އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއާގުޅޭ ޤާނޫނު
(1/2024)

[ފެށުން]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ލިބިދޭ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޖަމްޢިއްޔާތައް އުފެއްދުމާއި، އެފަދަ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމާއި ނުވުމުގެ ޙައްޤު ކުރިއަރުވައި، ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން، އެ ޙައްޤު ލިބިދެވޭނެ ދާއިރާ އެކަށައަޅައި، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް އުފެއްދުމާއި، އެފަދަ ޔޫނިއަންތައް ހިންގުމާގުޅޭ އުސޫލުތަކާއި، މަސައްކަތްތެރިންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ދެމެދުގައި އުފެދޭ މައްސަލަތަކާއި ދެބަސްވުންތައް ޙައްލުކުރުމާގުޅޭ އުސޫލުތަކާއި، ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާގުޅޭ އެނޫންވެސް ކަންކަން ތަންޡީމުކުރުމުގެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއާގުޅޭ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަކީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ޙާޞިލުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދޭ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޖަމްޢިއްޔާތައް އުފެއްދުމާއި، އެފަދަ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމާއި ނުވުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމެވެ.
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް އުފައްދައި، ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި، ޔޫނިއަންތައް ހިންގުމާއި، އުވާލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން؛
މަސައްކަތްތެރިންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާ ދެމެދު އުފެދޭ ދެބަސްވުންތަކާއި މައްސަލަތައް މަޝްވަރާގެ އުސޫލުން ޙައްލުކުރުމުގެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުން؛
މަސައްކަތްތެރިންނަށް ޤާނޫނުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތައް ހިފެހެއްޓޭ ޙާލަތުގައި، އެފަދަ ޢަމަލުތަކަށް ޒިންމާވާ ފަރާތްތައް ޖަވާބުދާރީކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް އެކަށައެޅުން.

[ޤާނޫނުގެ އަސާސް]
މި ޤާނޫނު ބިނާވެގެންވަނީ، އަންނަނިވި އަސާސްތައް ނަގަހައްޓައި، ދެމެހެއްޓުމުގެ މައްޗަށެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ކޮންމެ މާއްދާއެއްމެ ކިޔަންވާނީ، އަދި އެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރަންވާނީ، އެއިން އެއްވެސް އަސާސަކަށް ހަނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި އިސްލާމްދީނުގެ އަސްލަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް ހަދައި ހިންގުމަކީ، އަދި އެފަދަ ޔޫނިއަންތައް މެދުވެރިކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަޔާންކުރާ މަޝްވަރާގެ އުސޫލުތަކާއި ހަޅުތާލުކުރުމާއި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ އުސޫލުތައް ތަންފީޛުކުރުމަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިދޭ އަސާސީ ޙައްޤެއްކަން ޤަބޫލުކުރުން؛
އެންމެހައި ނުފޫޒުތަކުން އެއްކިބާވެހުރެ، ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުމާއި، ޔޫނިއަންގެ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގެންވާކަން ޤަބޫލުކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ އެއްވެސް ޔޫނިއަނަކީ މާލީ މަންފާއަށް މަސައްކަތްކުރާ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުތަކެއް ނޫންކަމުގައި ޤަބޫލުކުރުން.

[ޤާނޫނު ހިނގާނެ ދާއިރާ]
މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އެހެން ޤާނޫނެއްގައި މި ޤާނޫނުން އިސްތިސްނާވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް ފިޔަވައި، ދައުލަތުގެ ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ އެންމެހައި މަސައްކަތްތެރިންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނު ހިނގާނެއެވެ.

[އިސްތިސްނާކުރެވިފައިވާ ދާއިރާތައް]
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ފަރާތްތައް މި ޤާނޫނު ހިންގުމުގެ ދާއިރާއިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރު؛
ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް؛
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާ ފަރާތްތައް.

[ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތައް]

[ޔޫނިއަންތައް އުފެއްދުމާއި އެފަދަ ޔޫނިއަންތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތައް، އެއްވެސް ތަފާތުކުރުމެއްނެތި، ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގެންވެއެވެ.
އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ހުއްދަ ކުރިން ހޯދުމަކާ ނުލައި، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް އުފެއްދުމާއި އަދި/ނުވަތަ އެފަދަ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރަކަށްވުމާއި، އެފަދަ ޔޫނިއަންތަކުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމާއި، ނުވުމުގެ ޙައްޤު؛
އެ މީހެއްގެ މަސައްކަތުގެ ވަގުތުގައާއި އެނޫން ވަގުތުތަކުގައި، އެ މީހަކު ނިސްބަތްވާ ޔޫނިއަނަކުން ހިންގާ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ޙަރަކާތްތަކާއި އިންޑަސްޓްރިއަލް އެކްޝަންގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު؛
އެ މީހަކު ނިސްބަތްވާ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޔޫނިއަންގެ މަޤާމަކަށް ޢައްޔަންވުމުގެ ނުވަތަ އިންތިޚާބުވުމުގެ ޙައްޤު؛
އެ މީހަކު ނިސްބަތްވާ ޔޫނިއަންގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދުމާއި، ޔޫނިއަނުން ލިބޭ އެހީތެރިކަން ބަލައިގަތުމުގެ ޙައްޤު.
މަސައްކަތްތެރިންނަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤެއް ނުވަތަ މަންފާއެއް ނުލިބޭގޮތަށް ނުވަތަ އެފަދަ ކަމަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭ ގޮތަށް، އެ މަސައްކަތްތެރިންގެ މައްޗަށް ހިނގާ ގަވާއިދެއްގައި ނުވަތަ އުސޫލެއްގައި ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި އެއްވެސް މާއްދާއެއް ހިމެނިގެންވާނަމަ، އެ މާއްދާއެއް ވާނީ ބާޠިލު މާއްދާއަކަށެވެ.

[ޔޫނިއަންތައް ނުފޫޒުން އެއްކިބާކުރުން]
އެއްވެސް ފަރާތަކުން، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަނެއް އުފެއްދުމަށް ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއް ހިންގުމާ ގުޅޭގޮތުން، ނުވަތަ ޔޫނިއަނަކާގުޅޭ އެނޫންވެސް ކަމެއްގައި، އެއްވެސް ފަރާތަކަށް މަޖުބޫރުކޮށްގެން ނުވަތަ ނުފޫޒުފޯރުވައިގެން ނުވަތަ ބިރުދައްކައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންތަކުގެ ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތައް]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަންތައް ހިންގުމާއި ޔޫނިއަންތަކުގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމުގެ ޙައްޤު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ހުރިހާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުން، އެ ޔޫނިއަނެއްގެ ދުސްތޫރާއި، ޔޫނިއަނާގުޅޭ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއި، އަންނަނިވި ކަންކަމުގައި އެ ޔޫނިއަނަކުން ޢަމަލުކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އުސޫލުތައް އެކުލަވާލައި، ޔޫނިއަންގެ ޢާންމު މެންބަރުންނަށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަން ތަމްސީލުކުރުމަށް އެއްވެސް ފަރާތެއް އިންތިޚާބުކޮށްފައިވާނަމަ ނުވަތަ ޢައްޔަންކޮށްފައިވާނަމަ އެ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ޔޫނިއަންގެ މަޤާމަކަށް ކުރިމަތިލުމާއި، މަޤާމަކަށް ވާދަކުރުމާއި، އިންތިޚާބު ބޭއްވުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލު؛
ޔޫނިއަންގެ ނިންމުންތަކުގެ ތެރެއިން މެންބަރުންގެ ސިއްރު ވޯޓަކުން ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން ސިއްރު ވޯޓު ނެގުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލު؛
ޔޫނިއަންގެ އިދާރީ ހިންގުމާއި ޙަރަކާތްތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލު؛
ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުމާއި މެންބަރުކަމުން ވަކިވުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލު؛
ޔޫނިއަންގެ ޢާންމު ބައްދަލުވުންތަކާއި އަހަރީ ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލު؛
ޔޫނިއަންގެ ރައުސުލްމާލު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތާއި، ޔޫނިއަނަށް ބަޖެޓް ހޯދުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތް؛
އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ޔޫނިއަން އުވާލާނަމަ ޔޫނިއަން އުވާލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލު؛
ޔޫނިއަނަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި، ޔޫނިއަނުން ޚަރަދުކުރާ ފައިސާގެ ތަފްޞީލާއި، ޔޫނިއަންގެ މުދަލާއި، ދަރަންޏާއި، ޔޫނިއަނުން ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްޞީލު ސާފުކޮށް އެނގޭނެހެން، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅާ ހިސާބުތައް.
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކުން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަނަކުން، އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ޤަބޫލުކުރުމުގައި، އެއްވެސް މީހެއްގެ ނަސްލަށް، ނުވަތަ އުފަންވީ ޤައުމަށް، ނުވަތަ ކުލަޔަށް، ނުވަތަ ޖިންސަށް، ނުވަތަ ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ނަފްސާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކަށް، ނުވަތަ އެ މީހެއްގެ ސިޔާސީ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ވިސްނުމަކަށް، ނުވަތަ މުދަލަށް، ނުވަތަ މާލީ ފުދުންތެރިކަމަށް، ނުވަތަ ނިސްބަތްވާ ޢާއިލާއަށް ނުވަތަ އުފަން ރަށަށް ނުވަތަ އަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ގިންތިއަށް ބަލައި ތަފާތުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކުން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަނަކުން، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަނެއްގެ މަޤްޞަދުތަކާއި އުސޫލުތަކާ ފުށުއަރާ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް، އެ ޔޫނިއަން ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކުން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަނަކުން، އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ މަޞްލަޙަތު ނުހިމެނޭ ކަންކަމުގައާއި އެ މެންބަރުންގެ މަޞްލަޙަތު ފުށުއަރާ ގޮތަކަށް، އެ ޔޫނިއަން ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންތަކުން ކުރުން މަނާ ކަންކަން]
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަކީ ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
އިސްލާމްދީނުގެ އަސްލަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ކުރުން ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް ހިތްވަރުދިނުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ޖިނާއީ ކުށެއްކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުން ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ކުރުމަށް ހިތްވަރުދިނުން؛
އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޢަސްކަރީ ތަމްރީނެއް ލިބިގަތުން ނުވަތަ އެފަދަ ތަމްރީނެއް މީހަކަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް ދިނުން ނުވަތަ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޢަސްކަރީ ޙަރަކާތެއް ހިންގުން؛
ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތައް ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން މެނުވީ، އެއްވެސް މީހެއްގެ ނުވަތަ ބައެއްގެ ޙައްޤަކަށް ހަނިކަމެއް އަތުވެދާފަދަ ކަމެއް ކުރުން؛
މީހަކު ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުކަމުން، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާ ޚިލާފަށް، އެ މީހަކު ވަކިކުރުން؛
މަކަރާއި އޮޅުވާލުމުގެ ނިޔަތުގައި، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ބަދަލުގެނައުމާއި، އެފަދައިން ބަދަލުގެނެސްފައިވާ ޞައްޙަނޫން ލިޔުމެއް، އެއީ ޞައްޙަނޫން ލިޔުމެއްކަން އެނގިހުރެ، އެ ލިޔުން އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށް ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުމަށް ޤަޞްދުކުރާ ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ފަރާތަކަށް ދިނުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ބޭނުމަކަށް އެފަދަ ލިޔުމެއް އުފައްދައި ބޭނުންކުރުން؛
ވަކި ޔޫނިއަނެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ ވަކި މަޤާމެއް ފުރުމަށް ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުން މަޖުބޫރުކުރުން؛
އެ މީހަކު އިޚްތިޔާރުކުރާ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިނުވުމަށް އެންގުން ނުވަތަ އެފަދައިން ދޭހަވާފަދަ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރަކަށް ލިބިދޭ އެއްވެސް ޙައްޤެއްގެ ބޭނުން ނުހިފުމަށް މީހަކަށް އެންގުން ނުވަތަ އެއިން ޙައްޤެއްގެ ބޭނުންހިފުން މަނާކުރުން ނުވަތަ އެއިން ޙައްޤެއްގެ ބޭނުންހިފުމަށް ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުން ހުރަސްއެޅުން.

[ޔޫނިއަންތަކަށް ލިބިގެންވާ އިމްތިޔާޒުތައް]
މި ޤާނޫނުން ޔޫނިއަންތަކަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤެއް ބޭނުންކުރުމުގައި، ނުވަތަ ޔޫނިއަންތަކަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި އެ ޔޫނިއަނަކުން ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރުންގެ ހައިސިއްޔަތުން އެ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރުން ކުރާ ކަމަކާމެދު، ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމަކާމެދު އެއްވެސް މަދަނީ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް، ވަކި ފަރާތެއްގެ ވިޔަފާރީގެ މަޞްލަޙަތު ގެއްލޭ ގޮތަކަށް ނުވަތަ މަސައްކަތްތެރިންނަށް ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤެއް ބޭނުންކުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭފަދަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ އަމަން އަމާންކަން ގެއްލޭ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކޮށްފިނަމަ، އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގި ޔޫނިއަނަކާ ދެކޮޅަށް ނުވަތަ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކާ ނުވަތަ މެންބަރުންނާ ދެކޮޅަށް ދަޢުވާކުރުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ހަޅުތާލުކުރުން ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުން]
ޔޫނިއަންގެ ހުރިހާ މެންބަރުންނަށް ނުވަތަ އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މެންބަރުންނަށް އަސަރުކޮށްފާނެފަދަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އެޅޭނީ ނުވަތަ ހަޅުތާލެއް ހިންގޭނީ، އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި ސިއްރު ވޯޓެއް ނަގައި، ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން އެފަދަ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަށް ނުވަތަ ހަޅުތާލެއް ހިންގުމަށް ފާސްވުމުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފަށް ނުވަތަ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާއި އުސޫލުތަކާ ޚިލާފަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހަޅުތާލެއް ހިންގައިފިނަމަ ނުވަތަ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އަޅައިފިނަމަ ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއްގައި ބައިވެރިވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ހިތްވަރުދީފިނަމަ، އެ ޢަމަލެއް ބެލެވޭނީ މި ޤާނޫނު ހުއްދަނުކުރާ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގައިފިކަން ސާބިތުވާ ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، އެކަމުގައި އެ ފަރާތެއްގެ ބައިވެރިވުމަށް ބަލައި، -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.

[ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ކުރުން މަނާ ކަންތައްތައް]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ ޔޫނިއަނެއް ނުވަތަ އެފަދަ ޔޫނިއަނެއް ތަމްސީލުކުރާ އެހެން ފަރާތަކުން ތިރީގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ކަމެއް ކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
ވަކި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކާ ގުޅުމަށް ބާރުއަޅާފަދަ ނުވަތަ ވަކި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިހުރުން މަނާކުރާފަދަ ނުވަތަ އެކަމަށް ހުރަސްއަޅާފަދަ މާއްދާއެއް، ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތާއެކު ވެވޭ ވަޒީފާއާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއްގައި ހިމެނުން؛
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކަށް ނިސްބަތްވުމާއި ނުވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ވަޒީފާ ދިނުން؛
ވަޒީފާ ދިނުމުގައާއި، އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމުގައާއި، އުޖޫރަ އިތުރުކުރުމުގައާއި، ތަމްރީނު ދިނުމުގައާއި، ވަޒީފާގެ ޝަރުޠުތަކާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރާނެގޮތް ކަނޑައެޅުމުގައާއި، ވަޒީފާގެ ކުރިއެރުން ދިނުމުގައާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި ދިމާވާ އެހެނިހެން ކަންކަމާ ގުޅިގެން ގޮތް ނިންމުމުގައި، އެ މީހަކީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރަކަށްވީތީ ނުވަތަ އެފަދަ ޔޫނިއަނެއްގައި ކުރިން ބައިވެރިވެފައިވާ ފަރާތަކަށްވީތީ ނުވަތަ އެފަދަ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރަކަށްވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ފަރާތެއް ކަމަށްވީތީ، އެއިން ކަމަކަށް ބަލައި، އެ ފަރާތަކާމެދު ތަފާތުކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެއްވެސް ޙައްޤެއްގެ ބޭނުން ނުހިފުމަށް އެންގުން ނުވަތަ އެއިން އެއްވެސް ޙައްޤެއްގެ ބޭނުންހިފުން މަނާކުރުން ނުވަތަ އެއިން އެއްވެސް ޙައްޤެއްގެ ބޭނުންކުރުމަށް ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުން ހުރަސްއެޅުން؛
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން ނުވަތަ ވަކިކުރާނެކަމުގެ ބިރުދެއްކުން ނުވަތަ ޖިސްމާނީ އަނިޔާއެއް ދިނުން ނުވަތަ ޖިސްމާނީ އަނިޔާއެއް ދޭނެކަމުގެ ބިރުދެއްކުން ނުވަތަ ވަޒީފާގެ މަޤާމަށް ބަދަލުގެނައުން ނުވަތަ އެފަދައިން ޢަމަލުކޮށްފާނެކަމަށް ދޭހަވާފަދަ ކަމެއް ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަކާމެދު ކުރުން؛
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރަކަށް ވެދާނެކަމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުން ނުވަތަ އެހެން މީހަކު މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުން ނުވަތަ ވަކި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރަކަށް ނުވަތަ އޮފިސަރަކަށްވުން؛ ނުވަތަ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއް އުފައްދައި، ހިންގައި، ކުރިއެރުވުމުގެ މަސައްކަތުގައި ޙަރަކާތްތެރިވުން.
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަކުން ވަކި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއްގައި ބައިވެރިވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ބައިވެރިނުވެއްޖެނަމަ، ވަޒީފާގައި ދެމިހުރެވޭނެކަމަށް ނުވަތަ ވަޒީފާގެ ކުރިއެރުމެއް ލިބޭނެކަމަށް ނުވަތަ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަށް ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤުތަކާއި މަންފާތައް ލިބިދިނުމުގައި އެ ފަރާތް އިސްކުރާނެކަމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފައިދާއެއް ހޯދައިދޭނެކަމަށް ނުވަތަ ލިބޭނެކަމަށް ބުނުން ނުވަތަ އެފަދައިން ދޭހަވާނެފަދަ ގޮތަކަށް ޢަމަލުތައް ބެހެއްޓުން؛
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތަކުން މި ޤާނޫނުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙައްޤެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުން އެ ފަރާތަކާމެދު އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އެޅުން.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް]

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް]
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގައާއި، ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ޔޫނިއަންތަކާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރާނީ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އޭނާގެ ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި ޖަވާބުދާރީވާނީ މިނިސްޓަރަށެވެ.
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ދެވޭ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުންނެވެ.

[މަޤާމުގެ މުއްދަތު]
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތަކީ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ 1 (އެކެއް) ދައުރެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ފިޔަވައި، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު އިތުރު 5 (ފަހެއް) އަހަރަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް އިތުރު ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމުގެ ޝަރުޠުތައް]
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަކީ، އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
ބުއްދި ސަލާމަތުންހުރި، ޢުމުރުން 30 (ތިރީސް) އަހަރު ފުރިފައިވާ ދިވެހިރައްޔިތަކު ކަމުގައިވުން؛
މަޤާމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 5 (ފަހެއް( އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މަޤާމެއް ފުރާފައިވާ ނުވަތަ އެފަދަ މަޤާމެއް ފުރަމުންދާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުމާއި، ޢައްޔަންކުރެވޭ ނުވަތަ އިންތިޚާބުކުރެވޭ އެއްވެސް މަޤާމެއްގައި ހުރި ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމުގެ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ބޭނުންވާ ޤާބިލުކަމާއި، މަސައްކަތާ ގުޅުންހުރި ދާއިރާއަކުން މާސްޓަރސް ޑިގްރީއެއް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
މަޤާމުގެ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތާ ގުޅުންހުރި ދާއިރާއެއްގައި މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހު މަސައްކަތްކޮށް ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނުވަތަ ވައްކަމާއި، ޓެކުމާއި، މަކަރާއި، ޙީލަތްހެދުމާއި، ޚިޔާނާތް ފަދަ ބޮޑު ކުށެއް ނުވަތަ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖިންސީ ކުށެއް ކުރިކަން ނުވަތަ ގެވެށި އަނިޔާގެ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ކޮށްފައިވާކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މަސައްކަތްތެރިން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ ހިންގާ ކޮމިޓީއެއްގެ މެންބަރަކުކަމުގައި ނުވުން ނުވަތަ އެފަދަ ޖަމްޢިއްޔާއެއް ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
އެއްވެސް ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރަކަށް ނުވުން.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ބަލައިގަތުމާއި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ޔޫނިއަންތަކުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލައި، ޔޫނިއަންތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢާންމުކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް އުފައްދައި، ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހިންގުމާއި، އުވާލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތުތައް ކަނޑައެޅުން؛
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުގައި ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރު އަދާހަމަކުރުން؛
ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުން މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާއި އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކަށް ޢަމަލުކުރާ މިންވަރު ބަލައި މޮނިޓަރކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކޮށްލެވިފައިވާ ކަންކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރގެ އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ޢަމަލުކުރާނެ އެންމެހައި އަސާސީ އުސޫލުތަކާއި ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން؛
ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގގެ ބޭނުމަށް، ޔޫނިއަންތަކުގެ މެންބަރުންނާ ގުޅޭގޮތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުން ނުވަތަ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކުން އެދޭ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން؛
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނެއްގައި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ކުރުމަށް ލާޒިމުކުރާ އެހެނިހެން ކަންކަން، މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާއި އަސާސްތައް ނެގެހެއްޓޭނެ ގޮތުގެމަތިން ކުރުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އެކުލަވާލާ އިޖުރާއަތުތަކާއި އުސޫލުތައް އެކުލަވާލުމުގައި ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑުގެ ލަފާ ހޯދަންވާނެއެވެ.

[ނުފޫޒެއް ނެތި މިނިވަންކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރުމާއި އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތަށް މަސައްކަތްނުކުރުން]
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އޭނާގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ބުރަވެ ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދައްކައިފާނެ ބިރަކަށް ޖެހިލުންވެ ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ފޯރުވައިފާނެ ނުފޫޒަކަށް ލެނބިގެން ނުވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަނަކާ ގުޅިގެން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ނިންމާ ނިންމުމެއްގައި ނުވަތަ އޭނާއަށް ހުށަހެޅޭ އެއްވެސް ކަމެއްގައި ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ އެއްވެސް ސިޔާސަތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުންވެސް، އޭނާގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތެއް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން]
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެކަން ބަޔާންކޮށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިޔުމަކުން ހުށަހަޅައި، އެ ލިޔުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބުމުން، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނީކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް މަޤާމުން ވަކިކުރުން]
މަޤާމުގެ ހައިސިއްޔަތުން އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި އިހުމާލުވެއްޖެނަމަ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް މަޤާމުން ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމު ހުސްވުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހަކަށް އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމުން އޭނާ ވަކިވާނެއެވެ.
މަޤާމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުން؛
މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އޭނާ އެ މަޤާމުން ވަކިކުރުން؛
އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާ ނުލައި، މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރިވުން؛
އޭނާގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވުން؛
މަރުވުން ނުވަތަ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދޭފަދަ ދާއިމީ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ މަޤާމަކަށް ކުރިމަތިލުން ނުވަތަ އެފަދަ މަޤާމަކަށް ޢައްޔަންކުރުން؛
ރަޖިސްޓްރާރގެ ކިބައިގައި ހުރުން މި ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރުޠެއް އުނިވުން.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުން އަލުން ޢައްޔަންކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާ ދުވަހުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް އަލުން ރަޖިސްޓްރާރަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މުވައްޒަފުން]
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް މި ޤާނޫނުން މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް ބޭނުންވާ ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާއި އުވާލުން]

[ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަނެއްގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދެވޭނީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދޭ ފަރާތްތަކުން، މަދުވެގެން 7 (ހަތެއް) ފަރާތެއްގެ ސޮޔާއެކު، އަދި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދޭ ފަރާތްތަކުން، މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) ފަރާތެއްގެ ސޮޔާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުންތަކާއެކު، އެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ފޯމުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާއިރު، ރަޖިސްޓްރޭޝަން ފޯމުގެ އިތުރުން އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތާއި ތަކެތި ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު؛
ޔޫނިއަންގެ އޮފީހާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު؛
ޔޫނިއަން ނިސްބަތްވާ ދާއިރާ؛
ރަޖިސްޓަރީކުރެވެންދެން މުޢާމަލާތްކުރެވޭނެ ފަރާތެއްގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިތުރު މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުން؛
ރަޖިސްޓްރޭޝަން ފީ.

[އިތުރު މަޢުލޫމާތަށް އެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅުމުން، އެ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް އިތުރު މަޢުލޫމާތު ބޭނުންވާކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ މަޢުލޫމާތު ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް އެންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ޔޫނިއަނަށް ކިޔަން ބޭނުންވާ ނަމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުއްދަނުކުރާ ނަމެއްނަމަ، އެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ނަން ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އަންގައިފިނަމަ، އެ އެންގުމާ އެއްގޮތަށް ނަން ބަދަލުކޮށް، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް އެންގުމުގެ ކުރިން އެ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީގެން ނުވާނެއެވެ.
[ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު ބަދަލުކުރުމަށް އެންގުން] ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަހަޅާއިރު، އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު އިޞްލާޙުކުރުމަށްފަހު ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ޔޫނިއަނެއްގެ ދުސްތޫރު ބަދަލުކުރުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އަންގައިފިނަމަ، އެ އެންގުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށްފަހު، ބަދަލު ގެނެވުނު ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހެޅުމުގެ ކުރިން އެ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ކަންކަން ފުރިހަމަވެފައިވާކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފޯމު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަޔާންކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް ފުރިހަމަނުވާނަމަ، ނުވަތަ ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގައިވާ ވަކި ކަމެއް އިޞްލާޙުކުރުމަށް އެންގުމަށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ފުރިހަމަކުރުމަށް ނުވަތަ އިޞްލާޙުކުރުމަށް، ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފޯމު ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރަން އެދި ހުށަހެޅި ފަރާތަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އަދި، އެކަމެއް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު ނުވަތަ އިޞްލާޙުކުރުމަށްފަހު އަލުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަހެޅުމަށް މަދުވެގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް އެ ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދުނު ފަރާތަށް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމަކާގުޅޭ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު ނުވަތަ އިޞްލާޙުކުރުމަށްފަހު އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އަދި އެ ހުށަހެޅުމުގައި ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ، އެ ހުށަހެޅުން ލިބޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރަން އެދި ހުށަހަޅާ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުގެ އެއްވެސް މާއްދާއެއް މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާއަކާ ޚިލާފުނަމަ ނުވަތަ ފުށުއަރާނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އަންގާ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު ނުވަތަ އިޞްލާޙުކުރުމަށްފަހު، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ހުށަހެޅުމުގައި ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ކަންކަން ފުރިހަމަނުވާނަމަ، އެ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްނުދިނުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރަން އެދި ހުށަހަޅާ ޔޫނިއަނެއް މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދެވެން ނެތްކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމާނަމަ، ރަޖިސްޓަރީކޮށްނުދިން ސަބަބު ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކޮށް، ލިޔުމަކުން އެކަން، ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރަން އެދި ހުށަހެޅި ފަރާތަށް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރ އަންގަންވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާކަމަށް ބެލުން]
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާމެދު، މި ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ގޮތެއް ނުނިންމައިފިނަމަ، އަދި އެ ހުށަހެޅުމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ފުރިހަމަކަމަށްވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނީކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ. އަދި އެ ޙާލަތުގައި މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފިކަން ބަޔާންކުރާ ސެޓްފިކެޓް، އެ ޔޫނިއަނަށް ދޫކުރުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންވެއެވެ.

[ޔޫނިއަން ދަފްތަރުކުރުން]
ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅުމުން، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ، ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ފުރިހަމަވެއްޖެކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަދައިން ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީވެއްޖެނަމަ، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ.
ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރުގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ ޔޫނިއަނަކަށް ޚާއްޞަ ނަންބަރެއް ދިނުން؛ އަދި ޔޫނިއަނާބެހޭ ތަފްޞީލު، ޔޫނިއަންތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ގޮތުން، ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފިކަން ބަޔާންކުރާ ސެޓްފިކެޓެއް ރަޖިސްޓަރީކުރަން އެދި ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ދޫކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމާއެކު، އެކަން ރަޖިސްޓްރާރ ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީ ސެޓްފިކެޓް]
މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފިނަމަ، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭހެން އެ ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފިކަން ބަޔާންކޮށް، ރަޖިސްޓްރޭޝަން ސެޓްފިކެޓެއް އެ ޔޫނިއަނަކަށް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަންގެ ނަމާއި، ބާވަތް؛
ޔޫނިއަންގެ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު؛
ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ތާރީޚު.

[ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީވުމުގެ ނަތީޖާ]
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީފިނަމަ ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީވެއްޖެނަމަ، އެ ޔޫނިއަނަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާއި އުސޫލުތަކުގައިވާ ކަންކަން ހިންގުމާއި، ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާ ލިބިގަތުމާއި، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތުގެމަތިން އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދާ ހޯދުމާއި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ، ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ، ޤާނޫނީގޮތުން އަމިއްލަ ޝަޚްޞެކެވެ.
[ޔޫނިއަން އުވާލުމަށް އެ ޔޫނިއަނަކުން ނިންމުން] ޔޫނިއަނަކަށް އެ ޔޫނިއަން އުވާލުމަށް ނިންމޭނީ، އެ ޔޫނިއަން އުވާލުމަށްޓަކައި އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ނަގާ ސިއްރު ވޯޓަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުންނެވެ. އަދި އެ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް އެ ޔޫނިއަނަކުން ކަނޑައެޅުމާއެކު، އެ ޔޫނިއަނަކުން އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް އެދި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް ކަނޑައެޅިކަން، މަދުވެގެން ރަސްމީ ބަންދުނޫން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކުރުން؛
ޔޫނިއަނެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް އޮތްތޯ ބެލުން؛ އަދި ޔޫނިއަނަކުން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ދަރަންޏެއް ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަންގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއް އޮތްނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެކަމެއް ހަމަޖެއްސުން.
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް، ޔޫނިއަނެއް އުވާލަންވާނީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާއި އެ ޔޫނިއަނެއްގެ ދުސްތޫރުގެ ދަށުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްފައިވާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްފަހުއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ބެލުމަށްފަހު، އެ ޔޫނިއަން އުވާލުމަށްޓަކައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަވެފައިވާކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ ޔޫނިއަން އުވާލައި، އެ ޔޫނިއަނެއްގެ ނަން ޔޫނިއަންގެ ދަފްތަރުން އުނިކޮށް، އެކަން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޔޫނިއަނެއް އުވާލެވުނު ތާރީޚުކަމުގައި ބަލަންވާނީ، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން އެ ޔޫނިއަން އުވާލުމަށްފަހު ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކުރާ ތާރީޚެވެ.
[ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައެޅުން] އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހިންގަމުންދާ ޔޫނިއަނެއް އުވާލަންޖެހޭކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އެ ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމުގެ މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅި މަޢުލޫމާތަކީ ޞައްޙަނޫން މަޢުލޫމާތެއްކަން ޤަބޫލުކުރެވުން؛
ރަޖިސްޓްރާރގެ ހުއްދަނެތި ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ނުވަތަ މަޤްޞަދަށް ބަދަލުގެނައުން؛
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ އަސާސަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ޔޫނިއަންގެ ނަމުގައި ކުރުން ނުވަތަ ޔޫނިއަން ހިންގަނީ ޔޫނިއަންގެ މަޤްޞަދުތަކާއި އުސޫލުތަކާ ފުށުއަރާ ގޮތަށްކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވުން؛
ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން މީލާދީ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޔޫނިއަނުން އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގާފައިނުވުން، ނުވަތަ ޔޫނިއަންގެ އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ނުހިންގާތާ މީލާދީގޮތުން 15 (ފަނަރަ) މަސްދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިއުން؛
ޔޫނިއަންގެ މާލީ ހިސާބު ހިމެނޭގޮތުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އަހަރީ ރިޕޯޓު ހުށަނާޅާތާ މީލާދީގޮތުން 15 (ފަނަރަ) މަސްދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިއުން؛
ޔޫނިއަންގެ ބޭނުމަށް ހޯދާ ފައިސާ މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން މަނާކޮށްފައިވާ ކަމަކަށް ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު އަދި/ނުވަތަ އުސޫލުތައް ހުއްދަނުކުރާ ކަންކަމަށް ޚަރަދުކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަނެއް އުވާލަންޖެހޭކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމައިފިނަމަ، އެފަދައިން ނިންމި ސަބަބު ލިޔުމުން ބަޔާންކޮށް، އެކަން އެ ޔޫނިއަނަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދަ އެންގުމެއް އެއްވެސް ޔޫނިއަނަކަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ އެންގުން ލިބޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ޔޫނިއަން އުވާލުމާމެދު ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމާފައިވާ ނިންމުމާމެދު އިޢުތިރާޟުކުރާނަމަ، އެކަން ސަބަބު ބަޔާންކުރުމާއެކު، ލިޔުމުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި، އެފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ ޔޫނިއަން އުވާލުމާމެދު އިތުރު ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ކުރިން އެ ހުށަހެޅުމުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމާމެދު މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމާފައިވާ ނިންމުމާމެދު އިޢުތިރާޟުކޮށް، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގައި އެ ޔޫނިއަނަކުން އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ ނުވަތަ އެފަދައިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމަށް ބެލުމަށްފަހުގައިވެސް ޔޫނިއަން އުވާލުމާމެދު ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމާފައިވާ ނިންމުން ބަދަލުކުރަންޖެހޭފަދަ ސަބަބެއް ނެތްކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ ޔޫނިއަން އުވާލުމުގެ މައްސަލަ ރަޖިސްޓްރާރ ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ ޔޫނިއަނެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް އޮތްތޯ ބެލުމަށް ކޯޓުން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކޮށް، ޔޫނިއަންގެ މުދަލާއި ދަރަންޏާއި އެނޫންވެސް ޒިންމާތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް ޔޫނިއަންގެ މައްޗަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން، ޔޫނިއަން އުވާލުމުގެ ކަންކަން ހިންގައި، އެ ޔޫނިއަނެއްގެ މުދަލާއި ދަރަނީގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތްތަކާއި އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން ނިންމައިފިނަމަ، އެ ޔޫނިއަންގެ މުދަލާއި ފައިސާއިން އެ ޔޫނިއަނެއްގެ ޚަރަދުތަކާއި، ދަރަންޏާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށްފަހު އެއްވެސް މިންވަރެއް ބާކީ ހުރިނަމަ، އެ ޔޫނިއަނަކުން ނިންމާ ގޮތެއްގެމަތިން، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ ހުއްދައާއެކު އެ މުދަލާއި ފައިސާ ބަހާލަންވާނެއެވެ. އަދި އެކަމާގުޅޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ޔޫނިއަނެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން ނިންމައިފިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ކ) ގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން އެ ޔޫނިއަނެއްގެ ރަޖިސްޓްރޭޝަން ބާޠިލުކޮށް، އެ ޔޫނިއަންގެ ނަން ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރުން އުނިކޮށް، އެކަން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަން އުވާލުމުގެ ނަތީޖާ]
މި ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޔޫނިއަން އުވާލައިފިނަމަ އެ ޔޫނިއަނަކީ މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޔޫނިއަނެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު އެ ޔޫނިއަނަށް މި ޤާނޫނުން ލިބެމުންދިޔަ ޙައްޤުތަކާއި އިމްތިޔާޒުތައް އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ބޭނުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ޔޫނިއަނެއްގެ ރަޖިސްޓްރޭޝަން ބާޠިލުކުރުމުގެ ކުރިން އެ ޔޫނިއަންގެ ނަމުގައި ކޮށްފައިވާ މުޢާމަލާތްތަކަށާއި، އެ ޔޫނިއަނުން ދައްކަން ޖެހިފައިވާ ދަރަނިތަކަށާއި، އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އަދާކުރުމަށް ލާޒިމުވެފައިވާ އެއްވެސް މަސްއޫލިއްޔަތެއްވާނަމަ އެކަމަކަށް އެ ޔޫނިއަނުން ޒިންމާ ވާންވާނެއެވެ.
[ޔޫނިއަންތަކުގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލުން] އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތުތައް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ ޔޫނިއަންތަކުގެ ދަފްތަރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ލިޔެ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަންގެ ނަން (ނަން ބަދަލުކޮށްފައިވާނަމަ ކުރިން ކިޔުނު ނަންތައް ހިމެނޭގޮތުން)، ޔޫނިއަންގެ ބާވަތް، ރަޖިސްޓަރީކުރި ތާރީޚް، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެސް އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު އަދި ދުސްތޫރަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި ބަދަލުތައް؛
ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
ޔޫނިއަންގެ އޮފިސަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުވާލުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްކޮށްލެވިފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
އުވާލެވިފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ މަޢުލޫމާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (7) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތު ދަފްތަރުގައި ހިމަނާނީ، އެ ޔޫނިއަނެއް އުވާލެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 2 (ދޭއް) އަހަރުދުވަސް ވަންދެނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރު އެކުގައި ނުވަތަ އެ ދަފްތަރުގެ ވަކި ބައެއް އިލެކްޓްރޯނިކްކޮށް ބަލަހައްޓަމުން ދިއުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޔޫނިއަންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓު ހުށަހަޅާއިރު ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ ދަފްތަރަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައިވާނަމަ، އެ ބަދަލެއް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ބަލަހައްޓާ ދަފްތަރަށް ގެންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތުތަކުގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު، އެއްވެސް އަގެއް ނެގުމަކާ ނުލައި ޢާންމުންނަށް ބެލޭނެހެން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަންގެ ނަން (ނަން ބަދަލުކޮށްފައިވާނަމަ ކުރިން ކިޔުނު ނަންތައް)، ޔޫނިއަންގެ ބާވަތް، ރަޖިސްޓަރީކުރި ތާރީޚް، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެޑްރެސް އަދި ސަރވިސް އެޑްރެސް؛
ޔޫނިއަންގެ އޮފިސަރުންގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުވާލުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްކޮށްލެވިފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ މަޢުލޫމާތު؛
އުވާލެވިފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ މަޢުލޫމާތު.
[ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުމާގުޅޭ ގަވާއިދު] މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކޮށްލެވިފައިވާ ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އެންމެހައި އުސޫލުތަކާއި ހަމަތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން، ގިނަވެގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި، ހިންގަން ފަށަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންތައް ހިންގުން]

[ޔޫނިއަން ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ޔޫނިއަންތައް ހިންގަންވާނީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޔޫނިއަނެއްގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ކޮންމެ ޔޫނިއަނަކުންވެސް، އެ ޔޫނިއަން ހިންގުމުގެ މައިގަނޑު އުސޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރެއް އެކުލަވާލައި، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަންތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގެ ބޭނުމަށް، ޔޫނިއަންތަކުގެ ދުސްތޫރުގައި ހިމެނުމަށް ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަން ހިންގުމުގެ އުސޫލުތައް]
ޔޫނިއަން ހިންގުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން އިންތިޒާމުކުރުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނާއި ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޔޫނިއަން ހިންގުމުގެ އުސޫލުތައް އެކުލަވާލައި، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ދެ ޔޫނިއަނެއް އެއްކޮށްލުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ އެއް ބާވަތެއްގެ 2 (ދޭއް) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ޔޫނިއަން އެއްކޮށްލައި، ވަކި ޔޫނިއަނެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްޓަކައި، އަންނަނިވި ލިޔެކިޔުންތަކާ އެކުގައި އެކަމަށް އެދި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހެޅުމުން، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އާ ޔޫނިއަން ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަންތައް އެއްކޮށްލުމަށް އެދޭ ފޯމު؛
ޔޫނިއަންތައް އެއްކޮށްލުމަށް ނިންމައި، އެ ޔޫނިއަންތަކުގެ ޢާންމު ޖަލްސާއިން ފާސްކޮށްފައިވާ ޤަރާރު؛
އެއްކޮށްލެވޭ ޔޫނިއަންތަކުގެ ރަޖިސްޓްރޭޝަން ސެޓްފިކެޓުގެ އަސްލު؛
އެއްކޮށްލެވޭ ޔޫނިއަންތަކުގެ ވޭތުވެދިޔަ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މާލީ ހިސާބުތައް؛
ރަޖިސްޓަރީ ފީ؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެހެނިހެން ލިޔެކިޔުންތައް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެއްކޮށްލެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހިންގަމުންދާ ޔޫނިއަންތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ބާވަތެއްގެ ޔޫނިއަންތަކެވެ.

[ދެ ޔޫނިއަނެއް އެއްކޮށްލުމުގެ ނަތީޖާ]
މި ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއް ބާވަތެއްގެ ދެ ޔޫނިއަނަށްވުރެ ގިނަ ޔޫނިއަން އެއްކޮށްލުމަށްފަހު އާ ޔޫނިއަނެއް ރަޖިސްޓަރީވުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވާނީ، އެއްކޮށްލެވުނު ޔޫނިއަންތަކުގެ މެންބަރުން އަލަށް ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންކަމުގައި ވުމާއި، އެއްކޮށްލެވުނު ޔޫނިއަންތަކުގެ މުދަލާއި ދަރަނި، އާ ޔޫނިއަންގެ މުދަލާއި ދަރަންޏަށް ބަދަލުވުމާއި، އެއްކޮށްލެވުނު ޔޫނިއަންތަކާ ދެކޮޅަށް އުފުލާފައިވާ ދަޢުވާއެއްވާނަމަ އެ ދަޢުވާއެއްގެ ޒިންމާ، އަލަށް ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު ޔޫނިއަނުން އުފުލަންޖެހުމެވެ.
ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ދެ ޔޫނިއަނެއް އެއްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ ނަން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީވުމަށް އެދޭ ޔޫނިއަނަކަށް ކިޔުމަށް ހުށަހަޅާ ނަމަކީ އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ބާވަތެއްގެ ނަމެއްކަމުގައި ނުވާނަމަ، އެ ޔޫނިއަނަކުން ހުށަހަޅާ ނަން އެ ޔޫނިއަނަށް ކިޔުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ހުއްދަދޭންވާނެއެވެ.
ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެހެން ޔޫނިއަނަކަށް ނުވަތަ ކުންފުންޏަކަށް ނުވަތަ ޕާޓްނަރޝިޕަކަށް ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނީ ޝަޚްޞަކަށް ނުވަތަ ތަނަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކިޔާފައިވާ ނަމަކަށްވުން ނުވަތަ އެފަދަ ނަމަކާ އެއްގޮތްކަމުން އެއީ އެއް ތަނެއްކަމުގައި ބެލެވިދާނެ ފަދަ ނަމަކަށްވުން؛
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި މަޝްހޫރު ނަމަކަށްވެފައި، އެ ނަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޔޫނިއަނަކުން ބޭނުންކޮށްގެން ކުރާ މުޢާމަލާތަކީ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި މަޝްހޫރުކަން ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ކުރާ މުޢާމަލާތެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ނަމަކަށްވުން؛
ޣައިރު ޤާނޫނީ ޙަރަކާތަކަށް ނުވަތަ ޢަމަލަކަށް ނުވަތަ ކަމަކަށް އިޝާރާތްކުރާ ނުވަތަ ވާގިދޭ ނުވަތަ ހިތްވަރުދޭ ނަމަކަށްވުން، ނުވަތަ އެ ނަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ކުށްކުރާ ޖަމާޢަތެއް ރަމްޒުކޮށްދޭ ނަމަކަށްވުން؛
މީހުންގެ މެދުގައި ނަފްރަތު އުފެދޭ ބާވަތުގެ ނުވަތަ ވަކި ނަސްލަކަށް ނުވަތަ ޤައުމަކަށް ނުވަތަ ކުލަޔަކަށް ނުވަތަ ޖިންސަކަށް ނުވަތަ ޢުމުރުފުރާއަކަށް ނުވަތަ ވަކި ދީނަކަށް ނުވަތަ ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ނަފްސާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކަށް ނިކަމެތިކަމެއް ނުވަތަ ދެރައެއް ނުވަތަ މަލާމާތެއް ރައްދުވާ ޒާތުގެ ނަމަކަށްވުން؛
ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޓްރޭޑްމާރކަކަށްވުން؛
އެ ޔޫނިއަނާއި ދިވެހިސަރުކާރާ ނުވަތަ ދައުލަތާ ގުޅިފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ދިވެހިސަރުކާރަށް ނުވަތަ ދައުލަތަށް ނިސްބަތްވާކަމަށް ދައްކުވައިދޭ ނަމަކަށްވުން؛
ޢާންމު އަޚްލާޤީ މިންގަނޑާ ޚިލާފު ނަމަކަށްވުން؛
ޔޫނިއަނެއްގެ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެ ނަމެއްކަމުގައި ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގެ ޙުކުމެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ނަމަކަށްވުން.

[ޔޫނިއަންގެ ނަމަށް ބަދަލުގެނައުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަނެއްގެ ނަމަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވޭނީ އެ ޔޫނިއަނެއްގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން އެ ބަދަލުގެނައުމަށް ނިންމައިގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަނެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުން އެ ނިންމުމެއް ނިންމާތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ނަން ބަދަލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅާއިރު، އެ ނިންމުމަކީ ޔޫނިއަންގެ ޢާންމު މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްކަން އެނގޭނެފަދަ ލިޔުމެއް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ނަން ބަދަލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ޔޫނިއަނަކުން ހުށަހަޅާ ނަމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާއިން ހުއްދަނުކުރާ ނަމެއްނަމަ، އެ ނަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީގެންނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަނަކުން ނަން ބަދަލުކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވެފައިވާކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ ޔޫނިއަނުން އެދިފައިވާ ފަދައިން އާ ނަން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީ ރަޖިސްޓަރީކުރާ ތާރީޚުގައި އެކަން އެ ޔޫނިއަނަށް އަންގައި، އެ ޔޫނިއަނަށް އާ ރަޖިސްޓްރޭޝަން ސެޓްފިކެޓެއް ހަދައިދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަލަށް ހަދައިދޭ ރަޖިސްޓްރޭޝަން ސެޓްފިކެޓުގައި އެ ޔޫނިއަނަށް ކުރިން ކިޔުނު ނަން ލިޔެފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.

[ނަން ބަދަލުވުމުގެ ނަތީޖާ]
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަނެއްގެ ނަން ބަދަލުކުރުމަކުން، އެ ޔޫނިއަނެއްގެ އެއްވެސް ޙައްޤަކަށް ނުވަތަ ވާޖިބަކަށް ނުވަތަ އިލްތިޒާމަކަށް ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަނަކުން ކުރާ، ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަނެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ބަދަލުގެނައުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ޔޫނިއަނަކުން، އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނައުމަށް އެދޭނަމަ، މި ޤާނޫނާއި އެ ޔޫނިއަނެއްގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ ބަދަލެއް ގެނައުމަށް ޔޫނިއަނުން ނިންމައި، އެފަދައިން ދުސްތޫރަށް ބަދަލުގެނައުމަށް ޔޫނިއަންގެ ފަރާތުން ނިންމާތާ ގިނަވެގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ގެނެވުނު ބަދަލު އެނގޭނެހެން، ޔޫނިއަންގެ އާ ދުސްތޫރުގެ ކޮޕީއެއް ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ގެނައި ބަދަލުތައް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ބަދަލުތަކަކީ މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާއި މި ޤާނޫނުގެ އަސާސަކާ ފުށުއެރުމެއްނުވާ ބަދަލެއްނަމަ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ގެނައި ބަދަލު ބަލައިގެންފިކަން އެ ޔޫނިއަނަކަށް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ގެނައި ބަދަލުތައް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ބަދަލުތަކަކީ މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާއި މި ޤާނޫނުގެ އަސާސަކާ ފުށުއަރާ ބަދަލުތަކެއްކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ލިބުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ގެނައި ބަދަލު ބަލައިގަނެވެން ނެތްކަން ސަބަބާއެކު ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ގެނައި ބަދަލު ބަލައިގަނެވެން ނެތްކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އަންގާ ޙާލަތުގައި، އެ ބަދަލުތައް މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާއި މި ޤާނޫނުގެ އަސާސްތަކާ ފުށުއެރުމެއްނުވާ ގޮތުގެމަތިން އިޞްލާޙުކުރުމަށްފަހުގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަލުން ރަޖިސްޓްރާރަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ގެނައި ބަދަލު ބަލައިގަނެވެން ނެތްކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރ އަންގައިފިނަމަ، އެ ބަދަލާ އެއްގޮތަށް އެއްވެސް ކަމެއް ތަންފީޛުކުރުމަކީ މި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާއި އުސޫލުތަކަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު، އެ ބަދަލެއް ގެނެވުނު ތާރީޚް ސާފުކޮށް އެނގޭގޮތަށް ޔޫނިއަންތަކުން ރިކޯޑުކޮށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޔޫނިއަނެއްގެ ދުސްތޫރާއި އުސޫލުތަކަށް ބަދަލުގެނެވުނު ތާރީޚުކަމުގައި ބަލަންވާނީ، އާ ދުސްތޫރު ބަލައިގެންފިކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ ފަރާތުން ޔޫނިއަނަށް ލިޔުމުން އަންގާ ތާރީޚެވެ.
ޔޫނިއަނެއްގެ ދުސްތޫރަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވި، އެ ގެނެވުނު ބަދަލު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ބަލައިގެންފިނަމަ، އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް ގެނެވުނު ބަދަލު ޢާންމު މެންބަރުންނަށް އަންގައި، އެ ބަދަލާ އެއްގޮތަށް ޔޫނިއަންގެ ހިންގުން ކުރިއަށްގެންދާކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ޔޫނިއަންގެ ޒިންމާއެކެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުން]
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުން އިސްތިސްނާކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް ފިޔަވައި، އެ ޔޫނިއަން ތަމްސީލުކުރާ ބާވަތުގެ ކޮންމެ ފަރާތަކަށްމެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެންވެއެވެ.
[ކުޑަކުދިން ޔޫނިއަންގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުން] ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބެލެނިވެރިޔާގެ ހުއްދައާއެކު ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދާ 16 (ސޯޅަ) އަހަރުން މަތީގެ ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް، ބެލެނިވެރިޔާގެ އިޢުތިރާޟެއް ނެތްކަމުގެ ލިޔުމަކާއެކު، ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީވެވިދާނެއެވެ.
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ޔޫނިއަނެއްގައި ރަޖިސްޓަރީވާ 16 (ސޯޅަ) އަހަރުން މަތީގެ ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންނަށް ލިބިގެންވާ އެންމެހައި ޙައްޤުތަކުގެ ބޭނުންހިފުމާއި، މި ޤާނޫނުންނާއި އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކުން ލިބިދޭ އެންމެހައި ރައްކާތެރިކަމެއް ލިބިގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް، އެފަދަ ފަރާތަކަށް ޔޫނިއަނެއްގެ އޮފިސަރަކަށް ނުވެވޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މީލާދީ ގޮތުން 18 (އަށާރަ) އަހަރުނުވާ އެއްވެސް ކުއްޖަކު މި ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން ޔޫނިއަނަކުން ހިންގާ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅުތަކުގައި ބައިވެރިކުރުމަކީ މި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވީތީ އެފަދަ ކުދިންނަށް މި ޤާނޫނުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން، ޔޫނިއަންގެ ފަރާތުން އެ ކުއްޖަކު ތަމްސީލުކުރުން މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
[ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ ރަޖިސްޓަރީ] މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ކޮންމެ ޔޫނިއަނެއްގައިވެސް، އެ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުކަން ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި ދިވެހިރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރު ނުވަތަ ވަރކްޕަރމިޓްގެ ތަފްޞީލު އެނގޭނެހެން މެންބަރުންގެ ރަޖިސްޓަރީއެއް އެ ޔޫނިއަނަކުން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ އޮފިސަރުން]
ޔޫނިއަނެއް ތަމްސީލުކުރުމަށް އެ ޔޫނިއަންގެ ފަރާތުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކުގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގެ ޙުކުމަކުން އިފްލާސްކޮށްފައިވާ ފަރާތަކަށް ނުވުން؛
ފާއިތުވި 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން.
ޔޫނިއަނެއްގެ ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ ގޮތްޕެއްގެ އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްގެ ކިބައިން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠެއް އުނިވެއްޖެނަމަ، އެ ފަރާތެއް އެ މަޤާމުން ވަކިވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރާ އެއްވެސް އޮފިސަރަކު ބަދަލުވާނަމަ، ނުވަތަ އެ އޮފިސަރެއްގެ ޒިންމާއިން ދުރުކުރަންޖެހިއްޖެނަމަ، އެކަން ޔޫނިއަންގެ ޢާންމު މެންބަރުންނަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޔޫނިއަންގެ އޮފިސަރުންގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރެވޭ އޮފިސަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ވާންވާނީ، ދިވެހިރައްޔިތުންނަށެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ އޮފިސަރުން ނިންމާ ނިންމުންތަކުގެ ހައިސިއްޔަތު]
މި ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، ޔޫނިއަންގެ ފަރާތުން ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުން ތަމްސީލުކުރުމަށް ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓުތަކާއި ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ޔޫނިއަން ތަމްސީލުކުރާ އޮފިސަރުން ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުން ބާރު ލިބިގެން އޮފިސަރުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަކީ މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އެ ޔޫނިއަންގެ ހުރިހާ މެންބަރުންގެ ނިންމުންތަކެއްކަމުގައި ބަލަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ މުވައްޒަފުން]
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޔޫނިއަން ހިންގުމުގެ ބޭނުމަށް ޔޫނިއަނުން ޚަރަދުކުރާގޮތަށް، ޔޫނިއަނަށް މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.

[މެންބަރުންގެ ސިއްރު ވޯޓު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަނަކުން، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ނިންމަންވާނީ، ޔޫނިއަން ހިންގުމުގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ނެގޭ މެންބަރުންގެ ސިއްރު ވޯޓެއްގައި، އެ ޔޫނިއަންގެ ޖުމްލަ މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ.
ޔޫނިއަންގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮފިސަރުން އިންތިޚާބުކުރުން؛
އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަށް ނުވަތަ ހަޅުތާލެއް ހިންގުމަށް ނިންމުން ނުވަތަ އެފަދަ ފިޔަވަޅެއްގައި ބައިވެރިވުން ނުވަތަ އެފަދަ ފިޔަވަޅަކަށް ތާއީދުކުރުން ނުވަތަ އެފަދަ ކަމަކަށް ޚަރަދުކުރުން ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއްގައި އެއްބާރުލުންދިނުން؛
ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކަށްވުމަށްޓަކައި ފީއެއް ނެގުން؛
ޔޫނިއަން އުވާލުން؛
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރަށް އިޞްލާޙު ގެނައުން؛
އެހެން ޔޫނިއަނަކާ އެއްކޮށްލުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ ހިންގުމާގުޅޭ ކަންކަމުގައި ނަގަންޖެހޭ ސިއްރު ވޯޓު ނެގުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންތަކުން ފެޑަރޭޝަންތައް އުފެއްދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަންތަކުގެ ތެރެއިން 5 (ފަހެއް) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ޔޫނިއަން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަށްޓަކައި ފެޑަރޭޝަނެއް އުފައްދައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ފެޑަރޭޝަނެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެދޭ ޔޫނިއަންތަކުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުންތަކާއެކު، އެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ފޯމުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ފެޑަރޭޝަނެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅޭނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހިންގަމުންދާ އެއް ބާވަތުގެ ޔޫނިއަންތަކަށެވެ.

[ނޭޝަނަލް ޓްރޭޑް ޔޫނިއަން ސެންޓަރު އުފެއްދުން]
"ނޭޝަނަލް ޓްރޭޑް ޔޫނިއަން ސެންޓަރު" ގެ ނަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކުން އުފައްދައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ފެޑަރޭޝަންތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ސެންޓަރެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ.
ނޭޝަނަލް ޓްރޭޑް ޔޫނިއަން ސެންޓަރު އުފެއްދުމާއި، ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ނޭޝަނަލް އެމްޕްލޯޔަރޒް ޔޫނިއަން ސެންޓަރު އުފެއްދުން]
"ނޭޝަނަލް އެމްޕްލޯޔަރޒް ޔޫނިއަން ސެންޓަރު" ގެ ނަމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުން އުފައްދައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ފެޑަރޭޝަންތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ސެންޓަރެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ.
ނޭޝަނަލް އެމްޕްލޯޔަރޒް ޔޫނިއަން ސެންޓަރު އުފެއްދުމާއި، ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[މާލީ ކަންކަން]

[ފަންޑު ހޯދުން]
ޔޫނިއަންގެ އިދާރީ ކަންކަމަށާއި ޔޫނިއަނުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، ފަންޑުގެ ގޮތުގައި ހިލޭ އެހީ ހޯދިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެފަދައިން ހޯދާ އެހީގެ ގޮތުގައި ބޭރުގެ ފަރާތަކުން ދޭ ފައިސާގެ އެހީއެއް އެއްވެސް ޔޫނިއަނަކުން ބަލައިގަނެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ދިވެހި ދައުލަތް ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާ ނުވަތަ ޖަމާޢަތްތަކުން ނުވަތަ އިންޓަރނޭޝަނަލް ލޭބަރ އޯގަނައިޒޭޝަންގައި ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ ޖަމްޢިއްޔާ ނުވަތަ ޖަމާޢަތްތަކުން ދޭ ފައިސާގެ އެހީއާއި، އެނޫންވެސް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ދޭ، ފައިސާ ފިޔަވައި އެނޫން ބާވަތުގެ އެހީ، ޔޫނިއަންތަކުން ބަލައިގަތުން މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ޔޫނިއަނަކަށް އެހީއެއް ލިބިފައިވާނަމަ، އެ ޔޫނިއަނަކަށް ލިބުނު އެހީގެ ތަފްޞީލާއި، އެ އެހީ ބޭނުންކޮށްގެން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްޞީލު އެ ޔޫނިއަންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓުގައި ވަކިން ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަންގެ މެމްބަރޝިޕް ފީއެއްގެ ގޮތުގައި، އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ އަތުން ފީއެއް ނެގުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
ޔޫނިއަންތަކުން މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދާ ފަންޑު ނުވަތަ ޔޫނިއަންގެ މުދާ ބޭނުންކުރަންވާނީ ޔޫނިއަންގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމުގެ ގޮތުން ހިންގާ، ޔޫނިއަންގެ ޙަރަކާތްތަކަށެވެ.
ޔޫނިއަންތަކުން ހިލޭ އެހީ ހޯދުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަންގެ ފަންޑުން ކުރުން މަނާ ކަންކަން]
ޔޫނިއަންގެ ޙަރަކާތްތަކާ ގުޅުމެއް ނެތް ކަމެއްގައި ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުރާ ޙުކުމަކާ ގުޅިގެން ދައްކަންޖެހޭ ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ ދެއްކުމަށް ޔޫނިއަންގެ ފަންޑު ބޭނުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުން ބާރުލިބިގެން މެނުވީ، އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ އަތުގައި ނުވަތަ ބާރުގެ ދަށުގައި ޔޫނިއަންގެ މުދަލެއް ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނު ހުއްދަނުކުރާ ބޭނުމަކަށް ނުވަތަ ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރާ ޚިލާފު ބޭނުމަކަށް ޔޫނިއަންގެ ފައިސާ ޚަރަދުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަންތަކުން މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދާ ފަންޑު ނުވަތަ ޔޫނިއަންގެ މުދަލަކުން އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންނަށް ނުވަތަ މުއައްސިސުންނަށް މާލީ ފައިދާއެއް ނުވަތަ މަންފާއެއް ހޯދައިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންނަށް ޔޫނިއަންގެ މުދަލާއި ފައިސާގެ މައްޗަށް، މިލްކުވެރިކަމުގެ އެއްވެސް ޙައްޤެއް ލިބިގެނެއްނުވެއެވެ.

[ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުން]
ކޮންމެ ޔޫނިއަނަކުންވެސް، އެ ޔޫނިއަނަކަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި، އެ ޔޫނިއަނަކުން ޚަރަދުކުރާ ފައިސާގެ ތަފްޞީލާއި، ޔޫނިއަންގެ މުދަލާއި، ދަރަންޏާއި، އެހެނިހެން ޒިންމާތަކާބެހޭ ތަފްޞީލު ސާފުކޮށް އެނގޭނެހެން، ހިސާބުތައް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހިސާބުތައް އެކުލެވޭ ލިޔުންތައް، ޔޫނިއަންގެ މަސައްކަތް ހިންގާ ތަނުގައި، އެ ޔޫނިއަންގެ މެންބަރަކު އެދިއްޖެނަމަ، ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން މެންބަރުންނާ ހިއްސާކުރެވޭގޮތަކަށް، 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[އަހަރީ ރިފޯޓު]
ކޮންމެ ޔޫނިއަނަކުންވެސް ނިމިދިޔަ މީލާދީ އަހަރުގެ އަހަރީ ރިޕޯޓު، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ހިމެނޭހެން ތައްޔާރުކޮށް، ހިނގަމުންދާ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ ފަހު ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަނަށް ލިބުނު ފައިސާގެ އެހީއާއި އެފަދަ އެހީގައި ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްޞީލު؛
ޔޫނިއަނަށް ލިބުނު ފައިސާ ފިޔަވައި އެނޫން ބާވަތުގެ އެހީ؛
އޮޑިޓްކުރެވިފައިވާ އަހަރީ ހިސާބު؛
ފީ ދައްކާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު؛
ފީ ނުދައްކާ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު؛
ނިމިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޔޫނިއަނުން ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ ތަފްޞީލު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އަހަރީ ރިޕޯޓު ހުށަހަޅާއިރު، އެ އަހަރެއްގައި ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ ރަޖިސްޓަރީއަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތައް އެނގޭނެހެން ވަކިން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ އަހަރީ ރިޕޯޓު އޮންނަންޖެހޭ ގޮތާއި، އެ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންޖެހޭ އިތުރު މަޢުލޫމާތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޔޫނިއަނެއްގެ ފައިސާއާއި މުދާ ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން]
ޔޫނިއަނެއްގެ ފައިސާ ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރިކަމުގެ ޢަމަލެއް އެއްވެސް މީހަކު ކޮށްފިކަމުގައި ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އެ ކަމުގައި އެ ފަރާތެއްގެ ބައިވެރިވުން އޮތް މިންވަރަށް ބަލައި -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން އެ ފަރާތެއް ޖޫރިމަނާކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެއީ ޔޫނިއަންގެ އޮފިސަރެއްގެ މަޤާމުގައި ހުރި ފަރާތަކުން ކުރި ޢަމަލެއްނަމަ، އެ ފަރާތް ޔޫނިއަންގެ އޮފިސަރެއްގެ މަޤާމުން ދުރުކުރަންވާނެއެވެ.

[އަހަރީ ރިޕޯޓު ހުށަނާޅައިގެން ފިޔަވަޅު އެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަނުން ހުށަހަޅާ އަހަރީ ރިޕޯޓު ފުރިހަމަ ނޫންކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަމެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ދިނުމަށްފަހު، އެ މުއްދަތުގައި އިޞްލާޙުތަކާއެކު އަހަރީ ރިޕޯޓު ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގައި ޔޫނިއަނުން އަހަރީ ރިޕޯޓު ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ޔޫނިއަނަކާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް ރެގިއުލޭޓްކުރުން]

[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ މަޤާމަށް މިނިސްޓަރު މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ ގޮތުގައި މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޖަވާބުދާރީވާނީ މިނިސްޓަރަށެވެ.

[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ބާރުތައް]
ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ޔޫނިއަންތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޝަކުވާ ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހައިން ޝަކުވާ ހުށަހެޅޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުން؛
ޔޫނިއަންތަކާ ގުޅިގެން ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާތައް ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރުން؛
އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބަލައި ފިޔަވަޅު އެޅުން؛
ޔޫނިއަންތަކަށް، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުން؛
ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް އިންތިޒާމުކޮށް ބޭއްވުން.

[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޝަރުޠުތައް]
ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަކީ އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
ބުއްދި ސަލާމަތުންހުރި، ޢުމުރުން 30 (ތިރީސް) އަހަރު ފުރިފައިވާ ދިވެހިރައްޔިތަކު ކަމުގައިވުން؛
މަޤާމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މަޤާމެއް ފުރާފައިވާ ނުވަތަ އެފަދަ މަޤާމެއް ފުރަމުންދާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުމާއި، އިންތިޚާބުކުރެވޭ އެއްވެސް މަޤާމެއްގައި ހުރި ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމުގެ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ބޭނުންވާ ޤާބިލުކަން ހުރުމާއެކު، ކަމާ ގުޅުންހުރި ދާއިރާއަކުން މާސްޓަރސް ޑިގްރީއެއް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
މަޤާމުގެ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތާ ގުޅުންހުރި ދާއިރާއެއްގައި މަދުވެގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މަސައްކަތްކޮށް ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނުވަތަ ވައްކަމާއި، ޓެކުމާއި، މަކަރާއި، ޙީލަތްހެދުމާއި، ޚިޔާނާތް ފަދަ ބޮޑު ކުށެއް ނުވަތަ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖިންސީ ކުށެއް ކުރިކަން ނުވަތަ ގެވެށި އަނިޔާގެ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ކޮށްފައިވާކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 3 (ތިނެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މަސައްކަތްތެރިން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ ހިންގާ ކޮމިޓީއެއްގެ މެންބަރަކުކަމުގައި ނުވުން ނުވަތަ އެފަދަ ޖަމްޢިއްޔާއެއް ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވެފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތްތެރިން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ އެއްވެސް ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން.

[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު]
މި ޤާނޫނުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތަކީ 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ 1 (އެކެއް) ދައުރެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 68 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަޤާމުން ވަކިކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ފިޔަވައި، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު، އިތުރު 5 (ފަހެއް) އަހަރަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް އިތުރުކުރެވިދާނެއެވެ.

[ނުފޫޒެއް ނެތި މިނިވަންކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރުމާއި އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތަށް މަސައްކަތްނުކުރުން]
ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް އޭނާގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ބުރަވެ ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދައްކައިފާނެ ބިރަކަށް ޖެހިލުންވެ ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ފޯރުވައިފާނެ ނުފޫޒަކަށް ލެނބިގެން ނުވާނެއެވެ.
ޔޫނިއަނަކާ ގުޅިގެން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް ނިންމާ ނިންމުމެއްގައި ނުވަތަ ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތެއްގައި، ސީދާގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާގޮތުންވެސް، އޭނާގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތެއް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މުވައްޒަފުން] ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް މި ޤާނޫނުން މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް ބޭނުންވާ ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުން ވަކިކުރުން]
މަޤާމުގެ ހައިސިއްޔަތުން އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި އިހުމާލުވެއްޖެނަމަ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް މަޤާމުން ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމު ހުސްވުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހަކަށް އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމުން އޭނާ ވަކިވާނެއެވެ.
މަޤާމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުން؛
މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 68 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އޭނާ އެ މަޤާމުން ވަކިކުރުން؛
އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާ ނުލައި، މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރިވުން؛
އޭނާގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ ނުވަތަ ޢައްޔަންކުރެވޭ މަޤާމަކަށް ކުރިމަތިލުން ނުވަތަ ޢައްޔަންކުރުން؛
ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ ކިބައިގައި ހުރުން މި ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރުޠެއް އުނިވުން؛
މަރުވުން ނުވަތަ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދޭފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުން.
[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން] ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެކަން ބަޔާންކޮށް މިނިސްޓަރަށް ލިޔުމަކުން ހުށަހަޅައި، އެ ލިޔުން މިނިސްޓަރަށް ލިބުމުން، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް އެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނީކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
[ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމު ހުސްވުމުން އަލުން ޢައްޔަންކުރުން] މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ މަޤާމު ހުސްވެއްޖެނަމަ، އެ މަޤާމު ހުސްވާ ދުވަހުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޤާމަށް މިނިސްޓަރު މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޙައްޤެއް ނިގުޅައިގަތުމުން ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވުމުން ޝަކުވާ ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާއި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކޮށްފިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައި ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤެއް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ނިގުޅައިގެންފައިވާނަމަ، ނުވަތަ ނިގުޅައިގަތުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާނަމަ، ނުވަތަ ނިގުޅައިގެންފާނެކަމުގެ ބިރުހީވާނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުން ވަކި ފަރާތަކަށް މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާއަކާ ޚިލާފުވެއްޖެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އެކަމެއް ނުވަތަ އެ ކަންކަން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސް، އެ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރަން ފިޔަވަޅު އަޅައިދިނުމަށް އެދި އެކަމުގެ ޝަކުވާ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.
[ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމާއި ތަޙްޤީޤުކުރުން] މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމާއި، އެ ޝަކުވާއާ ގުޅިގެން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ހިންގާ ތަޙްޤީޤަކަށް މަޢުލޫމާތު ދެވޭނެކަމަށް ފެންނަ ފަރާތްތައް ތަޙްޤީޤުގެ ބޭނުމަށް ޙާޟިރުކުރުމާއި އެކަމަށް ބޭނުންވާ ކޮންމެ ލިޔެކިޔުމެއް ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަނަކުން ކުރުން މަނާ ޢަމަލެއް ޔޫނިއަނަކުން ކުރިކަން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްފިނަމަ، އެ މައްސަލައެއް ތަޙްޤީޤުކުރުމަށްފަހު، އެ ޔޫނިއަނަކުން އެފަދަ ޢަމަލެއް ކޮށްފައިވާކަމަށް ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އެކަމެއް ރަނގަޅުކުރެވެން ހުރި ގޮތްތައް ބަލައި، މައްސަލަ ހުށަހެޅުނު ދުވަހުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން 40 (ސާޅީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޔޫނިއަން ޖޫރިމަނާކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ޢަމަލެއް ތަކުރާރުކޮށްފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާއި އުސޫލުތަކާ ފުށުއަރާ ގޮތަށް ޔޫނިއަން ހިންގަމުންދާކަން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޔޫނިއަން އުވާލުމުގެ މަރުޙަލާ ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ ކިބައިން އެދެންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އެއްވެސް ޙައްޤެއްގެ ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވައިފިނަމަ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާއަކާ އެއްވެސް ޔޫނިއަނަކުން ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެ ޢަމަލު ކުރި ޔޫނިއަނެއް -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރެވޭނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 72 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތަށް، އެ ޝަކުވާއާ ގުޅިގެން އެޅޭ ފިޔަވަޅާއި އެކަމުގެ ނަތީޖާ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.

[ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީ]
މި ޤާނޫނުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތައް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާއި މަސައްކަތްތެރިންނަށް ކަށަވަރުކޮށްދީ، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ އެއްބަސްވުންތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކާ ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމަށް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ދޭންޖެހޭ އެހީތެރިކަން ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ އަދި ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓް]
[ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގގެ ދަޢުވަތު ހުށަހެޅުން] މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކުން ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަކަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވާނަމަ، އެކަން ބަޔާންކޮށް، ކަމާ ގުޅުންހުރި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޔޫނިއަނަށް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަކަށް ދިއުމަށް ދަޢުވަތު ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ދަޢުވަތަކާއެކު، އެ ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ ނިސްބަތްވާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުން ތަމްސީލުކުރާނެ ފަރާތެއް ކަނޑައަޅައި، އެ ފަރާތެއް ބަލައިގަތުމަށް އެދި ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޔޫނިއަނަކަށް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކަށް ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅަންވާނީ ލިޔުމުން، ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ ރުހުން ލިބިފައިވާ، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިންކުރަން ބޭނުންވާ ކަންކަމުގެ ޕްރޮޕޯޒަލްއަކާ އެކުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޕްރޮޕޯޒަލްގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ހިމެނިދާނެއެވެ.
މަސައްކަތްކުރާ ތަނުގެ މަސައްކަތު މާޙައުލާއި ތަނުގެ ޙާލަތާއި ވަޒީފާގެ ޝަރުޠުތަކަށް ބަދަލުގެނައުން؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ރެގިއުލޭޓްކުރުން؛
މަސައްކަތްތެރިންނާއި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާ ދެމެދު ނުވަތަ މަސައްކަތްތެރިންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާ ދެމެދު ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހިކުރުން ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކުން ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަކުން ވާޞިލުވުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ޕްރޮޕޯޒަލެއްގައި، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނެއްގެ ވަކި މެންބަރެއްގެ ޙައްޤެއް ކަށަވަރުކުރުމަށް ނުވަތަ ވަކި މެންބަރަކަށް މަންފާއެއް ޙާޞިލުކުރުމާގުޅޭ ކަމެއް ހިމަނައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޔޫނިއަނަކަށް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކަށް ލިބޭ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން، އެ ހުށަހެޅުން އެ ފަރާތަށް ލިބުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރުމާމެދު ނިންމާ ގޮތެއް އެ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކަށް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ ފެށުމަށް ދަޢުވަތު ހުށަހަޅާފައިވަނިކޮށް ނުވަތަ އެކަމުގެ މަޝްވަރާތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ކުރިއަށް ދަނިކޮށް، އެ މަސައްކަތްތެރިން ތަމްސީލުކުރާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކުން، ނުވަތަ އެ ޔޫނިއަނެއްގެ އެއްވެސް މަސައްކަތްތެރިއަކު މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އަޅައިގެން ނުވަތަ ހަޅުތާލެއް ހިންގައިގެންނުވާނެއެވެ. ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލަކަށް މަގުފަހިވާފަދަ ޢަމަލެއްވެސް ހިންގައިގެންނުވާނެއެވެ.

[ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ ފެށުމަށް ދަޢުވަތު ފޮނުވުން]
ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަށް ދަޢުވަތު ފޮނުވުމަށްފަހު، އެ ދަޢުވަތު ޤަބޫލުކުރާކަން އަންގައިދޭ ޖަވާބު ލިބޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއާ ގުޅުންހުރި މަޝްވަރާތައް ފެށުމަށް އެ މަޝްވަރާއަށް އެދުނު މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނުން ދަޢުވަތު ފޮނުވައި، އެ މަޝްވަރާތައް ފަށަންވާނެއެވެ.

[ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓްގެ މަޝްވަރާތައް ނުފެށި ލަސްވުން]
މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ ފެށުމަށް ދޭ ދަޢުވަތު، އެ ދަޢުވަތު ލިބޭ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޔޫނިއަނުން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ޤަބޫލުކޮށްފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ ދަޢުވަތު ފޮނުވާތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވަތާ ގުޅިގެން ޖަވާބެއް ލިބިފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ ދަޢުވަތު ޤަބޫލުކޮށް ޖަވާބުލިބޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގގެ މަޝްވަރާތައް ފަށާފައިނުވާނަމަ، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގގެ މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްގެންގޮސްދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް އެދި މަޝްވަރާ ފެށުމަށް ދަޢުވަތު ފޮނުވި ފަރާތުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް މައްސަލައެއް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ މައްސަލައަށް ޙައްލު ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން، މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ކޮންސިލިއޭޝަން އޮފިސަރުން ޢައްޔަންކޮށް، މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.

[މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 77 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގައި، އެ ދެބަސްވުމެއް އުފެދިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ޖެހޭ މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށް ކޮންސިލިއޭޝަން ނޫން އެހެން މީޑިއަމެއް ބޭނުންކުރަންވާނެކަމަށް ލިޔުމުން އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ، އެ މައްސަލައަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް މަސައްކަތްކުރަންވާނީ އެފަދައިން އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތަކަށް އިސްކަންދީގެންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ޙައްލު ހޯދުމަށް އެދިފައިވާ މައްސަލައަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އެއްބަސްވެވިފައިވާ މީޑިއަމް މެދުވެރިކޮށް ޙައްލު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށްފަހުވެސް އެކަށީގެންވާ ޙައްލެއް ލިބިފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ އެ މީޑިއަމް މެދުވެރިކޮށް އުފެދިފައިވާ ދެބަސްވުން ޙައްލުކުރެވިދާނެކަމަށް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް ނުފެންނަނަމަ، އެ ފުރުޞަތު ދޭކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ބައްދަލުވުންތަކަށް ޙާޟިރުވުމަށް އެންގުމާއި މައްސަލައާގުޅޭ ލިޔެކިޔުން ހިއްސާކުރުމަށް އެންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅިގެން ބަލާ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކާއެކު ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ބާއްވާ ބައްދަލުވުންތަކަށް އެ ފަރާތްތަކުން ޙާޟިރުވުމަށް އެންގުން؛
މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި އެންމެހައި މަޢުލޫމާތުތައް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިޔުމުން ހިއްސާކުރުމަށް އެންގުން؛
މައްސަލައާ ގުޅިގެން މައްސަލައިގެ ބައިވެރިންގެ މެދުގައި މައްސަލައަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށް އެއްވެސް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައިވާނަމަ، ކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތާއި، ޙައްލު ހޯދިފައިވާ ކަންކަމާއި، ޙައްލަކާ ހަމައަށް ވާޞިލުނުވެވިފައިވާ ކަންކަން އެނގޭނެހެން ލިޔުމުން ހިއްސާކުރުމަށް އެންގުން.
ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް މަޢުލޫމާތު ހުށަހެޅުމަށް ނުވަތަ ބައްދަލުވުމަކަށް ޙާޟިރުވުމަށް އަންގާ އެންގުމަކަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ، ދިވެހިރައްޔިތުންގެ މައްޗަށާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ބާރު ހިނގާ ސަރަޙައްދުގައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ބަލާ މައްސަލައެއްގައި މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރަން ނުވަތަ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ބާއްވާ ބައްދަލުވުމަކަށް ޙާޟިރުވުމަށް އެންގުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި، ބައްދަލުވުންތައް ކުރިއަށްގެންދިއުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ބަލާ މައްސަލަތަކުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދެއް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކުލަވާލައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައަށް ޙައްލެއް ހޯދިފައިނުވާނަމަ، އެ މައްސަލައަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި، ޓްރޭޑް ޑިސްޕިއުޓެއްގެ ގޮތުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް އެ މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާކަން އެ މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ކޮންސިލިއޭޝަން އޮފިސަރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގައި ކޮންސިލިއޭޝަން މަރުޙަލާގައި ބައިވެރިވާނެ ކޮންސިލިއޭޝަން އޮފިސަރުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް ޢައްޔަންކުރާ ކޮންސިލިއޭޝަން އޮފިސަރުން، އެކަމުގެ ލައިސަންސް ނެގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލާއި މައްސަލަތަކަށް އޮފިސަރުން ޢައްޔަންކުރުމުގެ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ 79 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
[ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓް އެކުލަވާލުން] މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގާ ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަށް ފަހުގައި، އެ ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގގައި ބައިވެރިވި ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވުނު ކަންކަން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ލިޔުމުން އެކުލަވާލައި ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓުގައި ހިމަނައި، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގގެ ބައިވެރިން އެ އެގްރީމަންޓުގައި ސޮއިކުރަންވާނެއެވެ.
ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގގެ ބައިވެރިންނަށް، އެގްރީމަންޓް އެކުލަވާލުމުގެ މަރުޙަލާގައި ވަކި މާއްދާއެއް އޮންނަންވީ ގޮތާމެދު އެއްބަސްނުވެވިއްޖެނަމަ، ކޮންސިލިއޭޝަން އޮފިސަރަކާއެކު މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް އެދި ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ ކޮންސިލިއޭޝަން އޮފިސަރެއް ޢައްޔަންކޮށް އެކަން މަޝްވަރާގެ ބައިވެރިންނަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓް ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 81 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓެއް ވެއްޖެނަމަ، އެ އެގްރީމަންޓުގައި ސޮއިކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 21 (އެކާވީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ އެގްރީމަންޓް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދިނުމަށް އެދި އެގްރީމަންޓުގައި ބައިވެރިވި ފަރާތްތައް ސޮއިކޮށްފައިވާ އެގްރީމަންޓުގެ އެއް އަސްލު، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރަން ހުށަހަޅާ އެގްރީމަންޓަކީ މި ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަކޮށްފައިނުވާ އެގްރީމަންޓެއްނަމަ، އެގްރީމަންޓް އިޞްލާޙުކުރުމަށްފަހު އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަހަޅާ އެގްރީމަންޓަކީ މި ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ އެގްރީމަންޓެއްނަމަ، އެގްރީމަންޓް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ހުށަހަޅާތާ 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް އެ އެގްރީމަންޓެއް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހު އެކަން އެގްރީމަންޓުގެ ބައިވެރިންނަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[އެގްރީމަންޓަށް ބަދަލުގެނައުމާއި އުވާލުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓަކަށް ބަދަލުގެނެވޭނީ، އަދި އެ ބަދަލުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ، އެގްރީމަންޓަށް ގެންނަ ބަދަލުތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހުގައެވެ. އެގްރީމަންޓަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓެއް އުވާލަން ބޭނުންވާ ހިނދެއްގައި، އެ އެގްރީމަންޓް އުވާލެވޭނީ އެގްރީމަންޓް އުވާލުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އެގްރީމަންޓުގެ ބައިވެރިންގެ މެދުގައި ވެވޭ އެގްރީމަންޓެއްގެ ދަށުން، އެ އެގްރީމަންޓް މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށްފަހުގައެވެ.

[ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓުގެ ނަތީޖާ]
ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓެއްގެ ގޮތުގައި ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް ބަލައިގެންފައިވާ އެގްރީމަންޓުތަކަކީ، އެ އެގްރީމަންޓުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން، އެގްރީމަންޓުގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ޤާނޫނީގޮތުން ބަނދެވިގެންދާނޭ ޞައްޙަ އެއްބަސްވުމެކެވެ.

[ވަރކްޕްލޭސް ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ތަމްސީލުކުރާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކަށް، އެ މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްކުރާ ތަނާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ އެގްރީމަންޓުގެ ބައިވެރިންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތާ އޮންނަ ގުޅުމާ ބެހޭގޮތުން ބަރގެއިންކުރުމަށް އެދި، މި ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮޕޯޒަލް ފޮނުވައިފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އެ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކާއެކު ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓަކަށް އައުމަށްޓަކައި މަޝްވަރާތައް ފެށުމަށް ލާޒިމުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ވަރކްޕްލޭސް ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަށް އެދޭ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނުން ބަރގެއިންކުރުމަށް ޕްރޮޕޯޒަލް ހުށަހަޅާފައިވަނީ އެއް ތަނެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ މަސައްކަތްތެރިންގެ މަޞްލަޙަތުގައިކަމުގައި ވާންޖެހޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ޕްރޮޕޯޒަލެއް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ ހުށަހެޅުން ހުށަހަޅާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަން ނޫން އެހެން މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނަކާއެކު، މަސައްކަތު މާޙައުލުގައި ބަރގެއިނިންގތައް ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލާޒިމުވެގެން ނުވެއެވެ.

[ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ބަރގެއިންކުރުން]
މި ބާބުގެ ދަށުން ކުރިއަށްގެންދާ ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ މަޝްވަރާގައި ބައިވެރިވާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަނުން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޔޫނިއަނުން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވާންވާނީ އަދި މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްގެންދަންވާނީ ބަރގެއިންކުރެވޭ މައްސަލައާމެދު އެކަށީގެންވާ ޙައްލަކަށް ވާޞިލުވުމުގެ ހެޔޮ ނިޔަތުގައެވެ. އަދި އެފަދައިން އެގްރީމަންޓަކަށް ވާޞިލުވުމަށް ހުރަސްއެޅޭނެފަދަ އެއްވެސް ޢަމަލެއް އެއްވެސް ޔޫނިއަނަކުން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުން ނުވަތަ އެއިން ފަރާތެއް ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތަކުން ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓް ހެދުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ އެގްރީމަންޓުތަކުގައި އެންމެ މަދުމިނުން ހިމަނަންޖެހޭނެ ކަންކަމާއި، އެގްރީމަންޓުގެ ޕްރޮޕޯޒަލް އޮންނަންޖެހޭ ގޮތާއި، ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ ކުރިއަށްގެންދިއުމުގައި ޢަމަލުކުރަން ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑު]

[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، "ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑު" ގެ ނަމުގައި ބޯޑެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އުފައްދަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އުފައްދާ ބޯޑަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސަރުކާރުން އެކަށައަޅާ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމުގައާއި، އެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް ޢަމަލީގޮތުން ހިންގާނެ ޙަރަކާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގައި މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ ފަރާތެވެ.
ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑަށް މެންބަރުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑުގެ އިދާރީ ކަންކަން ބަލަހައްޓާނީ މިނިސްޓްރީންނެވެ.

[ބޯޑުގެ މެންބަރުން]
ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑު އެކުލެވިގެންވަނީ، އަންނަނިވި 8 (އަށެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ.
ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަންގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓްރީން ހުށަހަޅާ މެންބަރެއް؛
މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ދައުލަތުގެ 3 (ތިނެއް) އިދާރާއަކުން، އެއިން ކޮންމެ އިދާރާއަކުން ހުށަހަޅާ 1 (އެކެއް) މެންބަރު؛
ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުން ހުށަހަޅާ 2 (ދޭއް) މެންބަރުން؛
ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކުން ހުށަހަޅާ 2 (ދޭއް) މެންބަރުން.
ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރަންވާނީ، ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރެވޭފަދަ ލަޔާޤަތާއި ޤާބިލިއްޔަތުކަން ހުރި މީހުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މެންބަރެއްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތަކީ، އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަންކުރެވުނު ތާރީޚުން ފެށިގެން 2 (ދޭއް) އަހަރުދުވަހެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 90 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ވަކިކުރެވޭ މެންބަރުން ފިޔަވައި، އެހެން ކޮންމެ މެންބަރަކީ އަލުން އިތުރު ދައުރަކަށް ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމަށް ޢައްޔަންކުރެވިދާނެ މެންބަރެކެވެ.

[ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވުން]
ބޯޑަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މެންބަރަކަށް އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، އެ މެންބަރެއްގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވާނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވާ ލިޔުމަކުން އެ މެންބަރެއްގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން؛
ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަންގެ ހުއްދަ ނެތި، އަދި އެކަށީގެންވާ ޢުޛުރެއް ނެތި، ވިދިވިދިގެން ބޯޑުގެ 3 (ތިނެއް) ބައްދަލުވުމަށް ޙާޟިރުނުވުން؛
މެންބަރުކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުކުރެވޭކަމަށް ފެނިގެން، އެ މެންބަރުގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުން އޭނާ ވަކިކުރުން.
މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން، އެ މެންބަރަކު އަލުން މެންބަރުކަމަށް ޢައްޔަންނުކުރާނަމަ، އެ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވާނެއެވެ.

[ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވުން]
ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތައް މަދުވެގެން ކޮންމެ 3 (ތިނެއް) މަހުން އެއްފަހަރު ބާއްވަންވާނެއެވެ.
ބޯޑަށް ހުށަހެޅި މަޝްވަރާކުރަމުންދާ ވަކި ކަމަކާ ގުޅިގެން، ވަކި ބަޔަކު ނުވަތަ މީހަކު ޙާޟިރުކުރަން ބޯޑުން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމުގައި ބައިވެރިވުމަށް އެ ފަރާތެއް ނުވަތަ އެ ފަރާތްތަކުގެ ކިބައިން އެދެވިދާނެއެވެ.
ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި، ބޯޑުގެ ޖަލްސާތައް ބާއްވާނެ ތާރީޚުތަކާއި، އެ ޖަލްސާތައް ކުރިއަށްގެންދާނެ ގޮތާއި، ބޯޑަށް ކަންކަން ހުށަހެޅޭނެ ގޮތާއި، ކަންކަން ނިންމުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލާއި، ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ ބެލެހެއްޓުމާއި، ބޯޑުގެ އެހެނިހެން އިދާރީ ކަންކަމާގުޅޭ ގަވާއިދު ބޯޑުން އެކުލަވާލައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ޒާތީ މަޞްލަޙަތު އޮތް ކަންކަމުން އެއްކިބާވުން]
ބޯޑުގައި މަޝްވަރާކުރަމުންދާ ކަމަކީ ބޯޑުގެ މެންބަރެއްގެ މަޞްލަޙަތު އޮތް ކަމެއްކަމުގައިވާނަމަ، އެކަން ބޯޑުގެ އެހެން މެންބަރުންނަށް އެންގުމާއެކު، އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގަމުންދާ މަޝްވަރާތަކުން އެ މެންބަރު އެއްކިބާވާންވާނެއެވެ. އަދި އެކަން ނިންމުމުގެ ވޯޓުގައި އެ މެންބަރަކު ބައިވެރިވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް، ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ޒާތީ މަޞްލަޙަތު އޮތްކަމުގައި ބެލެވޭނެ ޙާލަތްތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް]

[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ ފަރާތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގައި އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުން ބައިވެރިވާންވާނެއެވެ.
ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް ހިމެނޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި އޭނާއަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ 4 (ހަތަރެއް) އޮފިޝަލުން؛
މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ދައުލަތުގެ 3 (ތިނެއް) އިދާރާއަކުން، އެއިން ކޮންމެ އިދާރާއަކުން ކަނޑައަޅާ 1 (އެކެއް) ފަރާތެއް؛
ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް ތަމްސީލުކުރާ 7 (ހަތެއް) ފަރާތެއް؛
ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތައް ތަމްސީލުކުރާ 7 (ހަތެއް) ފަރާތެއް.

[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތައް ބަދަލުވުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކުން ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ ފަރާތްތައް ކޮންމެ 2 (ދޭއް) އަހަރަކުން 1 (އެކެއް) ފަހަރު ރިވިއުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ ފަރާތެއް ޔޫނިއަންތަކަށް ކަނޑަނޭޅިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ނުވަތަ ބައިވެރިވާނެ ފަރާތްތަކާމެދު އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެކަން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެންނަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުން ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ ފަރާތްތައް ކޮންމެ 3 (ތިނެއް) އަހަރަކުން 1 (އެކެއް) ފަހަރު ރިވިއުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ ފަރާތެއް ޔޫނިއަންތަކަށް ކަނޑަނޭޅިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ނުވަތަ ބައިވެރިވާނެ ފަރާތްތަކާމެދު އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެކަން ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތުގައި ޔޫނިއަންގެ ފަރާތުން ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްގެ މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލެއް އެކުލަވާލައި އެ އުސޫލު ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް ބާއްވަންޖެހޭ މުއްދަތު] މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް އަހަރަކު 1 (އެކެއް) ފަހަރު ބާއްވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްނަމަވެސް، ޝެޑިއުލްކުރެވިފައިވާ ޑައިލޮގްތަކުގެ އިތުރުން ޑައިލޮގްތައް ބާއްވަންޖެހޭކަމުގައި ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ފެންނަނަމަ، މިނިސްޓަރުގެ ލަފާގެ މަތިން އިތުރު ޑައިލޮގްތައް ބޭއްވިދާނެއެވެ.

[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކުގެ މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތަކަކީ، ވަޒީފާއާ ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ކަންކަމުގައި ޤައުމީ ފެންވަރެއްގައި މަޝްވަރާކޮށްގެން، އަންނަނިވި ކަންކަން ޙާޞިލުކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ބޭއްވޭ ޑައިލޮގްތަކެއްކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
މަސައްކަތު މާޙައުލާއި، މަސައްކަތްތެރިންގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތަކާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރާ އަދި ވަޒީފާނެތް ފަރާތްތަކުގެ މިންވަރާއި، އިންޑަސްޓްރިއަލް މައްސަލަތައް ހިމެނޭގޮތުން އެނޫންވެސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ގުޅުންތައް ވިލަރެސްކުރުން؛
ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ސިޔާސަތުތަކާއި އުސޫލުތައް ބަލައި، އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ފާހަގަކޮށް، މިނިސްޓަރުގެ ސަމާލުކަމަށް އެ ކަންކަން ގެނައުމާއެކު، އެ ކަންކަމުގައި ގެނެވިދާނެ އެކަށޭނަ ޙައްލަކާމެދު މަޝްވަރާކުރުން؛
މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހިކޮށް، މި ޤާނޫނުގައި ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤުތައް ލިއްބައިދިނުމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، އެ ޙައްޤުތައް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް އިންތިޒާމުކުރުމާއި ޚަރަދުކުރުން] ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް އިންތިޒާމުކުރުމަކީ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްގެ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި އެ ޑައިލޮގްތައް ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް ބާއްވާ ބައްދަލުވުންތަކަށާއި އެނޫންވެސް ކަންކަމަށް ހިނގާނެ ޚަރަދު މިނިސްޓްރީން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.
[ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް އޮބްޒަރވްކުރުން] ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގްތައް އޮބްޒަރވްކުރުމަށް ބޭނުންވާ، މަސައްކަތްތެރިން އަދި/ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކުރުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކަށާއި، އެނޫންވެސް ޢާންމުންނަށާއި ނޫސްވެރިންނަށް، އޮބްޒަރވަރުންގެ ހައިސިއްޔަތުން އެ ޑައިލޮގްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލަންވާނެއެވެ.

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަން]

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި "އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަން" ގެ ނަމުގައި ވަކި ޑިވިޜަންއެއް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނަކުން ބާރުލިބިގެން ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހަޅާ އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓާ ގުޅުންހުރި މައްސަލަތައް، މި ޤާނޫނާއި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބަލައި، ނިންމުމުގެ ބާރު މި ޑިވިޜަނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޑިވިޜަން އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް]
އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަން އެކުލެވިގެންވާނީ އެ ޑިވިޜަނަށް ޚާއްޞަކޮށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ 2 (ދޭއް) މެންބަރުންގެ އިތުރުން، މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކުރާ މަސައްކަތްތެރިންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ 12 (ބާރަ) މެންބަރުންނާއެކު، ޖުމްލަ 14 (ސާދަ) މެންބަރުންގެ ޕެނަލެއްގެ މައްޗަށެވެ.

[ޕެނަލް އެކުލަވާލުން]
މި ޤާނޫނުގެ 100 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަންގެ ޕެނަލަށް މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކުރާ މަސައްކަތްތެރިން ތަމްސީލުކުރާ 6 (ހައެއް) މެންބަރުންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ 6 (ހައެއް) މެންބަރުން، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޢައްޔަންކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 100 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަންގެ ޕެނަލަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ 2 (ދޭއް) މެންބަރުން، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޢައްޔަންކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޕެނަލްގެ މެންބަރުން ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، އެކަމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ފަރާތްތަކުގެ ނަންތައް މިނިސްޓަރަށް ހުށަހެޅުމަށް މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކަށް މިނިސްޓަރު ދަޢުވަތުދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޕެނަލްގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރުމަށް މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކުންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުން ނަން ފޮނުވުމުގައި ބިދޭސީ ފަރާތްތައް ހިމެނުމަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ. އަދި ޔޫނިއަންތަކުން ފޮނުވާ ނަންތަކުގެ ތެރެއިން ޕެނަލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ 1/3 (ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި) އަށްވުރެ ގިނަ ނުވާނެހެން ބިދޭސީ ފަރާތްތައް ޕެނަލަށް ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.

[ވަގުތީ ޕެނަލް އެކުލަވާލުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދާއިމީ ޕެނަލް އެކުލަވާލެވެންދެން، މަސައްކަތްތެރިން ތަމްސީލުކުރާ 6 (ހައެއް) މެންބަރުންނާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ 6 (ހައެއް) މެންބަރުން ހިމެނޭ ގޮތަށް، އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް ބޭނުންވާ ޖުމްލަ 12 (ބާރަ) މެންބަރުންގެ ވަގުތީ ޕެނަލެއް މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކުރާ ޕެނަލްގެ މެންބަރުންގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ގުޅުންހުރި ދާއިރާއަކުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކޮށްފައިވުމާއި، މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށްވުން؛
ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގެ ޙުކުމަކުން އިފްލާސްކުރެވިފައިވާނަމަ، އިފްލާސްކުރެވުނުތާ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ވެފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 3 (ތިނެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގައި ކުރުން މަނާކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކުރިކަން އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ ފާއިތުވި 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގައި، އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން.

[ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރުންގެ އަސާސީ ޝަރުޠުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރުންގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ދިވެހިރައްޔިތަކު ކަމުގައިވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
އިންތިޚާބުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސިޔާސީ އެއްވެސް މަޤާމެއްގައި ހުރި ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ އެހެން ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމުގެ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ބޭނުންވާ ޤާބިލުކަމާއި، މަސައްކަތާ ގުޅުންހުރި ދާއިރާއަކުން މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
މަޤާމުގެ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތާ ގުޅުންހުރި ދާއިރާއެއްގައި މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މަސައްކަތްކޮށް ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައިވުން؛
އިސްލާމްދީނުގައި ޙައްދެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކުރިކަން ނުވަތަ ވައްކަމާއި، ޓެކުމާއި، މަކަރާއި، ޙީލަތްހެދުމާއި، ޚިޔާނާތް ފަދަ ބޮޑު ކުށެއް ކުރިކަން ނުވަތަ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖިންސީ ކުށެއް ކުރިކަން ނުވަތަ ގެވެށި އަނިޔާގެ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ކޮށްފައިވާކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކުކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މަސައްކަތްތެރިން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ އެއްވެސް ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ، ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ ހިންގާ ކޮމިޓީއެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން؛
މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ކުރިއަށް ހިނގައިދިޔަ 1 (އެކެއް) އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތްތެރިން ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ އެއްވެސް ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ، ނުވަތަ ޔޫނިއަނެއްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ފަރާތެއްކަމުގައި ނުވުން.

[މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު]
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރަކު އެ މަޤާމުގައި ދެމިހުންނާނީ އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަންކުރެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރުދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރުންގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތަކީ، އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަންކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) އަހަރުދުވަހެވެ. އަދި މިނިސްޓަރު ޕެނަލަށް ޢައްޔަންކުރާ އެއްވެސް މެންބަރަކަށް ޖެހިޖެހިގެން 2 (ދޭއް) ދައުރު ޕެނަލްގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ނުހުރެވޭނެއެވެ.

[މައްސަލަ ބަލާ ޕެނަލް އެކުލަވާލުން]
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދާއިމީ ޕެނަލް އެކުލަވާލެވުމުން، އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބަލަންވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރަކާއި، މަސައްކަތްތެރިން ރަމްޒުކޮށްދޭ ޕެނަލްގެ މެންބަރެއްގެ އިތުރުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ރަމްޒުކޮށްދޭ ޕެނަލްގެ މެންބަރެއް ހިމެނޭހެން މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) މެންބަރުންގެ ޕެނަލަކުންނެވެ. މައްސަލަ ބަލާ ޕެނަލް އެކުލަވާލާއިރު ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައާ ސީދާ ގުޅުންހުރި އެއްވެސް މެންބަރެއް އެ ޕެނަލަށް ޢައްޔަންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދާއިމީ ޕެނަލް އެކުލަވާލެވެންދެން މި ޤާނޫނުގެ 102 ވަނަ މައްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ވަގުތީ ޕެނަލް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގައި، އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބަލަންވާނީ މަސައްކަތްތެރިން ރަމްޒުކޮށްދޭ ޕެނަލްގެ މެންބަރެއްގެ އިތުރުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ރަމްޒުކޮށްދޭ ޕެނަލްގެ މެންބަރެއް ހިމެނޭހެން މަދުވެގެން 3 (ތިނެއް) މެންބަރުންގެ ޕެނަލަކުންނެވެ.
އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބަލާ ޕެނަލް އެކުލަވާލާއިރު، ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައާ ސީދާ ގުޅުންހުރި އެއްވެސް މެންބަރެއް އެ ޕެނަލަށް ޢައްޔަންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުން]
އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަންގެ ޕެނަލް މެންބަރަކަށް އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަންގެ ޕެނަލުން އެ މެންބަރަކު ވަކިކުރުމުގެ ބާރު އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަންކުރި ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޕެނަލްގެ މެންބަރުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠެއް އުނިވުން؛
މަސައްކަތަށް ފަރުވާކުޑަކުރުމާއި، މަޤުބޫލު ސަބަބެއް ނެތި ތާވަލުކުރާ އަޑުއެހުންތަކަށް ޙާޟިރުނުވުން؛
ޕެނަލްގެ މެންބަރުކަން އަދާނުކުރެވޭނެ ފަދަ ޢުޛުރެއް މެދުވެރިވުން.

[މެންބަރުކަމުން އިސްތިޢުފާދިނުން]
އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަންގެ ޕެނަލް މެންބަރަކު އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެކަން ބަޔާންކޮށް އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަންކުރި ފަރާތަށް ލިޔުމަކުން ހުށަހަޅައި، އެ ލިޔުން އެ މެންބަރަކު ޢައްޔަންކުރި ފަރާތަށް ލިބުމުން، އެ މެންބަރަކު އެ މަޤާމުން ވަކިވީއެވެ.

[ޕެނަލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވުން]
އެއްވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ، ޕެނަލްގެ މެންބަރަކު މަޤާމުން ވަކިވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އިސްތިޢުފާދީފިނަމަ، ލަސްވެގެން 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.

[ޕެނަލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ އެލަވަންސް]
ޕެނަލްގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންނަށް ދޭނެ އުޖޫރައެއް ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަންގެ މަޝްވަރާގެމަތިން މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ޑިވިޜަނުން މައްސަލަ ބެލުމާއި ޑިވިޜަނުން ބަލާ މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފުކުރުން]
އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުތަކަށާއި އިޖުރާއަތުތަކަށެވެ.
އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަނުން ނިންމާ މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު، މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަންގެ ގަވާއިދު އެކުލަވާލުން]
އިންޑަސްޓްރިއަލް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ޑިވިޜަންގެ މަސައްކަތް ހިންގާ ގޮތާއި، އެ ޑިވިޜަނުން މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތަކާއި، ޑިވިޜަނާ ގުޅޭ އެހެނިހެން ކަންކަން ހިމެނޭ ގަވާއިދު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 4 (ހަތަރެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން އެކުލަވާލައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު]

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް "އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުން ނުވަތަ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނަކުން މަސައްކަތްތެރިންނަށް ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤަކާ ނުވަތަ މަންފާއަކާ ގުޅިގެން، އެ ޙައްޤެއް ނުވަތަ މަންފާއެއް ލިބިގަތުމަށް ނުވަތަ އެކަމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއެކު އެކުލަވާލެވިފައިވާ އެގްރީމަންޓް ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށެވެ.
ލޮކްއައުޓް ނުވަތަ މަސައްކަތުން ދުރުހެލިވުން ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރުމުން މަނާވެގަތުން ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރުން ހުއްޓާލުން ނުވަތަ މަސައްކަތުގެ ދުވެލި މަޑުކުރުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ޢާންމު އުސޫލަށް ބަދަލެއް ގެނައުން؛
ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު ޝުޢޫރު ފާޅުކުރުމަށްޓަކައި ބޭއްވޭ ހިނގާލުންތަކާއި އެއްވުންތައް ނުވަތަ ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު ބާއްވާ ހަޅުތާލުތައް؛
މަސައްކަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަސްމީ ގަޑި ފިޔަވައި، އިތުރު ގަޑީގެ މަސައްކަތްކުރުމުން މަނާވެގަތުން.

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް ނޭޅުމަށްޓަކައި ބިރުދެއްކުން]
ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މަސައްކަތްތެރިއަކާ ދެމެދުގައިވާ ދެބަސްވުމެއް ކުރިއެރުވުމުގެ ގޮތުން، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވާ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއްގެ ބޭނުންކުރަން އުޅޭ ފަރާތަކަށް، އެ ފަރާތަކުން އެކަން ކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ގޮތުން، ނުވަތަ ބިރުދެއްކުމުގެ ގޮތުން ތިރީގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ޢަމަލެއް ކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ. އަދި މިފަދަ ޢަމަލެއް ކުރިކަން ސާބިތުވާ ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، އެ ކަމެއްގައި އެ ފަރާތެއްގެ ބައިވެރިވުމަށް ބަލައި -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.
އެފަދަ ފަރާތަކަށް ބިރުދެއްކުމުގެ ގޮތުން ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް، މުދަލަށް ގެއްލުންދިނުން؛
އެފަދަ ފަރާތެއް އެއް ތަނަކުން އަނެއް ތަނަކަށް ދާ ވަގުތުތަކުގައި ފަހަތުން ދިއުމާއި ފާރަލުން؛
އެފަދަ ފަރާތަކުން ގެންގުޅޭ ވަސީލަތްތައް، އަންނައުނު ނުވަތަ މުދާ ފޮރުވައި، އެފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގައި ހުރަސްއެޅުން؛
އެފަދަ ފަރާތަކުން ދިރިއުޅޭ ތަން ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރާ ތަން ނުވަތަ އެ ވަގުތަކު ހުރި ތަނަކަށް ގޮސް އެ ފަރާތެއްގެ ޙަރަކާތްތަކަށް ފާރަލުން ނުވަތަ އެފަދަ ތަނަކަށް ވަންނަން މަސައްކަތްކުރުން.

[ޕިކެޓްކުރުން]
އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސަބަބަކާހުރެ، މަސައްކަތްތެރިން މަސައްކަތްކުރާ ތަނަކަށް ވަނަނުދިނުމުގެ ގޮތުން، އެ މީހުންނަށް ހުރަސްއެޅުމާއި، ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތި، މަސައްކަތްތެރިން މަސައްކަތްކުރާ ތަނަކަށް ވަނުން ހުއްޓުވުމަކީ މަނާކަމެކެވެ. އަދި މިފަދަ ޢަމަލެއް ކުރިކަން ސާބިތުވާ ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، އެ ފަރާތެއްގެ ބައިވެރިވުމަށް ބަލައި -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.
އަދި އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގީ ޔޫނިއަނަކުންނަމަ، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް އެ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރުމަށްފަހު، އެ މައްސަލައެއް ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްގެ ސަމާލުކަމަށް ގެންނަންވާނެއެވެ.
[އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ކުރިން ނޯޓިސް ދިނުން] މަސައްކަތްތެރިއަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ކުރިން، އެ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަށް ޤަޞްދުކުރާ ތާރީޚުގެ 48 (ސާޅީސް އަށެއް) ގަޑިއިރުގެ ކުރިން އެ ފިޔަވަޅު އަޅާނެކަމުގެ ނޯޓިސް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[ހަޅުތާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު]
ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ނުވަތަ މަސައްކަތްތެރިންނަށް ލިއްބައިދީފައިވާ އިޖްތިމާޢީ، އިޤްތިޞާދީ އަދި އެނޫންވެސް ޙައްޤުތައް ހޯދުމަށް އަދި ޙިމާޔަތްކުރުމަށް ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދީފައިވާ ހަޅުތާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު މި ޤާނޫނުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ބޭނުންހިފުން މި ޤާނޫނު މަނައެއް ނުކުރެއެވެ.
މި މާއްދާގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަކަށް ދަޢުވަތު ފޮނުވާފައިވަނިކޮށް، ނުވަތަ ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ މަރުޙަލާ ކުރިއަށްދަނިކޮށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ހަޅުތާލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
އަދި އެހެން މީހަކު ހަޅުތާލެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް މަޖުބޫރުކޮށްގެންވެސް ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދަ ޢަމަލެއް ކުރިކަން ސާބިތުވާ ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، އެ ފަރާތެއްގެ ބައިވެރިވުމަށް ބަލައި -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.

[ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު މެނުވީ ހަޅުތާލުނުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަޅާ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނީ، ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު، އެ ފިޔަވަޅުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތެއްގެ ނުވަތަ އެހެންވެސް ފަރާތެއްގެ ނަފްސަށް ނުވަތަ މުދަލަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭގޮތަށެވެ.
[އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި ހަޅުތާލުކުރުން މަނާވުން] އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އަޅައިގެން ނުވަތަ ހަޅުތާލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ނުވަތަ ހަޅުތާލުކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓަކަށް ދިއުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މަސައްކަތްތެރިންނާ ދެމެދު މަޝްވަރާ ކުރެވެމުންދިއުން؛
އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ނުވަތަ ހަޅުތާލުކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މަސައްކަތްތެރިންނާ ދެމެދު ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓެއްގެ ދަށުން ޙައްލުތަކެއް ހޯދައިދީފައިވުން؛
އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމާ ގުޅޭގޮތުން ޔޫނިއަންގެ ޢާންމު މެންބަރުންގެ މެދުގައި ނެގި ސިއްރު ވޯޓުން ޢާންމު މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ނުލިބުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާނުކޮށްފައިވުން؛
އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅެއް އަޅައިފިނަމަ ނުވަތަ ހަޅުތާލުކޮށްފިނަމަ މީހަކަށް ނުވަތަ އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއްގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ޞިއްޙަތަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ތަޞައްވަރުކުރެވުން؛
އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް އަސާސީ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރާ ފަރާތްތަކަށްވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 116 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ނޯޓިހެއް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ދީފައި ނެތުން.

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުމުން ޝަކުވާ ހުށަހެޅުން]
އެއްވެސް ފަރާތަކުން އަޅާ އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅަކާގުޅޭ ޝަކުވާ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އެ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ބާރު ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އަސާސީ އިޖުރާއަތުތައް އެކުލެވޭ ގަވާއިދެއް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[އެހެނިހެން]

[އެހެނިހެން އަދަބު]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް އަންގާ އެންގުންތަކަށް ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ލާޒިމުކުރާ ޙާލަތުގައި އެ ކަމެއް ނުކޮށްފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކަމެއް ކުރި ފަރާތެއް ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ފަރާތެއް، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލައި -/1,000 (އެއްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/50,000 (ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު ރަޖިސްޓްރާރަށް އަދި/ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޔޫނިއަންތައް]
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކުރާނީ، އަދި ރަޖިސްޓްރޭޝަނާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު، މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނާ ތަޢާރުޟުވާ ނިސްބަތަކަށް ބާޠިލުވީއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް އެކުލަވާލާ ގަވާއިދަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގަމުން އައި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތައް މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސްއަށް ހުށަހަޅައިގެން ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ.

[ގަވާއިދު ހެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތައް އެކުލަވާލަންވާނީ މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައްކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކާއި މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސްތަކާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުތަކާއި، އުސޫލުތައް ހަދާނީ މިނިސްޓްރީންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކުލަވާލައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީގެ ވެބްސައިޓުގައި ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[އުވައިލެވޭ ގަވާއިދު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2011/R-12 (ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކާ ދެމެދު އުފެދޭ ދެބަސްވުން ޙައްލުކުރުމުގައި މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ގަވާއިދު) އުވުނީއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ލަފުޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ލަފުޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައި އެވަނީ، އެ ލަފުޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ތިރީގައި ދީފައި އެވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ވަޒީފާދޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދައުލަތުގެ ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ދާއިރާގައި، މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށް ވަޒީފާދޭ ކޮންމެ މީހަކަށް ނުވަތަ ފަރާތަކަށެވެ.
"މަސައްކަތްތެރިން" ނުވަތަ "ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދައުލަތުގެ ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ނުވަތަ މަސައްކަތްތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ އެއްވެސް މީހަކުނެތި އަމިއްލައަށް މަސައްކަތްކުރާ ނުވަތަ ވަޒީފާއަދާކުރާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ.
"މުވައްޒަފު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި އެ ލަފުޒު މާނަކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ.
"މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން، މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތައް ކުރިއަރުވައި ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އުފައްދާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޔޫނިއަންތަކަށެވެ.
"ވަޒީދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން، މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތައް ކުރިއަރުވައި ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އުފައްދާ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކަށެވެ.
"ޔޫނިއަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކާއި މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކަށެވެ.
"ކަލެކްޓިވް އެގްރީމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަކުން ވާޞިލުވާ އެއްބަސްވުންތަކަށެވެ.
"ޓްރައިޕަރޓައިޓް ލޭބަރ ޑައިލޮގް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސައްކަތްތެރިން ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތަކާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތަކާއި ސަރުކާރު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތައް ހިމެނޭހެން ބާއްވާ މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަކަށެވެ.
"ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުގެ މެދުގައި ވަޒީފާއާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވަކި ކަމެއް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކުރާ ބަރގެއިނިންގ ނުވަތަ މުޢާމަލާތްތަކާއި މަޝްވަރާތަކަށެވެ.
"ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ޔޫނިއަންސް" ނުވަތަ "ރަޖިސްޓްރާރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަށެވެ.
"ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސް" ނުވަތަ "ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޭބަރ ރިލޭޝަންސް އޮތޯރިޓީގައި، އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިލޭޝަންސްއާގުޅޭ ކަންކަން ނިންމުމުގައި އެންމެ އިސްފަރާތުގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓަރު ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަށެވެ.
"މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސައްކަތްތެރިންނާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާގެ ވަޒީރަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސައްކަތްތެރިންނާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށެވެ.
"އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިރިއުޅުމުގެ އަސާސީ ބޭނުންތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތްތަކަށެވެ.
"ޔޫނިއަންގެ ދުސްތޫރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ޔޫނިއަންތަކުގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށެވެ.
"ޔޫނިއަންގެ އުސޫލުތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ޔޫނިއަންތަކުގެ އަސާސީ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޔޫނިއަންގެ ހިންގުމާ ގުޅިގެން އެކުލަވާލާ އުސޫލުތަކަށެވެ.
"ޓްރައިބިއުނަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ މައްސަލަތައް ބެލުމަށް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށެވެ.
"މަސައްކަތްކުރާ ތަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަރކްޕްލޭސް ބަރގެއިނިންގގައި ބައިވެރިވާ ނުވަތަ ތަމްސީލުކުރާ ނުވަތަ އެނޫންވެސް މަސައްކަތްތެރިން ޢާންމުކޮށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނަށެވެ.
"ސަރވިސް އެޑްރެސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޔޫނިއަނަކުން އެ ފަރާތެއްގެ ސަރވިސް އެޑްރެހުގެ ގޮތުގައި ޤާއިމުކުރާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ފަރާތަކަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ނޯޓިހާއި ޤާނޫނީ ލިޔެކިޔުން ފޮނުވުމަށާއި އެހެނިހެން މުޢާމަލާތްތައް ކުރުމަށާއި، އެފަދަ ނޯޓިހާއި ލިޔެކިޔުން އެ އެޑްރެހަކުން ބަލައިގަތުމަށް ކަނޑައަޅައި، ޔޫނިއަންތަކުގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ސަރވިސް އެޑްރެހަށެވެ.
"ޚާއްޞަ ޤަރާރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޔޫނިއަންގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން %75 (ހަތްދިހަ ފަހެއް އިންސައްތަ) މެންބަރުންގެ ތާއީދާއެކު ނިންމާ ނިންމުމަކަށެވެ.
"ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު)، އަދި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.