ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ޤާނޫނު
(12/2011)

[އިބްތިދާއީ މާއްދާތައް]

[ތަޢާރުފް]
މި ޤާނޫނަކީ، ގަސްގަހާގެއްސަށް ގެއްލުންދޭ ތަކެތި އުފެދުމާއި ފެތުރުން ހުއްޓުވުމާއި، އެކަށީގެންވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ކުރިއެރުވުމާއި، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކުގެ ވިޔަފާރިއަށް މަގުފަހިކުރުމާއި، އެއާގުޅޭ އެހެނިހެން ކަންކަމާގުޅޭ އުޞޫލުތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކަނޑައެޅުމުގެ ޤާނޫނެވެ.

[ނަން]
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ "ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ޤާނޫނު ހިންގުން]

[ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
މި ޤާނޫނު ހިންގުމުގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުވެގެންވާ ފަރާތަކީ މިނިސްޓަރެވެ.

[މިނިސްޓަރުގެ މަސައްކަތްތައް]
ނޭޝަނަލް ޕްލާންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން އޯގަނައިޒޭޝަން (އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ) ގެ ނަމުގައި، ސަރުކާރުގެ އިދާރާއެއް ކަނޑައަޅައި ނުވަތަ ޤާއިމުކޮށް، އަދި އެ އިދާރާގެ ނަން، އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްލާންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން ކޮންވެންޝަން (އައި.ޕީ.ޕީ.ސީ) ގެ ސެކްރެޓޭރިއެޓަށް މިނިސްޓަރު އަންގަންވާނެއެވެ.
މިނިސްޓަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަކީ:
އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިދާރާގެ އޮނިގަނޑާއި، އިދާރީ ހިންގުމުގެ އޮނިގަނޑު ފާސްކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖެއަށް ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއިން ކަނޑައަޅާ ބަނދަރުތަކުގެ ތެރެއިން، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެތެރެކުރުމާއި ބޭރުކުރުމަށް ހުއްދަކުރެވޭ ބަނދަރުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ކަރަންޓީންކުރާ ސްޓޭޝަންތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ކޮންމެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ބަނދަރެއްގައި އެކަށީގެންވާ ކަރަންޓީން ސްޓޭޝަންތައް ޤާއިމުކުރެވިފައިވޭތޯ ޔަޤީންކުރުން؛
އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާ ކަނޑައެޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި، ލިޔެވިފައިވާ އިޖުރާއަތުތައް ފާސްކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދައްކަންޖެހޭ ފީތަކުގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުން.

[ނޭޝަނަލް ޕްލާންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން އޯގަނައިޒޭޝަންގެ މަސައްކަތްތައް]
އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ތިރީގައިވާ މަސައްކަތްތައް ކުރަންވާނެއެވެ.
އައި.ޕީ.ޕީ.ސީ އާ މުޢާމަލާތްކުރާ ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވުން؛
ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، ޕްރޮވިޝަނަލް މިންގަނޑުތަކާއި، ކަރަންޓީންކުރުމުގެ އަމުރާއި، ބަލާފާސްކުރުމާއި ޓެސްޓުކުރުން ހިމެނޭގޮތުން، ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ފާސްކޮށް ތަންފީޛުކުރުން؛
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެތެރެކުރުމުގެ ޝަރުޠެއްގެ ގޮތުގައި ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް ލާޒިމުކުރުން؛
ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓްގެ ލިސްޓަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ ލިސްޓަކާއި، ޤައުމީގޮތުން ކަންބޮޑުވާ ޕެސްޓްގެ ލިސްޓަކާއި، އެތަކެތި އިމްޕޯޓްކުރުމުގެ ޝަރުޠުތައް އެކުލަވާލައި އައުކުރަމުން ގެންދިޔުން؛
އެކްސްޕޯޓްކުރުމަށާއި، ރީއެކްސްޕޯޓްކުރުމަށް ތައްޔާރުކުރެވޭ ކޮންސައިންމަންޓްތަކަށް، އެތަކެތި އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ޤައުމުތަކުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރުމަށް ތައްޔާރުކުރެވޭ ކޮންސައިންމަންޓްތަކަށް އިމްޕޯޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޫކުރުން؛
ޕެސްޓް ހުރިކަމާއި، ފެތުރުން ރިޕޯޓުކުރުމާއި، އެ ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުގައި، ހެދެމުންދާ ގަސްގަހާގެއްސާއި (ދަނޑުހައްދާ ސަރަޙައްދުތަކާއި، ނަރސަރީތަކާއި، ބަގީޗާތަކާއި، ގްރީންހައުސްތަކާއި، ލެބޯޓްރީތައް ހިމެނޭގޮތުން)، ވަލުގައި ހެދޭ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ރައްކާކޮށް ބެހެއްޓިފައި ހުންނަ ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދެވޭ ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް ބަލާފާސްކުރުން؛
ޕެސްޓްގެ ނުރައްކާތެރިކަން ވަޒަންކުރުމާއި، އަދި އެކަށީގެންވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ދިރާސާ ހެދުން؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ ނުރައްކާ ފޯރާފައިވާ ސަރަޙައްދުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ހިފެހެއްޓުމާއި، އަދި ޕެސްޓް ނެތް ސަރަޙައްދުތަކާއި، މަދުން ޕެސްޓް އުޅޭ ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައަޅައި، ބަލަހައްޓައި، ސަރވޭކުރުން؛
ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް އުފެދުމާއި، ފެތުރުން މަދުކުރުމަށްޓަކައި، ގަސްގަހާގެއްސާއި ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކުގެ ކޮންސައިންމަންޓްތައް ބަލާފާސްކޮށް، އަދި ބަލާފާސްކުރިކަމުގެ ރިޕޯޓު ދޫކުރުން؛
ބަޔޮލޮޖިކަލް ކޮންޓްރޯލް އޭޖެންޓްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދައުރުވާގޮތް، ރާއްޖެއިން ބޭރުވާގޮތް، ނުވަތަ ރާއްޖެއަށް އެތެރެވާގޮތް މޮނިޓަރކުރުން؛
ޕެސްޓް އުފެދުމާއި ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައި، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރެވޭ އަދި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުކުރެވޭ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ ކޮންސައިންމަންޓްތަކާއި، އެފަދަ ތަކެތި ރައްކާކުރާ ތަންތަނާއި އެހެނިހެން ޢިމާރާތާއި ގޯތިން ޖަރާސީމު ނައްތާލުން؛
ކޮންސައިންމަންޓްތައް އެކުލެވިފައިވާގޮތާއި، އަންނަ ބަދަލުތަކާއި އަދި އަލުން ޕެސްޓް އަށަގަތަނުދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ކޮންސައިންމަންޓްތަކަށް ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުމަށްފަހު އެކްސްޕޯޓްކުރުމާ ހަމައަށް، އެކަމަށް އެކަށޭނަ އިޖުރާއަތުތައް މެދުވެރިކޮށް، ކޮންސައިންމަންޓްތަކުގެ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓޭކަން ޔަޤީންކުރުން؛
ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓާބެހޭ މަޢުލޫމާތާއި، އެތަކެތި ހުއްޓުވައި ކޮންޓްރޯލްކުރެވޭ ގޮތްތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ފެތުރުން;
ކަރަންޓީންކުރެވޭ ސަރަޙައްދުތަކާއި، ޕެސްޓް ނެތް ސަރަޙައްދުތަކާއި، މަދުން ޕެސްޓް އުޅޭ ސަރަޙައްދުތަކާއި، ޕެސްޓްގެ ނުރައްކާ ފޯރާފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ގޮތުގައި އެކި ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އަދި އެގޮތުން ކަނޑައެޅޭ ކަނޑައެޅުން ބާޠިލުކުރުން؛
ބޭނުންތެރިކަމަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، ޕެސްޓަށް ތަޙުލީލުކުރުމާއި، ތަޙުޤީޤުކުރުމާއި، ދިރާސާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމާއި، ބޭނުންވާގޮތެއްގެމަތިން އެކި ތަންތަނުގައި ލެބޯޓްރީތަކާއި، ކަރަންޓީންކުރެވޭ ސްޓޭޝަންތައް ޤާއިމުކުރުން؛
އަޅާފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ފިޔަވަޅުތައް އެއީ، ކަމާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ނުވަތަ ޕެސްޓްގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ދިރާސާއަށް ބަލައިގެން އެޅިފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކެއްކަން އެހެން ޤައުމުތަކަށް އަންގައި ސަބަބު ބަޔާންކުރުން؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރާ ޙާލަތްތައް ވިޔަފާރީގެ ބައިވެރިންނަށް އެންގުން؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ، ކަރަންޓީންކުރާ ސްޓޭޝަންތައް، ދިރާސާކުރާ ރަސްމީ ފަރާތްތައް، ރަސްމީ ލެބޯޓަރީ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސަރުކާރު ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތެއް ނުވަތަ މުއައްސަސާއެއް އެކްރެޑިޓްކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުތައް ޤާއިމުކުރުން؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓްތަކާއި، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަތަކާއި، ފައިޓޯސެނިޓަރީ ބަލާފާސްކުރުންތަކާއި، ސަރވޭލަންސް އަދި ހޯދުންތަކުން ލިބޭ މަޢުލޫމާތާއި، އަދި މި ޤާނޫނާ ގުޅުންހުރި އެހެނިހެން ފައިޓޯސެނިޓަރީ މަޢުލޫމާތުތައް ހިމެނޭ ރަޖިސްޓަރީއެއް ޤާއިމުކޮށް ބެލެހެއްޓުން؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުންނާއި، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އެނޫން މުވައްޒަފުން ކުރިއެރުވުމާއި ތަމްރީނުކުރުން؛
އައި.ޕީ.ޕީ.ސީ އާއި އަދި އެހެނިހެން ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމާބެހޭ ސަރަޙައްދީ ނުވަތަ ޤައުމީ އިދާރާތަކާ މުޢާމަލާތްކުރުމާއި އެތަންތަނަށް ރިޕޯޓުކުރުމާއި، އަދި ފައިޓޯސެނިޓަރީ ކަންކަމާގުޅޭގޮތުން އެހެން ޤައުމަކާއެކު ބޭއްވޭ ފޯރަމްތަކުގައާއި، ސަރަޙައްދީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފޯރަމްތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެ ތަމްސީލުކުރުން؛
މި ޤާނޫނު ހިންގުމާއި، މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ހާސިލްކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންކަމަށް ފެނިގެން މިނިސްޓަރު ޙަވާލުކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތް ކުރުން.

[އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާ]
ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާ، މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަކީ، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.
ފަންނީ ޤާބިލުކަމާއި، މަޞްލަޙަތު ފުށުއެރުމުގެ އުޞޫލުތަކާއި، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާގެ މަސައްކަތްތައް ގަވާއިދުގައި ތަފްޞީލުކުރަންވާނެއެވެ.

[ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ލަފާދޭ ބޯޑު]
ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓަރަށާއި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ލަފާދިނުމަށާއި، ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން ރަނގަޅުކުރުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތައް ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި، ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމާބެހޭގޮތުން ލަފާދޭ ބޯޑު (ބޯޑު) ޤާއިމުކުރެވުނީއެވެ.
ބޯޑު އެކުލެވިގެންވަނީ ޤާނޫނީގޮތުން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ މަސައްކަތްތައް ޙަވާލުވެފައިވާ މިނިސްޓްރީތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތައް ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ބޯޑުގައި ތަމްސީލުވާ އިދާރާތަކުން، ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތަކާގުޅޭ މަސައްކަތްކުރާ ނުވަތަ އެކަމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ފަންނީ އޮފިސަރުން ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ބޯޑު އެކުލެވިގެންވާގޮތާއި، ބޯޑުގެ ހިންގުމުގެ އިޖުރާއަތުތައް ފާސްކުރާނީ ގަވާއިދެއްގެ ދަށުންނެވެ.

[ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުން]

[ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުން ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އޮފިސަރުންނާއި ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުން، ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.
އެހެން އޮތޯރިޓީތަކާ ގުޅިގެން އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އޮފިސަރުން ނޫން އެހެން ފަރާތްތަކާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މަސައްކަތްތައް މިނިސްޓަރަށް ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ. ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުން ފިޔަވައި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެހެން މަސައްކަތްތައް، މިގޮތުން ކަނޑައެޅޭ އޮފިސަރުން ކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެ އޮފިސަރުންނާ ޙަވާލުކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކާއި، އެމީހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ގަވާއިދުގައި ތަފްޞީލުކުރަންވާނެއެވެ.

[ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުންގެ މަސައްކަތްތައް]
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުންގެ މަސައްކަތްތަކަކީ:
ހައްދަމުންދާ ނުވަތަ ރައްކާކުރެވިފައިވާ ގަސްގަހާގެއްސާއި ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް އުޅޭކަމާއި ފެތުރުން ރިޕޯޓުކުރުމަށްޓަކައި ބަލާފާސްކުރުން؛
ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ރާއްޖެއިން އެކްސްޕޯޓްކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ނުވަތަ ރާއްޖޭގައި ޓްރާންސިޓްގައިވާ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ ކޮންސައިންމަންޓްތަކުގައި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް އަށަގެންފައިވޭތޯ ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި އަދި ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ކޮންސައިންމަންޓްތަކުގެ ޕެސްޓްގެ ޙާލަތު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ސާމްޕަލް ނަގައިގެން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކުން ބަލާފާސްކުރުން؛
ކޮންސައިންމަންޓްތައް ބަންދުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ތަކެއްޗާއި، ރައްކާކުރެވޭ ތަންތަނާއި، ކޮންވޭޔަންސްތައް ހިމެނޭގޮތަށް، ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ރާއްޖެއިން އެކްސްޕޯޓްކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ނުވަތަ ރާއްޖޭގައި ޓްރާންސިޓްގައިވާ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ ކޮންސައިންމަންޓްތަކުން ޕެސްޓް ނައްތާލެވިފައިވާކަން ޔަޤީންކުރުން؛
ކޮންސައިންމަންޓްތަކަށް ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުމަށްފަހު އެކްސްޕޯޓްކުރުމާ ހަމައަށް، ކޮންސައިންމަންޓްތަކުގެ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓޭކަން ޔަޤީންކުރުން؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޕެސްޓްގެ ޙާލަތާބެހޭ އެންމެފަހުގެ މަޢުލޫމާތު ބަލަހައްޓައި ސަރވޭލަންސްކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުވެއްޖެކަމަށް ޝައްކުވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އިންކުއަރީތައް ހިންގުމާއި، މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުންތަކަށް އެދުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްގަހާގެހީގެ ވަސީލަތްތަކަށާއި، ގަސްގަހާގެއްސަށާއި، ގަސްގަހާގެހިން ތިމާވެއްޓަށް އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ވިޔަދިނުމަށްޓަކައި، ސޮލިޑް ވޭސްޓް މެނޭޖްމަންޓްގެ ކަންކަން ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން، ބައިލޮޖިކަލް ނުރައްކާތެރިކަން ކުރިމަތިވެދާނެ ކުނި ތިރީގައިވާ ތަންތަނުން ނައްތާލެވޭކަން ޔަޤީންކުރުން؛
ރާއްޖެ އަންނަ މަތިންދާ ބޯޓާއި، ކަނޑުބޯޓާއި، ޕްލެޝަރ ކްރާފްޓް؛ އަދި އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި އަދި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އުފައްދައި، ދޮވެ، ރައްކާކުރާ ޢިމާރާތާއި ގޯތި؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުމަށާއި، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ދޫކުރުމަށާއި، ބަލާފާސްކުރުމަށާއި، އެނޫންވެސް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެގޭ އެހެނިހެން ފީ ނެގުން؛
އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން އަންގާ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރުން.

[ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުންގެ ބާރުތައް]
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި އަދި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ބަލާފާސްކުރުމާއި، އެތަކެތީގެ ސާމްޕަލްނަގައި އެ ސާމްޕަލް ޓެސްޓުކުރުމަށް ފޮނުވުމުގެ ބާރު ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއްކަމަށް ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ކަމެއް ކޮށްފިކަމަށް ނުވަތަ ކުރަނީކަމަށް ނުވަތަ ކުރަން އުޅޭކަމަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ސަބަބުތަކެއް ހުރެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރާކަން ޔަޤީންކުރުމަށް، ތިރީގައިވާ ކަންކަން އޭނާއަށް ކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ 4 ވަނަ ނަންބަރާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެމަތިން، ސަރަޙައްދެއްގެ އެއްވެސް ބަޔަކަށް ނުވަތަ ޢިމާރާތަކަށް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ވަދެ ބަލާފާސްކުރުމާއި، އަދި ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ނުވަތަ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭނުންވާ އެހެންވެސް ލިޔުމެއް ދެއްކުމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެންގުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފިކަން ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ސަބަބުތަކެއް ހުރެއްޖެނަމަ، ހުއްދަތަކާއި، ސެޓްފިކެޓްތަކާއި، އިންވޮއިސްތަކާއި، ލިޔުންތައް ބަލާފާސްކުރުމާއި، އެތަކެތީގެ ކޮޕީ ހެދުން ނުވަތަ ރަޖިސްޓަރީގެ ނުވަތަ ރިކޯޑްތަކުގެ ބައެއް ނެގުމާއި، އެފަދަ ތަކެތި ހިފެހެއްޓުން؛
ޕެސްޓް ނުވަތަ އެހެނިހެން ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ހުރުމުގެ ނުވަތަ ފެތުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ކޮންމެ މީހެއް، ފޮއްޓެއް، ގަސްގަހާގެއްސެއް، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުމެއް، ރައްކާކުރާ ތަނެއް، ބަންދުކުރެވޭ ތަކެތި، އުފުލޭ ތަކެތި، ކޮންޓެއިނަރު، ފަސް އަދި އެހެންވެސް ދިރޭ އެއްޗެއް، އޮބްޖެކްޓެއް ނުވަތަ މެޓީރިއަލެއް ރާއްޖެއަށް އެތެރެވާއިރު ނުވަތަ ބޭރުވާއިރު، ކޯޓު އަމުރެއް ނެތި ބަލާފާސްކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރާކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކަނޑައެޅުމަށް ބޭނުންވާކަމަށް އޭނާއަށް ފެންނަ ބެލުންތައް ބެލުމާއި އިންކުއަރީތައް ހިންގުމާއި، އެ މަޤްޞަދުގައި އެފަދަ ތަކެތި އުފުލުން ހުއްޓުވުން؛
މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ފޯރުކޮށްދޭކަމަށް، ވިއްކާކަމަށް، ނުވަތަ ބޭނުންކުރާކަމަށް އޭނާއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތައްހުރި ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ވިއްކުމާއި، ބޭނުންކުރުން ކަނޑައެޅިގެންވާ މުއްދަތަކަށް ހުއްޓުވުމާއި، އަދި އެތަކެތި ހިފެހެއްޓުން؛
އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގައި ހުރިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޕެސްޓެއް ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ނުވަތަ ރާއްޖޭގައި ޓްރާންސިޓްގައިވާ ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެއްޗާ ގުޅޭގޮތުން، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ނުވަތަ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރެވިފައި އޮތްނަމަވެސް ނުވަތަ ނެތްނަމަވެސް، ރާއްޖެއަށް ގެނައުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮންވޭޔަންސެއްގެ ވެރިފަރާތުގެ ޚަރަދުގައި ޕެސްޓް ކަރަންޓީންކުރާ ސްޓޭޝަނެއްގައި ތިރީގައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށް އިންސްޕެޓަރަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.
ފަރުވާދިނުން؛
ނައްތާލުން؛
އަނބުރާ ފުރުވާލުން؛ ނުވަތަ ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުން.
ބަލާފާސްކުރުމަށްފަހު، ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތަށް، އަދި ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބާވަތްތަކާއި، ގަސްގަހާގެހީގެ ކޮންސައިންމަންޓްތައް ހިފެހެއްޓި، ކޮންފިސްކޭޓްކުރި، އެތަކެތިން ސާމްޕަލް ނެގި ނުވަތަ އެތަކެތި ނައްތާލި ސަބަބުތައް ބަޔާންކުރާ އިންސްޕެކްޝަން ރިޕޯޓެއް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުން ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި، މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އެހެން އިދާރާއެއްގެ އެހީތެރިކަމަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން މެނުވީ، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަކު އޭނާގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެގޮތުން، މީހުން ދިރިއުޅޭ އެއްވެސް ތަނަކަށް، އެތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ނުވަތަ އެތާނގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ ހުއްދަނެތި ވަދެގެން ނުވާނެއެވެ.

[ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުން]

[ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް ކަނޑައެޅުން]
ޕެސްޓްގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ދިރާސާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ވަކި ޕެސްޓަކީ ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ކަރަންޓީންނުކުރާ ޕެސްޓެއްގެ ގޮތުގައި، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓްގެ ލިސްޓެއް ޤާއިމުކޮށް ކަނޑައެޅޭ މުއްދަތުތަކެއްގައި މުރާޖަޢާކޮށް، އަދި އެ ލިސްޓު އައި.ޕީ.ޕީ.ސީ ގެ ސެކްރެޓޭރިއެޓަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ނުވަތަ ސަރަޙައްދީ އިދާރާތަކުން ނުވަތަ ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމާބެހޭ އެހެން ޤައުމީ އިދާރާތަކުން ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓްގެ ލިސްޓަށް އެދިއްޖެނަމަ، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން އެ ލިސްޓު ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ޕެސްޓާ ގުޅިގެން އަޅާ އިމަޖެންސީ ފިޔަވަޅު]
ސަރަޙައްދުގެ އެއްވެސް ބައެއްގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް ޢިމާރާތެއް ނުވަތަ ގޯއްޗެއްގައި ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓެއް އުޅޭކަމަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަށް ޝައްކުކުރެވޭނަމަ، ތިރީގައިވާ ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.
އެތަނަކަށް ވަދެ، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާއިން ލިބިދޭ ބާރުތަކުގެ ބޭނުންކުރުން؛ ނުވަތަ އެ ސަރަޙައްދަކީ، ޕްރޮވިޝަނަލް ކަރަންޓީން ސަރަޙައްދެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގައި އެދުމާއެކު، ޕެސްޓް ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށް ދުރާލާ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.
ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިޔުމާއި، ހެއްދުން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުން ހިމެނޭގޮތުން، ދުރާލާ އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތައް، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އަމުރަކުން ފާސްކުރަންވާނެއެވެ.

[ޕްރޮވިޝަނަލް ކަރަންޓީން ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގައި އެދިއްޖެހިނދެއްގައި، ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއްގެ އެއްވެސް ބައެއްގައި ކަރަންޓީންކުރެވޭ ޕެސްޓެއް އުޅޭކަމަށް ޝައްކުކުރެވިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި، އެ ސަރަޙައްދަކީ، ޕްރޮވިޝަނަލް ކަރަންޓީން ސަރަޙައްދެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި އަދި އިމަޖެންސީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅިދާނެއެވެ.
ޕްރޮވިޝަނަލް ކަރަންޓީން ސަރަޙައްދެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، ވީއެންމެ އަވަހަކަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ތިރީގައިވާ ކަންކަމުންކުރެ ކަމެއް ކުރަންވާނެއެވެ.
ކަރަންޓީން ޕެސްޓް އަށަގެންފައިވާ ސަރަޙައްދެއް ނުވަތަ ޢިމާރާތެއް ނުވަތަ ގޯއްޗެއްތޯ ޔަޤީންކޮށް، މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ސަރަޙައްދަކީ ކަރަންޓީންކުރާ ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުން؛ ނުވަތަ އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕްރޮވިޝަނަލް ކަރަންޓީން ސަރަޙައްދެއްކަމަށް ކަނޑައެޅި ކަނޑައެޅުން ބާޠިލުކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަޅާ އިމަޖެންސީ ފިޔަވަޅުތައް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކަރަންޓީންކުރާ ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅުން]
އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕެސްޓެއް އަށަގެންފައިވާ ސަރަޙައްދެއްކަމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ކަނޑައަޅައިފި ހިނދެއްގައި ނުވަތަ ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓެއް އަށަގެންފައިވާކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭފަދަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ، އެ ސަރަޙައްދެއް ފާހަގަކޮށް، އެ ސަރަޙައްދަކީ ކަރަންޓީންކުރާ ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރަކުން، ކަރަންޓީންކުރެވޭ ސަރަޙައްދުތަކާއި، ކަރަންޓީންކުރެވޭ މުއްދަތު ކަނޑައަޅައި، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
ޕެސްޓް އަށަގަތުން ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ފިޔަވަޅުތައް އަޅައި، އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ފާސްކުރަންވާނެއެވެ.
ކަރަންޓީންކުރެވޭ މުއްދަތު މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން މުރާޖަޢާކޮށް ބޭނުންވާގޮތެއްގެމަތިން އެ މުއްދަތު އިތުރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކަރަންޓީންކުރިކުރުން ބާޠިލުކުރުން]
ކަރަންޓީންކުރާ ސަރަޙައްދުގެ ޙާލަތު ގަވާއިދުން މުރާޖަޢާކޮށް، ތިރީގައިވާ ކަންކަމުންކުރެ ކަމެއް ފުރިހަމަވުމާއެކު، އެ ސަރަޙައްދުގެ ވެރިފަރާތްތަކަށް ނުވަތަ އެ ސަރަޙައްދުގައި އުޅޭ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހައިން ބެލޭނެގޮތަކަށް ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރާ ނޯޓިހަކުން، ކަރަންޓީންކުރިކުރުން ބާޠިލުކޮށްފައިވާކަން ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓް އެތަނުގައި މިހާރު އުޅޭކަމަށް ނުބެލެވުން؛ ނުވަތަ ޕެސްޓް އަށަގެންފައިވާ ސަރަޙައްދު އެއްކޮށް ނުވަތަ އެ ސަރަޙައްދުން ބައެއް ކަރަންޓީންކޮށްފައި ބެހެއްޓުން މިހާރަށް އެކަށީގެންނުވާކަމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ފެނުން.

[ޕެސްޓް ނެތް ސަރަޙައްދު ކަނޑައެޅުން]
އެކަށީގެންވާ ސަރވޭލަންސްތަކުގެ މައްޗަށް ބަލައި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް އެ ސަރަޙައްދުގައި ނެތްކަމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ޤަބޫލުކުރެވި، އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕެސްޓް ނެތް ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައަޅައި، އަދި އެ ޙާލަތުގައި އެ ސަރަޙައްދު ދެމެހެއްޓޭތޯ ބެލުމަށް މޮނިޓަރކުރެވޭ ސިސްޓަމެއް ޤާއިމުކޮށްފިނަމަ، އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕެސްޓް ނެތް ސަރަޙައްދެއްކަމުގައި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ޕެސްޓް މަދުން އުޅޭ ސަރަޙައްދު ކަނޑައެޅުން]
އެކަށީގެންވާ ސަރވޭލަންސްތަކުގެ މައްޗަށް ބަލައި، އެ ސަރަޙައްދުގައި ޕެސްޓް އުޅެނީ މަދުންކަމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ޤަބޫލުކުރެވި، އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕެސްޓް މަދުން އުޅޭ ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައަޅައި، އަދި އެ ޙާލަތުގައި އެ ސަރަޙައްދު ދެމެހެއްޓޭތޯ ބެލުމަށް މޮނިޓަރކުރެވޭ ސިސްޓަމެއް ޤާއިމުކޮށްފިނަމަ، އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕެސްޓް މަދުން އުޅޭ ސަރަޙައްދެއްކަމުގައި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ މިންގަންޑުތައް ތަންފީޛުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާއާއި 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 17 ވަނަމާއްދާގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ޕްރޮވިޝަނަލް ކަރަންޓީން ސަރަޙައްދުތަކުގައާއި، ކަރަންޓީންކުރާ ސަރަޙައްދުތަކުގައާއި، ޕެސްޓް މަދުން އުޅޭ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ތިރީގައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ.
ޕެސްޓް ފެތުރުން މަދުކުރުމަށްޓަކައި، ޕެސްޓް އަށަގެންފައިވީނަމަވެސް އަދި އަށަގެންފައިނުވާނަމަވެސް، އެތަކެތީގެ ކޮންވޭޔަންސްތަކަށް ފަރުވާދިނުން ހިމެނޭގޮތުން، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، އަދި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެއްޗަށް ފަރުވާދިނުން ނުވަތަ ނައްތާލުން؛
ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ލާޒިމު ފަރުވާތައް ދިނުން؛
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ތެރޭގައާއި، އެ ސަރަޙައްދުތަކުން އެތެރެއަށް ނުވަތަ ބޭރަށް ދައުރުވުން މަނާކުރުން ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުން؛
ކަނޑައެޅިފައިވާ ތަނެއްގައި ގަސްއިންދުމާއި، އަލުން އިންދުން މަނާކުރުން؛
ސަރަޙައްދެއްގައި އުޅޭ ޕެސްޓެއް ފެތުރުނަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށް، ނައްތާލުމަށް ނުވަތަ ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކަމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ހިފެހެއްޓުން.
ރަސްމީ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް އެ ސަރަޙައްދުގައި ކަނޑައެޅިގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭނެކަމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން އެ ސަރަޙައްދުގެ ވެރިފަރާތަށް އެންގިދާނެއެވެ.
އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން އަންގާ އެންގުމުގައިވާ އެއްވެސް ޝަރުޠަކާ އެއްގޮތަށް ވެރިފަރާތުން ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ، ތިރީގައިވާ ކަންކަމުންކުރެ ކަމެއް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ކުރެވިދާނެއެވެ.
އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އެންގުމުގައިވާގޮތަށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ މިންގަންޑުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި، އެ ސަރަޙައްދަކަށް ނުވަތަ ޢިމާރާތަކަށް ނުވަތަ ގޯއްޗަކަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަކު ވަނުމުގެ ހުއްދަ ދިނުން؛ ނުވަތަ ޙާލަތަށް ބަލައި ބޭނުންވެއްޖެހިނދެއްގައި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓެއް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށްޓަކައި، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ނައްތާލުން.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބުނެފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުން، މި މާއްދާގެ ނަންބަރުތަކުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމަށް ބޭނުންވާ އާލާތާއި، މެޝިނަރީއާއި، އެއްގަމު އުޅަނދުފަހަރާއި، އަދި އެނޫން ތަކެތި އެމީހުންނާއެކު ގެންދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އަޅާ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލައި، އެކަމަށްދާ ޚަރަދު ދައްކަންޖެހޭނީ ވެރިފަރާތުންނެވެ.
ސަރުކާރުގެ ޒިންމާ އޮތްކަމަށް ޝަރީޢަތުން ސާބިތުވެގެން މެނުވީ، މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބުނާ ބަލާފާސްކުރުމުގެ ރިޕޯޓުގައި އެކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ، މި މާއްދާގެ ދަށުން އެއްވެސް ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑެއް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން، ޢިމާރާތާއި ގޯއްޗަށް ވަނުމުގެ ނުވަތަ ގަސްގަހާގެއްސާއި ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ނައްތާލުމުގެ ޒިންމާ ދިވެހި ސަރުކާރުންނާއި ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުން އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ތަކެތި]

[ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް]
މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓްކުރެވޭ ޤައުމުގެ އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ދޫކުރާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓާއެކު މެނުވީ، އެއްވެސް މީހަކު، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި އެނޫން ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
އެކްސްޕޯޓްކުރުމަށާއި ރީއެކްސްޕޯޓްކުރުމަށް އައި.ފީ.ޕީ.ސީ ގައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓްގެ ނަމޫނާއާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް އެއްގޮތްވާން ވާނެއެވެ.
ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރަންވާނީ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[އިމްޕޯޓްކުރުމުގެ ފައިޓޯސެނިޓަރި މިންގަނޑުތައް]
ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް ތަޢާރުފުވުމާއި ފެތުރުމުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އިމްޕޯޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން، ތިރީގައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ޕެސްޓްގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ދިރާސާއަށް ބިނާކޮށް ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެއްޗާބެހޭގޮތުން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޝަރުޠުތައް ކަނޑައެޅުން؛
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުވާ ނުވަތަ ނުރައްކާތެރިކަމަށް ބެލެވޭ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ނުވަތަ އެތަކެތީގެ ކޮންސައިންމަންޓްތައް، އެތެރެކުރުމަށް ހުއްދަ ނުދިނުން ނުވަތަ ބަންދުކުރުން ނުވަތަ ފަރުވާދިނުމަށް ލާޒިމުކުރުވުން، ނައްތާލުން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުން ބޭރުކުރުން؛
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ފައިޓޯސެނިޓަރީގޮތުން ތަޙުލީލުކުރުމަށް، ދިރާސާކުރުމަށް، ބަލާފާސްކުރުމަށް، ޓެސްޓުކުރުމަށް، ފަރުވާދިނުމަށް، ބަންދުކުރުމަށް، ނުވަތަ ނައްތާލުމަށް ބެހެއްޓޭ ކަރަންޓީންކުރާ ސްޓޭޝަންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ވަކި ތަންތަން ކަނޑައެޅުން؛
ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް ނުވަތަ ދިރޭސޫފާސޫފި އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތްތަކަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ދެވޭ ސިސްޓަމެއް ބެލެހެއްޓުން؛
ރާއްޖެއަންނަ ފަރާތްތަކާއެކުގައާއި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރެވޭ ކޮންވޭޔަންސްތަކުގައި ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ހުރިނަމަ އެކަން ހާމަކުރުމަށް އެދުން؛ ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް ތަޢާރުފުވުމާއި ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށް ބޭނުންވާ އެހެނިހެން ފިޔަވަޅު އެޅުން.
މި މާއްދާގައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ބިނާކުރަންވާނީ ޢަމަލުކުރެވޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކަށެވެ. ނުވަތަ އެމިންގަނޑުތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ފަންނީ ސަބަބު ހުންނަންވާނެއެވެ.
ޙާލަތު ބަދަލުވުމާއި، އަދި އައު ޙަޤީޤަތްތަކެއް އެނގުމާ ގުޅިގެން، މި މާއްދާގެ ދަށުން އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް ލަސްނުކޮށް ބަދަލުކުރިކަން ނުވަތަ ބާޠިލުކުރިކަން އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ޔަޤީންކުރަންވާނެއެވެ.
އައު ނުވަތަ ނޭނގޭ ޕެސްޓް ތަޢާރުފުވުމާއި، އަދި/ނުވަތަ ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް އިތުރު މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ބަނދަރުތަކުގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ގޯތި]
މިބާބުގައި ބަޔާންކުރާ، ބަލާފާސްކުރުމުގެ ކަންކަން ކުރުމަށް، އެއަރޕޯޓުގައާއި، ބަނދަރުތަކުގައާއި، އަދި ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން ބަނދަރުތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ޢިމާރާތްތަކާއި މަސައްކަތްކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ ޖާގަ ބެހެއްޓުމާއި އެތަންތަނަށް ވަނުމުގެ ޙައްޤު ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ލިބިދޭންވާނެއެވެ. ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަނދަރުތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ އިދާރާތަކުން، ބުނެވިދިޔަ ޢިމާރާތްތަކާއި ތަންތަނަށް ވަދެވޭކަން ޔަޤީންކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ]
ސައިންޓިފިކް ނުވަތަ ދިރާސާކުރުމުގެ ބޭނުމަށް އިމްޕޯޓްކުރާ، ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ލިޔުމުން ދޭ ނޯޓިހަކުން ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ހޯދުމުން އިސްތިސްނާކުރާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި އަދި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރެވޭ ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ އޮވެގެން މެނުވީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ބޭނުންވާހިނދެއްގައި، އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތުން އެކަމަށް ހުށަހަޅައި އަދި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފީ ދައްކަންވާނެއެވެ.
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ދޫކުރަންޖެހޭނެ އެންމެ ދިގު މުއްދަތާއި، ހުއްދަ ޞައްޙަވާނެ މުއްދަތުގެ ދިގުމިނާއި، ނެގޭނެ ފީތައް ހިމެނޭގޮތުން، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ ދޫކުރުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި އިޖުރާއަތުތައް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ގަވާއިދަކުން އެކަށައަޅަންވާނެއެވެ.
ތިރީގައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދައަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް ދިރާސާކުރުމުގައި، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތައް ނުވަތަ ޕެސްޓްގެ ނުރައްކަލުގެ ދިރާސާ ބޭނުންކުރަންވާނެއެވެ.
ތަބާވާންޖެހޭ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޝަރުޠުތައް ކަނޑައެޅުން؛ އަދި ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓެކުރެވޭ ތަކެތީގެ ލިސްޓެއް، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދައިން އިސްތިސްނާކުރުން.

[ބަލާފާސްކުރުންތައް]
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ ކޮންސައިންމަންޓްތައް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރެވޭހިނދު ނުވަތަ ރާއްޖޭގައި ޓްރާންސިޓްގައިވާއިރު، ކޮންސައިންމަންޓްތަކުގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭކަމަށް މިނިސްޓަރު ފާސްކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުގައިވާ ޝަރުޠުތައް، ކޮންސައިންމަންޓްގައި ފުރިހަމަވޭތޯއާއި ލިޔެކިޔުންތައް ޞައްޙަތޯ، ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ބަނދަރުގައި ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރު ބަލާފާސްކުރަންވާނެއެވެ.
އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅުމުން، ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ގޮތަށް ބަންދުކޮށް ފާހަގަކޮށްފައިވާނަމަ، ބައެއް ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި، އެތަކެތި ގެންދެވޭ އެންމެފަހުގެ މަންޒިލުގައި ނުވަތަ އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢިމާރާތެއްގައި ނުވަތަ ކަރަންޓީންކުރާ ސްޓޭޝަނެއްގައި ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަށް ބަލާފާސްކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ ދަށުން ކުރެވޭ ބަލާފާސްކުރުންތަކަށް ފީ އެއް ނެގޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުރެވޭ ބަލާފާސްކުރުންތައް ކުރަންވާނީ މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއިން ތަކެތި ނެރުމުގެ ކުރިންނެވެ.

[ބަލާފާސްކުރުމަށްފަހު ޢަމަލުކުރެވޭ މިންގަނޑުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބަލާފާސްކުރުމަށްފަހު، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސައިންމަންޓްތަކާއި ލިޔެކިޔުންތައް ހުރިކަމަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރު ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތަށް ލިޔުމުން ދެވޭ ނޯޓިހަކުން، ކޮންސައިންމަންޓް ގެންދިޔުމުގެ ހުއްދަ އިންސްޕެކްޓަރު ދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބަލާފާސްކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ގައި ބުނާ ކަމާބެހޭ ލިޔެކިޔުންތައް ކޮންސައިންމަންޓާއެކު ނެތްކަމަށް، ނުވަތަ އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްފައިނުވާކަމަށް، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ޕެސްޓެއް ތަޢާރުފުވުމުގެ ނުވަތަ ފެތުރުމުގެ ނުރައްކަލެއް އޮތްކަމަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރު ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތަށް ލިޔުމުން ދެވޭ ނޯޓިހަކުން، ކޮންސައިންމަންޓް އެއްކޮށް ނުވަތަ އެއިން ބަޔަކާ ގުޅޭގޮތުން، ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ތިރީގައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރަންޖެހޭކަމަށް އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
ޓެސްޓުކުރުން ނުވަތަ ފަރުވާދިނުން ފުރިހަމަވަންދެން ބަންދުކޮށްފައިބެހެއްޓުން؛
ކަރަންޓީންކުރުމަށްޓަކައި ގެންދިޔުން؛
އަނބުރާ ފުރުވާލުން؛ ނުވަތަ ނައްތާލުން.
ކޮންސައިންމަންޓް ވަރަށް އަވަހަށް ނައްތާލަންޖެހޭކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ނޯޓިސް ދިނުމަކީ އެހިނދުގައި ކުރެވިދާނެކަމަކަށް ނުވާނަމަ، ނޯޓިސް ދިނުމަކާ ނުލައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބުނެފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެޓަރަށް އެޅިދާނެއެވެ. މި މާއްދާ ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅި ސަބަބު އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރު ލިޔުމުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެވުމަށްފަހު ނުވަތަ ފަރުވާދިނުމަށްފަހު، ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކޮންސައިންމަންޓަކާ ޙަވާލުނުވެއްޖެނަމަ، އެ ކޮންސައިންމަންޓް ނައްތާލުމަށްޓަކައި ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަށް ފިޔަވަޅު އެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) ނުވަތަ (ރ) ގެ ދަށުން އަޅާ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލައި، އެކަމަށް ދާ ޚަރަދު ދައްކަންޖެހޭނީ އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތުންނެވެ.
ސަރުކާރުގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ މި މާއްދާގެ ދަށުން ބަލާފާސްކުރުމަށްފަހު ޢަމަލުކުރެވޭ މިންގަނޑުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ނުވަތަ ކޮންސައިންމަންޓްތައް ނައްތާލުމުގެ ޒިންމާ ސަރުކާރުން އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[އެތެރެވިކަން އެންގުމަށް އޮތް ވާޖިބު]
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ ކޮންސައިންމަންޓްތައް އައިސްފައިވާކަން، ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ކަނޑައެޅޭ ބަނދަރުތަކާ ޙަވާލުވެހުރި ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަށް އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތުން ރިޕޯޓުކޮށް އަދި ފައިޓޯސެނިޓަރީގޮތުން ބަލާފާސްކުރުމަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ރާއްޖެ އައިސްފިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވާ، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއާއި، ބަނދަރުތަކާއި، މަތިންދާބޯޓާއި، ޕޯސްޓުގެ ޚިދުމަތާއި، ކޫރިއަރާއި، ޝިޕިންގއާއި، މުދާ އުފުލުމާބެހޭ ކަންކަންކުރާ އެޖެންސީތަކާއި، މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްއާއި، ކޯސްޓްގާޑާއި، ދައުލަތާއި، ޕްރޮވިންސްތަކާއި، ލޯކަލް އޮތޯރިޓީތަކުން، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަކަށް އެކަން އަވަހަށް އަންގައި، އަދި އެތަކެތި ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދަންދެން ދޫނުކޮށް ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓޭ ހިފެހެއްޓުން ބެލެވޭނީ އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން އަންގައިގެން ކުރާ ކަމެއް ކަމުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓޭ ތަކެތި ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް، އަދި އެތަކެތި ހިފެހެއްޓޭ ދުވަހުން ފެށިގެން ލަސްވެގެން ބަންދުނޫން 1 (އެކެއް) ދުވަހުގެތެރޭގައި، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދަންވާނެއެވެ.

[އެކްސްޕޯޓްކުރުމާއި، ރީއެކްސްޕޯޓްކުރުމާއި ޓްރާންސިޓްގައި ހުރުން]

[އެކްސްޕޯޓް ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުން]
އެކްސްޕޯޓްކުރާ ފަރާތަކުން އެދުމުން، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ބަލާފާސްކުރުމެއް ހިންގައި އަދި އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ޤައުމުގެ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ދޫކޮށްފިނަމަ، އެކްސްޕޯޓްކުރާ ފަރާތުން ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފީއެއް ދައްކަންވާނެއެވެ.
ތަކެތި ބޭރުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަނދަރުތައް މެދުވެރިކޮށް އެކްސްޕޯޓްކުރާ ކޮންސައިންމަންޓްތަކުގެ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ރައްކާތެރިކަން ގެރެންޓީކުރުމަށް ބޭނުންވާ މިންގަނޑުތައް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ތަންފީޛުކުރަންވާނެއެވެ.

[ރީއެކްސްޕޯޓް ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކޮންސައިންމަންޓެއް އިމްޕޯޓްކުރުމަށްފަހު އެހެން ޤައުމަކަށް އެކްސްޕޯޓްކުރާއިރު، އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ޤައުމުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކޮށްފައިވާކަން އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ޔަޤީންވާނަމަ، ގަވާއިދުގައިވާ ނަމޫނާއާ އެއްގޮތަށް، ރީއެކްސްޕޯޓް ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް އެފަރާތުން ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، އެކްސްޕޯޓްކުރާ ޤައުމުގެ އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ދޫކޮށްފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓްގެ އަސްލު ނުވަތަ އޭގެ ޞައްޙަ ކޮޕީއެއް، ރީއެކްސްޕޯޓްކުރެވޭ ކޮންމެ ކޮންސައިންމަންޓަކާއެކު އޮންނަންވާނެއެވެ.

[ޓްރާންސިޓްގައިވާ ކޮންސައިންމަންޓް]
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، ކޮންސައިންމަންޓެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންސިޓްކުރާނަމަ، ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ނުވަތަ ރީއެކްސްޕޯޓް ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ.
ޓްރާންސިޓްގައިވާ ކޮންސައިންމަންޓެއްގައި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓެއް އަށަގަނެދާނެކަމަށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ، ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓްކުރެވޭ ނުވަތަ އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ޤައުމުން އެދިއްޖެނަމަ، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ކަމަށް އެކަށޭނަ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ޤާއިމުކޮށް، އިމްޕޯޓްކުރުމަށް ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް ކޮންސައިންމަންޓްތަކުގައި ފުރިހަމަވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުމުން، މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާއާއި، 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ދޫކުރެވިދާނެއެވެ.

[ތަންފީޛުކުރުން]

[އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ދޭންޖެހޭ އިދާރާތައް]
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުންގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ލިބިފައިވާ ބާރުތަކުގެ ބޭނުންކުރުމަށް، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން އެދޭ އެހީތެރިކަން ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އެންމެހާ މުއައްސަސާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓެއް އުޅޭކަން އެންގުމުގެ ވާޖިބު]
ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓެއް އުޅޭކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ނުވަތަ އެނގޭ ކޮންމެ ފަރާތަކުން، އެންމެ ކައިރީގައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރެއް މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ އެހެން ގޮތެއް މެދުވެރިކޮށް އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އަށް ވަގުތުން އަންގަންވާނެއެވެ.

[އިސްތިއުނާފުކުރުން]
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ ކޮންސައިންޓްމަންޓް ހިފެހެއްޓުމަށް، ނައްތާލުމަށް ނުވަތަ ފަރުވާދިނުމަށް، ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރު ނިންމާ ނިންމުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބޭ، ބިމުގެ ވެރިފަރާތް، ކޮންވޭޔަންސްގެ ވެރިފަރާތް ނުވަތަ އޮޕަރޭޓަރު، ނުވަތަ އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތުން، ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާއަށް އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާއަށް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ގެ އިސްވެރިޔާ ނިންމާ ނިންމުމެއްގެ ސަބަބުން، ގެއްލުން ލިބޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ކޯޓަށް ދިއުމުގެ ހައްޤަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެއެވެ.

[ކުށްތައް]

[ކުށްތައް]
އެއްވެސް މީހަކު އަމިއްލައަށް، ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް އޭނާގެ މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ އޭޖެންޓެއް މެދުވެރިކޮށް، ތިރީގައިވާ ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓެއް އެތަކެތީގައި އަށަގަނެފައި ހުރިކަން އެނގިހުރެ، ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެއްވެސް ގޮތަކަށް ހެއްދުމާއި، އަތުގައި ބެހެއްޓުމާއި، ވިއްކުމާއި، ވިއްކުމަށް ހުށަހެޅުމާއި، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިޔުމާއި، ފޯރުކޮށްދިނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބިފައިވާ ބާރުތަކުގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރާ އެއްވެސް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަކާމެދު މާރާމާރީ ހިންގުން، އެއްބާރުލުން ނުދިނުން، ހުރަސްއެޅުން، ނުވަތަ ބިރުދެއްކުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުރެވޭ އަމުރެއް ނުވަތަ އަންގާ އެންގުމަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރުން؛
ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަނދަރަކުން މެނުވީ، ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރުން؛
ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި، މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އެހެން އެއްވެސް ޝަރުޠަކާ ޚިލާފަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރުން؛
ކަރަންޓީންކުރާ އެއްވެސް ޕެސްޓެއް ޤަޞްދުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ތަޢާރުފުކުރުން ނުވަތަ ފެތުރުން، ނުވަތަ ޤަޞްދުގައި އެއިންކަމެއް ވިޔަދިނުން؛
ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި، މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ ބާބުގައިވާ ގޮތަށް މެނުވީ އެކްސްޕޯޓްކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓެއް ދޫކުރެވުމަށްފަހު، ކޮންސައިންމަންޓްގެ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ރައްކާތެރިކަން ނުބެލެހެއްޓުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަލާފާސްކުރުމަށާއި ސާމްޕަލް ނެގުމަށް ހުއްދަ ނުދިނުން؛
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަކާއި މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ އޮފިސަރެއްގެ ހާޒިރުގައި މެނުވީ، ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ހުރި ކޮންސައިންމަންޓެއްގެ ސީލް ކެނޑުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްވެސް ލިޔުމެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ޤަޞްދުގައި ނުވަތަ ފަރުވާތެރިނުވެ ދޮގު މަޢުލޫމާތު ދިނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރެވޭ އެއްވެސް ލިޔުމެއް ބަދަލުކުރުން، ފޯޖުކުރުން، ހަލާކުކުރުން ނުވަތަ ނައްތާލުން.
ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަކު ތިރީގައިވާ ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.
ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ވިޔަސް، އޭނާގެ ރަސްމީ ވާޖިބު އަދާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އަމިއްލަ ބޭނުމަށް އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނުވަތަ ހަދިޔާއެއް ދިނުމަށް ބުނުން ނުވަތަ އެފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ބަލައިގަތުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ ރަސްމީ ވާޖިބުތަކާ ޚިލާފަށް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުމަށް އެއްބަސްވުން، ނުކޮށް ދޫކޮށްލުން، ހުއްދަކުރުން، ފޮރުވުން، ނުވަތަ ރޭވުން؛
ރަސްމީ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި އެއްވެސް މީހެއް، ފަރމެއް، ނުވަތަ ވިޔަފާރިއަކާ ގުޅޭގޮތުން ލިބޭ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް، އޭނާގެ ރަސްމީ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ ތެރޭގައި ސުޕަވައިޒަރުގެ އެންގުމުގެ މަތިން، ނުވަތަ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން މެނުވީ ހާމަކުރުން.

[އަދަބުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ:
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ސާބިތުވި ފުރަތަމަ ފަހަރުނަމަ 3,000 (ތިންހާސް) ރުފިޔާ އިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ސާބިތުވި ދެވަނަ ފަހަރުނަމަ 6,000 (ހަހާސް) ރުފިޔާ އިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ އެހެނިހެން އަދަބުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށެއް ސާބިތުވިކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޙުކުމްކުރާ ޤާޟީއަށް ނުވަތަ މެޖިސްޓްރޭޓަށް ތިރީގައިވާ އަމުރުތައް ނެރެވިދާނެއެވެ.
ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގުމުގައި ބޭނުންކުރި ތަކެތި ސަރުކާރަށް ނެގުން؛ އަދި ގަސްގަހާގެހީގެ ޞިއްޙަތަށް ނުވަތަ ތިމާވެއްޓަށް ނުރައްކާވާފަދަ ކުށެއް ޤަޞްދުގައި ކޮށްފި މީހަކީ، 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް، ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެތެރެކުރުމުގެ ހުއްދައަކަށް ނުވަތަ ލައިސަންސަކަށް އެދި ހުށަހެޅުމަށް އެކަށީގެންނުވާ ފަރާތެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުން.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމެއް ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރަކު ކޮށްފިނަމަ އެމީހެއްގެ އަދަބަކީ:
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ސާބިތުވި ފުރަތަމަ ފަހަރުނަމަ 5,000 (ފަސްހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ސާބިތުވި ދެވަނަ ފަހަރުނަމަ، 10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރުން.

[ޢާންމު މާއްދާތައް]
[ގަވާއިދު ހެދުމާއި، ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމަށް ބޭނުންވާ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުމަށް މިނިސްޓަރަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރު] މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލްކުރުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭކަމަށް ފެންނަ ގަވާއިދުތަކާއި، އަމުރުތަކާއި، ޖަދުވަލުތަކާއި، ނޯޓިސްތައް ނެރުމާއި، އިޞްލާޙުކުރުމާއި، އުވާލުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަށް އުނިކަން ނާންނަގޮތުގެމަތިން، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ ނުވަތަ ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމާބެހޭގޮތުން ލަފާދޭ ބޯޑުގެ ލަފާގެމަތިން ގަވާއިދުތަކާއި، އަމުރުތަކާއި، ޖަދުވަލުތަކާއި، ނޯޓިސްތަކާއި، މެނުއަލްތަކުގައި، ޚާއްޞަކޮށް ތިރީގައިވާ އެންމެހައި ކަންކަން ނުވަތަ އެއިން ބައެއް ކަންކަން މިނިސްޓަރަށް ހިމެނިދާނެއެވެ.
ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސަރވޭލަންސާއި، ހޯދުންތަކާއި، ބަލާފާސްކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުތަކާއި، އެހެނިހެން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޕްރޮގްރާމްތައް؛
ކޮންސައިންމަންޓްތައް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށްޓަކައި، ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ބަނދަރުތައް ކަނޑައެޅުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރެވޭ ހުއްދަތަކާއި ސެޓްފިކެޓްތައް ދޫކުރުމުގެ އިޖުރާއަތާއި، އެ ލިޔުންތައް ހުންނަންވާނެގޮތާއި، ހިމަނަންޖެހޭ ކަންކަމާއި، ލިޔެފައި އޮންނަންވީ ބަސް؛
ޕެސްޓް ނެތް ޞަރަޙައްދު ނުވަތަ ޕެސްޓް މަދުން އުޅޭ ޞަރަޙައްދު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް؛
ކޮންސައިންމަންޓް އެކްސްޕޯޓްކުރުމުގައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރުން ކުރާ ކަންކަން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ އިޖުރާއަތުތައް؛
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ކޮންސައިންމަންޓްތައް އެތަކެތި ގެންދެވޭ އެންމެފަހުގެ މަންޒިލުގައި ބަލާފާސްކުރެވިދާނެ ޝަރުޠުތައް؛
މި ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ކޮންސައިންމަންޓްތައް ނައްތާނުލައި ބެހެއްޓޭނެ އެންމެ ދިގު މުއްދަތު؛
މި ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ އިޖުރާއަތުތައް؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަލާފާސްކުރުމަށާއި ދެވޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ފީ؛
ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެހެނިހެން ފައިޓޯސެނިޓަރީ ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުތައް.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައި އޮތްގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެންގޮތަކަށް ދޭހަނުވާނަމަ:
"ސަރަޙައްދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބިމާއި ކަނޑު ހިމެނޭގޮތުން، ރަސްމީކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޞަރަޙައްދުކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއިން ބަޔަކަށެވެ.
"ޕެސްޓް މަދުން އުޅޭ ޞަރަޙައްދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވަކި ބާވަތެއްގެ ޕެސްޓެއް މަދު މިންވަރަކަށް އުޅޭ، އަދި އެކަން ބަލައި، ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ނައްތާލުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންޖެހޭ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބަޔަކަށް ނުވަތަ މުޅި ދިވެހިރާއްޖެއަށެވެ.
"ބަޔޮލޮޖިކަލް ކޮންޓްރޯލް އޭޖެންޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޕެސްޓްގެ ޤުދުރަތީ ހަތުރުންނާއި، އެއާ ވާދަކުރާ، ނުވަތަ ދެކޮޅު، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އޯގަނިޒަމަށެވެ.
"ބޯޑު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ގަސްގަހާގެހި ޙިމާޔަތްކުރުމަށް ލަފާދޭ ބޯޑަށެވެ.
"ކޮންސައިންމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރެވޭ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެހެން ޤައުމަކަށް އެކްސްޕޯޓްކުރެވޭ، އަދި ފައިޓޯސެނިޓަރީއެއް ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރެވިފައިވާ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، އަދި/ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތީގެ މިންވަރަކަށެވެ. (އެއްބާވަތަށްވުރެ ގިނަ ބާވަތުގެ މުދާ ނުވަތަ ގިނަ ބާވަތްތަކެއްގެ މުދަލުގެ މައްޗަށް ކޮންސައިންމަންޓެއް އެކުލެވިދާނެއެވެ.) "ޓްރާންސިޓްގައިވާ ކޮންސައިންމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް އެމައްޗަށް ހިނގާ، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްނުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއިން ގެންދެވޭ ކޮންސައިންމަންޓްތަކަށެވެ.
"ކޮންޓްރޯލް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޕެސްޓްގެ އާބާދީއެއް އިތުރުވިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށާއި، މަދުކުރުމަށާއި، ނައްތާލުމަށެވެ.
"ކޮންވޭޔަންސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ޕެސްޓް، ފަސް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިޔުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދު، މަތިންދާބޯޓު، ރޭލު، އެއްގަމު އުޅަނދު، ގާޑިޔާ، ފޮށިގަނޑު، ޖަނަވާރު ނުވަތަ އެހެނިހެން ތަކެއްޗަށެވެ.
"ހިފެހެއްޓުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑެއްގެ ގޮތުން ރަސްމީކޮށް ކޮންސައިންމަންޓެއް އެކަހެރިކުރުމަށް ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަށެވެ.
"އިމަޖެންސީ ފިޔަވަޅު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އައު ނުވަތަ ހީނުކުރާފަދަ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޙާލަތެއްގައި އަޅާ އަވަސް ފައިޓޯސެނިޓަރީ ފިޔަވަޅަށެވެ.
"ނުރައްކާފޯރާފައިވާ ޞަރަޙައްދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިޤްތިޞާދީގޮތުން ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބޭނެ ޕެސްޓެއް އާލާވާފަދަ ޙާލަތެއްގައި ޤުދުރަތީގޮތުންވާ ޞަރަޙައްދުތަކަށެވެ.
"އެކްސްޕޯޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެއް ޤައުމުން އަނެއް ޤައުމަށް ބޭރުކުރުމަށެވެ.
"ސަރުކާރުގެ އިދާރާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކާއި، ޑިޕާޓްމަންޓްތަކާއި، އޮތޯރިޓީތަކަށެވެ. އަދި މި މާނައިގައި ޙިއްޞާގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ސަރުކާރަށް ލިބިގެންވާ ޕްރައިވެޓް ކުންފުނި ހިމެނެއެވެ.
"ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ހުއްދަ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމްޕޯޓްކުރުމުގައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މުދާ އިމްޕޯޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ ގޮތުން ދޫކުރެވޭ ރަސްމީ ލިޔުމަކަށެވެ.
"އިމްޕޯޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބޭރު ޤައުމަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށެވެ.
"އިމްޕޯޓްކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވެރިފަރާތް، ކޮންސައިނަރ، ކޮންސައިނީ، އޭޖެންޓް، ބްރޯކަރ، ނުވަތަ އެހެން ހައިސިއްޔަތަކުންވިޔަސް، އެހެން ޤައުމަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނެވޭ ނުވަތަ ގެނައުން ގާތް ގަސްގަހާގެހި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް، ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެއްޗާ އެވަގުތަކު ޙަވާލުވެހުރި ނުވަތަ އެތަކެތީގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވޭ ފަރާތަށެވެ.
"އަށަގަތުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކުގެ ދިރިހުރި ޕެސްޓެއް އެއްވެސް އެއްޗެއްގައި ހުރުމަށެވެ. މި މާނައިގައި އިންފެކްޝަން ހިމެނެއެވެ.
"ބަލާފާސްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޕެސްޓް ހުރިތޯ ނުވަތަ ފައިޓޯސެނިޓަރީ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ރަސްމީކޮށް ބެލުމަށެވެ.
"ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިންސްޕެކްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅައި ނުވަތަ ޢައްޔަންކޮށް، އަދި އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން އެތަނުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް ހުއްދަ ދީފައިވާ ފަރާތަކަށެވެ.
"އައި.ޕީ.ޕީ.ސީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެންމެ ފަހުން އިޞްލާޙުކުރެވިފައިވާ "އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްލާންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން ކޮންވެންޝަން" މި މުޢާހަދާއަށެވެ.
"އައި.ޕީ.ޕީ.ސީ ސެކްރެޓޭރިއެޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، "އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްލާންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން ކޮންވެންޝަން" އިން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ، އެ މުޢާހަދާގެ ސެކްރެޓޭރިއެޓަށެވެ.
"މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދަނޑުވެރިކަމާބެހޭ ކަންކަން ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާގެ ވަޒީރު، ނުވަތަ އޭނާގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ފަރާތަށެވެ.
"ނޭޝަނަލް ޕްލާންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން އޯގަނައިޒޭޝަން" ނުވަތަ "އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާފައިވާ އިދާރާ، ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގެ އެއާ އެއްފަދަ އިދާރާއަށެވެ.
"އޯގަނިޒަމް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤުދުރަތީގޮތުން ހުންނަ ޙާލަތުގައި ދަރިފަސްކޮޅު އާލާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ދިރޭތަކެއްޗަށެވެ.
"ރަސްމީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކުން ކުރާ، ޤާއިމުކުރާ ނުވަތަ ހުއްދަކުރާ ކަންކަމަށެވެ.
ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެއްޗާއި، ޢިމާރާތާ ގުޅޭގޮތުން "ވެރިފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެވަގުތަކު އެތަކެއްޗާ ނުވަތަ ތަނާ ޙަވާލުވެހުރި ނުވަތަ އެތަކެތީގެ ނުވަތަ ތަނުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވޭ ފަރާތް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ބަންދުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މުދަލެއް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ނުވަތަ އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ތަކެއްޗަށެވެ.
"މީހުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޠަބީޢީ ޝަޚުޞުތަކާއި ޤާނޫނީ ޝަޚުޞުތަކަށެވެ.
"ޕެސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަސްގަހާގެއްސަށް ނުވަތަ ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކަށް ގެއްލުންދޭ ގަހުގެ ބާވަތް، ޖަނަވާރު، ނުވަތަ ބަލި ފަތުރާ އެހެނިހެން ތަކެއްޗަށެވެ. މި މާނައިގެ ތެރޭގައި ސީ.ބީ.ޑީ ގައި މާނަކޮށްފައިވާ "އިންވޭސިވް އޭލިއަން ސްޕީޝީސް" ހިމެނެއެވެ.
"ޕެސްޓް ނެތް ސަރަޙައްދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވަކި ޕެސްޓެއް ނޫޅޭކަމަށް ސައިންސް ހެކިދޭ، އަދި އެ ޙާލަތުގައި ދަމަހައްޓަމުން ގެންދާ ސަރަޙައްދަކަށެވެ.
"ޕެސްޓްގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ދިރާސާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވަކި އޯގަނިޒަމަކީ ޕެސްޓެއްތޯ ކަނޑައެޅުމަށާއި، އެ ޕެސްޓް ރެގިއުލޭޓް ކުރަންޖެހޭތޯއާއި، އެއާ ދެކޮޅަށް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތަކުގެ ވަރުގަދަކަން ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ޤުދުރަތީ، ނުވަތަ ސައިންސާއި އިޤްތިޞާދީ ހެކި ދިރާސާކުރުމަށެވެ.
"ފައިޓޯސެނިޓަރީ ފިޔަވަޅު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބަލާފާސްކުރުމާއި، ޓެސްޓުތައް ހެދުމާއި، ފަރުވާދިނުންފަދަ، ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ކުރާ ރަސްމީ ކަންކަމަށެވެ.
"ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އައި.ޕީ.ޕީ.ސީ ގެ ނަމޫނާ ސެޓްފިކެޓާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދޫކުރެވޭ ސެޓްފިކެޓަށެވެ.
"ފައިޓޯސެނިޓަރީ އިމްޕޯޓް ޝަރުޠުތައް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެ ޤައުމަކަށް އެތެރެކުރާ ކޮންސައިންމަންޓްތަކާ ގުޅިގެން، ތަކެތި އިމްޕޯޓްކުރާ ޤައުމުން ނުވަތަ އެން.ޕީ.ޕީ.އޯ އިން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތަކަށެވެ.
"ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓް ތަޢާރުފުވުމާއި އަދި/ނުވަތަ ފެތުރުން ހުއްޓުވުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ކަރަންޓީންނުކުރާ ޕެސްޓްގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދީގޮތުން ކުރާ އަސަރު ކުޑަކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހަދާ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދަށެވެ.
"ފައިޓޯސެނިޓަރީ ރައްކާތެރިކަން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެކަށީގެންވާ ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކޮންސައިންމަންޓެއްގެ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓުން ތަޣައްޔަރުވުން ނުވަތަ އޭގައި އަށަގަތުން ހުއްޓުވުމަށެވެ.
"ގަސްގަހާގެހި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަހުގެ އޮށް ހިމެނޭގޮތުން، ދިރޭ ގަހާއި ގަހުގެ ބައިތަކަށެވެ.
"ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތައް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަހުގެ ބައިތައް ބޭނުންކޮށްގެން އޭގެ އަސްލަށް ބަދަލެއް ނުގެނެސް ހަދާ ތަކެއްޗާއި (ގޮވާން ހިމެނޭގޮތުން)، އަދި ތަކެތި އުފައްދާ ގޮތުގެ ސަބަބުން ޕެސްޓް ތަޢާރުފުވުމަށާއި ފެތުރުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް އުފެއްދުންތަކަށެވެ.
"ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ބަނދަރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކޮންސައިންމަންޓް އެތެރެކުރުމަށާއި މީހުން އެތެރެވުމަށް މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާފައިވާ ވައިގެބަނދަރާއި، ކަނޑުގެ ބަނދަރާއި، ހާބަރާއި، ޖެޓީއަށެވެ.
"ޢިމާރާތާއި ގޯތި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ބެހެއްޓުމާއި، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިޔުމާއި، ހެއްދުމަށް، އެއްކޮށް ނުވަތަ ބައެއް ބޭނުންކުރާ ބިން، ފެންރައްކާކުރާ ތަންތަން، ޢިމާރާތް، ގުދަން، ކޮންޓޭނަރު، ކޮންވޭޔަންސް، ނުވަތަ ބިމުގައި ނުވަތަ ކަނޑުގައި ހަދާފައިވާ އެހެނިހެން ތަންތަނަށެވެ.
"ކަރަންޓީންކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ބަލައި ދިރާސާކުރުމަށް، ނުވަތަ އިތުރަށް ބަލާފާސްކޮށް ޓެސްޓުކޮށް އަދި/ނުވަތަ ފަރުވާދިނުމަށްޓަކައި ރަސްމީކޮށް ތަނެއްގައި ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށެވެ.
"ކަރަންޓީންކުރެވޭ ސަރަޙައްދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓެއް އުޅޭ، އަދި ރަސްމީކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރަމުންގެންދާ ސަރަޙައްދަކަށެވެ.
"ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ނުރައްކާފޯރާފައިވާ ޞަރަޙައްދަށް އިޤްތިޞާދީގޮތުން ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބޭފަދަ، އެ ސަރަޙައްދުގައި އަދި ނޫޅޭ، ނުވަތަ މަދު މިންވަރަކަށް އުޅޭ އަދި ރަސްމީކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރަމުންގެންދާ ޕެސްޓަށެވެ.
"ކަރަންޓީންކުރާ ސްޓޭޝަން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ކަރަންޓީންކޮށްފައި ބެހެއްޓޭ ރަސްމީ ތަނަކަށެވެ.
"ރީއެކްސްޕޯޓް ފައިޓޯސެނިޓަރީ ސެޓްފިކެޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ހިމަނާފައިވާ ސެޓްފިކެޓަށެވެ.
"ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ރައްކާކުރެވޭ ތަންތަނާއި، ބަންދުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ތަކެއްޗާއި، ކޮންވޭޔަންސާއި، ކޮންޓޭނަރާއި، ފަހާއި، އަދި ފައިޓޯސެނިޓަރީ މިންގަނޑުތައް ބޭނުންވާކަމަށް ކަނޑައެޅޭ، ޚާއްޞަކޮށް އެއްޤައުމުން އަނެއް ޤައުމަށް ގެންދެވޭ، ޕެސްޓް އަށަގަނެ ފެތުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް އެނޫންވެސް އޯގަނިޒަމާއި ތަކެއްޗަށެވެ.
"ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ކަރަންޓީންނުކުރާ ޕެސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އޭގެ އަސަރު ގަސްގަހާގެހީގައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން އެތަކެތިން ކުރެވޭ ބޭނުމަށް އަސަރުކޮށް، އަދި އިޤްތިޞާދީގޮތުން ބަލައިނުގަނެވޭފަދަ އަސަރެއް ކުރާތީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ކަރަންޓީންނުކުރާ ޕެސްޓަށެވެ.
"ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ޕެސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކަރަންޓީންކުރާ ޕެސްޓް ނުވަތަ ރެގިއުލޭޓްކުރެވޭ ކަރަންޓީންނުކުރާ ޕެސްޓަށެވެ.
"ގަވާއިދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކަށެވެ.
"ސަރވޭލަންސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ސަރވޭކޮށްގެން، މޮނިޓަރކޮށްގެން ނުވަތަ އެހެން ގޮތްގޮތުން، ޕެސްޓް ހުރިކަން ނުވަތަ ނެތްކަމުގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް ރިކޯޑުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ރަސްމީ ގޮތަކަށެވެ.
"ފަންނީ ސަބަބު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެކަށީގެންވާ ޕެސްޓްގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ދިރާސާ ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަތަ، ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި އެފަދަ އެހެން ގޮތަކުން ސައިންޓިފިކް މަޢުލޫމާތު ބަލައި އިވެލުއޭޓްކޮށްގެން ނިކުންނަ ނަތީޖާއަކީ އަސާސަކަށް ބަލައިގެން ދައްކާ ސަބަބަށެވެ.
"ފަރުވާދިނުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޕެސްޓް މެރުމާއި، އޭގެ އަސަރު ކަނޑުވާލުމާއި، ނައްތާލުމާއި، އާލާވުން ހުއްޓުވުމާއި، މަދުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ރަސްމީ ގޮތަކަށެވެ.

[އުވާލެވޭ ގަވާއިދު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުން "ގަސްގަހާގެހި ކަރަންޓީނުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު 2008" އުވުނީއެވެ.