ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމުގެ ޤާނޫނު
(15/2025)

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމުގެ އެންމެހައި އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ވޯޓު ނަގަންވާ ކަންކަން]
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގޭނީ އަންނަނިވި ކަންކަމުގައެވެ.
ރައްޔިތުންނާގުޅޭ މުހިންމު ކަންތައްތަކުގައި؛
ޤައުމީ މުހިންމު މައްސަލަތަކުގައި؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަންނަނިވި މާއްދާތަކުންކުރެ މާއްދާއަކަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމުގައި:
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 2 ވަނަ ބާބު ކަމުގައިވާ "އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން" މި ބާބުގައި ހިމެނޭ އެއްވެސް މާއްދާއެއް؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 79 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޢުމުރު)؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 107 ވަނަ މާއްދާ (ރިޔާސަތުގެ ދައުރު)؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 108 ވަނަ މާއްދާ (ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިންތިޚާބުކުރާ ގޮތް)؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 262 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބިލު ތަޞްދީޤުކުރުން)؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދު).
ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިޞްލާޙެއް ގެނައުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަޞްދީޤުނުކޮށް އެކަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އަންގާ ޙާލަތުގައި، އެ ބިލަކަށް ރައްޔިތުންގެ ރުހުން އޮތްތޯ ބެލުމަށް.

[ރައްޔިތުންނާގުޅޭ މުހިންމު ކަންކަމުގައި ނަގާ ވޯޓު]
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ލިބިގެންވާ ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ޢާންމު ބާރުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ނިންމުމުގައި، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުން މުހިންމު ކަމަށް އެ މަޖިލީހަށް ފެންނަ ކަންތައްތަކުގައި، ރައްޔިތުން އެކަމުގައި ދެކޭ ގޮތް ބެލުމަށް، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ނިންމިދާނެއެވެ.

[ޤައުމީ މުހިންމު މައްސަލަތަކުގައި ނަގާ ވޯޓު]
ޤައުމީ މުހިންމު މައްސަލައެއް ނިންމުމުގައި، އެކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުން މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެންނަ ކަންކަމުގައި، ރައްޔިތުން އެކަމުގައި ދެކޭ ގޮތް ބެލުމަށް ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ނިންމިދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަކި ސަރަޙައްދަކާ ގުޅުންހުރި ނުވަތަ ވަކި ސަރަޙައްދަކަށް ނިސްބަތްވާ ރައްޔިތުންނާ ގުޅުންހުރި މުހިންމު މައްސަލައެއް ނިންމުމުގައި، އެކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުން މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެންނަ ކަންކަމުގައި، އެ ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ރައްޔިތުން އެކަމުގައި ދެކޭ ގޮތް ބެލުމަށް ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ނިންމިދާނެއެވެ.

[ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމުގައި ނަގާ ވޯޓު]
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 2 ވަނަ ބާބުގައި ހިމެނޭ އެއްވެސް މާއްދާއެއް، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 79 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 107 ވަނަ މާއްދާ، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 108 ވަނަ މާއްދާ، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 262 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) އިޞްލާޙުކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބިލެއް ފާސްކުރާ ޙާލަތުގައި، އެ ބިލު ތަޞްދީޤުކުރުމުގެ ކުރިން، އެ އިޞްލާޙެއް ގެނައުމަށް ރައްޔިތުން ރުހޭތޯ ބެލުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނިންމަންވާނެއެވެ.
ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިޞްލާޙެއް ގެނައުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަޞްދީޤުނުކޮށް އެކަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އަންގާ ޙާލަތުގައި، އެ ބިލަކަށް ރައްޔިތުންގެ ރުހުން އޮތްތޯ ބެލުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމަންވާނެއެވެ.

[މަޖިލީހުން ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއާއި 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައާއި އެ މަޖިލީހަށް ލާޒިމުވާ ޙާލަތްތަކުގައި އެ މަޖިލީހުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި މި ޤާނޫނާ ތަޢާރުޟުނުވާ ގޮތަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދުގައި އެކުލެވޭ ކަމާގުޅޭ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައި އެ ވޯޓު ނެގުމަށް ކަނޑައަޅާނީ، އެ މަޖިލީހުގެ ޖުމްލަ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރާ ޤަރާރަކުންނެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ލާޒިމުވާ ޙާލަތްތަކުގައި އެ ވޯޓު ނެގުމަށް ކަނޑައަޅާނީ، ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރާ ޤަރާރަކުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤަރާރުގައި، އެއް މައްސަލައަށްވުރެ ގިނަ މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ވޯޓު ނެގުމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާއާއި 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލާޒިމުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢަމަލުކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލާޒިމުވާ ޙާލަތްތަކުގައި އެކަން ކަނޑައަޅާނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ސޮއިކޮށް ނެރޭ ޤަރާރަކުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރުގައި، އެއް މައްސަލައަށްވުރެ ގިނަ މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ވޯޓު ނެގުމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ޤަރާރުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ކަންކަން]
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤަރާރުގައި ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ މައްސަލައިގެ ނުވަތަ ސުވާލުގެ ފުރިހަމަ ޢިބާރާތް؛
އެ މައްސަލައިގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ސަބަބު؛
ވޯޓު ނެގުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ މުއްދަތު.

[އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤަރާރު ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވޯޓު ނެގުމުގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް އެކުލަވާލުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤަރާރާއެކު، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ސުވާލާއި އަދި އެ މައްސަލައާ އެއްކޮޅަށް ހުރި ހުއްޖަތުތަކާއި ދެކޮޅަށް ހުރި ހުއްޖަތުތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާހެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރަންވާނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރާއެކު، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ސުވާލާއި، އެ މައްސަލައިގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ސަބަބާއި އަދި އެ މައްސަލައާ އެއްކޮޅަށް ހުރި ހުއްޖަތުތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާހެއް ހިމެނިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.

[މަޖިލީހުން އެކުލަވާލާ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް]
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤަރާރާއެކު ފާސްކުރާ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް އެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރަންވާނީ، ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ކަރުދާހަށް ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާ ހޯދުން]
މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރާއެކު ހިމަނާ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް އެކުލަވާލަންވާނީ ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާގެމަތިންނެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް ހުށަހެޅުން]
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށްޓަކައި، ކަމާބެހޭ ޤަރާރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވޯޓު ނެގުމުގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްދިނުމަށް އެދި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅާއިރު، އެ މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފަރާތުން މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސްވެސް އެ ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް އޮންނަންވީ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް އޮންނަންވީ ގޮތް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ސުވާލާއި މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް ޢާންމުކުރުން]
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ވޯޓެއް ނެގުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތަކުން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅާ ދުވަހުން ފެށިގެން ސަރުކާރު ބަންދުނޫން 5 (ފަހެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި އެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ސުވާލުގެ ފުރިހަމަ ޢިބާރާތް ކޮމިޝަނުން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް، ވޯޓު ނެގުމުގެ މަދުވެގެން 21 (އެކާވީސް) ދުވަހުގެ ކުރިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި، އެ ރަށްރަށުގެ ލޯކަލް ކައުންސިލްތައް މެދުވެރިކޮށް، މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް ލުއިފަސޭހަކަމާއެކު ޢާންމުންނަށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

[ވޯޓު ދިނުމުގެ ޙައްޤު]
ޢުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރުން މަތީގެ ކޮންމެ ދިވެހިރައްޔިތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވޯޓު ދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.

[ސިއްރު ވޯޓު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށްޓަކައި ނަގާ ވޯޓު ވާންވާނީ ސިއްރު ވޯޓަކަށެވެ.

[ވޯޓުލުން އިންތިޒާމުކުރާ ފަރާތް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށް އެދި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ވޯޓު ނެގުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން އިންތިޒާމުކޮށް ކުރިއަށްގެންދާނީ، މި ޤާނޫނާއި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ވޯޓު ނެގުން ބާއްވާނެ ތާރީޚަކާއި، ވޯޓުލުން ކުރިއަށްދާނެ ގޮތަކާއި، ވޯޓުގުނާނެ ގޮތާއި، ޝަކުވާ އަޑުއަހާނެ ގޮތް ފަދަ ވޯޓު ނެގުމާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.

[ވޯޓު ނަގަންޖެހޭ މުއްދަތު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ތާރީޚާއި ވޯޓު ނަގާ ތާރީޚާ ދެމެދު މަދުވެގެން 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަހުގެ، އަދި ގިނަވެގެން 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހުގެ މުއްދަތު އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަކި ސަރަޙައްދަކަށް ނިސްބަތްވާ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ތާރީޚާއި ވޯޓު ނަގާ ތާރީޚާ ދެމެދު 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަހަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ވޯޓު ނަގާ ދުވަސް އިޢުލާންކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ވޯޓު ނެގުން ބާއްވާނެ ދުވަހެއް، މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ސުވާލު ޢާންމުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ޢާންމުކޮށް އަންގައި އިޢުލާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުރާ އިޢުލާންގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ސުވާލު ނުވަތަ މައްސަލަ؛
ވޯޓު ނެގުން ބާއްވާ ތާރީޚާއި، ވޯޓު ނަގާ ގަޑިއާއި، ޢާންމު އުސޫލެއްގެ ގޮތުން ވޯޓު ނަގައި ނިންމާ ގަޑިއާއި، ވޯޓު ގުނަން ފަށާ ގަޑި؛
ވޯޓުގެ ރަސްމީ ނަތީޖާ އިޢުލާންކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތާރީޚާއި ވަގުތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އިތުރު މަޢުލޫމާތެއްވާނަމަ އެ މަޢުލޫމާތު.

[ވޯޓު ނަގަންވާ މުއްދަތުގައި ވޯޓު ނުނެގިއްޖެނަމަ ހަދަންވާ ގޮތް]
އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ވޯޓު ނެގުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ މުއްދަތުގައި ވޯޓު ނުނެގޭނެ ކަމަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ލަފާކުރެވޭނަމަ އެކަން ވޯޓު ނެގުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ފޮނުވާ ލިޔުމުގައި، އެ ފަރާތުން އެދިފައިވާ މުއްދަތުގައި ވޯޓު ނެގެން ނެތް ސަބަބާއި، ދެން ވޯޓުލުން އެންމެ އަވަހަށް ބޭއްވޭނެ ތާރީޚު އަންގަންވާނެއެވެ. އެއްވެސް ޙާލެއްގައި، ވޯޓު ނެގުން، މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެ ދިގު މުއްދަތަށްވުރެ އިތުރުވެގެންނުވާނެއެވެ.

[މަޖިލީހުގެ ޤަރާރު އަނބުރާ ގެންދެވޭގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ލާޒިމުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ފިޔަވައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤަރާރެއް، އެ މަޖިލީހުގެ ޖުމްލަ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރާ އެހެން ޤަރާރަކުން އަނބުރާ ގެންދެވިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފައިވާ ޤަރާރެއް އެފަދައިން އަނބުރާ ގެންދެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވޯޓު ނެގުން ބާއްވާނެ ތާރީޚެއް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އިޢުލާންކުރުމުގެ ކުރިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ފާސްކުރާ ޤަރާރުގައި ވޯޓު ނުނަގާން ނިންމި ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރު އަނބުރާ ގެންދެވޭގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލާޒިމުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ފިޔަވައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް އެދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރެއް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ އެހެން ޤަރާރަކުން އެ ޤަރާރު އަނބުރާ ގެންދެވިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރެއް އެފަދައިން އަނބުރާ ގެންދެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވޯޓު ނެގުން ބާއްވާނެ ތާރީޚެއް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އިޢުލާންކުރުމުގެ ކުރިންނެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރެއް އަނބުރާ ގެނައުމަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ ދެވަނަ ޤަރާރު ނެރުމުގެ ކުރިން، އެ ޤަރާރާމެދު ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާ ހޯދަންވާނެއެވެ.
އަދި އެ ޤަރާރުގައި، ވޯޓު ނުނަގާން ނިންމި ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤަރާރު ޝާއިޢުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤަރާރާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރާއި އެފަދަ ޤަރާރެއް އަނބުރާ ގެންދިޔުމަށްޓަކައި މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނެރޭ ޤަރާރު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީ އެކުލަވާލުން]
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއްގައި ވޯޓު ދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ މީހުންގެ ރަޖިސްޓަރީއެއް، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އެކުލަވާލައި، ވޯޓު ނަގާ ދުވަހުގެ މަދުވެގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ކުރިން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޢާންމުކުރާ ރަޖިސްޓަރީ އެކުލަވާލުމުގައާއި ޢާންމުކުރުމުގައި އަދި އެ ރަޖިސްޓަރީއަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ، އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގައި ވޯޓު ދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ރަޖިސްޓަރީއާގުޅޭ މާއްދާތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޤާނޫނުގެ އެ މާއްދާތައް މި ޤާނޫނާ ފުށުނާރާ ނިސްބަތަކުންނެވެ.

[ކެމްޕޭންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓަކާ ގުޅިގެން ކެމްޕޭންކުރުމުގެ ޙައްޤު، އަދި އެކަމާގުޅޭ ޢާންމު މަޢުލޫމާތު ޙިއްޞާކޮށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ ޙައްޤު، ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށާއި، ޖަމްޢިއްޔާތަކަށާއި، ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުތަކަށާއި، ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓަކާ ގުޅިގެން ކެމްޕޭންކުރުން ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ސުވާލާ ނުވަތަ މައްސަލައާ އެއްކޮޅަށް ނުވަތަ ދެކޮޅަށް ވޯޓު ދިނުމަށް ސީދާ ގޮތެއްގައި ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ދަޢުވަތު ދޭ އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، އެއްވުންތަކާއި ބައްދަލުވުންތަކާއި ރެލީތައް ބޭއްވުމާއި، ދޮރުންދޮރަށް ދިޔުމާއި، ލިޔުން ބެހުމާއި، މުވާޞަލާތީ ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް މެސެޖު ދިނުމާއި، އެނޫންވެސް ކެމްޕޭންކުރުން ކަމުގައި ބެލެވޭ އެންމެހައި ޙަރަކާތްތައް ހިމެނޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކެމްޕޭންކުރުން ކުރިއަށްގެންދެވޭނީ، ވޯޓު ނެގުން އިޢުލާންކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން، ވޯޓު ނަގާ ދުވަހުގެ ކުރީ ދުވަހުގެ ހަވީރު 6:00 ގެ ނިޔަލަށެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކެމްޕޭންކުރުމާބެހޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ކެމްޕޭންކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެގޭ ވޯޓަކާ ގުޅިގެން ކެމްޕޭންކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ ތާއީދު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް ކަމަށް އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ މާއްދާތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޤާނޫނުގެ އެ މާއްދާތައް މި ޤާނޫނާ ފުށުނާރާ ނިސްބަތަކުންނެވެ.

[ވޯޓު ނެގުމަށް ތައްޔާރުވުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު ނެގުމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމުގައާއި، ވޯޓު ނެގުމުގައާއި، ވޯޓު ގުނުމުގައާއި، ނަތީޖާ އިޢުލާންކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގައިވާ ކަމާގުޅޭ މާއްދާތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޤާނޫނުގެ އެ މާއްދާތައް މި ޤާނޫނާ ފުށުނާރާ ނިސްބަތަކުންނެވެ.

[ސުވާލު ޢާންމުކޮށް ފެންނަގޮތަށް ބެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ސުވާލު ނުވަތަ މައްސަލަ ރަނގަޅަށް ކިޔަން އެނގޭނެހެން ލިޔެ، ވޯޓު ނަގާ ދުވަހު ވޯޓުފޮށި ބަހައްޓާފައިވާ ކޮންމެ ސަރަޙައްދެއްގައި ޢާންމުކޮށް ފެންނާނެހެން ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ވޯޓު ކަރުދާސް އޮންނަންވީ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނަގާ ވޯޓެއްގައި ބޭނުންކުރާ ވޯޓު ކަރުދާހުގައި ރައްޔިތުންނަށް ހުށަހަޅާ ސުވާލު ލިޔެފައި އޮންނަންވާނީ، ވޯޓު ލާ މީހާއަށް އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި "އާނއެކެވެ" ނުވަތަ "ނޫނެކެވެ" ބަޔާންކޮށް ފާހަގަޖެހޭ ގޮތަށް، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ވޯޓުލުމެއްގައި ރައްޔިތުންގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށަހެޅެނީ އެއް ސުވާލަށްވުރެ ގިނަ ސުވާލު ކަމުގައިވާ ޙާލަތުގައި، އެއް ވޯޓު ކަރުދާހަށްވުރެ ގިނަ ވޯޓު ކަރުދާސް ބޭނުންކުރުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނަގާ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓުގައި ބޭނުންކުރާ ވޯޓު ކަރުދާސް ތައްޔާރުކުރެވިފައި އޮންނަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތަށެވެ. ވޯޓު ކަރުދާހާބެހޭ އެނޫން ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ، އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ވޯޓުގެ ނަތީޖާ]
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 2 ވަނަ ބާބުގައި ހިމެނޭ އެއްވެސް މާއްދާއެއް، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 79 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 107 ވަނަ މާއްދާ، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 108 ވަނަ މާއްދާ ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 262 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) އިޞްލާޙުކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބިލެއް ފާސްކުރާ ޙާލަތުގައި، އެ ބިލު ތަޞްދީޤުކުރުމުގެ ކުރިން، އެ އިޞްލާޙެއް ގެނައުމަށް ރައްޔިތުން ރުހޭތޯ ބެލުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނަގާ ވޯޓެއްގައި، އެ އިޞްލާޙު ގެނައުމަށް ވޯޓު ދިން މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިއްޖެނަމަ، ވޯޓުގެ ރަސްމީ ނަތީޖާ އިޢުލާންކުރާތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެ ބިލެއް ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ. އެ އިޞްލާޙެއް ގެނައުމަށް އެ ވޯޓުގައި ވޯޓު ދިން މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ނުލިބިއްޖެނަމަ އެ ބިލެއް ބާޠިލުވާނެއެވެ.
ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިޞްލާޙެއް ގެނައުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބިލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަޞްދީޤުނުކޮށް އެކަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އަންގާ ޙާލަތުގައި، އެ ބިލަކަށް ރައްޔިތުންގެ ރުހުން އޮތްތޯ ބެލުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނަގާ ވޯޓެއްގައި، އެ އިޞްލާޙު ގެނައުމަށް ވޯޓު ދިން މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިއްޖެނަމަ، ވޯޓުގެ ރަސްމީ ނަތީޖާ އިޢުލާންކުރާތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެ ބިލެއް ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ. އެ ވޯޓުގައި ވޯޓު ދިން މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އެ ބިލަކަށް ނުލިބިއްޖެނަމަ އެ ބިލެއް ބާޠިލުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި ފިޔަވައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެގޭ ވޯޓެއްގައި ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ސުވާލު ނުވަތަ މައްސަލައިގައި ވޯޓު ދިން މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބޭގޮތް އެއީ، ރައްޔިތުން އެކަމުގައި ދެކޭ ގޮތް ކަމުގައި، އެ މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތުން ބަލައިގަނެ، ޤަބޫލުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެކަމުގައި ދެން ޢަމަލުކުރަންވާނީ، ވޯޓު ދިން މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބުނު ގޮތަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނަގާ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއްގައި، ވޯޓު ދިން މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިއްޖެކަމަށް ބަލާނީ، އެ އިންތިޚާބުގައި ވޯޓު ދިން މީހުންގެ ތެރެއިން ޞައްޙަ ވޯޓުގެ %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) އަށްވުރެ ގިނަ ވޯޓު އެ ނިންމުމަކަށް ލިބިފައިވާނަމައެވެ.

[ވޯޓުގެ ރަސްމީ ނަތީޖާ އިޢުލާންކުރުމާއި ޝާއިޢުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެގޭ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއްގެ ވަގުތީ ނަތީޖާ އިޢުލާންކުރާނީ، އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގެ ކަމާގުޅޭ މާއްދާތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނަގާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ވޯޓުގެ ރަސްމީ ނަތީޖާ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުށާއި އަދަބު]
އިންތިޚާބާބެހޭ ކުށާއި އަދަބާ ގުޅިގެން އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ވޯޓު ނެގުމެއްގައި އެއްވެސް ފަރާތަކުން ކޮށްފިނަމަ، އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އަދަބު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭނެއެވެ.

[ޝަކުވާ]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ވޯޓު ނެގުމަކާ ގުޅިގެން އުފުލޭ ޝަކުވާތަކުގައި ޢަމަލުކުރާނީ އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގެ ކަމާގުޅޭ މާއްދާތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި އެ ޤާނޫނުގެ އެ މާއްދާތައް މި ޤާނޫނާ ފުށުނާރާ ނިސްބަތަކުންނެވެ.

[ކޮންސޮލިޑޭޓަޑް ރެވެނިއު ފަންޑުން ހޭދަކުރުން]
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނަގަންޖެހިއްޖެނަމަ އެ ވޯޓު ނެގުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ފައިސާ ޚަރަދުކުރަންވާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދައުލަތުގެ ކޮންސޮލިޑޭޓަޑް ރެވެނިއު ފަންޑުންނެވެ.
ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނެގުމަށް ޚަރަދުވާނެކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ފައިސާ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ހިސާބުކުރުމަށްފަހު، އެ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި، އެފަދައިން ހުށަހަޅާތާ ގިނަވެގެން 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ފައިސާ އެ ވުޒާރާއިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.

[އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނާ އެކުގައި މި ޤާނޫނު ކިޔުން]
މި ޤާނޫނުގައި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނަށް ޙަވާލާދީފައިވާ މާއްދާތަކާ ގުޅިގެން އެ ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި، އެ ޤާނޫނުގައި "އިންތިޚާބު" ކަމުގައި ބަޔާންކުރާ ކޮންމެ މާއްދާއެއް ކިޔަންވާނީ، އެ މާއްދާގައި އެ ޙަވާލާދެނީ އިންތިޚާބުތަކުގެ އިތުރުން، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓާގުޅޭ އުސޫލުތައްވެސް ހިމެނޭގޮތުން ކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނަގާ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓަކާ ގުޅިގެން ވަކި ކަމަކާ ބެހޭގޮތުން ޢަމަލުކުރަންވީ އުސޫލެއް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ، އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޤާނޫނުގެ މާއްދާތައް މި ޤާނޫނާ ފުށުނާރާ ނިސްބަތަކުންނެވެ.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނަގަން ނިންމާ ވޯޓެއްގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކޮށް އެ މަޖިލީހުން ހަދާ ގަވާއިދު ފިޔަވައި، މި ޤާނޫނު ހިންގުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދަކަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމަކަށް ނުވަތަ އެ މާއްދާގައި ބުނާ މުއްދަތުގެ ފަހުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިތުރު ގަވާއިދެއް ހަދަން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ބޭނުންވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެ ގަވާއިދެއް ހެދުމަކަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ހުރަހެއް ނާޅައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓެއް ނަގާނެ ތާރީޚެއް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އިޢުލާންކުރުމާއި ވޯޓުގެ ނަތީޖާ އިޢުލާންކުރުމާ ދެމެދު، އިތުރު ގަވާއިދެއް ހަދައިގެންނުވާނެއެވެ. އަދި އެ މުއްދަތުގައި ޢަމަލުކުރަމުންދާ ގަވާއިދަކަށް އެއްވެސް އުނިއިތުރެއްވެސް ނުގެނެވޭނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ޢިބާރާތެއް ނުވަތަ ލަފްޒެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ދީފައި އެވަނީ، އެ ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ތިރީގައި ދީފައިއެވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ޢާންމު ވޯޓު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ނަގާ ވޯޓަށެވެ.
"އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2008 (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތައްވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 167 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ އެކިއެކި ކަންކަން ކުރުމަށާއި ތަކެތި ހުށަހެޅުމަށް ދީފައިވާ މުއްދަތު ގުނުމުގައި ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ހިމެނޭނެއެވެ.