ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު
(10/96)

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުންފުނި އުފެއްދުމާއި، ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމާއި، ހިންގުމާ ބެހޭ ޤާނޫނެވެ.
މިޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާ ބެހޭ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ކުންފުނި އުފެއްދުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުންފުނި އުފައްދައި، ހިންގަން ވާނީ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏާއި ޕަބްލިކް ކުންފުނި]
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ދެމީހަކަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ބަޔަކަށް، ކުންފުނީގެ ދަރަންޏަށް މެންބަރުން ޒިންމާ ވާންޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅައި ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ. ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެ ކުންފުންޏަކީ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އަދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ، ޙިއްޞާ އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށް، އަދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު 50 އަށްވުރެ ގިނަވެގެން ނުވާނޭ ގޮތެއްގެ މަތިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ހަމަޖައްސައި، އެ ކުންފުންޏަކުން ޢާންމުންނަށް ޙިއްޞާ ނުވިއްކޭނެ ކަމަށް ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން 10 މީހަކަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ބަޔަކަށް، ކުންފުނީގެ ދަރަންޏަށް މެންބަރުން ޒިންމާވާން ޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅައި، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ. ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެކުންފުންޏަކީ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ، އަދި މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢާންމުންނަށް ޙިއްޞާ ވިއްކޭ ކޮންމެ ކުންފުންޏެކެވެ.

[އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައި ވެސް، އެކުންފުންޏެއް އުފައްދާ މީހުންގެ ނަން ލިޔެ ސޮއި ކޮށްފައިވާ އަސާސީ ގަވާއިދަކާއި ހިންގާ ގަވާއިދެއް އޮންނަން ވާނެއެވެ. އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ސޮއި ކުރަންވާނީ، މަދުވެގެން ދެ ހެކިންގެ ޙާޟިރުގައެވެ. އަދި އެ ހެކިންވެސް އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ސޮއި ކުރަން ވާނެއެވެ.

[އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަން ޖެހޭ މަޢްލޫމާތު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި،ތިރީގައި މިވާ މަޢްލޫމާތުތައް ހުންނަން ވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ނަން.
ކުންފުންޏަކީ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްކަން ނުވަތަ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްކަން.
ކުންފުނީގެ އޮފީސް ކަމުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ތަނުގެ ފުރިހަމަ އެޑްރެސް.
ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތައް.
ކުންފުނީގެ ދަރަންޏަށް މެންބަރުން ޒިންމާވާން ޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅާފައިވާކަން.
ކުންފުނީގެ ހުއްދަ ކޮށްފައިވާ ރައުސުމާލާއި އެ ރައުސުމާލު ހަމަކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތް.

[ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަންޖެހޭ މަޢްލޫމާތު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި، މިޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެކުންފުންޏެއް ހިންގާނެގޮތް ބަޔާން ކުރަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކުން ވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ތިރީގައި ބުނެފައި މިވާ ކަންތައްތައް ކަނޑައަޅައި ބަޔާން ކުރަންވާނެއެވެ.
އެ ކުންފުންޏަކުން ޢާންމުންނަށް ޙިއްޞާ ނުވިއްކޭނެކަން.
އެކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ އެކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ކިބައިން އެހެންފަރާތަކަށް ބަދަލު ކުރެވޭނީ، އެކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ އުސޫލުން އެކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ހުއްދަދޭ ފަރާތަކަށްކަން.
އެކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު 50 އަށްވުރެ އިތުރު ވެގެން ނުވާނެކަން.

[ރަޖިސްޓަރީ ކުރުން]

[ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުން]
ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރަން އެދޭ މީހުން، ރަޖިސްޓަރީ ކުރަން އެދޭ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު، މިޤާނޫނުގެ ތާވަލުގައި ބުނެފައިވާ ރަޖިސްޓަރީ ފީ އާއި އަހަރީ ފީއާއެކު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން، ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ހުށަހެޅޭ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދެވޭނީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ އުސޫލަކާ ނުވަތަ މިޤާނޫނާ ނުވަތަ ރާއްޖޭގެ އެހެން ޤާނޫނަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ނުވާނަމައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުން މި ޤާނޫނުގެ ތާވަލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަހަރީ ފީ ދައްކަންވާނެއެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ތާވަލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަހަރީ ފީ، އެ އަހަރެއްގެ މާޗް މަސް ނިމުމުގެކުރިން ކުންފުންޏަކުން ނުދައްކައިފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏަކުން ކުރަމުން އަންނަ ވިޔަފާރި، އަހަރީ ފީ ދައްކަންދެން ހުއްޓުވުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ލަސްވެގެން އެ އަހަރެއްގެ މެއި މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން ކުންފުންޏަކުން އަހަރީ ފީ ނުދައްކައިފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުނި އުވާލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުން]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދެވޭނީ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެ ކުންފުންޏަކީ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އަދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެ ކުންފުންޏަށް ހުއްދަ ކޮށްފައިވާ ރައުސުމާލު -/2,000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަދުނުވާނޭ ގޮތެއްގެ މަތިން ކަނޑައަޅައި، އަދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ އެކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، އެކުންފުނީގެ މެންބަރެއްގެ ކިބައިން އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް، އެ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށް، އަދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު 50 އަށްވުރެ ގިނަ ނުވާނޭ ގޮތެއްގެމަތިން ހަމަޖައްސައި، އެ ކުންފުންޏަކުން އާންމުންނަށް ޙިއްޞާ ނުވިއްކޭނެ ކަމަށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާނަމަ އެވެ.

[ޕަބްލިކް ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވޭނީ، ޕަބްލިކްކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކުން މަދުވެގެން -/1,000,000 ރުފިޔާގެ ޙިއްޞާ އެކުންފުންޏަކުން ގަތުމަށް އެއްބަސްވެ، މިގޮތުން އެ ޙިއްޞާތަކުގެ އަގަށްވާ ފައިސާ އެ ކުންފުންޏަކަށް ދައްކައި، އެކަމުގެ ހެކި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހެޅުމުންނެވެ.
ކުންފުންޏެއްގެ ހުއްދަކޮށްފައިވާ ރައުސުމާލުގެ ނިސްބަތުން، މި ޤާނޫނުގެ ތާވަލުގައި ބުނެފައިވާ ރަޖިސްޓަރީ ފީ، މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏަކުން ދައްކައި، އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ވުމަށްފަހު، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހުއްދަ ކޮށްފައިވާ ރައުސުމާލު އިތުރުކޮށްފިނަމަ، މިގޮތުން އިތުރުކުރާ އަދަދާ ގުޅޭގޮތުން، މިޤާނޫނުގެ ތާވަލުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ފީ، އެ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ނިސްބަތުން، އެ ކުންފުންޏަކުން ދައްކަން ޖެހޭނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދީފިކަން ބަޔާންކުރާ ސެޓްފިކެޓް]
މިޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދިނުމާ ގުޅިގެން، އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދީފިކަން ބަޔާންކުރާ ސެޓްފިކެޓެއް އެ ކުންފުންޏަކަށް، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ދޫކުރަންވާނެ އެވެ.
[އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ބަދަލުކުރަން އެންގުން] ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދިނުމުގެ ކުރިން، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން އެގަވާއިދު ތަކަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ނަން]
ކުންފުންޏަށް ކިޔާނަމަކީ، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ގަބޫލުކުރާ ނަމަކަށްވާން ޖެހޭނެއެވެ.
ކުންފުންޏަށް ކިޔަން ހުށަހަޅާ ނަމަކީ، އެކަށީގެންނުވާ ނަމެއް ކަމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެނަމެއް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށެއް ނުދެވޭނެ އެވެ.
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި، ނަމުގެ ފަހަތުގައި "ލިމިޓެޑް" ނުވަތަ އޭގެ ރަމްޒު ކަމުގައި "ލޓޑ" މިހެން ލިޔެފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި، ނަމުގެ ފަހަތުގައި "ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް" ނުވަތަ އޭގެ ރަމްޒު ކަމުގައި "ޕވޓ. ލޓޑ." މިހެން ލިޔެފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި، ނަމުގެ ފަހަތުގައި "ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ކޮމްޕެނީ" ނުވަތަ އޭގެ ރަމްޒު ކަމުގައިވާ "ޕލކ" މިހެން ލިޔެފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުން ވެސް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ވިޔަފާރި ހިންގާ ނުވަތަ ވިޔަފާރި ކުރާ ތަނެއްގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން، ބޭރަށް ފެންނާނެހެން، ދިވެހިބަހުން ލިޔެފައި ބަހައްޓަން ވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމާއި، ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބުނެފައިވާ ލިޔުން ތަކުގައި ލިޔަން ވާނެއެވެ.

[ނަން ބަދަލުކުރުން]
ކުންފުނިން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލު ކުރުމަށް ނިންމި ދާނެއެވެ.

[ނަން ބަދަލުކުރުމަށް އެންގުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ނަމަކީ، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްގެ ނަޒަރުގައި، އެވަގުތަކަށް އެކަށީގެންނުވާ ނަމެއް ކަމުގައި ވަނީނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލު ކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެން ވެއެވެ. މިގޮތުން ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލު ކުރުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އަންގާތާ 21 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ކުންފުންޏަކުން، އެކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލު ކުރަން ވާނެއެވެ.

[އާ ނަމެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގައި ނުވަތަ 12 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުންޏެއްގެ ނަން ބަދަލު ކުރުމަށްފަހު، އަލަށް ދޭ ނަން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް އެންގުމުން އެނަމަކީ، އެކަށީގެންވާ ނަމެއް ކަމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެނަން ރަޖިސްޓަރީކޮށް އެ ނަމުގައި ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީއެއް، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ހަދައިދޭންވާނެ އެވެ. ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުކުރި ތާރީޚު ކަމުގައި ބަލާނީ އެނަމުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީ ހަދައިދޭ ތާރީޚެވެ.

[ނަން ބަދަލުވުމުގެ ނަތީޖާ]
މިޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާ ނުވަތަ 12 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލު ކުރުމަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ އެއްވެސް ޙައްޤަކަށް ނުވަތަ ވާޖިބަކަށް ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން ކުރާ، ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ، ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ، ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެ އެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީވުމުގެ ނަތީޖާ]
މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކޮންމެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ވުމުން، އެ ކުންފުންޏަކީ، ކުންފުނީގެ ނަންކަމުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބުނެފައިވާ ނަމުގައި، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ގައިވާ ކަންތައްތައް ހިންގުމާއި، ދަޢުވާ ކުރުމާއި، ދަޢުވާ ލިބިގަތުމާއި، އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދާ ޤާނޫނު ހުއްދަ ކުރާ ގޮތުގެ މަތިން ހޯދުމާއި ލިބިގަތުމާއި، ދެމިގެންވާ ގޮތަށް މުދާ ލިބިގަތުމާއި، މިކަންކަމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ، އަދި ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ، މެންބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ، ޤާނޫނީ ގޮތުން އަމިއްލަ ޝަޚްޞެކެވެ.
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ރަޖިސްޓަރީ ވުމުން، އެގަވާއިދު ތަކުގައިވާ މާއްދާތަކަށް ޢަމަލު ކުރުމަކީ، އެ ގަވާއިދެއްގައި ސޮއިކުރާ މެންބަރުން ފަދައިން، އެކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށާއި، އެކުންފުންޏެއްގެ ކޮންމެ މެންބަރެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންވާ ކަމެކެވެ.

[މެންބަރުންގެ ރަޖިސްޓަރީ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައި ވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ އެކަށައަޅާފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ނަމާއި، އެޑްރެހާއި، ކޮންމެ ފަރާތަކަށް އެކަށައަޅާފައިވާ ޙިއްޞާގެ އަދަދާއި، ޙިއްޞާ ގަތުމަށް ދައްކާފައިވާ ފައިސާގެ އަދަދު އެނގޭ ގޮތަށް މެންބަރުންގެ ރަޖިސްޓަރީއެއް އޮންނަން ވާނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ މެންބަރުންގެ ރަޖިސްޓަރީގައި، އެމީހެއްގެ ނަން ލިޔެފައިވާ ކޮންމެ މީހަކީ އެކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރެކެވެ.

[މެންބަރުންގެ ލިސްޓު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ ލިސްޓެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ފޮނުވަންވާނެ އެވެ.

[މެންބަރުން ދަރަންޏަށް ޒިންމާވުން]
ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުން، އެކުންފުންޏެއްގެ ދަރަންޏަށް ޒިންމާވާން ޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށް، ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮތުމުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަންޏަށް ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައިވެސް އަދި ހުރިހާ ޝަރްޢީ ބޭނުމަކަށްވެސް ޒިންމާވާނީ، އަދި ޒިންމާވާކަމަށް ބެލޭނީ، އެ މެންބަރަކު ގަނެފައިވާ ނުވަތަ ގަތުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ޙިއްޞާ ގެ އަގުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މިންވަރެއް ކުންފުންޏަށް ނުދީ އޮތްކަމުގައިވާނަމަ، އެ މިންވަރަކަށެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލާނަމަ، އެކުންފުންޏެއްގެ ކޮންމެ މެންބަރަކުވެސް އެކުންފުންޏަކަށް ދޭންޖެހޭނީ، އެ މެންބަރަކު ގަނެފައިވާ ނުވަތަ ގަތުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ޙިއްޞާ މޫނުމަތީ އަގުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މިންވަރެއް ކުންފުންޏަށް ނުދީ އޮތް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ މިންވަރެއް އެކަންޏެވެ.

[އަސާސީ ގަވާއިދަށް ބަދަލު ގެނައުން]
[އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ބަދަލުކުރުން] މި ޤާނޫނާއި ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށާއި ހިންގާ ގަވާއިދަށް ބަދަލު ގެނެވިދާނެއެވެ.

[ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުން]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށްބަދަލު ކުރެވޭނީ، އެބަދަލު ގެނައުމަށް ކުންފުނީގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ފާސްކޮށް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހެޅުމަށްފަހު، މިޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ވުމުންނެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާއިރު، ތިރީގައި ބުނެފައިވާ ލިޔުންތައް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށް، އެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުނިން ފާސްކުރި ޚާއްޞަ ޤަރާރު.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށްޓަކައި، ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށާއި ހިންގާ ގަވާއިދަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ގެންނަން ޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނައުމަށް ފާސްކުރި ޚާއްޞަ ޤަރާރު.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ހުންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ހިމަނައިގެން، ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ބަދަލު ކުރުމަށްފަހު އެގަވާއިދުތައް.
ހިއްޞާގެ ބަޔާން.
މިމާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް އެކަމުގެ ލިޔުން ދޫކުރެވޭނީ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް އުފެއްދުމަށާއި، ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށްޓަކައި ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ފަރާތްތަކުން ފުރިހަމަ ކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް، މިޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަ ވެފައިވާނަމަ އެވެ.
[ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކުރުން] ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލު ކުރެވޭނީ، ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށްޓަކައި، ކުންފުނީގެ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން، އެކަން ފާސްކޮށް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށްޓަކައި، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހެޅުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ވުމުންނެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާއިރު، ތިރީގައި ބުނެފައިވާ ލިޔުންތައް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުނި ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށް އެ ޕަބްލިކް ކުންފުނިން ފާސްކުރި ޚާއްޞަ ޤަރާރު.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށް އެ ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށާއި ހިންގާ ގަވާއިދަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ގެންނަން ޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނައުމަށް ފާސްކުރި ޚާއްޞަ ޤަރާރު.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ހުންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ހިމެނޭ ގޮތުން ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު ބަދަލު ކުރުމަށްފަހު އެ ގަވާއިދުތައް.
މިމާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެކަމުގެ ލިޔުން ދޫކުރެވޭނީ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް އުފެއްދުމަށާއި، ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށްޓަކައި ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ފަރާތްތަކުން ފުރިހަމަ ކުރަންޖެހޭނެކަމަށް، މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަވެފައި ވާނަމައެވެ.
[ކުންފުނީގެ ހައިސިއްޔަތު ބަދަލުވުމުން ނުކުންނަ ނަތީޖާ] މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާއި 21 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކަށް، ނުވަތަ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުވުމަކުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙައްޤަކަށް، ނުވަތަ ވާޖިބަކަށް ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން ކުރާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ، ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ، ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ.

[ޢާންމުންނަށް ޙިއްޞާ ވިއްކުން]

[ޙިއްޞާއާއި ޑިބެންޗަރ އާންމުންނަށް ވިއްކަން ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއް ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއެއް، ނުވަތަ ޑިބެންޗަރެއް ޢާންމުންނަށް ވިއްކައިގެން ނުވާނެއެވެ؛
ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ އާންމުންނަށް ވިއްކުމަކީ، ކުންފުންޏަކުން ޙިއްޞާ، ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ގަންނަން އެދޭ ކޮންމެ ފަރާތަކަށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ، ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ގަނެވޭގޮތަށް އޮތުމާއެކު، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ގަތުމަށްފަހު، އެ ކުންފުނީގެ ހުއްދަ އެކަމަށް ހޯދުމަކާނުލައި އެކަކުގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ވިއްކޭގޮތަށް ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ވިއްކާ ވިއްކުމެވެ. އެއްވެސް ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް، ނުވަތަ ވިއްކުމަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރާއިރު، އެ ޙިއްޞާދާރަކު ޙިއްޞާއާ ގުޅިގެން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއްވާނަމަ، އެ ފައިސާއެއް ދައްކަންދެން، ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުމަށް އިޢްތިރާޟް ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޙިއްޞާގެ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރުގެ ބަޔާން]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޙިއްޞާގެ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރުގެ ބަޔާނެއް ނެރެގެން އެ ޙިއްޞާގެ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރުގެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ޢާންމުންނަށް ވިއްކުމަށް ހުށަހަޅައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[އާންމުންނަށް ވިއްކާ ޙިއްޞާގެ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރުގެ އަދަދު ކަނޑައެޅުން]
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ އާންމުންނަށް ވިއްކުމަށް ހުށަހެޅޭނީ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުން އާންމުންނަށް ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ވިއްކުމަށް ކަނޑައެޅިއިރު، އެ ކުންފުނީގެ މެންބަރުން އެވަގުތަކު ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާގެ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރުގެ އަގުގެ ގޮތުގައި ކުންފުންޏަށް ދައްކާފައިވާ ފައިސާގެ އަދަދަށްވުރެ ގިނަ ނޫން އަދަދަކަށެވެ.

[ޙިއްޞާގެ ބަޔާން އޮންނަންވީ ގޮތް]
މިޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ޙިއްޞާގެ ބަޔާން އޮންނަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާއާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ.

[ޙިއްޞާގެ ބަޔާނުގައި ހުންނަންވީ މަޢްލޫމާތު]
މިޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ޙިއްޞާގެ ބަޔާނުގައި ތިރީގައިމިވާ މަޢްލޫމާތު ހުންނަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މުދަލާއި ދަރަންޏާއި ކުންފުނިން އުފުލަންޖެހޭ އެހެނިހެން ޒިންމާތަކުގެ ތަފްޞީލް.
ކުންފުނީގެ މާލީ ޙާލަތާ ބެހޭ ފުރިހަމަ ތަފްޞީލް.
ކުންފުނީގައި އިންވެސްޓް ކުރާ ފަރާތްތަކަށް އިންވެސްޓް ކުރުމުގައި ބޭނުންވާނެ ކަމަށް ޢާންމުކޮށް ގަބޫލުކުރެވޭ އަދި އެ ފަރާތްތަކުން އެބަޔާނުގައި ހުންނާނެ ކަމަށް ޢާންމުކޮށް ބަލާނެ ހުރިހާ މަޢްލޫމާތު.
ޙިއްޞާގެ ބަޔާނުގައި ހިމަނަންވާނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބުނެފައިވާ މަޢްލޫމާތު.

[ޙިއްޞާ ބަޔާނުގައި ދޮގު މަޢްލޫމާތު ހިމެނުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާގެ ބަޔާނުގައި ގަޞްދުގައި އެއްވެސްދޮގު މަޢްލޫމާތެއް ހިމަނައިފިނަމަ، އެ ޙިއްޞާގެ ބަޔާން ތައްޔާރުކުރި މީހުން ކުށްވެރިވާނެ އެވެ. އަދި އެ ޙިއްޞާގެ ބަޔާން ތައްޔާރުކުރި މީހުންކުރެ ކޮންމެ މީހަކު -/100,000 ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.
ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާގެ ބަޔާން ތައްޔާރުކުރި މީހުން ކަމުގައި ބަލާނީ، ޙިއްޞާގެ ބަޔާން ނެރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް އެދި އެ ކުންފުންޏަކުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާއިރު އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި ތިބޭ މެންބަރުންނެވެ.

[ޙިއްޞާ]

[ޙިއްޞާ އެކަށައެޅުން]
ކުންފުންޏަކުން އެކި ފަރާތްފަރާތަށް ޙިއްޞާ އެކަށައަޅާނަމަ، އެ ޙިއްޞާތައް ވިއްކަން އެކަށައަޅާ މީހުންގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި ކޮންމެ މީހަކަށް ވިއްކަން އެކަށައަޅާ ޙިއްޞާގެ އަދަދާއި، ޙިއްޞާގެ ބާވަތާއި އަގު އެނގޭނޭ ލިސްޓެއް، ކުންފުނިން ޙިއްޞާ އެކަށައަޅާތާ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކުންފުންޏެއްގެ ފަރާތުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ފޮނުވަންވާނެ އެވެ.

[ޙިއްޞާގެ އަގު]
ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއިން އުފައްދާ ރައުސުމާލު ޙިއްޞާތަކުގެ މައްޗަށް ބަހަންވާނީ ހުރިހާ ޙިއްޞާއެއްގެ އަގު އެއްވަރުވާ ގޮތަށެވެ. މިގޮތުން ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއިން އުފައްދާ ރައުސުމާލު ޙިއްޞާ ތަކަކަށް ބަހާއިރު، ނުވަތަ ކުންފުންޏަކުން އަލުން ޙިއްޞާ އެކަށައަޅާއިރު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ތަފާތު ޙައްޤުތަކެއް އެކުލެވިފައިވާ ތަފާތު ބާވަތް ބާވަތުގެ ޙިއްޞާ ތަކަކަށް، އެކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު ބަހާލެވިދާނެ އެވެ.
ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއިން އުފައްދާ ރައުސުމާލު ތަފާތު ޙައްޤުތަކެއް އެކުލެވޭ ޙިއްޞާތަކަކަށް ބަހާނަމަ، ނުވަތަ ތަފާތު ޙައްޤުތަކެއް އެކުލެވޭ ޙިއްޞާތަކެއް ކުންފުންޏަކުން އެކަށައަޅާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ޙިއްޞާތަކާ ގުޅިފައިވާ ޙައްޤުތަކާއި، އެ ޙައްޤުތައް ނިގުޅައި ގަނެވޭނެ ގޮތްތައް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާން ކުރަން ވާނެއެވެ.
[ޙިއްޞާގެ މޫނުމަތީ އަގަށްވުރެ ދަށް އަގެއްގައި ކުންފުނިން ޙިއްޞާ ނުވިއްކުން] ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއެއް އެ ޙިއްޞާއެއްގެ މޫނުމަތީ އަގަށްވުރެ ދަށްއަގެއްގައި އެކުންފުންޏަކުން ވިއްކައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ބައިވެރިވާ ޙިއްޞާ]
ދެމީހަކު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަބަޔަކު ބައިވެރިވާ ޙިއްޞާ ކުންފުނީގައި ހުރުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތަކަށްޓަކައި އެފަދަ ޙިއްޞާއެއްގައި ބައިވެރިވާ އެންމެން ބެލޭނީ އެކަކު ކަމަށެވެ.

[ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ގަތުމަށް މާލީ އެހީ ދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ގަތުމަށް ނުވަތަ، ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ގަތުމުގައި ބައިވެރިވުމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް މާލީ އެހީއެއް ދީގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޙިއްޞާގެ ސެޓްފިކެޓް]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެކުންފުންޏެއްގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ޙިއްޞާގެ ސެޓްފިކެޓެއް ދޭންވާނެއެވެ. ޙިއްޞާގެ ސެޓްފިކެޓަކީ އޭގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙިއްޞާ އެ މެންބަރަކަށް މިލްކު ވެގެންވާކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ލިޔުމެކެވެ.
ކޮންމެ ޙިއްޞާގެ ސެޓްފިކެޓެއްގައި ޙިއްޞާގެ ބާވަތާއި އަގު ބަޔާންކުރަން ވާނެއެވެ.

[ފައިސާއަށް ނޫން އެހެން މުޤާބިލަކަށް ޙިއްޞާ ނުވަތަ ޑިބެންޗަރ ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގެމަތިން، ފައިސާއަށް ނޫން ގޮތަކަށްވެސް ޙިއްޞާ ކަނޑައެޅުމަކީ، ކޮންމެ ކުންފުންޏަކަށްވެސް ހުއްދަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިގޮތަށް ޙިއްޞާ ކަނޑައަޅާއިރުވެސް، ޙިއްޞާގެ މޫނުމަތީ އަގަށްވުރެ ކުޑަ މުޤާބިލަކަށް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ޙިއްޞާ ދީގެނެއް ނުވާނެއެވެ.
[ޙިއްޞާއަކީ އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލުކުރެވޭ އަދި އުފުލޭ މުދަލެއް] ކުންފުނީގެ ކޮންމެ މެންބަރެއްގެ ޙިއްޞާއަކީ އުފުލޭ މުދަލެކެވެ. ޕްރައިވެޓްކުންފުންޏެއްނަމަ، ހިންގާ ގަވާއިދުގައިބުނާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ހުއްދައާއެކު އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލު ކުރެވިދާނެ އެވެ. ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްނަމަ ޙިއްޞާ ބަދަލު ކުރެވޭނީ މިޤާނޫނާއި މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.

[ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުމާއި ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއެއް އެކަކުގެ ކިބައިން އަނެކަކަށް ބަދަލުކޮށްފިނަމަ، ޙިއްޞާ ބަދަލު ކޮށްފިކަން ކުންފުނީގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރަން ވާނެއެވެ. މިގޮތަށް ޙިއްޞާ ބަދަލުކޮށްފި ކަމުގައި ބެލޭނީ، ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރިކަން އަންގައިދޭ އެކަށޭނަ ލިޔުމެއް ކުންފުންޏަށް ލިބުމުންނެވެ.

[ޙިއްޞާ ވާރުތަވުން]
ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކު މަރުވެއްޖެނަމަ، އެމަރުވި މެންބަރުގެ ޙިއްޞާގެ ޙައްޤުވެރިޔާ ނުވަތަ ޙައްޤުވެރިން ކަމުގައި ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން ނިންމާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު، އެ މަރުވި މެންބަރުގެ ޙިއްޞާގެ ވެރިޔާ ނުވަތަ ވެރިންގެ ގޮތުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދާ ޚިލާފު ނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދެވިދާނެ އެވެ.

[ޙިއްޞާގެ އަގު އަދާ ނުކުރުން]
ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކު އެކުންފުންޏަކުން ގަތުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ޙިއްސާގެ އަގު އެކުންފުންޏްކަށް ދެއްކެވުމަށް އެމެންބަރަކަށް އެންގެވުމުން އެޙިއްޞާގެ އަގު އެކުންފުންޏަކަށް ނުދައްކައިފިނަމަ، އެކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގާވާ ގޮތުގެމަތިން އެމެންބަރެއްގެ ޙިއްޞާ، އެކުންފުންޏަކަށް ނެގިދާނެއެވެ.

[ރައުސުމާލު އިތުރުކުރުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު އިތުރު ކުރެވޭނީ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު އިތުރުކުރަން ނިންމައިފިނަމަ އެވެ.

[ރައުސުމާލު މަދުކުރުން]
ކުންފުންޏެއްގައި ބޭނުން ވަރަށްވުރެ ރައުސުމާލު އިތުރަށް ހުރެއްޖެނަމަ އެހެން ފަރާތެއްގެ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ނުލިބޭ ގޮތެއްގެމަތިން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްގެ ހުއްދަ ލިޔުމަކުން ލިބިގެން، ޢާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން، އެކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު މަދުކުރެވި ދާނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުއްދަ ހޯދުމަށްއެދި ކުންފުންޏަކުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާއިރު އެ ކުންފުންޏަކުން މަދުކުރަން ޤަޞްދުކުރާ ރައުސުމާލުގެ ބާވަތާއި، މަދުކުރަން ބޭނުންވާ ރައުސުމާލުގެ އަދަދު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް އަންގަންވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު މަދުކުރުމަށްޓަކައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހެޅުމުން، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އެކަން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނު ކުރަންވާނެ އެވެ.
ރައުސުމާލު މަދުކުރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް އެދި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ކުންފުންޏަކުން ހުށަހެޅުމުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު މަދު ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭނީ، އެ ކުންފުންޏަކުން އެއްވެސް ފައިސާއެއް އަދާކުރަންޖެހޭ ފަރާތަކުން ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު މަދުކުރުމަށް އިޢްތިރާޟުކުރާކަން، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް މިމާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޢްލާނުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ އެވެ.
ރައުސުމާލު މަދުކުރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް އެދި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ކުންފުންޏަކުން އެއްވެސް ފައިސާއެއް އަދާކުރަންޖެހޭ ފަރާތަކުން، ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު މަދުކުރުމަށް އިޢްތިރާޟު ކުރާކަން ސަބަބު ބަޔާންކޮށް މިމާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޢްލާނުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އަދި އެފަދަ ފަރާތަކުން ހުށަހަޅާފައިވާ ސަބަބަކީ ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްގެ ނަޒަރުގައި މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ކަމުގައިވާނަމަ އެ ކުންފުންޏަކުން މަދުކުރަން ހުށަހަޅާފައިވާ ރައުސުމާލާ އެއްވަރުގެ ފައިސާގެ އަދަދެއް، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކަނޑައަޅާ ބޭންކް އެކައުންޓެއްގައި، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކަށް ބަހައްޓަން އަންގައި، ނުވަތަ އެފަރާތަކަށް އެފައިސާއެއް ދެއްކުމަށް އަންގައި މި ބުނެވުނު ފައިސާ ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކަނޑައަޅާ އެކައުންޓަކަށް ޖަމާކޮށްފި ކަމުގެ ނުވަތަ ފައިސާ ދައްކައިފިކަމުގެ ހެކި، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސުމާލު މަދުކުރުމުގެ ހުއްދަ ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އެ ކުންފުންޏަކަށް ދިނުމަކަށް މިމާއްދާގެ (ރ) ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ސިއްކަ]
ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ސިއްކައެއް، ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައި ވެސް އޮންނަން ވާނެއެވެ.
ލިޔުމުން އޮތުން ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ އެއްބަސްވުމެއް ކުންފުންޏަކުން އެއްބަސްވާ ނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމެއްގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ސިއްކަ ޖަހަންވާނެ އެވެ.

[ކުންފުނީގެ މަސައްކަތް ފެށުން]
މި ޤާނޫނުގެ 7ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމާއެކު އެ ކުންފުންޏެއްގެ މަޤްޞަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންތައްތައް މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުރަން ފެށުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ ކުންފުންޏަކަށް ލިބިގެން ވެއެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން ވިޔަފާރީގެ އެއްވެސް މުޢާމަލާތެއް ކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ޙިއްޞާގެ ބަޔާން ނެރެ، އެ ޙިއްޞާގެ ބަޔާނުގައި ޢާންމުން އެންމެ މަދުވެގެން ޙިއްޞާ ގަންނަންވާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވާ މިންވަރަށް ޢާންމުން ޙިއްޞާ ގަންނަން އެދި، އަދި އެ ކުންފުންޏަކުން އެމިންވަރަށް އެ ފަރާތްތަކަށް ޙިއްޞާ އެކަށައަޅައި، އެ ޙިއްޞާއަށްވާ ފައިސާ ކުންފުންޏަށް ލިބި، އަދި އެވަގުތު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބިމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހެއްގެ ޙިއްޞާއަށްވާ ފައިސާ ދައްކައި، އެފައިސާ ދައްކާފައިވާ ކަމުގެ ހެކި، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅައި އެ ކުންފުންޏަކަށް ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ހުއްދަ، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ދިނުމުންނެވެ.

[ކުންފުނި ހިންގުން]

[ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްވެސް ހިންގަންވާނީ، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަކުންނެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުން]
ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި މަދުވެގެން 2 މެންބަރުން، އަދި ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި މަދުވެގެން 5 މެންބަރުން ތިބެންވާނެ އެވެ.
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެއް މެންބަރަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެ، ދިރިއުޅެމުން ގެންދާ މީހަކު ކަމަށް ވާންވާނެއެވެ.
ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރަކަށް ވެވޭނީ، މީލާދީގޮތުން އުމުރުން 18 އަހަރު ފުރިހަމަވެފައިވާ މީހަކަށެވެ.
ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރަކަށް ވެވޭނީ އެ ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާ ގަނެފައިވާ މީހަކަށް ނުވަތަ ޙިއްޞާ ގަނެފައިވާ ފަރާތަކީ، ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްނަމަ އެފަރާތަކުން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރާ މީހަކަށެވެ.
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައިވެސް ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަކު ހުންނަންވާނެއެވެ. ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުކަމުގައި ހުންނަ މީހާއަކީ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މީހަކަށް ވާންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، އެބަދަލެއް އަންނަތާ 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ގޮތުގައި ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުކަމާ އަލަށް ހަވާލުވި މީހާ އެކަން ޤަބޫލުކުރިކަމުގެ ލިޔުމެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ އިޞްލާޙަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އެކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުކަމުގެ މަގާމު އަދާކުރާ މީހަކާއި، އެމީހަކު އެކަން ގަބޫލުކުރާކަމުގެ ލިޔުމެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ؛
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ތިބޭ މެންބަރުންގެ ނަމާއި، ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ނަން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ލިޔަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގައިވެސް، ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީއެއް ހުންނަންވާނެ އެވެ. ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަން ކުރާ މީހަކީ، އެ ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ލަޔާޤަތާއި ޤާބިލިއްޔަތު ލިބިފައިވާ މީހެއްތޯ ބެލުމަކީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.
ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ހުށަހަޅާއިރު، ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީކަން ކުރާނެ މީހެއްގެ ނަން، ލިޔުމަކުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ. އަދި ނަން ހުށަހެޅޭމީހާ އެކަން ގަބޫލުކުރާ ކަމުގެ ސިޓީއެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ފޮނުވަން ވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ތަކަކީ، މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި އޭނާގެ މަސައްކަތްކަމަށް ކަނޑައަޅާ ކަންތައް ތަކެވެ.
[ޑިރެކްޓަރުންނަށް ލޯނާއި ގަރަންޓީ ދޫނުކުރުން] ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން އެކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެބޯޑުގެ މެންބަރަކަށް، ނުވަތަ އެ މެންބަރެއްގެ ޙިއްޞާ އޮތް ކުންފުންޏަކަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ލޯނެއް ދޫކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރަކު ޙިއްޞާވާ ކުންފުންޏަކުން ނަގާ ލޯނަކަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ގަރަންޓީއެއްވެސް އެކުންފުންޏަކުން ދީގެން ނުވާނެއެވެ.
މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީއިން ހުއްދަ ލިބިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޭންކްގެ ވިޔަފާރިކުރާ ކުންފުނިތައް މިމާއްދާގެ (ހ) އިން އިސްތިސްނާ ވެގެންވެއެވެ.
[ޑިރެކްޓަރުން އިންތިޚާބު ކުރުމާއި ވަކިކުރުން] ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުން ޢައްޔަންކޮށް، އިންތިޚާބުކޮށް، ވަކިކުރާނީ، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތެއްގެ މަތިންނެވެ.

[ޑިރެކްޓަރުން ވަކިކުރުން]
ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރެއް، ކުންފުންޏަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުންޏަށް ގެއްލުންވާފަދަ ޢަމަލެއްކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއްކުރަން އުޅެފިނަމަ ނުވަތަ ކުރަންއުޅޭނަމަ، ކުންފުނީގެ އާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން، އެ މެންބަރަކު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ވަކިކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ބާއްވާ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް، އެ ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ 14 ދުވަސް ކުރިން ދޭންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެގެން ނުވާހާ ހިނދަކު، ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރަކު ވަކިކުރެވިދާނެއެވެ.

[ބޯޑުގެ ޖަލްސާތައް]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާ، ކޮންމެ އަހަރަކު މަދުވެގެން ދެފަހަރު ބާއްވަން ވާނެއެވެ.

[ބޯޑުގެ ޗެއަރމަން]
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރމަންއެވެ. އޭނާއަށް ޙާޟިރު ނުވެވިއްޖެ ޙާލެއްގައި ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ، އެ ޖަލްސާއަކަށް ޙާޟިރުވި މެންބަރުން އެމެންބަރުންގެ ތެރެއިން އިންތިޚާބުކުރާ މީހެކެވެ.

[ޤާނޫނީ އަދަދު]
ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއް ކުރެވޭނީ، މަދުވެގެން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ އަޣްލަބިއްޔަތު އެޖަލްސާއަކަށް ޙާޟިރުވުމުންނެވެ.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއް ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އަދަދު، މިމާއްދާގައި ބުނެފައިވާ އަދަދަށްވުރެ އިތުރުކޮށް، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެއަދަދު ކަނޑައަޅައި، އެއަދަދަށް ޢަމަލު ކުރުމަކަށް މިމާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ޔައުމިއްޔާ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ކޮންމެ ޖަލްސާއެއްގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔެ، އެޖަލްސާއެއްގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓި މީހާއާއި ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ އެ ޔައުމިއްޔާގައި ސޮއި ކުރަންވާނެ އެވެ.

[އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް، ކޮންމެ މީލާދީ އަހަރަކު އެއްފަހަރު ބާއްވަންވާނެ އެވެ. މިގޮތުން ބާއްވާ ދެޖަލްސާގެ ދޭތެރޭގައި 15 މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތެއް ހޭދަވެގެން ނުވާނެއެވެ.

[އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް]
އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގައި ތިރީގައި ބުނެފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރަންޖެހޭނެ އެވެ.
އޮޑިޓްކޮށްފައިވާ ކުންފުނީގެ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުގެ ބެލެންސް ޝީޓާއި ފައިދާއާއި ގެއްލުމުގެ ހިސާބާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓް ހުށަހަޅައި ފާސްކުރުން.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުން ޢައްޔަން ކުރަންވެފައި ވާނަމަ، ނުވަތަ އިންތިޚާބު ކުރަންވެފައި ވާނަމަ، އެ މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރުމާއި އިންތިޚާބުކުރުން.
މެންބަރުންނަށް ބަހަންވާ ފައިދާ ކަނޑައެޅުން.

[ޚާއްޞަ ގޮތުން ކުރާ ޢާންމު ޖަލްސާ]
ކުންފުންޏެއްގެ ޚާއްޞަގޮތުންކުރާ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވަން ވެއްޖެކަމަށް ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެފަދަ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވިދާނެ އެވެ.
ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާ އިން އުފެދިފައިވާ ރައުސުމާލުގެ %10 އަށްވުރެ މަދުނޫން އަދަދެއް ތަމްސީލުކުރާ މެންބަރުން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ޚާއްޞަ ގޮތުން ކުރާ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ފަރާތުން ބާއްވަންވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ށ) ގައި ބުނެފައިވާ ޖަލްސާ ބާއްވަން އެދެން ވާނީ، އެ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް އެދޭ ފަރާތްތަކުން ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމަކުންނެވެ. އަދި އެލިޔުމުގައި، ޖަލްސާ ބޭއްވުމުގެ މަޤްޞަދުތައް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.

[އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް]
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް، އެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާ ދުވަހުގެ 14 ދުވަސް ކުރިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ފޮނުވަންވާނެ އެވެ. އަދި މި ނޯޓިސްގައި، އެޖަލްސާއެއްގެ މަޤްޞަދާއި، އެޖެންޑާއާއި، އަދި އެޖަލްސާއެއް ބާއްވާނެ ތަނާއި، ތާރީޚާއި، ގަޑި ބަޔާން ކުރަން ވާނެއެވެ. މިބުނެވުނު ނޯޓިސްއާއެކު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓާއި އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި އޮޑިޓަރުންގެ ރިޕޯޓް، ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ފޮނުވަންވާނެ އެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވާ ދުވަހުގެ 14 ދުވަސްކުރިން އެ ޖަލްސާއެއްގެ ނޯޓިސް، ޢާންމުކޮށް އިޢްލާނު ކުރަންވާނެ އެވެ. މިގޮތުން ކުރާ އިޢްލާނުގައި އެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާނެ ތަނާއި، ތާރީޚާއި ގަޑި ބަޔާން ކުރަންވާނެ އެވެ. މިބުނި އިޢްލާނާއެކު ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓާއި، އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި އޮޑިޓަރުންގެ ރިޕޯޓް ޝާއިޢު ކުރަންވާނެ އެވެ.
ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ޚާއްޞަ ގޮތުން ކުރާ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް، އެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާ ދުވަހުގެ 14 ދުވަސް ކުރިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ފޮނުވަންވާނެ އެވެ. އަދި މިނޯޓިސްގައި، އެ ޖަލްސާއެއްގެ މަޤްޞަދާއި، އެޖެންޑާއާއި އަދި އެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާނެ ތަނާއި، ތާރީޚާއި ގަޑި ބަޔާން ކުރަންވާނެ އެވެ.
ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ޚާއްޞަ ގޮތުން ކުރާ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ނޯޓިސް އެޖަލްސާއެއް ބާއްވާ ދުވަހުގެ 14 ދުވަސް ކުރިން ޢާންމުކޮށް އިޢްލާނު ކުރަންވާނެ އެވެ. މިގޮތުން ކުރާ އިޢްލާނުގައި އެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާނެ ތަނާއި، ތާރީޚާއި ގަޑި ބަޔާންކުރަން ވާނެއެވެ.
[ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އަދަދު] ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ނުވަތަ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންވެގެން ނުވާހާ ހިނދަކު، ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ އާންމު ޖަލްސާގެ ޤާނޫނީ އަދަދު ހަމަވެއްޖެކަމަށްވާނީ، އެކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރުންގެ އަޣްލަބިއްޔަތު، ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވުމުންނެވެ. ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގެ ޤާނޫނީ އަދަދު ހަމަވެއްޖެކަމަށްވާނީ އެކުންފުންޏެއްގެ ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ރައުސުލްމާލުގެ މަދުވެގެން ވިހި އިންސަންތަ ތަމްސީލުކުރާ ފަސް ޙިއްޞާދާރުން ހާޒިރުވުމުންނެވެ.
[ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ޙާޟިރުވުމުގެ ޙައްޤު] ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޢާންމު ޖަލްސާއަކަށް ޙާޟިރު ވުމުގެ ޙައްޤު އެ ކުންފުންޏެއްގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށް، ނުވަތަ އޭނާގެ ބަދަލުގައި ފޮނުވާ މީހަކަށް ލިބިގެން ވެއެވެ. ބަދަލުގައި ފޮނުވާ މީހުން ޢައްޔަން ކުރަންވާނީ، އެކަމަށް އެކަށީގެންވާ ލިޔުމަކުންނެވެ. މިއިން ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ޖަލްސާ ގައި ވާހަކަ ދައްކައި، ވޯޓު ދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެން ވެއެވެ.

[ޢާންމު ޖަލްސާގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން]
ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަންވާނީ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރމަންއެވެ. އޭނާއަށް ޙާޟިރު ނުވެވިއްޖެ ހާލެއްގައި، ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ، އެޖަލްސާއަކަށް ޙާޟިރުވި މެންބަރުން އެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އިންތިޚާބުކުރާ މީހެކެވެ.

[ޔައުމިއްޔާ]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުން އެކުންފުންޏެއްގެ ހުރިހާ ޢާންމު ޖަލްސާތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔެ ބަލަހައްޓަން ވާނެއެވެ.

[ވޯޓު ދިނުން]
ކުންފުނީގެ ކޮންމެ ޖަލްސާއެއްގައި ވެސް، ވޯޓު ދޭނީ އަތް އުފުލައިގެންނެވެ.
މިއާ ޚިލާފަށް، މެންބަރުން ގަނެފައިވާ ޙިއްޞާގެ ނިސްބަތުން ވޯޓު ދޭގޮތަށް ހަމަޖެއްސޭނީ، ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާގެ %10 އަށްވުރެ މަދުނޫން އަދަދެއް ތަމްސީލުކުރާ މެންބަރުން އެގޮތަށް އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައެވެ.
އަތްއުފުލައިގެން ވޯޓުދޭއިރު ޙާޟިރުވި ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ދެވޭނީ 1 ވޯޓެވެ.
މެންބަރުން ގަނެފައިވާ ޙިއްޞާގެ ނިސްބަތުން ވޯޓު ދޭއިރު، ޙާޟިރުވި ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް އޭނާ ގަނެފައިވާ ކޮންމެ ޙިއްޞާއަކަށް އެއްވޯޓު ދެވޭނެއެވެ.
މެންބަރުން ގަނެފައިވާ ޙިއްޞާގެ ނިސްބަތުން ވޯޓު ދީގެން، ކަމެއް ނިންމައިފިނަމަ، އެ ނިންމި ނިންމުމަކަށް ބަދަލެއް ނުގެނެވޭނެ އެވެ.
ކުންފުނީގެ ފައިދާ ބެހުމުގައާއި ކުންފުނި އުވާލާ ހިނދުގައި، ވަކި ޙައްޤުތަކަކާއި އިމްތިޔާޒުތަކެއް ލިބޭގޮތަށް، މިޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެކަށައަޅާފައިވާ ޙިއްޞާ ގަންނަ ކުންފުނީގެ މެންބަރުން، ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާތަކުގައި ވޯޓުދޭ ޙާލަތުތަކާއި ވޯޓުދޭގޮތް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށް، އެގޮތަށް ޢަމަލު ކުރުމަކަށް މިމާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމާއި އޮޑިޓް ކުރުން]

[ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް ތިރީގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ މަޢްލޫމާތުތައް ސާފުކޮށް އެނގޭނެހެން އެ ކުންފުންޏެއްގެހިސާބުތައް ބަލަހައްޓަންވާނެ އެވެ.
ކުންފުންޏަށް ދުވަހުން ދުވަހަށް ލިބޭ އާމްދަނީއާއި، ޚަރަދުކުރާ ފައިސާގެ ތަފްޞީލު.
ކުންފުނީގެމުދަލާއި، ދަރަންޏާއި، އެހެނިހެން ޒިންމާތަކާ ބެހޭ ތަފްޞީލު.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނީގެ ހިސާބުތައް ބަލަހައްޓާފައި ނުވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެ ކުންފުންޏަކުން މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޢަމަލު ކުރުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ޢަމަލު ކުރުވުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހި، ފިޔަވަޅު ނާޅާހުރި ކޮންމެ މީހަކު ކުށްވެރިވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ށ) ގެދަށުން ކުށްވެރިވާ މީހެއްގެ އަދަބަކީ -/10,000 ރުފިޔާއާއި -/500,000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން، ނުވަތަ 6 މަހާއި 2 އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަށް ގޭގައި ބަންދުކުރުން، ނުވަތަ އަރުވާލުން، ނުވަތަ ޖަލަށްލުމެވެ.
[ހިސާބުތައް އެކުލެވޭ ލިޔުންތައް ހުންނަންވީ ތަނާއި މުއްދަތު] ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިސާބުތައް އެކުލެވޭ ލިޔުންތައް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އޮފީހުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުން އެދިއްޖެނަމަ ފެންނާނެ ގޮތަކަށް ބަހައްޓަން ވާނެއެވެ. ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އޮފީސް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ އެބަދަލުވި ތަނެއްގައި ބަހައްޓަން ވާނެއެވެ.
ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިސާބުތައް އެކުލެވޭ ލިޔުންތައް، އެ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރާ ތާރީޚަކުން ފެށިގެން 3 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ބަހައްޓަންވާނެ އެވެ.
ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިސާބުތައް އެކުލެވޭ ލިޔުންތައް، އެ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެން 6 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ބަހައްޓަންވާނެ އެވެ.

[ހިސާބުތައް ފާސް ކުރުން]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން އެ ހިސާބުތައް ފާސްކޮށް، އެ ހިސާބުތަކުގައި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުން ސޮއިކުރަންވާނެ އެވެ.

[އަހަރީ ހިސާބާއި އަހަރީ ރިޕޯޓް]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ އަށް ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ފަރާތުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދާއި، ފައިދާއާއި ގެއްލުމުގެ އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި، އަހަރީ ބެލެންސް ޝީޓާއި އަހަރީ ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރު ކުރުވައި މި ހިސާބުތަކާއި އަހަރީ ރިޕޯޓް، ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ތައްޔާރުކުރާ އަހަރީ ރިޕޯޓުގައި ތިރީގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ މަޢްލޫމާތު ހިމަނަންވާނެ އެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރިއާއި އެހެނިހެން ކަންތައްތައް ހިނގި ގޮތް.
ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ކުންފުންޏަށް ފައިދާވިނަމަ އެވީ ފައިދާއެއްގެ ތެރެއިން ހިއްޞާގެ ފައިދާގެ ގޮތުގައި ބެހުމަށާއި، ރިޒާވެއްގެ ގޮތުގައި ބެހެއްޓުމަށް ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނަށް ފެންނަ މިންވަރު.
ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި މީހުންގެ ނަމާއި، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ފަރާތްތަކުގެ މަޢްލޫމާތު.
ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކުންފުނިން ކުރި މަސައްކަތްތަކާ ބެހޭ މަޢްލޫމާތު.
މިމާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނީގެ އަހަރީ ހިސާބާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓް ތައްޔާރުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި މީހުންގެ ތެރެއިން، އެ ރިޕޯޓް ތައްޔާރު ކުރުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ތައްޔާރު ކުރުވުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހި، ފިޔަވަޅު ނާޅާހުރި ކޮންމެ މީހަކު ކުށްވެރި ވާނެއެވެ. މިބުނެވުނު ގޮތުން ކުށްވެރިވާ މީހެއްގެ އަދަބަކީ -/5,000 ރުފިޔާއާއި -/100,000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ.

[ހިސާބު ތަކުގައި ހުންނަންވީ މަޢްލޫމާތު]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހުއްދަ ކޮށްފައިވާ ރައުސުމާލާއި، އެކަށައަޅާފައިވާ ޙިއްޞާތަކުން އުފެދިފައިވާ ރައުސުމާލާއި ޙިއްޞާގެ އަގުން ލިބިފައިވާ ރައުސުމާލާއި އެ ކުންފުންޏެއްގެ މުދަލާއި، ދަރަންޏާއި، އެ މުދަލާއި ދަރަންޏާ ގުޅޭގޮތުން ޢާންމު ގޮތެއްގައި އެނގެންވާނެ ކަންތައްތަކާއި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނުއުފުލޭ މުދަލުގެ އަގު ކުރިގޮތުގެ ތަފްޞީލު، މިޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ހިސާބުތަކުގައި ހިމަނަންވާނެ އެވެ.
[ހިސާބުތަކާއި އެހެނިހެން ރިޕޯޓްތައް އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހެޅުން] ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް މިޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ އަހަރީ ހިސާބު ތަކާއި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓު، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ފާސްކޮށް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ދެމީހަކު އެހިސާބު ތަކާއި އަހަރީ ރިޕޯޓުގައި ސޮއިކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓް އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅާއިރު، މިބުނެވުނު ހިސާބުތަކާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓާއި މިޤާނޫނުގެ 71 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓްވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅަން ވާނެއެވެ.

[ހިސާބުތަކާއި ރިޕޯޓްތައް ރެޖިސްޓްރާރއަށް ހުށަހެޅުން]
ކޮންމެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ފަރާތުން، މިޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ހިސާބުތަކާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓާއި މިޤާނޫނުގެ 71 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާ ބާއްވާތާ 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އޮޑިޓަރުންގެ ރިޕޯޓާއި ކުންފުނީގެ ހިސާބުތަކާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަނާޅައިފިނަމަ، ކުންފުނީގެ މެނެޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ކުށްވެރިވާނެއެވެ. މިގޮތުން ކުށްވެރިވުމުގެ އަދަބަކީ، އެ ކުންފުންޏަކީ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްނަމަ އެކުންފުންޏެއްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ -/10,000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން، އެކުންފުންޏަކީ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏެއްނަމަ އެކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ -/30,000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ޖޫރިމަނާކުރެވިއްޖެނަމަ، އެ ކުންފުންޏަކުން އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދައްކަންވާނެއެވެ. އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ ދެއްކުމާއެކު، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓާއި އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓު ހުށަނާޅައިފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އުވާލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ލިޔުމެއްވަނީ، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ނޫންކަމަށް، ނުވަތަ އެ ލިޔުމެއް ފުރިހަމަ ވެފައިނުވާކަމަށް، ނުވަތަ އެ ލިޔުމެއްގައި ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު މަޢްލޫމާތެއް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމަށް، ނުވަތަ ކުށެއް ވާކަމަށް، ނުވަތަ ކިޔަން ނޭނގޭނަމަ އެފަދަ ލިޔުމެއް ޤަބޫލުނުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދަ ލިޔުމެއް ބަލައިގަތުމަށްފަހުގައިވެސް އެ ލިޔުމެއް ބަދަލުކުރުމަށް، ނުވަތަ އަލުން ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ލިޔުންތައް ހުށަހަޅާ ފަރާތުން، އެ ހުށަހެޅި ލިޔުމަކާ ބެހޭގޮތުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ވަކިގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި، އިތުރު އެހެން ލިޔުމެއް ހުށަހެޅުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް އެންގިދާނެއެވެ؛
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ގޮތުން މި ޤާނޫނާއެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރެޖިސްޓްރާރ ނުވަތަ އޭނާގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފަކު ހެޔޮނިޔަތުގައި ކުރާ ކަމަކާމެދު އެއްވެސް ދަޢްވާއެއް ނުއުފުލޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ކުރި ޢަމަލަކާގުޅިގެން ކުރާ ތަޙުޤީގަކަށް ހެޔޮނިޔަތުގައި ކުރިކަމެއް ނޫންކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ މިމާއްދާގެ ދަށުން ރައްކާތެރިކަމެއް ނުލިބޭނެއެވެ.

[އޮޑިޓަރު ޢައްޔަންކުރުން]
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުންޏެއްގެ އޮޑިޓަރުކަން ކުރާނެ ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއް ޢައްޔަން ކުރަންވާނެ އެވެ. ކޮންމެ ޕަބްލިކް ކުންފުންޏަކުންނާއި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހުއްދަ ކޮށްފައިވާ ރައުސުމާލު -/1,000,000 ރުފިޔާ އަށްވުރެ ބޮޑު ކޮންމެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏަކުން މިގޮތުން ޢައްޔަންކުރާ އޮޑިޓަރަކީ، އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ގަބޫލުކުރާ ޗާޓަޑް އެކައުންޓެންޓަކަށް ނުވަތަ ސަރޓިފައިޑް ޕަބްލިކް އެކައުންޓެންޓަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ.
ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް އެ ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރު ނުވަތަ އޮޑިޓަރުން ޢައްޔަންކޮށް، ވަކިކުރާނީ ކުންފުނީގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާގައެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރާ އޮޑިޓަރުގެ އުޖޫރަ ކަނޑައަޅަން ވާނީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއިންނެވެ.

[އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓް]
މިޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުން އެ ކުންފުންޏެންގެ މެންބަރުންގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި ތައްޔާރުކުރާ ހިސާބުތަކާއެކު އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ އޮޑިޓް ރިޕޯޓް، ކުންފުނީގެ އޮޑިޓަރުން ތައްޔާރު ކުރަންވާނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢްލޫމާތު ހިމަނަންވާނެ އެވެ.
އޮޑިޓަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށްޓަކައި އޮޑިޓަރުންނަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި މަޢްލޫމާތާއި، ތަފްޞީލު، އޮޑިޓަރުންނަށް ފުރިހަމައަށް ލިބުނުކަން ނުވަތަ ނޫންކަން.
މިޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ހިސާބުތައް އެކުލަވައިލާފައި ވަނީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ ކަންތައްތައް ޙަޤީޤަތާ އެއްގޮތަށް ދައްކައިދޭ ގޮތަށް ކަމަށާއި، އެ ހިސާބުތައް ތައްޔާރު ކޮށްފައިވަނީ، ކުންފުނީގެ ފޮތްތަކުގައި އެކުލެވޭ އެންމެހައި ހިސާބުތަކުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުނީގެ މާލީ ޙާލަތު ރަނގަޅަށް ބަޔާން ކޮށްފައިކަން ނުވަތަ ނޫންކަން.
[ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އަމުރު ކުރުމުގެ ބާރު] އެއްވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޖަލްސާތައް ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބޭއްވޭ ގޮތް ނުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ކަންތައްތައް އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކުރިއަށް ނުގެންދެވިއްޖެ ނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައި ދިނުން އެދި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އެ ކުންފުނީގެ ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް ލިބިގެން ވެއެވެ. މިގޮތުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އަންގާ އެންގުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން އިޖާބަ ނުދީފިނަމަ، ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމުގެ ބާރު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެން ވެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ބާއްވާ ޢާންމު ޖަލްސާގެ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓާނީ، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ނުވަތަ ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ޢައްޔަން ކުރާ ފަރާތަކުންނެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ބާއްވާ ޖަލްސާއަށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ އެންމެ މެންބަރަކު ނުވަތަ މެންބަރެއްގެ ބަދަލުގައި ފޮނުވާ އެންމެ މީހަކު ޙާޟިރުވިޔަސް، އެ ޖަލްސާއެއް ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެ އެވެ.

[މެންބަރުން ކޯޓުގެ އަމުރަކަށް އެދުން]
ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ މަޞްލަޙަތަށް ނުވަތަ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ލިބިއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ ކަންތައްތައް ހިންގައި ކުރިއަށް ގެންދަނީ، ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ނުވަތަ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ބަޔެއްގެ ނުވަތަ މެންބަރެއްގެ މަޞްލަޙަތަށް ނުވަތަ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭފަދަ ގޮތަކަށްކަމުގައި ވަނީނަމަ، ކޯޓުގެ އަމުރެއް ހޯދުމަށް އެދި އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންނަށް ނުވަތަ މެންބަރަކަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ މެންބަރުން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމުގައިވާ ކަމަކީ، ކޯޓުގެ ނަޒަރުގައި އެ ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅި ފަރާތެއްގެ މަޞްލަޙަތަކަށް ނުވަތަ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭ ފަދަ ކަމެއްކަމުގައި ވަނީނަމަ، ތިރީގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ފަދަ އަމުރެއް ނުވަތަ އަމުރުތަކެއް ނެރުމުގެ ބާރު، ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މެންބަރެއްގެ މަޞްލަޙަތަކަށް ނުވަތަ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭކަމަށް ހުށަހަޅާ ކަމަކާ ގުޅޭ، ކުންފުނީގެ ކަންތައްތައް ވަކިގޮތަކަށް ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަމުރެއް.
މެންބަރަކު ނުވަތަ މެންބަރުން އެފަރާތުގެ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭކަމަށް ހުށަހެޅި ކަންތައް ރަނގަޅު ކުރުވުމުގެ ނުވަތަ ހުއްޓުވުމުގެ އަމުރެއް.
ކުންފުނީގެ އަސާސީ ގަވާއިދަށް ނުވަތަ ހިންގާ ގަވާއިދަށް ބަދަލު ގެނައުމުގެ އަމުރެއް.
[ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުން] މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް ރަޖިސްޓަރީ ވުމުން އެކުންފުންޏަކީ މެންބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ، އަދި ޤާނޫނީ ގޮތުން އަމިއްލަ ޝަޚްޞިއްޔަތެއް ލިބިގެންވާ ފަރާތަކަށްވީ ނަމަވެސް، ތިރީގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ނިވާފަތްގަޑެއްގެ ގޮތުގައި އެޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ބޭނުން ހިފަމުން ގެންދިޔަ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި ކުރިކަންތައްތަކަށް އެ ޑިރެކްޓަރުން އަމިއްލައަށް ޒިންމާ އުފުލުމަށް އަމުރު ކުރުމުގެ ބާރު، ކޯޓަށް ލިބިގެން ވެއެވެ.
ކުންފުންޏަށް ލިބިފައިވާ ޝަޚްޞިއްޔަތު، ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ.
ކުންފުންޏަށް ލިބިފައިވާ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު، މަކަރާ ހީލަތް ހެދުމަށްޓަކައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ.
ކުންފުންޏަށް ލިބިފައިވާ ޝަޚްޞިއްޔަތު، ކުންފުންޏަށް ދަރަނި ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށާއި، ކުންފުންޏާއެކު ވިޔަފާރިކުރި ނުވަތަ ކުރަމުން ގެންދާ ފަރާތްތަކަށް އޮޅުވާލުމުގެ ނިޔަތުގައި ބޭނުން ކޮށްފިނަމަ.
މިމާއްދާގެ (ހ)،
(ށ)، (ނ) ގައި ބުނެފައިވާ ޙާލަތްތަކުގެ އިތުރަށް، ޤާނޫނުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ޙާލަތްތަކުގައި.

[ކުންފުންޏެއް އުވާލުން]

[ކުންފުންޏެއް އުވާލެވޭގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެދަށުން ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް އުވާލެވޭނީ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތިންގޮތުންކުރެ ގޮތަކަށެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ކަނޑައެޅުން.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރުން.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކަނޑައެޅުން.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ކަނޑައެޅޭނީ އެ ކުންފުންޏަކީ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިވާ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވާނަމައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ ކުންފުނީގެ އަހަރީ ފީ ދައްކާފައިނުވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުންފުނިން ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ވިޔަފާރީގެ އެއްވެސް މުޢާމަލާތެއް، އެ ކުންފުނި ރަޖިސްޓަރީކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަސް ފާއިތުވާއިރު ނުކުރާ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވުން؛ ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ވިޔަފާރީގެ އެއްވެސް މުޢާމަލާތެއް ނުކުރާތާ 2 (ދޭއް) އަހަރު ދުވަސް ފާއިތުވެފައިވާ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވުން؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި، އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ އަހަރީ ރިޕޯޓާއި އޮޑިޓަރުގެ ރިޕޯޓު ހުށަނޭޅުމުގެ ސަބަބުން އެ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުރެވޭ ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދައްކާފައިނުވާ، އަދި އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ހުށަހަޅާފައިނުވާ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އެ ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ނޯޓިހެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ކުރާ އިޢުލާނުގައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް އޮތްތޯ ބަލަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ކުންފުނިން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ދަރަންޏެއް ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއް އޮތްކަމަށް، އެ އިޢުލާނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަނާޅައިފިނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް އެ ކުންފުނި އުވާލެވިދާނެއެވެ.
މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ޢާންމުކޮށް އިޢުލާނުކުރާ ޙާލަތުގައި، އެ ކުންފުންޏަކާ ދެކޮޅަށް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް އޮތް ކަމަށް ބަޔާންކޮށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅައިފި ނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މައްސަލަ، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެކުންފުންޏަކުން ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ގައިބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ކަނޑައެޅޭނީ، އެ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ފާސްކޮށް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން އެ ފާސްކުރި ފާސްކުރުމަށް ތާއީދުކޮށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ އާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުންނެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަކުން ފާސް ކުރުމާއެކު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާނެ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު އެ ޖަލްސާއެއްގައި ޢައްޔަންކޮށް، މިގޮތުން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ހަވާލުކުރި މީހަކަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ދޭނެ އުޖޫރައެއް އެ ޖަލްސާއެއްގައި ކަނޑައަޅައި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ބެލެންސް ޝީޓާއި، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މުދަލާއި، ދަރަނިތަކާއި އެނޫންވެސް ޒިންމާތަކާ ބެހޭ މަޢްލޫމާތާއި، ކުންފުނިން ދަރަނި އަދާ ކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި، އެ ކުންފުންޏަކުން އެ ދަރަންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މުދަލެއް ރަހުނު ކޮށްފައިވާނަމަ އެކަމަކާބެހޭ މަޢްލޫމާތު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާ ހަވާލުކޮށްފައިވާ މީހަކަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ދޭންވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ހަވާލުވާ މީހަކު، ނުވަތަ ބަޔަކު އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތާ އެމީހަކު ނުވަތަ އެބަޔަކު ހަވާލުވެއްޖެކަން އެ މަސައްކަތާ ހަވާލުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް އަންގައި، އަދި އެމީހަކު ނުވަތަ އެބަޔަކު އެކަން ޢާންމުކޮށް އިޢްލާނު ކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފަށަންވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ހަވާލު ކޮށްފައިވާ މީހަކު، ނުވަތަ ބަޔަކު އެކަމަށް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މަރުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އެމީހަކު ނުވަތަ އެބަޔަކު އެކަމުން އިސްތިޢުފާ ދީފިނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާނެ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު އަލުން ޢައްޔަން ކުރަންވާނެ އެވެ.
[ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު އެކުންފުންޏަކުން ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތެއް ނުކުރުން] ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ ގޮތުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައް ކުރުންފިޔަވައި، އެހެން ވިޔަފާރިއެއް މިޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކުންފުނި އުވާލުމަށް ފާސް ކުރުމަށްފަހު، އެ ކުންފުންޏަކުން ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
[ކުންފުނި އުވާލުމަށްޓަކައި ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުން] މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މައްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިންކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ހަވާލު ކޮށްފައިވާ މީހާ ނުވަތަ މީހުން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށްޓަކައި ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކޮށް ނިމުމުން، އެމީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ބާއްވަންވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ޙާޟިރުވުމަށް އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންނަށް އަންގާނީ ޢާންމުކޮށް ކުރާ އިޢްލާނަކުންނެވެ.
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެ ކުންފުންޏަކުން ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހާ ނުވަތަ މީހުން އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް އެމީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކުރިގޮތާއި، އެ ކުންފުނީގެ ދަރަންޏާއި އެހެނިހެން ޒިންމާތަކާމެދު އެމީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢަމަލުކުރި ގޮތުގެ ތަފްޞީލު، މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅަން ވާނެއެވެ.
[އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ހަވާލު ކޮށްފައިވާ ފަރާތް އެކަމުން ވަކިކުރުން] މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާ ހަވާލު ކޮށްފައިވާ މީހާގެ ނުވަތަ މީހުންގެ ޢަމަލު ތަކާމެދު، އެ ކުންފުންޏަށް ދަރަންޏެއްގެ ގޮތުގައި މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތަކުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ޝަކުވާއެއް އުފުލައިފިނަމަ، ނުވަތަ ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާ ހަވާލު ކޮށްފައިވާ މީހާ ނުވަތަ މީހުންގެ ޢަމަލުތަކާމެދު އެ ކުންފުނީގެ މެންބަރަކު ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން އެކަމުގެ ޝަކުވާއެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ ޝަކުވާއަކާ ގުޅޭ މައްސަލައެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ބަލައި، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ހަވާލު ކޮށްފައިވާ މީހާގެ ނުވަތަ މީހުންގެ ޢަމަލުތައް ހުންނަނީ އެކަށީގެން ނުވާ ގޮތަކަށް ކަމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ފެނިއްޖެނަމަ އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެ ކުންފުނިން ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހާ ނުވަތަ މީހުން، އެ މަސައްކަތުން ވަކިކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް އެ ކުންފުންޏަކަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ލިބިގެން ވެއެވެ.

[ކޯޓުގެ އަމުރަކަށް ކުންފުނި އުވާލުން]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޯޓުން އަމުރު ކުރެވިދާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މެންބަރުންގެ ޢާންމު ޖަލްސާ އަކުން ފާސްކުރާ ޚާއްޞަ ޤަރާރަކުން ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ނިންމުން.
ކުންފުނީގެ އަހަރީ ފީ ނުދައްކައިއޮވެ، އެ އަހަރެއްގެ މެއިމަސް ހުސްވުން.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަނި އަދާ ނުކުރެވޭނެ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވުން.
ކުންފުނިން ކުރުން ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ނުކޮށް ތަކުރާރުކޮށް ދޫކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް ކޯޓަށް ސާބިތުވުން.
ކުންފުންޏެއް ހިންގަނީ ޣައިރު ޤާނޫނީ މަޤްޞަދަކަށްޓަކައި ކަމަށް، ކޯޓަށް ސާބިތުވުން.
ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ ވިޔަފާރި ކުރަމުން ގެންދަނީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހުރިހާ މެންބަރުންގެ މަޞްލަޙަތަށްވުރެ، ޑިރެކްޓަރުންގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ކަމަށާއި، އެކަމުން އެހެން މެންބަރުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން ލިބޭކަމަށް ކޯޓަށް ސާބިތުވުން.
އެ ކުންފުނި އުވާލުމަކީ އެ ކަމެއްގައި އޮތް އެންމެ ޢަދުލުވެރި އަދި އިންސާފުވެރި ގޮތްކަމަށް ކޯޓަށް ފެނުން.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަނި އަދާ ނުކުރެވޭނެ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައި، މިމާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ގެ ބޭނުމަށް، ކޯޓުން ބަލަންވާނީ އެ ކުންފުންޏަކުން -/5،000 ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑު އަދަދެއްގެ ފައިސާ، އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދައްކަން އޮވެ، އެ ފަރާތަކުން އެފައިސާ ހޯދުމަށް އެ ކުންފުންޏަކަށް ލިޔުމަކުން ހުށަހަޅާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ފައިސާ އެ ކުންފުންޏަކުން ދައްކާފައި ނުވުމުން، ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން އެ ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް ސާބިތުކޮށް، އެދަރަނި އަދާކުރުމަށް ކޯޓުން ޙުކުމް ކޮށްފައިވާގޮތާ އެއްގޮތަށް އެ ދަރަންޏެއް ނުވަތަ އެ ދަރަންޏެއްގެ ބައެއް، އެ ކުންފުންޏަކުން ދައްކާފައި ނުވުމުންނެވެ.

[އުވާލުމުގެ މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭނެ ފަރާތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 80 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭނީ، އެ ކުންފުންޏަކަށް ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކަށް ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން އެ ފަރާތަކަށް ދަރަންޏެއް އަދާކުރަންވެފައި އޮތް ފަރާތަކަށް ނުވަތަ ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މައްސަލައެއް މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ފަރާތަކުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ މައްސަލައެއް ބަލައި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާނޭ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކޯޓުން ޢައްޔަންކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ބެލެންސް ޝީޓާއި ކުންފުނީގެ މުދަލާއި، ދަރަނިތަކާއި އެނޫންވެސް ޒިންމާތަކާ ބެހޭ މަޢްލޫމާތާއި، ކުންފުނިން ދަރަނި އަދާ ކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ނަމާއި އެޑްރެހާއި، އެ ކުންފުންޏަކުން އެ ދަރަންޏަކާ ގުޅޭގޮތުން ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މުދަލެއް ރަހުނު ކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަމަކާ ބެހޭ މަޢްލޫމާތު އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާ ހަވާލު ކޮށްފައިވާ މީހަކަށް، އެ ކުންފުންޏަކުން ދިނުމަށް ކޯޓުން އަމުރު ކުރަންވާނެ އެވެ.
[ކޯޓުން ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތާބެހޭ މަޢްލޫމާތު ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް އެންގުން] ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ކޯޓުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަން ކުރާތާ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެމީހަކާ ނުވަތަ އެ ބަޔަކާ ބެހޭ މަޢްލޫމާތާ އެކު އެކަން، ކޯޓުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް އަންގަންވާނެ އެވެ.

[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ނޯޓިސް]
މިޤާނޫނުގެ 81 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ވާގޮތުގެމަތިން ކުންފުނި އުވާލުމާބެހޭ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ކޯޓުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަންކޮށް، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމާއެކު އެކަން ޢާންމުކޮށް އިޢްލާނު ކުރަންވާނެ އެވެ.
[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ނަތީޖާ] މިޤާނޫނުގެ 81 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ވާގޮތުގެމަތިން ކުންފުނި އުވާލުމާބެހޭ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ކޯޓުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަން ކުރުމަށްފަހު، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ ގޮތުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ކުރުން ފިޔަވައި އެހެން ވިޔަފާރިއެއް، އެ ކުންފުންޏަކުން ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
[ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހާ ނުވަތަ މީހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު] ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 81 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަން ކުރުމުން، އެމީހާ ނުވަތަ އެބަޔަކު ތިރީގައި ބުނެފައި މިވާ ކަންތައްތައް ކުރަންވާނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ މުދަލާއި ދަރަނިތަކުގެ ތަފްޞީލު ބަޔާނެއް ތައްޔާރުކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ މުދާ ރައްކާތެރި ކުރުމާއި، އެކި ފަރާތް ފަރާތުން ކުންފުންޏަށް ލިބެންހުރި ދަރަނިތައް ހޯދުން.
ކުންފުނީގެ މައްޗަށް އެކިފަރާތް ފަރާތުންކުރާ ދަޢުވާގައާއި ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އެކި ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް ކުރާ ދަޢުވާގައި، ކުންފުނި ތަމްސީލު ކުރުން ނުވަތަ އެކަން ކަމަށް ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ޢައްޔަން ކުރުން.
ކުންފުނީގައި ހުރި ފައިސާއާއި، ކުންފުންޏަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި ކުންފުނީގެ މުދާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާއިން ކުންފުނީގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރުން.
ކުންފުނީގެ ދަރަނިތައް އަދާ ކުރުމަށްފަހު، ކުންފުނީގައި ހުރި މުދަލަކާއި ފައިސާއެއް، މެންބަރުންގެ މެދުގައި އެ މެންބަރެއްގެ ޙިއްޞާގެ ނިސްބަތުން ބެހުން.
ކުންފުނި އުވާލުމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތުން ކުރަންވާނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރުން.
[ކުންފުނި އުވާލުމަށް ޢައްޔަންކުރާ މީހާ ނުވަތަ މީހުންގައި ހުންނަންވާނެ ޝަރްޠު] މިޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 81 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަންކުރަން ވާނީ، ތިރީގައި މިވާ ޝަރްޠުތައް ހަމަވާ މީހެއް ނުވަތަ ބަޔެކެވެ.
ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ލިޔާޤަތާއި ޤާބިލިއްޔަތު ހުރި މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކަމުގައިވުން.
އެ ކުންފުންޏަކަށް ދަރާފައިވާ ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން އެއްވެސް ފައިސާއެއް ލިބެންޖެހޭ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވުން.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ މުވައްޒަފަކު ނުވަތަ މުވައްޒަފުން ކަމުގައި ނުވުން.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރެއްގެ މުވައްޒަފަކު ނުވަތަ މުވައްޒަފުން ކަމުގައި ނުވުން. ނުވަތަ އެއިން މީހަކާ ބައިވެރިވެގެން ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވުން.
ވައްކަމުގެ ނުވަތަ މަކަރާ ހީލަތުގެ ނުވަތަ ޚިޔާނާތުގެ ނުވަތަ ޓެކުމުގެ ކުށެއް ސާބިތު ވެފައިވާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވުން.
ސާބިތު ދަރަންޏެއް އަދާނުކޮށް އޮތް މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވުން.
[އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށްފަހު ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުން] މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 81 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ނުވަތަ ބަޔެއްގެ ހުއްދަ ނުހޯދައި، އެކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއެއް އެއްފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ބަދަލު ކޮށްފިނަމަ، އެބަދަލު ކުރުމެއް ވާނީ ބާޠިލު ބަދަލު ކުރުމަކަށެވެ.

[ހުރިހާ ފައިސާއެއް ބޭންކަށް ޖަމާކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 81 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން، ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ޢައްޔަންކޮށް، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް އެމީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ފެށުމަށްފަހު، އެ ކުންފުންޏަކަށް ލިބޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއް ޖަމާކުރަންވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ ބޭންކެއްގައި އެކަމަށްޓަކައި ހުޅުވާ ވަކި އެކައުންޓަކަށެވެ.

[ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުން]
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހާ ނުވަތަ ބަޔަކު، އެ ކުންފުންޏަކަށް ލިބޭ ހުރިހާ ފައިސާއަކާއި ޚަރަދުކުރެވޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއްގެ ހިސާބުތައް ލިޔެ، އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ބަލަހައްޓަންވާނެ އެވެ.

[ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުން]
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހާއަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގައި އެމީހަކަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް ޙައްލު ނުކުރެވޭ ވަރުގެ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، އެމައްސަލައެއް ޙައްލުކުރާނީ ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި، ކޯޓުން ނިންމާ ގޮތެއްގެ މަތިންނެވެ.
[ކުންފުނީގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރަންޖެހޭ ތަރުތީބު] މިޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާއާއި 80 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގައި، އެކުންފުންޏެއްގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރާނީ، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދާއި، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހާގެ ނުވަތަ ބަޔެއްގެ މުސާރަ ކެނޑުމަށްފަހު، ތިރީގައި މިވާ ތަރުތީބުންނެވެ.
ސަރުކާރަށް ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ފަރާތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއް.
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ އަމުރު ނެރުނު ތާރީޚުގެ ކުރިޔަށް، ނުވަތަ ކުންފުނި އުވާލުމަށް ޚާއްޞަ ޤަރާރު ފާސްކުރުމުގެ ކުރިޔަށް ވިދިވިދިގެން ހިނގާފައިވާ 3 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ފިޔަވައި، ކުންފުނީގެ ވަޒީފާގައި މީހަކު ހުރިނަމަ، އެމީހެއްގެ ނުވަތަ އެބަޔެއްގެ އިސްވެ ބުނެވުނު 3 މަސްދުވަހުގެ މުސާރަ.
މިމާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބުނެފައިވާ ފައިސާ ދެއްކުމަށްފަހު، އެއްވެސް ފައިސާއެއް ބާކީ ހުރިނަމަ، އެ ފައިސާއެއް ކުންފުނީގެ އެހެނިހެން ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށް ބޭނުން ކުރާނީ އެވެ. އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހުރިހާ ދަރަނި ފުރިހަމައަށް އަދާ ކުރެވޭނެ މިންވަރަކަށް މިގޮތުން ފައިސާ ބާކީވެފައި ނުވާނަމަ، އެ ކުންފުންޏަކުން އެކި ފަރާތްތަކަށް ދައްކަން ޖެހޭ ދަރަނީގެ ނިސްބަތުން ފައިސާ ދައްކަން ޖެހޭ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި އެ ފައިސާއެއް ބަހާނީއެވެ.

[އެންމެފަހުގެ ހިސާބުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ ކަންތައްތައް ކޮށް ނިންމުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 78 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅާނެ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކޮށް، އެހިސާބުތައް މިބުނެވުނު ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅައި، އެކުންފުންޏެއް އުވާލުމާބެހޭ ގޮތުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ތަފްޞީލު އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރުންނަށް ދޭންވާނެ އެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 81 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ ކަންތައްތައްކޮށް ނިންމުމަށްފަހު، ކޯޓަށް ހުށަހަޅާނެ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކޮށް، އެހިސާބުތައް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމާ ބެހޭގޮތުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ތަފްޞީލު، ކޯޓަށް ދޭންވާނެ އެވެ.
[އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ނިމުން] ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް މިޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު، މި ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމަށްފަހު، ކުންފުނި އުވާލުމަށް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލަންވާނެ އެވެ.
ކުންފުނި އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 81 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު، މި ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމަށްފަހު، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމުގެ މަސައްކަތް ނިމުނުގޮތް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލުމަށް ކޯޓުން ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އެ ކުންފުންޏެއް އުވާލަންވާނެ އެވެ.

[ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އުފައްދާފައިވާ ކުންފުނި]
[ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ކުންފުނި] ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އުފައްދައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެއްވެސް ވިޔަފާރިއެއް ހިންގަން ވާނީ، އެ ވިޔަފާރިއެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގުމުގެ ހުއްދަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ހޯދުމަށްފަހު، ތިރީގައި ބުނެފައިވާ ލިޔުންތައް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅައި، އެ ކުންފުންޏެއް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރިކުރާ ބޭރު ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރޭޑް، އެންޑް އިންޑަސްޓްރީޒް އެންޑް ލޭބަރުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރި ހިންގުމަށް އެ ކުންފުންޏަކަށް ލިބިފައިވާ ހުއްދައިގެ ކޮޕީ.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދުގެ ކޮޕީ، ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާފައި ވަނީ ޗާޓަރެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ކަމަށް ވާނަމަ އެލިޔުމެއްގެ ކޮޕީ.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ނަމާއި، އެޑްރެސް.
އެ ކުންފުންޏެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދަޢުވާއެއް ކުރަން ޖެހިއްޖެނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ ފަރާތުން ދަޢުވާ ބަލައިގަންނާނެ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހެއްގެ ނުވަތަ ބަޔެއްގެ ނަމާއި، އެޑްރެސް.
ކުންފުނީގެ ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ އެޑްރެސް.
ރާއްޖޭގައި އެ ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރި ހިންގާ ތަނުގެ އެޑްރެސް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މަޢްލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، އެ ބަދަލުވި މަޢްލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް އެބަދަލެއް އަންނަ ތާރީޚަކުން ފެށިގެން 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.
މިމާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރި ހިންގާ ކޮންމެ ބޭރު ކުންފުންޏަކުން، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ހިސާބުގެ ކޮޕީއެއް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ. މިގޮތުން ހުށަހަޅާ ހިސާބަކީ، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އަހަރީ ޢާންމު ޖަލްސާއަށް ހުށަހަޅަން ތައްޔާރު ކުރާހިސާބު ކަމުގައި ވާންޖެހޭނެ އެވެ.

[ސަރުކާރު ކުންފުނިތައް]

[ސަރުކާރު ކުންފުނި]
ކުންފުންޏެއްގެ މެންބަރަކީ، ހަމައެކަނި ދިވެހި ސަރުކާރު، ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ފަރާތްތަކެއްނަމަ، އެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދަން ވާނީ، އެކަމަށްޓަކައި ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެކަށައަޅާ ޤަރާރަކުންނެވެ.
[ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ ޤަރާރުގައި ހިމަނަންވީ ކަންތައްތައް] މި ޤާނޫނުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ޤާނޫނު، ނުވަތަ ޤަރާރުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމާއި، މަޤްޞަދާއި، ރައުސުމާލުގެ އަދަދާއި، ކުންފުނި ހިންގާނޭ ގަވާއިދު ހިމަނަން ވާނެއެވެ.

[ދަރަންޏަށް ޒިންމާވުން]
މި ޤާނޫނުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އުފައްދާ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަންޏަށް ސަރުކާރުން ޒިންމާވާން ޖެހޭނީ، އެ ކުންފުންޏެއް އުފައްދާ ޤާނޫނުގައި، ނުވަތަ ޤަރާރުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ އިން އުފެއްދުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ރައުސުމާލުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މިންވަރެއް ސަރުކާރުން އެ ކުންފުންޏަކަށް ދައްކާފައި ނުވާނަމަ، އެ މިންވަރަކަށް ނުވަތަ މިނޫން ގޮތަކަށް އެ ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އެ ޤަރާރުގައި އެ ކުންފުންޏެއްގެ ދަރަނިތަކަށް ސަރުކާރުން ޒިންމާވާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވާނަމަ އެގޮތަކަށެވެ.

[ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު]
މި ޤާނޫނުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ޤާނޫނު ފާސްވުމާއެކު، ނުވަތަ ޤަރާރަށް ޢަމަލު ކުރަން ފެށުމާއެކު، އެ ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ އެ ޤަރާރަކުން އުފައްދާ ކުންފުންޏަކީ، އެ ކުންފުނީގެ ނަންކަމުގައި އެ ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ އެ ޤަރާރުގައި ބުނެފައިވާ ނަމުގައި، އެ ޤާނޫނުގައިވާ ކަންތައްތައް ހިންގުމާއި، ދަޢުވާ ކުރުމާއި، ދަޢުވާ ލިބިގަތުމާއި، އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދާ، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދުމާއި، ލިބިގަތުމާއި، ދެމިގެންވާ ގޮތަށް މުދާ ލިބިގަތުމާއި، މިކަންކަމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ އަދި ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ، ޤާނޫނީ ގޮތުން އަމިއްލަ ޝަޚްޞެކެވެ.

[ސަރުކާރު ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އުފައްދާފައިވާ ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްޞާއެއް ސަރުކާރު ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް ވިއްކޭނީ ނުވަތަ ބަދަލު ކުރެވޭނީ، އެ ކުންފުންޏެއް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ މުދަލާއި، ދަރަންޏާއި، އެހެނިހެން ޒިންމާތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވޭ ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.

[އެހެނިހެން ކަންތައްތައް]
[މިޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަން ފެށިއިރު ހުރި ކުންފުނި] މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަން ފަށާއިރު، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރޭޑް، އެންޑް އިންޑަސްޓްރީޒް އެންޑް ލޭބަރުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްގެން ހިނގަމުންދާ ކުންފުނިތައް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަން ފެށުމާއެކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވުނީ ކަމުގައި ބެލޭނެ އެވެ.
މި ޤާނޫނު ފާސްވުމުގެ ކުރިން މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރޭޑް، އިންޑަސްޓްރީޒް އެންޑް ލޭބަރު ގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދަށް، މިޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭ ކަމުގައި ވާނަމަ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަންފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 6 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ގަވާއިދުތަކަށް މިޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ބަދަލު ގެނައުމަށްފަހު، އެ ގަވާއިދުތައް ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.

[ގަވާއިދު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރޭޑް، އިންޑަސްޓްރީޒް އެންޑް ލޭބަރުންނެވެ.

[މާނަ]
މި ޤާނޫނުގައި، އެ ޢިބާރާތެއް ހިމެނިފައިވާ ގޮތުން އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައެޅިގެން ދޭހަނުވާނަމަ.
"ޚާއްޞަ ޤަރާރު" ކަމަށް ބުނެފައި ވަނީ، ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއްގައި ވޯޓު ދިނުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ މެންބަރުންގެ ހަތަރުބައިކުޅަ ތިންބައި މެންބަރުންގެ އަޣްލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރާ ކޮންމެ ޤަރާރަކަށެވެ.
"ޙިއްޞާގެ މޫނުމަތީ އަގު" ކަމަށް ބުނެފައި ވަނީ، ކުންފުންޏެއްގެ ހުއްދަ ދީފައިވާ ރައުސުމާލު، ޙިއްޞާތަކަށް ބަހާލުމަށްފަހު، ކޮންމެ ޙިއްޞާއަކަށް ޖެހޭ އަދި ޙިއްޞާއެއްގެ އަގުކަމަށް ޙިއްޞާގެ ސެޓްފިކެޓްގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ އަގަށެވެ.
"ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް" ކަމަށް ބުނެފައިވަނީ، މި ޤާނޫނުގައި ރެޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރުމަށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަށެވެ.
"މީހާ ނުވަތަ މީހުން" ކަމަށް ބުނެފައިވަނީ، ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުތައްވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.
"ޢާންމުކޮށް އިޢްލާނު ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި ވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ރާއްޖޭގައި ޢާންމުކޮށް ނުކުންނަ ދުވަހު ނޫހެއްގައި ޝާއިޢުކޮށް، ރޭޑިއޯއާއި ޓެލެވިޜަނުން ފޮނުވުމަށެވެ.
"ޑިބެންޗަރ" އަކީ، ކުންފުންޏަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދޫކޮށްފައިވާ ފައިސާއެއް، އެ ފައިސާ ދޫކޮށްފައިވާ ކުންފުނީގެ މުދާ ރަހުނުކޮށް، ނުވަތަ ރަހުނު ނުކޮށް ކަމުގައިވިޔަސް، އެ ފައިސާއެއް ދޫކުރިކަމަށް ކުންފުނިން ދޫކުރާ ލިޔުމެވެ.
ޑިބެންޗަރުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ ތަކެތި:
ބިލް އޮފް އެކްސްޗޭންޖް.
ޕްރޮމިސަރީ ނޯޓު.
ލެޓަރ އޮފް ކްރެޑިޓް.
ކުންފުނިން އާންމުކޮށް ކުރާ ވިޔަފާރީގައި ކުންފުންޏާއި ކުންފުނީގެ ކަސްޓަމަރުންނާ ދޭތެރޭ ހިނގާ ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތުގެ ތެރެއިން ނުކުންނަ ދަރަންޏާއި ލިޔެކިޔުން.
އިންޝުއަރެންސް ޕޮލިސީ.
ބޭންކެއްގައި ހުޅުވާ، ކަރަންޓް ނުވަތަ ސޭވިންގްސް އެކައުންޓާ ގުޅިގެން ދޫކުރާ ލިޔުން، ޑިޕޮޒިޓް ސެޓްފިކެޓް، ޕާސްބުކް، ނުވަތަ މިފަދަ ލިޔުންތައް.

[މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަން ފަށާނީ 1 ޖުލައި 1997 ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

[އުވާލެވޭ ޤާނޫނު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަން ފެށުމުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 23/72ޖ. (ޢާންމުކޮށް ޙިއްޞާ ވިއްކާ ކުންފުނި ހެދުމާބެހޭ ޤާނޫނު) އާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/82 (ކުންފުނި، އޭޖެންސީ ފަދަ ޖަމާޢަތްތައް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގެ ޤާނޫނު) އުވުނީއެވެ.

[ތާވަލު]