ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ޤާނޫނު
(8/2025)

[ފެށުން]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢައްޔަންކުރާ ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ބަޔާންކޮށް، އެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ބަންޑާރަނައިބަށް ލިބިގެންވާ ބާރުތައް ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރުމާއި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޤާނޫނީ އެންމެހައި ވާޖިބުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، އެ އޮފީހުން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭނެ ޚިދުމަތްތަކާއި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީސް ހިންގުމާގުޅޭ އުސޫލުތަކާއި، އެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންނާގުޅޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަކީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ޙާޞިލުކުރުމެވެ.
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޤާނޫނީ އެންމެހައި ވާޖިބުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، އެ އޮފީހުން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭނެ ޚިދުމަތްތައް ބަޔާންކުރުން؛
ޤާނޫނުގެ ވެރިކަން ނަގަހައްޓައި، ޙިމާޔަތްކޮށް ކުރިއެރުވުމަށާއި، ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި، ރައްޔިތުންގެ މަންފާއާއި، ޢާންމު މިނިވަންކަން ދިފާޢުކުރުމަށް، ބަންޑާރަނައިބުގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުން ބަންޑާރަނައިބާ މަތިކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ހަމައެކަނި ޤާނޫނުއަސާސީއަށާއި ޤާނޫނަށް ތަބާވުން ކަށަވަރުކުރުމަށާއި، އެއިން ކަމެއްގައި އިތުރު އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ބާރެއް ނުވަތަ ނުފޫޒެއް ބަންޑާރަނައިބުގެ މައްޗަށް ނުހިންގޭނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރުމަށް ބަންޑާރަނައިބަށް ލިބިގެންވާ ބާރުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އެންމެހައި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، ޒިންމާތަކާއި ވާޖިބުތައް އެންމެ ފުރިހަމައަށް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ހަރުދަނާ އޮނިގަނޑެއްގެ ދަށުން އޮފީހުގެ މަސައްކަތްތައް އިންތިޒާމުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު އެކަށައެޅުން؛
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އިސް މަޤާމުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީސް ހިންގުމާގުޅޭ އުސޫލުތަކާއި، އެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންނާގުޅޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކުރުން؛
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާގެ ހަމަތަކާއި އުސޫލުތައް އަދި މުވައްޒަފުން ތަބާވާންޖެހޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުން.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީސް]

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީސް]
ޤާނޫނުގެ ވެރިކަން ނަގަހައްޓައި، ޙިމާޔަތްކޮށް ކުރިއެރުވުމަށާއި ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި، ރައްޔިތުންގެ މަންފާއާއި، ޢާންމު މިނިވަންކަން ދިފާޢުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމުގައި ބަންޑާރަނައިބަށް އެހީތެރިވުމަށްޓަކައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 133 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދައިން ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހެއް ހުންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އޮފީހަށް ކިޔާނީ، "ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީސް" އެވެ. އަދި އެ އޮފީހަށް އިނގިރޭސި ބަހުން ކިޔާނީ “Attorney General’s Office” އެވެ.
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އެންމެ އިސްފަރާތަކީ، ބަންޑާރަނައިބެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ޤާނޫނުގެ ވެރިކަން ނަގަހައްޓައި، ޙިމާޔަތްކޮށް ކުރިއެރުވުމަށާއި، ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި، ރައްޔިތުންގެ މަންފާއާއި، ޢާންމު މިނިވަންކަން ދިފާޢުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޢަމަލުކުރާނެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި، އެ ސިޔާސަތުތައް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެންގުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ފަރާތެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ފިޔަވައި އެހެން ކަންކަމުގައި، ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ކޯޓުތަކުގައާއި އެނޫންވެސް އެފަދަ ތަންތަނުގައި ދިވެހި ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާ ލިބިގަތުން؛
އާބިޓްރޭޝަނާއި މީޑިއޭޝަންފަދަ އޯލްޓަނޭޓިވް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ނިޒާމުތައް މެދުވެރިކޮށް ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ މައްސަލަތަކުގައި ސަރުކާރާއި ދިވެހި ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރުން؛
ދައުލަތާ ގުޅުންހުރި ޤާނޫނީ އެންމެހައި ކަންކަމުގައި ސަރުކާރަށާއި ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކަށް ޤާނޫނީ ލަފަޔާއި މަޝްވަރާ ދިނުން؛
ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން އެކުލަވާލާ އެއްބަސްވުންތަކާއި، ގަވާއިދުތަކާއި، ޤާނޫނީ އުސޫލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ އިދާރާތަކަށް ޤާނޫނީ ލަފަޔާއި މަޝްވަރާ ދިނުން؛
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ އެންމެހައި މަސައްކަތްތައް ކުރުން؛
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ދިވެހި ދައުލަތުން އުފުލަންޖެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިލްތިޒާމްތަކާ ގުޅޭގޮތުންނާއި، ބޭރު ޤައުމުތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއެކު ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވާ ނުވަތަ ބައިވެރިވުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މުޢާހަދާތަކާއި އެއްބަސްވުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން ސަރުކާރަށާއި ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކަށް ޤާނޫނީ ލަފާދިނުން؛
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބިލުތައް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަޞްދީޤުކުރުމުގެ ކުރިން އެ ބިލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ޤާނޫނީ ލަފާދިނުން؛
ޤާނޫނު ހެދިފައިނުވާ ދާއިރާތަކާއި، ޤާނޫނު އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ދާއިރާތައް ފާހަގަކުރުމާއި، ކަމާބެހޭ ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން އެ ދާއިރާތަކާގުޅޭ ދިރާސާތައް ކުރުމާއި، ކަމާގުޅޭ ބިލުތައް އެކުލަވާލުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތަކާއި އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ދާއިރާތައް ފާހަގަކުރުމާއި، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން އެ ދާއިރާތަކާގުޅޭ ދިރާސާތައް ކުރުމާއި، އެކަމާގުޅޭ ބިލުތައް އެކުލަވާލުން؛
ޒަމާނާ ނުގުޅޭ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބޭނުންނުވާ ޤާނޫނުތައް ހުރިނަމަ، އެކަން ފާހަގަކޮށް، އެ ޤާނޫނުތައް އުވާލުމަށް ނުވަތަ އިޞްލާޙުކުރުމަށް ކަމާބެހޭ ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކަށް ލަފާދިނުމާއި، އެ އިދާރާތަކުގެ މަޝްވަރާއާއެކު ކަމާގުޅޭ ބިލުތައް އެކުލަވާލުން؛
އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތައް ވިލަރެސްކުރުމާއި، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތައް ދިވެހިރާއްޖެއިން ތަންފީޛުކުރުމާއި، އެ މުޢާހަދާތަކުގެ ދަށުން ޖަވާބުދާރީވާން ކަނޑައެޅިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ރިޕޯޓުކުރުމުގެ ޤައުމީ ނިޒާމު ހިންގުމާއި، އެ މުޢާހަދާތަކުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ކުރަންޖެހޭ ތަންފީޛީ މަސައްކަތްތައް މޮނިޓަރކުރުމާއި، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އަދި ސަރަޙައްދީ ނިޒާމުތަކާއެކު މަސައްކަތްކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތައް ޝާއިޢުކުރުމާއި، އެ ޤާނޫނުތައް ފަސޭހަކަމާއެކު ބެލޭނެ އަދި ލިބެން ހުންނާނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމާއި، ޤާނޫނުތަކަށް ގެނެވޭ އިޞްލާޙުތައް ހިމެނޭގޮތުން ޤާނޫނުތައް ފުރިހަމަކޮށް އެކުލަވާލައި، ގަވާއިދުން ޢާންމުކުރަމުން ގެންދިޔުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރާ ޤާނޫނުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޢާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުވުން؛
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ޖިނާއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން މާލީ ތަނަވަސްކަން ނެތް ފަރާތްތަކަށް، ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލެއްގެ ދަށުން ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބުގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުން ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުން ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ އިދާރާއަކަށް ބޭނުންވާ އިދާރީ އެންމެހައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން؛ އަދި ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުތަކުން ބަންޑާރަނައިބާ މަތިކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި މަސައްކަތްތައް ބަންޑާރަނައިބު އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން ކުރުން.
[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އޮނިގަނޑު] ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑު އެކަށައަޅައި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އެކިއެކި ޑިޕާޓްމަންޓްތަކާއި، ޑިވިޜަންތަކާއި، ސެކްޝަންތަކާއި، ޔުނިޓްތައް ކަނޑައަޅައި، އެ ތަންތަނުގެ މަސައްކަތްތައް އިންތިޒާމުކޮށް ކަނޑައަޅާނީ ބަންޑާރަނައިބެވެ. މި އޮނިގަނޑަށް ކިޔާނީ، "ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑު" އެވެ.
ބަންޑާރަނައިބާއި، ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލާއި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލާއި ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން ހިމެނޭގޮތަށް ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަޤާމުތައް ތަރުތީބުވެފައިވާ ގޮތުގެ އޮނިގަނޑު ކަނޑައަޅާނީ ބަންޑާރަނައިބެވެ. މި އޮނިގަނޑަށް ކިޔާނީ، "ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑު" އެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑުގައި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކާއި، މަޤާމުތަކުގެ ޢަދަދާއި، އެ މަޤާމުތަކުގެ ގިންތިއާއި ޝަރުޠުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އެ އޮނިގަނޑުގައި ހިމެނޭ މަޤާމުތަކުގެ ތެރެއިން، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އިސް މަޤާމުތަކަށް މީހުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ އިދާރީ އޮނިގަނޑާއި މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ދަށުން ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުން ހިންގުމަށް އެހެން ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ އިދާރާތައް އިދާރީގޮތުން ހިންގާނެ ގޮތުގެ އިންތިޒާމުތައް ކަނޑައަޅާނީ ބަންޑާރަނައިބެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބު]

[ބަންޑާރަނައިބު ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުން]
ބަންޑާރަނައިބުކަމުގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ، ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ ޝަރުޠުތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ މަޤާމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ މީހަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 130 ވަނަ މާއްދާއާއި 133 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ މީހަކު ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.
ޤާނޫނުގެ ވެރިކަން ނަގަހައްޓައި، ޙިމާޔަތްކޮށް ކުރިއެރުވުމަށާއި، ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި، ރައްޔިތުންގެ މަންފާއާއި، ޢާންމު މިނިވަންކަން ދިފާޢުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
ދައުލަތާ ގުޅުންހުރި ޤާނޫނީ އެންމެހައި ކަންކަމުގައި ސަރުކާރަށާއި ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކަށް ޤާނޫނީ ލަފަޔާއި މަޝްވަރާ ދިނުން؛
ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޢަމަލުކުރާނެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި، އެ ސިޔާސަތުތައް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެންގުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީގައި ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި އެހެން ފަރާތެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ފިޔަވައި، ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގައާއި، ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ކޯޓުތަކުގައާއި، އަދި އެނޫންވެސް އެފަދަ ތަންތަނުގައި ދިވެހި ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާ ލިބިގަތުން؛
ޤާނޫނުއަސާސީގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ފިޔަވައި އެހެން ކަންކަމުގައި ކޯޓުތަކުގައި ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރުން ނުވަތަ އެފަދައިން ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރާނެ ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއް ކަނޑައެޅުން؛
ސަރުކާރު ޝާމިލްނުވާ މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައިވެސް، ދައުލަތުގެ މަޞްލަޙަތެއް ނުވަތަ ޢާންމު މަޞްލަޙަތެއް ހިމެނޭކަމަށް ބަންޑާރަނައިބަށް ފެނިއްޖެ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ކޯޓުގެ ހުއްދައާއެކު، އެ މައްސަލައެއް ހިނގާއިރު ކޯޓަށް ޙާޟިރުވެ ވާހަކަދެއްކުން؛
އާބިޓްރޭޝަނާއި މީޑިއޭޝަންފަދަ އޯލްޓަނޭޓިވް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ނިޒާމުތައް މެދުވެރިކޮށް ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ މައްސަލަތަކުގައި ސަރުކާރާއި ދިވެހި ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރުން ނުވަތަ އެފަދައިން ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރާނެ ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއް ކަނޑައެޅުން؛
ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން ކުރަމުންގެންދާ ނުވަތަ ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަކީ ސަރުކާރު ޝާމިލުނުވާ ކަމެއް ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، އެކަމުގައި ދައުލަތުގެ މަޞްލަޙަތެއް ނުވަތަ ޢާންމު މަޞްލަޙަތެއް ހިމެނޭކަމަށް ބަންޑާރަނައިބަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަމެއްގައި ކުރިއަށްދާނެ ގޮތުގެ ޤާނޫނީ ލަފާ އެ އިދާރާއަކަށް ދިނުން؛
ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން ކުރަމުންގެންދާ ނުވަތަ ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ބަންޑާރަނައިބަށް ފެންނަ ކަންކަމުގައި، އެފަދައިން އެ އިދާރާތަކަށް އަންގައި، އެކަންކަމުގައި ކުރިއަށްދާނެ ގޮތުގެ ޤާނޫނީ ލަފާ އެ އިދާރާއަކަށް ދިނުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަދި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ކޯޓުތަކުގައާއި، އެނޫންވެސް އެފަދަ ތަންތަނުގައި ދިވެހި ދައުލަތް ޝާމިލުވާގޮތުން ހިނގާ މައްސަލަތަކުގައި، އެ މައްސަލަތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގައި ދައުލަތަށް އެންމެ މަޞްލަޙަތު ހުރި ގޮތަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައަޅައި، އެ މައްސަލަތަކާމެދު ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ނިންމުން؛
ދައުލަތުގެ ދެ އިދާރާއެއްގެ ދެމެދުގައި އުފެދޭ ޚުޞޫމާތްތަކަށް ޤާނޫނީ ޙައްލެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން، ޚުޞޫމާތް އުފެދިފައިވާ މައްސަލައާމެދު ޤާނޫނީގޮތުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުން؛
ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކުން ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތުން އެހެން ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއްވެގެން އުފެދޭ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި، ދައުލަތަށް ނުވަތަ ސަރުކާރަށް އެންމެ ގެއްލުން ކުޑަ ގޮތަކީ، އެކަމުގައި މަޝްވަރާކޮށްގެން ޙައްލު ހޯދުން ކަމުގައި ބަންޑާރަނައިބަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ ޚުޞޫމާތްތަކަށް ޤާނޫނީ ޙައްލެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން، ޚުޞޫމާތް އުފެދިފައިވާ މައްސަލައާމެދު ޤާނޫނީގޮތުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅައި، ދައުލަތުގެ ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް އެންގުން؛
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބު ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށް ނުވަތަ އެކަންކަމުގައި މަޝްވަރާ ދިނުމަށް ކޮމިޓީތައް އެކުލަވާލުން؛
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބު ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށް ނުވަތަ އެކަންކަމުގައި މަޝްވަރާ ދިނުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިންނާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ކޮންސަލްޓަންޓުންނާއި މާހިރުން ޢައްޔަންކުރުން؛
ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުންނާއި ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުން ޢާންމު އުސޫލުން އެކި ފަރާތްތަކާއެކު ކުރާ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ހުރުން ލާޒިމްވާ ޝަރުޠުތައް ކަނޑައަޅައި އެންގުން؛
ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުގައި ޤާނޫނީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެ ފަރާތްތަކުން އަދާކުރާ ޤާނޫނީ ދާއިރާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އިރުޝާދު ދިނުން؛
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބު ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އެންގުންތަކާއި، ޑައިރެކްޓިވްސްތަކާއި، ޕްރެކްޓިސް ގައިޑްލައިންތަކާއި، އުސޫލުތައް އެކުލަވާލައި ހިންގުން؛
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީސް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުން؛
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޤާނޫނީ އެންމެހައި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި އެކަންކަން ހިންގަންވާގޮތުގެ އިރުޝާދު، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އިސް މަޤާމުތަކަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހުންނަށާއި، ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލަށާއި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދިނުން؛ އަދި ޤާނޫނުއަސާސީންނާއި ޤާނޫނުން ބަންޑާރަނައިބު އަދާކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެނޫންވެސް އެންމެހައި ވާޖިބުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުން.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގެ ހަމަތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި އޭނާ ތަބާވާނީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނުއަސާސީއަށާއި ޤާނޫނަށެވެ. އެއިން ކަމެއްގައި އިތުރު އެއްވެސް މީހެއްގެ ނުވަތަ އިދާރާއެއްގެ ބާރެއް ނުވަތަ ނުފޫޒެއް އޭނާގެ މައްޗަކަށް ނުހިންގޭނެއެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބު ކޮށްގެންނުވާނެ ކަންތައްތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ މަޤާމުގައި ހުރި މީހަކު، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މަޤާމުގެ ހައިސިއްޔަތުން ފިޔަވައި، ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އެހެން މަޤާމެއް ނުވަތަ ފައިދާއެއް ލިބޭފަދަ އެނޫންވެސް މަޤާމެއް ފުރުން ނުވަތަ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުން؛
ވިޔަފާރިއެއް ހިންގުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވުން ނުވަތަ އާމްދަނީއެއް ހޯދުމަށް ފަންނީ މަސައްކަތެއްގައި ޝާމިލުވުން ނުވަތަ އާމްދަނީއެއް ލިބޭފަދަ އެހެން އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރުން؛
ދައުލަތުގެ މުދަލާއި ބިން ގަނެ ނުވަތަ ކުއްޔަށް ހިފުން؛ އަދި ދައުލަތާއި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކާ ދެމެދު ކުރެވޭ މުޢާމަލާތެއްގައި ބަންޑާރަނައިބުގެ މާލީ އެއްވެސް މަޞްލަޙަތެއް ބޭއްވުން.
[މުދަލާއި ފައިސާގެ ބަޔާން ހާމަކުރުން] ކޮންމެ އަހަރަކު އެއްފަހަރު ބަންޑާރަނައިބު އޭނާގެ މިލްކިއްޔާތުގައިވާ މުދަލާއި ފައިސާގެ ހިސާބުތަކާއި، ވިޔަފާރީގެ މަޞްލަޙަތުތަކާއި އަރަންޏާއި ދަރަނި ހާމަކޮށް ތައްޔާރުކުރާ ބަޔާނެއް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވުން]
ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ބަންޑާރަނައިބާ ޙަވާލުކުރެވޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ހެޔޮގޮތުގައި އަދާކުރުމުގައި ބަންޑާރަނައިބު ޖަވާބުދާރީވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ. އަދި ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން، ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހަޅަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ އިތުރަށް، ޤާނޫނުއަސާސީގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތަށް ބަންޑާރަނައިބު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވާންވާނެއެވެ. އަދި ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބޭނުންވެއްޖެ ކޮންމެ މަޢުލޫމާތެއް އެ މަޖިލީހަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސައްކަތް އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރުން]
ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށާއި އޭނާއަށް ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން ކަމެއް ހިންގުމުގައި އޭނާގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން އެކަމެއް ހިންގުން އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ އެހެން މީހަކާ ނުވަތަ ބަޔަކާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ބަންޑާރަނައިބު އެހެން މީހަކާ ނުވަތަ އެހެން ބަޔަކާ ޙަވާލުކުރާ ކަމެއް، ޙަވާލުކުރަންވާނީ، ބަންޑާރަނައިބު ލިޔުމުން ދޭ ހުއްދައެއްގެ ދަށުން، އެ ހުއްދައިގައިވާ މިންވަރަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި، ބަންޑާރަނައިބު ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ އެއްވެސް މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނުހިމެނެއެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އިސް މަޤާމުތައް]
[ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލް މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުމާއި، އެ މަޤާމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި، މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުން] ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލެއް ހުންނަންވާނެއެވެ.
ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ، ބަންޑާރަނައިބުގެ މަޝްވަރާގެމަތިން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކޮށްފައިވުމުގެ އިތުރުން، މާސްޓަރސް ޑިގްރީއެއް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުން؛ އަދި ޤާނޫނީ ދާއިރާގައި މަދުވެގެން 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މަސައްކަތުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުން.
ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލް އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، ސިޓީއަކުން އެކަން ބަޔާންކޮށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހަޅައި، އެ ސިޓީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބުމުން، އޭނާ އެ މަޤާމުން ވަކިވީއެވެ.

[ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތަކާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ހަމަތައް]
ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލަކީ ބަންޑާރަނައިބުގެ ވާޖިބުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް އޭނާއަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށްޓަކައި ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތެކެވެ. އެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތް މަސައްކަތްކުރާނީ ބަންޑާރަނައިބުގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުންނެވެ.
ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، ޒިންމާތަކާއި، ލިބިދޭ ބާރުތައް ކަނޑައަޅައި، އެކަންކަން އެ ފަރާތަށް އަންގާނީ ބަންޑާރަނައިބެވެ.
އަދި އެ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި އެ ފަރާތުން ޖަވާބުދާރީވާނީ ބަންޑާރަނައިބަށެވެ.
ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާއި، އެ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ޚާއްޞަ ހަމަތަކާއި މިންގަނޑުތައް ކަނޑައަޅައި، އެކަންކަން ތަންފީޛުކުރާނީ ބަންޑާރަނައިބެވެ.

[ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް]
މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހަށް ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލެއް ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތެއްގެ ކިބައިގައި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާންވާނެއެވެ.
ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން ނުވަތަ ހިންގުމުގެ ދާއިރާއަކުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކޮށްފައިވުމުގެ އިތުރުން، މާސްޓަރސް ޑިގްރީއެއް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުން؛ އަދި ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައި މަދުވެގެން 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މަސައްކަތުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލަކީ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އެންމެ އިސް އިދާރީ މުވައްޒަފެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތަކީ، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ އެންމެހައި އިދާރީ ކަންކަން ދުވަހުން ދުވަހަށް ރާވައި، އިދާރީގޮތުން އޮފީސް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމެވެ.
ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އޭނާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި ޖަވާބުދާރީވާނީ ބަންޑާރަނައިބަށެވެ.
ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާއި، އޭނާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ޒިންމާތައް އަދާކުރުމުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ޚާއްޞަ ހަމަތަކާއި މިންގަނޑުތައް ކަނޑައަޅައި، އެކަންކަން ތަންފީޛުކުރާނީ ބަންޑާރަނައިބެވެ.
ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތަކީ، އޭނާ އެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހެވެ.
މި މާއްދާގެ (ކ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ވަކިކުރާ މީހަކު ފިޔަވައި، ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރާ މީހަކު، 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ އިތުރު ދެ ދައުރަށް ޢައްޔަންކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
[ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުމާއި، މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދިނުމާއި، މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް ކަނޑައެޅުން] މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރާނީ ބަންޑާރަނައިބެވެ. މިގޮތުން، ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރާނީ އެ މަޤާމަށް ކުރިމަތިލުމަށް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލައި، އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކާ އިންޓަރވިޔުކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ ފަރާތްތަކުގެ ޤާބިލުކަމާއި ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ.
ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހަކު، އޭނާގެ މަޤާމާ އެކަށީގެންނުވާފަދަ ކަމެއް ކުރިކަމަށް ނުވަތަ އެ މަޤާމު އަދާކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރިވާފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެކަމަށް ނުވަތަ މަޤާމު އަދާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ނެތްކަމަށް ނުވަތަ އެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި އަދާކުރަމުން ނުދާކަމަށް ބަންޑާރަނައިބަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ މީހަކު އެ މަޤާމުން ވަކިކުރެވިދާނެއެވެ.
ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ މީހަކު އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދޭން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާދެވިދާނެއެވެ.
ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2016 (ދައުލަތުގެ މުސާރައިގެ ސިޔާސަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތަކާއި ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާގުޅޭ ކަންކަން ތަންފީޛުކުރާ ވުޒާރާއިންނެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން]

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން ބެހިގެންވާ ގިންތިތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން ބެހިގެންވަނީ، އަންނަނިވި 2 (ދޭއް) ގިންތީގެ މުވައްޒަފުންގެ މައްޗަށެވެ.
ލީގަލް ސަރވިސް؛
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސް.

[ލީގަލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން]
މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ލީގަލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގިންތީގައި ހިމެނެނީ، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ޢައްޔަންކުރާ ޤާނޫނީ ދާއިރާގެ ފަންނީ މުވައްޒަފުންނެވެ.
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބު އަދި ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އަދާކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާ އެންމެހައި ޤާނޫނީ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، އެކަށީގެންވާ ޢަދަދަކަށް ލީގަލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހަށް ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
ލީގަލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގިންތީގައި ހިމެނޭ މަޤާމުތަކާއި، މަޤާމުގެ ރޭންކިންގ އަދި ޝަރުޠުތައް މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
ލީގަލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކަށް މީހުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ލީގަލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކަށް މީހުން ޢައްޔަންކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ މަޤާމުތަކަށް ކުރިމަތިލުމަށް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލައި، އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކާ އިންޓަރވިޔުކުރުމަށްފަހު، އެ ފަރާތްތަކުގެ ޤާބިލުކަމާއި ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ.
ލީގަލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންނަށް މަޤާމުގެ ކުރިއެރުން ދޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން]
މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގިންތީގައި ހިމެނެނީ، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ޤާނޫނީ ޑިވިޜަންތަކުގެ އިދާރީ މުވައްޒަފުންނާއި، އޮފީހުގެ ޢާންމު އިދާރީ މުވައްޒަފުންނެވެ.
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގިންތީގައި ހިމެނޭ މަޤާމުތަކާއި، މަޤާމުގެ ރޭންކިންގ އަދި ޝަރުޠުތައް މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކަށް މީހުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމުތަކަށް މީހުން ޢައްޔަންކުރާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެ މަޤާމުތަކަށް ކުރިމަތިލުމަށް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވާލައި، އެފަދައިން ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކާ އިންޓަރވިޔުކުރުމަށްފަހު، އެ ފަރާތްތަކުގެ ޤާބިލުކަމާއި ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ.
އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މަޤާމަކަށް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތަކަށް މަޤާމުގެ ކުރިއެރުން ދޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން އަދާކުރަންޖެހޭ ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ އުސޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
[މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއާގުޅޭ ކަންކަން] ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބަޖެޓާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތެއްގެމަތިން އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކުރާ ވަޒީފާއާބެހޭ ޢާންމު އުސޫލުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދު ބަންޑާރަނައިބު އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި، މުވައްޒަފުން ވަޒީފާއަށް ޢައްޔަންކުރުމާއި، މަޤާމުގެ ކުރިއެރުން ދިނުމާއި، ވަޒީފާ ބަދަލުކުރުމާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާއި، މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރުމާއި، މުވައްޒަފުންގެ މަސައްކަތުގެ ގަޑި ކަނޑައެޅުމާއި، މުވައްޒަފުންނަށް ޗުއްޓީ ދިނުމާއި، ތަމްރީނު ދިނުމާއި، މުވައްޒަފުންނާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި، އެނޫންވެސް މުވައްޒަފުންނާއި ވަޒީފާއާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލާއި، މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ލީގަލް ސަރވިސް އަދި އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގިންތީގެ މަޤާމުތަކަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.

[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2016 (ދައުލަތުގެ މުސާރައިގެ ސިޔާސަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތަކާއި ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާގުޅޭ ކަންކަން ތަންފީޛުކުރާ ވުޒާރާއިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑު ކަނޑައެޅުމުގައި، ލީގަލް ސަރވިސްގެ ގިންތީގެ މަޤާމުތަކުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ވާންވާނީ، ދައުލަތުގެ ވަކީލުންގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ އެކަށީގެންވާ އުޖޫރައަކާއި ޢިނާޔަތްތަކެއް ކަމުގައެވެ. އަދި އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ ގިންތީގެ މަޤާމުތަކުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ވާންވާނީ، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ އިދާރީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެކަށީގެންވާ އުޖޫރައަކާއި ޢިނާޔަތްތަކެއް ކަމުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑު، މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލާތާ، 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
[ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ވަކީލުންނާއި މުވައްޒަފުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު] ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގައި މަސައްކަތްކުރާ ދައުލަތުގެ ވަކީލުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާއި އެ ވަކީލުން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ޚާއްޞަ ހަމަތަކާއި މިންގަނޑުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން ތަބާވާންޖެހޭ ޢާންމު ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[އިދާރީ ފިޔަވަޅު އެޅުން]
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން، މުވައްޒަފުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެ މުވައްޒަފުންނާމެދު ފިޔަވަޅު އަޅާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ވަޒީފާއިން މުސްކުޅިކުރުން]
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފަކު ޢުމުރުން 65 (ފަސްދޮޅަސްފަހެއް) އަހަރުވުމުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ މުވައްޒަފުންގެ ރިޓަޔަރމަންޓް ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތުން މުސްކުޅިކުރުމުގެ ޢިނާޔަތާއެކު ވަޒީފާއިން މުސްކުޅިކުރެވޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ޢުމުރުން 55 (ފަންސާސްފަހެއް) އަހަރުންމަތީގެ މުވައްޒަފުން އަމިއްލައަށް އެދިގެން ޚިދުމަތުން މުސްކުޅިކުރުމަށް އެދޭނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ މުވައްޒަފުންގެ ރިޓަޔަރމަންޓް ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި އެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތުން މުސްކުޅިކުރުމުގެ ޢިނާޔަތާއެކު އެ މުވައްޒަފަކު ޚިދުމަތުން މުސްކުޅިކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި
(ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުވައްޒަފުންގެ އިތުރުން ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގައި 20 (ވިހި) އަހަރު ދުވަހު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތްކޮށްފައިވާ މުވައްޒަފަކު، ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގައި 10 (ދިހައެއް) އަހަރު ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރުމާއެކު، ދައުލަތުގެ އެހެން އިދާރާއެއްގެ ވަޒީފާގައި ޚިދުމަތްކުރި މުއްދަތު ޖުމްލަ 20 (ވިހި) އަހަރު ދުވަސް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ މުވައްޒަފަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ މުވައްޒަފުންގެ ރިޓަޔަރމަންޓް ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ޚިދުމަތުން މުސްކުޅިކުރުމުގެ ޢިނާޔަތާއެކު ވަޒީފާއިން މުސްކުޅިކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ލިބިދެވޭ ޢިނާޔަތް، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ވަކިކުރެވޭ މުވައްޒަފުންނަކަށް ލިބިއެއް ނުދެވޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޚިދުމަތުން މުސްކުޅިކުރެވޭ މުވައްޒަފުންނަށް ޢިނާޔަތް ދޭންވާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2016 (ދައުލަތުގެ މުސާރައިގެ ސިޔާސަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާއި ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[އެހެނިހެން ކަންކަން]

[މާލީ ކަންކަން]
ބަންޑާރަނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ، ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބަޖެޓުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް]
ބަންޑާރަނައިބުގެ ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުންނާއި، ބަންޑާރަނައިބަށް ލިބިދޭ ބާރުތަކުގެ ދަށުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ގޮތުން، ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން ލިބިދޭ ބާރެއްގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، ބަންޑާރަނައިބު ނުވަތަ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފަކު، ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތުން، ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުރާ ކަމަކާމެދު ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމަކާމެދު، އެއްވެސް މަދަނީ ނުވަތަ ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލޭނެއެވެ.

[އަހަރީ ރިޕޯޓު]
ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލަވާލެވޭ އަހަރީ ރިޕޯޓެއް، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖަނަވަރީ މަހުގެ 10 (ދިހައެއް) ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވާތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުން އެ ރިޕޯޓު ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ދިމާވާ ޚާއްޞަ ޙާލަތެއްގައި، ބަންޑާރަނައިބަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ ޙާލަތަކާގުޅޭ ޚާއްޞަ ރިޕޯޓެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު ބަންޑާރަނައިބަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިންތިޤާލީ ކަންކަން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން، އެ ހިނދުން ފެށިގެން ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ ގޮތުގައި ބަދަލުވީއެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރަމުން ގެންދާ މުވައްޒަފުން، މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ
(ނ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑު ކަނޑައަޅާތާ 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މަޤާމުތަކުގެ އޮނިގަނޑުގައި ބަޔާންކުރާ މަޤާމުތަކަށް ބަދަލުކޮށް ނިންމަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ޕާރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީގެ މަޤާމުގައި ހުރި ފަރާތް، އެ ހިނދުން ފެށިގެން މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމަށް ބަދަލުވީއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއާގުޅޭ ކަންކަމުގައި އެކުލަވާލަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް އެކުލަވާލައި، އެ ގަވާއިދުތަކަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށެންދެން، މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއާގުޅޭ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ މައްޗަށް ހިނގާ ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކެވެ.
އަދި އެ ގަވާއިދުތަކުގައި ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ކުރަންޖެހޭކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކުރާނީ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލެވެ.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ، ބަންޑާރަނައިބެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުތަކުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުން ބާރު ލިބިގެން، މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކޮށް ހިންގުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގުމުގެ ބާރު ބަންޑާރަނައިބަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ވަކި ލަފްޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާހިނދަކު، އަންނަނިވި ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ދީފައިއެވަނީ، އެ ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކާ ގުޅިގެން، ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ބަންޑާރަނައިބު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 133 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ ބަންޑާރަނައިބަށެވެ.
"ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އޮފީހަށެވެ.
"ދައުލަތުގެ އިދާރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުގެ ދަށުން ހިނގާ އެންމެހައި އިދާރާތަކާއި އޮފީސްތަކާއި، ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރުގެ ދަށުން ހިނގާ އެންމެހައި އިދާރާތަކާއި އޮފީސްތަކާއި، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފެދިފައިވާ އެންމެހައި މުސްތަޤިއްލު ކޮމިޝަންތަކާއި މުސްތަޤިއްލު މަޤާމުތަކުގެ އޮފީސްތަކާއި އެ ތަންތަނުގެ ދަށުން ހިނގާ އެންމެހައި އިދާރާތަކާއި އޮފީސްތަކާއި، ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމްކުރުމުގެ ބާރުގެ ދަށުން ހިނގާ އެންމެހައި އިދާރާތަކާއި އޮފީސްތަކާއި ތަންތަނަށެވެ. އަދި މި މާނައިގެ ތެރޭގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީގޮތުން ހިންގުމަށްޓަކައި އުފައްދާފައިވާ ކައުންސިލްތައްވެސް ހިމެނޭނެއެވެ.
"ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަޤާމަށް އަދި އެ މަޤާމަށް ބަންޑާރަނައިބު ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަށެވެ.
"ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލާއި، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލާއި، މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ލީގަލް ސަރވިސް އަދި އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސަރވިސްގެ ގިންތީގެ މަޤާމުތަކަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާފައިވާ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކަށެވެ.
"ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކުރާ ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނަށެވެ.