިންމު މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުން.
ކޮމިޓީގެ މާލިއްޔަތުގައިވާ މުދަލާއި ފައިސާ ބެލެހެއްޓުން.

[ކޮމިޓީގެ މުއްދަތު]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މުއްދަތަކީ ކޮމިޓީ އިންތިޚާބުކުރެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ.

[މި ޤާނޫނު ފާސްވުމުގެ ކުރިން ރަށްރަށުގައި ހިނގަމުންއައި އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތައް]
މި ޤާނޫނު ފާސްވުމުގެ ކުރިން ރަށްރަށުގައި ހިނގަމުންއައި އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތަކާއި މުދަލާއި ފައިސާ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފެދޭ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކަށް ބަދަލުވީއެވެ.

[ ސިޓީ ކައުންސިލް]

[ސިޓީ ކައުންސިލް]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ރަށެއް ނުވަތަ ސަރަޙައްދަކީ ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަލިބިގެންވާ ރަށެއްކަމަށް ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި އެފަދަ ރަށެއް ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއް ހިންގުމަށް ސިޓީ ކައުންސިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމާބެހޭ އެންމެހައި އިންތިޒާމުތައް މި ޤާނޫނާއި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނާއި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހަމަޖައްސާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.

[ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް ޤާއިމްކުރެވޭ ސިޓީ ކައުންސިލަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާލިބިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އަދި އަމިއްލަ ނަމުގައި މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާރުތައް]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީއާއި ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށްތައް ހިންގައި، ތަރައްޤީކޮށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކުރާ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރޭވުމާއި ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުމާއި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ތަންފީޛުކުރުން.
ތަރައްޤީގެ އެކިއެކި މަޝްރޫޢުތައް ރާވައި ހިންގުމުގައި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކަށް ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ލަފަޔާއި މަޝްވަރާ ދިނުމާއި، ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކުން ކައުންސިލްގައި ހިންގާ މަޝްރޫޢުތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބެލުމުގައި އެހީތެރިވެދީ، އެމިނިސްޓްރީތަކަށް ޖަވާބުދާރީވެ، އެމިނިސްޓްރީތަކުން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ގަވާއިދުން ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުން.
އަވަށު އޮފީސްތަކުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ވިލަރެސްކުރުމާއި އެ އޮފީސްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބެލުން.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި އެކަށައަޅަންޖެހޭ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައެޅުމާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި އެ ގަވާއިދުތައް ހިންގުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރާއި، މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ދާއިރާގެ ރަށްވެހިންގެ ނަމުގައި ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމުން.
ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކޮށްފައިވާ ސިޓީގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާއި ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ބިންބިމާއި ފަރާއި ފަޅު ހޯދުމާއި، މިފަދަ ތަންތަން އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި، ދިނުމާއި އަދި މިފަދަ ތަންތަނުގައި އިންވެސްޓްކުރުމާއި އަދި މި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި މިލްކުކުރުން.
އިޤްތިޞާދީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި، އުފުލޭ އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދުމާއި މިލްކުކުރުމާއި ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ މިފަދަ ތަކެތި އެހެން ފަރާތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި ދިނުން.
ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މާލީ އިދާރާތަކުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމާއި އެފަދަ ދަރަނިތަކުގެ ޙިމާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލްގެ އެކިއެކި މާލީ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތަކާއި މިލްކިއްޔާތުތައް ދަރަނި ދޫކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމާއި ތަފާތު އެކި ކަންކަމަށް ފަންޑު އުފެއްދުން.
ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި މުނިސިޕަލް ބޮންޑާއި ބިލާއި މުނިސިޕަލް ސެކިއުރިޓީ ފަދަ އެކިއެކި މާލީ ސެކިއުރިޓީތައް އެކަށައަޅައި، އެފަދަ ސެކިއުރިޓީތައް ސްޓޮކް އެކްސްޗޭންޖް މެދުވެރިކޮށް ވިއްކުން.
ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާއި ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށާއި ދޭންޖެހޭ ކަރަންޓާއި ބޯފެނާއި ނަރުދަމާ ފަދަ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެކި ފަރާތްތަކާއެކު އެގްރީމެންޓްކޮށް ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތުކުރުން.
ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައާއި ކައުންސިލްގެ ނަން ބަދަލުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ކުރީގެ ކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޒިންމާ އުފުލުން.
ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި އަވަށު އޮފީސްތައް މެދުވެރިވެގެން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ކަނޑައެޅުމާއި ފީނެގުން.
މީހުންގެ އަމިއްލަ ބިންތަކާއި މުދާ ޢާންމު ބޭނުމަކަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ނަގަންޖެހިއްޖެނަމަ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަދުލުވެރި ބަދަލު ދިނުމަށްފަހު ނެގުން.
ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ޚިދުމަތް ދެވޭ ތަންތަނާއި ކައުންސިލްގެ އުޅަނދުފަހަރާއި މަގުތަކާއި، ޕާކު ފަދަ ޢާންމު ތަންތަނަށް ނަން ދިނުމާއި ނަން ބަދަލުކުރުން.
ސިޓީއާއި ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށް އަވަށުގެ މަގާއި ޕާކުތަކާއި މައިދާން ފަދަ ތަންތަން ވަގުތީގޮތުން ނުވަތަ ދާއިމީގޮތުން ހުޅުވުމާއި ބަންދުކުރުން.
މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުން.
ސިޓީއާއި ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށް އަވަށުގެ ބިމާއި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުތެރޭގައި ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ބިން ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީތަކާއި އަވަށު އޮފީސްތަކުގެ މަޝްވަރާއާ އެއްގޮތަށް ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުން.
ކައުންސިލްގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާލިބިގަތުން.
ސިޓީގައި އަމާން އަދި ޞުލްޙަވެރި ވެއްޓެއް ޤާއިމްކުރުމަށްޓަކައި ފުލުހުންނާ ގުޅިގެން ކުރެވެންހުރި އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން.
ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާ ގުޅިގެން އެއްވެސް މީހަކު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭނަމަ އެކަމެއް ތަޙްޤީގުކުރުމަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދުން.
ކައުންސިލަށް ނިސްބަތްވާ ސިއްކަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު ބޭނުންކުރުން.
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގުން.
ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ކަންކަން ކުރުން.
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން އެކުލަވާލައި، ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފޮނުވުން، އަދި ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން އެކުލަވާލައި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ފާސްކުރުމަށް ފޮނުވުން.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފާސްކޮށް ޢާންމުކުރާ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ސިޓީއެއްގެ ބިން ބޭނުންކުރުން.
ސިޓީގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ބިދޭސީންގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް، އެ ބިދޭސީންގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލައި، ބަލަހައްޓައި، އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް ޤައުމީ އިދާރާއާ ގުޅިގެން އަޅައި، އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކަމާގުޅޭ އިދާރާއަށް ރިޕޯޓު ފޮނުވުން.
ރަށުގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަމާއި ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ޙާލަތު އެނގޭނެ ދަފްތަރެއް އެކުލަވާލައި، ކޮންމެ 4 މަހުން 1 މަހު އެފަރާތްތަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ޙާލަތު ބަލައި، ކަމާބެހޭ ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް ރިޕޯޓުކުރުން.
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ބަލައި، ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.
ކައުންސިލްތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލުތަކާއި ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ފާސްކޮށް އެ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން.

[ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް]
ކޮންމެ ސިޓީއެއްގައިވެސް، އަންނަނިވި ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް އެ ސިޓީއެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދެވޭކަން ސިޓީ ކައުންސިލުން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.
މަގުތައް ހެދުމާއި މަގުތައް މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
އެކަށީގެންވާ ރައްކާތެރި ގޮތެއްގައި ކުނި ނައްތާލުން.
ބަނދަރު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި ރަށުގެ ފާލަމާއި ފެރީ ޓާރމިނަލް ހަދައި ހިންގުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށް ގިރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި ރަށުގެ އެއްގަމުތޮށްޓާއި ކަނޑުތޮށިގަނޑު މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކަރަންޓާއި، ފެނާއި، ފާޚާނާއާއި، ނަރުދަމާގެ ނިޒާމުފަދަ ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރައިމަރީ ހެލްތު ކެއަރއާއި ޞިއްޙީ ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރީ ސްކޫލްގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާއި ބޮޑެތި މީހުންގެ ތަޢުލީމީ އަދި ފަންނީ ފެންވަރުމަތިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން.
ޢާންމު ލައިބްރަރީ ހިންގުމާއި ޒަމާނީ އެކިއެކި ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި ލައިބްރަރީން އެކިއެކި މަޢުލޫމާތު ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ޤާއިމްކުރުން.
އިޖްތިމާޢީ މަރުކަޒުތަކާއި، ކުޅިވަރުކުޅޭ ޢާންމު ދަނޑުތަކާއި ބިންތައް ބެލެހެއްޓުމާއި ކުޅިވަރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ޢާންމު ޕާކުތަކާއި މުނިފޫހިފިލުވުމާބެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޚިދުމަތްދޭނެ މަރުކަޒު ހިންގުމާއި ގޭތެރޭގައި ހިންގާ އަނިޔާތައް ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އެފަދަ ޢަމަލުތަކާ ގުޅިގެން އަނިޔާ ލިބޭފަރާތްތަކަށް ޙިމާޔަތްދީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި މުސްކުޅިންނަށާއި ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދީ އެފަދަ މީހުން ބެލެހެއްޓޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާއި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ ތަޢާރުޟުނުވާ ގޮތުގެމަތިން ބިމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ބިން ދޫކުރުމާއި ބިމާއި ޢިމާރާތްތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކުން ހަދާފައިވާ އެންމެހައި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެކިއެކި ފަރާތްފަރާތުން ބިންބިމާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގާ އެންމެހައި މުޢާމަލާތުތަކުގެ ރެކޯޑުތައް ބެލެހެއްޓުން.
ސިޓީގައި ހިމެނޭ ބިންބިމުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވައި އެ ދަފްތަރު ބެލެހެއްޓުމާއި ބިމާބެހޭ ޤައުމީ ދަފްތަރު އެކުލަވާ ބަލަހައްޓާ އިދާރާއަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.
މިސްކިތްތައް ބެލެހެއްޓުން.
ޤަބުރުސްތާނު ބެލެހެއްޓުމާއި ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުން.
އާސާރީ ތަންތަން ބެލެހެއްޓުމާއި ޘަޤާފީ ކަންކަން ދިރުވައި ދެމެހެއްޓުން.
ދީނީގޮތުންނާއި ޤައުމީގޮތުން ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ދުވަސްތަކާއި މުނާސަބަތުތައް ފާހަގަކޮށް ދީނީ އަދި ޤައުމީ އިޙްތިފާލުތައް ބޭއްވުން.
މަގުމަތި ކުނިކަހައި ސާފުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުމާއި ރަށުގެ ސާފުތާހިރުކަން ދެމެހެއްޓުމާއި ރަށް ޒީނަތްތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
މަގުމަތީގައި ފެންހިންދުމަށް ހަދާފައިވާ ކާނުތައް ސާފުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުން.
ރޭގަނޑު މަގުމަތި ދިއްލައި ބެލެހެއްޓުން.
ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުން.
ޢާންމު ފަރުދުންނަށް ދިމާވާ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތްތަކުގައާއި ހާދިސާތަކުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ފިހާރަތަކާއި ހޮޓާތަކާއި ރެސްޓޯރަންޓްތަކާއި ކެފޭތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތަކާއި ޢާންމު މާރުކޭޓުތަކުގެ ކަންކަން ހުރޭތޯ ބެލުން.
މަގުމަތީގައި މީހުން ހިނގައިއުޅުމާއި މަގުމަތީގައި އިންޖީނުލީ އެއްޗެއްސާއި އިންޖީނުނުލާއެއްޗެތި ދުއްވުމުގެކަންކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ޢާންމުންގެއަތުން ފީނަގައިގެން އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކުން ކުރާ ޙުކުމްތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް އެހީތެރިވެދިނުން.
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާރުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި ސަރުކާރުގެ އެކިއެކި ވުޒާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދޫކުރަން ކަނޑައަޅާ ހުއްދަތައް ދޫކުރުމާއި، އެފަދަ ހުއްދަތައް ބާޠިލުކުރުމާއި، ރަޖިސްޓަރީ ހަދައިދިނުމާއި ބާޠިލުކުރުން.
އަލަށް އުފަންވާ ކުދިންނާއި މަރުވާ މީހުންގެ ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމާއި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއިން އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން ތަފާސްހިސާބު ނަގައި ބެލެހެއްޓުމާއި، އެސިޓީއެއްގެ ރަޖިސްޓަރީގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ މީސްމީހުންނާއި، ރަށްވެހިނުވެ ދިރިއުޅެމުން ގެންދާ މީހުންނާއި، އަދި އެސިޓީގައި ދިރިއުޅޭ ބިދޭސީންގެ ދަފްތަރު ލިޔެ ބެލެހެއްޓުން.
ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް އެކިއެކި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ޚިދުމަތްތައް ދިނުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތްތައް ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި އެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.

[ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް]
ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން އެ ސިޓީއަކުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.
ސިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އާބާދީގެ ޢަދަދަކީ، 10,000 (ދިހަހާސް) މީހުންނާއި 25,000 (ފަންސަވީސްހާސް) މީހުންނާ ދެމެދުގެ ޢަދަދެއްނަމަ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 7 (ހަތެއް) ގޮނޑި؛
ސިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އާބާދީގެ ޢަދަދަކީ 25,000 (ފަންސަވީސްހާސް) މީހުންނާއި 50,000 (ފަންސާސްހާސް) މީހުންނާ ދެމެދުގެ ޢަދަދެއްނަމަ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 11 (އެގާރަ) ގޮނޑި؛
ސިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ އާބާދީގެ ޢަދަދަކީ، 50,000 (ފަންސާސްހާސް) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްނަމަ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން 15 (ފަނަރަ) ގޮނޑި.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ސިޓީ ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމުގައި، ވަކި ރަށަކަށް ނުވަތަ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދީފައިވަނީ، އިދާރީ ގޮތުން ވަކިވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިނގަމުންއައި ރަށްތަކެއް އެކުވެގެން އެކުލަވާލާފައިވާ އެއް ރަށުގެ ގޮތުގައި ކަމުގައި ވެފައި، އަދި މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދަކީ އެ ސިޓީގައި ކުރިން ހިމެނުނު ރަށްތަކުގެ ޢަދަދަށްވުރެ ގިނަ ޢަދަދެއްނަމަ، އެ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ސިޓީ ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނީ، އެ ރަށް ނުވަތަ އިދާރީ ދާއިރާއަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދިނުމުގެ ކުރިން އިދާރީ ގޮތުން ވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތް ކޮންމެ ރަށަކަށް މަދުވެގެން އެއް މެންބަރު އިންތިޚާބުކުރެވޭ ގޮތަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވަނީ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މާލެއަށް ކަނޑައަޅާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާ އެއް ޢަދަދެއްގެ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ތެރެއިން ޏ. ފުވައްމުލަކަކީ އެއްފަސްކޮށް އޮތް 8 (އަށެއް) އަވަށެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށްވެފައި، ކޮންމެ އަވަށެއް އިދާރީގޮތުން ވަކި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެމުން އައިސްފައިވުމާއެކު، ޏ. ފުވައްމުލަކު ސިޓީ ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރާނީ، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރުން ލާޒިމުވާ އަންހެން މެންބަރުން ހިމެނޭގޮތުން، އެއިން ކޮންމެ އަވަށަކަށް 1 (އެކެއް) ގޮނޑީގެ ނިސްބަތުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބުތަކުގައި އަންހެން މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރާނެ ދާއިރާތައް ކަނޑައަޅާނީ، އެ ސިޓީއެއްގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ދާއިރާއެއް ހަމަހަމަވާނެ އުޞޫލަކުން ދައުރުވަމުންދާ ގޮތަށް، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުގެ ދަށުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ސިޓީތަކުގެ އިންތިޚާބީ ދާއިރާތައް ކަނޑައަޅާނީ، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ޝަރުޠުތައް]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލާ ކޮންމެ މީހެއްގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވުން؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކަށް ނުވުން؛
މުސްލިމަކު ކަމުގައި ވުމާއި، ސުންނަތް ޖަމާޢަތުގެ މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
ޢުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވުން؛
ބުއްދި ހަމަޔަށް ހުރި މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
ފުލްޓައިމް ދަރިވަރެއްކަމުގައި ނުވުން.
ބޭރުޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކު ދިވެހި ރައްޔިތަކަށް ވެފައިވާ ނަމަ، އެ މީހަކަށް ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމަށް ކުރިމަތިލެވޭނީ، އެ މީހަކު ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވީތާ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ފުރި އަދި އެމީހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހަކު ކަމުގައި ވާނަމައެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައިވާ މީހަކަށް ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގައި ބައިވެރިއެއް ނުވެވޭނެއެވެ.
އަދާކުރާންޖެހޭ ސާބިތު ދަރަންޏެއް އޮތް މީހަކު ނަމަ، ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް އެ ދަރަނި އަދާކުރަމުން ނުދާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއްގެ އަދަބު ތަންފީޛުކުރަމުންދާ މީހެއްކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (4) އާއި (5) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށްތައް ފިޔަވައި އެހެން ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެ 12 (ބާރަ) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މީހަކު ނަމަ އެ ޙުކުމެއް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުނުތާ، ނުވަތަ އެ ޙުކުމުން ކަނޑައެޅުނު އަދަބު މަޢާފްކުރެވުނުތާ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ނުވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތުގެ ކުށެއް، ނުވަތަ ރިޝްވަތުގެ ކުށެއް ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށެއް ކުރިކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން.
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަން ނުވަތަ މީހެއްގެ ޢިއްފަތްތެރިކަން ފޭރިގަތްކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައިވުން.
އެއްވެސް ސްކޫލެއް، މަދަރުސާއެއް ނުވަތަ ކިޔަވައިދޭ މަރުކަޒެއްގެ ފުލްޓައިމް ދަރިވަރަކު ކަމުގައިވުން.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރު އަދި ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރު އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ނަގާ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު އިންތިޚާބުކުރާނީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެ ކައުންސިލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެފަދައިން އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވާއިރު، އެ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވެފައިވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމު ހުސްވާތާ ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަޤާމަށް އަލުން މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރަކީ އެ ކައުންސިލް އިންތިޚާބުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން މީލާދީ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ކުރިން އައު ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ 30 (ތިރީސް) ދުވަސް ކުރިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އައު ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ގުނަން ފަށާނީ ހިނގަމުންދާ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެނެވެ.

[މެންބަރުންގެ ހުވައި]
ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންނަށް އެމީސްމީހުންގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވޭނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުވައި ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމުގެ ގޮނޑި ހުސްވުމުން ބައި-އިލެކްޝަން ބޭއްވުން]
ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 183 (ސަތޭކައަށްޑިހަތިނެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލެއްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ، 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވާ މިންވަރަށް އެ ކައުންސިލްގައި މެންބަރުން ނެތްނަމަ، އެ ކައުންސިލެއްގެ އެންމެ ފަހުން ހުސްވި ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެންގުމެއް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކައުންސިލްގެ ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި-އިލެކްޝަނަކުން އެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރަކަށް، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކައުންސިލްގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ހިންގުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކައުންސިލުން އެކަށައަޅާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭންގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެވޭނެ ގޮތަށް އިދާރާގެ މަސައްކަތްތައް ބައްޓަންކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން އިދާރާގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލައި، ޑިވިޜަންތަކާއި ސެކްޝަންތަކާއި ޔުނިޓުތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ގަވާއިދުން ބޭއްވުމާއި ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން؛
ކައުންސިލްގެ ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންތޯ ބެލުން؛
ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަން ލާޒިމުކުރާ ޕްލޭންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވުމާއި، ޢާންމުކުރަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ޢާންމުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ކައުންސިލް ތަމްސީލުކުރުން؛
ކައުންސިލް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާތަކާއި ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާދާރުވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަދާކުރަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޒިންމާތަކާ ގުޅިގެން ރައްޔިތުންނަށާއި، މަސްއޫލު އިދާރާތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން؛ އަދި ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ ވާޖިބުތައް]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ މޭޔަރަށް އެހީތެރިވެދިނުން.
ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އޭނާ ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ނުވަތަ އެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަގުތީގޮތުން އަދާކުރާނީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކައުންސިލްގެ މޭޔަރު ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރާ ޙަވާލުކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އޭނާ އަދާކުރަންވާނެއެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މެންބަރު ނިސްބަތްވާ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތައް ކައުންސިލްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމާއި، އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތަކުގައި ބައިވެރިވުން؛
ކައުންސިލްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުން؛
ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ޕްލޭންތަކާއި އަހަރީ މަސައްކަތު ތާވަލާއި އަހަރީ ބަޖެޓާއި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވުން؛ އަދި ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅިގެން މޭޔަރު ޙަވާލުކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.

[ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް މުޚާޠަބުކުރާ ގޮތް]
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް މުޚާޠަބުކުރާނީ "މޭޔަރ" މިގޮތަށެވެ. އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސާ މުޚާޠަބުކުރާނީ "ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރ" މިގޮތަށެވެ.

[ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދުމަށް ރަށަކުން ހުށަހެޅުން]
އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ އަވަށަކީ ނުވަތަ ރަށަކީ ނުވަތަ އިދާރީ ދާއިރާއަކީ ނުވަތަ ރަށްތަކެއް ގުޅިގެން އުފައްދާ ސަރަޙައްދަކީ މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބުނެފައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ޙައްޤުވާ ފަރާތެއްކަމަށް އެ އަވަށެއްގެ ނުވަތަ ރަށެއްގެ ކައުންސިލަށް ނުވަތަ އެ ރަށްތަކުގެ ކައުންސިލްތަކަށް ފެނިއްޖެނަމަ އެ އަވަށަކީ ނުވަތަ އެރަށަކީ ނުވަތަ އެރަށްތައް ގުޅިގެން އުފައްދާ ސަރަޙައްދަކީ ސިޓީއެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އެ އަވަށެއް ނުވަތަ އެރަށެއް ނުވަތަ އެ ރަށްތަކެއް ސިޓީ ކައުންސިލަކުން ހިންގުމަށް އެދި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ކަމާބެހޭ ކައުންސިލަށް ނުވަތަ ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ސިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުން]
އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ވަކި އަވަށަކަށް ނުވަތަ ރަށަކަށް ނުވަތަ ދާއިރާއަކަށް ނުވަތަ ރަށްތަކެއް ގުޅިގެން އުފައްދާ ސަރަޙައްދަކަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދުމަށް އެދި މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހެޅޭ ހުށަހެޅުމެއް ދިރާސާކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބުނެފައިވާ ޝަރުޠުތައް އެ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަވަށެއްގައި ނުވަތަ ދާއިރާއެއްގައި ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއްގައި ފުރިހަމަވާނަމަ، އެ ހުށަހެޅުމެއް ޤަބޫލުކޮށް، އެ ރަށަކީ ނުވަތަ އަވަށަކީ ނުވަތަ ދާއިރާއަކީ ނުވަތަ ސަރަޙައްދަކީ ސިޓީއެއް ކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ރަށަކުން ނުވަތަ ރަށްތަކުން، އެ ރަށެއް ނުވަތަ އެ ރަށްތައް ތަމްސީލުކުރާ ކައުންސިލްގެ ދައުރު ހަމަވުމަށް 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަހަށް ވުރެ ކުރު މުއްދަތެއް އޮތްނަމަ، އެ ކައުންސިލެއްގެ ދައުރު ހަމަވުމުގެ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ކުރިން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ. އަދި، އެ ރަށަކަށް ނުވަތަ ރަށްތަކަކަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ލިބިގެންދާނީ އެ ސަރަޙައްދު ސިޓީއަކަށް ބަދަލުވީކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބަށް ފަހުގައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ރަށަކުން ނުވަތަ ރަށްތަކުން، އެ ރަށެއް ނުވަތަ އެ ރަށްތައް ތަމްސީލުކުރާ ކައުންސިލްގެ ދައުރު ހަމަވުމަށް 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަހަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް އޮތްނަމަ، މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ރަށަކީ ސިޓީއެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އެ ރަށް ސިޓީއަކަށް ބަދަލުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި ރަށެއް ސިޓީއަކަށް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، އެ ރަށް ސިޓީއަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ކުރިން އެ ރަށް ހިންގުމަށްޓަކައި އިންތިޚާބުކޮށްފައި އޮތް ރަށު ކައުންސިލް އެ ރަށުގެ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ބަދަލުވާނެއެވެ. އަދި އެ ކައުންސިލްގެ ރައީސް އާއި ނައިބު ރައީސް އެ ސިޓީގެ މޭޔަރަށާއި ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރަށާއި، ރަށު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންނަށް ބަދަލުވާނެއެވެ. މިގޮތަށް ބަދަލުވާ ސިޓީ ކައުންސިލް ދެމިއޮންނާނީ އެގޮތުން ބަދަލުވި ރަށު ކައުންސިލްގެ ދައުރު ހަމަވަންދެނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި، ސިޓީއަކަށް ބަދަލުވެފައިވާ ރަށެއް، އެ ރަށް ސިޓީއަކަށް ބަދަލުވުމާއެކު، ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެންމެހައި ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، އެ ކައުންސިލަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތަށް ބަދަލުވުމާއެކު ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް ދޭންޖެހޭ ބަޖެޓާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރަށާއި މެންބަރުންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ މާލީ ޢިނާޔަތްތައް ލިބިދޭންވާނެއެވެ. އަދި ސިޓީއަކުން ލިބިދޭންޖެހޭ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ޚިދުމަތްތައް އެ ސިޓީއަކުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުނު ނަމަވެސް، އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގާނީ އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ އަތޮޅު ކައުންސިލުންނެވެ. އަދި އަތޮޅު ކައުންސިލުން ބަލަހައްޓަމުން ގެންދިޔަ ތަންތަނާއި، ދެމުން ގެންދިޔަ ޚިދުމަތްތައްވެސް ކުރިއަށް ގެންދާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލުންނެވެ.
ސިޓީއެއް އުފައްދަނީ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ރަށެއް އެކުވެގެން ކަމުގައިވާނަމަ، އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ އަތޮޅު ކައުންސިލް އެހިނދުން ފެށިގެން އުވުނީއެވެ. އަދި އަތޮޅު ކައުންސިލުން ބަލަހައްޓަމުން ގެންދިޔަ ތަންތަނާއި، ދެމުން ގެންދިޔަ ޚިދުމަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދާނީ އެގޮތުން އުފެދޭ ސިޓީ ކައުންސިލުންނެވެ.

[އަވަށު އޮފީސް އުފެއްދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިޓީ ކައުންސިލެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އިދާރީ ދާއިރާއެއް އެކުލެވިގެންވަނީ ސިޓީ ކައުންސިލް އުފެދުމުގެ ކުރިން އިދާރީ ގޮތުން ވަކިވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަށްތަކެއް ހިމަނައިގެން ކަމަށްވެފައި، އަދި އެފަދަ ރަށްތަކަކީ އެއްފަސްކޮށް އޮތް ރަށްތަކެއް ކަމުގައިނުވާނަމަ، އެއިން ކޮންމެ ރަށެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން އަވަށު އޮފީހެއް އުފައްދަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަވަށު އޮފީހެއް ޤާއިމުކުރެވޭ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ސިޓީގައި ދެމުންގެންދާ ހުރިހާ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އިންތިޒާމު، އެ ސިޓީއެއްގެ މޭޔަރު ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވޭ އަވަށު އޮފީސް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

[މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލް]
ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ވަކި އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް މާލެ ހިންގުމަށްޓަކައި މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީ ކައުންސިލެއް އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާރުތަކުގެ ތެރެއިންނާއި، މި ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ކޮންމެ ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް ލިބިދެވޭނެ ބާރުތަކާއި އެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭނެ ޚިދުމަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާއާއެކު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. މިގޮތުން އެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ދިނުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތައް ފިޔަވައި އެ ސިޓީގެ ސަރަޙައްދުގައި ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭނީ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެ މަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ކޮންމެ ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް ލިބިދެވޭނެ ބާރުތަކާއި އެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭނެ ޚިދުމަތްތައް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން އެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭނެ ޚިދުމަތްތައް ކަމުގައި ނުހިމެނޭ ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ޤާނޫނީ ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް އެކަމާ ޙަވާލުވާ ވުޒާރާއަށް ނަގުލުވާނެއެވެ.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ]
ކޮންމެ ސިޓީ ކައުންސިލެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި އެ ސިޓީއެއްގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީއެއް އޮންނަންވާނެއެވެ. މިކޮމިޓީގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު ކަނޑައަޅާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރާނީ އެސިޓީއެއްގެ އަންހެނުންގެ މެދުގައި ބާއްވާ އިންތިޚާބަކުންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ އެ ކޮމިޓީއަށް ހޮވޭ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދު ހަދާނީ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީންނެވެ.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 54 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.
ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ކަންކަމުގައާއި ކައުންސިލުން ދެމުންގެންދާ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތަކާ ބެހޭގޮތުން ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލަފާ ދިނުން.
ކޮމިޓީގެ ނަމުގައި މުދާ މިލްކުކުރުމާއި ކޮމިޓީގެ ނަމުގައި އެކިއެކި ވިޔަފާރި މުޢާމަލާތުކުރުން.
ކޮމިޓީގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާލިބިގަތުން.
އާމްދަނީ ހޯދުމަށާއި އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި އެކިއެކި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން.
އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
އަންހެނުންގެ މެދުގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި އަންހެނުން ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރާ އަންހެނުންގެ ޢަދަދު އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
އަންހެނުންގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
އަންހެނުންނާބެހޭ މުހިންމު މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުން.
ކޮމިޓީގެ މާލިއްޔަތުގައިވާ މުދަލާއި ފައިސާ ބެލެހެއްޓުން.

[ކޮމިޓީގެ މުއްދަތު]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މުއްދަތަކީ ކޮމިޓީ އިންތިޚާބުކުރެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުން]

[ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދު ކަނޑައެޅުން]
އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ ކޮންމެ ސިޓީ ކައުންސިލަކާއި ރަށު ކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާނީ، އަންނަނިވި ކަންކަމަށެވެ.
ރަށަކާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، އެ ރަށެއްގެ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞަކީ އެ ރަށާއި އެ ރަށުގެ އުރަފަތުން ފެށިގެން 700 (ހަތްސަތޭކަ) މީޓަރު ކަމުގައި ކަނޑައެޅުން؛
އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދު ކަނޑައަޅާ ރަށުގެ ފަޅުތެރޭގައި އެހެން ރަށެއް ނުވަތަ ރަށްތަކެއް އޮތްނަމަ، އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައަޅާ ރަށާއި އެންމެ ކައިރިއަށް އޮތް ރަށަކާ ދެމެދުގައި ހުރި ދުރުމިންބަލައި، އެ ދުރުމިނުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވާ ދުރުމިން ފާހަގަކޮށް، އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުން؛
އަދި މީހުން ދިރިއުޅޭ ދެ ރަށުގެ މެދުގައި ހިމެނޭ ސަރަޙައްދު 1400 (ސާދަސަތޭކަ) މީޓަރަށްވުރެ ކުޑަނަމަ، އެ ދެ ރަށުގެ އިޚްތިޞާޞް ދެ ރަށުގެ ދެމެދުން ކަނޑައެޅުން؛
ރަށެއްގެ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގައި 700 (ހަތްސަތޭކަ) މީޓަރަށްވުރެ ކައިރީގައި ރިޒޯޓެއް ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށެއް އޮތްނަމަ، އެ ރަށުގެ އިޚްތިޞާޞްގައި އެ ރިޒޯޓެއް ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށެއް ހިމެނޭ ބައި އުނިކުރުމަށްފަހު މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުން؛
އެއް ފަޅެއްގައި ފަޅުރަށެއް ނުވަތަ ރަށްތަކެއް އޮތްނަމަ، ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭނީ އެ ފަޅުރަށުގެ އެއްވެސް މިންވަރެއް ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނަމަ ކަމަށް ކަނޑައެޅުން؛
ވަކި ފަޅެއްގައި އޮންނަ ފަޅުރަށެއް ނުވަތަ ފަޅުރަށެއްގެ ބައެއް ނަމަވެސް ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި އެ ފަޅުރަށެއް ހިމެނޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުން؛
ފަޅުރަށެއްގެ ބައެއް މީހުން ދިރިއުޅޭ ދެ ކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞްއަށް ވަންނަނަމަ، ފަޅުރަށުގެ އިޚްތިޞާޞް ވަކިން ކަނޑައެޅުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްވެސް ކަނޑައަޅާނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްނަމަވެސް، ސިޓީ ކައުންސިލަކީ ގިނަ ރަށްތަކެއް ހިމަނައިގެން އެކުލަވާލާފައިވާ ސިޓީއެއްނަމަ، އެ ސިޓީއެއްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައަޅާނީ މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެ ސިޓީއެއްގައި ހިމެނޭ ރަށްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އެ ރަށްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސަރައްޙައްދު އެއްކޮށްލުމުން އުފެދޭ ސަރަޙައްދުކަމުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ރަށު އަދި ސިޓީގެ އިޚްތިޞާޞްއަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެކަން ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އިޚްތިޞާޞަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހޭ ޙާލަތުގައިވެސް އެ ބަދަލު ގެނެވުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެވެ.
އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ ފަޅުރަށެއްގައި ރިޒޯޓް ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށެއް ހަދާނަމަ، އެ ފަޅުރަށެއްގެ ނުވަތަ އެ އިންޑަސްޓްރިއަލް ރަށް އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލް އިޚްތިޞާޞުން ވަކިކުރުން؛
ރަށު ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމުގެ ފަހުން އެ އިޚްތިޞާޞްގެ ބޭރުން ރަށުގެ ބިން ފަހުން ބޮޑުކުރިނަމަވެސް އިޚްތިޞާޞް އަށް ބަދަލު ނުގެނައުން؛ އަދި އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ރަށް ގިރުންފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވިނަމަވެސް އިޚްތިޞާޞް އަކަށް ބަދަލެއް ނުގެނައުން.

[އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދުގެ މިލްކުވެރިކަން]
ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލުގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިގެންވަނީ ކައުންސިލަށެވެ. އަދި އެނޫން އެފަދަ ތަންތަނަކީ ދައުލަތުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދައުލަތުގެ މިލްކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލާއި، ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަންތަނުގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިގެންވަނީ މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެތަނެއްގެ މިލްކުވެރިކަން އޮތް ފަރާތަކަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކުރިއަށްގެންދަން ބޭނުންވާ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ތަނެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެފަދަ ތަންތަނާއި މުދާ ޤައުމީ އިދާރާގެ ބޭނުމަށް ނެގިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެފަދައިން ތަނެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ނަގަންވާނީ ކައުންސިލްތަކުން ކޮށްފައިވާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން ޤައުމީ އިދާރާތަކާ ޙަވާލުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނާއި މުދާ ޙަވާލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކާއި، އެފަދައިން ޙަވާލުކުރެވޭ ތަންތަނުގައި ކޮށްފައިވާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އެ އުޞޫލު އެކުލަވާލަންވާނީ، މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާގެ ލަފާގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޤުދުރަތީ އަދި ޢުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކާއި، ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާ، ކައުންސިލްތަކުން ބޭނުންކުރަންވާނީ ސަރުކާރުން އެކުލަވާލާ ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ބިން ބޭނުންކުރަންވާނީ އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލުން އެކުލަވާލާ ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި، އެ ކައުންސިލުން ހަދާ، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކުރާ އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ އިދާރާއިން ފާސްކުރާ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭން ފާސްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނުގެ 2-107 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ޤައުމީ ސަލާމަތަށްޓަކައި ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތެއް ނުވަތަ ބިނާއެއް ނުވަތަ ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލެއް ހިމެނޭގޮތަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރިއަށްގެންދަން ދައުލަތުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ކައުންސިލްގެ ހުއްދައަކާނުލައި އެ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ބާރު ދައުލަތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޤައުމީ ތަރައްޤީއާ ގުޅުހުންހުރި ކަމަކާގުޅޭ ގޮތުން ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތެއް ނުވަތަ ބިނާއެއް ނުވަތަ ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލެއް ހިމެނޭގޮތަށް މަޝްރޫޢުއެއް ކުރިއަށްގެންދަން ދައުލަތުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ކައުންސިލުން އެ މަޝްރޫޢުއެއް ހިންގަން ދައުލަތަށް ދޭންޖެހޭ ހުއްދަދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ދާއިރާގައި ދައުލަތުން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ވަސީލަތްތަކާއި، ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާ އެ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭ މުއްދަތާ ހަމައަށް މިލްކުވެގެންވަނީ ދައުލަތަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކައުންސިލުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން އެއްވެސް މީހަކަށް ދޫކޮށްފައިވާނަމަ، އެފަދަ އެއްބަސްވުންތަކަށް ކައުންސިލުން އިޙްތިރާމްކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (މ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ކައުންސިލްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައިވާ ވަސީލަތްތަކާއި، ބިނާތަކާއި، ނުއުފުލޭ ހަރުމުދަލުން ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ކުލި ނަގަމުންދާނަމަ، އެ ކުލި ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީއަށް ބަދަލުވާނެ އިންތިޒާމް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ އިދާރާއަކުން އެ ކައުންސިލަކާ ގުޅިގެން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި ބިނާތަކާއި ނުއުފުލޭ ހަރުމުދާލާ ގުޅޭ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ އެއްވެސް މީހަކަށް ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤަކަށް ހުރަސްއެޅޭ ގޮތަށް އެފަދަތަނަކާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލަށް މިލްކުވެގެންވާ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކާއި، ނުއުފުލޭ މުދަލުގެ ދަފްތަރެއް އެ ކައުންސިލަކުން އެކުލަވާލައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލަށް މިލްކުވެގެންވާ ބިންތަކުގެ ތެރެއިން ކުއްޔަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިންތަކާއި، ހުސްކޮށްހުރި ބިންތައް އަދި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭންގެ ދަށުން އެކި ކަންކަމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ބިމުގެ ދަފްތަރެއް އެ ކައުންސިލަކުން އެކުލަވާލައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ބޭނުންކުރުން]
ޤުދުރަތީ ނުވަތަ ޠަބީޢީ ގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައްކާތެރި ކުރަންޖެހޭ ތަންތަން ފިޔަވައި، އެހެނިހެން ސަރަޙައްދުތައް ވަކި ކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞްކަމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވިޔަސް، އެތަންތަނުގައި ޤާނޫނަކުން މަނާކަމެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަންކަން، އިތުރު ހުއްދައަކާ ނުލައި ކުރުމުގެ ޙައްޤު، ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެއްވެސް ފަރާތަކުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރެވޭ ވިޔަފާރި ބޭނުމަކަށް ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ބޭނުންކުރާނަމަ، އެކަމަށް ހުއްދަ ހޯދުމާއި، އެތަނުން އެކަށީގެންވާ ފީއެއް ކައުންސިލްތަކުން ނެގުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[އެހެން ފަރާތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިންތައް]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ރަށްރަށާއި، ސިޓީތަކުގައި ޤައުމީ އިދާރާތަކަށާއި، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް ދާއިމީ ބޭނުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ތަންތަން ހުންނާނީ އެތަނެއް ދޫކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައެވެ. މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެތަންތަނުގެ އޯޑިޓްއެއް ހަދައި، އެ ތަންތަނުގެ ރަޖިސްޓަރީ އެތަންތަން ދޫކުރެވިފައިވާ ނުވަތަ މިލްކުކޮށްދެވިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް ނުވަތަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް ތަނެއް ދޫކޮށްފައިވަނީ ދާއިމީ ބޭނުމަށްކަމާމެދު ޚިލާފު އުފެދޭ ޙާލަތުގައި ގޮތެއް ނިންމާނީ ދެފަރާތުގެ މެދުގައި މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު އެއްބަސްވެވޭ ގޮތެއްގެމަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ ގިނަވެގެން 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްތަކާއި، އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބާރު ހިނގާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ބިންބިމާއި، ތަންތަނާއި، މުދަލުގެ އޯޑިޓްއެއް ހަދައި އެކުލަވާލުމަށްފަހު، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅައި އެ އޮތޯރިޓީން ފާސްކުރުމަށްފަހު، ކައުންސިލްތަކުން ޢާންމުކޮށް ޝާޢިއުކުރަންވާނެއެވެ. އެ ތަންތަނާމެދު މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ގޮތް ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ އެ ބިމެއް ނުވަތަ ތަނެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލަކަށެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު]

[ރަށްތަކާއި ސިޓީތައް ހިންގުމުގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އޮތުން]
ރަށްރަށާއި ސިޓީތައް ހިނގަނީ އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރެވި، އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުމާ އެކުގައިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްތަކުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރެއް ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާއާއި، 41 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން %33 ޚާއްޞަކުރަންވާނީ އަންހެނުންނަށެވެ.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ]
ކޮންމެ ރަށެއްގެ އަދި ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލާ އެކުގައި، އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ އެ ސިޓީއެއްގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރުމަށްޓަކައި، އަންހެނުންގެ ތެރެއިން އެ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުން އިންތިޚާބުކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުމަށްޓަކައި ބާއްވާ އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ، ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ ހުރިހާ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ އެކުލެވިގެންވަނީ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.
ރަށެއްގައިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސް ހިމެނޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ރަށެއްގެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާ އެއް ޢަދަދެއްގެ މެންބަރުން؛
ސިޓީއެއްގައިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސް ހިމެނޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 41 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާ އެއް ޢަދަދެއްގެ މެންބަރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ އިންތިޚާބާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ. މިގޮތުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ އިންތިޚާބާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބު ބާއްވަންވާނީ އެއްދުވަހެއްގައެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސް އިންތިޚާބުކުރާނީ ކޮމިޓީ ނިސްބަތްވާ ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ނަގާ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ. އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ނައިބުރައީސް ހޮވާނީ އެ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން، އެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގޭ ސިއްރު ވޯޓަކުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ރައީސްގެ މަޤާމަށް އިންތިޚާބުކުރާ ފަރާތަކީ، އެ ކޮމިޓީ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ފުލްޓައިމް މެންބަރެއްގެ ގޮތުން ކަނޑައެޅޭ މެންބަރެކެވެ. އަދި އޭނާ ފިޔަވައި އެ ކޮމިޓީއަށް އިންތިޚާބުކުރާ އެހެން ފަރާތްތައް އެ ކޮމިޓީގައި މަސައްކަތްކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޕާޓްޓައިމް އުޞޫލަކުންނެވެ.
ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ޤާއިމުވެފައިވާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތައް މަސައްކަތްކުރަންވާނީ، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލާ އެކުގައެވެ. އަދި ކައުންސިލްތަކުން އެ ކޮމިޓީތަކަށް އެއްބާރުލުންދީ، އެ ކޮމިޓީތަކާ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، މުދާ މިލްކުކުރުމާއި ދަރަންޏަށް ޒިންމާވުމުގެ ބާރު އެ ކޮމިޓީތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 365 (ތިންސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސްފަހެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (އ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއެއްގެ މެންބަރެއްގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވިއިރު އެ ކޮމިޓީގެ ޢުމުރުގެ ބާކީ އޮތީ 548 (ފަސްސަތޭކަ ސާޅީސްއަށެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (2-އ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެ ހުސްވި މަޤާމަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (އ) އަދި (1-އ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކޮމިޓީގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވާ މިންވަރަށް އެ ކޮމިޓީގައި މެންބަރުން ނެތްނަމަ، އެ ކޮމިޓީގެ އެންމެ ފަހުން ހުސްވި ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަން މި މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އަންގާތާ ލަސްވެގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކޮމިޓީގެ ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރަންވާނެއެވެ.
ކޮމިޓީގެ ޢުމުރުގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުގެ ސަބަބުން ބައި އިލެކްޝަނަކުން އެ ކޮމިޓީއަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރަކަށް، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރެވޭނީ، އެ ކޮމިޓީގެ ޢުމުރު ހަމަވަންދެނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މުއްދަތަކީ އެ ކޮމިޓީ އިންތިޚާބުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންނަށް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ލަފާގެމަތިން ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން އެކަށީގެންވާ އުޖޫރައެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ (ފ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޮންމެ އަހަރަކު، ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތް ދޭންވާނެއެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތް ލިބިނުދެވޭ ކޮންމެ މެންބަރަކަށް، ރަމަޟާން މަހުގެ ޢިނާޔަތުގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ރަމަޟާން މަސް ފެށުމުގެ ކުރިން -/3,000 (ތިންހާސް) ރުފިޔާ ދޭންވާނެއެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރުމަށް އެދި ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ކިބައިގައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2010 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ   މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.
ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ކަންކަމުގައާއި، ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ތަރައްޤީކޮށް ހަރުދަނާކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ކައުންސިލަށް ލަފާދިނުން؛
ސިޔާސީ ދާއިރާގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
ފަންނުތަކުގައާއި ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައާއި ވިޔަފާރީގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރެވޭނެ ގޮތްތަކުގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދިނުމާއި، ކަމާގުޅޭގޮތުން ރަށުގައި ނުވަތަ ސިޓީގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުން؛
ދީނީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ކަންކަމުގައި އަންހެނުންނަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތައް ދެނެގަނެ، އެ އެހީތެރިކަން ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތަކުގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދިނުން؛
ގެވެށި އަނިޔާއާއި މަސައްކަތުގެ މާޙައުލުގައި ފުރައްސާރައިގެ ޢަމަލުތައް ހިނގުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ރަށުގައި ނުވަތަ ސިޓީގައި ޤާއިމުކުރެވޭނެ ނުވަތަ ހަރުދަނާކުރެވޭނެ ވަސީލަތްތަކާއި އިންތިޒާމުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލަށް ލަފާދިނުން؛
ބަލިތަކުންނާއި ޞިއްޙަތަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ދުރުވުމަށާއި ރައްކާތެރިވުމަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތާއި ފަރުވާއާގުޅޭ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން، އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ޞިއްޙަތާގުޅޭ ކަންކަމުގައި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެވޭނެ ގޮތްތައް ދެނެގަނެ އެކަމުގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދިނުން؛
އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތުން ރަށް ނުވަތަ ސިޓީގެ ފެންވަރުގައި އެނޫންވެސް ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ކަމާގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލަށް ލަފާދިނުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ރަށް ނުވަތަ ސިޓީގެ ރަށްވެހިންނާއި އެތަނުގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކާއި އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ ފަރާތްތަކާ މަޝްވަރާކުރުމާއި، ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވުމާއި، މަޢުލޫމާތު ހޯދުމާއި، ރައްޔިތުން ކަންކަމުގައި ދެކޭގޮތުގެ ސަރވޭތައް ކުރުމާއި، ތަފާސްހިސާބު އެއްކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި، އެފަދަ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ފައިސާ ހޯދުމުގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ ބާރު، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާއި، އެފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމުގެ ބާރު، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކަމުގައި މި މާއްދާއާއި މި ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި މި މާއްދާއިން ކޮމިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް ބޭނުންކުރަންވާނީ، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ ހިންގުން]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ ކޮމިޓީއެއްގައިވެސް ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ގަވާއިދުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން އިންތިޒާމު ކުރުމަށާއި، ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ހަރުދަނާގޮތެއްގައި ހިންގުމަށްޓަކައި، ހިންގާ ގަވާއިދެއް އޮންނަންވާނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީގެ އެންމެހައި މަސައްކަތްތަކާއި ކޮމިޓީން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގަންވާނީ، ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދު ހަދާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކޮމިޓީންނެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، މަދުވެގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ނުވަތަ އެކަންކަމާބެހޭ އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވުމާއި، ބައްދަލުވުންތަކުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުމާއި، ބައްދަލުވުންތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔެ ބެލެހެއްޓުމާގުޅޭ އުޞޫލު؛
ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވޯޓުދޭނެ ގޮތާއި، އެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ކަންކަން ނިންމާނެ ގޮތް؛
ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތެއްގައި ނުވަތަ ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުމެއްގައި ނުވަތަ އެނޫންވެސް ކަމެއްގައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ މަޞްލަޙަތު ފުށުއަރާ ކަމެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ އެކަމުން ތަނާޒުލުވުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ކޮމިޓީން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމުގެ އުޞޫލުތައް؛
ކޮމިޓީން ކައުންސިލަށް ލަފާދޭންޖެހޭ ކަންކަމުގައާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ރިޕޯޓުތައް ހުށަހެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް؛
ފައިސާއާއި މުދަލާގުޅޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލު.

[އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ވަސީލަތްތަކާއި އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ އިދާރީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތަކާއި، ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ އިދާރީ އިންތިޒާމުތައް، ކައުންސިލުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ 7-56 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޮމިޓީގެ ލަފާ ކައުންސިލަށް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގައި، އެ ކޮމިޓީގެ ލަފާ ކައުންސިލުން ހޯދަންވާނެއެވެ. އަދި އެކަންކަމުގައި ކޮމިޓީގެ ލަފާ ހޯދުމަށްޓަކައި އަދި ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތުގައި ކޮމިޓީއަށް ދޭންޖެހޭ އެއްބާރުލުން ދިނުމަށްޓަކައި ކައުންސިލާއި ކޮމިޓީއާ ދެމެދު ގަވާއިދުން ބައްދަލުވުންތައް ބާއްވައި، އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާގެ ޖުމްލަ ޢަދަދުގެ މަދުވެގެން %5 (ފަހެއް އިންސައްތަ) ޚާއްޞަކުރެވޭނީ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާގެ ތެރެއިން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ކޮމިޓީއަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ. އެ ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސަންވާނީ، އަންނަނިވި އުޞޫލާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ކޮމިޓީން އެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ދެ ކުއަރޓަރގައި ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ބޭނުންވާނެ ފައިސާ، ކައުންސިލަށް އެ ފައިސާ ލިބޭތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީއާ ޙަވާލުކުރުން؛
ދެން ހުރި ފައިސާ، ދެން ހުރި ކުއަރޓަރތަކުގެ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކޮމިޓީއާ ޙަވާލުކުރުން.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއާ ޙަވާލުކުރުމަކީ، ކޮންމެ ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލަކަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ. އަދި ކައުންސިލްތަކުން އެ ފައިސާ ޙަވާލުކުރަމުންދާ ގޮތް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ގަވާއިދުން ބަލައި، އެކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީއަށް ދޫކުރާ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ އެ ކޮމިޓީން ބޭނުންކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމަށެވެ. އަދި ކޮންމެ އަހަރަކު، އެ ފައިސާ ޚަރަދުކުރެވުނު ކަންކަމާއި، ފައިސާ ޚަރަދުކުރި ގޮތުގެ ރިޕޯޓެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މިނިސްޓްރީއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގައި، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީން ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރެވޭނެ ކަންކަމާއި، ބޭނުންކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތާއި، މިނިސްޓްރީއަށް ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތާއި ކަމާގުޅޭ އެނޫންވެސް އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންނަށް އެކަށީގެންވާ ތަމްރީނުގެ ފުރުޞަތުތައް، ކައުންސިލްތަކުންނާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމާއި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، އެ ކޮމިޓީން ކޮންމެ އަހަރަކުމެ ޙާޞިލުކުރަން ކަނޑައަޅާ ލަނޑުދަނޑިތައް އެ އަހަރެއްގެ ފުރަތަމަ މަހު އެކަށައަޅައި، ކައުންސިލަށާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އަންގައި، ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި ހިންގާނެ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، ކައުންސިލަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޮންމެ އަހަރަކު ކަނޑައަޅާ ލަނޑުދަނޑިތަކާއި، އެ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކާއި، ފާއިތުވެދިޔަ އަހަރަށް ކަނޑައެޅުނު ލަނޑުދަނޑިތަކުގެ ތެރެއިން ޙާޞިލުކުރެވުނު މިންވަރު އަންގައިދޭ ރިޕޯޓެއް، މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކޮމިޓީން އެކުލަވާލައި، ކައުންސިލަށާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުމާއެކު ރައްޔިތުންނަށް ފެންނާނެހެން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓު އެކުލަވާލައި ހުށަހަޅަންވީ ގޮތުގެ އުޞޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުން މަސައްކަތްކުރަންވާނީ ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަވުމަކާ ނުލައި، ރަށުގައި ނުވަތަ ސިޓީގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކާއި ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ރަށްވެހިންގެ ލާބައާއި މަންފާއަށެވެ. އަދި ކޮމިޓީން ހިންގާ އެއްވެސް ޙަރަކާތަކީ، ވިޔަފާރިއެއް ކަމުގައި ވެގެންނުވާނެއެވެ. ނުވަތަ ވިޔަފާރި ފައިދާ ހޯދުމަށް ހިންގާ ޙަރަކާތެއް ކަމުގައި ވެގެންނުވާނެއެވެ.
އެއްވެސް ކޮމިޓީއަކުން ވަކި ސިޔާސީ ޕާޓީއަކަށް ނުވަތަ ޕާޓީތަކަކަށް ތާއީދުކުރުމުގެ ގޮތުން އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގައިގެންނުވާނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީގެ އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނުވަތަ ވަސީލަތެއް އެއިން ކަމަކަށް ބޭނުންކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތުގެ ބޭރުން ކޮމިޓީއެއްގެ ވަކިވަކި މެންބަރުން ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، މި ޤާނޫނު ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ.

[ފައިސާއާއި މާލީ ކަންކަން]
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ ކޮމިޓީއަކުންވެސް ފައިސާއާއި މުދާ ހޯދައި ލިބިގަންނަންވާނީ، އަދި އެއްވެސް ޚަރަދެއް ކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނާއި ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި ކޮމިޓީއަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި، ކޮމިޓީން ޚަރަދުކުރާ ފައިސާގެ ތަފްސީލާއި، މުދަލާއި، ދަރަންޏާއި، އެހެނިހެން މާލީ ޒިންމާތަކާބެހޭ ތަފްސީލު ސާފުކޮށް އެނގޭނެހެން، އެ ކޮމިޓީއެއްގެ ހިސާބުތައް، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތަކަށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
އެއްވެސް ކޮމިޓީއެއްގެ ޙަރަކާތްތައް ނުވަތަ ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ފައިސާގެ އެހީ ހޯދައިފިނަމަ، އެ އެހީއެއް ހޯދީ ކޮން ފަރާތަކުންތޯއާއި އެ އެހީއެއްގެ ޢަދަދާއި، އެ އެހީއެއްގެ ދަށުން ކުރި ކަންކަމުގެ ތަފްސީލު، މި ޤާނޫނުގެ 10-56 މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ. އަދި އެހީގެ ގޮތުގައި ހޯދި ފައިސާއަކީ، އެހީގެ ގޮތުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ ފައިސާގެ ޢަދަދަކަށްވުރެ އިތުރު ޢަދަދެއްނަމަ، އެ އެހީއެއް ހޯދީ ކޮން ފަރާތަކުންތޯއާއި އެ އެހީއެއްގެ ޢަދަދާއި، އެ އެހީއެއްގެ ދަށުން ކުރަން ޤަޞްދުކުރާ ކަންކަން އެނގޭ ގޮތަށް، އެ ޙަރަކާތެއް ހިންގަން ފެށުމުގެ ކުރިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް މަޢުލޫމާތަށްޓަކައި އަންގަންވާނެއެވެ.

[ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ]

[ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދާގޮތް ބަލައި، ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ވިލަރެސްކުރުމަށްޓަކައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ނަމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާނެ ޤައުމީ މުއައްސަސާއެއް މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ.

[ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު]
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި މި ޤާނޫނާއި އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކާއި އެއްގޮތަށްތޯ ބެލުން.
ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ވިލަރެސްކުރުން.
މި ޤާނޫނުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެހެނިހެން ކަންކަންކުރުން.
ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތަކާއި ކައުންސިލްތަކުން އެކަށައަޅާ ގަވާއިދުތައް ހުންނަނީ އެއް އުޞޫލަކުންތޯ ބަލައި ހުރިހާ ކައުންސިލްތަކުން އެއް ހަމަތަކަކާ އެއް އުޞޫލުތަކެއް ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
އޮތޯރިޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދު ހެދުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ ކޮންމެ އަތޮޅު ކައުންސިލަކާއި، ރަށު ކައުންސިލަކާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ސަރަޙައްދު ކަނޑައަޅައި، އެސަރަޙައްދުގެ އިން ވަކިކުރުމުގެ ނިޒާމެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ފުރަތަމަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ކަނޑައަޅާ ސަރަޙައްދުތައް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ދިވެހިރާއްޖެ ހިންގުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އިދާރީ އަދި ފަންނީ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ދޭންޖެހޭ ތަމްރީންތައް ކަނޑައަޅައި، އެތަމްރީންތައް ދޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުން.
މި ޤާނޫނުގެ 65 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް އިދާރީ ދާއިރާތަކުން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި، އެ އިދާރާތަކަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް، ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން ތަންފީޛުކުރުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ނިޒާމާއި، ޤައުމީ އިދާރާތަކުގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްކޮށް، އެއް އަމާޒަކަށް ހިންގުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަންކުރުމާއި ހަދަންޖެހޭ އުޞޫލުތައް ހެދުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް އުފެދިފައިވާ ކައުންސިލްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައާއި، ކައުންސިލްތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ އިދާރީ އަދި ފަންނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.
ކައުންސިލްތައް ހިންގުމުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އަސާސީ ސިފަތަކާއި މިންގަނޑުތައް ހިފެހެއްޓުމަށް ހަދަންޖެހޭ ޢާންމު އިޖުރާއީ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ޢާންމުކުރުމާއި، އެ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރަމުންދޭތޯ ބެލުން.
ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި އެކިއެކި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކަށް ދޭންވާ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުން.
އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރޭވުމުގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ދިނުން.
އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ހިންގާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް، ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ލަނޑުދަނޑިތަކާ އެއްހަމަކުރުމަށްޓަކައި ޤައުމީ އިދާރާތަކާއި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކާ ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން.
އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ތަރައްޤީއަށް ކުރެވެން ހުރި ކަންކަން ދިރާސާކޮށް، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ މަޝްވަރާއާއެކު، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން.
އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށްތަކުގެ ރަށްވެހި ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތައް ޤައުމީ އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން ޙައްލުކޮށްދިނުން.

[ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާއި، އޮތޯރިޓީގެ އޮފީސްތައް ޤާއިމުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 58 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ތަންފީޛުކޮށް ހިންގޭނެ އިންތިޒާމުތައް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ތަންފީޛުކޮށް ހިންގުމަށާއި، އޮތޯރިޓީން ދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތައް އިދާރީ ދާއިރާގެ ފެންވަރުގައި ދިނުމަށްޓަކައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ އޮފީސްތައް އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި ޤާއިމުކޮށް ހިންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ އޮފީހެއް އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ޤާއިމުކުރުމަށް ނިންމާނަމަ، އެ އޮފީހެއް ޤާއިމުކުރަންވާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2011 (އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަށެއްގައެވެ. އަދި އެފަދައިން ޤާއިމުކުރެވޭ އޮފީހުގެ އޮނިގަނޑާއި އޮފީސް ހިންގުމުގެ އުޞޫލުތަކުގެ އިތުރުން، އެ އޮފީހަކާ ޙަވާލުކުރެވޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑު]
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތަންފީޛުކުރުމާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި، އޮތޯރިޓީ ހިންގުމުގެ ޢާންމު އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅާނީ، އަންނަނިވި 9 (ނުވައެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ބޯޑަކުންނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 140 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ބޭނުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ ވަޒީރު؛
އަންނަނިވި ދާއިރާތަކުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅާ 3 (ތިނެއް) މެންބަރުން؛
ޖެންޑަރ އިކުއަލިޓީގެ ދާއިރާއިން ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ އަންހެން މެންބަރެއް؛
ގަވަރނަންސް ނުވަތަ ޕަބްލިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ދާއިރާއިން ތަޖްރިބާ ލިބިފައިވާ މެންބަރެއް؛
މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ މެންބަރެއް.
ސިޓީ ކައުންސިލަރުންގެ ތެރެއިން އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރާ 1 (އެކެއް) މެންބަރު؛
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ ރައީސުންގެ ތެރެއިން އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރާ 1 (އެކެއް) މެންބަރު؛
ރަށު ކައުންސިލަރުންގެ ތެރެއިން އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރާ 1 (އެކެއް) މެންބަރު؛
މާލީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ވުޒާރާގެ ވަޒީރު ކަނޑައަޅާ އެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފެއް؛ އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ އޮތޯރިޓީގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް ޢައްޔަންކުރާނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. އަދި ބޯޑު އެކުލަވާލަން ބޭނުންވާ ނަންތައް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހުށަހަޅާ ނަންތަކަކީ ބޯޑު އެކުލަވާލަން ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެކަމަށް އެދޭ ފަރާތްތައް ހޯދުމަށް ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރުމުން އެކަމަށް އިޖާބަދޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ހޮވާލެވޭ ނަންތަކެއް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހުށަހަޅާ ނަންތަކުގެ ތެރެއިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރާ ފަރާތްތައް ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މެންބަރުންނަކީ، ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރެވޭފަދަ ތަޢުލީމާއި ޤާބިލުކަންލިބިފައިވާ އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ މީހުންކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވުން؛
ޢުމުރުން 25 (ފަންސަވީސް) އަހަރު ފުރިފައިވުން؛
ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރި މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނުވަތަ ޖިނާއީ ކުށެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތުގެ ކުށެއް ނުވަތަ ރިޝްވަތުގެ ކުށެއް ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ނުވަތަ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށެއް ކުރިކަން ވޭތުވެދިޔަ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައިނުވުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މަޤާމެއް، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކުރާ މުސްތަޤިއްލު މުއައްސަސާއެއްގެ ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން އުފައްދާ މުސްތަޤިއްލު އެހެން މުއައްސަސާއެއްގެ މެންބަރެއް ކަމުގައި ނުވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރާ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލަރުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށް އިންތިޚާބުކުރުމަށް ބާއްވާ ފުރަތަމަ އިންތިޚާބު ބާއްވާނީ، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލަކުން، އެ ކޮމިޝަނުންނެވެ. މިގޮތުން ބާއްވާ ފުރަތަމަ އިންތިޚާބު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބު ކުރެވޭ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ހުވައި ކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބާއްވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރާއި (5) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކައުންސިލަރުން ހޮވުމަށް ފުރަތަމަ ބާއްވާ އިންތިޚާބުގެ ފަހުން ބާއްވާ އިންތިޚާބުތައް ބާއްވާނީ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅައި އިޢުލާންކުރާ އިންތިޚާބުގެ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުންނެވެ.
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނަށް ދެވޭ ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ މުއްދަތަކީ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ.
މި މާއްދާގެ (ކ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާއި (4) ވަނަ ނަންބަރާ (5) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށް އިންތިޚާބުކުރާ ކައުންސިލަރުންގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތަކީ އެ މީހަކު އިންތިޚާބުކުރެވޭ ދުވަހުން ފެށިގެން އެ މީހެއްގެ ކައުންސިލް މެންބަރުކަމުގެ ދައުރު ހަމަވާ ދުވަހާ ހަމައަށެވެ.
މިބޯޑުގެ މެންބަރަކު އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވާ ލިޔުމަކުން އިސްތިޢުފާދެވިދާނެއެވެ. އިސްތިޢުފާދިންކަމުގެ ލިޔުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބުމުން އެ މެންބަރަކު އެ މަޤާމުން ވަކިވީއެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ބޯޑުގެ މެންބަރަކު މަޤާމުން ވަކިވާނެއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބޯޑަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މެންބަރެއްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވާ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ކަނޑައެޅުން؛
މި ޤާނޫނުގައި ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ޝަރުޠުތައް ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރުޠެއް އުނިވުން.

[ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ރައީސް އާއި ނައިބުރައީސް]
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ ރައީސަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 140 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޭނުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއާ ގުޅޭގޮތުން ޖަވާބުދާރީވުމަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ މިނިސްޓަރެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ ނައިބު ރައީސަކީ، އޮތޯރިޓީގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ ފިޔަވައި ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ބޯޑުން އިންތިޚާބުކުރާ ފަރާތެކެވެ.

[ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ ހިންގުމާއި ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ]
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ އިދާރީގޮތުން ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތަކީ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެވެ. ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ މަސައްކަތްކުރާނީ އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތަކާއި އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މީހެއްގެ ކިބައިގައި މި ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރާއި، (2) ވަނަ ނަންބަރާއި، (3) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (4) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކުގެ އިތުރުން އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
އިތުރު އެހެން ވަޒީފާއެއް އަދާކުރަމުންދާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން؛
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް ނުވަތަ ޕަބްލިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ދާއިރާއިން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ކަމާބެހޭ ދާއިރާއަކުން ދަށްވެގެން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކޮށްފައިވުމާއެކު، ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައި މަދުވެގެން 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވުން.
ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާގެ ލަފާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ ޖަވާބުދާރީވާނީ އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށެވެ. އަދި، ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ އޭނާގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައާއި އޮތޯރިޓީގެ ކަންކަން ދުވަހުން ދުވަހަށް ހިންގުމުގައި ބޯޑުގެ ރައީސްގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދު ހޯދަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ އިތުރުން އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށާއި އޮތޯރިޓީގެ އިދާރީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަޤާމުގެ ދައުރަކީ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހެވެ. ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަޤާމުގައި މީހަކަށް އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ހުރެވޭނީ 5 (ފަހެއް (އަހަރުދުވަހުގެ 2 (ދޭއް) ދައުރަށެވެ.

[ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
އޮތޯރިޓީގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ އިދާރީ އަދި ފައިސާއާބެހޭ އެންމެހައި މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުން؛
އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ހިނގަމުންދަނީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވުން ފިޔަވައި، އޮތޯރިޓީ ތަމްސީލުކުރަންޖެހޭ ކަންކަމުގައި އޮތޯރިޓީ ތަމްސީލުކުރުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުން.

[ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކާއި ނިންމުންތައް]
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، ބޯޑުގެ ރައީސް ކަނޑައަޅާ ވަގުތަކާއި ތަނެއްގައި، ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވިދާނެއެވެ.
ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއް ޞައްޙަވާނީ، އެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ޖުމްލަ ޢަދަދަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތާ އެއްވަރުގެ ޢަދަދަކަށް މެންބަރުން ހާޒިރުވުމުންނެވެ. ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއް ފަށަންވާނީ، އެ ޢަދަދަށް މެންބަރުން ހާޒިރުވެގެންނެވެ. އަދި ހިނގަމުންދާ ބައްދަލުވުމެއްގައި، އެ ޢަދަދަށްވުރެ މެންބަރުން މަދުވެއްޖެނަމަ އެ ބައްދަލުވުން މެދުކަނޑާލަންވާނެއެވެ.
ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ބޯޑުގެ ރައީސެވެ. ރައީސަށް ހާޒިރުވެވެން ނެތް ޙާލަތެއްގައި، ބޯޑުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ނައިބުރައީސެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ނިންމަންވާނީ، ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި، އެ ބައްދަލުވުމަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓު ދިން މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ. އެގޮތުން، ކަމެއް ފާސްކުރުމަށް ވޯޓަށް އެހުމުން، އެކަމެއް ފާސްކުރުމަށް ވޯޓު ދިން މެންބަރުންގެ ޢަދަދާއި އެކަން ފާސްކުރުމަށް ވޯޓު ނުދީ ތިބި މެންބަރުންގެ ޢަދަދު އެއްވަރުވެއްޖެނަމަ، އެކަމަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި، އެ ބައްދަލުވުމުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާ މެންބަރު ވޯޓު ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބޯޑުން ނިންމާ އެއްވެސް ނިންމުމެއް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރުމަށް ބޯޑުގެ ރައީސަށް ނިންމިދާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އޭނާ ނިންމާނަމަ، އެ ނިންމުމެއް ބޯޑުން ނިންމި ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 72 (ހަތްދިހަދޭއް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، އެ ނިންމުން މުރާޖަޢާކުރުމަށްޓަކައި، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، ބޯޑަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ބޯޑުގެ ނިންމުމެއް މުރާޖަޢާކުރުމަށް ބޯޑުގެ ރައީސް ހުށަހެޅުމުން، އެކަމާމެދު ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުމަކީ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުމެވެ. އަދި އެ ނިންމުމެއް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޯޑުގެ ރައީސް ތަންފީޛުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދުން]
އެއްވެސް ކައުންސިލަރެއްގެ ނުވަތަ ރައީސެއްގެ ނުވަތަ މޭޔަރެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް އަދާ ނުކުރެވޭނަމަ ނުވަތަ އިހުމާލުވާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ބާރުތަކާއި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލަރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފަށް ކައުންސިލަރުންގެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާނަމަ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެފަދަ ކައުންސިލަރުންނާމެދު ނުވަތަ ރައީސުންނާމެދު ނުވަތަ މޭޔަރުންނާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކަމެއް ކައުންސިލަރަކު ނުވަތަ ރައީސަކު ނުވަތަ މޭޔަރަކު ކުރާކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިއްޖެނަމަ، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަޒީރުގެ ހުއްދައާއެކު، އެކަމުގެ ޙަޤީޤަތްތަކާއި ސަބަބުތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ކަންއޮތްގޮތް ދިރާސާކޮށް ބެލުމަށް "އިންކުއަރީ" އެއް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ "އިންކުއަރީ" ހެދުމަށްފަހު، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނާފަދަ ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ހިނގާ ކަމަށް ނުވަތަ ހިނގައިފި ކަމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކައުންސިލަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަމަކީ، އެކަންކަމުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެކަންކަމުގައި ޝާމިލުވި ކައުންސިލަރަކާމެދު ނުވަތަ ރައީސަކާމެދު ނުވަތަ މޭޔަރަކާމެދު ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ ކަމެއްކަމުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފެނިއްޖެނަމަ، އިންކުއަރީ ރިޕޯޓުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން އެ ކައުންސިލަރުންނާމެދު ނުވަތަ ރައީސަކާމެދު ނުވަތަ މޭޔަރަކާމެދު ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތަށް ކައުންސިލަރަކަށް ނުވަތަ ރައީސަކަށް ނުވަތަ މޭޔަރަކަށް ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުމުންވެސް އެ ކަންކަން އިޞްލާޙު ނުކޮށް، ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު އަދާނުކޮށް އިހުމާލުވާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ބާރުތަކާއި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ޤާނޫނީ އިމުން ބޭރުން، ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފާނަމަ ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފަށް ކައުންސިލަރުންގެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާނަމަ، އިންކުއަރީ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކުރެވުނު ކަންތައްތަކާއި، އެ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުމަށް އެންގުމުން ކައުންސިލަރުން ނުވަތަ ރައީސުން ނުވަތަ މޭޔަރުން ކަންކުރިގޮތާއި، އެ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ބަސް، ރިޕޯޓެއްގެ ސިފައިގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ "ރިޕޯޓު" ގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް އެ ކަންކަމުގައި ޝާމިލުވި ކައުންސިލަރުން ނުވަތަ ރައީސުން ނުވަތަ މޭޔަރުން، މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ނުލިބޭ ގޮތަށް، މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުން ވަގުތީ ގޮތުން އެއްކިބާކުރުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލަރުންނާމެދު އަޅާ ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއްގެ މަޢުލޫމާތު، ފިޔަވަޅު އެޅި ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލަރަކާމެދު އަޅާ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން، ކައުންސިލްގެ ކޯރަމް ހަމަނުވާނަމަ، އެ ކައުންސިލްގެ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް އެ ރަށަކުން މެދުކެނޑުމެއްނެތި ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ކައުންސިލާ ޙަވާލުވެހުރި ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
ސެކްޓޯރަލް ގްރާންޓް ނުވަތަ ކޮންޑިޝަނަލް ގްރާންޓެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ސަރުކާރުން ހިންގާ ވަކި ޕްރޮޖެކްޓެއް ނުވަތަ ޕްރޮޖެކްޓްތަކެއް ހިންގުމުގައި ކައުންސިލުން އިހުމާލުވާކަމަށް އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގާ އިދާރާއަކަށް ފާހަގަކުރެވި، އެކަން ބެލުމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކުރިއަށްގެންދާ އިންކުއަރީއިން އެފަދަ ކަމެއް ފާހަގަކުރެވި އެ އިދާރާއަކަށް އަންގައިފިނަމަ އެ ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ ނުވަތަ ޕްރޮޖެކްޓްތަކެއްގެ މަސައްކަތް "މެނޭޖަރ" އަކާ ޙަވާލުކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ބާރު އެ އިދާރާއަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކައުންސިލް ރޫޅާލުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ކައުންސިލް ރޫޅާލުމުގެ މައްސަލަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ތަކުރާރުކޮށް ނުކުޅެދޭނަމަ.
ކައުންސިލްގެ ވަސީލަތްތައް ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރާނަމަ.
ކައުންސިލުން ކަންކަން ނިންމުމުގައި ކައުންސިލަށް ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވުމަށް ތަކުރާރުކޮށް ހުރަސްއެޅި ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ކޯރަމް ހަމަނުވުމުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ބޭއްވުމަށް ހުރަސްއެޅި ކައުންސިލްގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން ކަނޑައަޅަންވާނީ ކައުންސިލް އުވާލުން ނޫން އެހެން ގޮތެއް ނެތްކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޯޓުން ކައުންސިލެއް އުވާލައިފިނަމަ، އެ ކައުންސިލެއް އުވާލާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަލުން ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން އަލުން އިންތިޚާބެއް ބޭއްވި ކައުންސިލަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރެވެންދެން ކައުންސިލް ވަގުތީގޮތުން ހިންގާނެ ބަޔަކު ޢައްޔަންކުރާނީ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީންނެވެ.

[ޤައުމީ އިދާރާތަކާ ކައުންސިލްތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން]

[ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި މި ބާބަށް ޢަމަލުކުރުން]
ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ރަށްރަށުގައި އަދި ސިޓީތަކުގައި ދޭ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި އަދި އެތަންތަނުން ހިންގާ ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ރާވައި ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ އުޞޫލުތައް]
ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއަކުން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ. ޤައުމީ އިދާރާތަކުން، އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި އަދާކުރަންޖެހޭ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާނެ އެއްބާރުލުމާއި އެހީތެރިކަން ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުންނާއި ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ދޭންވާނެއެވެ.
ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި ލިބޭނޭ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެއެވެ.
ޤައުމީ އިދާރާގެ އޮފީހެއް އިދާރީ ދާއިރާގައި ޤާއިމުކޮށްގެން ޚިދުމަތް ދިނުން؛
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ޢިމާރާތެއްގައި ޤައުމީ އިދާރާގެ މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްކޮށް ޚިދުމަތް ދެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސުން؛
ސިޓީ ކައުންސިލް ނުވަތަ ރަށު ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޤައުމީ އިދާރާގެ ޚިދުމަތް ސީދާ ސިޓީއިން ނުވަތަ ރަށުން ލިބޭނޭގޮތް ހަމަޖެއްސުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ސިޓީ ކައުންސިލް ނުވަތަ ރަށު ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ދޭންވާނީ ކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް މެދުވެރިކޮށެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގައި އަންނަނިވި މާއްދާތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދެވޭ ޚިދުމަތް؛
އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދެވޭ ޚިދުމަތް ދޭންވީ ގޮތުގެ ތަފްޞީލު؛
އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭން ބޭނުންވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު؛
އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ޙާލަތްތައް؛
އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ތަފްޞީލު.

[ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިނުން]
ޤައުމީ އިދާރާއަކުން އެއްވެސް ކައުންސިލެއް މެދުވެރިކޮށް އެ އިދާރާއަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއް، ސިޓީ ކައުންސިލެއް ނުވަތަ ރަށު ކައުންސިލެއް މެދުވެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދޭން ނިންމައިފިނަމަ، އެ ޚިދުމަތެއް އެ ކައުންސިލަކުން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ، އެ އިދާރާއަކުން ކައުންސިލްތަކަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[ބިދޭސީންނަށް ދޫކުރާ ވާރކް ވިޒާގެ މަޢުލޫމާތު އެންގުން]
ސަރުކާރުގެ ކަމާގުޅޭ އިދާރާއަކުން ބިދޭސީއަކަށް ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ވާރކް ވިޒާ ދޫކޮށްފިނަމަ، އެ ވިޒާ ދޫކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަން އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލަށް ލިޔުމަކުން އަންގަންވާނެއެވެ.

[ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން]
ކައުންސިލްތަކުން އެކުލަވާލާ މުނިސިޕަލް ގަވާއިދުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި، އެ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުން އެ ގަވާއިދުތަކަށް ޢަމަލުކުރަން އިޢުތިރާޟްކުރާ ޙާލަތުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދެވިދާނެއެވެ. އަދި ކައުންސިލުން އެފަދައިން އެހީތެރިކަމަށް އެދޭ ޙާލަތުގައި ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ކައުންސިލްތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްތަކަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާބެހޭ އުޞޫލުތައް، ފުލުހުންގެ މަޝްވަރާއާއެކު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުއްލި ޙާލަތްތަކުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ސަރުކާރުން ދޭ އެހީ]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ސަރުކާރުން ދޭން ކަނޑައަޅާފައިވާ އެހީގެ އިތުރުން ކާރިސާއެއް ނުވަތަ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތެއް ނުވަތަ ތަދުމަޑުކަމެއް ނުވަތަ ބަލިމަޑުކަމެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން މާލީ، ފަންނީ ނުވަތަ އެހެނިހެން އެހީ ކައުންސިލްތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ހިންގާ ޕްރޮޖެކްޓްތައް]
ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުންޏަކުން ނުވަތަ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއަކުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި އެއްވެސް ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގުމުގެ ކުރިން އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގާ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލަކާ މަޝްވަރާކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ކުރެވޭ މަޝްވަރާތަކުގައި އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި އަދި އެ އިދާރީ ދާއިރާގައި ހުންނަ އެކަމާގުޅޭ އެންމެހައި މުއައްސަސާތައް ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ.
ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުންޏަކުން ނުވަތަ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއަކުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން އެއްވެސް އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގުމުގެ ކުރިން އެކަމުގެ ސަބަބުން ތިމާވެށްޓަށް އަސަރު ފޯރާނެ މިންވަރު ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓެއް ހަދަންޖެހޭނަމަ އެ ރިޕޯޓު ހެދުމަށްފަހު އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ ކުރިން، އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގޭ ރަށް ނުވަތަ ސިޓީ ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ރިޕޯޓުގައިވާ ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް ތިމާވެއްޓަށް ކޮށްފާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ އަސަރުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އެ ކައުންސިލާއެކު އެ ތަނަކުން ހިއްސާކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ތިމާވެށްޓަށް ކޮށްފާނެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުޑަކުރުމަށް އަޅަން ގަސްތުކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ މަޢުލޫމާތުވެސް ކައުންސިލްތަކާއެކު ހިއްސާކުރަންވާނެއެވެ.

[ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގެ ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ހިންގާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢު]
ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ރަށެއްގައި ހިންގުމަށް ކަނޑަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން، އެ މަޝްރޫޢެއްގެ އަގު 5 (ފަހެއް) މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ދަށުގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގަންވާނީ، އެ ރަށެއްގެ ކައުންސިލް މެދުވެރިކޮށް ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެންއޮތްނަމަވެސް، ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަތޮޅެއްގައި ހިންގުމަށް ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑަޅާ 5 މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑެތި ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް އެ ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލެއްގެ ދަށުން ހިންގުމަށް، ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.
ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ސިޓީއެއްގައި ހިންގުމަށް ކަނޑަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން އަގުގެ ގޮތުން 15 (ފަނަރަ) މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑު ނޫން މަޝްރޫޢުތައް ހިންގަންވާނީ މި މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ސިޓީއެއްގެ ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި އެހެންއޮތްނަމަވެސް، ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަތޮޅެއްގައި ހިންގުމަށް ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑަޅާ، މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) ގައި ބުނެފައިވާ އަގަށްވުރެ ބޮޑު އަގުގެ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫޢުތައް އެ ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލެއްގެ ދަށުން ހިންގުމަށް، ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ސިޓީއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަތޮޅެއްގައި ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީގެ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމަށް ކައުންސިލާ ޙަވާލުކުރަންވާނީ އެ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ޕްލޭންތަކާއި ބަޖެޓު އެ އިދާރާއަކުން ތައްޔާރުކުމަށްފަހު، އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ކައުންސިލަށް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ ދަށުން ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ކައުންސިލާ ޙަވާލުކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދާ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫތައް ކައުންސިލުން ހިންގަންވާނީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާފައިވާ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާއި އަދި އެނޫންވެސް އެފަދަ މަޝްރޫޢެއް ހިންގުމުގެ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެންމެހައި ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް]

[ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން]
ކޮންމެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައިވެސް އަންނަނިވި ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންނަށް، ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް؛
ފެނުގެ ޚިދުމަތް؛
ފާޚާނާއާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތް.
މި ޤާނޫނުގެ 2-69 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައިވެސް އަދި ކައުންސިލުން އަމިއްލައަށް ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތްތަކެއް ފޯރުކޮށްދޭ ޙާލަތުގައިވެސް އެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭންވާނީ، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަމާގުޅޭގޮތުން އެކުލަވާލާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާއި އަގުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ތިންވަނަ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ 1-69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޚިދުމަތެއް ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ފޯރުކޮށްދެނީ، ތިންވަނަ ފަރާތަކުން ކަމުގައިވާ ޙާލަތުގައި، އެ ތިންވަނަ ފަރާތަކާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ލިޔުމުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ކަންކަން، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއިން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ތިންވަނަ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭ ޙާލަތުގައިވެސް، އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ޢާންމުންނަށް ދިމާވާ އެކިއެކި މައްސަލަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޖަވާބުދާރީވުމުގައި އެ ތިންވަނަ ފަރާތުން ކައުންސިލަށް އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ތިންވަނަ ފަރާތްތައް މެދުވެރިކޮށް ކައުންސިލްތަކުގައި ފޯރުކޮށްދެމުންގެންދާ ޢާންމު ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެފަރާތާއި ކައުންސިލާ ދެމެދު، އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެއްބާރުލުން ދޭނެ ގޮތްތައް ބަޔާންކޮށް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރަންވާނެއެވެ.

[އިންޖީނުގެއާއި ޕްލާންޓްތައް ޤާއިމުކުރުން]
އެއްވެސް ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ އިންޖީނުގެއާއި ފެން ޕްލާންޓާއި ސުވަރޭޖް ޕްލާންޓާއި އެނޫންވެސް އެފަދަ ތަންތަން ހަދަންވާނީ، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައެޅޭ ތަނެއްގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ތަނަކީ، ޢާންމު ދިރިއުޅުމަށް އޭގެ ސަބަބުން އުނދަގޫ ނުފޯރާނެ ތަންތަން ކަމުގައި ކަނޑައެޅުމަށް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.
ތިންވަނަ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ދޭ ޙާލަތުގައި އެ ފަރާތަކުން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ތަންތަން ޤާއިމުކޮށް، ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ އެނޫންވެސް ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ކައުންސިލްތަކުން އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ.
ތިންވަނަ ފަރާތަކުން ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށްޓަކައި ކައުންސިލަކުން ހުއްދަދީގެން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ތަނެއް ހަދަން ފެށުމަށްފަހު ނުވަތަ ހަދައި ނިމުމަށްފަހު، އެ ތަން އަނބުރާ ކައުންސިލަށް ނެގޭނީ، ޢާންމުވެގެންވާ މަންފާއަކަށްޓަކައި، އެތަނަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.

[ ކައުންސިލްތަކުން ވިޔަފާރިކުރުން]

[ކައުންސިލްތަކުން ވިޔަފާރިކުރުން]
ކައުންސިލްތަކުގެ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ދާއިރާގެ ތެރޭގައި އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްތަކުން ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ''ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި'' އުފައްދައި ހިންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުންފުނި އެންމެ ހިއްސާދާރެއްގެ މައްޗަށް ވަކި ކައުންސިލަކުން ނުވަތަ ގިނަ ކައުންސިލްތަކެއް އެކުވެގެން ގިނަ ހިއްސާދާރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭގޮތަށްވެސް އުފެއްދިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބާވަތުގެ ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2023/7 (ކުންފުނީގެ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލެވެ.
ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކުން ކުރެވޭނެ ވިޔަފާރިތަކުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އުފައްދާ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކުން ކުރާ ވިޔަފާރީގެ މަސައްކަތްތަކަކީ އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ މަސައްކަތްތައް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
އެ މަސައްކަތަކީ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނި ނިސްބަތްވާ ރަށުގައި ނުވަތަ ރަށްތަކުގައި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ކުރަމުންދާ އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއް ކަމުގައި ނުވުން؛
އެ މަސައްކަތަކީ ރަށުގެ ނުވަތަ ރަށްތަކުގެ ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީއަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ މަސައްކަތެއް ކަމުގައިވުން؛
އެ މަސައްކަތުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ނުވަތަ ރައުސްމާލުގެ ޢަދަދު 10,000,000/- (ދިހަމިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުވުން.
ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 16 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏަކުން ހިންގަމުންދާ ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް މި މާއްދާގެ (ޅ) އާ ތަޢާރުޟުވާ ކަމަށްވާނަމަ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 16 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެފަދަ ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް ހުއްޓާލަންވާނެއެވެ.

[އަމިއްލަ ފަރާތަކާއެކު ވިޔަފާރިއެއްގައި ހިއްސާވުން]
ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައިވާ މަޤްޞަދެއް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފަރާތަކާއެކު ކައުންސިލަށް ވިޔަފާރިއެއްގައި ބައިވެރިވެ، ކުންފުންޏެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 70 ވަނަ މާއްދާއާއި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ކައުންސިލަކުން ދިނުން މި ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރާ ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށް، ނުވަތަ ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައިވާ މަޤްޞަދެއް ޙާޞީލުކުރުމަށްޓަކައި މެނުވީ ކައުންސިލަކުން އެއްވެސް ފަރާތަކާއެކު ވިޔަފާރިއެއްގައި ބައިވެރިވެ، އެއްވެސް ވިޔަފާރިއެއް ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
ރަށެއްގެ އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތައް ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލަކުން ދިނުން މި ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރާ ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފަރާތަކާއެކު ހިންގޭ ވިޔަފާރިއެއްގައި ކައުންސިލްގެ ހިއްސާ 20 (ވިހި) އިންސައްތައަށްވުރެ އިތުރުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ނަމުގައި ވިޔަފާރި ކުރަމުންދާނަމަ، އެފަދަ ވިޔަފާރިތަކާމެދު ޢަމަލުކުރެވޭނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްއިން ހަދައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތަކުގައި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ދައުރު ފުޅާކުރުން]
ތަރައްޤީގެ ޙަރަކާތްތައް ރާވައި ހިންގުމުގައި އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކާއި ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ދައުރު ފުޅާކޮށް އެފަރާތްތަކުގެ ބައިވެރިވުން ހޯދަން ކައުންސިލްތަކުން މަސައްކަތް ކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުން އެހެނިހެން ފަރާތްތަކާ ބައިވެރިވުން]
އަސާސީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށާއި، އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ފުރުސަތުތައް އިތުރުކުރުމަށާއި އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީގޮތުން ކުރިއެރުން ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ޖަމާޢަތްތަކާއި ކުންފުނި ނުވަތަ ކޯޕަރޭޓިވްތަކާ ބައިވެރިވެގެން މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިވެދިނުން]
އިދާރީ ދާއިރާގެ ނުވަތަ ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައި ހިމެނޭ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމަށްޓަކައި ކައުންސިލްތަކުން އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށާއި ޖަމާޢަތްތަކަށް ފައިސާ އާއި ފަންނީ އަދި އެހެނިހެން އެހީ ދެވިދާނެއެވެ.
މިގޮތުން އެހީ ދޭންވާނީ އަމިއްލަ ޖަމާޢަތްތަކަށް އެހީދިނުމަށް ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިޔާސަތާއި މިންގަނޑުތަކާ ތަޢާރުޟުނުވާގޮތަށް ކައުންސިލުން ފާސްކޮށް ޢާންމުކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުގެ ދަށުންނެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުން ތަކެތި ގަތުމާއި ކޮންޓްރެކްޓްކުރުން]
ކައުންސިލްތަކަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ހޯދަމާއި ކައުންސިލްތަކުން ކުރަންޖެހޭ އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފަރާތްތައް މެދުވެރިކޮށް ތަކެތި ހޯދަންވާނީ އަދި ތަކެތި ގަންނަންވާނީ މުދަލާއި ފައިސާ ބެލެހެއްޓުމާއި ހޭދަކުރުމާއި ލިޔެ ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ހަދާފައިވާ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. މިގޮތުން ކުރާ މުހިންމު މުޢާމަލާތުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ޢާންމުންނަށް ފެންނަގޮތަށް ޝާއިޢުކޮށް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްތަކުން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ކޮންޓްރެކްޓް އުޞޫލުން މަސައްކަތެއް ޙަވާލުކުރަންވާނީ، އެކިއެކި ފަރާތްތަކަށް ކޮންޓްރެކްޓް އުޞޫލުން މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކާއި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދެފުށްފެންނަ ހާމަކަންބޮޑު އުޞޫލަކުންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ މުދަލާއި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ލޯނު ނެގުން]

[ކައުންސިލްތަކުން ފީއާއި ކުލި ނެގުން]
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ކައުންސިލްތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ފީ ނުވަތަ ކުލި ކަނޑައަޅައި، އެ ފީ ނުވަތަ ކުލި ނެގުމުގެ ބާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން ނަގާ ފީ ނުވަތަ ކުލި ކަނޑައަޅަންވާނީ އެ ކައުންސިލް ނިސްބަތްވާ ރަށް ނުވަތަ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންނާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ފީއާއި ކުލި ނެގޭނެ ދާއިރާތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފީ؛
ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފީ؛
މުވާޞަލާތީ ޚިދުމަތަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފީ؛
ކުނި ޖަމާކޮށް ރައްކާތެރި ގޮތުގައި ނައްތާލުމަކީ ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްނަމަ ނަގަންޖެހޭ މަހު ފީ؛
ރަށުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެއްގަމާއި ކަނޑުގެ އުޅަނދުފަހަރުގެ އަހަރީ ފީ؛
އުޅަނދުފަހަރު ދުއްވުމުގެ ލައިސަންސް ފީ؛
ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުގައި އެއްޗެހި އުފައްދައި ވިއްކުމާއި ވިޔަފާރިއާއި ފިހާރައާއި މާރުކޭޓް ގޮޅީގެ އަހަރީ ފީ؛
ޑައިވްކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ޑައިވްކުރުމުގެ ފީ؛
ކުއްޔަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ބިމާއި ފަޅާއި ފަރުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ކުލި؛
ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ ފަޅުރަށްރަށާއި ފިނޮޅާއި ހާހަލާއި ގިރީގެ ކުލި؛
ގޮއިފާލައްބައާއި ހިންނަ ފަދަ ތަންތަނުގެ ކުލި؛
ކައުންސިލްގެ ޢިމާރާތްތަކާއި މުދަލުގެ ކުލި؛
ކަނޑަށް ޖައްސާ ބޯޓުފަހަރަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޕްލެޓްފޯމަށާއި ސަރަޙައްދަށް ނެގޭ ކުލި؛
ބަނދަރު ބޭނުންކުރުމަށް (ފައްތިއާ، މުދާ އަރުވައި ބޭލުން) ނަގާ ކުލި؛
ނޭޗަރ ޕާކުން ލިބޭ ކުލި؛ އަދި މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފީގެ އިތުރުންވެސް ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތަކާ ގުޅިގެން އެ ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ ފީ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (9) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (10) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބިމާއި ފަޅުރަށްރަށާއި ފިނޮޅާއި ފަޅާއި ފަރާއި ހާހަލާއި ގިރީގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ތެރެއިން ކައުންސިލަށް ކުލި ނެގުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ، ޤައުމީ ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ސަރުކާރަށް ނަގާފައިވާ އެފަދަ ސަރަޙައްދުތައް ފިޔަވައި އެނޫން ސަރަޙައްދުތަކުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (9) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (12) ވަނަ ނަންބަރު އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ބޭނުމަށް އެކި ފަރާތްތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިމުން ނުވަތަ ޢިމާރާތުން ކުއްޔެއް ނުނެގޭނެއެވެ.

[ރައްޔިތުންގެ މުދާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ]
ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ ރައްޔިތުންގެ މުދާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ ބެލެވޭނީ ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައެވެ.

[އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ވަސީލަތްތައް ޤާއިމްކުރުން]
ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ވަސީލަތްތައް ޤާއިމްކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ދައުލަތަށް އާމްދަނީ ލިބޭ ވަސީލަތްތަކުން ކައުންސިލްތަކަށް ދޭންވާ މިންވަރު]
ކައުންސިލް ބައިވެރިނުވެ ޤައުމީ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ އެފަދަ އިދާރާއެއް މެދުވެރިކޮށް އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީގެ ސަރަޙައްދުގައި ޤާއިމްކުރާ ވަސީލަތްތަކުން ލިބޭ އާމްދަނީ ހުރިހާ ދާއިރާއަކަށްވެސް ހަމަހަމަ އުޞޫލަކުން އެ އިދާރާއެއް ނިސްބަތްވާ އަތޮޅު ކައުންސިލަށް ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ދޭންޖެހޭނެއެވެ. މިގޮތުން ކުރިއަށް އޮންނަ އަހަރަށް ކައުންސިލަށް ދޭނޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީންނެވެ.

[ކައުންސިލްތަކަށް ސަރުކާރުން ދޭ ޢާންމު ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ]
ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ އޮފީސްތައް ހިންގުމަށާއި، ކައުންސިލްތަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމަށާއި، ކައުންސިލްތަކުން ތަރައްޤީއަށް ހިންގާ މަޝްރޫޢުތަކަށް ޚަރަދުކުރުމަށް، މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ ފިސްކަލް ފޯމިއުލާއެއް ބޭނުންކޮށްގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ކައުންސިލަކަށް ބެހިގެންދާގޮތަށް އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުން ކައުންސިލްތަކަށް ފައިސާ ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
ސަރުކާރުން ކޮންމެ އަހަރަކުމެ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގައި ފައިސާ ހިމަނައި، ބަޖެޓު ފާސްވުމުން، ފާސްވި ބަޖެޓާ އެއްގޮތަށް ދައުލަތުގެ އެ އަހަރެއްގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި އަންދާޒާކުރާ މިންވަރުގެ މަދުވެގެން %5 (ފަހެއް އިންސައްތަ) އާ އެއްވަރުގެ ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ އަދި، ކައުންސިލްތަކުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ ބިމާއި ފަޅާއި ފަރުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ކުލީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ %40 (ސާޅީސް އިންސައްތަ) އަށްވާ ފައިސާ.
މި ޤާނޫނުގެ 79 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ފައިސާގެ ތެރޭގައި ބުނެވުނު ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާދިނުމުގައި އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ބަލާ މިންވަރުގެ ތެރޭގައި ވަކިކަމަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އާމްދަނީއާއި އެ އަހަރު އާމްދަނީ އިތުރުކުރަން ހުށަހަޅާ ކަންކަމުން ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކުރާ އާމްދަނީއާއި ބިމާއި، ރަށްރަށާއި، ފަޅާއި، ފަރުފަދަ ތަންތަނުން ކުލީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ އާމްދަނީ ނުހިމެނޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ އާމްދަނީ ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކުރަންވާނީ އެއްވެސް ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ދައުލަތަށް ދައްކަންޖެހޭ އެއްވެސް ޓެކުހެއްވާނަމަ، އެ ޓެކުހަކަށްވާ ފައިސާއާއި، މި ޤާނޫނުގެ 1-69 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޢާންމު ޚިދުމަތްތަކަށް ކައުންސިލްތަކުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނުދައްކާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހަށްވުރެ ގިނަދުވަސް ވެފައިވާނަމަ، އެ ފައިސާއެއް އުނިކުރުމަށްފަހު ބާކީވާ ޢަދަދެކެވެ.
ކައުންސިލްތަކުގެ ބަޖެޓުގެ ގޮތުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފައިވާ ބަޖެޓުގައިވާ ފައިސާ، އެ އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ދައުލަތުގެ ކޭޝްފްލޯއަށް ބަލައި، އެ ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިސްކަލް ފޯމިއުލާ މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާނީ އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ.
ރަށު ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އާބާދީ؛
ރަށުގެ ބިމާއި ބަނދަރާއި ފަޅުން ބޭނުންހިފާ ސަރަޙައްދު؛
އިދާރީ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ މީހުން އުޅޭ ރަށްރަށުގެ ޢަދަދު؛
ކައުންސިލްތަކުން ހިންގާ ބަލަހައްޓާ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމަށާއި، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު؛
އިދާރީ ދާއިރާގެ މަރުކަޒީ ރަށްރަށާއި މުޅި ދާއިރާއަށް ނިސްބަތްވާގޮތަށް ޚިދުމަތްތައް ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ރަށްރަށަށް، ދާއިރާގެ އެހެން ރަށްރަށުން ހުރި ދުރުމިން؛
ކައުންސިލަށް ލިބޭ އާމްދަނީ؛
ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކެއްކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ޙައްޤުތައް ރައްޔިތުންނަށް ހޯދައިދިނުމަށް ދައުލަތުން މަސައްކަތްކުރުމުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުން ހަމަހަމަވާ ގޮތެއްގައި ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ތަރައްޤީ ގެނެސްދިނުމުގެ އުޞޫލުން، އެ ރަށަކަށް، އެ ސިޓީއަކަށް، އަދި އެ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ތަރައްޤީގެ ފުރުޞަތު ލިބިދިނުން.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިސްކަލް ފޯމިއުލާ މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅައި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން އެކުލަވާލާ ފިސްކަލް ފޯމިއުލާއަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ މިނިސްޓްރީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ދެވޭ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކުރާ ފައިސާ ދައުލަތުގެ މާލީ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލުން އެ ކައުންސިލަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބަޖެޓުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮންމެ ކަމަކަށް ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދުގައި ކައުންސިލްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދެވޭ ހިލޭ އެހީގެ ފައިސާއާ ގުޅިގެން އުފެދޭ އިދާރީ އަދި މާލީ ޒިންމާތަކާއި އެ ފައިސާ ޚަރަދުކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކާއި، އަދި ފައިސާ ޚަރަދުކުރި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު މިނިސްޓްރީއަށް ހުށަހެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.

[ދައުލަތުގެ ވުޒާރާތަކުންދޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތްތައް]
ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކުރެވޭ ފައިސާގެ ނިސްބަތުން، ދައުލަތުގެ ވުޒާރާއަކުން ދެމުންގެންދިޔަ ޚިދުމަތެއްދިނުމުގެ ޒިންމާތައްވެސް ކައުންސިލްތަކަށް ބަދަލުކުރަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ދައުލަތުގެ ވުޒާރާއަކުން ދެމުންގެންދިޔަ ޚިދުމަތެއް ކައުންސިލަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ސަބަބުން އެ ވުޒާރާގެ މުވައްޒަފުން ކައުންސިލްތަކަށް ބަދަލުވުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުގެ ދަށަށް ބަދަލުކުރާނެ މަސައްކަތްތަކާއި، އެ މަސައްކަތްތައް ކައުންސިލްތަކާ ޙަވާލުކުރާނެ އުޞޫލު އެކަށައަޅާނީ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު، ޤައުމީ އިދާރާއިންނެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުން ލޯނު ނެގުމުގެ އިޚްތިޔާރު]
ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މަޝްރޫޢުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ރާއްޖޭގައި ޤާއިމްކޮށްފައިވާ ބޭންކުތަކުންނާއި އެހެނިހެން މާލީ އިދާރާތަކުން ލޯނު ނެގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ކައުންސިލުން ނަގާ ލޯނުތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ކުރިއަށް އޮންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކަށް މާލީ އިދާރާތަކުން ލޯނު ހޯދުން]
ކައުންސިލުން އެކަށައަޅާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގެ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލުކުރުމުގެ ގޮތުން ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ މަޝްރޫޢުއަކަށް ނުވަތަ މަޝްރޫޢުތަކަކަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ބޭންކެއް ނުވަތަ މާލީ އިދާރާއަކުން ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލޯނު ނެގިދާނެއެވެ.
ކައުންސިލަކުން މި މާއްދާގެ ދަށުން އެއްވެސް ބޭންކަކުން ނުވަތަ އިދާރާއަކުން ލޯނު ނަގާނަމަ، އެ ލޯނަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ކުރިއަށް އޮންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓުގައި ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލަކުން މި މާއްދާގެ ދަށުން އެއްވެސް ބޭންކަކުން ނުވަތަ އިދާރާއަކުން ލޯނުނަގަންވާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2013 (ދައުލަތުގެ ޚަރަދަށް ޒިންމާވުމުގެ ޤާނޫނު) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލަކުން ނަގާ ލޯނުތަކަށް އެ ލޯނު ނަގާ ބޭންކަކަށް ނުވަތަ އިދާރާއަކަށް ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ގެރެންޓީ ދިނުން އެ ބޭންކަކުން ނުވަތަ އިދާރާއަކުން ޝަރުޠުކުރާނަމަ އެފަދަ ގެރެންޓީއެއް މާލީ އޮނިގަނޑާއި، ޤާނޫނީ ނިޒާމާއި އުޞޫލުގެ ތެރެއިން ދައުލަތުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލަކުން އެހެން ކައުންސިލަކަށް ލޯނު ދިނުން]
ކައުންސިލަށް އެ އަހަރަކަށް ލިބޭ އާމްދަނީން ޚަރަދުތައް ކަނޑައި ބާކީ ހުންނަ ފައިސާ އެއްބަސްވާގޮތެއްގެ މަތިން އެހެން ކައުންސިލަކަށް ލޯނުގެ ގޮތުގައި ދޫކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ކުރެވޭ މުޢާމަލާތުގެ މަޢުލޫމާތު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
އަދި އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލަކަށް ދޫކުރި ފައިސާ އަނބުރައި ނުދައްކާނަމަ އެ ފަރާތަކަށް ސަރުކާރުން ލިބޭ ފައިސާއިން އުނިކޮށް އަނެއް ކައުންސިލަށް އެ ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ ބާރު ސަރުކާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން ވިޔަފާރި އުޞޫލުން އަނބުރާ ދައްކާގޮތަށް ތަންތަން ހެދުން]
އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން އެ ފަރާތްތަކުގެ ޚަރަދުގައި ތަރައްޤީގެ ވަސީލަތެއް ހަދައި، ކަނޑައެޅޭ މުއްދަތެއްގައި ވިޔަފާރި އުޞޫލުން އެ ވަސީލަތެއް ހިންގުމަށްފަހު އަނބުރާ ކައުންސިލާ ޙަވާލުކުރާގޮތަށް، ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގައި ހިމެނިފައިވާ ހޮޓާ، ގެސްޓް ހައުސް، ފާލަން، މަގު ނުވަތަ ބަނދަރުފަދަ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމަށް ބީލަމުގެ އުޞޫލުން އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާއި އެގްރީމެންޓްކޮށް ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުގެމަތިން ހަދާ ތަންތަނަކީ ކައުންސިލްގެ ތަންތަނެވެ. މިގޮތުން ކައުންސިލްތަކާއި އަމިއްލަފަރާތްތަކާއެކު ކުރެވޭ މުޢާމަލާތުގެ މަޢުލޫމާތު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށާއި ސަރުކާރުގެ ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ ކައުންސިލްތަކުގެ ފައިސާގެ ކަންތައްތައް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުން]

[ކައުންސިލުން ޚަރަދުކުރުން]
ކައުންސިލްގެ އެއްވެސް ފައިސާއެއް ޚަރަދުކުރަންވާނީ ކައުންސިލުން ފާސްކޮށްގެންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ފައިސާއާއި މުދަލަށް ރައްކާތެރިވުން]
ކައުންސިލަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި މުދާ ބަލަހައްޓަންވާނީ ދައުލަތުގެ މުދަލާއި ފައިސާ ބެލެހެއްޓުމުގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ކައުންސިލަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ ރިކޯޑްތައް ބެލެހެއްޓުން]
ކައުންސިލަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއާއި ކައުންސިލުން ޚަރަދުކުރާ ފައިސާގެ ރެކޯޑްތައް ބެލެހެއްޓޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސުމަކީ ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ ޒިންމާއެކެވެ.

[ކައުންސިލްގެ މުވައްޒަފުން ބަލައިގަންނަ ފައިސާ]
ކައުންސިލްގެ މުވައްޒަފެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކައުންސިލްގެ މުވައްޒަފަކު ބަލައިގަންނަ އެންމެހައި ފައިސާއަކީ ޤާނޫނެއްގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު ކައުންސިލްގެ ފައިސާއެވެ.

[ކައުންސިލުން ހުޅުވާ ފަންޑުގެ ފައިސާ]
ކައުންސިލުން ހުޅުވާ ފަންޑަކަށް ވަކިކަމަކަށް ޝަރުޠުކޮށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދީފައިވާ އެހީ، އެނޫންކަމަކަށް ބޭނުންކުރަންވާނީ އެހީދިން ފަރާތެއްގެ ރުހުން ހޯދައިގެންނެވެ.

[ރަށާއި ސިޓީގެ ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭނ]
ރަށުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ބިނާކޮށް، މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުގެ، ރަށުގެ ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭން ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ރަށު ކައުންސިލުން އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށްތަކުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށާއި ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ބިނާކޮށް، މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުގެ، ސިޓީގެ ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭން ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ސިޓީ ކައުންސިލުން އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުން ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުން]
ރަށާއި އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭނަށް ބަލައިގެން ރަށު ކައުންސިލުން ކުރިއަށްއޮތް އަހަރަށް ލަފާކުރާ ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި، ސިޓީއާއި ސިޓީގައި ހިމެނޭ އަވަށްތަކުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފައިނޭންޝަލް ޕްލޭނަށް ބަލައިގެން ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުން ކުރިއަށްއޮތް އަހަރަށް ލަފާކުރާ ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރިޒަރވްގެ ގޮތުގައި ފައިސާ ރައްކާކުރުން]
ކައުންސިލްތަކަށް ހިނގާއަހަރު ލިބޭ، އާމްދަނީގެ 5 (ފަހެއް) އިންސައްތައަށްވުރެ މަދުނޫން ޢަދަދެއް ރިޒަރވްގެ ގޮތުގައި ރައްކާކުރަންވާނެއެވެ. މި ފައިސާ ބޭނުންކުރެވޭނީ ކުރިއަށްއޮތް އަހަރުތަކުގައި ޚަރަދުކުރުމަށެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓަށް ސަރުކާރުން ފައިސާ ހޯދުން]
ކުރިއަށްއޮތް އަހަރު ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓަށް ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު ކަނޑައަޅައި ރަށު ކައުންސިލުން ފާސްކޮށް، ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ ބަޖެޓަށް ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ގަވާއިދުގައިވާ ތާރީޚަށް ނުވަތަ އެ ތާރީޚުގެ ކުރިން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގެ ކޮޕީއެއް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބޭނެ އާމްދަނީއާއި ކުރާނެ ޚަރަދަށް ބަލައި، ކުރިއަށްއޮތް އަހަރު ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓަށް ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު ކަނޑައަޅައި، ސިޓީ ކައުންސިލުން ފާސްކޮށް، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، އަވަށު އޮފީސްތަކާއި، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓަށް ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެގަވާއިދުގައިވާ ތާރީޚަށް ނުވަތަ އެތާރީޚުގެ ކުރިން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގެ ކޮޕީއެއް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓު ފާސްކުރުން]
ކައުންސިލަށް ލިބޭ އާމްދަނީއާއި އެކި ގޮތްގޮތުން ލިބޭ އެހީއާއި ނަގާ ލޯނަށް ބަލައިގެން ހިނގާ އަހަރުގެ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓު އެ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ފާސްކުރަންވާނެއެވެ. އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ބަޖެޓު ފާސްނުކުރެވިއްޖެނަމަ، ކައުންސިލުން ފާއިތުވި އަހަރަށް ފާސްކުރި ބަޖެޓުގެ ރިކަރެންޓް ޚަރަދުތަކަށްވުރެ އިތުރުނުވާގޮތަށް ކުރިއަށްއޮތް އަހަރުގެ ރިކަރެންޓް ޚަރަދުތައްކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ހިނގާ އަހަރުގެ ބަޖެޓު ފާސްކުރެވެންދެން ކައުންސިލްގައި އެނޫން މައްސަލައަކާބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ އަހަރީ ބަޖެޓު ސްޓޭޓްމަންޓުގައި ހިމެނޭ ބައިތައް]
ކުރިއަށް އޮންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ބަޖެޓު، ކައުންސިލްގެ އޮފީހުން ތައްޔާރުކޮށް ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ތައްޔާރުކުރާ ބަޖެޓު ސްޓޭޓްމަންޓްގައި ތިރީގައިވާ ބައިތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުރިއަށް އޮންނަ އަހަރު ކައުންސިލަށް ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކުރާ ފައިސާއާއި އާމްދަނީ.
ފާއިތުވި އަހަރު ލިބުނު އާމްދަނީއާއި އެހެނިހެން ފައިސާ.
ހިނގާ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަން ލިބުނު އާމްދަނީއާއި އެހެނިހެން ފައިސާއާއި އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކުރާ އާމްދަނީއާއި އެހެނިހެން ފައިސާ.
ކެޕިޓަލް ޚަރަދާއި ރިކަރަންޓް ޚަރަދާއި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް ހިނގި ޚަރަދުގެ ތަފްސީލު ބަޔާންކޮށް ފާއިތުވި އަހަރު ހިނގި ޚަރަދު.
ކެޕިޓަލް ޚަރަދާއި ރިކަރަންޓް ޚަރަދާއި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް ހިނގި ޚަރަދުގެ ތަފްސީލު ބަޔާންކޮށް ހިނގާ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް ހިނގި ޚަރަދާއި އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ހިނގާނެކަމަށް ލަފާކުރާ ޚަރަދު.
ކުރިއަށްއޮތް އަހަރުގެ ކެޕިޓަލް ޚަރަދުތަކާއި ރިކަރަންޓް ޚަރަދުތަކާއި ކައުންސިލްގެ ދަރަނިތައް.
ކައުންސިލުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކާއި، ލޯނަށް ކުރިއަށްއޮތް އަހަރު ދައްކަން ހަމަޖެހިފައިވާ ފައިސާގެ މިންވަރާއި ލޯނު އަދާކޮށް ނިންމޭނެކަމަށް ލަފާކުރާ މުއްދަތު.
ކުރިއަށްއޮތް އަހަރު ނަގަން ހުށަހަޅާ ލޯނުގެ ތަފްސީލު.
އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން އެފަރާތްތަކުގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ހަދައި، ވިޔަފާރި އުޞޫލުން ހިންގުމަށްފަހު، ކަނޑައެޅޭ މުއްދަތެއްގައި އަނބުރާ ކައުންސިލާ ޙަވާލުކުރަން ދޫކޮށްފައިވާ ތަންތަނާބެހޭ ތަފްސީލު.
ޤާނޫނީގޮތުން ކައުންސިލުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކާއި ކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ އެގްރީމަންޓުތަކުގެ ދަށުން ކައުންސިލުން ކުރިއަށްއޮތް އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކުގެ ތަފްސީލު.
ޤުދުރަތީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކަށް ކަނޑައަޅާ ޚަރަދުގެ މިންވަރު.
ކައުންސިލަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ ތެރެއިން ރިޒަރވްގެގޮތުގައި ބަހައްޓަން ކަނޑައަޅާ މިންވަރު.

[ތިލަފަތްހަމަ ނުވަތަ އަރަނި ބަޖެޓަކަށް އަމާޒުކުރުން]
ކައުންސިލްގެ އަހަރީ ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުމުގައި ކައުންސިލަށް ލިބޭ އާމްދަނީއަށް ބަލައިގެން ތިލަފަތް ހަމަވާގޮތަކަށް ޚަރަދުތައް ހިފެހެއްޓުމަށް ނުވަތަ އަރަނި ބަޖެޓަކަށް އަމާޒުކުރުމަށް ކައުންސިލުން މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ސަޕްލިމެންޓަރީ ބަޖެޓު]
ހިނގާ އަހަރަށް ފާސްކޮށްފައިވާ ބަޖެޓުގައި ނުހިމެނޭކަމަކަށް ކުއްލިގޮތަކަށް ޚަރަދުކުރަންޖެހޭނަމަ، އެފަދަ ޚަރަދެއް ކުރަންޖެހޭ ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ސަޕްލިމެންޓަރީ ބަޖެޓެއް ތައްޔާރުކޮށް ކައުންސިލުން ފާސްކުރަންވާނެއެވެ.

[ބަޖެޓު ތަންފީޛުކުރުމުގެ އިސްވެރިޔާ]
ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓު ފާސްވުމަށްފަހު، ފާސްކުރި ބަޖެޓު ތަންފީޛުކުރުމުގެ އިސްވެރިޔަކީ ކައުންސިލްގެ ރައީސް ނުވަތަ މޭޔަރެވެ.

[ރަށާއި ސިޓީއާއި އިދާރީ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ސަރުކާރުން ރިޢާޔަތްކުރުން]
ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓު ތައްޔާރުކުރުމުގައި ރަށްރަށާއި ސިޓީތަކާއި އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ

[ކައުންސިލްގެ ފައިސާއަށް ޒިންމާވުން]
ކައުންސިލްގެ ފައިސާއާއި ހިސާބުތަކާ ޙަވާލުވެ ހުންނަ ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ މުވައްޒަފަކު އޭނާއާއި ޙަވާލުވެފައިވާ ފައިސާއާއި ހިސާބުތަކަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނެއެވެ. އަދި މިފަދަ މުވައްޒަފަކަށް ކައުންސިލްގެ ވަޒީފާއިން ވަކިވެވޭނީ އޭނާ ޙަވާލުވެހުރި ފައިސާއާއި ހިސާބުތައް ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

[ބޭންކް އެކައުންޓް]
ކޮންމެ ކައުންސިލަކަށްވެސް އެ ކައުންސިލްއެއްގެ ނަމުގައި ބޭންކު އެކައުންޓެއް ހުޅުވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވެއެވެ.
ކައުންސިލަކުން ބޭންކް އެކައުންޓެއް ހުޅުވައިފިނަމަ، ބޭންކް އެކައުންޓްގެ ތަފްޞީލު މަޢުލޫމާތު މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ކޮންމެ ކައުންސިލަކުންވެސް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން ހުޅުވާފައިވާ ބޭންކް އެކައުންޓްތައް ކައުންސިލްތަކުން ބަލަހައްޓަންވާނީ، މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން ހުޅުވާފައިވާ ބޭންކް އެކައުންޓްތަކުގެ ސްޓޭޓްމަންޓެއް ހޯދުމަށް މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއިން އެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އެ މަޢުލޫމާތު ކައުންސިލްތަކުން އެ ވުޒާރާއަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ޚަރަދު ނުކުރެވޭ ފައިސާ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ޖަމާކުރުން]
ފާސްކޮށްފައިވާ ބަޖެޓުގައި ހިމެނޭ ފައިސާއެއް އަހަރު ނިމޭއިރު ޚަރަދު ނުކުރެވޭނަމަ، އެފައިސާ ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ޖަމާކުރަންވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޑިސެމްބަރު މަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ގަނެފައި ހުރި ތަކެއްޗާއި ހޯދާފައިވާ ޚިދުމަތާއި ގަންނަން އެއްބަސްވެފައިވާ ތަކެއްޗާއި ހޯދަން އެއްބަސްވެފައިވާ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގަށްވާ ފައިސާ ޖެހިގެން އަންނައަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ދައްކައި ނިންމަންވާނެއެވެ.

[ހިސާބުތައް ހުށަހެޅުން]
ރަށު ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދާއި، މިލްކިއްޔާތާއި މާލީ ޒިންމާތަކުގެ އަހަރީ ހިސާބު، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމޭތާ ލަސްވެގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށާއި، އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށާއި، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް، ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ފޮނުވާ އެ ކައުންސިލްތަކުގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދާއި، މިލްކިއްޔާތާއި މާލީ ޒިންމާތަކުގެ އަހަރީ ހިސާބު، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބޭތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އެ މަޢުލޫމާތު ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
ރަށާއި އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދާއި، މިލްކިއްޔާތާއި މާލީ ޒިންމާތަކުގެ އަހަރީ ހިސާބު، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމޭތާ ލަސްވެގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށާއި، އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށާއި، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް، އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
އަވަށު އޮފީސްތަކުގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދާއި، މިލްކިއްޔާތާއި މާލީ ޒިންމާތަކުގެ އަހަރީ ހިސާބު، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމޭތާ ލަސްވެގެން 2 (ދޭއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ސިޓީ ކައުންސިލަށް، ބޯޑުގެ ރައީސް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދާއި، މިލްކިއްޔާތާއި މާލީ ޒިންމާތަކުގެ އަހަރީ ހިސާބު، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމޭތާ ލަސްވެގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށާއި، އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށާއި، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރ ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދާއި، މިލްކިއްޔާތާއި މާލީ ޒިންމާތަކުގެ އަހަރީ ހިސާބު، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމޭތާ ލަސްވެގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ސިޓީ ކައުންސިލަކުން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ފައިސާއާއި ހިސާބުތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޔާރު]
ކައުންސިލްތަކުގެ ފައިސާއާއި ހިސާބުތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށާއި މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއަށާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައަކާގުޅޭ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭ ލިޔެކިޔުންތަކާއި ހިސާބުތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެމައްސަލައެއް ބެލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކައުންސިލުން މުދާ ހޯދުމާއި ނައްތާލުމާއި ދިނުމާއި އަދި ވިއްކުން]
ކައުންސިލުން ހޯދާ އުފުލޭ އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދައި ނައްތާލައި އަދި ވިއްކަންވާނީ ސަރުކާރުގެ މުދަލާއި ފައިސާއާބެހޭ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. ކައުންސިލްގެ މިފަދަ މުދަލެއް ނައްތާލައި ނުވަތަ އެފަދަ މުދަލެއް އެހެން ފަރާތްތަކަށް ދީ، ވިއްކޭނީ ކައުންސިލްގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައިގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން އެކަން ފާސްކޮށްގެންނެވެ.

[ ޕްލޭނާއި ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުމާއި މަޢުލޫމާތު ދިނުން]

[ކައުންސިލުން ތައްޔާރުކޮށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ލިޔުންތައް]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުންތައް، ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުން ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖުލައި މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން، އެއަހަރެއްގެ ފުރަތަމަ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހު ކައުންސިލުން ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްސީލު ރިޕޯޓު.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން، ފާއިތުވި އަހަރު ކައުންސިލުން ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްސީލު ރިޕޯޓު.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖުލައި މަހުގެ ނިޔަލަށް ރަށު ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ބިނާކޮށް، ކުރިއަށްއޮތް އަހަރުގެ މަސައްކަތު ތާވަލާއި ބަޖެޓު.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން، ކައުންސިލްގެ ފާއިތުވި އަހަރުގެ އޮޑިޓް ރިޕޯޓު.
ޢަމަލުކުރަމުންދާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަސް ކުރިން، ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް އަމާޒުކޮށް ކުރިއަށް އޮތް 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހަށް ތައްޔާރުކުރާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން.

[ކައުންސިލްތަކުން ތައްޔާރުކޮށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ލިޔުންތައް]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުންތައް، ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުން ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖުލައި މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން، އެއަހަރެއްގެ ފުރަތަމަ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހު ކައުންސިލުން ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްސީލު ރިޕޯޓު.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން، ފާއިތުވި އަހަރު ކައުންސިލުން ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްސީލު ރިޕޯޓު.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ އޯގަސްޓް މަހުގެ ނިޔަލަށް ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ބިނާކޮށް، ކުރިއަށްއޮތް އަހަރުގެ މަސައްކަތު ތާވަލާއި ބަޖެޓު.
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ މާޗް މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ކައުންސިލްގެ ފާއިތުވި އަހަރުގެ އޮޑިޓް ރިޕޯޓު.
ޢަމަލުކުރަމުންދާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ 4 (ހަތަރެއް) މަސް ދުވަސް ކުރިން، ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް އަމާޒުކޮށް ކުރިއަށް އޮތް 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހަށް ތައްޔާރުކުރާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން.

[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުން]
ކޮންމެ ކައުންސިލަކުންވެސް އެ ކައުންސިލަކުން ހިންގާފައިވާ ޙަރަކާތްތަކާއި، ކައުންސިލަށް ލިބުނު އާމްދަނީއާއި، ޚަރަދުގެ ތަފްޞީލު އެނގޭނެ ރިޕޯޓު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް އަހަރަކު އެއްފަހަރު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅާ ރިޕޯޓުތަކަށް ބިނާކޮށް، މުޅި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ކައުންސިލްތަކުން މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ ގޮތް އެނގޭނެ ރިޕޯޓެއް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލައި ކޮންމެ އަހަރަކު އެއްފަހަރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ރައްޔިތުންނަށް މަޢުލޫމާތު ދިނުން]
ރައްޔިތުންނަށް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލާފައިވާ ބައްދަލުވުމެއް ކޮންމެ އަހަރަކު ފެބްރުއަރީއާއި ޖުލައިމަހު ސިޓީ ކައުންސިލުންނާއި ރަށްރަށުގެ ކައުންސިލްތަކުން ބާއްވަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ފެބްރުއަރީ މަހު ބާއްވާ ބައްދަލުވުމުގައި ފާއިތުވި އަހަރުގެ އަހަރީ ރިޕޯޓާއި މާލީ ރިޕޯޓާއި އޮޑިޓް ރިޕޯޓު ރައްޔިތުންނަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި ޖުލައި މަހުގައި ބާއްވާ ޢާންމު ބައްދަލުވުމުގައި ކައުންސިލްގެ ކުރިއަށްއޮތް އަހަރުގެ މަސައްކަތު ތާވަލާއި ބަޖެޓު ރައްޔިތުންނަށް ހުށަހަޅައި ޚިޔާލު ހޯދަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ރައްޔިތުންނާއި ބައްދަލުކުރުމުގެ 7 (ހަތެއް) ދުވަސް ކުރިން އެ ރިޕޯޓުތަކާއި ޕްލޭނާއި ބަޖެޓުގެ މަޢުލޫމާތު ޢާންމުކޮށް ހާމަކުރަންވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނަށް ޢަމަލީ ސިފަ އަންނަމުންދާ ގޮތުގެ މަޢުލޫމާތު މަދުވެގެން ދެމަހުން އެއްމަހު ކައުންސިލުން ޢާންމުކޮށް ހާމަކުރަންވާނެއެވެ.

[ރައްޔިތުންނާ މަޝްވަރާކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަށާއި ސިޓީ ކައުންސިލުން އެކުލަވާލަންޖެހޭ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ރައްޔިތުންނާ މަޝްވަރާކުރަންވާނެއެވެ.
ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއް ހިންގުމުގައި ނިންމާ މުހިންމު ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ކައުންސިލްތަކުން ރައްޔިތުންނާ މަޝްވަރާކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، މަދުވެގެން ކޮންމެ 4 (ހަތަރެއް) މަހަކުން އެއްފަހަރު ކައުންސިލުން ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބައްދަލުވުންތަކުގެ އިތުރުން، އެ ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ބަޔެއްގެ އެދުމުގެ މަތިން އެފަދަ ބައްދަލުވުމެއް ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެފަދަ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވޭނެ އިންތިޒާމު، އެ ކައުންސިލަކުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. އަދި ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލައި، ގިނަވެގެން 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ބައްދަލުވުން ބާއްވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ކައުންސިލްތަކުން ހަމަޖައްސައިދިނުމުގައި އެ ކައުންސިލްތަކުން ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލުތަކާއި، އެފަދަ ބައްދަލުވުން ކުރިއަށް ގެންދާނެ ގޮތާއި، އެކި ކަންކަމުގައި ވޯޓަށް އެހުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ ގިނަވަގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޮންމެ ކައުންސިލަކުންވެސް އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ރ) ގެ ދަށުން ބާއްވާ ބައްދަލުވުން ބޭއްވުމުގެ މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) ދުވަހުގެ ކުރިން، އެ ބައްދަލުވުން އޮންނާނެ ތަނާއި، ތާރީޚާއި، ވަގުތާއި، ބައްދަލުވުމުގެ އެޖެންޑާ ކައުންސިލުން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލުން މި މާއްދާގެ ދަށުން ބާއްވާ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވަކި ޢަދަދެއްގެ ރައްޔިތުން ބައިވެރިވުން މި ޤާނޫނު ލާޒިމެއް ނުކުރެއެވެ.
ކައުންސިލުން މި މާއްދާގެ ދަށުން ބާއްވާ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޝްވަރާ ހޯދުމަށްފަހު، އެ ބައްދަލުވުމުގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔެ، އެ ބައްދަލުވުން ބާއްވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރަށްތަކާއި ސިޓީތަކުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން އެކުލަވާލުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބަށްފަހު، އިންތިޚާބުކުރެވޭ މެންބަރުން މަޤާމާ ޙަވާލުވުމަށްފަހު ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި، ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުންނާއި ރަށު ކައުންސިލްތަކުން އެ ސިޓީއެއް ނުވަތަ ރަށެއްގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެކުލަވާލެވޭ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފާސްކުރުމަށްފަހު، އެ ސިޓީއެއް ނުވަތަ ރަށެއްގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންނާއެކު ބޭއްވޭ ބައްދަލުވުމުގައި ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ފާސްވުމުންނެވެ. އަދި ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނާއި ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭން ފާސްކުރާނީ އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލުންނެވެ.
ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާނީ އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސިޓީއެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލުންނެވެ.

[ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް މަޢުލޫމާތު ދިނުމާއި ޖަވާބުދާރީވުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި ހިންގުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށާއި، އިދާރީ ދާއިރާތައް ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކާއި މަޝްރޫޢުތައް، ޤައުމީ އިދާރާތަކާއެކު ގުޅިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި، އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި ހިންގުމަށް އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއިން އެދޭ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާގުޅޭ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން އެ ވުޒާރާއަށް ދޭންވާނެއެވެ.
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން ރާވައި، ހިންގައި ނިމިފައިވާ ޙަރަކާތްތަކާއި ދެވިފައިވާ ޚިދުމަތްތައް؛
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން ކުރިއަށްއޮތް ތަނުގައި ހިންގުމަށް ރާވާފައިވާ ޙަރަކާތްތަކާއި ދިނުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޚިދުމަތްތައް؛
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން އެ ވަގުތަކު ހިންގަމުންދާ ޙަރަކާތްތަކާއި ދެމުންގެންދާ ޚިދުމަތްތައް.
މި ޤާނޫނުން ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނަކުން، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކާ މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ބާރުތައް ތަންފީޛުކޮށް ހިންގުމާ ގުޅޭގޮތުން، އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި ހިންގުމަށް އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށާއި، ކަމާގުޅޭ ނިސްބަތަށް އެހެނިހެން ޤައުމީ އިދާރާތަކަށް، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުން ޖަވާބުދާރީވާންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާއެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކާއި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ކައުންސިލްތަކުން ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތައް ހޯދުމަށް ހުށަހަޅައި، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެ ހުއްދައެއް ކައުންސިލުން ދީފައިނުވާނަމަ، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދައާއެކު، އެ މަޝްރޫޢެއް ނުވަތަ ޙަރަކާތެއްގެ މަސައްކަތްތައް އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގެ އިޚްތިޔާރު ސަރުކާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ ކައުންސިލްތަކުގެ އިދާރާތަކާއި، ކައުންސިލްތައް ހިންގުމާބެހޭ ޢާންމު އުޞޫލުތައް]

[ކައުންސިލް ހިންގުމުގެ ގަވާއިދު]
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި މި ޤާނޫނާއެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލްތައް ހިންގައި، ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ބޭއްވުމާބެހޭ އިޖުރާއީ ގަވާއިދުތައް ހެދުމުގެ ބާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކައުންސިލްތައް ހިންގުން]
ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންނަކީ ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތުގައި ޢަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވާ ބައެކެވެ. ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ކައުންސިލް ހިންގުމުގައި އަދާކުރާނޭ މަސްއޫލިއްޔަތު ކަނޑައަޅާނީ ކައުންސިލުންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު]
ޢާންމު ގޮތެއްގައި ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ކައުންސިލްގެ ރައީސެވެ. ރައީސް ނެތް ޙާލަތެއްގައި ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ކައުންސިލްގެ ނައިބުރައީސެވެ. ކައުންސިލްގެ ރައީސް ނުވަތަ ނައިބުރައީސް ނެތި ކައުންސިލުން ބާއްވަން ހަމަޖެހިފައިވާ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ކައުންސިލްގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައަށްވުރެ ގިނަ ވޯޓު ލިބިގެން ވަގުތީގޮތުން ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަން ހޮވޭ ކައުންސިލްގެ މެންބަރެކެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ޤާނޫނީ ޢަދަދު]
ކައުންސިލްގެ އެއްވެސް ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވޭނީ، އެކައުންސިލެއްގެ މެންބަރުންގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ގިނަ މެންބަރުން ހާޒިރުވެގެންނެވެ. އަދި ކައުންސިލުން އެއްވެސްކަމެއް ނިންމޭނީ، ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އެކަމަށް ލިބިގެންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ޢާންމު ބައްދަލުވުންތައް]
ތިރީގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުން ކޮންމެ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ކައުންސިލްގެ ތާވަލުކުރެވިފައިވާ ޢާންމު ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްގެ ޢާންމު ބައްދަލުވުން ބޭއްވުމުގެ 2 (ދޭއް) ދުވަހުގެ ކުރިން ބައްދަލުވުމުގެ އެޖެންޑާ ކައުންސިލްގެ ރައީސް މެންބަރުންނަށް ލިޔުމުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ޢާންމު ބައްދަލުވުންތަކުގައި މަޝްވަރާކުރެވޭނީ ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތަކުންނާއި ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންނާއި ކައުންސިލްގެ އިދާރާއިން މަޝްވަރާކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ކަންތައްތަކެވެ. އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ކައުންސިލަށް ފޮނުވާ ކަންތައްތައް ހުށަހަޅަންވާނީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ މެދުވެރިކޮށެވެ.
ކައުންސިލަށް ހުށަހެޅޭ ހުރިހާ ކަންތައްތަކެއް ތަރުތީބުން ކައުންސިލްގެ ރައީސް އެޖެންޑާކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ކުއްލި ބައްދަލުވުން]
ކައުންސިލްގެ ކުއްލި ޖަލްސާއެއް ބޭއްވޭނީ ޖަލްސާ ބާއްވަން ބޭނުންވާ ސަބަބާއި ތާރީޚު ލިޔުމުން ހުށަހެޅުމަށްފަހު ތިރީގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ކައުންސިލްގެ ކުއްލި ޖަލްސާއެއް ބާއްވަން ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި މެންބަރުން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި؛ ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ކުއްލި ޖަލްސާއެއް ބާއްވަން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި؛ ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާހުރެ ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް މިފަދަ ޖަލްސާއެއް ބާއްވަން ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި.

[ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ދަޢުވަތު]
ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި، ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ އިތުރަށް ކައުންސިލްގައި އެޖެންޑާކުރެވިފައިވާ ކަމަކާގުޅިގެން އެފަރާތެއްގެ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ މަޝްވަރާ ކައުންސިލަށް ދެވިދާނެ އެކިއެކި ފަރާތްތަކަށް، ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް ދަޢުވަތުދިނުމުގެ ބާރު ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް މިގޮތަށް މަޝްވަރާއާއި މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވުމަށް ދަޢުވަތުދެވޭ ފަރާތްތަކަށް ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާގައި ވޯޓު ނުދެވޭނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ނިންމުންތައް ހާމަ ކުރުން]
ކައުންސިލުން ފާސްކުރާ ޤަރާރުތަކާއި އަމުރުތަކާއި ކަންތައްތައް ޢާންމުކޮށް ހާމަކުރަންވާނެއެވެ. މިގޮތަށް ހާމަނުކުރެވޭ އަމުރުތަކަކީ ޞައްޙަ އަމުރެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ.

[މެންބަރުކަމުން ވަކިވުން]
ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން މަޤާމުން ވަކިވާނީ ތިރީގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އެމީހަކު މެންބަރުކަމުން ވަކިވާން އެދި ކައުންސިލަށް އެޑްރެސްކޮށް ސިޓީ ފޮނުވުން.
މަޤްބޫލު ޢުޛުރެއްނެތި ވިދިވިދިގެން 7 (ހަތެއް) ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުނުވުން.
މަޤްބޫލު ޢުޛުރެއްކަމަށް ބެލެވޭނީ ތިމާ ނުވަތަ ބަލަންޖެހޭ މީހަކު ބަލިވެގެން ނުވަތަ މިނޫންވެސް ކައުންސިލުން ޤަބޫލުކުރާ ސަބަބެއް މެދުވެރިވުމުންނެވެ.
މެންބަރެއްގެ ކިބައިގައި ހުރުން ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ސިފައެއް އެ މެންބަރެއްގެ ކިބައިން އުނިވުން.
މަރުވުން ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ ވާޖިބު އަދާނުކުރެވޭ މިންވަރަށް ދާއިމަށް ނުކުޅެދުން.
ވަކި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓުގައި ވާދަކޮށްގެން ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުވުމަށްފަހު، އެ އިންތިޚާބުވި ދައުރުގެ ތެރޭގައި، އިންތިޚާބުވި ޕާޓީގެ މެންބަރުކަމުން އަމިއްލައަށް ވަކިވާން ހުށަހަޅައި، އެކަން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގައި ދަފްތަރުވުން.
ވަކި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓުގައި ވާދަކޮށްގެން ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުވުމަށްފަހު، އެ އިންތިޚާބުވި ދައުރުގެ ތެރޭގައި، އިންތިޚާބުވި ޕާޓީ ނޫން އެހެން ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގައި ދަފްތަރުވުން.
އަމިއްލަ ގޮތުން ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުވުމަށްފަހު، އެ އިންތިޚާބުވި ދައުރުގެ ތެރޭގައި، އެއްވެސް ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގައި ދަފްތަރުވުން.
ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓުގައި ކުރިމަތިލައިގެން އިންތިޚާބުވާ ފަރާތްތައް، އިންތިޚާބުވިއިރު، ނިސްބަތްވި ޕާޓީއިން ވަކިވުން ނުވަތަ އެމީހަކު ނިސްބަތްވާ ޕާޓީއަކުން ވަކިކުރުން.

[ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ މުސާރަ]
ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރާއި ނައިބުރައީސް މަޤާމުން ދުރުކުރުން]
ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު ނުވަތަ ނައިބުރައީސްގެ މައްޗަށް އިތުބާރުނެތް ކަމަށް ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކޮށްފިނަމަ، އެމީހަކު މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދޭންވާނެއެވެ. ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު ނުވަތަ ނައިބުރައީސްކަމުގެ މަޤާމުން ކައުންސިލްގެ މެންބަރަކު ވަކިކުރެވުނު ނަމަވެސް އެ މެންބަރެއްގެ މެންބަރުކަން ދެމިއޮންނާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ޗުއްޓީ]
ކައުންސިލްގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތަށް ދަތިނުވާ ގޮތުގެމަތިން ސަރުކާރުގެ ބަންދުދުވަސްތައް ނުހިމެނޭގޮތަށް އަހަރަކު 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ޗުއްޓީ ޙައްޤުވެގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންނަށް ޙައްޤުވާ ޗުއްޓީ ދޭނީ ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތަށް ދަތިނުވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލްގެ ރައީސެވެ. ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް ޗުއްޓީ ދޭނީ ކައުންސިލުންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ މެންބަރަކު ރަށުން ބޭރަށް ދިއުން]
ކައުންސިލްގެ މެންބަރަކު ރަށުން ބޭރަށް ދާންވާނީ އެކަން ކައުންސިލްގެ ރައީސަށް ލިޔުމަކުން އެންގުމަށްފަހުއެވެ. ކައުންސިލްގެ ރައީސް ރަށުން ބޭރަށް ދާނަމަ ދާންވާނީ އެކަން ކައުންސިލްގެ އިދާރާއަށް އެންގުމަށްފަހުގައެވެ.

[މެންބަރުންގެ ވިޔަފާރިއާއި އާމްދަނީގެ މަޢުލޫމާތު]
ކައުންސިލަށް ހޮވޭ ކޮންމެ މެންބަރަކު އިންތިޚާބުވުމާއެކު އެ މެންބަރެއްގެ ފައިސާއާއި ވިޔަފާރީގެ މަޢުލޫމާތު އަދި އޭނާގެ އާމްދަނީއާއި އާމްދަނީ ލިބޭ ގޮތްތަކާއި ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ލިޔުމަކުން ކައުންސިލްގެ އިދާރާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ރަށުގެ މަޞްލަޙަތަށްވުރެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު ކުރިއަށް ނުނެރުން]
ކައުންސިލްގެ މެންބަރަކަށް ހުރެ ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތަކުގައި ރަށުގެ ނުވަތަ އިދާރީ ދާއިރާގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ މަޞްލަޙަތަށްވުރެ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު އިސްކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.

[މެންބަރުންގެ މަޞްލަޙަތު ފުށުއަރާ ޙާލަތު]
ކައުންސިލްގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ އަނބިމީހާގެ ނުވަތަ ފިރިމީހާގެ ނުވަތަ ދަރިއެއްގެ މަޞްލަޙަތު ހިމެނޭ ނުވަތަ އެމެންބަރެއްގެ އަމިއްލަ ފައިދާއެއް ނުވަތަ ދައުރެއްއޮތް ކަމަކާމެދު ކައުންސިލްގައި މަޝްވަރާކުރާނަމަ މިފަދަ މެންބަރަކު އެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ބައިވެރިވެގެންނުވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުގެ އިދާރާ ޤާއިމްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށް އުފެއްދޭ ކައުންސިލްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ކައުންސިލްގެ އިދާރީ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ކައުންސިލެއްގެ އިދާރާއެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޤާއިމްކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުގެ އިދާރާ]
މި ޤާނޫނު ފާސްވުމުގެ ކުރިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ އަތޮޅު އޮފީހުގެ ނަމުގައި ހިންގަމުންއައި އޮފީސް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު ހިނގަމުންދާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ ނަމުގައި، އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. މި ޤާނޫނު ފާސްވުމުގެ ކުރިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގެ ރަށްރަށުގެ ރަށު އޮފީހުގެ ގޮތުގައި ހިނގަމުންއައި ރަށު އޮފީސްތައް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު ހިނގަމުންދާނީ ރަށު ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީ ހިނގަމުންދާނީ މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ ގޮތުގައި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް]
ކައުންސިލްގެ އެންމެ އިސް އިދާރީ މުވައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި، ކައުންސިލްގެ ލަފަޔާއެކު، ކައުންސިލްގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްކަމުގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރާނީ ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.
ކައުންސިލްގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ އެންމެ އިސް އިދާރީ މުވައްޒަފުގެ ހައިސިއްޔަތުން ކައުންސިލް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސައި އިދާރާގެ މަސައްކަތްތައް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުން؛
ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ރައީސް ނުވަތަ މޭޔަރަށް ރިޕޯޓުކޮށް ޖަވާބުދާރީވުން؛
ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ މުނިސިޕަލް ޚިދުމަތްތައް ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ މުވައްޒަފުން މެދުވެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައި، ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް އެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތަކާއި އިންސާނީ ވަސީލަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ރައީސް ނުވަތަ މޭޔަރަށާއި ކައުންސިލަށް ލަފާދިނުން؛
ކައުންސިލުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކާއި ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގައި ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށް ތަބާވާކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
ކައުންސިލުން ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ ޕްލޭންތަކާއި ބަޖެޓާއި ރިޕޯޓުތައް ތައްޔާރުކުރުމާއި ކައުންސިލުން ނިންމާ ގޮތެއްގެ މަތިން ތަންފީޛުކުރުން؛
ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތްތައް ތަރައްޤީކޮށް ޚިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށް ހަރުދަނާކުރުމަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތަކާ ގުޅޭ ފަންނީ ދިރާސާތައްކޮށް، އޭގެ އަލީގައި ކައުންސިލްގެ ޚިދުމަތްތަކާއި މަސައްކަތްތައް ތަރައްޤީކުރުމަށް ކައުންސިލްގެ ރައީސް ނުވަތަ މޭޔަރަށް ލަފާދިނުން؛
ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް، ކައުންސިލްގެ ރައީސް ނުވަތަ މޭޔަރުގެ ލަފާގެމަތިން، ކައުންސިލްގެ މާލީ ޒިންމާދާރުވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުން.

[ކައުންސިލްގެ އިދާރީ މުވައްޒަފުން]
ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލާއި އަވަށު އޮފީހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި އުފައްދާ އިދާރާތަކުގެ މަޤާމުތައް ކަނޑައަޅައި އެ މަޤާމުތަކަށް މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ ކައުންސިލްތަކުގެ މަޝްވަރާއާއެކު ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުންނެވެ. އަދި މިފަދަ މުވައްޒަފުންގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، އަތޮޅު އޮފީސްތަކާއި، ރަށު އޮފީސްތަކާއި، އަވަށު އޮފީސްތަކާއި، މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީގައި ތިބި ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފެދޭ ކައުންސިލްތައް އުފެދޭ ވަގުތުން ފެށިގެން އަންނަނިވި އިދާރާތަކުގެ މުވައްޒަފުންކަމުގައި ހަމަޖެހުނީއެވެ.
މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީއާއި މާލޭ އަވަށްތަކުގެ މުވައްޒަފުން މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލަށް.
އަތޮޅު އޮފީސްތަކުގައި ތިބި މުވައްޒަފުން އެ އަތޮޅެއްގެ އަތޮޅު ކައުންސިލަށް.
ރަށު އޮފީސްތަކުގައި ތިބި މުވައްޒަފުން އެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލަށް.

[ކައުންސިލްގެ އިދާރީ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް]
ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނާއި ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކައުންސިލްގެ މުވައްޒަފުންނަށް މުސާރައާއި، އެލަވަންސާއި، ޕެންޝަނާއި އެހެނިހެން ޢިނާޔަތްތައް ލިބޭނެއެވެ.

[ކައުންސިލުން އިންވެސްޓްކުރުން]
އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ވިޔަފާރިއެއްގައި ނުވަތަ ވިޔަފާރި ކުންފުންޏެއްގައި ކައުންސިލުން ބައިވެރިވެވޭނީ ކައުންސިލްގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން އެކަމެއް ފާސްކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ނަން އަދި އިދާރާގެ ނަން]
އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ނަން ބޭނުންކުރަންވާނީ "އަތޮޅު ކައުންސިލް" މި ޢިބާރާތުގެ ކުރިއަށް އިދާރީ ދާއިރާގެ ނަން އިތުރުކޮށްގެންނެވެ. މިސާލު: ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ/ހއ. އަތޮޅު ކައުންސިލް ރަށު ކައުންސިލްގެ ނަން ބޭނުންކުރަންވާނީ "ކައުންސިލް" މި ލަފުޒުގެ ކުރިއަށް އަތޮޅާއި ރަށުގެ ނަން އިތުރުކޮށްގެންނެވެ.
މިސާލު: ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ/ހއ. އަތޮޅު ދިއްދޫ ކައުންސިލް ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ނަން ބޭނުންކުރަންވާނީ "ސިޓީ ކައުންސިލް" މި ޢިބާރާތުގެ ކުރިއަށް ރަށުގެ ނުވަތަ ސަރަޙައްދުގެ ނަން އިތުރުކޮށްގެންނެވެ. މިސާލު: މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލް ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ ނަން ކިޔަންވާނީ ކައުންސިލްގެ ނަމުގެ ފަހަތަށް "އިދާރާ" މިގޮތަށް އިތުރުކޮށްގެންނެވެ.

[ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންނާ މުޚާޠަބުކުރާނޭގޮތް]
މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބުނެފައިނުވާނަމަ ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންނަށް މުޚާޠަބުކުރަންވާނީ "ކައުންސިލަރ" ނުވަތަ "ކައުންސިލަރުން" މިގޮތަށެވެ.

[ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު]

[މަސައްކަތުގައި ގެންގުޅެންޖެހޭ ޢާންމު ސުލޫކު]
ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި އިންތިޚާބުކުރެވޭ މީހުންނަކީ އަންނަނިވި އުޞޫލުތަކަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތުމާއެކު، އެ އުޞޫލުތައް ނަގަހައްޓާނެ މީހުން ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
ޤާނޫނުން ކައުންސިލްތަކާ މަތިކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަށް އަހުލުވެރިވެފައިވާ ބަޔަކަށްވުން؛
ކައުންސިލްގެ ތަޞައްވުރު ކާމިޔާބުކަމާއެކު ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރާ ބަޔަކަށްވުން؛
ކައުންސިލްގެ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ މީހުންނާ މުޢާމަލާތު ކުރުމުގައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި އަބުރުވެރިކަމާއެކު ކައުންސިލްގެ ޚިދުމަތުގެ ދާއިރާގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ހަމަތަކުގެ ތެރޭގައި، ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތްދޭ ބަޔަކަށްވުން؛
ކައުންސިލްގެ ހައިސިއްޔަތާއި ޤަދަރު ދެމެހެއްޓުމުގެ ގޮތުން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ހަމަތަކާއި އުޞޫލުތައް ހިފަހައްޓާ ބަޔަކަށްވުން؛
ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ ދައުލަތުގެ މުދަލަށް ރައްކާތެރިވާ ބަޔަކަށްވުން؛
ކައުންސިލްގެ މުދަލާއި ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގައި އިޤްތިޞާދުކުރުމާއެކު، އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތުގައި، ރަސްމީ ބޭނުންތަކަށް ނުވަތަ ހުއްދަ ކުރެވިފައިވާ ބޭނުންތަކަށް އެ އެއްޗެހި ބޭނުންކުރާ ބަޔަކަށްވުން؛
ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ ރަސްމީ ވަގުތުތައް، ރަސްމީ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް ހޭދަކުރާ ބަޔަކަށްވުން.

[ކައުންސިލްގެ މެންބަރުން ކޮށްގެންނުވާނެ ކަންކަން]
ކައުންސިލެއްގެ އެއްވެސް މެންބަރަކު އޭނާ އަދާކުރަމުންދާ މަޤާމާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ އޭނާ އެ މަޤާމުގައި އަދާކުރާ ވާޖިބުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްގެ އިދާރީ ހިންގުން ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ހުއްޓާލުން ނުވަތަ ހުއްޓުވާލުން ނުވަތަ ހުއްޓުވާލުމަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި، އަދި އެއިން ކަމަކަށް ބުރޫއަރާފަދަ ޢަމަލުތަކާއި، ކައުންސިލްގެ މަޞްލަޙަތު ގެއްލޭފަދަ ޢަމަލުތަކާއި، ކައުންސިލްގެ އިދާރާގެ މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އެއްބައިވަންތަކަން ގެއްލޭފަދަ ޢަމަލެއް ކުރުން؛
ކައުންސިލް މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ލިބޭ މަޢުލޫމާތު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން؛
އަމިއްލަ ނުވަތަ ޢާންމު ފަރާތްތަކަށް ކައުންސިލުން ދޭ ޚިދުމަތަކާ ގުޅޭގޮތުން، އެ ޚިދުމަތުގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދޭ އެއްވެސް އެއްޗެއް ޤަބޫލުކުރުން؛
ވަކި ފަރާތަކަށް ފައިދާއެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން އެއްވެސް ޢަމަލެއްކުރުން؛
އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ފައިދާއެއް ހޯދައިދިނުމަށް ނުވަތަ އަމިއްލަ ބޭނުމެއް ޙާޞިލުކޮށްދިނުމަށް މަޤާމުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކުރުން.

[ޢާންމުންނާއެކު އޮންނަ ގުޅުން]
ކައުންސިލެއްގެ މެންބަރަކު އޭނާގެ މަޤާމުގެ ވާޖިބާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި އެއްވެސް މީހެއްގެ ނަސްލަށް، ކުލަޔަށް، އިޖްތިމާޢީ ނިސްބަތަށް، ދީނަށް، ސިޔާސީގޮތުން ގެންގުޅޭ ޚިޔާލުތަކަށް ނުވަތަ ނިސްބަތްވާ ސިޔާސީ ޕާޓީއަށް، ނިސްބަތްވާ ޤައުމަށް، ޖިންސަށް، ކާވެނީގެ ނިސްބަތަށް، ޢާއިލާގައި އަދާކުރާ ޒިންމާތަކަށް އަދި ނުކުޅެދުންތެރި ކަމަށް ބަލައި އެއްވެސް ގޮތަކުން ތަފާތުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކާ މުޢާމަލާތު ކުރަންވާނީ، އިޙްތިރާމާއެކުގައެވެ.
ކައުންސިލް މެންބަރެއްގެ ވާޖިބާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ ޢިއްޒަތަށާއި ކަރާމާތަށާއި އެމީހަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤުތަކަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި ދައުލަތުގެ އެކި މުއައްސަސާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ އެންމެހައި ޚިދުމަތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ކައުންސިލްގެ އިދާރާއިން ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފުވުން]
މި ޤާނޫނުން ކައުންސިލްތަކުގެ މޭޔަރުންނާ ނުވަތަ ރައީސުންނާ ނުވަތަ މެންބަރުންނާ މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާތައް އެމީހުން އަދާކުރަމުން ގެންދޭތޯ ބެލުމަކީ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުގެ މޭޔަރުންނާ ނުވަތަ ރައީސުންނާ ނުވަތަ މެންބަރުންނާ މަތިކޮށްފައިވާ އެއްވެސް މަސްއޫލިއްޔަތަކާ ކައުންސިލަރަކު ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެކަމެއް ބަލައި އެކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުމަށް އެ ކައުންސިލަރުންނަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ތަބާވުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ އެންމެހައި ޤާނޫނުތަކަށް ކައުންސިލަރުން ތަބާވާންވާނެއެވެ.

[ އެހެނިހެން ކަންތައްތައް]

[ރަށްވެހީން އެހެން ރަށަކަށް ބަދަލުވުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާ ތަކުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެއްގެ ނުވަތަ ރަށްތަކެއްގެ ރަށްވެހީން، ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އާބާދީ އެއްފަސްކުރުމުގެ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން، އެހެން ރަށަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ސަރުކާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ރަށްވެހީން މިފަދަ ގޮތަކަށް އެހެން ރަށަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނީ އެރަށެއްގެ ރައްޔިތުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އެގޮތަށް ބޭނުންވާނަމައެވެ.

[ހުއްދަ ހޯދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލަކުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުގެ ހުއްދައެއް ހޯދަންޖެހޭ ކަންކަމުގައި ހުއްދަ ދިނުމާމެދު ނިންމާ ގޮތެއް އެ ހުއްދައަށް އެދޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 2 (ދޭއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އެ މުއްދަތު ފާއިތުވާއިރު ހުއްދަ ދޫކުރުމާމެދު ވަކި ގޮތެއް ނިންމާފައިނުވާނަމަ، އެދިފައިވާ ހުއްދަ ލިބުނީކަމުގައި ބަލަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސަރުކާރުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަށްޓަކައި ކައުންސިލްގެ ހުއްދައެއް ހޯދަންޖެހޭ ކަންކަމުގައި ހުއްދަ ދިނުމާމެދު ނިންމާ ގޮތެއް އެ ހުއްދައަށް އެދޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 2 (ދޭއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ހުއްދައެއް ހޯދަން އެދުނު އިދާރާއަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އެ މުއްދަތު ފާއިތުވާއިރު ހުއްދަ ދޫކުރުމާމެދު ވަކި ގޮތެއް ނިންމާފައިނުވާނަމަ، އެދިފައިވާ ހުއްދަ ލިބުނީކަމުގައި ބަލަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ ހޯދައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަށްޓަކައި ހުއްދައަށް އެދުމުން އެ ހުއްދައެއް ނުދޭން ނިންމާނަމަ، އެ ނިންމުން ބިނާކުރި ސަބަބުތައް ހުއްދައަށް އެދުނު ފަރާތަށް ލިޔުމުން ދޫކުރަންވާނެއެވެ.

[ރަށްތަކެއް އިދާރީގޮތުން އެއްކޮށްލުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށްތަކެއްގެ ރަށްވެހިން، އެ ރަށްތަކަކީ އިދާރީގޮތުން އެއް ރަށެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ އެ ރަށްތަކަކީ އިދާރީގޮތުން އެއް ރަށެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކެއް މިފަދަ ގޮތަކަށް އިދާރީގޮތުން އެއް ރަށަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނީ އެ ރަށްތަކުގެ ރައްޔިތުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އެގޮތަށް ބޭނުންވާނަމައެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތަކުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ޤުދުރަތީގޮތުން އެއް ރަށެއްގެ ގޮތުގައި އޮންނަ ރަށެއްގެ ދެބަޔަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ވަކިވަކި ދެރަށުގެ ގޮތުގައި އިދާރީގޮތުން ވަކިވަކީން ހިންގަމުންދާ ދެރަށެއްނަމަ އެދެރަށް ހިންގާނީ އެއް ރަށު ކައުންސިލަކުންނެވެ. އަދި ކުރިން ދެރަށުގެ ގޮތުގައި ވަކިވަކީން ހިންގަމުންދިޔަ ރަށްރަށް ހިންގާނީ މިގޮތުން އުފެއްދޭ ރަށު ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން އުފައްދާ އަވަށު ބޯޑަކުންނެވެ.

[މީހުން އުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުން އަދި އުވާލުން]
އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ ފަޅުރަށަކީ ނުވަތަ އެހެންވެސް ރަށަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ ރަށަކާ ނުގުޅި ނަމަވެސް އަލަށް ހިއްކާ ބިމަކީ ނުވަތަ ސަރުކާރުން މީހުން އާބާދުކުރަން ކަނޑައަޅާ ވަކި ޚާއްޞަ ސަރަޙައްދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ވަކި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި އިޢުލާންކުރުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި އިޢުލާންކުރެވިފައިވާ އެއްވެސް ރަށެއްގައި ދިރިއުޅެމުންގެންދާ މީހުންގެ ޢަދަދު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޢަދަދަކަށްވުރެ މަދުވެއްޖެނަމަ އެރަށަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި އިޢުލާންކުރުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މީހުން ދިރިއުޅެމުން އައި ރަށެއް ނުވަތަ ދިރިއުޅުނު ރަށެއް ފަޅުރަށެއް ކަމުގައި އިޢުލާންކުރުމުގެ ކުރިން އެރަށުގެ ރަށްވެހިން އެހެން ރަށެއްގައި އާބާދުކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ.

[އަލުން އެކުލަވާލެވޭ ރަށް އެއް ކައުންސިލަކުން ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ 133 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކެއް އިދާރީގޮތުން އެއް ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިއްޖެނަމަ އެގޮތުން އަލުން އެކުލަވާލެވޭ ރަށް ނުވަތަ ސަރަޙައްދު ހިންގުމަށްޓަކައި އިންތިޚާބުކުރާނީ އެއް ކައުންސިލެވެ.

[މި ޤާނޫނު ފާސްވުމުގެ ކުރިން ހުރި ރައްޔިތުންގެ ވިޔަފާރިއާއި މުދަލާއި ފައިސާ]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ކުރިން ހިނގަމުންއައި ރަށު އޮފީސްތަކާއި އަތޮޅު އޮފީސްތަކާއި އަދި މިނޫނަސް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚާ ހަމައަށް ހުރި ރައްޔިތުންގެ ތަންތަނާއި ތަކެއްޗާއި ރައްޔިތުންގެ އެކައުންޓުތަކުގައި ހުރި ފައިސާއާއި ފިހާރައާއި ރައްޔިތުންގެ މުދަލާއި ރައްޔިތުންގެ ވިޔަފާރިއާއި ރައްޔިތުން ހިންގަމުން އައި މަދަރުސާތަކާއި މަކްތަބުތަކާއި ކްލާސްތަކާއި އިޖްތިމާޢީ މަރުކަޒުތަކާއި އިންޖީނުގެތަކާއި އެހެނިހެން ވަސީލަތްތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ އަތޮޅު ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލް އުފެދުމާއެކު، ރަށު ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ބަދަލުވީއެވެ.
މި ގޮތުން އަތޮޅު ރައްޔިތުންނަށް ނިސްބަތްވާ ތަކެތި ބަދަލުވާނީ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ދަށަށެވެ. ރަށު ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ހުރި ތަކެތި ބަދަލުވާނީ ރަށު ކައުންސިލްގެ ދަށަށެވެ.

[އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލީ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު މަދުވުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރަންޖެހޭ އެއްވެސް ކައުންސިލެއްގެ އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލާފައިވާ ކެންޑިޑޭޓުންނަކީ އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ކެންޑިޑޭޓުންކަމަށްވެފައި، އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލީ ކެންޑިޑޭޓުންގެ ޢަދަދު އިންތިޚާބުކުރަންޖެހޭ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާއެއްވަރުނަމަ ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަދުނަމަ، އެ އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލުމެއްނެތި އެ ކެންޑިޑޭޓުން އެ މަޤާމުތަކަށް އިންތިޚާބުވީކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.

[ތަފާތުނުކުރުން]
ޤާނޫނުއަސާސީގައި ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި އެހެންގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ރަށެއްގެ އެއްވެސް ރަށްވެއްސަކު އެމީހަކު އުފަންވެފައިވާ ރަށަކަށް ނުވަތަ ރަށްވެހިވެފައިވާ އިދާރީ ދާއިރާއަކަށް ނުވަތަ ދިރިއުޅޭ ރަށަކަށް ނުވަތަ ކުލަޔަށް، ނުވަތަ ޖިންސަށް، ނުވަތަ ޢުމުރަށް، ނުވަތަ ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ނަފްސާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކަށް، ނުވަތަ އެމީހެއްގެ ސިޔާސީ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ވިސްނުމަކަށް، ނުވަތަ މާލީ ފުދުންތެރިކަމަށް، ނުވަތަ ނިސްބަތްވާ ޢާއިލާއަށް ނުވަތަ މިނޫންވެސްކަމަކަށް ބަލައި އެއްވެސް ގޮތަކުން ތަފާތުކޮށްގެންނުވާނެއެވެ. އަދި މިކަން ޔަޤީންކުރުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
އެމީހަކު ރަށްވެހިވެފައިވާ ރަށް ނޫން އެހެން ރަށެއްގައި އެމީހަކު ރަޖިސްޓަރީވެވޭނެ ގެއެއް ނުވަތަ ފްލެޓެއް ހުރިނަމަ އިތުރު އެއްވެސް ޝަރުޠެއް ނެތި އެ ރަށެއްގެ ރަށްވެއްސަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ފުރުސަތު އެމީހަކަށް ދިނުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއަކުން ނުވަތަ ރަށަކުން ނުވަތަ އަވަށަކުން ނަމަވެސް ދޫކުރުމަށް އިޢުލާންކޮށްފައިވާ ގޯތިތަކުގެ ތެރެއިން ގޯއްޗެއް ނުވަތަ ފްލެޓެއް ހޯދުމަށް އެދި ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއްނެތި ހުރިހާ ދިވެހިރައްޔިތުންނަށް ދިނުން.

[ކުއްލިނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު]
އެއްވެސް އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ނުވަތަ ރަށެއްގައި ކާރިސާއެއް ނުވަތަ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތެއް ނުވަތަ ތަދުމަޑުކަމެއް ނުވަތަ ބަލިމަޑުކަމެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ އެކަމާގުޅިގެން ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަމެއް ހޯދައި ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ނުވަތަ ވަގުތީ ލުއި ހޯދައި ދިނުމުގެ މަސައްކަތް ރާވައި ހިންގުމަށް ނުވަތަ ކުރިން އޮތް ޙާލަތަށް އެތަނެއް ރުޖޫޢުކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ރާވައި ހިންގުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރާނެފަރާތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ އަމުރާ ޚިލާފުވުން]
ކައުންސިލަށް ދެވިފައިވާ ބާރަކާގުޅިގެން، ކައުންސިލުންކުރާ އަމުރަކަށް ނުކިޔަމަންތެރިވާ ފަރާތަކަށް އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި މައްސަލައިގެ ކުޑަ ބޮޑު މިނަށް ބަލައި 500 (ފައްސަތޭކަ) ރުފިޔާ އާއި 5000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ތަފާސްހިސާބު ބެލެހެއްޓުން]
ކައުންސިލްތަކުން އެކައުންސިލެއްގެ ސަރަޙައްދުގައި ހުރި އިންސާނީ އަދި ޤުދުރަތީ އަދި ޢުމްރާނީ، ވަސީލަތްތަކާއި އުޅަނދުފަހަރާއި އެކިއެކި ވިޔަފާރިތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީތަކުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކަކާއި އެއްގޮތަށް ހޯދައި، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ދޭ އިރުޝާދާއި ދައްކާ ނަމޫނާތަކާއެއްގޮތަށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ. މިކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ސަރުކާރުން ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުގެ ޢުމުރުގެ ފަހު އަހަރުގައި މާލީ ކަންކަން ނިންމުން]
މި ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާއެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްނަމަވެސް، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ ޢުމުރު ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހަމަވުމާ ދެމެދު އޮތީ 365 (ތިންސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސްފަހެއް) ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްނަމަ، މާލީ ކަންކަން ހިންގުމާބެހޭ ވުޒާރާއާއި ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމައިގެން ނުވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްގެ އިދާރާއަށް ނުވަތަ ކައުންސިލްގެ އޮފީހަކަށް ދާއިމީ މުވައްޒަފުންގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓް އުޞޫލުން މުވައްޒަފުން ނެގުން؛
ކައުންސިލްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ދަށުގައި ހުރި ބިމާއި، ފަޅާއި، ފަރުގެ ސަރަޙައްދުތައް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި ދިނުން؛
ކައުންސިލްތަކުން އެކަށައަޅާފައިވާ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާ އާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ފެށުން.

[އެގްރީމެންޓްތަކަށް ބަދަލުގެނައުން]
7 އޯގަސްޓް 2008 ން ފެށިގެން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ ކައުންސިލްތައް އުފެއްދުމާދެމެދު ހިނގާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަކި ކައުންސިލެއްގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމަނާފައިވާ ދާއިރާއެއްގެ ތެރޭގައިވާ މުދަލެއް ނުވަތަ މާލިއްޔަތަކާގުޅޭގޮތުން އެއްވެސް އެއްބަސްވުމެއް ކުރެވިފައިވާނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމެއް ދެމި އޮންނާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެމުދަލެއް ނުވަތަ މާލިއްޔަތެއް ނިސްބަތްވާ ކައުންސިލަކުން އެއީ ޞައްޙަ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރާނަމައެވެ. އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް ބަލައިގަތުމަށް ކައުންސިލުން އެއްބަސްނުވާނަމަ އެ އެއްބަސްވުމެއް އެދުވަހަކުން ފެށިގެން ބާޠިލުވާނެއެވެ.

[ޢާންމު ތަންތަނަށް ދީފައިވާ ނަން ބަދަލުކުރުން]
ޢާންމު ތަންތަނަށް ދީފައިވާ ނަމެއް ބަދަލުކުރެވޭނީ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައިގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިގެންނެވެ. އަދި ތާރީޚީގޮތުން މުހިންމު ތަނަކަށް ނަންދިނުމުގައި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ މަޝްވަރާ ހޯދަންވާނެއެވެ.

[ޢާންމު ތަންތަން ދާއިމީކޮށް ބަންދުކުރުން]
ރަށްރަށުގެ މަގާއި ޕާކުތަކާއި މައިދާން ފަދަ ތަންތަން ދާއިމީ ގޮތުގައި ބަންދުކުރަންވާނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާލައިގެން، ކައުންސިލްގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައިގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިގެންނެވެ.

[ބިން ބޭނުންކުރާ ގޮތުގެ ޕްލޭން ތައްޔާރުކުރުން]
ރަށު ކައުންސިލްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ކޮންމެ ރަށެއްގައި އެރަށެއްގެ ބިން ބޭނުންކުރުމާބެހޭގޮތުން ބިމާބެހޭ ވުޒާރާއިން ޕްލޭނެއް ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ. މި ޕްލޭންގައި ރަށުގައި މީހުން އުޅޭ ސަރަޙައްދާއި، ސަރުކާރުގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ބިންތަކާއި ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައެޅޭ ބިންތައް ފާހަގަކުރެވިފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.

[މި ޤާނޫނުގައި ނުހިމެނޭ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ ޢަމަލުކުރާނެގޮތް]
މި ޤާނޫނުގައި ނުހިމެނޭކަމަކާބެހޭ ގޮތުން ނުވަތަ ދެ ކައުންސިލެއްގެ ދެމެދުގައި ޚިލާފެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި މި ޤާނޫނާއި އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ ޚިލާފުނުވާނޭ ގޮތުގެމަތިން އެކަމުގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގައި ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު ޙައްލެއް ހޯދުމަށް ވީހާއަވަހަކަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނެއެވެ. ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ނިންމާގޮތާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭ ފަރާތަކުން އެކަމެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.

[މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދަންޖެހޭ އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކާއި ރަށު ކައުންސިލްތައް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 150 (ސަތޭކަ ފަންސާސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިންތިޚާބުކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ.

[ ގަވާއިދު ހެދުން]

[ގަވާއިދު ހެދުން]
ކައުންސިލްތަކުގެ ބާރުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު ގަވާއިދު ހެދުމުގެ ބާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު އަންނަނިވި ގަވާއިދުތައް ހެދުމުގެ ބާރު ސިޓީ ކައުންސިލްތަކަށާއި ރަށު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ރަށުގައި ޖަނަވާރު އަދި ދޫނި ސޫފާ ސޫފި ގެންގުޅުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ކުނި އުކާލުމާއި ކުނި ނައްތާލުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ރަށުގެ ޢާންމު ތަންތަނުގައި މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ޙަރަކާތްތައް ބޭއްވުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ލައުޑްސްޕީކަރު ބޭނުންކުރުމާއި އަޑުގަދަކޮށް ލަވަޖެހުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
މަގުމަތީގައި އިޢުލާނާއި އިޝްތިހާރު ހަރުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ތިމާވެށި ޙިމާޔަތްކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
އެއްގަމުގައި ދުއްވާ އިންޖީނުލީ އެއްޗެއްސާއި އިންޖީނުނުލާ އެއްޗެތި ދުއްވުމާއި ބޭނުންކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދާއި، މަގުމަގާއި ޢާންމު ތަންތަނުގައި ޕާކުކުރުމާއި ޕާކުކުރުމުގެ ފީ ނެގުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ކަނޑުތޮށީގައާއި އެއްގަމުތޮށީގައި އުޅަނދުފަހަރު އެއްސުމާއި ފަޅުތެރޭގައި އުޅަނދުފަހަރު ދުއްވުމާއި އެޅުމާއި އެކަންކަމަށް ފީނެގުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
މަގުމަތީގައި ގާޑިއާ ނުވަތަ މޭޒުބަހައްޓައިގެން ވިޔަފާރި ކުރުމާއި އެކަންކަމަށް ފީ ނެގުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ފިހާރަ ފިހާރައިގެ ކުޑަދޮރުން މުދަލާއި ތަކެތި ނެރެފައި ބެހެއްޓުމާއި ފިހާރައިގެ ދޮރުން ބޭރުގައި މަގުމައްޗަށްވާގޮތަށް މުދަލާއި ތަކެތި ބެހެއްޓުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ގޯތި ގެދޮރާއި ބިމާއި ޢިމާރާތް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ޢާންމު ތަންތަނަށާއި މަގުމައްޗަށާއި ފަޅުތެރެއަށް ދޫކޮށްލާފައިވާ ތަކެތި ނެގުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ވަގުތީގޮތުން މަގު ބަންދުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
މަގު ކޮނުމާއި މަގުގައި އެއްޗެތި ވަޅުލުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ގޭގެއިން މަގު ހުރަހަށް ދަނޑި، ދަގަނޑު، ހޮޅި، ވާ، ޓިނު ފަދަ ތަކެތި ނެރެފައި ބެހެއްޓުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
އޮޑި ހަރުގެއާ ބެހޭ ގަވާއިދު.
ގޭގޭ ފާރުގައި ކުރަހާފައި ހުންނަ ތަކެއްޗާއި ލިޔެފައި ހުންނަ ތަކެތި ފޮހެ ސާފުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
މަގުމަތި ކުނިކެހުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
މަގު ފާރު އަދި އިންފާރު ތަޅާލުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ގޯތި ގެދޮރުގައި ޢިމާރާތްކުރަން ހުއްދަ ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ގޭގޭ ފުރާޅުން މަގުމައްޗަށް އަންނަ ފެން ހިންދުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ޢާންމު އުނދަގުލާބެހޭ ގަވާއިދު.
ކައުންސިލުން ދޫކުރާ ހުއްދަތައް ދޫކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ރަށާ ގުޅިފައިވާ ކަނޑުގައި ނުވަތަ ރަށުގެ ފަޅުގައި ނުވަތަ ރަށުގެ ޢާންމު ތަންތަނުގައި ފިލްމު ނަގަން ހުއްދަ ދިނުމާއި ފީނެގުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
ރަށްރަށުގެ ބަނދަރު ބެލެހެއްޓުމާބެހޭ ގަވާއިދު.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން ހަދާ ގަވާއިދުތައް ވާންވާނީ، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެކުލަވާލެވޭ، އަދި އެ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ތަންފީޛުކުރެވޭ ގަވާއިދުތަކެއް ކަމުގައެވެ.

[ކައުންސިލްތަކުން އިތުރު ގަވާއިދު ހެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ 148 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުތަކާއި މިނޫނަސް ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިފައިވާ ބާރުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު ކައުންސިލްތަކުން ހަދައި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[އިޞްލާޙު ގެންނަންޖެހޭ ޤާނޫނު]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރަމުންދާ ޤާނޫނުތަކުގެ ތެރެއިން މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާ ތަޢާރުޟްވާ ޤާނޫނުތައް ފާހަގަކޮށް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެފަދަ ޤާނޫނުތަކަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމަށްޓަކައި ދައުލަތުގެ ބަންޑާރަނައިބު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި ޤާނޫނުތަކުން ބާރުލިބިގެން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއިން މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާ ތަޢާރުޟްވާ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ފާހަގަކޮށް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެފަދަ ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުން އިޞްލާޙުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޖަދުވަލު]
މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 އާއި ޖަދުވަލު 2 އަކީ މި ޤާނޫނުގެ ބައެކެވެ.

[މާނަ]
މި ޤާނޫނުގައި އެ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާހިނދަކު:
"ކައުންސިލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރަށު ކައުންސިލާއި ސިޓީ ކައުންސިލަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ.
"މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން އިޢުލާންކޮށް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު ނުވަތަ އޭގެފަހުންވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ރަށްރަށާއި އިދާރީ ގޮތުން ހިންގުން ވަކިކުރެވިފައިވާ އަވަށްތަކަށާއި ސަރަޙައްދުތަކަށެވެ.
"ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު" ނުވަތަ "ރައްޔިތުންގެ މަޝްވަރާއާއެކު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޢާންމުކޮށް ދަޢުވަތު ދިނުމުން އެރަށެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ހާޒިރުވި ބައެއްގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ހޯދުމަށެވެ.
"ރައްޔިތުންގެ މާލިއްޔަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީގެ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ސަރުކާރުންނާއި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުންނާއި އެކިއެކި ޖަމާޢަތްތަކުން ލިބޭ އެހީއާއި، ލޯނާއި، މިނޫނަސް އެ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ޖަމާކުރެވޭ ހުރިހާ ފައިސާއަކާއި، އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދަލާއި ބިންބިމާއި ތަކެއްޗަށެވެ.
"ރަށުގެ މަގެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރަށެއްގައި ރަށު ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުގައި ހިމެނޭ އެ ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ މަގުތަކަށެވެ.
"ރަށެއްގެ ރައްޔިތުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުގައި ރަޖިސްޓަރީވެ އެރަށެއްގެ ނުވަތަ އެ ސަރަޙައްދެއްގެ ރަށްވެއްސަކަށް ވެފައިވާ މީހުންނަށެވެ.
"ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކައުންސިލްގެ އޮޑިޓްކޮށް ސަރޓިފައިކޮށްފައިވާ އަހަރީ އާމްދަނީއަށެވެ.
"ރަށުގެ ބިމާއި ފަޅާއި ފަރުތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަށްރަށާއި، ސިޓީތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.
"ޤައުމީ އިދާރާ" ނުވަތަ "ޤައުމީ އިދާރާތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކާއި އޮފީސްތަކާއި މިތަންތަނުގެ ސީދާ ބެލުމުގެ ދަށުން ހިންގާ އިދާރާތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން އުފައްދައި ހިންގަމުންދާ ދައުލަތުގެ މިނިވަން މުސްތަޤިއްލު މުއައްސަސާތަކަށެވެ.
"އިދާރީ ދާއިރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތަކަށެވެ.
"ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާތަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާއި ސިޔާސަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ކަންކަމާގުޅޭ ގޮތުން ސަރުކާރުން ޢާންމުކޮށް އަންގައި، ޢިއުލާންކޮށް، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ އުޞޫލުތަކަށާއި ސިޔާސަތުތަކަށެވެ.
"ރަށު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ރަށު އޮފީސްކަމުގައި ބަލަމުން އަންނަ ތަންތަނަށާއި، އިދާރީ ހިންގުން ވަކިން ހުރި ސެކްޝަންތަކަށެވެ.
"އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، 7 އޮގަސްޓް 2008 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުނުއިރު، އަތޮޅު އޮފީސްތައް ކަމުގައި ބަލަމުންއައި ތަންތަނަށެވެ.
"ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބިނާވެށި ޕްލޭންކުރުމާއި ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަށަކަށް، އެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލުން އެކުލަވާލާ "އައިލެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް މާސްޓަރ ޕްލޭން" އަށް އަދި/ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަށަކަށް ނުވަތަ ސަރަޙައްދަކަށް، އެ ރަށެއް ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއް ނިސްބަތްވާ ސިޓީ ކައުންސިލުން އެކުލަވާލާ "ސިޓީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް މާސްޓަރ ޕްލޭން" އަށެވެ.

[ކައުންސިލްގެ މެންބަރުންގެ ހުވައި]
"އަހުރެން........... (މީހާގެ ނަން)............ އިސްލާމްދީނަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތުމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކައުތެރިވުމަށާއި، ދިވެހި ޤައުމަށް އިޚްލާޞްތެރިވުމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާއެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ..........(ކައުންސިލްގެ ނަން)........ ގެ މެންބަރުކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު އަދާކުރުންމަތީ ދެމިހުރުމަށް މާތްﷲ ގަންދީ ހުވައިކުރަމެވެ."

[ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދިނުމަށް ބަލާނެ މިންގަނޑު ނުވަތަ ޝަރުޠު]
ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދިނުމުގައި ބަލާނެ މިންގަނޑުތައް ނުވަތަ ޝަރުޠުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ދިރާސާކޮށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެ ހުށަހެޅުމާ އެއްގޮތަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދޭންވާނީ އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވެފައިވާނަމައެވެ.
ސިޓީއެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާ ރަށުގެ ނުވަތަ ރަށްތަކުގެ ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ އާބާދީ 10,000 (ދިހަހާސް) އަށްވުރެ ދަށްނުވުން.
ސިޓީ އުފައްދަނީ ގިނަ ރަށްތަކެއް އެކުވެގެން ކަމުގައިވާނަމަ، ސިޓީ ސެންޓަރު ކަމުގައި ކަނޑައަޅާ ރަށަކީ އިތުރަށް ހިއްކައިގެން ބޮޑުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ރަށެއް ކަމުގައިވުން.
ޓަރޝަރީ ހޮސްޕިޓަލެއް ހުރުން.
ސިޓީގައި ދަށްވެގެން ފުރަތަމަ ޑިގްރީއާ ހަމައަށް ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެވޭނެ މަރުކަޒެއް ޤާއިމުވެފައިވުން.
ސިޓީ އުފައްދަނީ ގިނަ ރަށްތަކެއް އެކުވެގެން ކަމުގައިވާނަމަ، ސިޓީގެ ހުރިހާ ރަށެއް، ސަރުކާރުގެ ދަތުރުފަތުރާބެހޭ ވުޒާރާއިން ޤަބޫލުކުރާ މިންވަރެއްގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމަކުން ގުޅާލެވިފައި އޮތުން.
ސިޓީގައި ކޮމާޝަލް ހާބަރއެއްގެ ޚިދުމަތް ލިބެންހުރުން.
ސިޓީގައި ބޭންކެއްގެ ޚިދުމަތް ލިބެންހުރުން.