ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތުގެ ޤާނޫނު
(1/97)

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ ދިވެހި ދައުލަތުން، މީސްމީހުންނަށް ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތާއި، އެހެނިހެން ޢިއްޒަތާއި، މެޑެއްޔާއި، ލަޤަބު ދިނުމާބެހޭ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތާއި އެހެނިހެން ޢިއްޒަތްދިނުން]
ދިވެހި ދައުލަތުން މީސްމީހުންނަށްދޭ ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތާއި، އެހެނިހެން ޢިއްޒަތާއި، މެޑެއްޔާއި، ލަޤަބު ދޭންވާނީ، މިޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.

[ޢިއްޒަތްދޭ ފަރާތް]
ދިވެހި ދައުލަތުން މީސްމީހުންނަށް ދޭ އެންމެހައި ޢިއްޒަތާއި، މެޑެއްޔާއި، ލަޤަބު ކަނޑައަޅައި، މީސްމީހުންނަށް އެޢިއްޒަތާއި، މެޑެއްޔާއި، ލަޤަބު ދޭނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. މި ޤާނޫނުގައި ނަންގަނެވިގެންވާ ކޮންމެ ޢިއްޒަތެއްގެ އެންމެ އިސްވެރިޔަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެވެ.

[ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތް]
ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތަކީ، އެމީހެއްގެ ޤައުމީ ޚިދްމަތް ފާހަގަ ކުރުމުގެގޮތުން، ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޚިދްމަތް ވަޒަން ކުރުމުގެގޮތުން، މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދައުލަތުގެ ފަރާތުންދޭ ޢިއްޒަތުގެ ނިޝާން، ނުވަތަ މެޑެއްޔާއެކު ދޭ ޢިއްޒަތެވެ. މީގެއިތުރަށް، މުޅި އިންސާނިއްޔަތަށް މީހަކު ކުރާ ޚިދްމަތް ވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުންވެސް، ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތް ދެވިދާނެއެވެ.

[ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ނަންތައް]
ދިވެހި ދައުލަތުން ދޭނީ، ތިރީގައި ބުނެފައިމިވާ ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތްތަކެވެ.

[ނިޝާންޣާޒީގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން]
ނިޝާން ޣާޒީގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން (ނ.ޣ.ޢ.ވ) ނިޝާންޣާޒީގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަމަކީ، ދިވެހި ދައުލަތުންދޭ އެންމެމަތީ ޢިއްޒަތެވެ. މި ޢިއްޒަތް ނިސްބަތް ކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްޠާނުލްޣާޒީ މުޙަންމަދު ތަކުރުފާނުލްއަޢްޡަމް، ސިރީ ސަވާދީއްތަ މަހާރަދުންނަށެވެ.

[ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން]
ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން (ނ.ޢ.ޢ.ވ.) މި ޢިއްޒަތް ނިސްބަތް ކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްޠާނުލްޣާޒީ ޙަސަންޢިއްޒުއްދީން، ސިރީ ކުލަރަންމީބަ ކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންނަށެވެ.

[ނިޝާން ދަރުމަވަންތަ މަހާރަދުންގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން]
ނިޝާން ދަރުމަވަންތަ މަހާރަދުންގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން (ނ.ދ.މ.ޢ.ވ.) މި ޢިއްޒަތް ނިސްބަތް ކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްޠާން މުޙަންމަދުބްނު ޢަބްދިﷲ، ސިރީ ބަވަނާދީއްތަ މަހާރަދުންނަށެވެ.

[ނިޝާން ޝަހީދު ޢަލީގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން]
ނިޝާން ޝަހީދު ޢަލީގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން (ނ.ޝ.ޢ.ޢ.ވ.) މި ޢިއްޒަތް ނިސްބަތް ކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްޠާން ޢަލީ (6 ވަނަ) ސިރީ އައުދަ ސިޔާކަ ކައްތިރި މަހާރަދުންނަށެވެ.

[ނިޝާން އިސްކަންދަރުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން]
ނިޝާން އިސްކަންދަރުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން (ނ.އ.އ.ވ.) މި ޢިއްޒަތް ނިސްބަތް ކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު ސިރީ ކުލަރަންމީބަ ކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންނަށެވެ.

[ނިޝާން ޢަސްކަރީގެ ވެރިކަން]
ނިޝާން ޢަސްކަރީގެ ވެރިކަން (ނ.ޢ.ވ.) މިއީ ޤައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި އަސްކަރީގޮތުން ސިފައިން ކުރާ ޚިދްމަތަށާއި، ޤައުމެއްގެ އިސްތިޤްލާލާއި ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތުން ޚާއްޞަ މުހިންމު ޚިދްމަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރެއްގައި ޢަސްކަރީގޮތުން ވިޔަސް، އަދި ދުނިޔޭގެ ޞުލްޙަ ދެމެހެއްޓުމުގެ ގޮތުންވިޔަސް، ޚިދްމަތް ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ދެވޭ ޢިއްޒަތެކެވެ. އަދި ސިފައިންގެ ޚިދްމަތުގައި ތިމާގެ ހަށިގަނޑާއި ފުރާނައިން ގުރުބާންވެފައިވާ ޝަހީދުންނަށާއި، އެމީހެއްގެ ޖިހާދުގައި ލާމަސީލު ނަމޫނާއެއް ދައްކައިދީފައިވާ ސިފައިންގެ މީހަކަށްވެސް މި ޢިއްޒަތް ދެވިދާނެއެވެ.

[އެހެނިހެން ޢިއްޒަތާއި މެޑެއްޔާއި ކުލަ]
މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތުގެ އިތުރަށް، ދިވެހި ދައުލަތުން މީހުންނަށް ދިނުމަށް އެހެނިހެން ޢިއްޒަތާއި، މެޑެއްޔާއި، ލަޤަބާއި، ކުލަ ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ޢިއްޒަތާއި، މެޑެއްޔާއި، ކުލަ ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޢިއްޒަތާގުޅޭ އިމްތިޔާޒު- ތަކާއި ޢިނާޔަތްތައް]
ދިވެހި ދައުލަތުން މީހުންނަށްދޭ ޢިއްޒަތާއި، މެޑެއްޔާއި، ލަޤަބާއި، ކުލައާގުޅޭ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެން ވެއެވެ.

[މަރުވެފައިވާ މީހަކަށް ޢިއްޒަތް ދިނުން]
ދިވެހި ދައުލަތުން ޢިއްޒަތެއް، ނުވަތަ މެޑެއްޔެއް، ނުވަތަ ލަޤަބެއް، ނުވަތަ ކުލައެއް ދޭން ފެންނަމީހަކީ މަރުވެފައިވާ މީހަކުކަމުގައިވިޔަސް، އެމީހަކަށް އެޢިއްޒަތެއް ނުވަތަ މެޑެއްޔެއް، ނުވަތަ ލަޤަބެއް، ނުވަތަ ކުލައެއް ދެވިދާނެއެވެ.

[ކިލެގެކަމުގެ ޢިއްޒަތް ބޭނުންކުރުން]
ކިލެގެކަމުގެ ޢިއްޒަތް ދީފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން އެ ޢިއްޒަތް ވަކިކޮށްފައިނުވާ މީހުންގެ ނަމާ ގުޅިގެން، ކިލެގެކަމުގެ ޢިއްޒަތް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ނަމުގެ ކުރިޔަށް "އަލްޣާޒީ" ބޭނުންކުރުން]
ނިޝާން ޣާޒީގެ ޢިއްޒަތް ލިބިފައިވާ މީސްމީހުންގެ ނަމުގެ ކުރިޔަށް "އަލްޣާޒީ" ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ނަމުގެ ފަހަތުގައި ރަމްޒު އަކުރުތައް ބޭނުންކުރުން]
ނިޝާނުގެ ޢިއްޒަތް ލިބިފައިވާ މީސްމީހުންގެ ނަމާގުޅިގެން، އެ މީސްމީހުންގެ ނަމުގެ ފަހަތަށް އެ ޢިއްޒަތުގެ ރަމްޒު އަކުރު ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.

[މަރުވުމަށްފަހު ޢިއްޒަތުގެ ނަން ބޭނުންކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޢިއްޒަތެއް ލިބިފައިވާ މީހަކު މަރުވުމަށްފަހުވެސް، އެމީހެއްގެ ނަމާ ގުޅިގެން އެމީހަކަށް ލިބިފައިވާ ޢިއްޒަތުގެ ނަމާއި އަކުރު ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ޢިއްޒަތް ނިގުޅައިގަތުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ޢިއްޒަތެއް ލިބިފައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ދައުލަތާ އިދިކޮޅު ޢަމަލެއް ކުރުމުގެ، ނުވަތަ ދައުލަތާ އިދިކޮޅު ޢަމަލެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ ކުށެއް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އެމީހެއްގެ ކިބައިން އެ ޢިއްޒަތެއް ވަކިކުރެވޭނެއެވެ.

[މެޑެލި ހަލާކުކުރުމާއި، ނަހަމަ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރުން]
އެއްވެސް މީހަކަށް ދީފައިވާ މެޑެއްޔެއް ހަލާކުކޮށް، ނުވަތަ ނަހަމަގޮތެއްގައި ބޭނުން ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[އުވާލެވޭ ޤާނޫނު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/70ޖ. (ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުންނަށްދެވޭ ޢިއްޒަތުގެ ޤާނޫނު) އާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/79 (ކިލެގެކަމުގެ ޢިއްޒަތް ދެވިފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން މިހާރު ދުނިޔޭގައި ތިބިމީހުންގެ ކިބައިން ކިލެގެކަމުގެ ޢިއްޒަތް ވަކިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) އުވުނީއެވެ.