މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ ޤާނޫނު 1981
(6/81)

މިއީ މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފައިސާއާބެހޭ އޮތޯރިޓީ) ޤާއިމު ކުރުމަށާއި އެކަމާ ގުޅިފައިވާ ކަންތައްތަކާއި، އެކަމާ ބެހިގެން މެދުވެރިވާ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ހިންގުމަށް ހެދުނު ޤާނޫނެވެ.
މިޤާނޫނު އެކުލެވިގެން ވަނީ، ތިރީގައިވާ މާއްދާތަކުގެ މައްޗަށެވެ.

[ފެށުން]

[ކުރުސުރުޚީއާއި ފެށުން]
މި ޤާނޫނުގެ ނަމަކީ "މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ ޤާނޫނު 1981" އެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ތަފާތު ބައިތައް، ވަކިވަކި ތާރީޚުގައި ހިންގަން ފެށްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެން ވެއެވެ.

[ލަފުޒުތަކާއި އިބާރާތްތަކުގެ މާނަ]
މިޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެންގޮތަކަށް ނުބުނާހާ ހިނދަކު:- "އެސެޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މިލްކުގައިވާ އަގެއްހުރި ކޮންމެ އެއްޗަކަށެވެ.
"އޮތޯރިޓީ" ނުވަތަ "އެމް.އެމް.އޭ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/81 (މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އުފެދިފައިވާ މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީއަށެވެ.
"ބޭންކު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި އެ ލަފުޒަށް ދީފައިވާ މާނައިގައެވެ.
"ބޭންކިންގ ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި އެ ޢިބާރާތަށް ދީފައިވާ މާނައިގައެވެ.
"ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭންކިންގ ވިޔަފާރި ފިޔަވައި އެހެން ބާވަތްތަކުގެ މާލީ ވިޔަފާރިތަކަށެވެ. އޭގެތެރޭގައި، ޢާންމު ބޭންކިންގ ވިޔަފާރީގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ އިންވެސްޓްމަންޓް ބޭންކިންގ ވިޔަފާރި ނުވަތަ މާރޗަންޓް ބޭންކިންގ ވިޔަފާރި ނުވަތަ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކިންގ ވިޔަފާރި ނުވަތަ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ވިޔަފާރި ނުވަތަ އިންޝުއަރެންސްގެ ވިޔަފާރި ނުވަތަ އިންވެސްޓްކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ލަފާދިނުމުގެ ވިޔަފާރި، ނުވަތަ ފައިނޭންސިންގ ވިޔަފާރި، ނުވަތަ ރެމިޓެންސްގެ ވިޔަފާރި ނުވަތަ މަނީ ޗޭންޖިންގ ވިޔަފާރި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް މަނީ އިޝޫކުރުމާއި އެހެންވެސް ޕޭމަންޓް އިންސްޓްރުމަންޓްތައް އިޝޫކުރުމުގެ އަދި ޕޭމަންޓް މުޢާމަލާތްތައް އެކުއަޔަރކުރުމުގެ ޚިދުމަތްތައް ހިމެނޭގޮތުން ޕޭމަންޓް ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ވިޔަފާރި، ނުވަތަ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޕޭމަންޓް އިންސްޓްރުމަންޓެއް ނުވަތަ ޕޭމަންޓް އަދި ސެޓްލްމަންޓް ސިސްޓަމެއް ހިންގުމުގެ ވިޔަފާރި، ނުވަތަ އެސެޓް މެނޭޖްމަންޓްގެ ވިޔަފާރި، ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ މިނޫންވެސް ވިޔަފާރިއާއި މާލީ ޙަރަކާތްތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރިއެއް ކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ނުވަތަ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ.
"ބިލް އޮފް އެކްސްޗޭންޖް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އެއްފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް އެޑްރެސްކޮށް، އެ ލިޔުން ރައްދުވާހިނދު، ނުވަތަ ކަނޑައެޅިފައިވާ ދުވަހެއްގައި، ނުވަތަ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެލިޔުމުގައި ފައިސާ ލިބެންވީ ފަރާތެއްގެ ނަން ކަނޑައެޅި ލިޔެވިފައި، އެފަރާތަކަށް ނުވަތަ އެފަރާތުގެ އަމުރަށް، ނުވަތަ ލިޔުން ހުށަހަޅާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށް އެލިޔުމުގައިވާ ޢަދަދެއް ޝަރުތަކާ ނުލައި ފައިސާއިން އަދާކުރުމަށް ލިޔެ ފޮނުވާ ލިޔުމަށެވެ.
"ބޯޑު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އޮތޯރިޓީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށެވެ.
"ބުލިއަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ގިނަ އަދަދަކަށް ހުންނަ ރަނާއި، ރިއްސާއި، ނުވަތަ ގަނޑުރަނާއި، ގަނޑުރިއްސާއި، އަދި ޚާއްޞަކޮށް ބަރުދަނަށް ނިސްބަތްކޮށް ބަލާއިރު، ގިނަ އަދަދެއްގެ ރަނާއި ރިއްސާއި އެނޫންވެސް މަޢްދަނެއްގެ ފައިސާ ފޮއްޗަށެވެ.
"ޗެކް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ދޫކުރާ މީހާގެ ފަރާތުން ލިޔެ ސޮއިކޮށް، އޭގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ މީހަކަށް، ނުވަތަ އޭނާގެ އަމުރަށް، ނުވަތަ އެހިފައިގެންދާ މީހަކަށް، އެހިފައިގެން ދިއުމުން، ޝަރުތަކާ ނުލައި އޭގައި ކަނޑައެޅިގެންވާ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ދިނުމަށް، ބޭންކު ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތަކަށް ލިޔުމަކުން ކުރެވޭ އަމުރަކަށެވެ.
"ކްލިއަރިންގ ހައުސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ޗެކާއި، ޑްރާފްޓް އަދި ނޫޓް ބޭންކުތަކުގެ މެދުގައި އެކުވެގެން ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި އެރަށެއްގައި ހިނގާ ބޭންކުތައް އެއްވާތަނަށެވެ.
"ގަވަރުނަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މިޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (2) ގެ (ހ) ގައާއި މިޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ގަވަރުނަރަށެވެ.
"ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މިޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (2) ގެ (ށ) ގައާއި މިޤާނޫނުގެ އެހެން ތަންތާނގައި ބުނެފައިވާ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރަށެވެ.
"ޑިސްކައުންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ވިއްކާ އެއްޗެއްގެ ހަމައަގުން، ގަންނަ މީހާއަށް ކަނޑައިދޭ މިންވަރަށެވެ. ނުވަތަ ހަމައަގުން، ކަނޑައިދޭ ކަނޑައިދިނުމަށެވެ.
"އެކްސްޓަރނަލް ރިޒާރވް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ކަނޑައެޅިފައި ހުންނަ ބާވަތްތަކެއްގެ މުދާތަކަށެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި މީގައި ހިމެނެނީ، ރަން، އެސް.ޑީ.އާރ. އަދި ރާއްޖެއަށް ބޭރުން ލިބެންވާ ފައިސާއެވެ.
"އެސް.ޑީ.އާރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އިންޓަރނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑުގެ ސްޕެޝަލް ޑްރޯވިންގ ރައިޓްސް އަށެވެ.
"އެކްސްޓަރނަލް ޓްރާންސެކްޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ރާއްޖެއަށް ބޭރުން ބޭރު ފައިސާ ލިބޭގޮތަށް ނުވަތަ ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ބޭރު ފައިސާދާގޮތަށް ކުރެވޭ މުޢާމަލާތަށެވެ.
"އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ އިދާރާއެއްގެ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމުގައި ބައިވެރިވާ މުވައްޒަފުންނާއި، އަދި އެ އިދާރާގެ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން މައިގަނޑު ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލާ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށެވެ. އެފަދަ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލާ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކީ އެ އިދާރާގެ ކޮންމެ މަޤާމެއްގައި ހުރި މީހެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އެއީ އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރުންގެ ތެރޭގައި، އެ އިދާރާއެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނާއި، މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރާއި، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ރައީސާއި ނައިބު ރައީސާއި، ޗީފް ފައިނޭންޝަލް އޮފިސަރާއި، ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރާއި، ޖެނެރަލް މެނޭޖަރާއި، ލޯނުދޫކުރުމާ ޙަވާލުވެ ހުންނަ އެންމެ އިސް މުވައްޒަފާއި، ޚަޒާންދާރު ހިމެނޭނެއެވެ.
"މާލީ އިދާރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭންކިންގ ވިޔަފާރި ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރި ހިންގާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ.
"ފިސްކަލް އޭޖެންސީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ފައިސާއާބެހޭ ހުރިހާކަމެއް ހިންގާ ބަލަހައްޓާ އިދާރާއަށެވެ.
"އާންމު ރިޒާރވް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މިޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފެދޭ އާންމު ރިޒާރވަށެވެ.
"ސަރުކާރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ދިވެހިސަރުކާރަށެވެ.
"ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޕްރައިމަރީ ޑީލަރކަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެހެން ފަރާތަކަށް ވިއްކުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒް، ސީދާ އެ ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރާ ފަރާތުގެ އަތުން ނުވަތަ އެފަރާތުގެ އޭޖެންޓެއްގެ އަތުން ގަތުމަށެވެ.
"އިންޝުއަރެންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އިންޝުއަރެންސް ޕްރީމިއަމް ލިބޭގޮތަށް އަދި އިންޝުއަރެންސް ޕްރީމިއަމްއިންނާއި އިންޝުއަރެންސް ވިޔަފާރިން ލިބޭ އާމްދަނީ އިންވެސްޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތާ އެކު ލައިފް އިންޝުއަރެންސް އާއި ޖެނެރަލް އިންޝުއަރެންސް ގެ ވިޔަފާރި ހިންގުމަށެވެ.
"ލީގަލް ޓެންޑަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އަގެއް އަދާކުރުމަށް ޤާނޫނީގޮތުން ކަމުދާ، އަދި ބަލައިގަންނަންވީ ފަރާތުން ޤަބޫލުކުރަންވާނެ، ފައިސާގެ ގޮތުގައި ނެރެފައިވާ އަދި ހިނގާ ކޮންމެ އެއްޗަކަށެވެ.
"ލައިބިލިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އެހެން ފަރާތަކަށް ދިނުން ލާޒިމްވާ ކޮންމެ އެއްޗަކަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އަށެވެ.
"މަނިޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ފައިސާގެ ނުވަތަ ފައިސާއާ ގުޅޭ ނުވަތަ ތަނުގެ އިޤްތިޞާދަށް ފައިސާ ފޯރުވައިދިނުމާ ދައުރުވާ ގޮތްތަކާ ގުޅޭކަންކަމަށެވެ.
"ނޫޓް" އަދި "ފައިސާފޮތި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް ނެރެވޭ ނޫޓާއި ފައިސާ ފޮއްޗަށެވެ.
"އޯވަރޑްރާފްޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ވަކިފަރާތަކުން ބޭންކުގައި ޖަމާކޮށްފައި ހުރި ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރަށް ބޭނުންކުރަން އެފަރާތެއްގެ އެކައުންޓުން ދޫކުރާ ފައިސާއަށެވެ.
"ޕްރޮމިސަރީ ނޯޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އަދަދު ކަނޑައެޅިގެންވާ ފައިސާއެއް، ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހަކަށް، ނުވަތަ ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހާގެ އަމުރަށް، ނުތަވަ ހިފައިގެންދާ މީހަކަށް ކަނޑައެޅިގެންވާ އިރެއްގައި ޝަރުޠަކާ ނުލައި ދިނުމަށް ވަޢްދުވެ ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމަށެވެ.
"ރީ-ޑިސްކައުންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ޕްރޮމިސަރީ ނޯޓެއް ނުވަތަ ބިލް އޮފް އެކްސްޗޭންޖެއް ގަތް ފަރާތުން އަލުން ވިއްކުމަށެވެ.
"ރިޒާރވް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ބޭންކެއްގެ އަމިއްލަ ޚަޒާނާގައި ޖަމާކޮށް ބެހެއްޓޭ ފައިސާއާއި، ނުވަތަ ލިބޭނެ ގޮތެއްގައި އެފަދަ އެހެން ފަރާތެއްގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުގައި ބަހައްޓަން ޖެހިފައިވާ ފައިސާއާއި ނުވަތަ ބެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިފައިވާ ފައިސާއަށެވެ.
"ސެކްރެޓަރީ" ކަމަށްބުނެފައިއެވަނީ މިޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (14) ގައާއި މިޤާނޫނުގެ އެހެން ތަންތާނގައި ބުނެފައިވާ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާތަކުގެ ސެކްރެޓޭރިއެޓް ބަލަހައްޓާ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ސެކްރެޓަރީއަށެވެ.
"ސެކިއުރިޓީގެ ވިޔަފާރި" ކަމަށްބުނެފައިއެވަނީ ސެކިއުރިޓީ ވިއްކަން ހުށަހަޅާ ފަރާތުން ވިއްކަން ހުށަހަޅާ ސެކިއުރިޓީ ގަންނާނެ ގޮތެއް ހަމަޖެއްސުން ނުވަތަ ގަންނާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދިނުން (އަންޑަރ ރައިޓިން)، ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ސެކިއުރިޓީ ގަނެވިއްކައިދިނުން (ބްރޯކަރޭޖް)، އަދި އާންމުންނާ ގުޅިފައިވާ މިފަދަ ސެކިއުރިޓީއާ ގުޅިފައިވާ މަސައްކަތްތަކަށެވެ.
"ސެކިއުރިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ؛
ސެކިއުރިޓީ އެކްސްޗޭންޖްގައި ނުވަތަ މާރކެޓްގައި ނުވަތަ އެކަމަށްޓަކައި އާންމުގޮތެއްގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ ދާއިރާއެއްގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކުރުމަށް އެ ގެންގުޅޭ މީހަކަށް، ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ފަރާތަކަށް، އިންވެސްޓްމަންޓަކަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި، ބިލް އޮފް އެކްސްޗޭންޖް ނުހިމެނޭ ގޮތަށް، ދޫކުރެވޭ ލިޔުމަށެވެ.
ލޯނެއް ނެގުމަށްޓަކައި ބެހެއްޓޭ ރަހުނު ނުވަތަ އެ ރަހުނު ސާބިތުކޮށްދޭ ލިޔުމަށެވެ.
"ޓްރެޜަރީ ބިލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މޫނުމަތީގެ އަގުގެ ޑިސްކައުންޓަކާއެކު ވިއްކާ، ސަރުކާރުގެ މާލީ ލިޔުމަށެވެ.

[މިޤާނޫނުގެ ބިންގާ]

[އޮތޯރިޓީ އުފެއްދުމާއި ދެމެހެއްޓުން]
މިޤާނޫނުން "މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ" ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ އޮތޯރިޓީއެއް އުފެދުނީއެވެ. މިތަނަކީ، މެދުކެނޑުމެއްނެތި ހިނގަމުންދާނެ ގޮތެއްގައި އުފައްދާފައިވާ، އެތާނގެ ރަސްމީ ސިއްކައެއް އޮންނަ ތަނެކެވެ. އަދި މިތަނަކީ، އެތާނގެ ނަމުގައި ދަޢްވާކޮށް، ދަޢްވާ ލިބިގަނެ، އެކިއެކި މުޢާމަލާތުކޮށް، އަދި މިޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގެ މަތީން، ބިމާއި ގޯތިގެދޮރުފަދަ ހަރުމުދަލާއި އެނޫންވެސް ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ މުދާ ލިބިގަނެ، ގަނެ، އަތުލައި، ހިފަހައްޓައި، ބޭނުންކޮށް، އަދި މިބުނި ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ މުދާ، އެހެން ފަރާތްފަރާތާ ހަވާލުކޮށް، އެފަރާތްފަރާތަށް ރައްދުކޮށް، ދޫކޮށް، ލިބިދީ، ރަހުނުކޮށް، މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކޮށް، ނުވަތަ އެނޫން އެހެން ގޮތަކުން ވިޔަސް އެއިން ވަކިވެވިދާނޭ ނުވަތަ އެއާމެދު ގޮތެއް ނިންމިދާނޭ މުސްތަޤިއްލު މުއައްސަސާއެކެވެ.

[އޮތޯރިޓީގެ މައިގަނޑުމަޤްޞަދުތައް]
އޮތޯރިޓީގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.
ދެމެހެއްޓެނިވި އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމަށް މަގުފަހިވާ ގޮތެއްގައި ޕްރައިސް ސްޓެބިލިޓީ ދެމެހެއްޓުން؛
މި މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެހެން، ފައިނޭންޝަލް ސްޓެބިލިޓީ ދެމެހެއްޓުން؛ އަދި މި މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެހެން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ހަމަޖެހުމާއި ކުރިއެރުން ގެނައުމަށް ސަރުކާރަށް އެހީތެރިވުން.

[ވިޔަފާރި ހިންގާ ތަންތަން]
އޮތޯރިޓީގެ މައިއޮފީސް ހުންނަންވާނީ މާލޭގައެވެ. އަދި ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ރާއްޖޭގެ އެކިއެކި ތަންތާނގައި އިތުރު ގޮފިތައް އުފެއްދިދާނެއެވެ.
[ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް އަދި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އެހެނިހެން ކަންކަން] އޮތޯރިޓީގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމަށް މަސްއޫލުވާންޖެހޭ، އޮތޯރިޓީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑެއް އޮންނަންވާނެއެވެ.
ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާނީ ތިރީގައިމިވާ 7 (ހަތެއް) މީހުންގެ މައްޗަށެވެ.
ގަވަރުނަރު؛
ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު؛
އޮތޯރިޓީގެ އިކޮނޮމިކް ސެކްޓަރ ނުވަތަ ފައިނޭންޝަލް ސެކްޓަރ ދާއިރާގެ މުވައްޒަފެއް؛
މިނިސްޓަރ އޮފް ފިނޭންސް ކަނޑައަޅާ އެ މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތެއް؛
މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް ފިޔަވާ ސަރުކާރުގެ އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާއިން ޢައްޔަންކުރާ މީހެއް؛
ސަރުކާރުގެ އޮފީހެއް ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް ތަމްޡީލްނުކުރާ ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި، އިޤްތިޞާދީ ކަންތައްތަކުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވާ ތަޖުރިބާހުރި ޤާބިލް މީހުންގެތެރެއިން ޢައްޔަންކުރާ ދެމީހުން.
އޮތޯރިޓީގެ ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު ޢައްޔަންކޮށް ވަކި ކުރާނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
މިމާއްދާގެ (2)ގެ (ނ)، (ރ)، (ބ) އަދި (ޅ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ މެންބަރުން ޢައްޔަންކޮށް ވަކި ކުރާނީ އޮތޯރިޓީގެ ގަވަރުނަރުގެ ލަފައާއެކު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
މިމާއްދާގެ (2)ގެ (ނ)، (ރ)، (ބ) އަދި (ޅ) ގެދަށުން ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ މެންބަރުންނަކީ ފިސްކަލް އަދި މަނިޓަރީ ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމުގައި ބޯޑުގެ ބަހުޡްތަކާއި ނިންމުންތަކުގައި މާނަވީގޮތަށް ބައިވެރިވެވޭވަރުގެ ޤާބިލް މީހުންކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ އޮތޯރިޓީގެ ގަވަރުނަރާއި، ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރާއި، މި މާއްދާގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ އެހެން މެންބަރުންނަކީ ޢުމުރުން 30 (ތިރީސް) އަހަރު ފުރިފައިވާ ފަރާތްތަކެއް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރަކީ ތިރީގައިވާ ސިފަތައް ހުރި މީހުންކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާ ނުވަތަ މާލީ ދާއިރާ ނުވަތަ ބޭންކިންގ ދާއިރާ ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން މަދުވެގެން 10 (ދިހައެއް) އަހަރުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވުމާއެކު، ޔުނިވަރސިޓީ ޑިގްރީއެއް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
އެމީހަކީ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރެވޭފަދަ ލަޔާޤަތާއި މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤް ހުރި މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
އިފްލާސް އަކުން މިންޖުނުވެ ހުރި މީހެއް ކަމުގައިނުވުން؛
ވައްކަން، ޓެކުން، ފޭރުން، މަކަރާއި ހީލަތް، ޚިޔާނާތް، ރިޝްވަތް ނުވަތަ އިހުމާލުގެ ކުށެއް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުމާއި ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ޚިޔާނާތުގެ މައްސަލައެއް އުފުލި ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކުކަމުގައި ނުވުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ހިނގަމުންދާ މާލީ އިދާރާއެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި ހިމެނޭ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ހިނގަމުންދާ މާލީ އިދާރާއެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް މަގާމެއްގައި ހުރި، ނުވަތަ އެފަދަ އިދާރާއެއްގައި އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި ނުވަތަ އޭނާގެ ފަރާތުން ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްގެ (ނުވަތަ ގުޅިފައިވާ ފަރާތެއްގެ) ނުވަތަ އޭނާގެ %5 އަށް ވުރެން ގިނަ މިންވަރެއްގެ ޙިއްޞާ ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި، އެތަނެއްގެ ޖުމްލަ %5 އަށްވުރެން ގިނަ މިންވަރެއްގެ ޙިއްޞާ އޮތް މީހެއް ކަމުގައި ނުވުން.
ސަރުކާރު ނުވަތަ އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަންކަން ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރކަމުގެ މަގާމް ފުރަމުންދާ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން.
ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން.
ޤާނޫނަކުން ކަނޑައެޅިފައިވާ އިންތިޚާބަކުން މަގާމަކަށް ހޮވިފައިވާ މީހަކުކަމުގައި ނުވުން.
ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއް ކަމުގައި ނުވުން.
ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރެއް ކަމުގައި ނުވުން އަދި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން.
މިމާއްދާގެ (4) ގެ ދަށުން ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ޑިރެކްޓަރުންނަކީ ތިރީގައިމިވާ ސިފަތައް ހުރި މީހުންކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާ ނުވަތަ މާލީ ދާއިރާ ނުވަތަ ބޭންކިންގ ދާއިރާ ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން މަދުވެގެން 7 (ހަތެއް) އަހަރުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވުމާއެކު، ޔުނިވަރސިޓީ ޑިގްރީއެއް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
އެމީހަކީ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރެވޭފަދަ ލަޔާޤަތާއި މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤް ހުރި މީހަކު ކަމުގައިވުން؛
އިފްލާސް އަކުން މިންޖުނުވެ ހުރި މީހެއް ކަމުގައިނުވުން؛
ވައްކަން، ޓެކުން، ފޭރުން، މަކަރާއި ހީލަތް، ޚިޔާނާތް، ރިޝްވަތް ނުވަތަ އިހުމާލުގެ ކުށެއް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން. އަދި ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ޚިޔާނާތުގެ މައްސަލައެއް އުފުލި ސާބިތުވެފައިވާ މީހަކުކަމުގައި ނުވުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ހިނގަމުންދާ މާލީ އިދާރާއެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި ހިމެނޭ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ހިނގަމުންދާ މާލީ އިދާރާއެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް މަޤާމެއްގައި ހުރި، ނުވަތަ އެފަދަ އިދާރާއެއްގައި އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި ނުވަތަ އޭނާގެ ފަރާތުން ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްގެ (ނުވަތަ ގުޅިފައިވާ ފަރާތެއްގެ) ނުވަތަ އޭނާގެ %5 އަށް ވުރެން ގިނަ މިންވަރެއްގެ ޙިއްޞާ ހިމެނޭ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި، އެތަނެއްގެ ޖުމްލަ %5 އަށްވުރެން ގިނަ މިންވަރެއްގެ ޙިއްޞާ އޮތް މީހެއް ކަމުގައި ނުވުން.
ޤާނޫނަކުން ކަނޑައެޅިފައިވާ އިންތިޚާބަކުން މަޤާމަކަށް ހޮވިފައިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން.
ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއް ކަމުގައި ނުވުން.
ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރަކު ކަމުގައި ނުވުން އަދި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން.
އޮތޯރިޓީގެ ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިޔުޓީ ގަވަރުނަރު އަދި އޮތޯރިޓީގެ އެހެން އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު ވިޔަފާރިއެއް ކުރާނަމަ އެކަން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ލިޔުމަކުން ހުށަހަޅަން ޖެހޭނެއެވެ. މިފަދަ ވިޔަފާރިއާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ހުށަހަޅާނެ ގަވާއިދު ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ފާސްކުރަންވާނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (3) ގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރާ ގަވަރުނަރު ޢައްޔަންކުރެވޭނީ 7 (ހަތެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށެވެ.
ޑެޕިޔުޓީ ގަވަރުނަރު ޢައްޔަންކުރެވޭނީ 6 (ހައެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށެވެ މިމާއްދާގެ (4)ގެ ދަށުން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ޑިރެކްޓަރުން ޢައްޔަން ކުރެވޭނީ 5 (ފަހެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށެވެ.
މިމާއްދާގެ (3) އަދި (4)ގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ކޮންމެ މެންބަރެއްވެސް ޢައްޔަންކުރެވޭނީ ގިނަވެގެން ދެ ދައުރަށެވެ.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ 4 (ހަތަރެއް) މެންބަރުން ހަމަވެއްޖެނަމަ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަވީކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.
މަދުވެގެން މީލާދީ ކަލަންޑަރުގެ ކޮންމެ 3 (ތިނެއް) މަހަކުން އެއްފަހަރު ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވަންވާނެއެވެ. އަދި އޮތޯރިޓީގެ އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ގަވާއިދުން ހިންގުމަށްޓަކައި ބޯޑުގެ ޖަލްސާތައް ބާއްވަންޖެހޭކަމަށް ގަވަރުނަރަށް، ނުވަތަ ގަވަރުނަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު ހަވާލުވެ ހުންނަހިނދެއްގައި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރަށް ފެންނަ ޢަދަދަކަށް ބޯޑުގެ ޖަލްސާ ބޭއްވިދާނެއެވެ.
ބޯޑުގެ ޖަލްސާތަކުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ބޯޑުގެ ޗެއަރމަންގެ ހައިސިއްޔަތުން ގަވަރުނަރެވެ. ގަވަރުނަރު ނެތް ހިނދެއްގައި ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ޑެޕިޔުޓީ ގަވަރުނަރެވެ.
ބޯޑުގެ ޖަލްސާތަކުގައި، ސެކްރެޓަރީކަން ކުރާނީ، އެކަމަށް ގަވަރުނަރު ޢައްޔަންކުރާ އޮތޯރިޓީގެ އިސް މުވައްޒަފެކެވެ.
އޮތޯރިޓީ ހިންގާނޭ ގަވާއިދުތައް ހަދައި، އެގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތިން އޮތޯރިޓީ ހިނގާތޯ ބަލައި އަދި ބޯޑުގެ ޖަލްސާތައް ބޭއްވުމުގެ ގަވާއިދުތައް ހަދައި، ޖަލްސާތައް ބާއްވައި، ޖަލްސާތަކުގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔެ ބަލަހައްޓައި، އޮތޯރިޓީގެ ބޭންކް އެކައުންޓްތައް ހުޅުވައި އަދި ބަންދުކޮށް، އޮތޯރިޓީގެ ހިސާބުތައް ބަލަހައްޓައި، އޯޑިޓްކުރުވުމަކީ ބޯޑުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.

[ބޯޑުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ބާރުތައް]
ބޯޑުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.
މަނިޓަރީ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައަޅައި ފާސްކުރުން؛ މަނިޓަރީ މަޤްޞަދުތަކާއި، މައިގަނޑު އިންޓްރެސްޓް ރޭޓްތަކާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފައިސާ ލިބެންހުންނާނެ ގޮތް ހެދުމާއި، އެކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެއިރަކަށް އެކަށީގެންވާ ނިންމުންތައް ކަނޑައެޅުން؛
އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓްގެ ނިޒާމާ ބެހޭގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލަފާދިނުން؛
އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތަކާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ހިންގުމާއި އިދާރީ ކަންކަމާގުޅޭ ޢާންމު ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރާއި (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރާ ގޮތާއި އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ކުރާ ގޮތް ބެލުން؛
އޮތޯރިޓީން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ފާސްކުރުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ގޮފިތަކާއި ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވް އޮފީސްތަކާއި އަދި ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަން ޤާއިމުކުރުމާބެހޭ ނިންމުންތައް ނިންމުމާއި، މި ތަންތަން ޤާއިމުކުރާނެ ތަންތަން ކަނޑައެޅުން؛
އޮތޯރިޓީގެ އަހަރީ ބަޖެޓު ފާސްކުރުން؛
އޮތޯރިޓީގެ އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތަކާއި އަހަރީ ރިޕޯޓު ފާސްކުރުން؛
ގަވަރުނަރުގެ ހުށަހެޅުމުގެމަތިން އެކްސްޓަރނަލް އޮޑިޓަރ ޢައްޔަންކުރުން؛
އޮތޯރިޓީން ބޮޑެތި ޢަދަދުތަކުގެ ދަރަނި ނެގުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމާއި، އެފަދަ ދަރަންޏެއް ނެގުމަށް ނިންމާނަމަ އެ ދަރަންޏެއް ނަގާނެ ޝަރުޠުތަކާއި ހަމަތައް ކަނޑައެޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެކްސްޓަރނަލް ރިޒާރވްގެ ގޮތުގައި ބަހައްޓާނެ އެސެޓްތަކުގެ ބާވަތްތައް ކަނޑައެޅުން؛
އޮތޯރިޓީގެ މާލީ ވަސީލަތްތައް އިންވެސްޓްކުރަން އެކަށީގެންވާ އެސެޓްތަކުގެ ބާވަތްތައް ކަނޑައެޅުން؛
ނޫޓާއި ފައިސާފޮތީގެ ސިއްކައިގެ އަގު ކަނޑައެޅުމާއި، ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި ނެރުމާއި ގެންގުޅުމާބެހޭ ކަންކަން ކަނޑައެޅުން؛
އެޑްވައިޒަރީ ބޮޑީއެއް ނުވަތަ އެޑްވައިޒަރީ ބޮޑީތައް އުފެއްދުމާއި އެ ތަންތަނަށް މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރާނެ ގޮތާއި، މެންބަރުންގެ ޝަރުޠުތަކާއި އެ ބޮޑީތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ، ނުވަތަ އެހެނިހެން މީހުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ، ނުވަތަ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނާއި އެހެނިހެން މީހުން ހިމަނައިގެން ކޮމިޓީއެއް ނުވަތަ ކޮމިޓީތައް އެކުލަވާލުމާއި އެފަދަ ކޮމިޓީތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ކަނޑައެޅުން؛
ބޯޑު ހިންގާނެ ގޮތުގެ އުސޫލުތައް އެކަށައެޅުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބޯޑުގެ މަސައްކަތްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ކަންތައްތައް އަދާކުރުމާއި ބާރުތައް ބޭނުންކުރުން.

[ގަވަރުނަރުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ބާރުތައް]
ގަވަރުނަރުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ބާރުތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.
މަނިޓަރީ ސިޔާސަތާއި، އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓާބެހޭ ސިޔާސަތާއި އޮތޯރިޓީގެ އެހެނިހެން ސިޔާސަތުތައް ގަވަރުނަރު ބޯޑަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި އެކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތައް ގަވަރުނަރު ތަންފީޒުކުރަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ އިދާރީ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށާއި އޮތޯރިޓީ ހިންގުމަށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރާއި، އޮތޯރިޓީ ހިންގުމަށް އިތުރަށް ކުރުން ރަނގަޅުކަމަށް ފެންނަ ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު ގަވަރުނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، މުދަލާއި ޚިދުމަތް ގަނެ ހޯދުމާއި، އެހެން ފަރާތްތަކާއެކު އޮތޯރިޓީގެ ނަމުގައި އެއްބަސްވުންތައް ވުމާއި، މުވައްޒަފުންނާއި ކޮންސަލްޓަންޓުންނާއި އެޑްވައިޒަރުންނާއި އޭޖެންޓުން ޢައްޔަންކުރުމާއި އަދި އޮތޯރިޓީ ތަމްސީލުކުރުން ހިމެނެއެވެ.
އެކިއެކި ތަންފީޒީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ ބާރު ގަވަރުނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކޮށް ސުޕަވައިޒްކުރާ މާލީ އިދާރާއެއް، ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކުރާ ޕޭމަންޓް، ކްލިއަރިންގ އަދި ސެކިއުރިޓީޒް ސެޓްލްމަންޓް ސިސްޓަމެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް ނުވަތަ ޕޭމަންޓް ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތެއްގެ ޙަރަކާތްތައް ރަނގަޅުކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކާއި، މިފަދަ އިދާރާތަކަށް ރިސީވަރެއް ޢައްޔަންކުރުމާއި، މި ޤާނޫނު ނުވަތަ އެހެންވެސް ޤާނޫނެއްގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިދާރީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން ހިމެނެއެވެ.
ބޯޑުގެ ނިންމުންތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައާއި، އޮތޯރިޓީ ހިންގުމުގައާއި، އިދާރީ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި ބޯޑަށް ގަވަރުނަރު ޖަވާބުދާރީވާންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ ގޮތާއި އޮތޯރިޓީ ހިނގަމުންދާ ގޮތާ ބެހޭގޮތުން، މާލީ ނިޒާމުގެ ހަރުދަނާކަމާބެހޭ ގޮތުން، ފައިސާގެ ބާޒާރާއި ކެޕިޓަލް މާކެޓާއި އަދި ބޭރު ފައިސާގެ ބާޒާރާ ބެހޭގޮތުން، މީލާދީ އަހަރެއްގެ ކޮންމެ ކުއާޓަރއަކު މަދުވެގެން 1 (އެކެއް) ފަހަރު ގަވަރުނަރު ބޯޑަށް ރިޕޯޓުކުރަންވާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، އޮތޯރިޓީގެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމަށް، ނުވަތަ އޮތޯރިޓީ ހިންގުމަށް ނުވަތަ އިދާރީ މަސައްކަތްކުރުމަށް، ނުވަތަ މާލީ ނިޒާމަށް، ނުވަތަ އިސްވެ ބަޔާންކޮށްފައިވާ މާކެޓުތަކަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް އަސަރުކުރާ ނުވަތަ އަސަރުކޮށްފާނެ ކަމަށް ފެންނަ ހުރިހާ ކަންކަމާއި ޙާލަތްތައް ބޯޑަށް އަންގައިދިނުން ހިމެނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ގަވަރުނަރު ކުރުމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުމާއި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ބާރުތައް ގަވަރުނަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މި ޤާނޫނުގައި ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ކަނޑައެޅިގެން ބޯޑަށް ދީފައިނުވާ އެންމެހައި ބާރުތައް ލިބިގެންވަނީ ގަވަރުނަރަށެވެ.

[ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
އޮތޯރިޓީން ދުވަހުން ދުވަހަށް ހިންގާ މަސައްކަތްތައް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެމަތިން ހިންގާނީ ގަވަރުނަރެވެ. ގަވަރުނަރަށް އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތަކަށް ޙާޟިރުވެވެން ނެތް ޙާލަތެއްގައި ގަވަރުނަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރާނީ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރެވެ.
ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރަކީ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާއެއް ނުވަތަ މަޤާމެއް އަދާނުކުރާ، ހަމައެކަނި އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތަށް ޚާއްޞަވެގެންވާ ބައެކެވެ.
[ގަވަރުނަރާއި،ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރ، އަދި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނާއި ސެކްރެޓަރީގެ މުސާރަ ކަނޑައެޅުމާއި އިސްތިޢުފާ ދިނުން އަދި މުވައްޒަފުން ޢައްޔަންކުރުން] ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އިސްތިޢުފާދިނުމާއި، މަޤާމުން ވަކިކުރުން އޮންނާނީ ތިރީގައިމިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރުގެ މުސާރަ ނުވަތަ އެހެނިހެން މާލީ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޢިނާޔަތެއް، މަޤާމުގެ ދައުރުގެ ތެރޭގައި އުންޏެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އެފަދަ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތެއް އިތުރު ކުރުމަކަށް މިމާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ގަވަރުނަރ ނުވަތަ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރ އޭނާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުވާ ލިޔުމަކުން އިސްތިޢުފާ ދެވިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނާގެ މަޤާމް އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ހުސްވެއްޖެނަމަ، 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެމަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރ ފިޔަވައި ޢައްޔަންކުރެވޭ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނާއި ސެކްރެޓަރީއަށް ދޭންވާ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ގަވަރުނަރުގެ ލަފާގެ މަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ މުވައްޒަފުންނާއި އޭޖެންޓުންނާއި ކޮންސަލްޓަންޓުންނާއި އެޑްވައިޒަރުން ޢައްޔަންކޮށް، ވަޒީފާގެ ކުރިއެރުން ދީ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކެއްގެ ދަށުން ގަވަރުނަރެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުންނާއި އޭޖެންޓުންނާއި ކޮންސަލްޓަންޓުންނާއި އެޑްވައިޒަރުންނަށް ދޭނެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ، ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ގަވަރުނަރެވެ. އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ވާންވާނީ، ކަމަށް ޤާބިލު އަދި އެކަށީގެންވާ މީހުން ޢައްޔަންކުރުމަށާއި އެމީހުން ވަޒީފާގައި ދެމިތިބުމަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ މުސާރައަކާއި ޢިނާޔަތްތަކެއް ކަމުގައެވެ.
އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުންނަށް އޮތޯރިޓީން ލޯނު ދޫކުރެވިދާނެއެވެ.
ދިރިއުޅުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ގެއެއް ނުވަތަ ފްލެޓެއް ނުވަތަ ގޯއްޗެއް ގަތުމަށް؛
މުވައްޒަފާއި މުވައްޒަފުގެ ޢާއިލާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޢިމާރާތްކުރުމަށް ނުވަތަ ދިރިއުޅޭ ތަން މަރާމާތުކުރުމަށް؛
މުވައްޒަފު ނުވަތަ މުވައްޒަފުގެ ދަރިއަކު މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމަށް.
މި މާއްދާގެ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، އެހެން ކަމަކަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުންނަށް ލޯނު ދޫކުރުމަކީ ވަގުތާއި ޙާލަތަށް ބަލާއިރު އެދެވިގެންވާ ކަމެއްކަމަށް ގަވަރުނަރަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެކަމަކަށްޓަކައި މުވައްޒަފުންނަށް ލޯނު ދޫކުރެވިދާނެއެވެ. އެގޮތުން ދޫކުރެވޭ ލޯނުގެ ޢަދަދު، އެ މުވައްޒަފެއްގެ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ މުސާރައަށް ޖެހޭ ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރުވެގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި، އެފަދަ ކަންކަމަށް ލޯނު ދޫކުރަންވާނީ، ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ގަވަރުނަރ، ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރ، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑު އަދި މުވައްޒަފުންނަށްދެވޭ ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް]
އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުންނަށް ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ދެވޭނީ ތިރީގައިމިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މިޤާނޫނުގެ ދަށުން، ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ މަޤާމުގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރަކު، ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފަކު ނުވަތަ އޭޖެންޓެއް ނުވަތަ މުރާސިލަކު ނުބައި ނިޔަތެއްނެތި، އެކަމަށް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ކުރާ ކަމަކާ ގުޅިގެން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލެވޭ ކަމަކާ ގުޅިގެން ލިބޭ ގެއްލުމަކަށް އެމުވައްޒަފަކު ޒާތީ ގޮތުން ޒިންމާ ވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ކަމަކާ ގުޅިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ދަޢްވާއެއްގައި، އޭނާ ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކަށް އޮތޯރިޓީއިން ޒިންމާ ވާންޖެހޭނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (1) ގައިވާގޮތް ފިޔަވައި އެހެންގޮތަކަށް ބޯޑުގެ މެންބަރެއް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ އޭޖެންޓެއް ނުވަތަ މުރާސިލެއްގެ މައްޗަށް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި ސާބިތުވާ ކުށެއްގެ އެންމެހާ ޒިންމާ އުފުލަންވާނީ އެމީހެކެވެ.

[މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ޢަމަލު]
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އެއްވެސް މެންބަރަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގާ އެއްވެސް ކަމަކާ ގުޅިގެން އެމީހެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި، މާލީ ނުވަތަ ޒިރާޢީ، ނުވަތަ ޞިނާޢީ، ނުވަތަ ވިޔަފާރިއާއި ވިޔަފާރި ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ފަރާތެއްގެ، ނުވަތަ މިފަދަ އެހެން ފަރާތެއްގެ އިރުޝާދު ލިބިގަނެ، ޤަބޫލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އޮތޯރިޓީއަށް ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ލަފާދިނުމަށްޓަކައި ޢައްޔަންކުރެވޭ ކޮންސަލްޓަންޓުންނާއި އެޑްވައިޒަރުންނާ މަޝްވަރާކުރުމަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުންނާއި އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްކުރަންވާނީ، އޮތޯރިޓީގައި އެމީހަކު އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބާ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތާ ފުށުނާރާގޮތަށެވެ. ބޯޑުގެ މެންބަރެއް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފެއް، އެމީހެއްގެ ވަޒީފާގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަވެވިދާނެ ނުވަތަ ބުރަވެވިދާނެކަމަށް ބެލެވިދާނެ ކަމެއް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ، އެމީހެއްގެ ވަޒީފާގެ މަޞްލަޙަތާއި އެމީހެއްގެ ޒާތީ މަޞްލަޙަތާ ފުށުއަރާކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. އެމީހެއްގެ ޒާތީ މަޞްލަޙަތު ހިމެނޭ ކަމެއްކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެމީހަކަށް، ނުވަތަ އެމީހާ އިނދެގެން އުޅޭ މީހަކަށް، ނުވަތަ އެމީހެއްގެ ނުވަތަ އިނދެގެން އުޅޭ މީހެއްގެ މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕަ ނުވަތަ ބޭބެ ނުވަތަ ދައްތަ ނުވަތަ ކޮއްކޮ ނުވަތަ ދަރިއަކަށް، ވިޔަފާރީގެގޮތުން ނުވަތަ މާލީގޮތުން އެމީހަކާ ގުޅުމެއް އޮންނަ ފަރާތަކަށް، ނުވަތަ އެމީހަކާ އެކުގައި އުޅޭ ގާތް ރަޙުމަތްތެރިއަކަށް ފައިދާއެއް ލިބިދާނެ ކޮންމެ ކަމަކަށެވެ.
ބޯޑުގެ އެއްވެސް މެންބަރެއް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ އެއްވެސް މުވައްޒަފެއް، އޮތޯރިޓީގައި އެމީހަކު އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބާ ގުޅިގެން އެހެން ފަރާތަކުން ނުފޫޒު ފޯރުވިދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭފަދަ އަދި ޢާންމު އުސޫލުތަކަށް ނުފެތޭގޮތަށް ދެވޭ މާލީ ނުވަތަ އެހެންވެސް މަންފާއެއް، ޢިނާޔަތެއް ނުވަތަ ހަދިޔާއެއް، ޤަބޫލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ބޯޑުގެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ އަމިއްލަ ނުވަތަ ޒާތީ މަޞްލަޙަތެއް ހިމެނޭ ކަމެއް ބޯޑުގައި މަޝްވަރާކުރެވޭނަމަ، އެފަދަ މަޝްވަރާއެއް ފެށުމުގެ ކުރިން އެ މެންބަރެއް އެކަން ބޯޑަށް ހާމަކުރުމަށްފަހު ބޯޑުގެ މަޝްވަރާކުރުމުގައި އަދި އެކަމަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި އެ މެންބަރެއް ބައިވެރިވެގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެކަމެއް މަޝްވަރާކުރެވޭއިރު އަދި އެކަމަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު އެ ޖަލްސާގައި އެ މެންބަރެއް ހާޒިރުވެއިނދެގެން ނުވާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިފަދަ ޖަލްސާއެއްގައި، ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ ޢަދަދު ހަމަކުރުމުގައި މިފަދަ މެންބަރެއް ހިމެނޭނެއެވެ.
މި މާއްދާއާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފި މީހަކު 10,000/- (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި 1,000,000/- (އެއްމިލިއަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ސިއްރު]
ޤާނޫނީގޮތުން ކޯޓަކަށް ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި މެނުވީ ނުވަތަ އެމީހަކު އަދާކުރާ އޮތޯރިޓީގެ ޒިންމާތަކުގެ ނުވަތަ މަސައްކަތުގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން މެނުވީ، ބޯޑުގެ އެއްވެސް މެންބަރަކު ނުވަތަ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަން ކުރި އެއްވެސް މީހަކު ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރި އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު ނުވަތަ އޭޖެންޓެއް ނުވަތަ ކޮންސަލްޓަންޓެއް، އޮތޯރިޓީގައި އޭނާ އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކުގެ ނުވަތަ މަސައްކަތުގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އެނގިފައިވާ، އޮތޯރިޓީގެ ނުވަތަ މާލީ އިދާރާއެއްގެ ނުވަތަ އެހެންވެސް ފަރާތެއްގެ މަޢުލޫމާތެއް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ހާމަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މިމާއްދާއާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފިމީހަކު ކުށްވެރި ވާނެއެވެ. މިގޮތުން ކުށްވެރިވެއްޖެ މީހަކަށް ދެވޭ އަދަބަކީ، ދެއަހަރުދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުން، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް އަރުވާލުން، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ގޭގައި ބަންދުކުރުމެވެ. ނުވަތަ ވިހިހާސް ރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނަނޫން އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ. ނުވަތަ ވިހިހާސް ރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނަނޫން އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމާއެކު، ދެ އަހަރުދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުން، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް އަރުވާލުން، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ގޭގައި ބަންދު ކުރުމެވެ.

[ދިވެހިފައިސާ]

[ދިވެހިފައިސާގެ ޔުނިޓް]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފައިސާގެ ޔުނިޓަކީ، ރުފިޔާއެވެ. މިރުފިޔާ އެކުލެވިގެންވާނީ، ސަތޭކަލާރީގެ މައްޗަށެވެ.

[ދިވެހިފައިސާގެ ބޭރުގެ އަގު]
ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވާ، އަދި އެއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރަމުން ގެންދާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފައިސާއާބެހޭ އެގްރީމަންޓެއް ވާނަމަ، އެ އެގްރީމަންޓްގައިވާ ހުރިހާ ޝަރްޠުތަކަށް ފުރިހަމައަށް ޙުރްމަތްތެރިކޮށް ހިތުމާއެކު، ބޯޑުގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން، ބޭރުގެ ފައިސާގެ ނިސްބަތުން ދިވެހި ރުފިޔާގެ އަގެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ދިވެހި ރުފިޔާގެ ބޭރުގެ އަގަށް ބަދަލެއް ގެނެވިއްޖެނަމަ، އެބަދަލެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަންގާ ގޮތެއްގެ މަތީން އޮތޯރިޓީން ލިޔެ އިޢްލާނު ކުރަން ވާނެއެވެ.

[ފައިސާނެރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލީގަލް ޓެންޑަރކަމުގައިވާ ފައިސާފޮއްޗާއި ނޫޓު ނެރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ހަމައެކަނި އޮތޯރިޓީއަށެވެ. އަދި، ލީގަލް ޓެންޑަރގެ ގޮތުގައި ހަނދާނީ ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި ނެރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީވެސް ހަމައެކަނި އޮތޯރިޓީއަށެވެ. އެނޫން ފަރާތަކުން ލީގަލް ޓެންޑަރކަމުގައި ހިމެނިދާނެ ނޫޓު ނުވަތަ ފައިސާފޮތި ނުވަތަ ފައިސާގެ އަގު ހިމެނޭފަދަ ލިޔުމެއް ނުވަތަ ނިޝާނެއް ވިޔަސް ނެރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
އޮތޯރިޓީން ތިރީގައި މިވާ ކަންތައްތައް ކުރަން ވާނެއެވެ:- ނޫޓު ޗާޕްކުރުމާއި ފައިސާފޮތި ޖެހުމާބެހޭ ކަންތައްތައް އިންތިޒާމުކޮށް، މިކަންކަމާބެހޭ އެންމެހާ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓައި، އެތަކެތި ސަލާމަތްކޮށް ރައްކައުތެރި ކުރުން.
ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި ނެރުމާއި، އަނބުރާ ގެނައުމާއި، އަނބުރާ ގެނައުމަށްފަހު އަލުން ނެރުމާއި، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި ބަދަލުކޮށްދިނުން. މިޤާނޫނު ހިންގަން ފެށުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރުން ނެރެފައިވާ ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި މީގެތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.

[ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި]
މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ ނޫޓު ޗާޕްކުރެވެންވާނީ، އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ރަނގަޅުކަމަށް ކަނޑައަޅާ ސިފައަކާއި ޑިޒައިނެއްގައި، އެފަދަ ޕްލޭޓަކުން، އަދި އެފަދަ ކަރުދާހެއްގައެވެ. މިނޫޓުގެ އަގު ބެހިފައި ހުންނަންވާނީ އެވަގުތަކު އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެ މަތިންނެވެ.
މިޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ ފައިސާފޮތީގެ ބައިތަކާއި، ބަރުދަނާއި، ސިފައާއި، ޑިޒައިނާއި، ފައިސާފޮތި ހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ މަޢުދަން ނުވަތަ މަޢުދަންތަކާއި، މިކަންކަން ހުންނަންވާނީ، އެވަގުތަކު އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ހަމަތަކެއްގެ މަތިންނެވެ.
މިޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއަށް ޢަމަލު ކުރަން ފެށުމުގެ ކުރީން، ސަރުކާރުން ނެރެ، ލީގަލް ޓެންޑަރ ކަމުގައި ބޭނުން ކުރެވި، ބާޠިލު ނުކޮށްހުރި ނޫޓާއި ފައިސާފޮއްޗަކީ، ހުރިހާ ހަމައަކުން ބަލާއިރުވެސް ޤާނޫނީ ޝަރްޠުތައް ފުރިހަމަވާ ލީގަލް ޓެންޑަރެވެ.

[ލީގަލް ޓެންޑަރ]
މިމާއްދާގެ (2) އާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން ފައިސާ ދެއްކުމުގައި ތިރީގައި ބަޔާން ވެގެންވާ ހަމަތަކުގެމަތިން ހުށަހަޅާ ނޫޓާއި ފައިސާފޮއްޗަކީ، ލީގަލް ޓެންޑަރެވެ.
ނޫޓުން ދައްކާނަމަ ކޮންމެ އަދަދެއް؛
އެއްލާރީގެ ފައިސާފޮތިން ދައްކާނަމަ، އެއްރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނަނޫން އަދަދެއް؛
އެއްލާރިއަށްވުރެ މަތީ އަގެއްގެ ފައިސާފޮތިން ދައްކާނަމަ، އެފޮއްޗެއްގެ ސިއްކައިގެ އަގުގެ ފަންސާސް ގުނައަށްވުރެ އިތުރުނޫން އަދަދެއް.
އެނޫޓަކާމެދު ނުވަތަ އެފައިސާފޮއްޗަކާމެދު ޣައިރު ޤާނޫނީ ގޮތެއްގައި ޢަމަލު ކުރެވިފައިވާނަމަ އެއީ ލީގަލް ޓެންޑަރެއް ނޫނެވެ.
މިޤާނޫނު ހިންގުމުގައި، ޣައިރުޤާނޫނީ ގޮތެއްގައި ޢަމަލު ކުރެވިފައިވާ ނޫޓެއް ކަމުގައި ބަލާނީ ޢާންމު ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރާ ކުރުމުގައި އެއަށް އަންނަ އުނިކަމެއް ފިޔަވައި، އެހެން ގޮތަކުން ނޫޓުގެ ނަންބަރަށް، އަގުބަޔާންކުރާ އަދަދަށް، ނުވަތަ ސޮޔަށް އުނިކަމެއް އަންނަގޮތަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ، ނުވަތަ އެއްވެސް މީހަކު ޤަޞްދުގައި އޭގެ ލިޔުމަކަށް، ނުވަތަ އޭގެ ކުރެހުމަކަށް، ނުވަތަ އޭގެ އަސްލަށް އެއްވެސްކަހަލަ ބަދަލެއް ގެނެސްފައިވާ ނޫޓެކެވެ.
ޣައިރުޤާނޫނީ ގޮތެއްގައި ޢަމަލު ކުރެވިފައިވާ ފައިސާފޮއްޗެއް ކަމުގައި ބަލާނީ، ޢާންމު ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރާ ކުރުމުގައި އެއަށް އަންނަ އުނިކަމެއް ފިޔަވައި އެހެން ގޮތަކުން އެއަށް އުނިކަމެއް ގެނެވި، ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ، ނުވަތަ ލުއިވެފައިވާ ކޮންމެ ފައިސާފޮއްޗެކެވެ. އަދި މިނޫނަސް އެއްވެސް މީހަކު އެފައިސާފޮތީގެ ސިއްކައަކަށް އުނިކަމެއް އަންނަގޮތަކަށް ލަފްޒެއް، ނަންބަރެއް، ނުވަތަ މިނޫންވެސް އެއްޗެއް ލިޔެ، ކުރަހައި، ނުވަތަ ބިންވަޅު ނަގާފައިވާ ކޮންމެ ފައިސާ ފޮއްޗަކީވެސް އޭގެ ބަރުދަނަށް ބަދަލު އައިސްފައިވިޔަސް ނުވަތަ ނުވިޔަސް ޣައިރުޤާނޫނީ ގޮތެއްގައި ޢަމަލު ކުރެވިފައިވާ ފައިސާފޮއްޗެކެވެ.

[ޞައްޙަ ނޫޓާއި ފައިސާފޮތިކަމުގެ ހެކި އަދި ކައުންޓަރފީޓް ފައިސާ]
އޮތޯރިޓީން ނެރެފައިވާކަމަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއްގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ނުކުންނަ އެއްވެސް މައްސަލައެއްގައި އޮތޯރިޓީގެ އެކަމަށް ބާރުދެވިފައިވާ މުވައްޒަފަކު އެ ނޫޓަކީ ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗަކީ، ޞައްޙަ ނުވަތަ ޞައްޙަނޫން އެއްޗެއްކަމަށް ދޭ ސެޓްފިކެޓަކީ، ޤާނޫނީ ހުރިހާ ކޯޓެއްގައި އެ ނޫޓަކީ ނުވަތަ އެ ފައިސާފޮއްޗަކީ ޞައްޙަ ނުވަތަ ޞައްޙަނޫން އެއްޗެއްކަމަށް ސާބިތުކޮށްދޭ ހެއްކެއް ކަމުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭނެއެވެ. އެފަދަ އެއްވެސް ސެޓްފިކެޓަކާމެދު އެ މުވައްޒަފަކާ ސުވާލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
މާލީ އިދާރާއަކަށް ހުށަހަޅާ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗަކީ ނުވަތަ އެހެން ޤައުމެއްގެ ލީގަލް ޓެންޑަރއަކީ ކައުންޓަރފީޓް ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ނުވަތަ ލީގަލް ޓެންޑަރކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭނަމަ، އެ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ނުވަތަ ލީގަލް ޓެންޑަރ ހިފެހެއްޓުމަށްފަހު، އޮތޯރިޓީއަށް ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކުރާ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅާ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗަކީ ނުވަތަ އެހެން ޤައުމެއްގެ ލީގަލް ޓެންޑަރއަކީ ކައުންޓަރފީޓް ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ނުވަތަ ލީގަލް ޓެންޑަރކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭނަމަ، އެ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ނުވަތަ ލީގަލް ޓެންޑަރ އޮތޯރިޓީން ހިފަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި އެ ނޫޓެއް، ފައިސާފޮއްޗެއް ނުވަތަ ލީގަލް ޓެންޑަރއެއްގެ ތަފްޞީލާއި، އެ ނޫޓެއް، ފައިސާފޮއްޗެއް ނުވަތަ ލީގަލް ޓެންޑަރއެއް ހުށަހެޅި ފަރާތާއި، އެ ނޫޓަކީ، ފައިސާފޮއްޗަކީ ނުވަތަ ލީގަލް ޓެންޑަރއަކީ ކައުންޓަރފީޓް ނޫޓެއްކަމަށް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއްކަމަށް ނުވަތަ ކައުންޓަރފީޓް ލީގަލް ޓެންޑަރކަމަށް ޝައްކުކުރެވުނު ސަބަބުތައް ބަޔާންކޮށް، ތަޙްޤީޤުކުރުމަށާއި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްޓަކައި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީއަށް އެހެން އިދާރާތަކުގައި އެހީއަށް އެދެވިދާނެއެވެ.

[ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި އުވާލުމަށް ގެނައުން]
އޮތޯރިޓީގެ ލަފާގެމަތީން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކުރާ އިޢްލާނަކުން ވަކި ނޫޓެއް ނުވަތަ ނޫޓުތަކެއް، ވަކި ފައިސާފޮއްޗެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮތިތަކެއް އެއީ، އެ އިޢްލާނުގައި ބުނާ ތާރީޚަކުން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލީގަލް ޓެންޑަރެއް ނޫންކަމުގައި ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ނަމަވެސް މިގޮތުން ލީގަލް ޓެންޑަރެއް ނޫންކަމުގައި ކަނޑައެޅޭ ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެ އިޢްލާނުގައި ކަނޑައަޅާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އޭގެ ސިއްކައިގެ އަގު އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ލިބިދޭންވާނެއެވެ.
ނަމަވެސް މިގޮތުން ލީގަލް ޓެންޑަރެއް ނޫންކަމުގައި ކަނޑައެޅޭ ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެ އިޢްލާނުގައި ކަނޑައަޅާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އޭގެ ސިއްކައިގެ އަގު އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ލިބިދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އޮތޯރިޓީއަށް ބަދަލު ހޯދުމަށް ހުށަނާޅާ ހުރި، ލީގަލް ޓެންޑަރ ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ނޫޓު ނުވަތަ ފައިސާ ފޮތީގެ ސިއްކައިގެ އަގު، އޮތޯރިޓީގެ ލައިބިލިޓީން އުނިކުރަންވާނެއެވެ.

[ބަދަލުނުދެވޭނެ ބައެއް ނޫޓާއި ފައިސާފޮތި އަދި ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާ ތަކެތި]
ގެއްލިފައިވާ، ނުވަތަ ވަގަށް ގެންގޮސްފައިވާ، ނުވަތަ އުނިވާފަދަ ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ، ނުވަތަ ފުރިހަމަނުވާ ނޫޓެއްގެ ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއްގެ އަގު، ނުވަތަ ޣައިރުޤާނޫނީ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވިފައިވާ ނޫޓެއްގެ ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއްގެ އަގު އޮތޯރިޓީން ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ލިބިގެނެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، އުނިވާފަދަ ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ ނުވަތަ ފުރިހަމަނުވާ ނުވަތަ ޣައިރުޤާނޫނީ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވިފައިވާ ނޫޓެއްގެ ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއްގެ އަގު، ޢިނާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި އަނބުރާ ލިބިދެވިދާނެ ސަބަބުތަކާއި ގޮތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެއްވެސް ފަރާތަކުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލީގަލް ޓެންޑަރކަމުގައިވާ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ހަދަންވާނީ ނުވަތަ ވިއްކަންވާނީ ނުވަތަ ސަރކިއުލޭޓްކުރަންވާނީ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލީގަލް ޓެންޑަރކަމުގައިވާ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ރަމްޒުވާފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް އުފައްދަންވާނީ، ނުވަތަ ވިއްކަންވާނީ ނުވަތަ ސަރކިއުލޭޓްކުރަންވާނީ އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށްފަހުގައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލީގަލް ޓެންޑަރކަމުގައިވާ ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން ހެދިދާނެ ތަކެތީގެ ބާވަތްތަކާއި ނޫޓެއް ނުވަތަ ފައިސާފޮއްޗެއް ރަމްޒުވާފަދަ ތަކެތީގެ ބާވަތްތައް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފުވާ ފަރާތެއް، -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި -/1,000,000 (އެއްމިލިއަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[މަސައްކަތްތަކާއި މާލީ ޙުކުމްތައް]

[އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބާރު ލިބިދިނުން]
ގަވަރުނަރާއި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ މެންބަރުން މަސައްކަތްކުރަންވާނީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި، ފަރުވާތެރިކަމާއެކުގައެވެ.
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތާއި، ނިންމުންތަކާއި މަސައްކަތްކުރުމުގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެމަތިން، އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލާނީ، އޮތޯރިޓީގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާގެ ހައިސިއްޔަތުން ގަވަރުނަރެވެ.
ގަވަރުނަރަށް މި މާއްދާގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ލިބިދޭ ބާރުތަކާއި، ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރަށް މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ގަވަރުނަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރަންޖެހޭ ޙާލަތްތަކުގައި ލިބިދޭ ބާރުތައް، އޮތޯރިޓީގެ މެނޭޖްމަންޓްގައި އިސްކޮށް މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތަށް، ގަވަރުނަރަށް މި މާއްދާގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ލިބިދޭ ބާރުތައް އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރިކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެކަންކަމަށް ޒިންމާވެ، ޖަވާބުދާރީވާނީ ގަވަރުނަރެވެ. އަދި، މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ގަވަރުނަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރަންޖެހޭ ޙާލަތުގައި ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރިކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެކަންކަމަށް ޒިންމާވެ، ޖަވާބުދާރީވާނީ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރެވެ.
މި މާއްދާގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީގެ މެނޭޖްމަންޓްގައި އިސްކޮށް މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނާ ޙަވާލުކުރެވޭ ބާރުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި، އެ މުވައްޒަފުންނަށް ތިރީގައިވާ ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެއްބަސްވުންތައް ހެދުން؛
އޮތޯރިޓީގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ލިބޭ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ދަޢުވާކުރާ މައްސަލަތަކުގައި އޮތޯރިޓީ ތަމްސީލުކުރުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ޢާންމު ކަންތައްތައް ހިންގުމުގައާއި، ކުރަންޖެހޭ ނުވަތަ ކުރުން ރަނގަޅުވާނެކަމަށް އެ މުވައްޒަފުންނަށް ފެންނަ ކަންތައްތައް ކުރުން.

[އެކްސްޓާރނަލް ރިޒާރވް]
ދިވެހި ސަރުކާރުގެ އެކްސްޓާރނަލް ރިޒާރވްތައް ޖަމާކުރެވޭ ފަރާތަކީ އޮތޯރިޓީއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީގޮތުން ގަބޫލުކުރެވޭ ރިޒާރވް އެސެޓްތަކުގެ ތެރެއިން ތިރީގައި ބަޔާން ވެގެންވާ އެންމެހައި ބާވަތްތައް ނުވަތަ އޭގެތެރެއިން ބައެއް އެކުލެވިގެންވާ އެކްސްޓާރނަލް ރިޒާރވެއް، ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ޝަރްޠުތަކާއި ހަމަތަކެއްގެމަތިން ބަލަހައްޓާނީ އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުންނެވެ.
ރަން؛
ނޫޓު ނުވަތަ ބޭންކް ބާކީގެ ގޮތުގައި ބެހެއްޓިފައި ހުރި ބޭރު ފައިސާ؛
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން ގަބޫލުކުރާ ރިޒާރވް އެސެޓްތައް؛ އޭގެތެރޭގައި؛
އިންޓަރނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑުގެ ޖެނެރަލް ޑިޕާޓްމަންޓްގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރިޒާރވް ކަމުގައި ހުރި އަދަދު؛
އިންޓަރނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނަމުގައިހުރި ސްޕެޝަލް ޑްރޯއިންގ ރައިޓްސް؛
ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ރާއްޖޭން ބޭރުގެ ތަނަކަށް ބޭރުފައިސާއިން ލިބެންވާ ބިލް އޮފް އެކްސްޗޭންޖާއި ޕްރޮމިސަރީ ނޯޓް؛
ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ސަރުކާރުން ނެރެފައިވާ ޓްރެޜަރީ ބިލްގެ ތެރެއިން އޮތޯރިޓީއަށް ގަނެފައިވާ ޓްރެޜަރީ ބިލް؛
ބޭރު ސަރުކާރަކުން، ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލީ އިދާރާއަކުން ނެރެފައިވާ ނުވަތަ ގަރަންޓީ ކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީގެ ތެރެއިން އޮތޯރިޓީއަށް ގަނެފައިވާ ސެކިއުރިޓީ.
ޑެރިވެޓިވްސް ހިމެނޭގޮތުން، އެހެނިހެން ސެކިއުރިޓީއާއި ފައިނޭންޝަލް އިންސްޓްރުމަންޓްތައް.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކްސްޓަރނަލް ޓްރާންސެކްޝަންތަކާ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްކަމަށް ފެންނަ ވަރަކަށް، އެކްސްޓަރނަލް ރިޒާރވް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ކުރެވެންއޮތް އެންމެ ރަނގަޅަކަށް މަސައްކަތް ކުރަން ވާނެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތް]
އޮތޯރިޓީއަށް ތިރީގައިވާ މަސައްކަތްތައް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަނިޓަރީ ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅައި ތަންފީޒުކުރުން؛
އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓްގެ ނިޒާމާބެހޭ ގޮތުން ލަފާދިނުން؛
އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓްގެ ނިޒާމު ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓް އަދި އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޒުކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކްސްޓަރނަލް ރިޒާރވް ބަހައްޓާ އަދި ބެލެހެއްޓުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފައިސާ ނެރުމާއި ބެލެހެއްޓުން؛
ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރެގިއުލޭޓްކުރާ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ވިޔަފާރިއާއި ސެކިއުރިޓީޒްއާގުޅޭ ޚިދުމަތްތައް ފިޔަވައި، މާލީ ދާއިރާ ރެގިއުލޭޓްކޮށް ސުޕަވައިޒްކުރުން؛
ޕޭމަންޓް ސިސްޓަމްތަކާއި ސެކިއުރިޓީޒް ސެޓްލްމަންޓް ސިސްޓަމްތައް ރާވައި ހިންގުމާއި، އެފަދަ ސިސްޓަމްތަކުގައި ބައިވެރިވުން؛
ސަރުކާރާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ބޭންކުތަކާއި ސަރުކާރުގެ އޭޖެންސީތަކާއި، ސަރުކާރު ބައިވެރިވާ ތަންތަނާއި، އެހެނިހެން މާލީ އިދާރާތަކުގެ ނަމުގައި އެކައުންޓް ހުޅުވައިދީ އެފަރާތްތަކުން ޑިޕޮޒިޓް ޤަބޫލުކުރުން؛
މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީއަކަށް ނުވަތަ ސެންޓްރަލް ބޭންކަކަށް ނުވަތަ މާލީ އިދާރާއަކަށް، މުރާސިލެއްގެ ގޮތުން ނުވަތަ ބޭންކަރެއްގެ ގޮތުން ނުވަތަ އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުން ނުވަތަ ޑިޕޮޒިޓް ބަހައްޓާ ތަނެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތްކޮށްދިނުން؛
ބޭނުމެއް ޖެހިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ރާއްޖޭގައި ނުވަތަ ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުންނަ އެފަދަ ބޭންކުތަކުގައި، ނުވަތަ އެހެން ޑިޕޮޒިޓް ބަހައްޓާ ތަންތަނުގައި އެކައުންޓް ހުޅުވައި، އެކައުންޓް ހިންގައި، އަދި އެފަރާތްތަކަކީ އޮތޯރިޓީގެ އެފަދަ މުރާސިލުން ނުވަތަ އޭޖެންޓުން ކަމުގައި ޢައްޔަންކުރުން؛
ރަންފައިސާފޮތި، ބުލިއަން ނުވަތަ ބޭރު ފައިސާ ގަނެ ވިއްކައި، އެތަކެތީން ވިޔަފާރިކުރުން؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރުން ނުވަތަ މާލީ އިދާރާއަކުން ނެރެފައިވާ ނުވަތަ ގެރެންޓީކޮށްފައިވާ ޓްރެޜަރީ ބިލްތަކާއި އެހެނިހެން ސެކިއުރިޓީޒްއާއި ފައިނޭންޝަލް އިންސްޓްރުމަންޓްތައް ގަނެވިއްކުން ނުވަތަ އެފަދަ ތަކެތިން އިންވެސްޓްކުރުން ނުވަތަ އެފަދަ ތަކެތިން ވިޔަފާރިކުރުން؛
ސަރުކާރުން ނެރެފައިވާ ނުވަތަ ގެރެންޓީކޮށްފައި ހުންނަ ޓްރެޜަރީ ބިލްތަކާއި، އެހެނިހެން ސެކިއުރިޓީޒް ގަނެވިއްކައި، ނުވަތަ އެފަދަ ތަކެތީގައި އިންވެސްޓްކޮށް، ނުވަތަ އެފަދަ ތަކެތިން ވިޔަފާރިކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި ބޭންކުތަކަށާއި، އެހެނިހެން މާލީ އިދާރާތަކަށް ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާއި ހަމަތަކެއްގެ މަތިން 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ލޯނާއި އެޑްވާންސް ދޫކޮށް އަދި ރީ-ޑިސްކައުންޓް ކުރުން؛ މިގޮތުން ދެވޭ ލޯނުގެ ނުވަތަ އެޑްވާންސްގެ ނުވަތަ ރީ-ޑިސްކައުންޓްގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން، އެއިރެއްގެ ޙާލަތަށް ބަލައި، 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެގޮތަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި، އެ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނީ ގިނަވެގެން 3 (ތިނެއް) ފަހަރެވެ.
އެއްބަސްވެވޭ ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއި ހަމަތަކެއްގެ މަތިން ސަރުކާރަށް ވަގުތީ އެޑްވާންސް ދޫކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލީ އިދާރާއެއްގެ މެންބަރަކަށް ވުމާ ގުޅިގެން ނުވަތަ އެކަމާ ވިދިގެން ދައްކަންޖެހޭ ޗަންދާއަށާއި އެނޫން ޚަރަދުތަކަށާއި، އެފަދަ ތަނެއްގެ އެކައުންޓެއްގައި ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވުމުގައާއި، އެކަމާ ގުޅިގެން ކުރަންޖެހޭ ޓްރާންސެކްޝަންތަކަށާއި ހިންގަންޖެހޭ ކަންތައްތަކަށްޓަކައި އެއްބަސްވެވޭ ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއި ހަމަތަކެއްގެ މަތިން ސަރުކާރަށް އެޑްވާންސް ދޫކުރުން؛
ސަރުކާރުގެ ބޭންކަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރުމާއި، ސަރުކާރާއި ދައުލަތުގެ އެހެނިހެން އިދާރާތަކުގެ ފިސްކަލް އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރުމާއި މާލީ ކަންތައްތަކުގައި އެޑްވައިޒަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރުން؛
ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާއި ހަމަތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ދިވެހިރާއްޖެއިން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުން ދަރަންޏަށް ފައިސާނެގުމާއި ގެރެންޓީ ދޫކުރުން؛
ބޭންކުތަކާ ގުޅިގެން ކްލިއަރިންގ ހައުސް އިންތިޒާމުކޮށް ހިންގުން؛
އޮތޯރިޓީގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، ތަފާސްހިސާބާއި މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި، އެކުލަވާލުމާއި، ދިރާސާކުރުމާއި، ޝާއިޢުކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ދާއިރާ ތަރައްޤީކުރުމަށާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފައިނޭންޝަލް އިންކްލޫޝަން އިތުރުކޮށް ހަރުދަނާކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އެކި މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމާއި، އެފަދަ މަޝްރޫޢެއްގެ ދަށުން ދެވޭ ޚިދުމަތާ ގުޅިގެން ފީ ނުވަތަ ޗާޖު ނެގުން؛
ބިމާއި ގޯތިގެދޮރުފަދަ ނުއުފުލޭ މުދަލާއި އުފުލޭ މުދާ ލިބިގަތުމާއި، ގަނެވިއްކުމާއި، އަތުލުމާއި، ހިފެހެއްޓުމާއި، އެފަދަ މުދަލާއި އެފަދަ މުދަލުގެ މައްޗަށް އޮތް މަޞްލަޙަތުތައް އެހެން ފަރާތްތަކަށް ޙަވާލުކުރުމާއި، ބަދަލުކުރުމާއި، ކުއްޔަށްދިނުމާއި، ވިއްކުމާއި، ރަހުނުކުރުން؛
ޕޭމަންޓް، ކްލިއަރިންގ އަދި ސެކިއުރިޓީޒް ސެޓްލްމަންޓް ސިސްޓަމްތައް އޯވަރސީކުރުމާއި، ޕޭމަންޓް އިންސްޓްރުމަންޓްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް އޯވަރސީކުރުން؛
ސަރުކާރުގެ އަދި ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގެ ފަންޑް މެނޭޖްކޮށްދިނުން؛
ސަރުކާރުން ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން (ޕަބްލިކް އޮތޯރިޓީ) ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެޖޯރިޓީ ޙިއްޞާ ސަރުކާރުގެ ނަމުގައި އޮންނަ ކުންފުންޏަކުން އިޝޫކުރާ ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރުމުގެ އަދި މެނޭޖްކުރުމުގެ ކަންކަން ކުރުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ނަމުގައި ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރުން؛ އަދި އެފަދަ ސެކިއުރިޓީޒް ގަނެ، ވިއްކުން، ރިޑީމްކުރުން، ޑިސްކައުންޓްކުރުން އަދި ރީ-ޑިސްކައުންޓް ކުރުން؛
އޮތޯރިޓީގެ ނަމުގައި އިޝޫކުރާ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޕްރައިމަރީ ޑީލަރކަން ކުރާނެ ފަރާތްތައް ޢައްޔަންކޮށް ވަކިކުރުން؛
ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ ސެކިއުރިޓީޒްއާއި ފައިނޭންޝަލް އިންސްޓްރުމަންޓްތައް ގަނެވިއްކުން ނުވަތަ އެފަދަ ތަކެތީގައި އިންވެސްޓްކުރުން؛
އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ކުރުން؛ އަދި އޮތޯރިޓީގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.

[ރަނާއި ބޭރުފައިސާ ގަނެވިއްކާ ރޭޓުތައް]
އޮތޯރިޓީއަށް އެވަގުތަކު ފެނުނު މިންވަރަކަށް ރަނާއި ބޭރު ފައިސާ ގަނެވިއްކިދާނެއެވެ. އަދި އެތަކެތީން ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ރޭޓުތައް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ބޭންކްތަކާއި، ހުއްދަ ދެވިފައިވާ އެހެން ފަރާތްތަކުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަނާއި، ބޭރުފައިސާ ގަނެވިއްކައި އަދި އެތަކެތީން ވިޔަފާރި ކުރެވިދާނެ ރޭޓުތައް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ކަނޑައަޅައި އެކަން ޢާންމުކޮށް އިޢްލާން ކުރެވިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ މެދުމިން ރޭޓަކާ ގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ދާއިރާއެއްގެ ތެރޭގައި ބޭރުފައިސާ ގަނެ ވިއްކުމުގެ ރޭޓު ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.
ވަކި ކަމަކަށް ޚާއްޞަކޮށް ނުވަތަ ވަކި މުނާސަބަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޖެހިފައިވާ ފައިސާފޮތި ބޭރުފައިސާއަށް ވިއްކުމަކީ، މިމާއްދާގައި ބަޔާން ވެގެންވާފަދަ ބޭރުފައިސާގެ ވިޔަފާރިއެއް ކަމަކަށް ނުބެލޭނެއެވެ.

[މަނާކަންތައް]
އޮތޯރިޓީން ތިރީގައިވާ ކަންތައްތައް ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތައް ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޑިޕޮޒިޓް ގަބޫލުކޮށް، އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެކައުންޓް ހުޅުވައިދިނުން؛
ދިވެހިސަރުކާރާއި ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރާއި، ދިވެހިސަރުކާރު ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރެއްގެ ވިޔަފާރިއާބެހޭ ތަންތަނާއި، ދިވެހިސަރުކާރު ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރު ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކާއި، މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީތަކާއި ސެންޓްރަލް ބޭންކުތަކާއި މާލީ އިދާރާތައް ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކާ ގުޅިގެން، މި ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ އެއްވެސް ވިޔަފާރިއެއްގައި ބައިވެރިވުން.
އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތް ހިންގުމަށާއި، ތަނުގެ މުވައްޒަފުން ދިރިއުޅޭ ގޭގޭގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެބޭނުމަކަށް ފުދޭވަރަށް މެނުވީ ޢިމާރާތް ނުވަތަ ބިންގަނެ، ނުވަތަ މިލްކު ކުރުން.

[ފޮރިން އެކްސްޗޭންޖާބެހޭ ކަންކަން]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފޮރިން އެކްސްޗޭންޖާބެހޭ ކަންކަން ހިންގަންވާނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓްގެ ނިޒާމު، އޮތޯރިޓީގެ ލަފަޔާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައަޅާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ؛ އަދި އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓްގެ ނިޒާމު ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓް އަދި އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޒުކުރާނީ އޮތޯރިޓީންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓްގެ ނިޒާމާ ގުޅިގެން ވަކި ބޭރު ފައިސާއެއް ގަންނަ އަގާއި ވިއްކާ އަގު ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެ އަގު ފިޔަވައި އެހެން އަގެއްގައި އެ ބޭރު ފައިސާއެއް ވިއްކުމަކީ އަދި ގަތުމަކީ މަނާކަމެކެވެ. އަދި، އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދަނެތި، އެފަދަ މުޢާމަލާތްތަކަށް އިތުރު ކޮމިޝަނެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް ފައިދާއެއް ނެގުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކޮށްފި ފަރާތެއް، -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި -/1,000,000 (އެއްމިލިއަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުން، ނުވަތަ -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި އެ މުޢާމަލާތެއްގައި ހިމެނޭ ފައިސާގެ ޢަދަދުގެ 5 (ފަހެއް) ގުނައާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތަކުގެ ދަށުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މުޢާމަލާތް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ވަކި ފައިސާއެއް ނުވަތަ ފައިސާތަކެއް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، މުޢާމަލާތްކުރުމުގައި އެ ފައިސާއެއް ނުވަތަ ފައިސާތަކެއް ފިޔަވައި އެހެން ފައިސާއެއް ބޭނުންކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ. އަދި އެގޮތަށް ކަނޑައެޅިކަމުގައިވީނަމަވެސް، ވަކި މުޢާމަލާތްތަކެއް އިސްތިސްނާ ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކޮށްފި ފަރާތެއް، -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއާއި -/1,000,000 (އެއްމިލިއަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ކްރެޑިޓް އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމް]
ޑެޓަރުންގެ ދަރަންޏާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭގޮތުން ކްރެޑިޓްވަރތިނަސްއާ ގުޅުންހުރި މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ޙިއްޞާކުރުމަށްޓަކައި، އޮތޯރިޓީން ކްރެޑިޓް އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމްތައް ޤާއިމުކޮށް ހިންގިދާނެއެވެ. އަދި، އެހެން ފަރާތްތަކުން ހިންގާ އެފަދަ ކްރެޑިޓް އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލައިސަންސް ދީ، ރަޖިސްޓަރީކޮށް އަދި ސުޕަވައިޒް ކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ޤާއިމުކުރާ ކްރެޑިޓް އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމެއްގައި ބައިވެރިވާންޖެހޭ މުދަލާއި ޚިދުމަތް ކްރެޑިޓަށްދޭ ފަރާތްތަކާއި އެފަދަ ފަރާތްތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ މަޢުލޫމާތުގެ ސިއްރުކަން ހިފެހެއްޓޭނެ ގޮތާއި، އެ ސިސްޓަމަކުން އެހެން ފަރާތްތަކާ މަޢުލޫމާތު ޙިއްޞާކުރާނެ ގޮތްތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި އޮތޯރިޓީން ކްރެޑިޓް އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމެއްގައި ބައިވެރިވާންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތައް، އެފަދަ ކްރެޑިޓް އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމެއްގައި ބައިވެރިވެ، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާ މަޢުލޫމާތެއް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒް މާކެޓް]
ސަރުކާރުން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ސަރުކާރުގެ އޭޖެންޓެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒް މާކެޓް ތަރައްޤީކޮށް ފުޅާކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި، ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޕްރައިމަރީ މާކެޓް ހިންގައި، މެނޭޖްކުރުމުގެ ބާރުވެސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޕްރައިމަރީ މާކެޓުގައި ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒް ގަނެވިއްކުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތްތަކާއި، ޝަރުޠުތަކާއި އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ކެޕިޓަލް މާކެޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮތޯރިޓީން ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ސެކަންޑަރީ މާކެޓްގައި ސެކިއުރިޓީޒް ގަނެވިއްކުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، އިތުރު ކަންކަން ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރުވެސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްގެ ނުވަތަ ސަރުކާރު ކުންފުންޏެއްގެ ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރުން]
ސަރުކާރުން ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ މެޖޯރިޓީ ޙިއްޞާ ސަރުކާރުގެ ނަމުގައި އޮންނަ ކުންފުންޏަކުން އެދިއްޖެނަމަ، ސަރުކާރުން ނުވަތަ ދައުލަތުގެ ސެކިއުރިޓީއެއް އިޝޫކުރުމަށް ސަރުކާރުން އުފައްދާ ކުންފުންޏަކުން ނުވަތަ އެ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏަކުން އިޝޫކުރާ ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރުމުގެ އަދި މެނޭޖްކުރުމުގެ މަސައްކަތް އޮތޯރިޓީއަށް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެފަދަ ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރުމުގެ އަދި މެނޭޖްކުރުމުގެ މަސައްކަތް އޮތޯރިޓީން ކުރާނީ، އެކަމަށް އެދުނު ފަރާތުގެ އޭޖެންޓެއްގެ ހައިސިއްޔަތުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރުމުގެ އަދި މެނޭޖްކުރުމުގެ މަސައްކަތް އޮތޯރިޓީން ކުރުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން އޮތޯރިޓީއަށް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ސެކިއުރިޓީޒް ގަނެފައިވާ ނުވަތަ ސެކިއުރިޓީޒް ހޯލްޑްކުރާ ޑިޕޮޒިޓަރުންގެ ނަމުގައި އަދި ސަރުކާރުގެ ނަމުގައި، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާއި ހަމަތަކާއެކު، އެކައުންޓް ހުޅުވައިދިނުން؛
ސެކިއުރިޓީޒް ޓްރާންސްފަރކުރުމަށް، ސެކިއުރިޓީޒް ކްލިއަރިންގ އަދި ސެކިއުރިޓީޒް ސެޓްލްމަންޓް ހެދުމަށް ބޭނުންވާ ސިސްޓަމްތައް ޤާއިމުކުރުމާއި އެފަދަ ސިސްޓަމްތައް އޮޕަރޭޓްކުރުން؛
ސެކިއުރިޓީޒް ޓެންޑަރކުރުމަށް ނުވަތަ އިޝޫކުރުމަށް ނުވަތަ ސެކިއުރިޓީޒް ދަރަންޏަށް ދިނުމަށް ނުވަތަ ދަރަންޏަށް ނެގުމަށް ބޭނުންވާ ސިސްޓަމްތައް ޤާއިމުކުރުމާއި އެފަދަ ސިސްޓަމްތައް އޮޕަރޭޓްކުރުން؛
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސެކިއުރިޓީޒް އިޝޫކުރުމުގެ އަދި މެނޭޖްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ކުރަންޖެހޭކަމަށް ފެންނަ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތަކާއި ކަންކަން ކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރުމަށް، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާއި ހަމަތަކާއެކު، އެހެން ފަރާތެއް ޢައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތަކުން އިޝޫކުރާ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޑިޕޮޒިޓަރީއެއްގެ މަސައްކަތް އަދި ޕޭއިންގ އޭޖެންޓްގެ މަސައްކަތް އޮތޯރިޓީއަށް ކުރެވިދާނެއެވެ.

[ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒް މާކެޓް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ސުޕަވައިޒްކުރުން]
ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޕްރައިމަރީ ޑީލަރކަން ކުރާނެ ފަރާތްތައް ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޕްރައިމަރީ މާކެޓްގައި އެހެންގޮތަކުންވެސް ޙަރަކާތްތެރިވާނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތެއް ޢައްޔަންކުރުމުގައި ނުވަތަ އެއިން ފަރާތަކަށް ހުއްދަ ދިނުމުގައި ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ނުވަތަ ހަނިކުރުންތަކަކާއެކު އެފަރާތެއް ޢައްޔަންކުރުމުގެ ނުވަތަ އެފަރާތަކަށް ހުއްދަދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރުވެސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަރާތެއް ޢައްޔަންކުރުމަށްފަހުގައިވެސް، ނުވަތަ ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހުގައިވެސް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝަރުޠުތަކާއި ހަނިކުރުންތައް ބަދަލުކޮށް އަދި އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ސެކަންޑަރީ މާކެޓްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ވަކި ބާވަތެއްގެ ފަރާތެއް ނުވަތަ ބާވަތްތަކެއްގެ ފަރާތްތަކެއް، ސެކަންޑަރީ މާކެޓްގައި ޙަރަކާތްތެރިވެވޭނީ އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދައެއް ހޯދުމަށްފަހުގައިކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އެގޮތަށް ކަނޑައަޅާނަމަ، އެކަން އޮތޯރިޓީން ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަށް ހުއްދަ ދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި ހުއްދަ ދިނުމުގައި ބަލާނެ މިންގަނޑުތައް އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި އެފަރާތްތަކަށް ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ނުވަތަ ހަނިކުރުންތަކަކާއެކު ހުއްދަ ދިނުމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އިން ފެށިގެން (ރ) ގެ ނިޔަލަށް ހުރި އަކުރުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން އޮތޯރިޓީން ކުރަންވާނީ ސަރުކާރުގެ ލަފަޔާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ޢައްޔަންކުރާ ކޮންމެ ފަރާތަކުން އަދި (ރ) ގެ ދަށުން ދޫކުރާ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް، އޮތޯރިޓީން އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން އަދި އޮތޯރިޓީން އެދޭ ތަފްޞީލާއެކު، އަދި އޮތޯރިޓީން އަންގާ ވަގުތަށް، އޮތޯރިޓީން އެދޭ މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްގެ ޙާލަތު ބެލުމަށް ނުވަތަ އެފަރާތުން ސެކިއުރިޓީޒްގެ ވިޔަފާރި ކުރާ ގޮތް ބެލުމަށް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ބަލަންޖެހޭ ކަމަށް ފެންނަ އެނޫންވެސް ކަންކަން ބެލުމަށް އޮތޯރިޓީން ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރުން މެދުވެރިކޮށް، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި، އެފަރާތެއްގެ ވިޔަފާރި ހިންގާ ތަނަށް ގޮސް އޮތޯރިޓީއަށް އިންސްޕެކްޝަނެއް ހެދިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުން ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްއާގުޅޭ ކަންކަން ހިންގަންވާނީ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކާއި، އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތެއް، ނުވަތަ އެހެންވެސް ފަރާތެއް، މި ޤާނޫނާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެފަރާތަކާމެދު އޮތޯރިޓީއަށް އެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ޕްރައިމަރީ ޑީލަރކަން ކުރުމަކީ ނުވަތަ ކުރާކަމަށް ދެއްކުމަކީ އަދި ޕްރައިމަރީ މާކެޓްގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމަކީ ނުވަތަ ޙަރަކާތްތެރިވާކަމަށް ދެއްކުމަކީ، އަދި މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ހުއްދަ ހޯދަންޖެހޭ ފަރާތެއް ހުއްދަ ނެތި ސެކަންޑަރީ މާކެޓްގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމަކީ ނުވަތަ އެގޮތަށް ޙަރަކާތްތެރިވާކަމަށް ދެއްކުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[ރައުސްމާލާއި، ފައިދާއާއި ރިޒާރވް]

[ރައުސްމާލު]
އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ރައުސްމާލަކީ، ހަތަރު މިލިޔަން ރުފިޔާއެވެ. ނަމަވެސް ބޭނުންވީ މިންވަރަކަށް ބޯޑުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ހުއްދަ ދިނުމުން މިއަދަދަކީ އެކިފަހަރުމަތިން އިތުރު ކުރެވިދާނޭ އަދަދެކެވެ. މިޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އިޞްލާޙަކުން މެނުވީ މިރައުސްމާލު އުންޏެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީ އުފެދުމާއެކު އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ރައުސްމާލަށް ދިވެހި ސަރުކާރުން އެއްމިލިޔަން ރުފިޔާ ދޫކުރާނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށްވެސް އެކިފަހަރުމަތިން ބޭނުން މިންވަރަކަށް ބޯޑުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހުއްދަދޭ އަދަދެއް ސަރުކާރުން އޮތޯރިޓީއަށް ދޫކުރާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ މުޅި ރައުސްމާލު، ދޫކުރެވޭ ހިނދުން ފެށިގެން ހުންނަންވާނީ، ހަމައެކަނި ސަރުކާރުގެ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ރައުސްމާލުގެ މިލްކުވެރިކަން އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި މި ރައުސްމާލުގެ މައްޗަކަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދަޢްވާއެއް ނުކުރެވޭނެމެއެވެ. އަދި މި ރައުސްމާލު ރަހުނެއް ނުމެ ކުރެވޭނެއެވެ.

[ފައިދާ]
ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއްގެ އޮތޯރިޓީގެ ސާފު ފައިދާ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައެޅޭނީ، އެއަހަރެއްގެ މުޅި ފައިދާއިން ހުރިހާ ޢާންމު ޚަރަދުތަކެއް ކަނޑައި، އަދި ތިރީގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކަންތައްތަކަށްވެސް އުނި ކުރުމަށް ފަހުގައެވެ.
ނުލިބޭނެ ކަމަށް ބޯޑުން ނިންމާ ދަރަންޏާއި، ޝައްކުވާ ދަރަނި އަދި ބޭނުން ކުރުމުގެ ސަބަބުން ތަނުގެ މުދަލެއް ބާވާ ބާވުމަށް؛
ބޯޑަށް ބޭނުންކަމަށް ފެންނަ އެހެން ކަންތައްތަކަށް؛
27 ވަނަ މާއްދާގެ (3) ގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީ ސަރުކާރަށް އަނބުރާ ދެއްކުމަށް؛
މިމާއްދާގައި ބަޔާން ވެގެންވާ ގޮތަށް ހިސާބު ކުރެވޭނީ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ވެގެންވާ ފައިދާ ނުވަތަ ގެއްލުން އޭގައި ނުހިމަނައި ހިސާބު ކުރާނަމައެވެ.

[ޢާންމު ރިޒާރވް]
އޮތޯރިޓީގެ ޢާންމު ރިޒާރވް ޤާއިމުކޮށް، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމުމާއެކު، އެ ޢާންމު ރިޒާރވަށް އޮތޯރިޓީގެ އެ އަހަރެއްގެ ސާފު ފައިދާގެ %50 (ފަންސާސް އިންސައްތަ) ޖަމާކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ޖަމާކުރަންވާނީ ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ރައުސްމާލާ ޢާންމު ރިޒާރވް އެއްވަރުވަންދެނެވެ. އެއަށްފަހު، ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ރައުސްމާލުގެ ދެގުނައާ ޢާންމު ރިޒާރވް އެއްވަރުވަންދެން ކޮންމެ އަހަރަކު ސާފު ފައިދާގެ %25 (ފަންސަވީސް އިންސައްތަ) ޢާންމު ރިޒާރވަށް ޖަމާކުރަންވާނެއެވެ. ހުއްދަދެވިފައިވާ ރައުސްމާލުގެ ދެގުނައާ ޢާންމު ރިޒާރވް އެއްވަރުވުމުން، ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާ މިންވަރެއް ކޮންމެ އަހަރަކު ސާފު ފައިދާއިން ޢާންމު ރިޒާރވަށް ޖަމާކުރަންވާނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (1) ގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ފަދައިން ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ސާފު ފައިދާގެ ތެރެއިން ޢާންމު ރިޒާރވަށް ޖަމާ ކުރަންވާ ބައި ޖަމާ ކުރުމަށްފަހު ދެންއޮތްބައި ސަރުކާރަށް ދޭން ވާނެއެވެ.
އަހަރެއް ހުސްވާއިރު ޢާންމު ރިޒާރވަށްވުރެ ސާފު ގެއްލުން ބޮޑުވެއްޖެނަމަ، އެހެން ފަރާތަކަށް އޭގެ މިލްކުވެރިކަން ބަދަލު ނުކުރެވޭނޭ، އަދި ފައިދާއާ ނުލައި ދޫކުރެވޭ ސެކިއުރިޓީން އެބޮޑުވި އަދަދެއް ސަރުކާރުން އޮތޯރިޓީއަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[ރިޒާރވް އެކައުންޓް އަލުން އަގުކުރުން]
މަދުވެގެން ކޮންމެ ތިންމަހަކުން އެއްފަހަރު، އޮތޯރިޓީގެ އެސެޓްތަކާއި، ލައިބިލިޓީތައް، ރަނުން، ނުވަތަ ބޭރުފައިސާއަކުން ނުވަތަ އެކައުންޓް ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރާ އެހެން ޔުނިޓަކުން އަގުކުރަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ އެސެޓްތައް، ނުވަތަ ލައިބިލިޓީތައް، ރަނުން، ނުވަތަ ބޭރުފައިސާއަކުން ނުވަތަ އެކައުންޓް ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރާ އެހެން ޔުނިޓަކުން އަގުކުރުމުގައި، ދިވެހި ފައިސާގެ ބޭރުގެ އަގު ތަފާތުވުމުގެ ސަބަބުން ވާ އިތުރެއް، ނުވަތަ އެފަދަ އެސެޓްގެ އަގަށް، ނުވަތަ އެއްފައިސާ އަނެއް ފައިސާއިން އަގު ކުރުމުގައި، ނުވަތަ އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓަށް އަންނަ ބަދަލަކާ ގުޅިގެން ދިވެހި ފައިސާއިން އެފަދަ އެސެޓް އަގުކުރާއިރު ވާ އިތުރެއް އަލުން އަގުކުރެވޭ ރިޒާރވް އެކައުންޓްގައި ޖަމާކުރަން ވާނެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ހާލެއްގައި މިފަދަ ބަދަލަކާ ގުޅިގެން އަންނަ އިތުރެއް ނުވަތަ އުނިކަމެއް އޮތޯރިޓީގެ އަހަރު ހިސާބުގެ ފައިދާގައި ނުވަތަ ގެއްލުމުގައި ހިމަނައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މިފަދަ އެއްވެސް ބަދަލެއްގެ ސަބަބުންވާ ގެއްލުމެއް އަލުން އަގުކުރެވޭ ރިޒާރވް އެކައުންޓުގައި އޮތް ކްރެޑިޓް ބާކީއަކުން ހަމަޖައްސަން ވާނެއެވެ. އެއޮތްބާކީއަކުން އެގެއްލުން ހަމަޖެއްސޭވަރު ނުވިނަމަ، މިޤާނޫނުގެ އެހެން ބައިތަކާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތީން، އެހެން ފަރާތަކަށް އޭގެ މިލްކުވެރިކަން ބަދަލު ނުކުރެވޭނޭ، އަދި ފައިދާއާ ނުލައި ދޫކުރެވޭ ސެކިއުރިޓީން އެގެއްލުން ހަމަޖެއްސުމަށް ބޭނުންވާ މިންވަރެއް ސަރުކާރުން އޮތޯރިޓީއަށް ދޫކުރަން ވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމުމާ ވިދިގެން، އަލުން އަގުކުރެވޭ ރިޒާރވް އެކައުންޓްގައި ކްރެޑިޓް ބާކީއެއް ވާނަމަ، އެ ކްރެޑިޓް ފުރަތަމަ ބޭނުންކުރަންވާނީ، މި މާއްދާގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ދޫކުރެވިފައިވާ ސެކިއުރިޓީ ދެއްކުމަށެވެ.
މިމާއްދާގައި ބަޔާން ވެގެންވާ ގޮތުގެމަތީން މެނުވީ އެއްވެސް އުނިއިތުރެއް އަލުން އަގުކުރެވޭ ރިޒާރވް އެކައުންޓަށް ގެނެސްގެން ނުވާނެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީއާއި، ބޭންކްތަކާއި އެހެން މާލީ އިދާރާތަކާ ދެމެދު ހުންނަންވާނެ ގުޅުން]

[އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކުރާ ދާއިރާތަކާއި ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރި ހިންގުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރުން]
ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ލައިސަންސް ދޭ ސެކިއުރިޓީޒްގެ ވިޔަފާރި، ނުވަތަ ސެކިއުރިޓީޒްއާގުޅޭ އެހެނިހެން ޚިދުމަތްތަކުގެ މައްޗަށް މި ޗެޕްޓަރއެއް ނުހިނގާނެއެވެ.
ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިގެން ނުވަތަ ހުއްދަ ލިބިގެން ހިންގާ ވިޔަފާރިއެއް ފިޔަވައި، އެހެން ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރިއެއް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހިންގަންވާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ލައިސަންސެއް ނުވަތަ ހުއްދައެއް ލިބުމަށް ފަހުގައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ލައިސަންސް ނުވަތަ ހުއްދަ ނެތި، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބެއް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެފަދަ ފަރާތެއްގެ ވިޔަފާރި ހިންގާ ތަނަށް ގޮސް، ނުވަތަ އެ ތަނުގެ ފޮތްތަކާއި އެކައުންޓްތައް އޮތޯރިޓީއަށް ގެނުވައިގެން، އެތަކެތި ބެލުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ފޮތްތަކާއި އެކައުންޓްތައް ބެލުމަށްޓަކައި އެފަރާތެއްގެ ވިޔަފާރި ހިންގާ ތަނަށް ވަނުމަށް ނުވަތަ އެފަރާތެއްގެ ފޮތްތަކާއި އެކައުންޓްތައް އޮތޯރިޓީއަށް ގެނައުމަށް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްގައި އޮތޯރިޓީން އެދުމުން، އެކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްއިން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ލައިސަންސް ދޫކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި، މިންގަނޑުތަކާއި، ލައިސަންސްދޫކުރުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި، ހަރުދަނާ އަދި ރައްކާތެރި ގޮތެއްގައި ވިޔަފާރި ހިންގުމަށްޓަކައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތަކާގުޅޭ ގަވާއިދުތަކާއި ސަރކިއުލަރތަކާއި މެމޮރަންޑަމްތައް އޮތޯރިޓީއަށް ނެރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ވަކި ބާވަތެއްގެ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކުން އެކަނި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ޚާއްޞަ ގަވާއިދުތަކާއި، ޖުމްލަކޮށް ހުރިހާ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ޢާންމު ގަވާއިދު އޮތޯރިޓީއަށް ނެރެވިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ލައިސަންސެއް ނެތި، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރިކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއްކޮށްފި ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، އެފަރާތެއް -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއާއި -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމާއެކު 2 (ދޭއް) އަހަރާއި 5 (ފަހެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ހުއްދައެއް ނެތި، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރިކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ކ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއްކޮށްފި ފަރާތެއްގެ އަދަބަކީ، އެފަރާތެއް -/75,000 (ހަތްދިހަފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/750,000 (ހަތްލައްކަ ފަންސާސްހާސް) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމާއެކު 1 (އެކެއް) އަހަރާއި 3 (ތިނެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.
ޤާނޫނު ނަންބަރު 2015/23 ''ޤާނޫނު ނަންބަރު 81/6 (މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ ޤާނޫނު 1981) އަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު'' އަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށިއިރު، އޮތޯރިޓީން ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސެއް ލިބިގެން ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދަ ލިބިގެން ހިންގަމުން ދިޔަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތައް، އެ އިދާރާތަކުގެ އެ ލައިސަންސް ނުވަތަ ހުއްދަ އޮތޯރިޓީން ބާޠިލުކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު ބެލެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އިދާރާތަކެއް ކަމަށެވެ.

[ލައިސަންސް ދޫކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެއްވެސް ބޭންކަކުން ނުވަތަ އެހެންވެސް މާލީ އިދާރާއަކުން ބޭންކް ވިޔަފާރި ފަށަންވާނީ، ނުވަތަ ބޭންކް ވިޔަފާރި ހިންގަންވާނީ، އެކަމަށްޓަކައި އެފަރާތަކަށް، އޮތޯރިޓީން ދޭ ލައިސަންސެއްގެ ދަށުންނެވެ.
މިޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރަން ފަށާއިރު، ރާއްޖޭގައި ހިނގަމުން އަންނަ ބޭންކްތަކަށް، މިޤާނޫނަށް ޢަމަލު ކުރާން ފެށުމާއެކު، ލައިސަންސް ދޫކުރަން ވާނެއެވެ.
މިމާއްދާގެ (1) ގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގެ ޝަރްޠުތައް ކަނޑައަޅާނީ އޮތޯރިޓީންނެވެ.
މިމާއްދާގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ގައިވާ ޝަރްޠަކާ ބޭންކަކުން ނުވަތަ އެހެންވެސް މާލީ އިދާރާއަކުން ޚިލާފު ވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައިވާ އެހެންވެސް ޙުކުމަކާ އެއިން ފަރާތަކުން ޚިލާފު ވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މިޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދަކާ އެއިން ފަރާތަކުން ޚިލާފު ވެއްޖެނަމަ އެފަރާތަކަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ލައިސަންސް ބާޠިލު ކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން މިގޮތަށް ނިންމިކަމުގައި ވިޔަސް އެކަން އަންގާތާ ތިރީސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެގޮތް ބަދަލު ކުރާން އެދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އިލްތިމާސް ކުރުމުގެ ޙައްޤު އެ ބޭންކަކަށް ނުވަތަ އެ މާލީ އިދާރާއަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނިންމާގޮތް އެއީ އެންމެފަހު ނިންމުމެވެ.

[ބޭންކްތަކާއި އެހެނިހެން މާލީ އިދާރާތައް ހިނގާ ނުހިނގާގޮތް ބެލުން]
ދުވަސްދުވަސްކޮޅުން، ނުވަތަ އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި ބޭންކްތަކާއި އެހެނިހެން މާލީ އިދާރާތަކުގެ ކަންތައްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބެލުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުން މެދުވެރިކޮށް އެތަންތާނގެ ފޮތްތަކާއި އެކައުންޓްތައް ބެލިދާނެއެވެ.
ބޭންކެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް މާލީ އިދާރާއެއްގެ ކަންތައްތައް ހިނގާނުހިނގާގޮތް ބެލުމަށް މިމާއްދާއިން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން ފޮނުވާ މުވައްޒަފަކު ތިރީގައި މިވާ ކަންތައްތަކަށް އެދުމުން އެފަރާތަކުން އެގޮތަށް ޢަމަލު ކުރަން ވާނެއެވެ.
ބޭންކެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް މާލީ އިދާރާއެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް މުވައްޒަފެއްގެ ކިބައިން، ހޯދަން ބޭނުންވާކަމަށް އޮތޯރިޓީ ދެކޭ ހުރިހާ މަޢްލޫމާތެއް ދިނުމަށް؛
އެފަދަ ޑިރެކްޓަރެއް، ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ އަތުގައިވާ، ނުވަތަ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ، ފޮތްތަކާއި ރެކޯޑްތަކާއި މިނޫންވެސް ލިޔުމެއް ނުވަތަ މަޢްލޫމާތެއްވާ، ނުވަތަ މަޢްލޫމާތެއް ލިބުން އެކަށީގެންވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ދެއްކުމަށް.
29 ވަނަ މާއްދާގެ (3) ގައި ބަޔާން ވެގެންވާ ޙުކުމްތަކަށް ޢަމަލު ކުރުމާއެކު، އެއްވެސް މީހަކު މިމާއްދާގެ (2) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފަކު ހޯދަން އުޅޭ މަޢްލޫމާތެއް ނުދީފިނަމަ، ނުވަތަ ދެކޮޅު ހަދައިފިނަމަ، ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކޮށްފިނަމަ ނުވަތަ މިފަދަ މަޢްލޫމާތެއް ދިނުމުގައި ހުށަހަޅާ ފޮތެއް، ރެކޯޑެއް، ނުވަތަ އެހެންވެސް ލިޔުމެއްގައި ދޮގުމަޢްލޫމާތު ހުރިކަން އެނގިހުރެ އެފަދަ އެއްޗެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ އެމީހަކު ކުށްވެރި ވާނެއެވެ. މިގޮތުން ކުށްވެރި ވެއްޖެ މީހެއްގެ އަދަބަކީ ވިހިހާސް ރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނަނޫން އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ.

[މަޢުލޫމާތާއި ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުމާއި، ބޭންކު-ނޫން އިދާރާތައް ސުޕަވައިޒްކުރުން]
ކޮންމެ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކުންވެސް، އޮތޯރިޓީން އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން އަދި އޮތޯރިޓީން އެދޭ ތަފްޞީލާއެކު، އަދި އޮތޯރިޓީން އަންގާ ވަގުތަށް، އޮތޯރިޓީން އެދޭ މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުންތަކާއި ރިޕޯޓުތައް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް، ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތައް އޮތޯރިޓީއަށް ސުޕަވައިޒްކުރެވިދާނެއެވެ.
ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާ ހިނގާ ގޮތް ބެލުމަށް ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާގެ ޙާލަތު ނުވަތަ މެނޭޖްމަންޓުގެ ޤާބިލުކަމާއި ހިންގުންތެރިކަން ދެނެގަތުމަށް ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރަނގަޅު އަސަރުތަކަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތައް ބެލުމަށް ނުވަތަ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް އެފަރާތުން ޢަމަލުކުރާ މިންވަރު ބެލުމަށް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ބަލަންޖެހޭކަމަށް ފެންނަ އެނޫންވެސް ކަންކަން ބެލުމަށް އޮތޯރިޓީން ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރުން މެދުވެރިކޮށް، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި، އެ އިދާރާގެ އޮންސައިޓް އެގްޒެމިނޭޝަނެއް ހިންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ އޮންސައިޓް އެގްޒެމިނޭޝަނެއްގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ އޮންސައިޓް އެގްޒެމިނޭޝަނަކާ ގުޅިގެން އިތުރު މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ ހެއްކެއް ހޯދުމަށް އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، އެ އެއްޗެއް އެތަނުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
ނުވަތަ އޮފިސަރުން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އެ އެއްޗެއް ލިޔުމުން އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވައިދޭންވާނެއެވެ. އެފަދަ ތަކެތީގެ ތެދުކަން ލިޔުމަކުން އަންގައިދޭންޖެހޭފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި، އެފަދަ ލިޔުން އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

[މާލީ އިދާރާތަކުން ބަހައްޓަންޖެހޭ ރިޒާރވް]
ބޭންކުތަކުގެ ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުގެ ޑިޕޮޒިޓްތަކާއި އެހެން ލައިބިލިޓީތަކުގެ ނިސްބަތުން މަދުވެގެން ބަހައްޓަންޖެހޭ ރިޒާރވެއް ކަނޑައަޅައި ބެހެއްޓުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ބޭންކުތަކަށާއި ބޭންކު-ނޫން އިދާރާތަކަށް އޮތޯރިޓީއަށް އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މަދުވެގެން ބަހައްޓަންޖެހޭ ރިޒާރވް ކަނޑައެޅުމުގައި، އެކިއެކި މާލީ އިދާރާތަކަށް ތަފާތު ރިޒާރވް ރޭޝިއޯ ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޑިޕޮޒިޓްތަކާއި އެހެން ލައިބިލިޓީތަކުގެ ބާވަތްތަކާއި، މަދުވެގެން ބަހައްޓަންޖެހޭ ރިޒާރވް ކަނޑައަޅާނެ ގޮތާއި ހިސާބުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލު ބޯޑުން ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ބޭންކުތަކަށް ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކަށް އޮތޯރިޓީން އަންގަންވާނެއެވެ.

[ފައިދާއާއި ސަރވިސް ޗާޖާއި ކްރެޑިޓް ދެވޭ ހަމަތައް]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ބޭންކުތަކާއި ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކަށް، އަންނަނިވި ކަންކަން ލިޔުމުން އެންގުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޑިޕޮޒިޓާއި އެފަދަ އެހެން ލައިބިލިޓީއަށް ދެވޭނެ އިންޓްރެސްޓްގެ ނުވަތަ ފައިދާގެ އެންމެ ގިނަ އަދި އެންމެ މަދު ޢަދަދާއި އެ ޢަދަދުތައް ކަނޑައަޅާނެގޮތް.
ތިރީގައިވާ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި ހުއްދަ މަޤްޞަދުތަކާއި ދާއިރާތަކާއި، ވަކިވަކި ދާއިރާތަކަށް ކަނޑައެޅޭނެ އެންމެ މަތީ ޖުމްލަތަކާއި އެންމެ ދިގު އަދި ކުރު މުއްދަތުތަކާއި، ނެގޭނެ އެންމެ މަތީ އިންޓްރެސްޓް ރޭޓް ނުވަތަ ފައިނޭންސިންގ ރޭޓާއި، ނެގޭނެ އެންމެ މަތީ ޗާޖާއި ފީއާއި، އެންމެ މަދުން ބަހައްޓަންޖެހޭ ފައިސާގެ ޢަދަދާއި ކޮލެޓަރަލްގެ ގޮތުގައި އެންމެ މަދުން ބަހައްޓަންޖެހޭ މިންވަރު.
ލޯނު ނުވަތަ އޯވަރޑްރާފްޓްގެ ގޮތުން އެޑްވާންސް ދިނުމާއި އިންވެސްޓްކުރުން.
ބިލް އޮފް އެކްސްޗޭންޖް، ޕްރޮމިސަރީ ނޯޓް އަދި އެހެން ވިޔަފާރި ހިންގުމާބެހޭ ނުވަތަ މާލީ ލިޔުންތައް ޑިސްކައުންޓްކުރުން.
ލެޓަރ އޮފް ކްރެޑިޓް ދޫކުރުން.
ޤަބޫލުކުރާކަމުގެ ޔަޤީންކަން (އެކްސެޕްޓަންސް) ދިނުމާއި އެނޫންވެސް ކްރެޑިޓް ދިނުން.
މި މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކަންކަން ކަނޑައެޅުމުގައި ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ މާލީ އިދާރާތައް ތަފާތު ކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ތާރީޚަކީ އެންގުން އަންގާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހަށްވުރެ ކުރު ނޫން މުއްދަތެއް ދެވިފައިވާ ތާރީޚެއް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ ނުވަތަ މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފުވާ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކާމެދު، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމުގެ ބާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ ނުވަތަ މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފުވާ ބޭންކަކާމެދު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތަކެއް، އޮތޯރިޓީއަށް އެޅިދާނެއެވެ.

[ރާއްޖޭގައި ހުރި އެސެޓްގެ ރޭޝިއޯ]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ކޮންމެ ބޭންކެއްގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް މާލީ އިދާރާއެއްގައިހުރި ޑިޕޮޒިޓާއި ރުފިޔާއިން ދައްކަންޖެހޭ އެހެން އެފަދަ ލައިބިލިޓީގެ އެންމެ މަދުން ހުންނަންޖެހޭކަމަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ނިސްބަތަކުން ރުފިޔާއިން އަގު ދެއްކެންހުރި އެއްޗަކާއި ރާއްޖޭގައި ހުރި އެހެން އެސެޓް، ކޮންމެ ބޭންކެއްގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް އިދާރާއެއްގައި ހުންނަން ވާނެއެވެ.

[މަސައްކަތް ހިންގުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ބޭރު ފައިސާ]
ބޭންކްތަކާއި އެހެން މާލީ އިދާރާތަކުގެ މަސައްކަތް ހިންގުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ބޭރުފައިސާއިން ބެހެއްޓޭނޭ އެންމެ މަތީ އަދަދު، ނުވަތަ ވަކި ފައިސާއަކުން، ނުވަތަ ވަކި ފައިސާ ތަކަކުން ބެހެއްޓޭނޭ އެންމެމަތީ އަދަދު އޮތޯރިޓީން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުން ރިކޯޑުތައް ބެހެއްޓުން]
ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުން، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އެ އިދާރާތަކުގެ ރިކޯޑުތައް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކަށް ރާއްޖޭގައި، ފައިލްކޮށްފައި ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.
ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުން ރިކޯޑުތައް ބަހައްޓަންވާނީ ލިޔުމުގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓޭނެ ނިޒާމެއް އަދި މަޢުލޫމާތު ގެއްލިއްޖެނަމަ، އެ މަޢުލޫމާތު އަލުން ހޯދޭނެ ގޮތްތަކެއް ހަމަޖެހިފައިވާނަމަ، ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކުން ބަހައްޓަންޖެހޭ ރިކޯޑުތަކާއި، ފޮތްތަކާއި، ސްޓޭޓްމަންޓްތަކާއި، ކަރުދާސްތަކާއި، ލިޔުމުން ކުރެވިފައިވާ އެކި މުޢާމަލާތްތަކާއި، ކޭބަލްތަކާއި، ނޯޓިސްތަކާއި، މާލީ ޙަރަކާތްތަކާބެހޭ އެހެނިހެން ކަރުދާސްތަކުގެ އަސްލު ބެހެއްޓުމުގެ ބަދަލުގައި ރައްކާކުރަން ފަސޭހަގޮތަކަށް، މައިކްރޯ ފިލްމްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކްކޮށް ނުވަތަ އެހެންވެސް ގޮތަކަށް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވަސީލަތް ބޭނުންކޮށްގެން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ މުއްދަތަކަށް ބެހެއްޓިދާނެއެވެ.

[މާލީ ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްތައް ޙިމާޔަތްކުރުން އަދި މާލީ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ މައްސަލަތައް ބެލުން]
ބޭންކުތަކާއި ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުގެ ޚިދުމަތްތައް ހޯދާ ފަރާތްތައް ޙިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި، ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ނުކުރުމަށް، ނުވަތަ ވަކި ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް، ބޭންކުތަކާއި ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކަށް އެންގުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންމެހައި އެންގުންތަކަށް އެ އިދާރާތަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ބޭންކުތަކާއި ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކާބެހޭގޮތުން ނުވަތަ އެފަދަ އިދާރާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭގޮތުން ހުށަހަޅާ ޝަކުވާ ބަލައި، މައްސަލަ ހައްލުކުރާނެ ގޮތްތަކުގެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ބޭންކުތަކާއި ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްތަކާއި އެފަދަ އިދާރާތަކާ ދެމެދު އުފެދޭ މައްސަލަތައް ބަލައި މައްސަލަ ހައްލުކުރާނެ ގޮތްތަކުގެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުމުގެ ބާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން ގަވާއިދުތައް ނެރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ ނުވަތަ މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފުވާ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކާމެދު، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ ބާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ ނުވަތަ މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފުވާ ބޭންކަކާމެދު، ޤާނޫނު ނަންބަރުގެ 24/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ ބާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އެހެނިހެން ޙުކުމްތައް]

[އަހަރީ މާލީ ހިސާބުތަކާއި ރިޕޯޓުތައް]
ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއްގެ މާލީ ހިސާބުތައް އޮތޯރިޓީން ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ.
ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމޭތާ 4 (ހަތަރެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ތިރީގައިވާ ލިޔުންތައް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އޮތޯރިޓީން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
އެކްސްޓަރނަލް އޮޑިޓަރުން ސަރޓިފައިކޮށްފައިވާ އަދި ބޯޑުން ފާސްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް؛ އަދި ބޯޑުން ފާސްކޮށްފައިވާ އޮތޯރިޓީގެ އަހަރީ ރިޕޯޓު. މި ރިޕޯޓުގައި އޮތޯރިޓީގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް އެކަށައެޅިފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާއި އެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގޮތުން އަދި އޮތޯރިޓީގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީން ކޮށްފައިވާ މައިގަނޑު މަސައްކަތްތަކާއި ފާއިތުވި އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު ހިނގައިދިޔަ ގޮތުގެ ދިރާސާއަކާއި ހިނގަމުންދާ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު ހިނގާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ގޮތް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުންތައް، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމޭތާ 4 (ހަތަރެއް) މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އޮތޯރިޓީން ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މީލާދީ ކޮންމެ މަހެއް ނިމޭތާ ރަސްމީ ބަންދު ނޫން 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ފާއިތުވެދިޔަ މަހުގެ ޕްރޮފޯމާ ބެލެންސް ޝީޓް ތައްޔާރުކޮށް އޮތޯރިޓީން ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ތަފާސްހިސާބު އެއްކުރުން]
އޮތޯރިޓީގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަފާސްހިސާބާބެހޭ މައި އިދާރާއިން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކާއި އެއްގޮތަށް އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ ތަފާސްހިސާބާއި މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް އެއްވެސް ފަރާތެއްގައި އެދިއްޖެނަމަ، އެފަރާތަކުން އޮތޯރިޓީއަށް އެ ތަފާސްހިސާބެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ ތަފާސްހިސާބުތަކުގެ މަޢުލޫމާތާއި، އެ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންވާގޮތް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އެ ގަވާއިދުގައި އެފަދަ މަޢުލޫމާތު ހުށަހަޅަންޖެހޭ ފަރުދުންނާއި ޤާނޫނީ ޝަޚުޞްތަކާއި މުއައްސަސާތައް ބަޔާންކުރުމާއެކު، އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅޭ މަޢުލޫމާތުގެ ސިއްރުކަން ހިފެހެއްޓޭނެ ގޮތާއި، ގަވާއިދާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތަކާމެދު އެޅޭނެ ފިޔަވަޅުތައް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

[ފީ އަދި ޗާޖު]
އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތަކަށާއި އޮތޯރިޓީން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެކަށީގެންވާ ފީ ނުވަތަ ޗާޖުތައް ނެގިދާނެއެވެ. އަދި އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކުރާ އިދާރާތަކުގެ ކިބައިން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ އާއި ޗާޖުތައް ނެގިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތަކަށާއި އޮތޯރިޓީން ދޭ ޚިދުމަތްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ފީއެއް ނުވަތަ ޗާޖެއް ނެގިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ލައިސަންސަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކަށް، އެޕްލިކޭޝަން ފީއެއް އޮތޯރިޓީން ނެގިދާނެއެވެ.
އަހަރީ ފީއެއް ނުވަތަ ލައިސަންސް ފީއެއް ދެއްކުމަށް އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކުރާ މާލީ އިދާރާތަކަށް އެންގިދާނެއެވެ.

[ގަވާއިދު ހެދުމާއި އެންގުންތައް އެންގުން]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމައަށް ހިންގުމަށްޓަކައި ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި އިރުޝާދުތަކާއި ސަރކިއުލަރތައް ނެރެ ހިންގުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތައް ޢާންމުކޮށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް، ނުވަތަ ވަކި ބާވަތެއްގެ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުން އެކަނި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެ ގޮތަށް، ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކުން އެކަނި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް ގަވާއިދުތަކާއި އިރުޝާދުތަކާއި ސަރކިއުލަރތައް އޮތޯރިޓީއަށް ނެރެވިދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ވަކި މައްސަލައެއް ނުވަތަ ޙާލަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުންތައް ނިންމުމާއި، ވަކި މައްސަލައެއް ނުވަތަ ޙާލަތެއް ނިސްބަތްވާ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތެއް އެ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކަށް އެންގުމުގެ ބާރުވެސް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކުރާ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތަކުގެ މައްޗަށް ހިނގާނެ ރެސޮލޫޝަން ރިޖީމް އޮތޯރިޓީން ގަވާއިދަކުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި އެ ގަވާއިދުގައި، ރެސޮލޫޝަންގެ ކަންކަން ފަށާނެ ޙާލަތްތަކާއި، ރެސޮލޫޝަން ޕްރޮސެސް ކުރިއަށްދާނެ ގޮތާއި ރެސޮލޫޝަންއާ ގުޅިގެން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް ހިމެނޭނެއެވެ. އަދި، އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކުރާ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތައް އުވާލުމުގައި އަދި އިފްލާސްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތްތައް އޮތޯރިޓީން ގަވާއިދަކުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި، ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާތައް އުވާލުމުގައި އަދި އިފްލާސްކުރުމުގައި އެ އިދާރާއެއްގެ ލައިބިލިޓީތައް އަދާކުރުމުގައި އިސްކަންދޭނެ ތަރުތީބު އޮތޯރިޓީއަށް ގަވާއިދަކުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ދާއިރާ ތަރައްޤީކުރުމަށް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފައިނޭންޝަލް އިންކްލޫޝަން އިތުރުކޮށް ހަރުދަނާކުރުމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް މަޤްޞަދުތަކުގައި އޮތޯރިޓީން ހިންގާ ނުވަތަ ކުރިއަށްގެންދާ މަޝްރޫޢުތަކުގައި، އޮތޯރިޓީން ރެގިއުލޭޓްކުރާ ބޭންކެއް ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއެއް ބައިވެރިވުމަށް އޮތޯރިޓީން އަންގައިފިނަމަ، އޮތޯރިޓީން އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން އެ މަޝްރޫޢެއްގައި އެ ބޭންކަކުން ނުވަތަ އެ އިދާރާއަކުން ބައިވެރިވާންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އޮތޯރިޓީގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ވަކި ކަމެއް ކުރުމަކީ މަނާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި، މިފަދައިން ކަމެއް މަނާ ކުރާނަމަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ އެކުގައި މަޝްވަރާކުރަންވާނެއެވެ.

[ރަނގަޅުކުރުމަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅުތަކާއި ޤާނޫނު ހިންގުމަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅު]
ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކުން ނުވަތަ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއެއްގެ އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރަކު ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކޮށްފިކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޔަޤީންކުރެވިއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފިކަމަށް ނުވަތަ ކޮށްފާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކާއި އަދަބުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް ނުވަތަ އޭގެ ތެރެއިން އެއް ފިޔަވަޅަށްވުރެ ގިނަ ފިޔަވަޅު އެފަރާތަކާމެދު އޮތޯރިޓީއަށް އެޅިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ ނުވަތަ ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠަކާ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ އަމުރަކާ ނުވަތަ އެންގުމަކާ ޚިލާފުވުން؛ ނުވަތަ މި ޤާނޫނު ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ހަރުދަނާ ނޫން ގޮތަކަށް ބޭންކު-ނޫން މާލީ ވިޔަފާރީގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތަކުން، އެ އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކޮށްފިކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޔަޤީންކުރެވިއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފިކަމަށް ނުވަތަ ކޮށްފާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ، އެފަރާތްތަކާމެދު އެޅޭނެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް ހިމެނެއެވެ.
އެފަރާތުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކި ޙަރަކާތެއް ހުއްޓާލުމަށް އެންގުން؛
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެފަރާތުން ކޮށްފައިވާ ކަމެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އެންގުން؛
އިތުރަށް ވިޔަފާރި ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ކަނޑައެޅުން؛
ޙިއްޞާދާރުންނަށް ފައިދާ ބެހުން މަނާކުރުން ނުވަތަ ބަހާ މިންވަރު ޙުދޫދުކުރުން؛
އެކަށީގެންވާކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޝަރުޠުތަކަކާއެކު، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ވަކި މުއްދަތަކަށް އޮތޯރިޓީގައި ޑިޕޮސިޓްކޮށް ބެހެއްޓުމަށް އެންގުން؛
ޚިލާފުވެފައިވާ ކަންކަން ބެލުމަށް އަދި އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށްޓަކައި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ބޯޑުގެ ޗެއަރމަނަށް އެންގުން؛ އެގޮތުން ބާއްވާ ޖަލްސާތަކުގައި، އޮތޯރިޓީން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އޮތޯރިޓީ ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއް ބައިވެރިކުރަންވާނެއެވެ.
ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމެއްގެ ކުޑަ ބޮޑުމިނަށް ބަލައި، ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާގެ އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރަކު ނުވަތަ އެފަރާތުގެ ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމުގައި ބައިވެރިވާ ނުވަތަ އެފަރާތުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން މައިގަނޑު ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލާ އޭޖެންޓެއް ވަގުތީގޮތުން ސަސްޕެންޑްކުރުމަށް ނުވަތަ މަޤާމުން ވަކިކުރުމަށް ލަފާދިނުން؛
އެފަރާތުގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރމަން ނުވަތަ ބޯޑުގެ އެހެން މެންބަރަކު މަޤާމުން ވަކިކުރުމަށް އެފަރާތަށް އެންގުން؛
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ކަމެއްގައި ޒިންމާވަނީ، އެ ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާގެ އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރަކު ނުވަތަ އެފަރާތުން ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން މައިގަނޑު ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލާ އެފަރާތުގެ އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެފަރާތެއް ޖޫރިމަނާކުރުން؛
ޖޫރިމަނާކުރުން؛ ޖޫރިމަނާކުރުމުގައި، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ވެފައިވާ ޚިލާފު ރަނގަޅުކުރަންދެން ނުވަތަ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކަށް ޢަމަލުކުރަންދެން ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ މައްޗަށް -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާ އަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެ ޢަދަދެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
އެފަރާތަށް ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ނުވަތަ ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުން.
ތިރީގައިވާ ކަމެއް ބޭންކު-ނޫން މާލީ އިދާރާއަކުން ކޮށްފިނަމަ، އެކަމެއް ރަނގަޅުކުރަންދެން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް އިދާރީ އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ އިތުރުނުވާ ގޮތަށް ޖޫރިމަނާކޮށް އެ ފައިސާ އޮތޯރިޓީއަށް ދެއްކުމަށް އެންގިދާނެއެވެ.
ޤަޞްދުގައި ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ ސަބަބުން، ތެދުނޫން ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ފުރިހަމަނުވާ ހިސާބުތަކާއި މަޢުލޫމާތު އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުން؛ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ ރިޕޯޓެއް ހުށަހެޅުމަށް އެދުމުން، އެ މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ ރިޕޯޓެއް އެ އިދާރާއަށް ލިބިހުރެ، ހުށަހަޅާފައިނުވުން.

[ކުށުގެ އަދަބު]
މި ޤާނޫނުގައި އަދަބު ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ކަންކަމުގެ އަދަބަކީ -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/1,000,000 (އެއްމިލިއަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ގަވާއިދަކާ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ ޚިލާފުވާ ފަރާތެއް -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއާއި -/1,000,000 (އެއްމިލިއަން) ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި، ޖޫރިމަނާކުރުމުގައި، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ވެފައިވާ ޚިލާފު ރަނގަޅުކުރަންދެން ނުވަތަ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކަށް ޢަމަލުކުރަންދެން ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ މައްޗަށް -/5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާ އަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެ ޢަދަދެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތު އަދި ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި ޖޫރިމަނާ ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެ ކަންކަން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އަދި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށްތަކުގެ މަދަނީ އަދަބު އަދި މި ޤާނޫނާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ އަމުރަކާ ޚިލާފުވާ ފަރާތަކާމެދު އަޅާނެ ފިޔަވަޅު ކަނޑައަޅާނީ ގަވަރުނަރުގެ ނިންމުމަކުންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަދަނީ އަދަބު ކަނޑައެޅުމުން އެ އަދަބެއްގެ ނުވަތަ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ފައިސާ ދައްކަން އަންގާފައިވާނަމަ، އެ އަދަބެއް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހަޅާފައިވީނަމަވެސް، އެ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ދުވަހަށް ދައްކައި ނިންމަންވާނެއެވެ.