ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު
(17/2014)

[ތަޢާރުފާއި މަޤްޞަދު]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޖިންސީ ކުށް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ކުށާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަކީ، އަންނަނިވި މަޤްޞަދުތައް ހާސިލުކުރުމެވެ.
ޖިންސީ ކުށާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރެވޭ ޤާނޫނީ އުސޫލުތައް އިޞްލާޙުކޮށް ހަރުދަނާކުރުން؛
ޖިންސީ ކުށް ކަނޑައެޅުމާއި އެ ކުށުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުން؛
ޖިންސީ ކުށުގެ ޢަމަލާ ގުޅިގެން ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ އިފްތިރާޟްތައް ބަޔާންކުރުން؛
ޖިންސީ ކުށުގެ ޢަމަލާ ގުޅިގެން ރުހުން މާނަކުރުމުގެ މިންގަނޑުތައް އެކަށައެޅުން؛
ޖިންސީ ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހުންނަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގެ އުސޫލު ތަޢާރުފުކުރުން؛ އަދި ޖިންސީ ކުށް ސާބިތުވާ މީހުންގެ މަޢުލޫމާތު ޢާންމުކޮށް އެނގޭނެގޮތް ހެދުމަށް މަގުފަހިކުރުން.

[ޤާނޫނުގެ މަގާމު]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށެއް އެއީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ކުށެއް ކަމުގައިވެފައި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި އެ ކުށުގެ ރުކުންތައް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށުގެ ރުކުންތަކާ އެއްގޮތް ކަމުގައިވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގައި އެ ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބު ދޭނީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި އެ ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބު ދިނުމުގެ އިތުރުންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށެއް އެއީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ކުށެއް ކަމުގައިވެފައި، އެކަމަކު އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި އެ ކުށުގެ ރުކުންތައް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށުގެ ރުކުންތަކާ ތަފާތުވާނަމަ، އެ ކުށަށް އަދަބުދޭނީ، އެ ކުށުގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަވަނީ، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކަމުގައިވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުންނެވެ. އެ ކުށުގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަވަނީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ކަނޑައެޅިގެންވާ ކުށަށް އެކަނި ކަމުގައިވާނަމަ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށެއް އެއީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ކުށެއް ކަމުގައި ވެގެން، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުށަށް އަދަބުދިނުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ކުށަށް އަދަބު ނުދެވެންވީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އަދި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި މި ޤާނޫނުގައި ކުށެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށަކަށް، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދެވޭ އަދަބުގެ އިތުރަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދަބު ދިނުމަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އެއް ކުށަކަށް ދެފަހަރަށް ދަޢުވާކުރީ ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ. އަދި، އެ ޙާލަތުގައި ބެލެވޭނީ، އެއް ކުށަކަށް ދެ އަދަބު ދިނުން ލާޒިމުވެގެންވަނީ، ކަމުގައެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އެއްވެސް އުސޫލެއް އޭގެ ޒާތުގައި، ނުވަތަ އެ އުސޫލެއް ހިންގުމުގައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާމީހުންނާމެދު ޚާއްސަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ހިމެނޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ ކުރިން ޢަމަލުކުރަން ފަށާފައިވާ ޤާނޫނަކާ ތަޢާރުޟުވާނަމަ، ނުވަތަ ފުށުއަރާނަމަ، އެކަމެއްގައި ޢަމަލުކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލަށެވެ.

[ރަދީފު]
މި ޤާނޫނު އެމައްޗަށް ބިނާވެގެންވާ މައިގަނޑު މަފްހޫމްތައް މި ޤާނޫނުގެ ދެވަނަ ބާބުގައި އެވަނީއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ހިމެނޭ މުހިންމު ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކުގެ މާނަ މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގައި އެވަނީއެވެ.

[މަފްހޫމްތަކުގެ ރަދީފު]

[މަފްހޫމުތަކުގެ އަސާސް]
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 13 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންވެގެންވާ ޢިބާރާތްތަކަކީ، މި ޤާނޫނު ބިނާވެގެންވާ މައިގަނޑު މަފްހޫމުތަކެވެ. އެ މަފްހޫމުތައް އެ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ އަސްލު އެގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށާއި މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު އެންމެ ފުޅާމިނުގައި ހާސިލުކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ހަމަ ކޮންމެ މާއްދާއެއްވެސް ކިޔަންވާނީ، އެ މަފްހޫމުތަކަށް ހަނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ރޭޕްކުރުން]
"ރޭޕްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދެމަފިރިން ކަމުގައި ނުވާ ދެމީހުންގެ މެދުގައި، ނުވަތަ ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި، މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނެއް، އެހެން މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަކަށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގުނަވަން ނޫން ގުނަވަނަކަށް، ކިތަންމެ ކުޑަ މިންވަރަކަށް ނަމަވެސް، އެމީހެއްގެ ރުހުމާ ނުލައި، ވެއްދުމަށެވެ.

[ޖިންސީ އަނިޔާ]
"ޖިންސީ އަނިޔާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރޭޕްކުރުން ކަމަށް ނުވާގޮތަށް، މީހެއްގެ ރުހުމާ ނުލައި، އޭނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަކަށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގުނަވަން ނޫން ގުނަވަނަކަށް، އެހެން މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގެ އެއްވެސް ބައެއް ވެއްދުމަށެވެ. ނުވަތަ މީހެއްގެ ރުހުމާ ނުލައި، އޭނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަކަށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގުނަވަން ނޫން ގުނަވަނަކަށް، އެހެން މީހަކު އެއްވެސް އެއްޗެއް ވެއްދުމަށެވެ.

[ޖިންސީ ގޯނާ]
"ޖިންސީ ގޯނާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރޭޕްކުރުމަށް ނުވާގޮތަށް، އަދި ޖިންސީ އަނިޔާއަށް ނުވާގޮތުން، ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން، ނުވަތަ ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ނޫން ނަމަވެސް، މީހެއްގެ ރުހުމާ ނުލައި، އޭނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނެއްގައި، މީހަކު، އެއްވެސް އާލާތެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް މެދުވެރިކޮށް، ނުވަތަ އެފަދަ އެއްވެސް އާލާތެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް މެދުވެރިނުކޮށް އަތްލުމަށެވެ. ނުވަތަ މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނެއް، އޭނާގެ ރުހުމާ ނުލައި، ހާމަކުރުވުމަށެވެ. ނުވަތަ މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަކަށް އޭނާގެ ރުހުމާ ނުލައި، ހާނިއްކައެއް ކުރުމަށެވެ. ނުވަތަ މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަކަށް އެނޫންވެސް އިހާނެތި ޢަމަލެއް އޭނާގެ ރުހުމާ ނުލައި ކުރުމަށެވެ.

[ޖިންސީ ޢަމަލު]
"ޖިންސީ ޢަމަލު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހަކާއެކު ޒިނޭކުރުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ނުވަތަ މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނެއްގައި އަތްލުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ނުވަތަ މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަކާމެދު ނުވަތަ ޖިންސީ ގުނަވަން ނޫން ގުނަވަނަކާމެދު، އެހެން ޢަމަލެއް ހިންގުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެކަށީގެންވާ ވިސްނުމަކުން ވިސްނާއިރު، މީހަކު އެހެން އެ ހިންގި ޢަމަލެއް އެ ހިންގީ، ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ޢަމަލަށެވެ. ނުވަތަ އެ ޢަމަލެއް ހިންގި ޙާލަތުގައި އެ ޢަމަލެއް ހިންގާފައިވަނީ ޖިންސީ ނިޔަތެއް ނޫން އެހެން ސަބަބެއް އޮވެގެން ކަމުގައި ބެލެވެން ނެތް ޢަމަލަށެވެ.

[ޖިންސީ ނިޔަތް]
"ޖިންސީ ނިޔަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޝަހުވާނީ އެދުންވެރިކަމެއް ފުއްދުމަށް ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ކަނޑައެޅުމަށެވެ. ނުވަތަ ޝަހުވާނީ އެދުންވެރިކަމެއް ހާސިލުކުރުމަށް ކުރާ ޢަމަލަށެވެ.

[ޢާއިލާ]
"ޢާއިލާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކުން މީހަކާ ގުޅުންހުރި މީހުންނަށެވެ.
ދަރިން، ދޮންދަރިން، ދޮންމަންމަ، ނުވަތަ ދޮންބައްޕަ؛
ނުވަތަ މަންމަ، ބައްޕަ، ކާފަ، މާމަ، މުނިކާފަ، ނުވަތަ މުނިމާމަ؛
ނުވަތަ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ މީހާ، އެއްބަނޑު މީހާ ނުވަތަ އެއްބަފާ މީހާ؛ ނުވަތަ ބޮޑުދައިތަ، މުނިބޮޑުދައިތަ، ބޮޑުބޭބެ، ނުވަތަ މުނިބޮޑުބޭބެ؛ ނުވަތަ އެއްކިރުގެ ސަބަބުން އަޚަކަށް ނުވަތަ އުޚުތަކަށްވާ މީހާ؛
ނުވަތަ ޅީދަރިން ނުވަތަ ދަނބިދަރިން، އަނބިމީހާ ނުވަތަ ފިރިމީހާގެ މަންމަ، އަނބިމީހާ ނުވަތަ ފިރިމީހާގެ ބައްޕަ؛ ނުވަތަ ޝަރުޢީ ގޮތުން ބަލަދުވެރިކަން ޙަވާލުކުރެވޭ އެހެން މީހެއް.

[ރުހުން]
"ރުހުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހަކު އޭނާގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި، އޭނާގެ މިނިވަން ކަމުގައި، އޭނާ ބޭނުން ގޮތެއް ނުވަތަ ކަމެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު އޭނާއަށް ލިބިގެންވުމަށެވެ.
ނުވަތަ މީހަކަށް، އެމީހަކު ބޭނުންވާ ގޮތެއް ނުވަތަ ކަމެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމަށް ލިބިގެންވާ މިނިވަން ހައިސިއްޔަތަށެވެ.

[މަޙްރަމް]
"މަޙްރަމް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތިމާ އެމީހަކާ ކާވެނިކުރުން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙަރާމްވެގެންވާ ގުޅުމެއް ނުވަތަ ޙާލަތެއް ދެމިއޮތް ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.

[ކުށް ކަނޑައެޅުން]

[ރޭޕް ކުރުމުގެ ކުށް]
މީހަކު ރޭޕްކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި މީހެއްގެ ރުހުން އޮތްކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
މަރާލާނެކަމުގެ ބިރު ދައްކައިގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކޮށްގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން، ނުވަތަ އޭނާއާ ތިމާގެކަމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ކާވެނީގެ ގޮތުން ގުޅުން އޮތް މީހަކު މަރާލާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ނުވަތަ އެމީހަކަށް އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ނުރަނގަޅު ޙަޤީޤަތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޭނާއަށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުރެވެނީ ކޮންކަމެއްކަން އޭނާއަށް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ކުށް ކުރާ ފަރާތަކީ އޭނާއާ ކޮންގޮތަކުން ގުޅިފައިވާ ފަރާތެއްކަން އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރީ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 20 (ވިހި) އަހަރާއި 25 (ފަންސަވީސް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ. އެ ކުށް ކުރީ އެނޫންގޮތަކަށް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 15 (ފަނަރަ) އަހަރާއި 20 (ވިހި) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ރޭޕްކުރަން އުޅުމުގެ ކުށް]
މީހަކު ރޭޕްކުރަން އުޅުމަކީ، ނުވަތަ މީހަކު ރޭޕްކުރުމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، ނުވަތަ މީހަކު ރޭޕްކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރީ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ. އެ ކުށް ކުރީ އެނޫންގޮތަކަށް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށް]
މީހަކަށް ޖިންސީ އަނިޔާ ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި މީހެއްގެ ރުހުން އޮތްކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
މަރާލާނެކަމުގެ ބިރު ދައްކައިގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކޮށްގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން، ނުވަތަ އޭނާއާ ތިމާގެކަމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ކާވެނީގެ ގޮތުން ގުޅުން އޮތް މީހަކު މަރާލާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ނުވަތަ އެމީހަކަށް އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ނުރަނގަޅު ޙަޤީޤަތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޭނާއަށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުރެވެނީ ކޮންކަމެއްކަން އޭނާއަށް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ކުށް ކުރާ ފަރާތަކީ އޭނާއާ ކޮންގޮތަކުން ގުޅިފައިވާ ފަރާތެއްކަން އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖިންސީ އަނިޔާ ކުރަން އުޅުމުގެ ކުށް]
މީހަކަށް ޖިންސީ އަނިޔާ ކުރަން އުޅުމަކީ، ނުވަތަ މީހަކަށް ޖިންސީ އަނިޔާ ކުރުމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، ނުވަތަ މީހަކަށް ޖިންސީ އަނިޔާ ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށް]
މީހަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި މީހެއްގެ ރުހުން އޮތްކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
މަރާލާނެކަމުގެ ބިރު ދައްކައިގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކޮށްގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން، ނުވަތަ އޭނާއާ ތިމާގެކަމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ކާވެނީގެ ގޮތުން ގުޅުން އޮތް މީހަކު މަރާލާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ނުވަތަ އެމީހަކަށް އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ނުރަނގަޅު ޙަޤީޤަތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޭނާއަށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުރެވެނީ ކޮންކަމެއްކަން އޭނާއަށް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ކުށް ކުރާ ފަރާތަކީ އޭނާއާ ކޮންގޮތަކުން ގުޅިފައިވާ ފަރާތެއްކަން އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން.
ޤާނޫނުގައި ހުއްދަވެގެންވާ ގޮތުގެމަތިން މީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި، ނުވަތަ ޞިއްޙީ ބޭނުމަކަށްޓަކައި އެކަމަށް ހުއްދަވެގެންވާ ފަރާތަކުން މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި، ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮތް ކަމަށް ނުބެލެވޭ ޙާލަތެއްގައި، ތިމާގެ އަތުން ނުވަތަ އެހެން އާލާތެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް މެދުވެރިކޮށް އަތްލާއަތްލުމަކީ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެ ޢަމަލެއް ނޫނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރީ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކަމުގައިވާނަމަ، 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ. އެ ކުށް ކުރީ އެނޫންގޮތަކަށް ކަމުގައިވާނަމަ، 3 (ތިނެއް) އަހަރާއި 7 (ހަތެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖިންސީ ގޯނާކުރަން އުޅުމުގެ ކުށް]
ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ކުށް ކުރަންއުޅުމަކީ، ނުވަތަ އެ ކުށް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، ނުވަތަ އެ ކުށް ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރީ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކަމުގައިވާނަމަ، 3 (ތިނެއް) އަހަރާއި 7 (ހަތެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ. އެ ކުށް ކުރީ އެނޫންގޮތަކަށް ކަމުގައިވާނަމަ، 1 (އެކެއް) އަހަރާއި 3 (ތިނެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ފިރިމީހާ އަނބިމީހާ ރޭޕްކުރުމުގެ ކުށް]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެގެންވާ ރޭޕްކުރުމުގެ ކުށަކީ، ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި ކުރެވޭނެ ކުށެއް ކަމުގައި ޢާންމު އުސޫލުން މި ޤާނޫނު ނުބެލި ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އަންނަނިވި އިސްތިސްނާ ޙާލަތުގައި، އަނބިމީހާގެ ރުހުމާ ނުލާ، އޭނާގެ ފިރިމީހާ އޭނާއާ ޖިމާޢުވުމަކީ، އަނބިމީހާ ރޭޕްކުރީ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
ދެމީހުންގެ މެދުގައި އޮތް ކާވެނި، ޝަރީޢަތް މެދުވެރިކޮށް ރޫޅާލުމުގެ ނުވަތަ ތަފްރީޤް ކުރުމުގެ މަރުޙަލާއެއް ޝަރީޢަތުގައި ހިނގަމުންދިޔުމާއި، އެ މައްސަލަ އޮތީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް ނިމި ޙުކުމެއް އިއްވުމާ ހަމައިގައި ކަމުގައިވުން؛ ނުވަތަ އަނބިމީހާ ވަރިކުރުމަށް އެދި ފިރިމީހާ، ނުވަތަ ފިރިމީހާގެ ކިބައިން ވަރިވުމަށް އެދި އަނބިމީހާ ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައެއް ޝަރީޢަތުގައި ހިނގަމުންދިޔުމާއި، އެ މައްސަލަ އޮތީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް ނިމި ޙުކުމެއް އިއްވުމާ ހަމައިގައި ކަމުގައިވުން؛ ނުވަތަ ގައިންގަޔަށް އަރާ ނުރައްކާތެރި ޖިންސީ ބައްޔެއް ފިރިމީހާ ގައި ހުރިކަން އެނގިހުރެ، އަނބިމީހާއަށް އެ ބަލި ވާސިލުކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި، އޭނާއާ ޖިމާޢުވުން؛
ނުވަތަ ދެމަފިރިން ވަރިނުވި ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، މަސްލަހަތަށްޓަކައި ވަކިން ދިރިއުޅެމުންދާ ދެމީހުން ކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި އަނބިމީހާގެ ރުހުން އޮތްކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
މަރާލާނެކަމުގެ ބިރު ދައްކައިގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކޮށްގެން، ނުވަތަ އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން، ނުވަތަ އޭނާއާ ތިމާގެކަމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ކާވެނީގެ ގޮތުން ގުޅުން އޮތް މީހަކު މަރާލާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ނުވަތަ އެމީހަކަށް އަނިޔާ ކުރާނެކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ނުރަނގަޅު ޙަޤީޤަތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޭނާއަށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުރެވެނީ ކޮންކަމެއްކަން އޭނާއަށް އޮޅުވާލައިގެން ހޯދާފައިވާ ރުހުމަކަށްވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރީ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 3 (ތިނެއް) އަހަރާއި 5 (ފަހެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ. އެ ކުށް ކުރީ އެނޫންގޮތަކަށް ކަމުގައިވާނަމަ، 1 (އެކެއް) އަހަރާއި 3 (ތިނެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށެއް ކާވެންޏެއްގެމަތީގައި ހުރި ފިރިހެނެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވުމަކީ، އޭގެ ޒާތުގައި ނުވަތަ ހަމައެކަނި އެ ކުށުގެ ސަބަބުން، އެ ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި އެ ހިނދުއޮތް ކާވެނީގެ ގުޅުމަށް، ނުވަތަ ޝަރުޢީ ހައިސިއްޔަތަށް، ނުވަތަ އެ ދެމަފިރިންނަށް ލިބިފައިވާ ދަރިންނަށް ނުވަތަ އެ ދެމަފިރިންނަށް ލިބޭ ދަރިންނަށް ނުވަތަ އެއިން ދަރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތަށް، ނުވަތަ އެ ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައިވާ މުދަލަށް ނުވަތަ އެއިން މުދަލެއްގެ ހައިސިއްޔަތަށް އެއްވެސް އުނިކަމެއް އަންނާނެ ސަބަބެއް ނުވަތަ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ.

[މަޙްރަމަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް އޭނާގެ މަޙްރަމަކާއެކު ހިންގީ، އެ ދެމީހުންގެ ރުހުމުގައި ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ދެމީހުންމެ އެ ކުރީ ކުށެކެވެ.
މީހަކު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް އޭނާގެ މަޙްރަމަކާއެކު ހިންގީ، އެ މަޙްރަމާގެ ނުރުހުމުގައި ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާ އެ ކުރީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 15 (ފަނަރަ) އަހަރާއި 25 (ފަންސަވީސް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[މަޙްރަމަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގަން އުޅުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، އޭނާގެ މަޙްރަމަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، ނުވަތަ އެކަން ކުރަން އުޅުމަކީ، ނުވަތަ އެކަން ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[އެނގިހުރެ ނޭންގުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، އޭނާގެ މަޙްރަމަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގައިފިކަން ނުވަތަ ހިންގާކަން ނުވަތަ ހިންގިކަން އެނގިހުރެ، އެކަން ފުލުހުންނަށް ނުވަތަ ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީއަށް ނާންގައި ހުރުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހަށް ވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[އެއްޖިންސުން ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް އޭނާއާ އެއްޖިންސުގެ މީހަކާއެކު ހިންގީ، އެ ދެމީހުންގެ ރުހުމުގައި ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ދެމީހުންމެ އެ ކުރީ ކުށެކެވެ.
މީހަކު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް އޭނާއާ އެއްޖިންސުގެ މީހަކާއެކު ހިންގީ، އެމީހާގެ ނުރުހުމުގައި ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާ އެ ކުރީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 5 (ފަހެއް) އަހަރާއި 7 (ހަތެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖަނަވާރަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، ފުރާނަ ހުރި ނުވަތަ ފުރާނަ ނެތް ޖަނަވާރަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 5 (ފަހެއް) އަހަރާއި 7 (ހަތެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[މައްޔިތަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، މައްޔިތަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 20 (ވިހި) އަހަރާއި 25 (ފަންސަވީސް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޒިނޭގެ ކުށް]
މީހަކު، ޒިނޭކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 100 (ސަތޭކަ) އެތިފަހަރުން ޙައްދުޖެހުމާއެކު 1 (އެކެއް) އަހަރާއި 3 (ތިނެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ގޭ ބަންދުކުރުމެވެ.

[ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ހުރި މީހަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށް]
މީހެއްގައި ހުރި ސިކުނޑީގެ އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން، ޖިންސީ ޢަމަލަކަށް ރުހުންދެވޭނެ ފުރުޞަތެއް އޭނާއަށް ނެތްކަން އެނގިހުރެ، ނުވަތަ އެ ކުރެވެނީ ކީއްކަން އޭނާއަށް ދެނެގަނެވޭނެ ގޮތެއް ނެތްކަން އެނގިހުރެ، ނުވަތަ ރުހުން ދިނުމުގެ ޤާބިލުކަމެއް އޭނާގައި ނެތްކަން އެނގިހުރެ، އޭނާއާ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގާ މީހާ އެ ކުރަނީ، ކުށެކެވެ.
ސިކުނޑީގެ އުނިކަމެއް ލިބިފައިވާ މީހާއަށް، އަންނަނިވި ކަންކަން އޭނާއަށް ކުރެވޭނެ ކަމަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
އެ ކުރެވެނީ ކޮންކަމެއްކަން އޭނާއަށް އެނގުން؛
އެކަން ކުރުމާއި ނުކުރުމާމެދު އޭނާ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ގޮތެއް ނިންމުން؛
އެކަން އޭނާއާމެދު ހިންގައިފިކަން، އޭނާއަށް، އެހެން ފަރާތަކަށް ބަޔާންކޮށްދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 15 (ފަނަރަ) އަހަރާއި 20 (ވިހި) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ހަށިވިއްކުމުގެ ކުށް]
އެއްވެސް މީހަކު ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ނުވަތަ ދިވެއްސަކު ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި ހަށިވިއްކުމަކީ، ކުށެކެވެ.
އެއްވެސް މީހަކު ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ނުވަތަ ދިވެއްސަކު ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި، މީހަކު ލައްވާ ހަށިވިއްކުވުމަކީ ނުވަތަ އެކަން ކުރަން އެހީތެރިވެދިނުމަކީ ނުވަތަ އެކަން ކުރުމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރުދުވަހަށް ވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ހަށިވިއްކުވުމަށް މީހަކު ގެންގުޅުމުގެ ކުށް]
އެއްވެސް މީހަކު ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ނުވަތަ ދިވެއްސަކު ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި، ހަށިވިއްކުވުމުގެ ބޭނުމުގައި، މީހަކު ގެންގުޅުމަކީ ނުވަތަ ބެލެހެއްޓުމަކީ ނުވަތަ އޭނާއަށް ޚަރަދުކުރުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ހަށިވިއްކުވުމަށް ރާއްޖެ ގެނައުމާއި، ރާއްޖޭން ގެންދިއުމުގެ ކުށް]
ހަށިވިއްކުމުގެ ބޭނުމުގައި އަންނަ ނުވަތަ ގެންނަ މީހެއްކަން އެނގިހުރެ، ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް މީހަކު ގެނައުމަކީ، ނުވަތަ އެކަމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، ނުވަތަ އެކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
ހަށިވިއްކުމުގެ ބޭނުމުގައިކަން އެނގިހުރެ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް، މީހަކު ގެންދިއުމަކީ ނުވަތަ އެކަމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ނުވަތަ އެކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
ހަށިވިއްކުމުގެ ބޭނުމުގައި ގެންދާ ނުވަތަ ފޮނުވާ މީހެއްކަން އެނގިހުރެ، ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރަށް މީހަކު ގެންދިއުމަކީ ނުވަތަ ފޮނުވުމަކީ ނުވަތަ އެކަމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ނުވަތަ އެކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާއި (ނ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ހަށިވިއްކައިގެން ލިބޭ އާމްދަނީ ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށް]
މީހަކު ލައްވާ ހަށިވިއްކުވައިގެން ހޯދާ އާމްދަނީން، އެކަން ކުރުވާ މީހަކު ދިރިއުޅުމަކީ، ކުށެކެވެ.
ތިމާ ދިރިއުޅެނީ، އެހެން މީހަކުގެ ހަށިވިއްކައިގެން ލިބޭ އާމްދަނީން ކަމުގައި އެނގިހުރެ، އެ އާމްދަނީގެ ބޭނުންކުރުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މީހެއްގެ ގެއަކީ ނުވަތަ ތަނަކީ ނުވަތަ އެ ގެއެއްގެ ނުވަތަ ތަނެއްގެ ބަޔަކީ، ނާސިގެއެއް ހިންގާ ގެއެއް ނުވަތަ ތަނެއްކަން އެނގިހުރެ، އެކަން ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ނާންގައި، އެ ގޭގައި ދިރިއުޅެމުން ދިޔުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާއި (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، -/25,000 (ފަންސަވީސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/75,000 (ހަތްދިހަ ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން، ނުވަތަ 3 (ތިނެއް) އަހަރުދުވަހަށް ވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ނުވަތަ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއްގެ ޢަމަލުން އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ހޯދާފައިވާކަން ކޯޓަށް ސާބިތުވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ ފައިސާއެއް ނުވަތަ އެ ފައިސާއަކުން ހޯދާފައިވާ މުދަލެއް ދައުލަތަށް ނެގޭނެއެވެ.

[ނާސިގެ ހެދުމުގެ ކުށް]
ނާސިގެއެއް ހެދުމަކީ ނުވަތަ އެފަދަ ތަނެއް ބެލެހެއްޓުމަކީ ނުވަތަ ހިންގުމަކީ ނުވަތަ އެއިން ކަމެއްގައި ބައިވެރިވުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހަށް ވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށް]
މީހަކު ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ނުވަތަ ދިވެއްސަކު ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި، މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން ނުވަތަ ގަދަބާރު ދައްކައިގެން، އޭނާއާއެކު ނުވަތަ އެހެން މީހަކާއެކު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް އެހެން މީހަކަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމަކީ ނުވަތަ އެކަމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ނުވަތަ އެކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 5 (ފަހެއް) އަހަރާއި 7 (ހަތެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ބްލެކްމެއިލްކުރުމުގެ ކުށް]
ރޭޕްކުރުމުގެ ކުށް ކުރުމަށްފަހު، ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށް ކުރުމަށްފަހު، ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށް ކުރުމަށްފަހު، ނުވަތަ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށްފަހު، އެއިން ކަމަކާ ވިއްދައި، އެއިން ކަމެއްގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތެއް ނުވަތަ އޭނާގެ ޢާއިލާގެ މީހަކު ބްލެކްމެއިލް ކުރުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 3 (ތިނެއް) އަހަރާއި 5 (ފަހެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމުގެ ކުށް]
މީހަކު ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ނުވަތަ ދިވެއްސަކު ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި، މީހަކަށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން ނުވަތަ ޙަޤީޤަތް ފޮރުވައިގެން، އޭނާއާއެކު ނުވަތަ އެހެން މީހަކާއެކު، ޖިންސީ ޢަމަލުގެ ކުށެއް އޭނާ ލައްވާ ކުރުވުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 5 (ފަހެއް) އަހަރާއި 7 (ހަތެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[މަސްތުކުރުވުމުގެ ކުށް]
ބަނގުރަލުގެ ބާވަތެއް ނުވަތަ މަސްތުވާއެއްޗެއް ކަމަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް މީހަކަށް ދީގެން، އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ބާރު ކަނޑުވާލައި ނުވަތަ އެވަނީ ކީއްކަން ނޭނގޭ ޙާލަތަކަށް އޭނާ ވާސިލުކޮށްގެން، އޭނާއާއެކު މީހަކު އަމިއްލައަށް ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ އެހެން މީހަކު ލައްވާ ޖިންސީ ޢަމަލެއް އޭނާއާއެކު ހިންގުވުމަށްޓަކައި، އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް، ބަނގުރަލުގެ ބާވަތެއް ނުވަތަ މަސްތުވާއެއްޗެއްގެ ބާވަތެއް ވާސިލުކުރުވުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ވެރިވެގަތުމުގެ ކުށް]
ވިސްނުމުގެ ބާރު ކެނޑިފައިވާ ނުވަތަ ހަމަބުއްދި ގެއްލިފައިވާ ނުވަތަ ޖިސްމާނީގޮތުން އަމިއްލައަށް ދިފާޢުވުމުގެ ބާރެއް ނެތް މީހެއްގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަނެ، އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ވެށިން ނިގުޅައިގަތުމުގެ ކުށް]
އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި، މީހެއްގެ ނުރުހުމުގައި، އޭނާގެ ބެލެނިވެރިންގެ ކިބައިން ނުވަތަ އޭނާގެ ތިމާގެ މީހެއްގެ ކިބައިން ނުވަތަ އޭނާގެ ފިރިމީހާ ނުވަތަ އަނބިމީހާގެ ކިބައިން ނުވަތަ އޭނާ ދިރިއުޅެމުންދާ ބައެއްގެ ކިބައިން އޭނާ ނިގުޅައިގަނެ، އޭނާ އެހެން ތަނަކަށް ގެންދިއުމަކީ ނުވަތަ އެހެން ތަނެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ ނުވަތަ ބަންދުކުރުމަކީ ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަކީ، ކުށެކެވެ.
ރޭޕްކުރުމަށް؛ ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމަށް؛ ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމަށް؛ ނުވަތަ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް؛ ނުވަތަ އެހެން މީހަކާއެކު އޭނާ ޒިނޭކުރުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމަށް؛ ނުވަތަ އެހެން މީހަކު ލައްވާ އޭނާއަށް ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުވުމަށް؛ ނުވަތަ އެހެން މީހަކު ލައްވާ އޭނާއަށް ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުވުމަށް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ހިފެހެއްޓުމުގެ ކުށް]
މީހަކު ރޭޕްކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ނުވަތަ އޭނާއަށް ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި، އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި، އޭނާ ތަނެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ ނުވަތަ ބެއިންދުމަކީ ނުވަތަ އޭނާއަށް އެހެން ތަނަކަށް ނުދެވޭގޮތަށް ތަނެއްގައި ބަންދުކުރުމަކީ، ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތައް މެދުވެރިވެފައިވާ މީހާ، އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި ތަނެއްގައި ބެހެއްޓީ ކަމުގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ބެލެވޭނެއެވެ.
އޭނާ ތަނެއްގައި ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުން؛ ނުވަތަ އޭނާއަށް ހިރިނުލެވޭގޮތް ހަދާފައި ބެހެއްޓުން ނުވަތަ ބޭއްވުން ނުވަތަ ބޭންދުން؛ ނުވަތަ އޭނާ ހުރި ތަނުން އޭނާ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ނުކުމެގެން ދެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުން؛ ނުވަތަ އޭނާ އެ ތަނުން ނުކުމެގެންދިއުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އޭނާއަށް އެކަން ކުރެވެން އޮތީ އޭނާ ލައިގެންހުރި ހެދުން ދޫކޮށްލާފައިދާން އެއްބަސްވާނަމަ، ނުވަތަ އޭނާގެ މުދަލެއް ނުވަތަ އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް އެއްޗެއް ދޫކޮށްފައި ކަމުގައިވުން؛ ނުވަތަ އެއެއްޗަކާ ނުލާ އޭނާ އެ ތަނަކުން ދިއުމަކީ އޭނާއަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަމުގައި ނުވާ ޙާލަތުގައި، އެ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަށްފަހު، ނުވަތަ އެ އެއްޗެއް ދޫކޮށްލުމަށްފަހު، އެ ތަނުން ދާންޖެހުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ހިނގާހިނދު، އެކަމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އޭނާއަށް އެ ތަނުން ދެވެން އޮތީ އެހެން ކޮންމެވެސް މީހެއްގެ ހެދުމެއް ލައިގެން ނުވަތަ އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ނިވާކުރުމަށްޓަކައި އެހެން މީހެއްގެ މިލްކުވެރިކަމުގައިވާ އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކަމުގައިވާނަމަ، އެކަން އޭނާ އެވަގުތު ކުރުމަކީ، އެކަމާ ގުޅުވައިގެން އޭނާއާމެދު ޖިނާއީ ނުވަތަ މަދަނީ އެއްވެސް ކުށެއްގެ ދަޢުވާއެއް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

[މީހަކު ޖިންސީ ޢަމަލެއްގައި ބައިވެރިކުރުވުމުގެ ކުށް]
މީހަކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގައި، އެހެން މީހެއްގެ ރުހުމާ ނުލާ އެމީހަކު ބައިވެރިކުރުވައިފިނަމަ، އެމީހަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 3 (ތިނެއް) އަހަރާއި 5 (ފަހެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[ޖިންސީ ޢަމަލެއް ބަލަން މަޖުބޫރުކުރުވުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގަމުންގެންދާތަން ބަލަން އެހެން މީހަކަށް މަޖުބޫރުކުރުވައިފިނަމަ ނުވަތަ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގަމުންގެންދާ މަންޒަރެއް ނުވަތަ ފޮޓޯއެއް ނުވަތަ ވީޑިއޯއެއް ނުވަތަ ވީޑިއޯއެއްގެ މަންޒަރެއް ނުވަތަ ފިލްމެއް ނުވަތަ ފިލްމެއްގެ މަންޒަރެއް އެހެން މީހަކަށް ދައްކައިފިނަމަ ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގާ އަޑު އިއްވައިފިނަމަ، އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 1 (އެކެއް) އަހަރާއި 3 (ތިނެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[އޮރިޔާންކާޑު ހެދުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، އޮރިޔާންކާޑު ހެދުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށް ކޮށްގެން ހަދާ އޮރިޔާންކާޑު، އެއްވެސް ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމުކުރާ މީހަކު، އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 1 (އެކެއް) އަހަރާއި 3 (ތިނެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 3 (ތިނެއް) އަހަރާއި 5 (ފަހެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[އޮރިޔާންކާޑު ހެއްދުވުމުގެ ކުށް]
މީހަކު، އޮރިޔާންކާޑު ހެދުމުގައި އެހެން މީހެއްގެ ރުހުމާ ނުލާ އެމީހަކު ބައިވެރިކުރުވައިފިނަމަ، ނުވަތަ އެމީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނެއް ހާމަކޮށް ފެންނަގޮތަށް އޮރިޔާންކާޑު ހަދައިފިނަމަ، އެމީހަކު އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށް ކޮށްގެން ހަދާ އޮރިޔާންކާޑު، އެއްވެސް ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމުކުރާ މީހަކު، އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 5 (ފަހެއް) އަހަރާއި 7 (ހަތެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 15 (ފަނަރަ) އަހަރާއި 20 (ވިހި) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[މަޖުބޫރުން އޮރިޔާންކާޑު ހެއްދުވުމުގެ ކުށް]
މީހަކަށް މަޖުބޫރު ކޮށްގެން ނުވަތަ އޭނާ ކޮންޓްރޯލްކުރުވައިގެން ނުވަތަ އޭނާ ހިފަހައްޓުވައިގެން އޭނާ ލައްވާ އޮރިޔާންކާޑު ހައްދުވައިފިނަމަ ނުވަތަ އޮރިޔާންކާޑު ހެދުމުގައި އޭނާ ބައިވެރިކުރުވައިފިނަމަ، އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށް ކޮށްގެން ހަދާ އޮރިޔާންކާޑު، އެއްވެސް ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމުކުރާ މީހަކު، އެ ކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 7 (ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ 20 (ވިހި) އަހަރާއި 25 (ފަންސަވީސް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.

[އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ބައިވެރިވެގެން ކުށެއްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ކުށެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް މީހަކާމެދު ކުރީ، އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން، އެއް ނިޔަތަކުން ނުވަތަ އެއް މަޤްޞަދަކުން ގުޅިގެން ތިބެކަމަށް ވާނަމަ، އެއިން ކޮންމެ މީހަކީ، ވަކިވަކިން އެ ކުށް ކުރި މީހެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
އަދި، އެއިން ކޮންމެ މީހަކަށްމެ، އެ ކުށް ކުރާ މީހަކަށް މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބު، ވަކިވަކިން ދެވޭނެއެވެ. އެއީ، އެކަމުގައި ހިމެނޭ މީހުން، އެ ކުށުގެ ޢަމަލުގައި ބައިވެރިވެފައިވަނީ، އެކި މިންވަރަށް ކަމުގައި ވީނަމަވެހެވެ.

[ދަފްތަރުކުރުން]

[ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށް ސާބިތުވާ މީހުންގެ ދަފްތަރު]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ތެރެއިން ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ސާބިތުވާ ހަމަ ކޮންމެ މީހެއްގެ ތަފްޞީލު ހިމެނޭ ދަފްތަރެއް، "ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރު" ގެ ނަމުގައި، ވަޒީރުގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީގައި ލިޔެ، ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރޭޕްކުރުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ރޭޕްކުރަން އުޅުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖިންސީ އަނިޔާކުރަން އުޅުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަޙްރަމަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އެއްޖިންސުން ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 25 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖަނަވާރަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މައްޔިތަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ހުރި މީހަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހަށިވިއްކުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހަށިވިއްކުވުމަށް މީހަކު ގެންގުޅުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހަށިވިއްކުވުމަށް ރާއްޖެ ގެނައުމާއި، ރާއްޖޭން ގެންދިއުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހަށިވިއްކައިގެން ލިބޭ އާމްދަނީ ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ނާސިގެ ހެދުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބްލެކްމެއިލްކުރުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 37 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްތުކުރުވުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ވެރިވެގަތުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ވެށިން ނިގުޅައިގަތުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އޮރިޔާންކާޑު ހެދުމުގެ ކުށް.
މި ޤާނޫނުގެ 45 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަޖުބޫރުން އޮރިޔާންކާޑު ހެއްދުވުމުގެ ކުށް.
ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުކަމަށް މި މާއްދާގެ
(ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތު ހިމެނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި އެ މަޢުލޫމާތަށް ބަދަލުގެނެވޭނެ އުސޫލުތައް، މި މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީ ވަޒީރު އެކުލަވާލާ ގަވާއިދެއްގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
ޖިންސީ ކުށުގެ ދަފްތަރަކީ، ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރެވޭނެ ދަފްތަރެއް ނޫނެވެ. މި މާއްދާ މިހެން އޮތް ނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި އެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތު އެހެން ފަރާތަކަށް ދޫކުރުމުގެ އުސޫލަކަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ، މި މާއްދާ ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރުގައި، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހާގެ ތަފްޞީލު (ނަމާއި އެޑްރެހާއި ދިވެހިރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރާއެކު).
އޭނާ ކުރި ކުށް.
އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް.
އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާނަމަ، އިސްތިއުނާފުކުރި ކޯޓެއްގެ ޙުކުމް.
އޭނާގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށް ސާބިތުވި ޢަދަދު.
އޭނާ އެވަގުތު ހުރީ ބަންދުގައިކަން ނުވަތަ ބަންދުން ދޫކޮށްލެވިފައިކަން.

[ދަފްތަރުން ނަން އުނިކުރުން]
ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރުން މީހެއްގެ ނަން އުނިކޮށްދިނުމަށް އެދި އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ކަމުގެ މަސްލަހަތު އޮތް ފަރާތަކުން، ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުން، އެ ހުށަހެޅުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އަދި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރުން ނަމެއް އުނިކުރުމަށް، ވަޒީރުގެ މައްޗަށް ކޯޓަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.
ކުށް ކުރި ފަރާތަކީ އެފަދަ ކުށެއް ފުރަތަމަ ކުރި މީހަކަށްވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުށަކީ ރޭޕް ކުރުމުގެ ކުށަކަށް ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށަކަށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށަކަށް ނުވަތަ ޖިންސީ ޢަމަލުގެ ކުށަކަށް ނުވުން؛ ނުވަތަ ކުށް ކުރި ފަރާތަކީ ކުޑަކުއްޖަކަށްވުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ އަދަބުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ އެ ކުށުގެ އަދަބުގެ މިންގަނޑުން ބަލާއިރު، އެންމެ ދަށް މިންގަނޑުގެ އަދަބު ކަމުގައިވުން؛ ނުވަތަ އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާގައި ކުށުން ބަރީއަވުން.
ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި ބަންދުގައި މީހުން ބައިތިއްބާ މަރުކަޒަކުން، މި ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއްގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރަމުންދާ މީހަކު، އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ދޫކޮށްލައިފި ކަމުގައިވާނަމަ، އެކަން ވުޒާރާއަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ އެންގުން އަންގާނެ ގޮތުގެ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުގައި ވަޒީރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ދަފްތަރު]
ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރަކީ ލިޔެ ބަލަހައްޓަމުން ގެންދަންވާނެ ދަފްތަރެއް ކަމުގައި ހަމަޖައްސައި، އެކަން އެގޮތުގެމަތިން ހިނގަމުންދާކަން ވަޒީރު ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ބަދަލުވިކަން އެންގުން]
ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރުގައި ނަން ހިމެނިފައިވާ ފަރާތެއްގެ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، އެކަން، އޭނާ، އަންނަނިވި މުއްދަތުތަކުގެ ތެރޭގައި، ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީއަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
އޭނާގެ ނަމަށް ނުވަތަ އެޑްރެހަށް ނުވަތަ ދިވެހިރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑުގެ ނަންބަރަށް ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެ ކަމުގައިވާނަމަ، 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަން އެންގުން.
ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރަށް ފުރާ ކަމުގައިވާނަމަ، ފުރުމުގެ ކުރިން އެކަން އެންގުން.
ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެނބުރި އަތުވެއްޖެ ކަމުގައިވާނަމަ، އައުމަށްފަހު ހިނގާ ފުރަތަމަ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަން އެންގުން.
އޭނާ ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް ބަދަލުވެއްޖެ ކަމުގައިވާނަމަ، އެކަން ހިނގާތާ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެންގުން.
އޭނާގެ ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިޔާ ނުވަތަ ބެލެނިވެރިޔާ ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، އެކަން ހިނގާތާ ފުރަތަމަ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެންގުން.
ދާއިމީ އެޑްރެސް ނޫން އެހެން އެޑްރެހެއްގައި އޭނާ އުޅޭކަމަށް ވާނަމަ، އެކަން ހިނގާތާ ފުރަތަމަ 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެންގުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ދަފްތަރުގައި ނަން ހިމެނިގެންވާ މީހާ ކުރަންޖެހޭކަމެއް އެގޮތަށް އޭނާ ނުކޮށްފިކަމަށް ވާނަމަ، އޭނާ އެކުރަނީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުށް ކުރި މީހާ -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމާއެކު އަދި އެ ކުށް ތަކުރާރުކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އެ ތަކުރާރުކުރާ ޢަދަދު -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއިން ގުނަކުރުމުން ނުކުންނަ ޢަދަދުން އޭނާ ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.

[ހެއްކާގުޅޭ]

[ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ބޭނުންކުރުން ލާޒިމުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 15 ވަނަ މާއްދާއާއި، 16 ވަނަ މާއްދާއާއި، 17 ވަނަ މާއްދާއާއި، 18 ވަނަ މާއްދާއާއި، 19 ވަނަ މާއްދާއާއި، 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 28 ވަނަ މާއްދާއާއި، 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލަތަކުގައި ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑާއި އަންނައުނުން ސާމްޕަލް ނަގައި، އެ ސާމްޕަލްގެ ފޮރެންސިކް ތަޙްލީލު ކުރުމަކީ ލާޒިމުކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑާއި އަންނައުނުން ނަގާ ސާމްޕަލާއި އެ ސާމްޕަލްގެ ފޮރެންސިކް ތަޙްލީލަކީ ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ ރުހުމުގައި، ޖިންސީ ކުށުގެ ފޮރެންސިކް ތަޙްލީލުކުރުމަށް ޚާއްޞަކުރެވިފައިވާ "ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް" ބޭނުންކޮށް ނެގޭ ސާމްޕަލްތަކެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ތަޙްލީލެކެވެ.
ޖިންސީ ކުށުގެ ފޮރެންސިކް ތަޙްލީލުކުރުމަށް ޚާއްޞަކުރެވިފައިވާ "ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް" ގައި އެންމެ މަދުވެގެން އަންނަނިވި ސާމްޕަލްތައް ނެގުމަށާއި އެ ސާމްޕަލްތައް ރައްކާކުރުމަށް ބޭނުންވާނޭ އާލާތްތައް ހުންނަންވާނެއެވެ.
އިސްތަށިގަނޑުންނާއި ކުރިމަތިފަރާތާއި ފުރަގަސްފަރާތުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަޙައްދުން ނަގާ އިސްތަށި؛
ލޭ އަދި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި؛
ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ އަންނައުނުން ނަގާ ސާމްޕަލް؛
ނިޔަފައްޗާއި ނިޔަފަތި ދަށުން ނަގާ ސާމްޕަލް؛
ކުރިމަތި ފަރާތާއި ފުރަގަސްފަރާތުން ނަގާ ސާމްޕަލް؛
އަނގައިން ނަގާ ސާމްޕަލް؛ އަދި ހަށިގަނޑުގެ ބޭރުން ނަގާ ސާމްޕަލް.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑާއި އަންނައުނުން ސާމްޕަލް ނެގުމަށާއި، އެ ސާމްޕަލްތަކުގެ ފޮރެންސިކް ތަޙްލީލުކުރުމަށް ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ ރުހުން ހޯދުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލުތަކާއި، ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ކުޑަކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުންގެ ސާމްޕަލް ނެގުމަށް ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ބޭނުންކުރާނޭ ގޮތުގެ އުސޫލުތަކާއި، އެފަދަ ސާމްޕަލް ނަގައި އެ މަރުކަޒުގައި ރައްކާތެރިކޮށް ބަހައްޓާނޭ ގޮތުގެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތާއި، ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީއާއި، ޗައިލްޑް އެންޑް ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން ސަރވިސްގެ މަޝްވަރާއާއެކު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޞިއްޙީ ކަންކަމާ ގުޅޭ މަސްއޫލިއްޔަތާ ޙަވާލުވެގެންވާ ވަޒީރު ހަދައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ފޯރުކޮށްދިނުން]
ސަރުކާރުގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ މަރުކަޒުތަކަށާއި ހޮސްޕިޓަލުތަކަށް ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ލިބޭނޭ އިންތިޒާމް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
ސަރުކާރުގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކުން ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ބޭނުންކޮށްގެން ނަގާ ސާމްޕަލްތައް ނެގުމަށް އެއްވެސް އަގެއް ނަގައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ލިބޭނޭ އިންތިޒާމް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސައި ނިންމަންވާނެއެވެ.

[ތަމްރީން ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ސާމްޕަލް ނެގުން]
ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ބޭނުންކުރާނެ ގޮތުގެ ތަމްރީން ލިބިފައި ހުރި ޑޮކްޓަރެއް ނުވަތަ ނަރުހެއް ނުވަތަ ޞިއްޙީ އެހީތެރިއެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ކޮންމެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއްގައާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ކޮންމެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ހުންނަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަރާތްތަކަކީ "ވިކްޓިމް ސެންޓަރޑް އަދި ޓްރައުމާ އިންފޯމްޑް" ނަޒަރިއްޔާތުގެ ތަމްރީނުވެސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަކަށްވާންވާނެއެވެ.
ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ބޭނުންކޮށްގެން ސާމްޕަލް ނެގުމުގެ މަސައްކަތްކުރަންވާނީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަމްރީން ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުންނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަސް ހަމަވުމުން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަމްރީން ލިބިފައިވާ ޑޮކްޓަރެއް ނުވަތަ ނަރުހެއް ނުވަތަ ޞިއްޙީ އެހީތެރިއެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ކޮންމެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއްގައާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ކޮންމެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ހުރިކަން ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ކޮންމެ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުން އެކަން މޮނިޓަރކޮށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތަމްރީން ލިބިފައިވާ ޑޮކްޓަރެއް ނުވަތަ ނަރުހެއް ނުވަތަ ޞިއްޙީ އެހީތެރިއެއް ސަރުކާރުން ހިންގާ ކޮންމެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއްގައާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ކޮންމެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ހުރިތޯ ބަލައި، އަހަރަކު އެއްފަހަރު އެކަމާ ގުޅޭ ރިޕޯޓެއް ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ރިޕޯޓު ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ތަޙްޤީޤު އިދާރާއަށް ސާމްޕަލް ގެންދިއުން]
ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ބޭނުންކޮށްގެން ނަގާ ސާމްޕަލްއަކީ މި ޤާނޫނުގެ 52 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރާއި، (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދަ ހެއްކެއްކަމުން، ރޭޕް އެވިޑެންސް ކިޓް ބޭނުންކޮށްގެން ނަގާ ސާމްޕަލް ނެގި މަރުކަޒަކުން ތަޙްޤީޤު އިދާރާއަށް އެ ސާމްޕަލް ގެންދިއުމުގައި ޢަމަލުކުރާނޭ އުސޫލު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.

[ރޭޕްގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ފަރާތް މާބަނޑުވުމުން ރައްކާތެރިކަން ލިބުން]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 15 ވަނަ މާއްދާއާއި، 16 ވަނަ މާއްދާއާއި، 17 ވަނަ މާއްދާއާއި، 18 ވަނަ މާއްދާއާއި، 19 ވަނަ މާއްދާއާއި، 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 28 ވަނަ މާއްދާއާއި، 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލަތަކުގައި ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތް މާބަނޑުވެދާނެކަމަށް ނުވަތަ މާބަނޑުވެފައިވާކަމަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ޑޮކްޓަރަކަށް ފާހަގަކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގައި މާބަނޑުވުމުން ރައްކާތެރިކަން ހޯދުމަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ، ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ ރުހުމާއެކު އެފަރާތަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ މަރުކަޒުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަރުވާއަކީ ޑޮކްޓަރެއްގެ ސީދާ ބެލުމުގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދޭ ފަރުވާއަކަށް ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަރުވާ ދިނުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޞިއްޙީ ކަންކަމާގުޅޭ މަސްއޫލިއްޔަތާ ޙަވާލުވެގެންވާ ވަޒީރު ހަދައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޖިންސީ ގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތަކަށް ޓެސްޓުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 15 ވަނަ މާއްދާއާއި، 16 ވަނަ މާއްދާއާއި، 17 ވަނަ މާއްދާއާއި، 18 ވަނަ މާއްދާއާއި، 19 ވަނަ މާއްދާއާއި، 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 28 ވަނަ މާއްދާއާއި، 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލަތަކުގައި، ޖިންސީ ގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތަކަށް ޓެސްޓުކުރުމާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ މަރުކަޒުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ބަލިތަކަށް ޓެސްޓުކުރުމަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ މަރުކަޒެއްގައި ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުން އެދިއްޖެނަމަ، އެފަދަ ޓެސްޓުތައް ހެދުމުގެ އިންތިޒާމް އެ މަރުކަޒަކުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.
ޖިންސީ ގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތަކަށް ޓެސްޓުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެހިފައިނެތް މަރުކަޒުތަކުން، އެފަދަ ޓެސްޓުތައް ހެދުމަށް ބޭނުންވާ ސާމްޕަލް ނަގައި، އެފަދަ ޓެސްޓުތައް ހެދުމުގެ އިންތިޒާމްތައް ހަމަޖެހިފައިވާ މަރުކަޒަކަށް ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތުގެ ސާމްޕަލް ފޮނުވައި ޓެސްޓު ހެދުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ މަރުކަޒުތަކުން ހަދަންޖެހޭ ޓެސްޓުތައް ހެދުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޞިއްޙީ ކަންކަމާގުޅޭ މަސްއޫލިއްޔަތާ ޙަވާލުވެގެންވާ ވަޒީރު ހަދައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ހެކީގެ ނިސްބަތް]
މި ޤާނޫނުގެ 52 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށަކާގުޅޭ ޝަރީޢަތެއްގައި ފިޔަވައި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެހެން ކޮންމެ ކުށެއްވެސް ސާބިތުކުރެވޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ޖިނާއީ އެހެން ކުށުގެ މައްސަލައިގައި ހެކީގެ ބުރަދަނަށް ބަލާ ނިސްބަތުންނެވެ. އަދި، އެފަދަ މައްސަލައެއްގައި ހެކީގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނާނީވެސް، ޖިނާއީ އެހެން މައްސަލަތަކުގައިވެސް ބަލައިގަންނަ ބާވަތުގެ ހެއްކެވެ.

[ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތާ އެއްކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހެކި]
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި، ޖިނާއީ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހެކީގެ މިންގަނޑުކަމަށް ނުވަތަ ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރާ ހެކީގެ ބާވަތްކަމަށް، އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ރޭޕްގެ ކުށް ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ބާވަތުގެ ހެއްކަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން، އެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ޢަމަލު ހިނގައިފިކަމަށް، އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކުރުމަށް ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއާ އެއްކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހެއްކެވެ.
ސައިންޓިފިކް ތަޙްލީލުތަކުން ދައްކާ ނަތީޖާ.
ލޮލަށް ފެނުނު މީހުންގެ ހެކި.
ފޮރެންސިކް ނިޝާންތަކުންނާއި ތަޙްލީލުތަކުން ލިބޭ ހެކި.
މީހަކާ ބެހޭގޮތުން ޙަޤީޤަތެއް ނެތް ވާހަކަތަކެއް ހަދައިގެން، ނުވަތަ އަލަށް އުފައްދައިގެން ކިޔައިދިނުން ކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއްނެތި، އަދި ހާދިސާ ހިނގި ވަގުތާއި އެ ވާހަކަ ކިޔައިދިން ވަގުތާ ދެމެދު މާ ދިގު މުއްދަތެއް ފާއިތުނުވަނީސް، އެކަމެއް ހިނގުމާ ދެމެދު ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތުގެ މައިންބަފައިންނަށް، ނުވަތަ ފިރިމީހާއަށް ނުވަތަ އަނބިމީހާއަށް ނުވަތަ ގާތްތިމާގެ މީހަކަށް، ނުވަތަ ރަޙްމަތްތެރިއަކަށް، ނުވަތަ ޑޮކްޓަރަކަށް، ނުވަތަ ޞިއްޙީ އެހީތެރިއަކަށް، ނުވަތަ ސައިކޮލޮޖިސްޓަކަށް، ނުވަތަ ސައިކިއޭޓްރިސްޓަކަށް، ނުވަތަ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރާ ފުލުހަކަށް ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތުން ކިޔައިދީފައިވާ އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް އެއިން ފަރާތަކުން ދޭ ބަޔާން.
އޭނާއާމެދު ކަންވީގޮތް ކަމަށް ނުވަތަ އެކަން ހިނގާދިޔަގޮތް ކަމަށް ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތުން ދޭ ބަޔާން.
ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތުން ކިޔައިދޭ އެއްޗަކާ އޭނާއަށް ޖިސްމާނީގޮތުން ލިބިފައިވާ ގެއްލުން ކަމަށް ޑޮކްޓަރީގޮތުން ފާހަގަވާންހުރި ކަންކަމާއި ފޮރެންސިކް ތަޙްލީލުތަކުން ފާހަގަވާންހުރި ކަންކަން ދިމާވުން.
މާއްދީ ހެކި.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހެކީގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) ބާވަތެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، އަދި މި ޤާނޫނުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް ދިމާނުވާނަމަ، އެ ހެއްކަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ
(އ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން، އެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ ޢަމަލު ހިނގައިފިކަމަށް، އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކުރުމަށް އެކަށޭނަ ހެކި ކަމުގައި މި ޤާނޫނު ޤާބޫލުކުރެއެވެ.

[ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހެކި]
މި ޤާނޫނުގެ 52 ވަނަ މާއްދާ އެހެން އޮތް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ކަން ހިނގާދިޔަގޮތް ކަމުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި ހިމެނޭ ނުކުތާތަކުގެ ތެރެއިން އަސާސީ ނުކުތާއަކަށް މިނިވަން ގޮތެއްގައި، ނުވަތަ ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ބާރުލިއްބައިނުދޭކަމަށް ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ، ރޭޕްކުރުމުގެ ކުށް ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށާ ގުޅޭގޮތުން ކޮށްފައިވާ ތުހުމަތު ނުވަތަ ދަޢުވާ ނަފީކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހެއްކެކެވެ.
ކަން ހިނގާދިޔަގޮތް ކަމުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި ހިމެނޭ ނުކުތާތަކުގެ ތެރެއިން އަސާސީ ނުކުތާއަކަށް މިނިވަން ގޮތެއްގައި، ނުވަތަ ހެކިންގެ ހެކިބަހުން، ބާރުލިއްބައިނުދޭކަމަށް ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްދިނުން.
ކަން ހިނގާދިޔަ ދުވަހާއި އެކަމުގެ ޝަކުވާކުރި ދުވަހާ ދެމެދު ހިނގާގޮސްފައިވާ މުއްދަތު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ ދިގުވެފައިވުމާއެކު، އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި، އެ ވާހަކަ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ކިޔައިދީފައިވާކަމަށް ސާބިތުކޮށް ނުދެވުން.
ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތުގެ ނަފްސުގެ އަބުރުވެރިކަމާއި އަޚްލާޤާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކޯޓަށް ސާބިތުވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، އެފަދަ ކުށެއް އޭނާއާމެދު ހިނގާފައިވާކަމަށް ދޮގު ހެކި ދީފާނެ މީހެއް ކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ޙާލަތެއް ކޯޓަށް ފާހަގަވުން.
ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތާއި ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ވާހަކައަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އެގޮތަށް ހިނގާފައިވުމަށްވުރެ ބޮޑަށް، އެކަން އެގޮތަށް ހިނގާފައި ނުވާކަމަށް ބެލެވޭނެ ފުރުޞަތު ލިބިދޭ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާކަމަށް، ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.
ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާމެދު ކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވުމުގެ ކުރިން، އޭނާއާއި ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތާ ދެމެދުއޮތް ގުޅުމަކީ، އަދި އެ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ހިނގާފައިވާ މުޢާމަލާތްތަކަކީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ހިނގުމަށް މަގުފަހިވެދާނެ ސަބަބެއް ވުޖޫދުގައި އޮވެދާނެ ޙާލަތެއް ކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލު ނުކުރެވުން.

[ބަދަލު ހޯދުމާގުޅޭ]

[އަނިޔާއަށް ބަދަލު ހޯދުން]
ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން، އެކަމުގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް ލިބޭ ގެއްލުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން، އަންނަނިވި މައިގަނޑު ދެ ބާވަތުގެ ބަދަލު، އެ އަނިޔާ އޭނާއަށް ދިން ފަރާތުން ހޯދުމުގެ ޙައްޤު، ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު.
ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު.

[އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު]
މި ޤާނޫނުގެ 54 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އިޤްތިޞާދީ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދެވޭނީ، ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް ލިބުނު ގެއްލުން ރަނގަޅުކުރުމަށް ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރި ޚަރަދު ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅިގެން ހޯދަމުންދާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅިގެން ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ހޯދަންޖެހިފައިވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުގެ ބަދަލެވެ.

[ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލު]
މި ޤާނޫނުގެ 54 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޣައިރު އިޤްތިޞާދީ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދެވޭނީ އަންނަނިވި ބާވަތުގެ ބަދަލެވެ.
ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.
ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާގެ ގުނަވަނެއް ނެތިދިއުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.
ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާގެ ގުނަވަނެއް މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.
ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާގެ ގުނަވަނެއް މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ގުނަވަނެއް ނެތިދިއުމުގެ ސަބަބުން ކުރިން ދިރިއުޅެމުން އައިގޮތަށް ދިރިއުޅެން ކުރިމަތިވާ ހުރަހުގެ ބަދަލު.
ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާ، އެ އަނިޔާގެ ފަހުން ދިރިއުޅުމުގައި އެއްވެސް ވޭނެއް ނުވަތަ ތަދެއް އިޙްސާސްކުރަން ޖެހިފައިވާނަމަ، އެކަމުގެ ބަދަލު.
ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާގެ ސީދާ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް ވަޒީފާއެއް ލިބުމަށް ހުރި ހުރަސްތަކުގެ ސަބަބުން ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު.
މައްސަލާގައި ދަޢުވާކުރުމަށް ހިނގާފައިވާ ޚަރަދު.

[ބަދަލު ނަގައިދެވޭނެ މިންވަރު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި، އެ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނިގެންވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާއެއް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް ނަގައިދޭނީ، ކޮން ބާވަތެއްގެ ބަދަލެއް ކިހާ މިންވަރަކަށްކަން ކަނޑައަޅާނީ، މި މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީ، ކަމާގުޅޭގޮތުން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކޯޓުންނެވެ.
މައްސަލައިގައި ޢަދުލާއި އިންސާފު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަދަލު ނަގައިދެވިދާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް ކޯޓަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ހުރިހާ ކަންކަމަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން.
ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ބައެއް ކަންކަމަށް ބަދަލު ނަގައިދިނުން.
ކުރިން ބަދަލު ނަގައިދީފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ދިމާވެފައިވާ ޙާލަތާ އެއްގޮތް ޙާލަތެއް ހިމެނޭ މައްސަލައެއްނަމަ، ކުރިން ދިމާވި ޙާލަތުގައި ނަގައިދިން ބަދަލާ އެއްގޮތް ބަދަލެއް ނަގައިދިނުން.

[ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުގެ ޚާއްޞަ ޒިންމާ]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިނގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއްގެ ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތެއް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކަށް ޚިދުމަތް ހޯދަން އަތުވެއްޖެނަމަ، އެ މަރުކަޒަކުން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށާއި ސޯޝަލް ސަރވިސް ޑިޕާޓްމަންޓަށް ވަގުތުން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 15 ވަނަ މާއްދާއާއި، 16 ވަނަ މާއްދާއާއި، 17 ވަނަ މާއްދާއާއި، 18 ވަނަ މާއްދާއާއި، 19 ވަނަ މާއްދާއާއި، 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 28 ވަނަ މާއްދާއާއި، 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިނގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއްގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކަށް ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތް ޚިދުމަތް ހޯދަން އަތުވެއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 50-1 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާ ސާމްޕަލް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ވީއެންމެ އަވަހަކަށް އެ ތަނަކުން ނަގަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިނގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއްގެ ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތެއް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކަށް ޚިދުމަތް ހޯދަން އަތުވެއްޖެނަމަ، އެފަރާތާމެދު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ޢަމަލުކުރާނޭ އުސޫލު ޞިއްޙީ ކަންކަމާގުޅޭ މަސްއޫލިއްޔަތާ ޙަވާލުވެގެންވާ ވަޒީރު ހަދައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތާ ގުޅިގެން ފުލުހުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޚާއްޞަ ޒިންމާ]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 15 ވަނަ މާއްދާއާއި، 16 ވަނަ މާއްދާއާއި، 17 ވަނަ މާއްދާއާއި، 18 ވަނަ މާއްދާއާއި، 19 ވަނަ މާއްދާއާއި، 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، 28 ވަނަ މާއްދާއާއި، 38 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިނގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއް ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އެ މައްސަލައިގައި ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތް ފުލުހުންނަށް ހޯދުނުހާ އަވަހަކަށް އެ މަޢުލޫމާތު ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ސޯޝަލް ސަރވިސް ޑިޕާޓްމަންޓަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމާއެކު، ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތް އޭނާގެ ރުހުމާއެކު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކަށް ގެންދަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކުށެއް ހިނގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއް ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ އެފަދަ މައްސަލައެއްގައި ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތާމެދު ޢަމަލުތައް ބަހައްޓަންޖެހޭނެ ގޮތާއި، އެ މައްސަލައެއްގެ ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭނެ ކަންތައްތައް ބަޔާންކުރާ އުސޫލު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ހަދަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއްގެ މައްސަލައިގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލަކާ ފުލުހުން ޚިލާފުވެއްޖެކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވިއްޖެކަން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށް އެނގިއްޖެނަމަ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މައްސަލައެއް ބަލަންވާނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ހުށަހެޅޭ މައްސަލައާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްފަހު، ނިންމިގޮތުގެ މަޢުލޫމާތު، އެ ނިންމުމެއް ނިންމާ ވަގުތުން ފެށިގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރު ތެރޭގައި ފުލުހުންގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ ޒިންމާ އަދާކުރާ މިނިވަން މުއައްސަސާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ބައެއް ޢާންމު އުސޫލުތައް]

[ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސް ސިއްރުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ތެރެއިން، އެ ކުށުގެ ރުކުނުގައި ރުހުމާ ނުލާ ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުން ހިމެނޭ ކުށާގުޅޭ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސް ހިންގާނީ، ޢާންމުކޮށް ހުޅުވިގެންވާ މަޖިލީހެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. އަދި، އެފަދަ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސްތައް ބާއްވަންވާނީ، ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ ފަރާތަކީ ކާކުކަން ހާމަނުވާނެ ފަދައިން ސިއްރު މަޖިލީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސިއްރު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަކަށް ވަދެވޭނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، އެ މައްސަލައެއް އޮތް ކޯޓުން ދުރާލާ ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ގަވާއިދެއްގައެވެ.

[ޖިންސީ ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހާގެ ތަފްޞީލު ހާމަނުކުރުން]
ރޭޕްކުރުމުގެ ކުށުގެ ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށުގެ ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށުގެ ތަޙްޤީޤެއްގެ ނުވަތަ ޝަރީޢަތެއްގެ ވާހަކަ މީޑިއާގެ އެއްވެސް ވަސީލަތެއްގައި ބަޔާންކުރުމުގައި ނުވަތަ ޝާއިޢުކުރުމުގައި، އެ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހަކީ ކާކުކަން ދެނެގަނެވިދާނެ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް، މީޑިއާގެ އެއްވެސް ވަސީލަތެއްގައި ހާމަކުރުމަކީ، މި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރާ ފަރާތެއްގެ މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ބާރު ވަޒީރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އަދި އެފަދަ ކަމެއް ކުރިކަމަށް ސާބިތުވާހިނދު، އެފަރާތެއް -/10،000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި -/15،000 (ފަނަރަހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު، ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ރައްކާތެރިކަމުގެ އަމުރު]
މި ޤާނޫނުގައި ކުށެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހިނގާ ތަޙްޤީޤެއް ހިންގެނީ ނުވަތަ ޝަރީޢަތެއް ކުރެވެނީ އެ ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނޫން ގޮތެއްގައި ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުށާގުޅޭ ޝަރީޢަތް ނިމުމާހަމައަށް، ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއާ ގުޅޭގޮތުން، އަންނަނިވި ކަންކަން ނުވަތަ އޭގެތެރެއިން ވަކި ކަމެއް ނުވަތަ ވަކި ކަންތައްތަކެއް ނުކުރުމަށް އޭނާގެ މައްޗަށް ކޯޓަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.
ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާ، ދިރިއުޅޭ ގެއަށް ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރާ ތަނަށް ނުވަތަ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނަށް ނުވަތަ ކިޔަވައިދޭ ތަނަށް ނުވަތަ ކިޔަވަންދާ ތަނަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އޭނާ ޢާންމުކޮށް ޒިޔާރަތްކުރާ ތަނަށް، ވަދެނުކުތުމަށް ހުރަސްއެޅުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާ ފަހަތުން ހިނގުމާއި އޭނާ ދާ ތަންތަނަށް ދިއުމާއި އޭނާ ހުއްޓުވުމާއި އޭނާއަށް ގޯނާކުރުމާއި އޭނާއަށް ވަށްބަހުން ޙަމަލާ ދިނުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާ ކަނޑައެޅިގެން ސާފުބަހުން އޭނާގެ ރުހުން ދީގެން މެނުވީ، އޭނާ ދިރިއުޅޭ ގެއަކަށް ނުވަތަ އޭނާ ހުރި ތަނަކަށް، ވަނުން ނުވަތަ އެ ތަނެއްގައި އުޅުން؛ ނުވަތަ ފޯނު މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ ސިޓީ މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ އީމެއިލް މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ އެސް.އެމް.އެސް މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކުން ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއާ އެއްވެސް މުޢާމަލާތެއް ކުރުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް، ޖިސްމާނީގޮތުން ނުވަތަ ޖިންސީގޮތުން އެއްވެސް އަނިޔާއެއް ކުރުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް ޖިންސީގޮތުން ނުވަތަ ޖިސްމާނީގޮތުން އެއްވެސް އަނިޔާއެއް ކޮށްފާނެކަމުގެ ބިރުދެއްކުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާގެ އެއްވެސް މުދަލަކަށް ގެއްލުމެއް ދިނުން، ނުވަތަ އެފަދަ ގެއްލުމެއް ދީފާނެކަމުގެ ބިރުދެއްކުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާ ބިރުގެންނެވުމުގެ ގޮތުން، ނުވަތަ އޭނާ ލަދުގެންނެވުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ އޭނާއަށް ނަފްސާނީގޮތުން އަނިޔާ ކުރުމުގެ ގޮތުން އެއްވެސް ޢަމަލެއް ކުރުން ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ކޮށްފާނެކަމުގެ ބިރުދެއްކުން؛ ނުވަތަ ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ނުކުރުމަށް އަންގާ އެއްވެސް ކަމެއް އެހެން މީހަކު މެދުވެރިކޮށް ނަމަވެސް، އެ އަމުރު ނިސްބަތްވާ ފަރާތުން ކުރުވުން.

[ޤާނޫނު މުރާޖަޢާކުރުން]
މި ޤާނޫނަކީ މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ކޮންމެ 5 (ފަހެއް) އަހަރަކުން އެއްފަހަރު، ވަޒީރު މުރާޖަޢާ ކުރަންޖެހޭނެ ޤާނޫނެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގެމަތިން މި ޤާނޫނު މުރާޖަޢާ ކުރުމަށްފަހު މި ޤާނޫނަށް ގެންނަންޖެހޭ އިޞްލާޙެއްވާނަމަ، އެ އިޞްލާޙެއް ގެނައުމަށްޓަކައި ކަމާބެހޭ ބިލެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުމަކީ، ސަރުކާރުގެ ޒިންމާއެކެވެ.

[ކުށުން ބަރީއަވެގެންވުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއް އެ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް، ނުރަނގަޅު ނިޔަތެއްނެތި، މި ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި، އަދި ވަކި މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ދިނުމުގެ ނިޔަތެއްނެތި ކޮށްފި މީހަކަށް އެމީހަކު ކުރި ޢަމަލަކުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކުން އެއްވެސް މަދަނީ ނުވަތަ ޖިނާއީ ޒިންމާއެއް އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[16 (ސޯޅަ) އަހަރާއި 18 (އަށާރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުދިންގެ އަދަބު]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރޭޕްގެ ކުށް ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށް ނުވަތަ ޖިންސީ ޢަމަލުގެ ކުށް ޢުމުރުން 16 (ސޯޅަ) އަހަރާއި 18 (އަށާރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުއްޖަކު ކޮށްފިނަމަ އެކުއްޖަކަށް ދެވޭނީ އެ ކުށަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބުގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައެވެ. އަދި 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވާ އަދި 18 (އަށާރަ) އަހަރުން މަތީގެ މީހަކު މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފިނަމަ، އެމީހަކަށް ދެވޭނީ މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ އެ ކުށަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ފުރިހަމަ އަދަބެވެ.

[ކައުންސެލިންގ ދިނުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއްގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާއަށް، ނަފްސާނީގޮތުން ދިމާވެދާނެ އުނދަގުލެއް ލުއިކޮށްދިނުމަށާއި، ޒިންމާދާރު ރައްޔިތެއްގެ ގޮތުގައި ދިރިއުޅުމުގައި ބޭނުންވާ ކައުންސެލިންގ ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީގެ ޚަރަދުގައި، އެ އޮތޯރިޓީން އިންތިޒާމްކުރާ އުސޫލެއްގެމަތިން، އެ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ތަނެއް ނުވަތަ ބަޔަކު މެދުވެރިވެގެން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ޚަރަދު ހަމަޖައްސައިދިނުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއްގެ ޝިކާރައަށްވީ މީހާ ބެލެހެއްޓުމުގައި، އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަށް ނުވަތަ ބެލެނިވެރިޔަކަށް އެހިނދުން އެހިނދަށް މާލީ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ އެހީތެރިކަން ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކެއްގެމަތިން، ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާއެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތަކުގެ ތެރެއިން ކަމާގުޅޭ ކޯޓަކުން ހަދައި ހިންގަންޖެހޭ ގަވާއިދެއް ފިޔަވައި، އެނޫން ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ، ވަޒީރެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޯޓަކުން ހަދައި ހިންގަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދާނީ ކޯޓުތަކުގެ މަޝްވަރާއާއެކު ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނުންނެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް ހުރިހާ ކޯޓެއްގައި ހިންގަންވާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ އެއް ގަވާއިދެކެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހަދައި ހިންގަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި، ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަސް ހަމަވާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

[އުވާލުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން އޮތް އެހެން ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއްގެ ބަދަލުގައި، އެ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލުތަކެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާހިނދަކު، އަންނަނިވި ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ދީފައިވަނީ، އެ ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކާ ގުޅިގެން، ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ހަށިވިއްކުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފައިސާ ނުވަތަ ފައިސާއިން އަގުކުރެވިދާނެ އެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއްގެ ބަދަލުގައި ޖިންސީ ޢަމަލެއް ތިމާ ހިންގުމަށް ތިމާ އަމިއްލައަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޢަމަލަށެވެ. ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ޢަމަލަށެވެ.
"ނާސިގެ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޢިމާރާތެއް ކަމަށް ވީނަމަވެސް ނުވަތަ އެނޫން ތަނެއް ކަމަށް ވީނަމަވެސް، ހަށިވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށް ތައްޔާރުކުރާ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ ކޮންމެ ތަނަކަށެވެ.
"ބްލެކްމެއިލް ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަކި ކަމެއް، މީހެއްގެ ނުރުހުމުގައި ކުރުމަށް އޭނާއަށް އަންގައި، އެކަން އޭނާ ނުކޮށްފިނަމަ، އޭނާއަށް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ނުވަތަ ނިކަމެތިކަމެއް ލިބޭނެ ޒާތުގެ ޢަމަލެއް ހިންގާނެކަމުގެ ބިރު ދެއްކުމަށެވެ. ނުވަތަ މީހަކު ކުރި ކުށެއް އަންގަންވާ ފަރާތަށް ނާންގައި، އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންކޮށްގެން އޭނާގެ ކިބައިން އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި މަންފާކުރުމަށް ނުވަތަ މަންފާ ހޯދަމުން ދިއުމަށެވެ.
"އަނިޔާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޖިސްމާނީގޮތުން ނުވަތަ މާއްދީގޮތުން ނުވަތަ މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ހާނިއްކައެއް ދިނުމަށެވެ. ނުވަތަ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އުނިކަމެއް ދިނުމަށެވެ.
"ވަޒީރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންހެނުންގެ ދައުރާއި ޢާއިލާގެ ގުޅުންތައް ޤައުމީ ފެންވަރުގައި އިޞްލާޙުކޮށް ރައްކާތެރިކޮށްދީ ތަންފީޒުކޮށްދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުވެގެންވާ ވަޒީރަށެވެ.
"ވުޒާރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންހެނުންގެ ދައުރާއި ޢާއިލާގެ ގުޅުންތައް ޤައުމީ ފެންވަރުގައި އިޞްލާޙުކޮށް ރައްކާތެރިކޮށްދީ ތަންފީޒުކޮށްދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުވެގެންވާ ވަޒީރު އެންމެ އިސްވެރިޔަކަށް ހުންނަ ވުޒާރާއަށެވެ.
"މީހަކު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ޢުމުރުން 16 (ސޯޅަ) އަހަރާއި 18 (އަށާރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެންކުދިންނާއި އަންހެންކުދިން ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ. އަދި ޢުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިފައިވާ، އަދި 18 (އަށާރަ) އަހަރުން މަތީގެ ކޮންމެ ފިރިހެނަކާއި އަންހެނެއްވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ. އަދި ދިވެހި ރައްޔިތުންނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބިދޭސީން ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
"ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޢާއިލާގެ ގުޅުންތައް ޤައުމީ ފެންވަރުގައި އިޞްލާޙުކޮށް ރައްކާތެރިކޮށްދީ ތަންފީޒުކޮށްދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ވަޒީރު ނުވަތަ ވުޒާރާގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ހިނގާ ޤައުމީ އިދާރާއަށެވެ.
"ދަފްތަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރަށެވެ.
"ސިކުނޑީގެ އުނިކަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބުއްދި ގޯސްވެފައިވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ސިކުނޑީގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ލިބިފައިވާ އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން ކަންކަން ވިސްނުމަށާއި ކަންކަން ދެނެގަތުމަށާއި ކަންކަން ހަނދާންކުރުމަށް ދިމާވާ ހުރަސްތަކެއްގެ ސަބަބުން މީހާގެ ހެޔޮވިސްނުމަށް އަސަރުކުރާ ހަމަ ކޮންމެ ކަމަކަށެވެ. ނުވަތަ ޙާލަތަކަށެވެ.
"ޒިނޭކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދެމަފިރިން ކަމުގައި ނުވާ ދެމީހުންގެ މެދުގައި، ފިރިހެނަކު އޭނާގެ ކުރިމަތިފަރާތް އަންހެނެއްގެ ކުރިމަތިފަރާތަށް ކިތަންމެ ކުޑަ މިންވަރަކަށް ނަމަވެސް ވެއްދުމަށެވެ.
"ޖަނަވާރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިންސާނުން ފިޔަވައި، އެއްގަމުގައި އުޅޭ ނުވަތަ ކަނޑުގައި އުޅޭ ފުރާނަލެއްވި ކޮންމެ މަޚްލޫޤެއްމެ ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
"ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޖިންސީ ކުށް ކުރާ މީހުންގެ ދަފްތަރުގައި ނަން ހިމެނުން ލާޒިމުކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.
"ޖިންސީ ގުނަވަނެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފިރިހެނެއްގެނަމަ އޭނާގެ ކުރިމަތި ފަރާތަށެވެ. އަންހެނެއްގެނަމަ އޭނާގެ ކުރިމަތި ފަރާތަށާއި މޭމައްޗަށެވެ. މީގެއިތުރުން، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ރޭޕްގެ ކުށުގެ ޢަމަލުގެ މަޙައްލުގައި، ނުވަތަ ޖިންސީ ގޯނާގެ ކުށުގެ ޢަމަލުގެ މަޙައްލުގައި، ނުވަތަ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ކުށުގެ ޢަމަލުގެ މަޙައްލުގައި، ފިރިހެނެއްގެ ނުވަތަ އަންހެނެއްގެ ފުރަގަސްފަރާތްވެސް ޖިންސީ ގުނަވަނެއްގެ މާނައިގައި ހިމެނިގެންވެއެވެ.
"ޖިންސީ ގުނަވަން ނޫން ގުނަވަނެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހެއްގެ ފުރަގަސްފަރާތަށް ނުވަތަ އަނގައަށެވެ.
''ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު'' ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ އެއްޗަކީ ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، މީހެއްގެ މުދަލަކަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ނުވަތަ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާތެރި ހާނީއްކައެއް ވެދާފަދަ ތަކެއްޗާއި، ގޮވާ އެއްޗެއްސާއި، އަލިފާން ރޯވެދާފަދަ ތަކެއްޗާއި، ހަތިޔާރުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެއްސާއި އެނޫންވެސް އެއްޗެހި ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ވަޅިއެއް؛
ކަނޑިޔާއި ޚަންޖަރު؛
ރޭޒަރު ތިލައާއި ކަޓަރާއި ކަޓަރު ތިލަ؛
ކަތިވަޅިއާއި ފުރޯއާއި ކޯރާޑި މުޅޯ؛
ތޫނުކޮށްފައި ނުވަތަ ފޭއްސާފައި ހުންނަ ދަގަނޑާއި ދަނޑިއާއި ލަކުޑިއާއި އެނޫންވެސް އެފަދަ އެއްޗެހި؛
މީހުންނަށް އަނިޔާދެވިދާފަދަ މިނޫންވެސް ތޫނު އެއްޗެއް.
''އޮރިޔާންކާޑު'' ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޖިންސީ ގުނަވަން ނުވަތަ ގުނަވަންތަކުގެ މަންޒަރު ދައްކައިދޭ ފޮޓޯއާއި ފިލްމާއި، ޖިންސީ ގުޅުން ސިފަކޮށްދޭ އަޑާއި، ވާހަކައާއި، ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގާ މަންޒަރު ދައްކުވައިދޭ ފިލްމާއި، ފޮޓޯއާއި މިފަދަ މަންޒަރާއި، އަޑާއި، ވާހަކަ ރެކޯޑުކޮށްފައި ހުންނަ ސީޑީއާއި ޑިސްކެޓް، ޓޭޕް ފަދަ ތަކެއްޗާއި، ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަށްޓަކައި ޖިންސީ ގުނަވަން ސިފަކޮށްދޭ ގޮތަށް ހަދާފައިވާ ތަކެތި ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ. ޤާނޫނާއި ގަވާއިދު ހުއްދަކުރާ ޢިލްމީ ފޮތްތަކާއި ކިޔަވައިދިނުމަށް ހުއްދަކުރާ ފޮތްތަކާއި މެޓީރިއަލްތައް މީގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނެއެވެ.
"ސޯޝަލް ސަރވިސް ޑިޕާޓްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަނިޔާގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ފަރާތްތަކަށް ސައިކޯސޯޝަލް ސަޕޯޓް ދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ވަޒީރު ނުވަތަ ވުޒާރާގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ހިންގާ އިދާރާއަށެވެ.
"ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ސަރުކާރުގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ މަރުކަޒުތަކާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ސަރުކާރުގެ ހޮސްޕިޓަލުތަކާއި، އަދި އަމިއްލަ ހޮސްޕިޓަލުތަކަށެވެ.
"ވިކްޓިމް ސެންޓަރޑް ނަޒަރިއްޔާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައިވެސް ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ފަރާތުގެ ބޭނުންތަކާއި ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއްދީ، އޯގާތެރިކަމާއެކު އިތުރަށް އަނިޔާ ނުވާނޭ އަދި އިތުރަށް ވިކްޓިމައިޒްނުވާނޭ ގޮތުގެމަތިން ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ފަރާތަށް ބޭނުންވާ ފަރުވާއާއި ޚިދުމަތް ދިނުމާގުޅޭ ނަޒަރިއްޔާއަށެވެ.
"ޓްރައުމާ އިންފޯމްޑް ނަޒަރިއްޔާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ފަރާތަށް ލިބޭ އަނިޔާތަކުގެ ޖިސްމާނީ، ނަފްސާނީ އަދި އިޖްތިމާޢީ އަސަރު ދެނެގަނެ އެފަރާތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފަރުވާއާއި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާގުޅޭ ނަޒަރިއްޔާއަށެވެ.