ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ޤާނޫނު
(18/2014)

[ފެށުން]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރި ހިންގޭނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ވިޔަފާރި ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އެތަންތަނުގެ ދަށުން ހިންގާ ވިޔަފާރިތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުން ލާޒިމުކޮށް، ކަމާގުޅޭ އެންމެހައި އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ޤާނޫނު ހިނގާ ފަރާތްތައް]
މި ޤާނޫނުން އިސްތިސްނާކުރާ ވިޔަފާރި ފިޔަވައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނު ހިނގާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސް]
މި ޤާނޫނުގައި ''ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސް'' ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށެވެ.
އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްއާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސްއާ ޙަވާލުކުރެވޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތައްވެސް އަދާކުރާނީ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އަދާކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާނީ، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސްގެ ހައިސިއްޔަތުން، އެ ނަމުގައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސް އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސްއަށް މި ޤާނޫނުން ލިބިދެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން، މާލެ ފިޔަވައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި ދިނުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތައް، ކަނޑައަޅާ އުސޫލެއްގެމަތިން، ދެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

[ވިޔަފާރި ތަންތަން ރަޖިސްޓަރީކުރުން]

[ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން މެނުވީ ވިޔަފާރިނުކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެއްވެސް ފަރާތަކުން ވިޔަފާރިއެއް ހިންގަންވާނީ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވިޔަފާރި ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ތަނެއްގެ ގޮތުގައި، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ފަހުގައެވެ.
ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން؛ ނުވަތަ ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2011 (ޕާޓްނަރޝިޕްގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ޕާޓްނަރޝިޕެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން؛ ނުވަތަ ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2007 (ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން؛ ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ވިޔަފާރިއާގުޅޭ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަމިއްލަ ވިޔަފާރިއެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން.

[ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރިކުރުން]
ބޭރުގެ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރިއެއް ހިންގޭނީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުން ނުވަތަ ރީ-ރަޖިސްޓަރީކުރުން ނުވަތަ ޕާޓްނަރޝިޕްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޕާޓްނަރޝިޕެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުން؛ އަދި ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިންވެސްޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދުން.

[ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ސެކިއުރިޓީޒްގައި އިންވެސްޓްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާ އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމަކާ ނުލައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި އެ ޤާނޫނުން ހުއްދަކުރާ ބާވަތެއްގެ ސެކިއުރިޓީޒްގައި ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން އިންވެސްޓްކުރުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއްނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ސެކިއުރިޓީޒްގައި އިންވެސްޓްކުރަން އެދޭ ބޭރުގެ ފަރާތަކީ އެކުއިޓީގައި އިންވެސްޓްކުރަން އެދޭ ފަރާތެއްނަމަ، ސެކިއުރިޓީޒް މުޢާމަލާތެއްގައި އެފަރާތަކުން ގަންނަ ޙިއްޞާގެ މިލްކުވެރިކަން %10 (ދިހައެއް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ އިތުރުވެގެންނުވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީކުރުން ލާޒިމު ވިޔަފާރި]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ''ވިޔަފާރި'' ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ނުހިމެނޭ ގޮތުން ހިންގާ، އަންނަނިވި ބާވަތުގެ ކަންކަމަށެވެ.
އާމްދަނީއެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ހިންގާ ނުވަތަ ކުރާ މުދާ ގަނެވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް؛
ވިޔަފާރި އުސޫލުން ފައިދާއެއް ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި ހިންގާ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ މަސައްކަތް؛
ވިޔަފާރި އުސޫލުން ފައިދާއެއް ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި ފޯރުކޮށްދޭ ފަންނީ ޚިދުމަތް؛
ވިޔަފާރި އުސޫލުން ފައިދާއެއް ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި ހިންގާ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ މަސައްކަތް؛
މާލީ ފައިދާއެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ނުއުފުލޭ މުދަލާ ގުޅޭގޮތުން ޙައްޤުތައް ދިނުން؛
މާލީ ފައިދާއެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ހިންގާ އެނޫންވެސް ޙަރަކާތްތައް.

[ބައެއް ކަންކަން އެއީ ވިޔަފާރި ކަމުގައި ބެލުން]
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ވިޔަފާރި ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަކާ ނުލާ، މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް، އަންނަނިވި ދެގޮތުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް ކުރާނަމަ އެއީ، މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ވިޔަފާރިއެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. އަދި އެ ވިޔަފާރި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރުން ލާޒިމުވާނެއެވެ.
އެކަކު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަޒީފާގައި ގެންގުޅުން؛
ކުރާ މަސައްކަތުގެ އެއްވެސް ބައެއް، ފިހާރައެއް ނުވަތަ އޮފީހެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތްދޭ ތަނެއް ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރާ ތަނެއް ޤާއިމުކޮށްގެން ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ޒަރީޢާއިން ކުރުން.

[އިސްތިސްނާވެގެންވާ ވިޔަފާރި]
ވަކިވަކި ފަރުދުން ހިންގާ ނުވަތަ ކުރާ އަންނަނިވި ކަންކަން، މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ވިޔަފާރީގެ ތެރެއަކު ނުހިމެނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލުތައް، އެފަރާތްތަކުގެ މައްޗަކަށް ނުހިނގާނެއެވެ.
މުސާރައެއް ނުވަތަ އުޖޫރައެއް ލިބޭގޮތަށް އަދާކުރާ ވަޒީފާ ނުވަތަ މަޤާމެއް؛
އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ކުރާ އަންނަނިވި މަސައްކަތް:
އަމިއްލަ ގޭގައި ނުވަތަ އެއް ތަނުން އަނެއް ތަނަށްގޮސް މުދާ ވިއްކުން؛
އަމިއްލަ ގޭގައި ނުވަތަ އެއް ތަނުން އަނެއް ތަނަށްގޮސް ފަންނީ ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޚިދުމަތެއް ދިނުން؛
ދިރޭ ޖަނަވާރާއި ދޫނިސޫފާސޫފި ގެންގުޅުން؛
މަސްވެރިކަން؛
ދަނޑުވެރިކަން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ވަކި މަސައްކަތަކީ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ކުރާ މަސައްކަތެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނީ، އެ މަސައްކަތަކީ، ވަޒީފާގައި ބަޔަކު ގެންގުޅުމަކާ ނުލާ، ތިމާ އަމިއްލައަށް ކުރާ މަސައްކަތަކަށް ވާނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ (ބބ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ދަނޑުވެރިކަން ކުރަނީ -/1,000 (އެއްހާސް) އަކަފޫޓަށްވުރެ ބޮޑު ބިމެއްގައި ކަމަށްވާނަމަ، އެއީ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ކުރާ މަސައްކަތެއް ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.

[ވިޔަފާރީގެ މަޢުލޫމާތު ދަފްތަރުކުރުން]

[ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތަކާއި ތަންތަން ދަފްތަރުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރި ތަންތަން، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ އިތުރުން، އެ ތަނަކުން ކުރަން އެދޭ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތަކީ، އެހެން ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކުން ހުއްދައެއް ހޯދަންޖެހޭ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތެއްނަމަ، އެ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތެއް ފަށަންވާނީ، އެ ހުއްދައެއް ހޯދުމަށްފަހުއެވެ. އަދި އެ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތެއް ފަށާތާ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމެނުމަށްޓަކައި، ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކުން، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއެކު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ވިޔަފާރި ތަނުގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި ވިޔަފާރި ޙަރަކާތުގެ ބާވަތް؛
ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއިން ދޫކޮށްފައިވާ ހުއްދައިގެ މުއްދަތާއި ހުއްދައާގުޅޭ އެހެނިހެން މަޢުލޫމާތު؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރި ތަނަކުން ކުރަން އެދޭ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތަކީ، އެހެން ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކުން ހުއްދައެއް ހޯދަންޖެހޭ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތެއް ކަމުގައިނުވާނަމަ، އެ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތެއް ފެށުމުގެ ކުރިން، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމެނުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި އެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ފީއާއެކު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ވިޔަފާރި ތަނުގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި ވިޔަފާރި ޙަރަކާތުގެ ބާވަތް؛
ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުރާ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތެއްނަމަ، އެ މުއްދަތު؛
ވިޔަފާރިކުރާ ތަނެއްނަމަ، ނުވަތަ ފިހާރައެއްނަމަ، ނުވަތަ ޚިދުމަތްދޭ ތަނެއްނަމަ، އެ ތަނެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ، ރަށު ކައުންސިލުން ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލުން ހޯދާފައިވާކަމުގެ ލިޔުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ އެނޫންވެސް މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން، ވަކި ބާވަތްތަކުގެ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު ހެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި، ވަކި ބާވަތެއްގެ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތައް ހިންގިދާނެ ސަރަޙައްދުތަކާއި ވަގުތުތައް، އަދި ވަކި ބާވަތެއްގެ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގައި ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތަކާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ވިޔަފާރިތަކުގެ ދަފްތަރު]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ވިޔަފާރި ތަންތަނާއި، އެ ތަންތަނުން ކުރާ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދަފްތަރުކޮށް، ރަޖިސްޓްރާރ ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ ވިޔަފާރި ތަންތަނާއި، އެ ތަންތަނުން ކުރާ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޢާންމުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ނިޒާމެއް ރަޖިސްޓްރާރ ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތު ޢާންމުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން ފީއެއް ނެގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ވިޔަފާރި ނަން]

[ވިޔަފާރި ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
އެއްވެސް ފަރާތަކުން ވިޔަފާރިއެއް ކުރަންވާނީ، އެ ފަރާތަކުން ކުރާ ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ އިތުރުން، އެ ވިޔަފާރީގެ ދަށުން ބޭނުންކުރާ ހުރިހާ ވިޔަފާރި ނަމެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހުގައެވެ. އަދި އެ ވިޔަފާރީގެ ދަށުން ހިންގާ އެންމެހައި ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތަކަށް ނުވަތަ ތަންތަނަށް ވިޔަފާރި ނަމެއް ބޭނުންކުރާނަމަ، އެ ނަމެއްވެސް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
ވިޔަފާރި ޙަރަކާތްތަކަށް ނަން ކިޔުމުގައި، އެ ވިޔަފާރި ޙަރަކާތަކާބެހޭ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާންކުރާ ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރި ތަންތަނުން ހިންގާ ވިޔަފާރި، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި މިނިސްޓްރީއަށް ހުށަހަޅާއިރު، އެ ހުށަހެޅުމާ އެކުގައި، އެތަނަކުން ހިންގަން އެދޭ ވިޔަފާރިއަށް ކިޔަން ޤަޞްދުކުރާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ވިޔަފާރި ނަމެއް ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހަޅާއިރު، އެ ވިޔަފާރިއަށް ކިޔަން ޤަޞްދުކުރާ ނަމުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު، ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ވަކި ބާވަތެއްގެ ވިޔަފާރިއެއް ކުރުމުގެ ހުއްދަދެނީ ސަރުކާރުގެ އެހެން އިދާރާއަކުން ކަމުގައިވާނަމަ އެފަދަ ވިޔަފާރިއެއްގެ ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނީ، އެ ވިޔަފާރިއަކަށް ހުއްދަދޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކުން އެ ނަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމާމެދު އިޢުތިރާޟް ނުކުރާކަމުގެ ލިޔުމަކާ އެކުގައެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީކޮށްނުދެވޭނެ ނަން]
މި ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ވިޔަފާރި ނަމަކީ ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދަ ނަމެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ނަން ރަޖިސްޓަރީކޮށް ނުދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެ ނަމަކީ، ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފައިވާ އެހެން ވިޔަފާރިއަކާ އެއް ނަމަކަށްވުން ނުވަތަ އިތުރު ލަފްޒެއް ހިމަނާފައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން އެއްވައްތަރުގެ ނަމެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުން؛
އެ ނަމަކީ، އެހެން ފަރާތަކުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޓްރޭޑް މާރކަކަށްވުން؛
އެ ނަމަކީ، ރާއްޖޭން ބޭރުގެ މަޝްހޫރު ނަމަކަށްވެފައި، އެ ނަން ރާއްޖޭގައި ބޭނުންކޮށްގެން ކުރާ ވިޔަފާރިއަކީ ރާއްޖޭން ބޭރުގެ މަޝްހޫރު ވިޔަފާރިއާ ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފަށް ގުޅުންހުރި ނުވަތަ އެ ވިޔަފާރިކަމަށް ޢާންމުންނަށް އޮޅުންއަރާފާނެ ފަދަ ވިޔަފާރިއެއްގައި ބޭނުންކުރާ ނަމަކަށްވުން؛
އެ ނަމަކީ، މުޖުތަމަޢުގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑާ ޚިލާފު ނަމެއް ކަމުގައިވުން؛
އެ ނަމަކީ، އިތުރު ލަފްޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކުރުމަކާ ނުލާ، ހަމައެކަނި ކަމެއް ނުވަތަ ތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް ބަޔާންކޮށްދޭ، ވަކިފަރާތަކަށް އެ ނަމެއްގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިނުގަނެވޭނެ ނަމަކަށްވުން؛
އެ ނަމަކީ، ވިޔަފާރި ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެ ނަމެއްކަމަށް ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގެ ޙުކުމެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ނަމަކަށްވުން؛
އެ ނަމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރިޒަރވްކޮށްފައިވާ ނަމަކަށްވުން.
އެ ނަމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްނުދެވޭނެ ބާވަތުގެ ނަމަކަށްވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ވަކި ނަމަކީ، ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފައިވާ އެހެން ވިޔަފާރިއަކާ އެއްވައްތަރުގެ ނަމެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނީ، އެ ނަމަކީ، އެ ދެވަނަ ވިޔަފާރިއަށް ކިޔާނަމާ ގުޅިފައިވާލެއް ބޮޑުކަމުން، އެ ނަން އެހެން ފަރާތަކުން ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، އެއީ އެ ވިޔަފާރީގެ ބައެއް ކަމުގައި ބެލެވިދާނެ ކޮންމެ ނަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްނުދެވޭނެ ބާވަތުގެ ނަންތަކާއި، ނަންތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ހަމަތަކާއި، އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ރަޖިސްޓަރީކޮށްނުދެވޭނެ ބާވަތުގެ ނަންތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅަންވާނީ، އަލަށް ކަނޑައެޅޭ އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ. އަދި އެފަދަ ނަންތައް ކަނޑައަޅަންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ޤާނޫނުތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީގޮތުން ޢަމަލުކުރެވޭ ކަމާގުޅޭ އުސޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

[ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އެންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފައިވާ ނަމަކީ، ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ނަމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (6) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ނަމެއްނަމަ، އެ ނަމެއް ބަދަލުކުރުމަށް އެ ވިޔަފާރިއެއްގެ މަސްއޫލުވެރި ފަރާތަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ވިޔަފާރިއެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް އެ ވިޔަފާރީގެ މަސްއޫލުވެރި ފަރާތަށް ރަޖިސްޓްރާރ އަންގައިފިނަމަ، އެފަދައިން އަންގާތާ 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ނަމެއް ބަދަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ވިޔަފާރިއެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެ ވިޔަފާރީގެ މަސްއޫލުވެރި ފަރާތަށް ރަޖިސްޓްރާރ އަންގައިފިނަމަ، އަދި މި މާއްދާގެ
(ށ) ގެ ދަށުން ނަން ބަދަލުކުރުމަށްދޭ މުއްދަތުގައި އެފަރާތުން ރަޖިސްޓްރާރގެ އެންގުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ، އެފަރާތެއްގެ ވިޔަފާރީގެ ރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ނަން ބަދަލުކުރުމަށް އެންގުމަށް އެދުން]
ވަކިފަރާތަކުން ހިންގާ ވިޔަފާރިއެއްގައި ބޭނުންކުރާ ނަމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (6) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ނަމެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް އެންގުމަށް އެދި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ވަކިފަރާތެއްގެ ވިޔަފާރި ނަމެއް ބަދަލުކުރުމަށް އެންގުމަށް އެހެން ފަރާތަކަށް އެދެވޭނީ، އެ ވިޔަފާރިއެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެ ވިޔަފާރީގެ ނަން ބޭނުންކުރާތާ 12 (ބާރަ) މަސްދުވަސް ފާއިތުވެފައި ނުވާނަމައެވެ.

[ވިޔަފާރި ނަމުގެ ދަފްތަރު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ވިޔަފާރި ނަންތަކުގެ ދަފްތަރެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރ ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ނަމާގުޅޭ ގަވާއިދު ހެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދެވޭ ވިޔަފާރިއެއްގައި ބޭނުންކުރުން ހުއްދަނޫން ނަންނަމާއި، ނަން ބަދަލުކުރަން އެންގޭނެ ޙާލަތުތަކާއި، ނަން ރިޒަރވްކުރެވޭނެ ގޮތުގެ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުން]

[ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް ހިންގާ ވިޔަފާރި ބަލައި ފާސްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަކާ ނުލާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާކަމަށް، އެކަށީގެންވާ ހެކީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކޮށް، އެ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާކަމަށް ބެލެވޭ ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ތަން، މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ބަލައި ފާސްކުރާނީ، މިނިސްޓްރީގެ އިންސްޕެކްޓަރުން މެދުވެރިކޮށެވެ.
ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ތަން، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި، އެ ވިޔަފާރި ހިންގަނީ މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އެ ވިޔަފާރިއެއް ހުއްޓުވުމާއި، އެ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގި ނުވަތަ ހިންގަން މަސައްކަތްކުރި ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއް، މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގެ އިތުރުންވެސް، ވިޔަފާރިއެއް ހިންގަނީ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންކަން ޔަޤީންކުރުމަށްޓަކައި އެ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ތަން، ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ތަން، މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި، އެތަނާއި އެތަނުގައި ހުރި އެއްޗެއްސާއި، އެތަނުގައި ހުރި ނުވަތަ އެތަނާގުޅޭ ލިޔެކިޔުންތަކާއި، އެ ވިޔަފާރިއާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ލިބޭނެ އެނޫންވެސް ވަސީލަތްތައް ހޯދައި، ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ބާރު، އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ދުރާލާ އެންގުމަކާ ނުލާވެސް ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފާސްކުރުންތައް ކުރިއަށްގެންދާ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ވިޔަފާރި ހިންގާ ފަރާތުން އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ. އެގޮތުން އެ ވިޔަފާރިއަކާ ގުޅޭގޮތުން ބަލަހައްޓަންޖެހޭކަމަށް ވަކި ޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާންކުރާ ލިޔެކިޔުންތައް، އެފަދަ މުވައްޒަފުންނަށް ބެލޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. އަދި އެ މުވައްޒަފުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެ ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ކޮޕީނެގޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފާސްކުރުންތައް ކުރިއަށްގެންދާ އިންސްޕެކްޓަރެއްގެ މަސައްކަތަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުރަސްއަޅައިގެން ނުވާނެއެވެ.
ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިންސްޕެކްޓަރެއްގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ރަނގަޅު ނިޔަތުގައި އެ އިންސްޕެކްޓަރަކު ކުރާ ކަމަކާމެދު ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމަކާމެދު އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

[ޢާންމު މާއްދާތައް]

[ވިޔަފާރި ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް ވިޔަފާރިކުރުން]
އެއްވެސް ވިޔަފާރިއެއް، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ވިޔަފާރި ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގުމަކީ، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމެކެވެ.

[ވިޔަފާރީ ރަޖިސްޓަރީނުކުރުމާއި މަޢުލޫމާތު ހުށަނޭޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރި ތަންތަން، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ އިތުރުން، އެތަންތަނުން ކުރާ ވިޔަފާރި، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް ހިންގުމަކީ، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމެކެވެ.
އެއްވެސް ވިޔަފާރި ތަނަކުން ކުރާ ވިޔަފާރިއެއް، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު، އެ ވިޔަފާރިއަކާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަނޭޅުމަކީ، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމެކެވެ.

[ވިޔަފާރި ނަން ރަޖިސްޓަރީނުކުރުން]
އެއްވެސް ފަރާތަކުން، އެފަރާތަކުން ހިންގާ ވިޔަފާރީގެ ނަން މި ޤާނޫނުގެ ހަތަރުވަނަ ބާބުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް ވިޔަފާރި ހިންގުމަކީ، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމެކެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވިޔަފާރި ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރާ އިންސްޕެކްޓަރެއްގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅުމަކީ، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމެކެވެ.

[ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު]
މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އެއްވެސް ޢަމަލެއްކޮށްފި މީހަކު، އޭނާ ކުރި ޢަމަލުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލައި، -/1,000 (އެއްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ހިނގަމުންދާ ވިޔަފާރި]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގަމުންގެންދާ ވިޔަފާރިތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 9 (ނުވައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރޭޝަން ސެޓްފިކެޓް ފެންނާނެހެން ބެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ ވިޔަފާރިއަކަށް ދޫކުރެވޭ ހުއްދަ ނުވަތަ ހުއްދައިގެ ކޮޕީއެއް، ވިޔަފާރިކުރާ ތަނެއްގައި އެތަނަކަށް ވަދެނިކުމެވާ ފަރާތްތަކަށް ފެންނާނެހެން ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ފީނެގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތަކަށް ފީއެއް ނަގާނަމަ، އެގޮތުން ނެގޭ ފީއެއް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ މިނިސްޓްރީންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓްރީން ހަދައި، ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.

[އުވާލެވޭ ޤާނޫނު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/79 (ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީން ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ޤާނޫނު) އުވުނީއެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ލަފްޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާހިނދަކު، އަންނަނިވި ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައިވާނީ، އެ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކާ ގުޅިގެން، ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"މީހެއް" ނުވަތަ "ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ފަރުދުންނާއި، ކުންފުންޏާއި، ޕާޓްނަރޝިޕާއި، ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީއާއި އަމިއްލަ ވިޔަފާރި ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ފަރުދެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޠަބީޢީ ފަރުދަކަށެވެ.
"ވިޔަފާރި ތަން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކުންފުނި ނުވަތަ ޕާޓްނަރޝިޕް ނުވަތަ ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ ނުވަތަ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިއަށެވެ.
"ކުންފުނި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ކުންފުނިތަކަށެވެ.
"ޕާޓްނަރޝިޕް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2011 (ޕާޓްނަރޝިޕްގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ޕާޓްނަރޝިޕްތަކަށެވެ.
"ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2007 (ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީތަކަށެވެ.
"އަމިއްލަ ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ވިޔަފާރިއާގުޅޭ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ވިޔަފާރިތަކަށެވެ.
"ބިދޭސީ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރައްޔިތެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭ މީހުންނަށާއި އަދި ދިވެހިރާއްޖެ ނޫން އެހެން ޤައުމެއްގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްގެން ހިންގާ ކުންފުނި، ޕާޓްނަރޝިޕް، ކުލަބް ޖަމްޢިއްޔާ އަދި ވިޔަފާރި އުސޫލުން ހިންގާ ތަންތަނަށެވެ.
"ވިޔަފާރި ނަން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ވިޔަފާރި ތަންތަނުން ހިންގާ ވިޔަފާރީގައި ބޭނުންކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ހަތަރުވަނަ ބާބުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ނަމަށެވެ.
"އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ކުރާ މަސައްކަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ވިޔަފާރިއެއް ކުރުން ކަމަށް ނުވާގޮތުން، ތިމާ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދަށްވާ ފައިސާ ހޯދުމުގެގޮތުން ޤާއިމުކުރާ އާމްދަނީ ލިބޭ ވަސީލަތަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިޤްތިޞާދީ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީއަށެވެ.
"ރަޖިސްޓްރާރ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސްއަށެވެ.
"އިންސްޕެކްޓަރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވިޔަފާރި ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ މިނިސްޓްރީގެ މުވައްޒަފުންނާއި ދައުލަތުގެ އެހެން އިދާރާތަކުގެ މުވައްޒަފުންނަށެވެ.
"އިލެކްޓްރޯނިކް ޒަރީޢާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިލެކްޓްރޯނިކް، މެގްނެޓިކް، އޮޕްޓިކަލް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެފަދަ ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް، ޑޭޓާ މެސެޖް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރެވޭ މުޢާމަލާތްތައް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
"ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/79 (ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނު) އާއި، ބިދޭސީން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރާ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ ގުޅިގެން ހުއްދަ ދޫކުރުމަށް ކަނޑައެޅޭ އެނޫންވެސް ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ވިޔަފާރި ޙަރަކާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙަރަކާތްތައް ނުހިމެނޭ ގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާވަތުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން ހިންގާ ކޮންމެ ޙަރަކާތަކަށެވެ.