އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމުގެ ގަވާއިދު
(2021/R-150)

[ތަޢާރަފު]
މިއީ، އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމާއި، އެއްގަމު އުޅަނދުތައް ޕާކު ކުރާނެ ޕާކިންގ ޒޯނު ކަނޑައެޅުމާއި، ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް މަގުމަތީގައި ޕާކު ކޮށްފައި ނުވަތަ ބަހައްޓައިފައި ހުންނަ އެއްގަމު އުޅަނދުގައި ސްޓިކަރ ޖެހުމާއި، އެފަދަ އުޅަނދުތަކުގެ ފުރޮޅުގައި ތަޅު އެޅުވުމާއި، ޓޯވކުރުމާއި، އެއްގަމު އުޅަނދު ނައްތައިލުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ގޮތުން، އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ކަންކަން ހަވާލުކުރެވިފައިވާ މިނިސްޓްރީއަށް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2009 (އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން އެކުލަވައިލައިފައިވާ ގަވާއިދެކެވެ.

[ނަން]
މި ގަވާއިދަށް ކިޔާނީ، "އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމުގެ ގަވާއިދު" އެވެ.

[ގަވާއިދު ހިންގާ ފަރާތް]
މި ގަވާއިދު ހިންގާނީ، މިނިސްޓްރީން ނުވަތަ މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން އިޚްތިޔާރު ދެވޭ ފަރާތްތަކުންނެވެ.
މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ބަންޑާރަ މަގުތަކުގައި ޕާކިންގ ޒޯނު އޮންނަ ތަން ކަނޑައަޅާނީ، އެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލުން ނުވަތަ އެ ސިޓީއެއްގެ ސިޓީ ކައުންސިލުން އެ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އެ ސިޓީއެއްގައި ޕާކު ކުރުމަށް އެ ސިޓީއެއްގެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ނުވަތަ އެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލުން އެ ކަމަށް އެކުލަވައިލާ އުސޫލެއްގެ ދަށުންނެވެ. މިގޮތުން އެކުލަވައިލާ އުސޫލެއްގެ ދަށުން ފީއެއް ނަގާގޮތަށް ޕާކިންގ ޒޯނުތަކެއް ޚާއްޞަ ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުން ބަންޑާރަ މަގުތަކުގައި ޕާކިންގ ޒޯނުތަކާއި، ޕާކު ކުރުމަށް ނަގާ ފީ ކަނޑައަޅަންވާނީ މި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ކައުންސިލަކުން އެކުލަވައިލައި، އާންމުކުރާ އުސޫލެއްގެ ދަށުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުގެ ދަށުން ޕާކިންގ ފީއެއް ނަގާގޮތަށް ޕާކިންގ ޒޯނުތައް ޚާއްޞަކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތަށް ޕާކު ކުރުމަށް ފީއެއް ނެގުމަށް ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާނަމަ، އެކަން ކުރަންވާނީ، މި ގަވާއިދުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) އާއި، (ދ) އާއި، (ތ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ.

[ޕާކިންގ ޒޯން ކަނޑައެޅުމާއި، ޕާކު ކުރުމުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ މިންގަނޑުތައް]
ރަށްރަށުގެ ނުވަތަ ސިޓީތަކުގެ ބަންޑާރަ ބިންތަކުގައި ޕާކިންގ ޒޯނު ކަނޑައެޅެން ހުރި ސަރަޙައްދުތަކާއި މަގުތަކުގައި ޕާކިންގ ޒޯނު ކަނޑައަޅަންވާނީ ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. އަދި މި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ޕާކިން ޒޯނުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައިފައިވާ ތަނެއްގައި މެނުވީ އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކުކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
ބަންޑާރަ މަގެއްގައި ޕާކިންގ ޒޯނެއް ކަނޑައަޅަންވާނީ، ހިނގާ މީހުންނަށް ހިނގާނެ ޖާގައާއި، އެ މަގަކުން ދުއްވަން ހުއްދަ އޮންނަ އުޅަނދެއް ދުއްވާނެ ޖާގަ ބޭއްވުމަށްފަހު، މި ގަވާއިދުގައި ޕާކިންގ ޒޯނު ހެދުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށްވުރެ ކުޑަނުވާ ގޮތަށެވެ. އެ މަގަކުން ދުއްވުން ހުއްދަކޮށްފައިވާ އުޅަނދަކަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ދަތުރުކުރަން ދަތިވާނަމަ، އެ މަގެއްގައި ޕާކިންގ ޒޯނެއް ހަދައިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެ މަގަކުން ދުއްވުމަށް ހުއްދަ ނެތް އުޅަނދުތަކުގެ ނިޝާން އެ މަގެއްގައި ހަރުކޮށްފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.
ޕާކިންގ ޒޯނު ކަނޑައަޅާނީ، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/R-13 (އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޝާންތަކުގެ ގަވާއިދު) ގައި، ޕާކުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ނިޝާން ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. ބަންޑާރަ މަގެއްގައި ޓްރެފިކް ނިޝާން ކުރަހާނަމަ ބޭނުންކުރާނީ، ރީނދޫކުލަ ނުވަތަ ހުދުކުލައެވެ. ވަކި ވަގުތަކަށް ނުވަތަ ވަކި އުޅަނދެއް ޕާކު ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ސަރަޙައްދެއްނަމަ، އެ ސަރަޙައްދުގައި ހަރުކޮށްފައިވާ ނިޝާނާއެކު، އެ ވަގުތަކާއި ކޮން ބާވަތެއްގެ އުޅަނދެއްކަން އެނގޭގޮތަށް ފެންނަން ހުންނަންވާނެއެވެ.
B0, C2, C0 ގެ ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމަށް ޓަކައި ކަނޑައަޅާ ޒޯނުގައި، ހަނިވެގެން 8 (އަށެއް) ފޫޓު ފުޅާ، އަދި އެންމެ ކުރުވެގެން ވެސް 20 (ވިހި) ފޫޓުގެ ދިގުމިން ހުންނަންވާނެއެވެ.
B2, B1, C1 ގެ ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމަށް ޓަކައި ކަނޑައަޅާ ޒޯނުގައި، ހަނިވެގެން 5 (ފަހެއް) ފޫޓު 6 (ހައެއް) އިންޗި ފުޅާ އަދި އެންމެ ކުރުވެގެން ވެސް 15 (ފަނަރަ) ފޫޓުގެ ދިގުމިން ހުންނަންވާނެއެވެ.
ސައިކަލާއި، ބައިސްކަލު ޕާކު ކުރުމަށް ޓަކައި ޒޯނު ކަނޑައަޅާނީ، އެ އުޅަނދު ޕާކުކޮށްފައި ހުންނައިރު އުޅަނދުގެ އެއްވެސް ބައެއް ޒޯނުން ބޭރުނުވާވަރުގެ ޖާގަ އޮންނަ މިންގަނޑަކަށެވެ. މިފަދަ ޒޯނުތަކުގައި ސައިކަލު ނުވަތަ ބައިސްކަލު ޕާކު ކުރަންވާނީ އެ އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމަށް ޒޯނުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އެ އުޅަނދެއްގެ އެއްވެސް ބައެއް ޒޯނުން ބޭރުނުވާ ގޮތަށެވެ.
ކުރަހައިގެން ޕާކިންގ ޒޯނު ކަނޑައެޅެން ނެތް މަގުތަކާއި ސަރަޙައްދުތަކުގައި ޕާކު ކުރެވޭ ޒޯނާއި ޕާކު ކުރުން މަނާ ޒޯނު ކަނޑައަޅާނީ، ޒޯނު ފެށޭ ސަރަޙައްދު އަންގައިދޭ ބޯޑަކާއި ޒޯނު ނިމޭ ސަރަޙައްދު އަންގައިދޭ ބޯޑު ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. ޕާކު ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ޒޯނުތަކުގައި އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރަންވާނީ، ހިނގާ މީހުންނަށާއި އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކަށް ދަތިނުވާ ގޮތަށް، ބޯޑު ބަހައްޓައިފައިވާ ފަޅީގައި، ޒޯނު ކަނޑައަޅައިފައިވާ ދެ ބޯޑު ދޭތެރޭގައި އެ ބޯޑުގައިވާ ނިޝާނުން އަންގައިދޭ އުޅަނދު ޒޯނުން ބޭރުނުވާ ގޮތަށެވެ.
ބަންޑާރަމަގާއި ޕާކިންގ ޒޯނުގައި ޕާކުކޮށްފައި އޮންނަ ނުވަތަ ހުންނަ އެއްގަމު އުޅަނދު، އެއްވެސް ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެ އުޅަނދުގެ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު ބޯޑު ނުފެންނަ ގޮތަށް ނިވާކޮށްފައި ބޭއްވުމަކީ ނުވަތަ ބެހެއްޓުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް، ކުރަހައިގެން ޕާކިންގ ޒޯނު ކަނޑައެޅެން ނެތް މަގުތަކާއި ސަރަޙައްދުތަކުގައި، އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރުން މަނާކަމުގައި ކަނޑައަޅައިފައި ނުވާނަމަ، އެ މަގުތަކާއި ސަރަޙައްދުތަކުގައި ހިނގާބިނގާވެ އުޅުމަށާއި ދަތުރުފަތުރު ކުރުމަށް ދަތިނުވާ ގޮތަށް އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ.
ޕާކިންގ ޒޯނުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި، ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބެނުންވާ މީހަކު ބޭނުންކުރާ އުޅަނދެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައި ހުންނަ އުޅަނދުތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްފައި ހުންނަ ޕާކިންގ ޖާގަތަކެއް ބަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ބޭނުންތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްފައިވާ ޕާކިންގ ޖާގަތަކެއް މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެ މަތީން ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.
ކައުންސިލްތަކުން ޕާކިންގ ޒޯނުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި، ހިލޭ ޕާކު ކުރެވޭނެ ސަރަޙައްދުތަކާއި، ވަކި ވަގުތުތަކަށް ވަކި ފީއެއް ދައްކައިގެން ޕާކު ކުރެވޭނެ ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. މިފަދައިން ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި، ގިނަބަޔަކު ޚިދުމަތް ހޯދަން ދާންޖެހޭ ތަންތަން ހުންނަ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ފީނަގައިގެން ޕާކުކުރާ ތަންތަން ބެހެއްޓުމަށާއި، ނިސްބަތުން މަދު އަދަދެއްގެ މީހުން ޕާކުކުރަންޖެހޭ ފަދަ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ހިލޭ ޕާކުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަށް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (މ) ގައިވާ ފަދައިން ޕާކިންގ ޒޯނުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔެކިޔުންތައް ރަށު ކައުންސިލުތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލުތަކުން މިނިސްޓްރީއަށް ހުށަހަޅައިގެން ފާސްކުރަންވާނެއެވެ.
ސިޓީގެ ނުވަތަ ރަށުގެ ލޭންޑް ޔޫޒް ޕްލޭން؛
ހިލޭ ޕާކު ކުރެވޭނެ ޒޯންތަކާއި، ފީދައްކައިގެން ޕާކު ކުރެވޭނެ ޒޯނުތައް އަންގައިދޭ އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ޗާޓު.
މި މާއްދާގެ (މ) އާއި (ފ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން، ބަންޑާރަ މަގުތަކުގައި ޕާކު ކުރުމަށް ފީ ނަގަންވާނީ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަގަށްވުރެ ބޮޑު ނުވާނެ ގޮތެއްގެ މަތީންނެވެ. މިގޮތުން ޕާކިންގ ފީގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަގަށްވުރެ ބޮޑު ނުވާނެ ގޮތެއްގެ މަތީން ޕާކިންގ ޒޯންތަކުގައި ކޮންމެ އުޅަނދަކަށް ފީ ނެގޭނެ ރޭޓު ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚުތިޔާރު ރަށު ކައުންސިލްތަކަށާއި ސިޓީ ކައުންސިލުތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މޮޓޯ ސައިކަލާއި، އިންޖީނުލީ ބައިސްކަލާއި، ސްކޫޓަރު ފަދަ އުޅަނދުތަކަށް، ކޮންމެ 1 (އެކެއް) ގަޑިއިރަކަށް -/2 (ދޭއް) ރުފިޔާ؛
މީހުން އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރާ، އިށީނުމުގެ ޖާގަ 9 (ނުވައެއް) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރުނުވާ އިންޖީނުލީ އެއްގަމު އުޅަނދަކަށް، ކޮންމެ 1 (އެކެއް) ގަޑިއިރަކަށް -/5 (ފަހެއް) ރުފިޔާ؛
މީހުން އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރާ، އިށީނުމުގެ ޖާގަ 20 (ވިހި) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރުނުވާ އިންޖީނުލީ އެއްގަމު އުޅަނދަކަށް، ކޮންމެ 1 (އެކެއް) ގަޑިއިރަކަށް -/15 (ފަނަރަ) ރުފިޔާ؛
މީހުން އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރާ، އިށީނުމުގެ ޖާގަ 20 (ވިހި) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރުވާ އިންޖީނުލީ އެއްގަމު އުޅަނދަކަށް، ކޮންމެ 1 (އެކެއް) ގަޑިއިރަކަށް -/25 (ފަންސަވީސް) ރުފިޔާ؛
މުދާ އުފުލާ އުޅަނދު، އުފުލޭ ބަރުދަން 1000 (އެއްހާސް) ކިލޯ (1 ޓަނު) އިން ފެށިގެން ދަށުގެ އިންޖީނުލީ އެއްގަމު އުޅަނދަކަށް، ކޮންމެ 1 (އެކެއް) ގަޑިއިރަކަށް -/15 (ފަނަރަ) ރުފިޔާ؛
މުދާ އުފުލާ އުޅަނދު، އުފުލޭ ބަރުދަން 1000 (އެއްހާސް) ކިލޯ (1 ޓަނު) އަށްވުރެ މަތީ އިންޖީނުލީ އެއްގަމު އުޅަނދަކަށް، ކޮންމެ 1 (އެކެއް) ގަޑިއިރަކަށް -/25 (ފަންސަވީސް) ރުފިޔާ؛
VI އާއި D0 ގިންތީގެ އުޅަނދަކަށް، ކޮންމެ 1 (އެކެއް) ގަޑިއިރަކަށް -/50 (ފަންސާސް) ރުފިޔާ.

[ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ޕާކު ކުރުމުން އެޅޭނެ ފިޔަވަޅުތައް]
މި ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ޕާކުކުރާ އެއްގަމު އުޅަނދުގައި، މި ގަވާއިދުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ "ޕާކިންގ ވަޔަލޭޝަން ސްޓިކަރ" ހަރުކުރުމުގެ އިޚުތިޔާރު، މިނިސްޓްރީއަށާއި މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ އެހެން ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޕާކިންގ ވަޔަލޭޝަން ސްޓިކަރ ހަރުކުރާތާ ގިނަވެގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތުން އެ އުޅަނދު އޮތް ތަނުން ނަގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އެއްގަމު އުޅަނދެއް ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ޕާކު ކުރުމުގެ ސަބަބުން އުޅަނދުގައި ޕާކިންގ ވަޔަލޭޝަން ސްޓިކަރ ޖަހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އުޅަނދު ޕާކްކުރި ފަރާތުގެ ލައިސަންސުން 5 (ފަހެއް) ކްރެޑިޓް ޕޮއިންޓް އުނިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓްރީއަށް ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން އެ އުޅަނދެއް ނުނަގައިފިނަމަ، އެ އުޅަނދެއް ޓޯވ ކުރުމަށް ޓަކައި ފުރޮޅުގައި ތަޅު އެޅުވުމުގެ އިޚުތިޔާރު އެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލަށް ނުވަތަ އެ ސިޓީއެއްގެ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ނުވަތަ ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން އެ އުޅަނދެއްގެ ފުރޮޅުގައި އަޅުވައިފައިވާ ތަޅަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދިނުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން އެއްގަމު އުޅަނދުގައި ތަޅު އަޅުވައިފިނަމަ، އެ ތަޅު އެޅުވިކަމުގެ ލިޔުމުގައި، ތިރީގައިވާ މަޢުލޫމާތު އެނގެން އޮންނަންވާނެއެވެ.
އުޅަނދުގެ ފުރޮޅުގައި ތަޅު އެޅުވި ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތު؛
ފުރޮޅުގައި ތަޅު އެޅުވި ތާރީޚާއި ގަޑި.

[މަގުމަތީގައި ހުންނަ އެއްގަމު އުޅަނދުތަކުގެ ތެރެއިން ޓޯވކުރާނެ އުޅަނދުތައް]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޅަނދުތައް ޓޯވކޮށްގެން، ފުލުހުން ކަނޑައަޅާ ތަނަކަށް ގެންދިޔުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކުކޮށްފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ޕާކިންގ ވަޔަލޭޝަން ސްޓިކަރ ޖަހައިފައިވާ އުޅަނދުތައް؛
ކަފިހި ހުރަހުގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
ޓެކްސީ ކިޔުގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
ވަކި ގިންތިއެއްގެ އުޅަނދެއް ޕާކުކުރަން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ޒޯނެއްގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެހެން ގިންތީގެ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
މުދާ އަރުވައި ބާލަން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ސަރަޙައްދެއްގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
ހަމައެކަނި މީހުން އަރުވައި ބޭލުމަށް ޚާއްޞަކޮށްފައިވާ ތަނެއްގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
އެއްގަމު އުޅަނދު ހުއްޓުން މަނާކަން އަންގައިދޭ ސަރަޙައްދެއްގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކުކުރުމަށް ވަގުތު ކަނޑައެޅިފައިވާ ތަންތަނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަގުތަށްވުރެ ގިނަ ވަގުތު ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
މީހުން ވަދެ ނުކުމެ އުޅެންޖެހޭ ތަންތަނަށް ވަދެނުކުތުމަށް ދަތިވާގޮތަށް ޕާކިންގ ޒޯނުން ބޭރުގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
ރަޖިސްޓަރީ ނުކޮށް ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީ ނަންބަރު ޕްލޭޓް ނެތި ޕާކުކޮށްފައިވާ އިންޖީނުލީ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
މަގުގެ އަރިމަތީ ކައިރީގައި ދެ ރީނދޫ ރޮނގު ދަމައިފައިވާ ސަރަޙައްދެއްގައި ޕާކުކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
ވަކި ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއްގެ އުޅަނދު ޕާކުކުރުމަށް ޚާއްޞަކޮށްފައި އޮންނަ ޒޯނެއްގައި، ޕާކުކުރުމަށް ހުއްދަކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް ނޫން ފަރާތްތަކުގެ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
ފުރޮޅުގައި ތަޅު އެޅުވުމަށްފަހު 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރު ހަމަވެފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް؛
އެއްގަމު އުޅަނދު ޓޯވ ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައްޔާއި އެ އުޅަނދު ގެންގޮސް ބަހައްޓައިފައިވާ ތަނެއްގައި ހުންނަ ހުރުމުގައި އެ ތަކެތި ރައްކައުތެރިކަމާއެކު ގެންދިއުމާއި ބެހެއްޓުމުގެ އިންތިޒާމު އެ އުޅަނދު ނެގި ފަރާތުން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ. މިފަދަ އުޅަނދު ގެންގޮސް ބަހައްޓައިފައި ހުންނަ ހުރުމުގައި އޭގެ ޒާތުގައްޔާއި ޤުދުރަތީގޮތުން ނުވަތަ ކާރިސާއަކުން ނުވަތަ ހާދިސާއަކުން އެއަށް ލިބޭ ގެއްލުމަކަށް އެ އުޅަނދެއް ނެގި ފަރާތަކުން ޒިންމާވާކަށެއް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން މަގުމަތީގައި ޕާކު ކޮށްފައި ހުންނަ އުޅަނދު]
އެއްގަމު އުޅަނދު ޕާކުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ތަނެއްގައި، މެދުކެނޑުމެއްނެތި އުޅަނދު ބޭއްވޭނީ، ގިނަވެގެން 7 (ހަތެއް) ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވުމުން، އެފަދަ އުޅަނދެއް އެ ތަނަކުން ނަގައި، ފުލުހުން ކަނޑައަޅާ ތަނަކަށް ގެންދިއުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން ބޭނުންކުރާ ޚާއްޞަ އެއްގަމު އުޅަނދުތައް މި މާއްދާގެ (ހ) އިން އިސްތިސްނާކުރެވޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ބޭނުމަށް، ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން ބޭނުންކުރާ ޚާއްޞަ އެއްގަމު އުޅަނދުކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ އުޅަނދަކީ އެފަދަ އުޅަނދެއްކަން އަންގައިދިނުމުގެ ގޮތުން މިނިސްޓްރީން ދޫކޮށްފައިވާ ލިޔުމެއް ނުވަތަ ސްޓިކަރއެއް އެ އުޅަނދެއްގައި ހަރުކޮށްފައި ހުންނަ އުޅަނދަށެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޅަނދުގެ ތެރެއިން މަގުމަތީގައި ދުއްވާ މިންގަނޑަށް ނުފެތޭ އުޅަނދު އެ ތަނަކުން ނަގައި، ޓޯވ ކުރުމަކަށް މި މާއްދާ ހުރަހެއްނާޅައެވެ.

[ޓޯވކުރާ އެއްގަމު އުޅަނދުގެ މަޢުލޫމާތާއި ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމާއި، މަޢުލޫމާތު އާންމުކުރުން]
މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ޓޯވ ކޮށްގެން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންނަ އުޅަނދުތަކުގެ މަޢުލޫމާތާއި ރެކޯޑު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2009 (އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މަޢުލޫމާތާއި ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމުގެ އިތުރުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2009 (އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން އުޅަނދުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އާންމުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޓޯވކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދު ހަވާލުކުރުން]
ޓޯވކޮށްފައިވާ އެއްގަމު އުޅަނދު ހަވާލުވުމަށްފަހު އުޅަނދު ބެހެއްޓިފައިވާ ތަނުން ގެންދިއުމަކީ އެ އުޅަނދާ ހަވާލުވާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ޓޯވ ކޮށްގެން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ އުޅަނދު އަނބުރާ ހަވާލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2009 (އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ.

[ޖޫރިމަނާ ދެއްކުން]
މި ގަވާއިދާ ޚިލާފުވުމުން ކުރެވޭ ޖޫރިމަނާ، މި ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ދައްކަންވާނެއެވެ.
މި ގަވާއިދާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ކުރާ ޖޫރިމަނާ، ފުލުހުން ނުވަތަ ރަށު ކައުންސިލުން ނުވަތަ ސިޓީ ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެ މަތީން އެ އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތުން ނުވަތަ އުޅަނދަށް ޒިންމާވާ ފަރާތުން ދައްކަންވާނެއެވެ.

[ޓޯވކުރާ އެއްގަމު އުޅަނދު ނައްތައިލުން]
މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ޓޯވކޮށްގެން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ އުޅަނދެއް ނައްތައިލަންވާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2009 (އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަ ކުރުމަށްފަހުގައި، އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ.

[ނައްތައިލާ އުޅަނދުގެ މަޢުލޫމާތާއި ރިކޯޑު ބެލެހެއްޓުން]
މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ނައްތައިލާ އެއްގަމު އުޅަނދު ނައްތައިލާ ފަރާތުން، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތުތައް ބަލަހައްޓައި، އެ މަޢުލޫމާތު މިނިސްޓްރީއަށް ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
އުޅަނދު ނައްތައިލި ތާރީޚާއި ގަޑި.
އުޅަނދާ ބެހޭގޮތުން އާންމުކޮށް އިޢުލާނު ކުރި ތާރީޚު.
އުޅަނދުގެ ބާވަތާއި ތަފުސީލު.
އުޅަނދު ނައްތައިލި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު.
އުޅަނދު ހިފެހެއްޓި ގޮތުގެ ތަފުސީލާއި، އުޅަނދު ހިފެހެއްޓިފައިވާކަން އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތަށް އަންގަން ކުރި މަސައްކަތުގެ ތަފުސީލު.

[މަގުމަތީގައި އެއްގަމު އުޅަނދު ހުއްޓައިފައި އޮތުމާއި ބޭއްވުން]
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި، ހިނގާ މީހުންނާއި ދުއްވާ އެއްޗިއްސަށް ދަތިވާގޮތަށް ޕާކިންގ ޒޯނުގެ ބޭރުގައި، މަގުމަތީގައި އެއްގަމު އުޅަނދު ހުއްޓައިފައި އޮތުމާއި، މަޑުކޮށްފައި ބޭއްވުމަކީ ނުވަތަ ބެހެއްޓުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.

[ޖޫރިމަނާކުރުން]
މި ގަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އުޅަނދެއްގައި ޕާކިންގ ވަޔަލޭޝަން ސްޓިކަރ ޖަހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތް -/250 (ދުއިސައްތަ ފަންސާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.
މި ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ޕާކުކުރުމުގެ ސަބަބުން އުޅަނދެއްގައި ޕާކިންގ ވަޔަލޭޝަން ސްޓިކަރ ޖަހާ ހާލަތްތައް ފިޔަވައި، މި ގަވާއިދާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތައް -/750 (ހަތްސަތޭކަ ފަންސާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.

[ގަވާއިދަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ގަވާއިދަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި މި ގަވާއިދު ޝާއިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.
މި ގަވާއިދާ ގުޅިގެން ކައުންސިލްތަކުން ކަނޑައަޅާ އެންމެހައި އުސޫލުތަކާބެހޭ ސާފު މަޢުލޫމާތު، އެ އުސޫލަކަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރީގައި، އެ ރަށެއްގައި ނުވަތަ އެ ސިޓީއެއްގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުވައިދިނުމަކީ ކައުންސިލްތަކުގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް ރައްޔިތުންނަށް މަޢުލޫމާތު ފޯރުވައިދިނުން ކަމުގައި ބަލާނީ، އާންމުކޮށް އިޢުލާނުކޮށް، ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ ނަމައެވެ.

[މި ގަވާއިދަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ހަދައިފައިވާ ގަވާއިދު ބާޠިލުކުރުން]
މި ގަވާއިދަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2012/R-1 (އެއްގަމުގައި ދުއްވާ އިންޖީނުލީ އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމުގެ ގަވާއިދު) އާއި، ނަންބަރު 2014/R-167 (އެއްގަމުގައި ދުއްވާ އިންޖީނުލީ އުޅަނދު ޕާކު ކުރުމުގެ ގަވާއިދަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ގަވާއިދު) ބާޠިލުވީއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެސްފައިވާ އުޅަނދުތަކާމެދު ވެސް ޢަމަލު ކުރާނީ މި ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ގަވާއިދުގައި އެ ލަފުޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ހިމެނިފައިވާ ގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް މާނަ ދޭހަ ނުވާނަމަ، އެ ލަފުޒެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއްގެ މާނަ ކުރަންވާނީ ތިރީގައިވާ މާނައިގައެވެ.
"ޕާކުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތަނެއްގައި ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއްގައި، އެ އުޅަނދު ދުއްވާ މީހާ ނެތި އުޅަނދު ބާއްވައިފައި އޮންނަ އޮތުމަށާއި، ބަހައްޓައިފައި ހުންނަ ހުރުމަށެވެ.
"ފުރޮޅުތަޅު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ އުޅަނދެއްގެ ފުރޮޅުގައި އަޅުވާ ތަޅަށެވެ.
"ޓޯވކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ޕާކުކޮށްފައި އޮންނަ ނުވަތަ ހުންނަ އެއްގަމު އުޅަނދު ހުރި ތަނުން ނުވަތަ އޮތް ތަނުން ނަގައިގެން ގެންދާ ގެންދިއުމަށެވެ.
"ބަންޑާރަމަގު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަމިއްލަ ބިންބިމާއި ބަންޑާރަ ބިމުން އަމިއްލަ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅައި ހެދިފައިވާ އެންމެހައި މަގުތަކާއި ގޯޅިތައް ފިޔަވައި ދައުލަތުން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެންމެހައި މަގުތަކާއި ގޯޅިތަކަށެވެ.
"އުޅަނދު ނައްތައިލުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްގަމު އުޅަނދެއް ދެވަނަފަހަރަށް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްގެން ބޭނުން ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ރަޖިސްޓަރީ ބާޠިލުކޮށް، އެ އުޅަނދެއް ހަލާކުކޮށްލައި އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ތެރޭގައި ބޭނުން ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ހެދުމަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ކަންތައްތައް ހަމަޖެއްސުމަށް އެ ވަގުތަކު ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސައިފައިވާ މިނިސްޓްރީއަކަށެވެ.
"ކައުންސިލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކަށެވެ.
"ފުލުހުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާއިމްކޮށްފައިވާ މުއައްސަސާއަށެވެ.
"B0" ކެޓަގަރީ ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ، މީހުން އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރާ، އިށީނުމުގެ ޖާގައިގައި 20 (ވިހި) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރަށް މީހުން އުފުލޭ އެއްގަމު އުޅަނދަށެވެ.
"B1" ކެޓަގަރީ ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ، މީހުން އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރާ، އިށީނުމުގެ ޖާގަ 9 (ނުވައެއް) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރުނުވާ އެއްގަމު އުޅަނދަށެވެ.
"B2" ކެޓަގަރީ ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ، މީހުން އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރާ، އިށީނުމުގެ ޖާގަ 10 (ދިހައެއް) އިން ފެށިގެން 19 (ނަވާރަ) މީހުންނަށްވުރެ އިތުރުނުވާ އެއްގަމު އުޅަނދަށެވެ.
"C0" ކެޓަގަރީ ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ، މުދާ އުފުލާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ތެރެއިން، އުފުލޭ ބަރުދަން 4000 (ހަތަރުހާސް) ކިލޯ (4 ޓަނު) އިން ފެށިގެން މަތީގެ އެއްގަމު އުޅަނދަށެވެ.
"C1" ކެޓަގަރީ ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ، މުދާ އުފުލާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ތެރެއިން އުފުލޭ ބަރުދަން 2000 (ދެހާސް) ކިލޯ (2 ޓަނު) ހަމަނުވާ އެއްގަމު އުޅަނދަށެވެ.
"C2" ކެޓަގަރީ ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ، މުދާ އުފުލާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ތެރެއިން އުފުލޭ ބަރުދަން 2000 (ދެހާސް) ކިލޯ (2 ޓަނު) އިން ފެށިގެން 4000 (ހަތަރުހާސް) ކިލޯ (4 ޓަނު) ހަމަނުވާ އެއްގަމު އުޅަނދަށެވެ.
"އެއްގަމު އުޅަނދު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހުން އުފުލުމަށާއި، މުދާ އުފުލުމަށާއި، މީހުންނާއި މުދާ އުފުލުމަށާއި، ތަފާތު އާންމު ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ގޮތުން އެއްގަމުގައި ދުއްވުމަށް ނުވަތަ ގެންދިޔުމަށް ނުވަތަ ދިޔުމަށް އުފައްދައިފައި ހުންނަ އުޅަނދަށެވެ.

[ޓްރެފިކް ވައިލޭޝަން ސްޓިކަރ]