އެކްސްޓްރަޑިޝަންގެ ޤާނޫނު
(1/2015)

[އިބްތިދާއީ މާއްދާތައް]

[ތަޢާރުފާއި މަޤްޞަދު]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށްޓަކައި އެ ޤައުމުތަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި، ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ ކުށްވެރިން އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
އެމީހަކު ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށެއްގެ ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ އެމީހަކީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެ، ޙުކުމްކޮށްފައިވާ، އެހެންނަމަވެސް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިނުވާ މީހެއްނަމަ، އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި؛
ނުވަތަ އެމީހަކީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެ، ޙުކުމްކޮށް، އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "އެކްސްޓްރަޑިޝަންގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަކީ، އަންނަނިވި މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން އެ ޤައުމުތަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން އެ ޤައުމުތަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެކުށް ކަނޑައެޅުމާއި، ދިވެހިރާއްޖެއިން އެމީހުން އެކްސްޓްރަޑައިޓްނުކުރެވޭނެ ޙާލަތްތައް ކަނޑައެޅުން؛
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން ހޯދައި، ހިފަހައްޓައި ހައްޔަރުކުރުމާބެހޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، މުދާ ހިފެހެއްޓުމާބެހޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރުމާބެހޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން؛
ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ ކުށްވެރިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރެވޭނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން.

[މަފްހޫމްތަކުގެ ރަދީފު]

[ކުށްވެރިން]
"ކުށްވެރިން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހުންނާއި، ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެ ޙުކުމްކުރެވިފައިވާ މީހުންނާއި، ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެ ޙުކުމްކުރެވި، އެހެންނަމަވެސް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިނުވާ މީހުން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން]
"ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށް ކޮށްފައިވާ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއްގައިވާ ކުށްވެރިންގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ، އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށްޓަކައި އެ ޤައުމަށް ގެންދިޔުމަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށެވެ.
އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް އެ ޤައުމުގައި ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި؛
ނުވަތަ އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކުރިކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެ ޙުކުމްކޮށް، އެހެންނަމަވެސް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިނުވާ މީހުންގެ މައްޗަށް އެ ޤައުމުގައި އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކުރިކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެ އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހުންގެ ޙުކުމް، އެ ޤައުމުގައި ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ ކުށްވެރިން]
"ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ ކުށްވެރިން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށް ކޮށްފައިވާ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއްގައިވާ ކުށްވެރިންގެ ތެރެއިން ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ، އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުމަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކުރިކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެ ޙުކުމްކޮށް، އެހެންނަމަވެސް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިނުވާ މީހުންގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކުރިކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެ އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހުންގެ ޙުކުމް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި.

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭ ބާވަތުގެ ކުށް]
"އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭ ބާވަތުގެ ކުށް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މުޢާހަދާ ޤައުމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤައުމަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ކަމުގައިވާނަމަ، ދިވެހިރާއްޖެއާއި އެ ޤައުމާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށްކުށަށެވެ. އެނޫން ޤައުމެއް ކަމުގައިވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުށްކުށަށެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ޤައުމުތައް]
"އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ޤައުމުތައް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ އަށްވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ޤައުމުތަކަށެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުން]
"އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އަންނަނިވި މާނަތަކުންކުރެ މާނައެއްގައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި އެ ޤައުމުން ހުށަހެޅުމުން، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި މަރުޙަލާތައް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ އެކްސްޓްރަޑިޝަން އަމުރެއްގެ ދަށުން އޭނާ އެ ޤައުމަށް ގެންދިޔުމަށް؛ ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓް ކޮށްދިނުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން އެ ޤައުމުގައި އެދުމުން، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި މަރުޙަލާތައް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު އެ ޤައުމުން އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުމަށެވެ.
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، އޭނާ ހުރި ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި މަރުޙަލާތައް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު އޭނާ އެ ތިންވަނަ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް.

[ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމު]
"ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ޤައުމަށެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑިޝަން އަމުރު]
"އެކްސްޓްރަޑިޝަން އަމުރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި މަރުޙަލާތައް ނިމުމަށްފަހު، ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ނިންމައި، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަދިނުމުގެ ގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނެރޭ އަމުރަށެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުން]

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާގުޅޭ ޢާންމު މާއްދާތައް]

[ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ޤައުމުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ހުއްދަކުރެވޭނީ، ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ޤައުމުތަކަށެވެ.

[ދިވެހިރައްޔިތުން އެކްސްޓްރަޑައިޓްނުކުރެވުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރައްޔިތުން ބޭރު ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދި ހުށަހަޅާ ޤައުމުން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެ ޤައުމުން ބޭނުންވާ ކުށުގެ ދަޢުވާ އޭނާގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދަޢުވާ އުފުލެން އޮތްނަމަ، އެ ދަޢުވާ އޭނާގެ މައްޗަށް އުފުލަންވާނެއެވެ.

[މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށް]
ވަކި ކުށަކީ އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކަށް ފެތޭ ކުށެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެއީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން އެ ޤައުމުތަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށް ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
އެ ކުށަކީ، ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ކުށުގެ އެންމެ ބޮޑު އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި މަދުވެގެން 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޖަލަށްލުމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ބޮޑު އަދަބެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމުގައިވުން؛ އަދި އެ ކުށަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިނގައިފިނަމަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ޢަމަލުން ފުރިހަމަވާ ކުށުގެ އެންމެ ބޮޑު އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި މަދުވެގެން 1 (އެކެއް) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޖަލަށްލުމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ބޮޑު އަދަބެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމުގައިވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ކުށަކާގުޅޭ ޙުކުމެއް ތަންފީޛުކުރަމުންދާ މީހަކާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އޭނާ ތަންފީޛުކުރަމުންދާ ޙުކުމަކީ ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމެއް ކަމުގައިވާ ޙާލަތުގައި، އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޭންވާނީ، އެ ޙުކުމުގެ ބާކީ އޮތް މުއްދަތުގައި މަދުވެގެން 6 (ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތު، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ބޮޑު އަދަބެއް ތަންފީޛުކުރަން އޮތް ކަމުގައިވާނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ވަކި ކުށަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދި ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ބެލުމުގައި، އެ ކުށަކީ ނުވަތަ ކުށުގެ ޢަމަލަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަދި އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގައި އެއް ދަރަޖައެއް ދީފައިވާ، ނުވަތަ އެއް ލަފްޒުތަކަކުން ނުވަތަ ޢިބާރާތްތަކަކުން އިޝާރާތްކުރާ، ނުވަތަ ދެ ޤައުމުގައިވެސް އެއް ގިންތިއެއްގެ ކުށެއް ކަމުގައި ނުވަތަ ކުށުގެ ޢަމަލެއް ކަމުގައިވުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެ ކުށުގެ ރުކުންތަކަކީވެސް ދެ ޤައުމުގައި އެއް ރުކުންތަކެއް ކަމުގައިވުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ވަކި ކުށަކީ މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅުމުގައި، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގައި ކުށްވެރިޔާ ކުރިކަމަށް ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަށް ބުނާ އެންމެހައި ޢަމަލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ޓެކުހާއި އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީއާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ޤާނޫނުތަކާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކަކީ، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގައިވެސް އެއް ބާވަތުގެ ކުށް ކަމުގައި ބެލެވޭ ޢަމަލު ކަމުގައިވާނަމަ، އެއީ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ކުށްކުށް ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ. އަދި އެ ޓެކުހަކީ ނުވަތަ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީއަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ބާވަތުގެ ޓެކުހަކަށް ނުވަތަ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީއެއް ކަމުގައި ނުވާތީ، ނުވަތަ ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ޓެކުހާބެހޭ ނުވަތަ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީއާބެހޭ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ނެތުމަކީ، މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ނުދީ ހިފެހެއްޓޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދެނީ، އޭނާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކުރިކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ އެއް ކުށަށްވުރެ ގިނަ ކުށާ ގުޅިގެން ކަމުގައިވާނަމަ، އަދި އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ކުށަކީ، މި ޤާނޫނުގައި ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްނުކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން އެއް ކުށަކީ، ކުށްވެރިން ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދެވިދާނެ ކުށެއް ކަމުގައިވާނަމަ، ދެން ހުރި ކުށްކުށާ ގުޅޭގޮތުންވެސް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ހުއްދަ ދެވިދާނެއެވެ.
[މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްނުކުރެވޭނެ ޙާލަތްތައް] އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ނުދެވޭނެއެވެ.
އޭނާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ، ސިޔާސީ ކުށެއް ކަމުގައިވުން ނުވަތަ އެ ކުށަކީ ކުށް ކުރަން މެދުވެރިވި އެންމެހައި ޙާލަތްތަކަށް ބަލާއިރު ސިޔާސީ ކުށެއް ކަމަށް ބެލެވިދާނެ ކުށެއް ކަމުގައިވުން؛
އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދެނީ، އޭނާ ނިސްބަތްވާ ނަސްލަށް ނުވަތަ ޖިންސަށް ނުވަތަ ދީނަށް ނުވަތަ ޤައުމަށް ނުވަތަ އޭނާ ގެންގުޅޭ ސިޔާސީ ވިސްނުމަކަށް ބަލައި، އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމަށް ނުވަތަ އޭނާއަށް އަދަބުދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ކަމަށް ބެލެވިދާނެ ފަދަ އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވުން؛
އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމަށް ގެންދެވިއްޖެނަމަ، އެ ޤައުމުގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ހިންގާ ޝަރީޢަތުގައި، އޭނާ ނިސްބަތްވާ ނަސްލަށް ނުވަތަ ޖިންސަށް ނުވަތަ ދީނަށް ނުވަތަ ޤައުމަށް ނުވަތަ އޭނާ ގެންގުޅޭ ސިޔާސީ ވިސްނުމަކަށް ބަލައި، ތަފާތުކޮށްފާނެކަމަށް ބެލެވުން؛
އޭނާ ކުރި ޢަމަލަކީ ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކޮށްފިނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ، އެހެންނަމަވެސް، ޢާންމު ޖިނާއީ ކުށަކަށް ނުވާ ކަމެއް ކަމަށްވުން؛
އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދެނީ، އޭނާގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ނުވަތަ އެހެން ޤައުމެއްގައި އެންމެ ފަހުގެ ޙުކުމްކޮށް، އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމިފައިވާ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަމަށްވުން؛
އޭނާ ކުރި ކުށަކީ، ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސަބަބަކަށްޓަކައި އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުއުފުލޭނެ ކުށެއް ކަމުގައިވުން؛
އޭނާއަކީ، އޭނާ ކުރި ކުށާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ އެ ކުށުގެ ޢަމަލުން ފުރިހަމަވާ އެހެން ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކޮށް، ކުށުން ބަރީއަވެފައިވާކަމަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ، ނުވަތަ ކުށް ސާބިތުވުމަށްފަހު އެ ކުށަށް އަދަބު ލިބިފައިވާ ނުވަތަ ކުށަށް މަޢާފު ލިބިފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވުން.

[ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދުން]

[ރާއްޖޭގައިވާ ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނީ، އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށްޓަކައި، އަދި އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ހުއްދައެއްގެ ދަށުންނެވެ.
އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށެއްގެ ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ އޭނާއަކީ، އޭނާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެ، ޙުކުމްކޮށްފައިވާ، އެހެންނަމަވެސް އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިނުވާ މީހެއްނަމަ، އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ އެމީހަކީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެ، ޙުކުމްކޮށް، އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި ބޭރު ޤައުމުތަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ހުށަހަޅާނީ، އެ ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއެއް މެދުވެރިކޮށް، ފޮރިން މިނިސްޓަރަށެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ކޮންމެ ހުށަހެޅުމަކާއެކު ތިރީގައިވާ ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާއަކީ ކޮން ޤައުމަކަށް ނިސްބަތްވާ، ކާކުކަން އެނގޭނެ މަޢުލޫމާތު؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށް ކޮށްފައިވާ ތަނާއި ވަގުތު އެނގޭނެ ގޮތަށް، ކުށުގެ ތަފްޞީލު؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނުގެ ކަމާބެހޭ މާއްދާތަކުގެ ކޮޕީ؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށުގެ އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނުގެ ކަމާބެހޭ މާއްދާތަކުގެ ކޮޕީ؛
ކުށްވެރިޔާއަކީ އެ ޤައުމުގައި ކުށެއް ކުރިކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހެއްނަމަ، އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމަށް އެ ޤައުމަކުން ނެރެފައިވާ އަމުރު ނުވަތަ އަމުރުގެ އަސްލާ އެއްގޮތްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ރަސްމީ އިދާރާއަކުން ސޮއިކޮށްފައިވާ ކޮޕީއެއް؛
ކުށްވެރިޔާއަކީ އެ ޤައުމުގައި ކުށެއް ކުރިކަމަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކުރި ކޯޓެއްގެ ޙުކުމާއި، އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅުނު އަދަބު، އަދި އެ ޙުކުމުގެ އެއްވެސް މިންވަރެއް ތަންފީޛުކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަން ހެކިކޮށްދޭ، އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ދީފައިވާ ރަސްމީ ލިޔުމެއް؛
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ނިސްބަތްވާ ކުށް ކުށްވެރިޔާ ކުރިކަން، ފުރަތަމަ ނަޒަރުގައި ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ހުށަހަޅާ، މި ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ ހެކި.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ލިޔެކިޔުން ހުންނަންވާނީ އިނގިރޭސި ބަހުންނެވެ. އަދި އެ ލިޔުމެއްގެ އަސްލު އޮތީ އިނގިރޭސި ބަހުން ކަމުގައި ނުވާނަމަ، އަސްލާ އެއްގޮތްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ރަސްމީ އިދާރާއަކުން ސޮއިކޮށްފައިވާ އެ ލިޔުމުގެ އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާއެއް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމުތަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ހުންނަންވާނެ ގޮތުގެ ނަމޫނާއާއި، އެފަދަ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އިޖުރާއަތު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ފޮރިން މިނިސްޓަރަށް ލިބުމުން، މި މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ރ) ގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްފައިވޭތޯ ބެލުމަށްފަހު، އެ ހުށަހެޅުމެއް ފޮނުވާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށެވެ.

[ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހެޅޭ ހުށަހެޅުމެއް ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފޮނުވުމުން، އެ ހުށަހެޅުމާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ ކުރި ނުވަތަ ކުރިކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ބޭރު ޤައުމުތަކަށް ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއްކަން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤައުމެއްކަން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނެތްކަން؛ އަދި ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ ނުދޭންވީ އިތުރު ސަބަބެއް ނެތްކަން.
ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަވާނަމަ، އެ ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދޭން ނިންމައިފިނަމަ، އެ ހުއްދަ ފޮނުވާނީ ހައިކޯޓަށެވެ. ހައިކޯޓަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މައްސަލަތައް ބަލާނެ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަދިނުމަށް ނިންމައިފިނަމަ، އެ ހުއްދައިގެ ކޮޕީއަކާއި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހުށަހެޅުމުގެ ކޮޕީއެއް، އެ ހުށަހެޅުން ނިސްބަތްވާ ކުށްވެރިޔާއަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ ނުދިނުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމައިފިނަމަ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެކަން ހައިކޯޓަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ ވަކި ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން ނުދިނުމަށް ނިންމައި، މި މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެކަން ކޯޓަށް އަންގާއިރު، އެ ހުށަހެޅުން ނިސްބަތްވާ ކުށްވެރިޔާ ހުރީ މި ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދެއްގައިނަމަ، އޭނާ ދޫކޮށްލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި އެ ކުށްވެރިޔާއާ ގުޅިގެން އެއް ޤައުމަށްވުރެ ގިނަ ޤައުމުން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އޭގެ ތެރެއިން އެ ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރާނެ ޤައުމެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމުމުގައި، ދިވެހިރާއްޖެއާއި އެއިން ޤައުމަކާއެކު ވެފައިވާ ކަމާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކަށާއި އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން، އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ހުށަހެޅުންތައް ލިބުނު ތަރުތީބު؛
ކުށްވެރިޔާގެ ޤައުމީ ނިސްބަތް؛
ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތް ނުވަތަ ފަރާތްތަކުގެ ޤައުމީ ނިސްބަތް؛
ކުށްވެރިޔާ ޢާންމުކޮށް ދިރިއުޅޭ ތަން؛
ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ފަރާތް ނުވަތަ ފަރާތްތައް ޢާންމުކޮށް ދިރިއުޅޭ ތަން؛
ކުށް ކުރި ތަނާއި ވަގުތު؛
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވަނީ ތަފާތު ކުށްތަކަކާ ގުޅިގެން ކަމުގައިވާނަމަ، ކުށުގެ ކުޑަ ބޮޑުމިން؛
ކުށްވެރިޔާ ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް މިންވަރު؛
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވާ ސަބަބު؛
ޢަދުލު އިންޞާފުގެ ހަމަތަކަށް ބަލާއިރު އެންމެ އިންޞާފުވެރި ގޮތް ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެންނަ ގޮތް.

[ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ޤަބޫލުވުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އޭނާ ޤަބޫލުވާކަން، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދިނުމަށްފަހު ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި ހާމަކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ކުށްވެރިޔަކު ޤަބޫލުވާނަމަ، އަދި އެފަދައިން އޭނާ ޤަބޫލުވެފައިވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުން ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ފަނޑިޔާރު ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވަނީ އޭނާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކޮން ކުށަކާ ގުޅިގެންކަން އޭނާއަށް އެނގޭކަން ޔަޤީންކުރުން؛ އަދި އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ޤަބޫލުވުމުގެ ނަތީޖާއަކީ ކޮބައިކަން އޭނާއަށް ބަޔާންކޮށްދިނުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ބޭރު ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ކުށްވެރިޔަކު ޤަބޫލުވުމުގެ ނަތީޖާއަކީ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން އޭނާއާމެދު ޢަމަލުކުރެވުމެވެ.
އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ގޮތެއް ނިންމެންދެން، ޝަރީޢަތެއް ބޭއްވުމަކާ ނުލައި އޭނާ ބަންދުކުރުން؛ އަދި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމައި، އެކްސްޓްރަޑިޝަން އަމުރެއް ނެރުމުން، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވުން.
ބޭރު ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ކުށްވެރިޔަކު ޤަބޫލުވުމުގެ ނަތީޖާއަކީ ކޮބައިކަން މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔާއަށް ފަނޑިޔާރު ބަޔާންކޮށްދިނުމަށްފަހުގައިވެސް، އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ޤަބޫލުވާކަން ހާމަކޮށްފިނަމަ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ފަނޑިޔާރު ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
އޭނާ ބަންދުކުރުމަށް އަމުރެއް ނެރުން؛ އަދި އޭނާ ބަންދުކޮށްފައިވާކަމާއި، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވަނީ އޭނާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކޮން ކުށަކާ ގުޅިގެންކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިޔުމުން އެންގުން.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރަކު އަންގާ އެންގުމެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބުމުން، ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ އަމުރެއް މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ނެރެވިދާނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމަކަށް ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދެނީ އޭނާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ އެއް ކުށަށްވުރެ ގިނަ ކުށާ ގުޅިގެން ކަމުގައިވެފައި، އެ ކުށްތަކަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެހެން ޤައުމުތަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭ ފަދަ ކުށްކުށް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ ދަށުން އެ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ކުށްވެރިޔަކު ޤަބޫލުވަނީ، އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުށެއް ނުވަތަ ބައެއް ކުށާ ގުޅިގެން ކަމަށްވާނަމަ، މި މާއްދާގެ ދަށުން އޭނާ އެ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ނިންމަންވާނީ، އޭނާ ޤަބޫލުވެފައިވާ ކުށް ނުވަތަ ކުށްތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެކަންޏެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ، އެ ކުށާ ގުޅޭގޮތުން އެ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އޭނާ ޤަބޫލުވޭތޯ ފަނޑިޔާރު ސުވާލުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އޭނާ ޤަބޫލުނުވާނަމަ، އެ ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ފެންނަ ކަމަށް މި މާއްދާގެ ދަށުން ނިންމައިގެން ނުވާނެއެވެ.

[ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަންދުކުރުން]

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވާ ކުށްވެރިން ހައްޔަރުކުރުން]
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި ފިޔަވައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ބޭރު ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ހައްޔަރުކުރަންވާނީ، އެމީހަކާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދައެއް ދީފައިވާނަމައެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ހުއްދައަކާ ނުލައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ހައްޔަރުކުރެވޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއްގައި، އެ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ހުއްދައިގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބަންދުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދިނުމުން، އެ ހުއްދަ ނިސްބަތްވާ ހުށަހެޅުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކާގުޅޭ ހުށަހެޅުމެއް ކަމުގައި ނުވާނަމަ، ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވާކަމަށް އެ ހުއްދައިގައި ބަޔާންކުރާ ކުށްވެރިޔާ ހައްޔަރުކުރުމަށް ހައިކޯޓުން އަމުރެއް ނެރެންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހައްޔަރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔަކު، ވީ އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި، އަދި ލަސްވެގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހައިކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޝަރީޢަތް ބާއްވާ ނިމެންދެން، އޭނާއާމެދު އަންނަނިވި ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމަށް؛ ނުވަތަ އޭނާ ފިލުމަށް މަސައްކަތް ނުކުރާނެ ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އޭނާ ކަފާލާތުގެ އުސޫލުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކުރުމަށް؛ ނުވަތަ މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އަމުރެއް ކުރުމާ އެކުއެކީގައި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން އޭނާގެ ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމަށް.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުށްވެރިޔަކު ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވަނިކޮށް، އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކޮށްފިނަމަ، ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްދިނުމަށް އެދި އޭނާއަށް އަލުން ހުށައެއްނޭޅޭނެއެވެ.
ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ކަފާލާތުގެ އުސޫލުން ދޫކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް، މި މާއްދާގެ ދަށުން ކަފާލާތުގެ އުސޫލުން ދޫކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.

[ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރު]
ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ބޭރު ޤައުމަކަށް ބޭނުންވާ ކުށްވެރިޔަކު ވީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކަމަށް ބެލުމުގައި، ނުވަތަ ކައިރި މުސްތަޤުބަލެއްގައި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ އަތުވެދާނެ ކަމަށް ބެލުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި އެ ޤައުމަކަށް ލިބިފައިވާނަމަ، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި އެ ޤައުމަކުން ރަސްމީގޮތުން ހުށަހަޅަންދެން އޭނާ ހައްޔަރުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި އެ ޤައުމެއްގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅުމުގައި، އެ ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތް މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ އިންޓަރނޭޝަނަލް ކްރިމިނަލް ޕޮލިސް އޮގަނައިޒޭޝަން (އިންޓަރޕޯލް) މެދުވެރިކޮށް ނުވަތަ ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައިވެފައިވާ މުޢާހަދާއެއްގެ ދަށުން އެފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅޭ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި އެ ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާނެ އިޖުރާއަތުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދި ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާނީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދި ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވޭތޯ ބެލުމަށްފަހު، އެ އަމުރު ނިސްބަތްކުރާ ކުށްވެރިޔާ ހައްޔަރުކުރުމަށް ހައިކޯޓަށް ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެވިދާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާއަކީ، އޭނާ ބަންދުކުރަން އެދޭ ޤައުމުގައި ކުށް ކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ ކުރި ނުވަތަ ކުރިކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ބޭރު ޤައުމުތަކަށް ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއް ކަމުގައިވުން؛ އަދި ގިނަވެގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ ކުށްވެރިޔާ ބަންދުކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާނަމަ އެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ރަސްމީކޮށް ހުށަހަޅަން ޤަޞްދުކުރާކަން އެ ޤައުމަކުން ހާމަކޮށްފައިވުން؛ އަދި އެ ހުށަހެޅުމަކާއެކު މި މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅާފައިވުން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ ކުރި ނުވަތަ ކުރިކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގައިފިނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އެމައްޗަށް ހިނގާނެ ކުށަކަށްވެފައި، އެފަދަ ކުށެއް މީހަކު ކޮށްފިނަމަ، އެމީހަކު ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޯޓަށް ލިބިފައި އޮތުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތަކުން ހުށަހަޅާ ކޮންމެ ހުށަހެޅުމަކާއެކު އަންނަނިވި ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ ހައްޔަރުކުރުމަށް އެ ޤައުމުގައި ނެރެފައިވާ އަމުރުގެ އަސްލާ އެއްގޮތްކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ރަސްމީ އިދާރާއަކުން ސޮއިކޮށްފައިވާ ކޮޕީއެއް؛
ކުށްވެރިޔާއާބެހޭ ތަފްޞީލު؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށުގެ ތަފްޞީލު؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޤާނޫނަކުންނަމަ، އެއީ ކޮން ޤާނޫނެއް ކަމާއި، އެ ޤާނޫނެއްގެ ކަމާބެހޭ މާއްދާތަކުގެ ކޮޕީ؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ޤާނޫނެއްގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމުގައި ނުވާނަމަ، އެ ކުށް ކުށަކަށްވަނީ ކިހިނެއްކަން ބަޔާންކޮށްދޭ ޞައްޙަ ލިޔުމެއް؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ޤާނޫނަކުން އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއްނަމަ، އެ ޤާނޫނެއްގެ ކަމާބެހޭ މާއްދާތަކުގެ ކޮޕީ؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ޤާނޫނަކުން އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނޫންނަމަ، އެ ކުށަށް އެނޫންގޮތަކަށް އަދަބު ކަނޑައެޅިދާނެ ގޮތް ބަޔާންކޮށްދޭ ޞައްޙަ ލިޔުމެއް؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ އިތުރު މަޢުލޫމާތު.
[ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރުގެ ދަށުން ބަންދުކުރުން] މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހައްޔަރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔަކު، ވީ އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި، އަދި ލަސްވެގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހައިކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި އެ ޤައުމުން ހުށަހަޅަންދެން، އަދި އެފަދައިން އެ ޤައުމަކުން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ ހުށަހެޅުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދައެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދެންދެން، އެމީހަކާމެދު އަންނަނިވި ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމަށް؛ ނުވަތަ އޭނާ ފިލަން މަސައްކަތް ނުކުރާނެ ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އޭނާ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކުރުމަށް؛ ނުވަތަ މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު ނުވަތަ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އަމުރެއް ކުރުމާ އެކުއެކީގައި، އޭނާ ބަންދުކުރުމަށް އެދުނު ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން އޭނާގެ ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމަށް.
ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދޭ އިޚްތިޔާރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ފަނޑިޔާރު ޢަމަލުކޮށްފިނަމަ، އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފަނޑިޔާރު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ބަންދުކޮށްފައިވާކަން ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކަފާލާތުގެ ދަށުން އޭނާ ދޫކޮށްފައިވާކަން؛
ކުށްވެރިޔާ ބަންދުކުރުމަށް އެދުނު ޤައުމުގެ ނަން؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ކޮބައިކަން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގައި ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރި ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ކޮޕީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށާއި ބަންދުކުރެވޭ މީހާއަށް ކޯޓުން ދޭންވާނެއެވެ.

[ބަންދުން ދޫކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުކުރާ މީހަކު، 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، ކުށްވެރިޔާ ބަންދުކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާނަމަ، އެ މުއްދަތަކަށް ކުށްވެރިޔާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއްނާޅައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއްގެ ދަށުން މި ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުކުރާ ކުށްވެރިޔަކު ބަންދުގައި ހުންނަތާ 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަސް ވާއިރު، ނުވަތަ ކުށްވެރިޔާ ބަންދުކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އެހެން މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާނަމަ، އެ މުއްދަތެއް ފާއިތުވާއިރު، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި އެ ޤައުމުން ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ޤައުމުން އެފަދައިން ހުށަހަޅާފައި ވީނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދައެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދީފައި ނުވާނަމަ، އޭނާ ހައިކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި އޭނާ ބަންދުކުރަން އެދުނު ޤައުމުން ރަސްމީކޮށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، އޭނާ އިތުރަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެ ޤައުމުން ރަސްމީކޮށް ހުށަހެޅުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ހުއްދަ ދީފައިނުވާ ޙާލަތުގައި، އިތުރު 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އޭނާ ބަންދުކުރުމަށް ނުވަތަ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކުރުމަށް ފަނޑިޔާރަށް ނިންމިދާނެއެވެ. އެއީ މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ހުއްދަ، އެ 45 (ސާޅީސްފަހެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދީފާނެ ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައިވެސް މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދީފާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނަމަ، މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔާ ބަންދުން ދޫކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ މުއްދަތު މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އިތުރުކޮށްފިނަމަ، އެ އިތުރުކުރި މުއްދަތު ހަމަވާއިރުވެސް މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދީފައި ނުވާނަމަ، އޭނާ ބަންދުން ދޫކުރަންވާނެއެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ބާއްވާ ޝަރީޢަތް]

[ޝަރީޢަތް ބޭއްވުން]
އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވާކަމަށް ހައިކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ބާއްވާ ޝަރީޢަތް ވީ އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި ބާއްވަންވާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި ބޭރު ޤައުމުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދީފައިވުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ކުށްވެރިޔާ ޤަބޫލުވެފައިނުވުން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި އެ ޤައުމުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމުގެ ކޮޕީއެއް، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔާއަށް ލިބުމަށްފަހު، އޭނާއަށް ނުވަތަ އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމަށް ޝަރީޢަތަށް ތައްޔާރުވުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ލިބިފައިވުން.

[ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކި]
މި މާއްދާގެ ދަށުން ބޭއްވޭ ޝަރީޢަތެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޞައްޙަ ލިޔުމެއް ކަމުގައި ބަޔާންކުރާ ކޮންމެ ލިޔުމެއްވެސް ހެކީގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭނެއެވެ.

[ޝަރީޢަތް ހިނގާނެ ގޮތް]
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭއްވޭ ޝަރީޢަތް ހިނގާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތް ހިނގާ އުސޫލުންނެވެ. އަދި އަންނަނިވި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެފަދަ ޝަރީޢަތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރެވޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭއްވޭ ޝަރީޢަތްތަކުގެ މައްޗަށްވެސް ހިނގާނެއެވެ.
ހެކިން ހާޒިރުކުރުން؛
ލިޔެކިޔުން ހޯދުން؛
ދަޢުވާލިބޭ މީހުން ބަންދުކުރުން؛
ހުވައި ކުރުމާއި ބަޔާންނެގުން؛
ކޯޓުގެ ހުރުމަތާ ޚިލާފުވުން؛
ކުށްކުށަށް ޖޫރިމަނާކުރުމާއި ޖޫރިމަނާކުރެވޭ ދަރަޖަތައް.
މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭއްވޭ ޝަރީޢަތެއްގައި، ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް، ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާކަމަށް ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށަކީ، އޭނާ ކޮށްފައިވާ ކުށެއް ނޫންކަމަށް ސާބިތުކުރުމުގެ ގޮތުން ކުށްވެރިޔާއަށް ހެކި ހުށައެއްނޭޅޭނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ހެކި ކޯޓަށް ބަލައިގަނެގެން ނުވާނެއެވެ.

[ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުން]
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ފެންނަ ކަމަށް، މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭއްވޭ ޝަރީޢަތެއްގައި ހައިކޯޓުން ނިންމައިގެން ނުވާނެއެވެ.
އަންނަނިވި ކަންކަން ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ފެންނަ ކަމަށް ނިންމިދާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓް ކުރެވޭނެ ޤައުމެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤައުމެއްކަން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ ކުރި ނުވަތަ ކުރިކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ބޭރު ޤައުމުތަކަށް ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއްކަން؛ އަދި ކޯޓުން މައްސަލަ ބަލަމުންދާ މީހާއަކީ، ބޭރު ޤައުމުން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވާ ކުށްވެރިޔާކަން ކަށަވަރުވާކަން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅަންޖެހޭ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުން ކޯޓަށް ލިބިފައިވާކަން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކޯޓުން ނިންމުމެއް ނިންމުމުގައި، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ކުށްވެރިޔާ އިޢުތިރާޟްކޮށް، އެއްވެސް ކޯޓަކަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅާފައި އޮތުމަކީ، މި މާއްދާގެ ދަށުން އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ނުނިންމޭނެ ސަބަބެއް ނޫން ކަމުގައި ކޯޓުން ބަލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ފެންނަ ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ނިންމައިފިނަމަ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ފަނޑިޔާރު ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ގޮތެއް ނިންމަންދެން ކުށްވެރިޔާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި އަމުރެއް ނެރުން؛ އަދި މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އަމުރު ނެރޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ އަމުރު އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެކަން އޭނާއަށް އެންގުން؛ އަދި ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުމާއި ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށުގެ މަޢުލޫމާތު ލިޔުމުން ރެކޯޑުކުރުން؛
އަދި މި އަކުރުގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ރެކޯޑުގެ ކޮޕީއެއް ކުށްވެރިޔާއަށާއި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދިނުން.
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ފެންނަ ކަމަށް މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން ނިންމައިފިނަމަ، އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ކުށް ކަމުގައި ކަނޑައާފައިނުވާ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވާ ޤައުމުން އެދިފައިވާނަމަ، އެ ކުށާ ގުޅިގެން އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އޭނާ ޤަބޫލުވޭތޯ ފަނޑިޔާރު އޭނާއާ ސުވާލުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން އޭނާ ޤަބޫލުނުވާނަމަ، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ފެންނަ ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމީ، ހަމައެކަނި އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ފުރަތަމަ އެދިފައިވާ ކުށާ ގުޅޭގޮތުން ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ހައިކޯޓުން ނިންމައިފިނަމަ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ކޯޓުން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
އޭނާ ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރުން؛ އަދި އޭނާ ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރިކަމާއި، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ނިންމި ސަބަބު، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިޔުމުން އެންގުން.

[އިސްތިއުނާފުކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ފެންނަ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ނިންމައި، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ގޮތެއް ނިންމަންދެން އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ހައިކޯޓުން އަމުރުކޮށްފިނަމަ، އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ކުށްވެރިޔާއަށް ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ނިންމައި، އޭނާ ދޫކޮށްލުމަށް ހައިކޯޓުން އަމުރުކޮށްފިނަމަ، އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރު ނެރޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރާ މައްސަލައެއް ބެލުމުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ
(ނ) ގެ ދަށުން ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރު ހައިކޯޓުން ނެރުނުއިރު ކޯޓަށް ލިބިފައިވާ ހެއްކާއި ލިޔެކިޔުންތަކަށް އެކަންޏެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރާ މައްސަލައެއް ބެލުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ނުވަތަ އެ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ނެރެފައިވާ އަމުރެއް ބާޠިލުކުރުމަށް ނުވަތަ ބަދަލުކުރުމަށް ނުވަތަ އެ އަމުރަށް ތާއީދުކުރުމަށްވެސް ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ނިންމިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރާ މައްސަލައެއް ބެލުމަށްފަހު ކުށްވެރިޔާ ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ފެންނަ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމައިފިނަމަ، އަދި ކުށްވެރިޔާ ހުރީ ބަންދުކޮށްފައި ކަމަށް ނުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ގޮތެއް ނިންމަންދެން ކުށްވެރިޔާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ކޯޓުން ނިންމުމެއް ނިންމާއިރު، ކުށްވެރިޔާ ހުރީ ބަންދުކޮށްފައި ކަމަށްވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ގޮތެއް ނިންމަންދެން އޭނާ ބަންދުގައި ދެމެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔާ ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ފެންނަ ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމައިފިނަމަ، ކޯޓުގެ ޙުކުމްގައި، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވަނީ އޭނާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކޮން ކުށަކާ ގުޅިގެންކަން ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުގެ މައްސަލައެއް ބެލުމަށްފަހު ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ނުފެންނަ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމައިފިނަމަ، އޭނާ ދޫކޮށްލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުން]

[ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ގޮތެއް ނިންމުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ފެންނަ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން ނިންމައި، އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކޮށްފިނަމަ، އަދި އެ ނިންމުމާމެދު އިސްތިއުނާފުކުރަން އޮތް މުއްދަތު ހަމަވިއިރު އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި ނުވާނަމަ ނުވަތަ އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމުން މި ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އިސްތިއުނާފުގެ މައްސަލަ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބެލުމަށްފަހު ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ފެންނަ ކަމަށް އެ ކޯޓުން ނިންމާފައިވާނަމަ، އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓް ކުރުމާމެދު އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމީ ކުށްވެރިޔާ ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ކަމަށްވާނަމަ، ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ އަމުރެއް، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނެރެންވާނެއެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއްގައި، ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްނުކުރުމަށް ނިންމުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން ކުށްވެރިޔާއާ ގުޅޭގޮތުން ކަށަވަރުކޮށްދޭންޖެހޭ ކަންކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިނުވުން؛
ނުވަތަ ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެއާއި ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި އެފަދަ ކަށަވަރުކޮށްދިނުމެއް ހިމެނޭ މާއްދާއެއް ނެތުން؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށް ނޫން އެހެން ކުށަކަށް އޭނާގެ މައްޗަށް އެ ޤައުމުގައި ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެ ކަމުގެ ޔަޤީންކަންދޭ ޤާނޫނެއް އެ ޤައުމުގައި ނެތުން؛
އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ކުށްވެރިޔާއަކީ ދިވެހިރައްޔިތަކަށްވުން؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށަކީ އެ ކުށަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަރުގެ ޙުކުމް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ، ނަމަވެސް އެ ޤައުމުގައި މަރުގެ ޙުކުމް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށަކަށްވެފައި، ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް ގެންދެވިއްޖެނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް މަރުގެ ޙުކުމެއް ނާންނާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން ނުވަތަ އޭނާގެ މައްޗަށް މަރުގެ ޙުކުމް ކުރެވުނު ނަމަވެސް އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުނުކުރެވޭނެ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން އެ ޤައުމުން ދީފައިނުވުން؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލާފައިވާ ކުށަކަށްވުން؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށަކީ، އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން ބޭރުގައި ހިނގާފައިވާ ކުށަކަށްވެފައި، އެފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ކުށްކުށަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އެމައްޗަށް ނުހިނގާ ކުށްކުށަށް ވުން؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށުގެ ބައެއް ނުވަތަ ކުށް އެކުގައި ކޮށްފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކަމަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން؛
ކުށްވެރިޔާގެ މައްޗަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން ޙުކުމް ކޮށްފައިވަނީ އެ ޤައުމެއްގެ ޚާއްޞަ ކޯޓަކުން ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލަކުން ކަމަށްވުން؛ ނުވަތަ ކުށްވެރިޔާއަކީ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހެއްނަމަ، އެފަދަ ކޯޓަކުން ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލަކުން އޭނާގެ މައްޗަށް ޙުކުމްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުން؛
ކުށްވެރިޔާއަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގައި އަނިޔާކޮށްފައިވުން ނުވަތަ އަނިޔާވެރި އަދަބެއް ދީފައިވުން ނުވަތަ އޭނާއާމެދު އެނޫންވެސް ލާއިންސާނީ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވުން؛ ނުވަތަ އެ ޤައުމުގައި އޭނާއާމެދު އެފަދަ ކަމެއް ހިނގާފާނެކަމަށް ބެލުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވުން؛
ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ފައިދާއަށް ވިސްނާއިރު، އަދި ކުށް މަދުކުރުމަށްޓަކައި ބައިނަލްއަޤްވާމީގޮތުން އެއްބާރުލުންދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، އަދި ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށުގެ ކުޑަ ބޮޑުމިނަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، އޭނާ ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ނުފެނުން.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން ކުށްވެރިޔާއާ ގުޅޭގޮތުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަންކަން ކަމުގައި ބަލާނީ، ކުށްވެރިޔާއަށް އެ ޤައުމުން ދިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައި ނުވަނީސް އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް އޭނާއާމެދު ނުކުރާނެކަން އެ ޤައުމުން ޔަޤީންކޮށްދިނުމަށެވެ.
ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭއިރު ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށް ނޫން އެހެން ކުށެއް އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ކުރިން ކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާ ނުހިފަހައްޓާނެކަން ނުވަތަ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުކުރާނެކަން؛
ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ކުރިން ކޮށްފައިވާ ކުށަކާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާ ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދިފައިވާ ޤައުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދީފައިވާ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، އޭނާ އެފަދަ ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް ނުގެންދެވޭނެކަން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމީ ކުށްވެރިޔާ ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްނުކުރުމަށް ކަމަށްވާނަމަ، އޭނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަންގަންވާނެއެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑިޝަން އަމުރު]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމުމަށްފަހު ނެރޭ އެކްސްޓްރަޑިޝަން އަމުރު އޮންނަންވާނީ ލިޔުމުންނެވެ. އަދި އެ އަމުރުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
އަމުރުގައި ބަޔާންކުރެވޭ ކުށްވެރިޔާއަކީ ކާކުކަން؛
ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށަކީ ނުވަތަ ކުށްތަކަކީ ކޮބައިކަން؛
ކުށްވެރިޔާއަކީ މި ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ޤަބޫލުވި މީހެއްނަމަ، އެކަން؛ ނުވަތަ ކުށްވެރިޔާއަކީ މި ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭއްވުނު ޝަރީޢަތެއްގައި ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭއްވުނު ޝަރީޢަތެއްގައި އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ފެންނަ ކަމަށް ނިންމި މީހެއްނަމަ، އެކަން؛
ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ފުލުސް އޮފިސަރަކާ ޙަވާލުކުރުމަށް އޭނާއާ ޙަވާލުވެގެން ހުރި މީހާއަށް އެންގުމަށް؛
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ކުރުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ދޭކަން.
ކުށްވެރިޔާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޭނާ ކޮށްފައިވާ ކުށަކާ ގުޅިގެން ބަންދެއްގައިވާ ނުވަތަ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެމީހާ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމުން މެނުވީ، ނުވަތަ ކަފާލާތުގެ ދަށުން އޭނާ ދޫކޮށްފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވުމުން މެނުވީ، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް މި މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއް ތަންފީޛުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[ވަގުތީގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންދިޔުމުގެ އަމުރު]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކީ އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކަށް ފެތޭ ކުށްވެރިއެއްނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ބަދަލުގައި ވަގުތީގޮތުން އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންދިޔުމުގެ އަމުރެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ނެރެވިދާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙުކުމެއް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން ބަންދެއްގައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވުން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ސާބިތުވެފައިނުވާ، ނަމަވެސް އޭނާ ކުރި ކަމަށް އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށެއް ކަމުގައިވުން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގައި ކުށްވެރިޔާގެ ޝަރީޢަތް ބާއްވާ ނިމުމަށްފަހު 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޭނާ އަނބުރާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެސްދޭނެކަން އެ ޤައުމުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވުން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އޭނާ ގެންދިޔުމާއި އޭނާ އަނބުރާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ އިންތިޒާމު އެ ޤައުމުން ހަމަޖައްސާފައިވާކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުށްވެރިޔާއަކީ ޕެރޯލް ނިޒާމުގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ މީހެއްނަމަ، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ހުއްދައެއް ލިބިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމުގެ ބާކީ އޮތް މުއްދަތަށް ބަންދުން ދޫކޮށްފައިވާ މީހެއްނަމަ، އޭނާއަކީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ބަންދުގައިވާ މީހެއް ކަމުގައެއް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
އެކްސްޓްރަޑިޝަން އަމުރެއްގައި ހިމެނެންވާނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބައިތައް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ ވަގުތީ އަމުރުގައިވެސް ހިމެނެންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ ވަގުތީ އަމުރެއްގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް ގެންދެވޭ ކުށްވެރިޔާ އެ ޤައުމުގައި ހޭދަކުރާ މުއްދަތަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޭނާ ތަންފީޛުކުރަމުންދިޔަ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޭނާ ހޭދަކުރި ވަގުތު ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ ވަގުތީ އަމުރެއްގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔާ ބޭރު ޤައުމުގައި ވަނިކޮށް، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރަމުންދިޔަ ޙުކުމް ނިމުމަކަށް އައިސްފިނަމަ، އޭނާ ޝަރީޢަތަށް ހާޒިރުކުރުމާއި އޭނާ އަނބުރާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމާ ގުޅޭގޮތުން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަންކަން އޭނާގެ މައްޗަށް ނުހިނގާނެކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ވަގުތީ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންދިޔުމުގެ އަމުރެއް އެމީހަކާ ދެކޮޅަށް ނެރެފައިވާ ކުށްވެރިޔަކު، އޭނާ ގެންދަން އެދުނު ޤައުމަށް ގެންދިޔުމަށްފަހު އޭނާގެ ޝަރީޢަތް އެ ޤައުމުގައި ހިންގައި ނިމި، އޭނާ ގެންދެވުނު ކުށާ ގުޅިގެން އަދަބު ކަނޑައަޅާ ނިމުމަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެސްފައިވާނަމަ، އަދި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރަމުންދިޔަ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުން، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ އަމުރެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ނެރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެވަގުތު އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގެ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާނަމަ، އޭނާ އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަކީ އެންމެ އިންޞާފުވެރިގޮތް ނޫން ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެފަދަ އަމުރެއް ނުނެރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ރ) ގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތައް، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމުން މި މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ފުރިހަމަވާނަމައެވެ.

[ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުން ލަސްވުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އަމުރެއް ނެރޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 2 (ދޭއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރާ ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓް ކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އޭނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި އޭނާއަށް ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް ކުށްވެރިޔާ އެދެފިނަމަ، އެކަން އޭނާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބުމުން، އެކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެނގޭތޯ ބެލުމަށްފަހު، ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓް ކޮށްފައިނުވަނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކަށްޓަކައި ކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުނުކުރެވިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އޭނާ ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކަކީ، އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަކީ، އޭނާގެ ޞިއްޙަތަށް ނުވަތަ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެދާނެ ކަމެއް ކަމުގައިވުން؛
ނުވަތަ ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ދަތުރުކުރެވޭނެ އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތެއް ނެތުން، އަދި އެފަދަ ވަސީލަތެއް ހޯދުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވުން؛
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ހުއްދަ ހޯދަންޖެހޭ އެހެން ބޭރު ޤައުމަކުން އެ ހުއްދަ ދީފައި ނުވުން، އަދި އެ ހުއްދަ ހޯދުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވުން؛
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއާ ވަރަށް ދުރުގައި އޮތް ޤައުމަކަށްވީތީ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ ޤައުމަށް ނުދެވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުން.

[ހަމައެކަނި ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކީ އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދޭ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓް ކޮށްފިނަމަ، އޭނާއަށް އަނިޔާކޮށްފާނެތީ ނުވަތަ އަނިޔާވެރި އަދަބެއް ދީފާނެތީ ނުވަތަ އޭނާއާމެދު ލާއިންސާނީ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކޮށްފާނެތީ އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ނުދޭން މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ (9) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމާފައިވާ ކުށްވެރިއެއްނަމަ، ހަމައެކަނި އޭނާގެ ޝަރީޢަތް އެ ޤައުމުގައި ހިންގުމަށްޓަކައި އޭނާ އެ ޤައުމަށް ފޮނުވައިދިނުމަށް އެދި އެ ޤައުމަކުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އަދި އެ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާނަމަ، ކުށްވެރިޔާގެ ޝަރީޢަތް އެ ޤައުމުގައި ހިންގުމަށްޓަކައި އެ ޤައުމަކަށް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދެވިދާނެއެވެ.
އެ ޤައުމުގައި ޝަރީޢަތް ބޭއްވުމަށްފަހު ކުށް ސާބިތުކުރެވޭ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމަށް އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާނަމަ؛ އަދި އެ ޤައުމުގައި ކުށްވެރިޔާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެ ޙުކުމް ކުރެވިއްޖެނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފޮނުވާނެކަން އެ ޤައުމުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވުން؛ އަދި ކުށްވެރިޔާއާ ދޭތެރޭގައި ލާއިންސާނީ ގޮތަކަށް ޢަމަލުނުކުރާނެކަން ނުވަތަ އޭނާއަށް އެފަދަ އަދަބު ނުދޭނެކަން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދަޢުވާކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން ސަބަބަކަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޭން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ނުފެންނަނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ކުށަށް އޭނާގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދަޢުވާކުރަން ނިންމިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ހަމަ އެވަގުތު، އަދި އެ ޙާލަތްތަކުގައި ހިނގައިފިނަމަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ކުށަކަށް ވާންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރަން ނިންމައިފިނަމަ، މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، އެމީހާ ކޮށްފައިވާ ކުށަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރި ކުށެއް ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އެމައްޗަށް ހިނގާ ކުށްކުށާ ގުޅިގެން ދަޢުވާކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރެވޭ އުސޫލުތައް އެ ކުށްވެރިޔާގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރަންވާނީ، އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އަދި އެ ދަޢުވާކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދޭނަމައެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ޤައުމުތައް]

[ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރެވޭ ޤައުމުތައް]
މި ބާބުގެ ދަށުން ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރެވޭ ޤައުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭނެ ޤައުމެއް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލޭނެއެވެ.
ވަކި ޤައުމަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން ގެންދެވޭނެ ޤައުމެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި މި ބާބުގެ ދަށުން މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް ގެޒެޓުގައި ޤަރާރެއް ޝާއިޢުކޮށްފިނަމަ، މަދުވެގެން 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރުހުން ހޯދުމަށްޓަކައި އެ ޤަރާރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅޭ ޤަރާރަކަށް މަޖިލީހުގެ ރުހުން ނުލިބިއްޖެނަމަ، މަޖިލީހުން އެކަން ފާސްކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެން އެ ޤަރާރެއް ބާޠިލުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤަރާރެއް ބާޠިލުވެއްޖެނަމަ، މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް އެކަން ބަޔާންކޮށް، ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ޤަރާރެއްގެ ޞައްޙަކަމާމެދު އެއްވެސް ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގައި ސުވާލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

[މުޢާހަދާ ޤައުމުތައް]
ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެއިން އެ ޤައުމަކާއެކު މުޢާހަދާއެއްގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ޤައުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން ގެންދެވޭނެ ޤައުމެއް ކަމަށް މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް ކަނޑައަޅައި، ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ޤައުމަކީ، މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އެހިނދުން ފެށިގެން މި ޤާނޫނު އެ ޤައުމެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެ ޤައުމެއް ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ޤައުމެއް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރެވޭނީ، ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އެ ޤައުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު އެއްބަސްވެފައިވާ މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް، މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަމަކާ ތަޢާރުޟުނުވާނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރެވޭ ޤައުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން އެ ޤައުމަކަށް ގެންދެވޭ ޤައުމެއް ކަމުގައި ބެލޭނީ، އެ ޤައުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު އެއްބަސްވެފައިވާ މުޢާހަދާ ދެމިއޮތްހާ ހިނދެއްގައެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރެވޭ ޤައުމެއްގެ މައްޗަށް މި ޤާނޫނު ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އެ މުޢާހަދާއެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝަރުޠުތަކާއި އިސްތިސްނާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި އެ މުޢާހަދާ ދެމިއޮންނާނެ މުއްދަތަކަށެވެ.

[އެހެން ޤައުމުތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޤައުމުތައް ފިޔަވައި އެހެން ޤައުމަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ޤައުމަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން ގެންދެވޭނެ ޤައުމެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒަށް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ވަކި ޤައުމެއް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަން ނިންމުމުގައި، އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމާއެކު، އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ލަފައެއް މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް ހޯދަންވާނެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ޢާންމު ފައިދާއަށް؛
އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވާ ކުށްވެރިޔާ ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށުގެ ބޮޑުމިން؛
އެ ޤައުމުގެ ޢާންމު ފައިދާއަށް.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ޤައުމަކީ، މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އެހިނދުން ފެށިގެން މި ޤާނޫނު އެ ޤައުމެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެ ޤައުމެއް ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރެވޭ ޤައުމެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކުގެ ތެރެއިން އެ ޤައުމެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެ ކަމަށް ގެޒެޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންވަރެކެވެ.

[ހޯދައި ހިފެހެއްޓުމާއި ޓްރާންޒިޓްކުރުމާބެހޭ އުސޫލުތައް]

[ބާބުގެ މަޤްޞަދު]
މި ބާބުގެ މަޤްޞަދަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ކުށްވެރިން ހޯދައި ހައްޔަރުކުރުމާއި، މުދާ ހިފެހެއްޓުމާއި، ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ކުށްވެރިން ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރުމާބެހޭ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުމެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުމާއި ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގެ ދަށުން ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަކު ކުށްވެރިޔަކު ހައްޔަރުކުރާއިރު އޭނާގެ ކައިރީގައި ހުރި އެއްޗަކީ، އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް މުހިންމު ހެއްކަކަށް ވެދާނެ އެއްޗެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ، ނުވަތަ އެ އެއްޗަކީ، އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ، އެ އެއްޗެއް އެ އޮފިސަރަކަށް ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގެ ދަށުން ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަކު ކުށްވެރިޔަކު ހައްޔަރުކުރާއިރު، އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް މުހިންމު ހެއްކަކަށް ވެދާނެ ނުވަތަ އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ އެއްޗެއް، އެއީ ފައިސާކަމަށްވިޔަސް، އެމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި، ނުވަތަ އޭނާ ލައިގެން ހުރި ހެދުމުގައި، ނުވަތަ އޭނާ ކައިރީގައިވާ، އޭނާގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ އެއްޗެއްގައި ނުވަތަ އެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ، އެ އޮފިސަރަށް އޭނާގެ ހަށިގަނޑާއި އޭނާ ލައިގެން ހުރި ހެދުން ނުވަތަ އޭނާ ކައިރީގައި ހުރި އެއްޗެއް ބަލައި ފާސްކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އެފަދައިން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ސަބަބުން ފެންނަ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި، މީހަކު ލައިގެން ހުރި ހެދުން ނުވަތަ ހެދުމުގެ ބައެއް ބޭލުމުގެ ނުވަތަ ބޭލުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަކަށް ލިބިގެނެއްނުވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން މީހެއްގެ ހަށިގަނޑާއި ހެދުން ބަލައި ފާސްކުރާނީ އޭނާއާ އެއް ޖިންސުގެ އޮފިސަރެކެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހިފަހައްޓާ އެއްޗަކާމެދު ޢަމަލުކުރަންވީ ވަކި ގޮތެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންދެން، އެ އެއްޗެއް ރައްކާތެރިކަންމަތީ ބެލެހެއްޓުމަކީ ފުލުހުންގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ލިބިދޭ ބާރުތަކަކީ، އެހެން ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤާނޫނުތަކެއްގެ ދަށުން ފުލުހުންނަށް ލިބިދޭ ބާރުތަކުގެ އިތުރުން ލިބިދޭ ބާރުތަކެކެވެ.

[ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރާއި ހިފެހެއްޓުމުގެ އަމުރު ނެރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމުގެ ކުށްވެރިޔަކު ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް މުހިންމު ހެއްކަކަށް ވެދާނެ އެއްޗެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ އެއްޗެއް، ވަކި ތަނެއްގައި ހުރިކަމަށް ބެލުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާކަމަށް ބަޔާންކޮށް، ކޯޓަށް ލިޔުމެއް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އަދި އެ ލިޔުމުގައި އެފަދައިން ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެ އެއްޗެއް ހުރި ކަމަށް ބެލެވޭ ތަނަކަށް ވަނުމުގެ ބާރު އަދި އެތަނުގައި އެ އެއްޗެއްވާނަމަ އެ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު، އަދި އެ އެއްޗެއް ހޯދުމަށްޓަކައި އެތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ބާރު ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަކަށް ދިނުމަށްޓަކައި ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުށަހެޅޭ ލިޔުމެއްގައި އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދޭ ސަބަބު ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅިގެން ފަނޑިޔާރު ސާފުކުރަންޖެހޭ އިތުރު ކަމެއްވާނަމަ، އެކަމެއް ސާފުކުރުމަށްފަހުގައި މެނުވީ، އަދި އެ އަމުރު ނެރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ހުރި ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، އެފަދަ އަމުރެއް ނެރެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގައި، އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
އަމުރު ނެރެވޭ ބޭނުން؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ކުށްވެރިޔަކު ކޮށްފައިވާކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކުށް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއްގައި ބަޔާންކުރާ ކުށުގެ ބާވަތް؛
އެ އަމުރުން ބާރު ދޭ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ބާރުގެ ބޭނުންކުރުމަށް ހުއްދަކުރާނަމަ، އެކަން؛
އެ އަމުރުން ވަނުމަށް ހުއްދަ ދޭ ތަނަކަށް ދުވާލުގެ ނުވަތަ ރޭގަނޑުގެ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ވަނުމަށް ހުއްދަދޭނަމަ އެކަން ނުވަތަ އެފަދަ ތަނަކަށް ވަދެވޭނީ ދުވާލުގެ ނުވަތަ ރޭގަނޑުގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ވަގުތުތަކެއްގައި ކަމަށްވާނަމަ އެކަން؛
އަމުރުގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓޭނެ ވަކި ބާވަތްތަކެއްގެ އެއްޗެހި؛
އަމުރު ދެމިއޮންނާނެ މުއްދަތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގެ މުއްދަތު، 1 (އެކެއް) މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދާ ހޯދުމެއްގައި، އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރާ އެއްޗެއް ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ އެއްޗަކީ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ކުށަކާ ގުޅިފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށް ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަށް ބެލެވޭނަމަ، އަދި އެ އެއްޗެއް ފޮރުވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުވަތަ ހަލާކުކޮށްލުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްކަމަށް އެ އޮފިސަރަކަށް ބެލެވޭނަމަ، އެ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު، އެ އަމުރުން ދޭ ކަމަށް، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ހިފަހައްޓާ އެއްޗަކާމެދު ޢަމަލުކުރަންވީ ވަކި ގޮތެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންދެން، އެ އެއްޗެއް ރައްކާތެރިކަންމަތީ ބެލެހެއްޓުމަކީ ފުލުހުންގެ ޒިންމާއެކެވެ.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި:
"ތަނެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޢާންމު ތަނެއް ނުވަތަ ދުއްވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ އުޅަނދެއް ނުވަތަ ބޯޓެއް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ވަކި ސަރަޙައްދެއް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
"އެއްޗެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދުއްވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ އުޅަނދެއް ނުވަތަ ބޯޓެއް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

[ހިފެހެއްޓޭ މުދާ ކަމާބެހޭ ޤައުމާ ޙަވާލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މައްދާގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހިފެހެއްޓިފައިވާ އެއްޗަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ބޭރު ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހެއްކަކަށް ވެދާނެ އެއްޗެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ އެއްޗެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އަދި މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެފައިވަނީ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަގުތީގޮތުން ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންދިޔުމުގެ އަމުރެއް ނެރެފައިވަނީ އެ ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޝަރީޢަތް ނިމުމަށްފަހުގައި ކަމަށްވާނަމަ، އެ އެއްޗެއް އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދިފައިވާ ޤައުމާ ޙަވާލުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އެންގިދާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ ޝަރީޢަތް ބާއްވާ ނިމުނުއިރުވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެފައި ނުވާނަމަ، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމުގެ ޢަދުލު އިންޞާފުގެ ހަމަތަކަށް ބަލާއިރު އެންމެ އިންޞާފުވެރި ގޮތަކީ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އެއްޗެއް، އެ ޤައުމަށް ފޮނުވުން ކަމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި މެނުވީ، އެ އެއްޗެއް، އެ އެއްޗެއް އަތުލެވުނު މީހާއާ އަނބުރާ ޙަވާލުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މައްދާގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހިފެހެއްޓޭ މުދަލަކީ، ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ މަޞްލަޙަތު އެކުލެވޭ މުދަލެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެ މުދާ އެ ޤައުމަކަށް ގެންދިޔުމުގެ ހުއްދަ ދޭންވާނީ، އެ ޤައުމުގައި ހިންގާ ޖިނާއީ ޝަރީޢަތް ނިމުމާއެކު އެ ޤައުމުގެ ޚަރަދުގައި އެ މުދާ އަނބުރާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފޮނުވައިދޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން އެ ޤައުމަކުން ދީފައިވާނަމައެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މައްދާގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރެއްގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހިފެހެއްޓިފައިވާ މުދަލެއް، ކުށްވެރިޔާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން އެދޭ ޤައުމާ، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޙަވާލުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ މުދަލެއް ދައުލަތަށް ނަގަންވާނެއެވެ. އަދި އެ މުދަލަކާމެދު ޢަމަލުކުރެވޭނީ، ދައުލަތަށް މުދާ ނެގުމާ ބެހޭގޮތުން ޢަމަލުކުރެވޭ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ބަންދުގައިވާ މީހާ ފިލުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކޮށްފައިވާ ކުށްވެރިޔަކު ފިލައިފިކަމަށް ބެލުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ، ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި، އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރެވޭ ކުށްވެރިޔާ ފިލާފައިވަނީ، ޞައްޙަ ބަންދެއްގައި ހުއްޓާތޯ ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، ވީ އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި، އަދި ލަސްވެގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، އޭނާ ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވޭ މީހާ ފިލާފައިވަނީ، ޞައްޙަ ބަންދެއްގައި ހުއްޓާކަމަށް ކޯޓަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އޭނާ އަލުން ބަންދުކުރުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ މީހަކު ހައްޔަރުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ ކުށްވެރިޔަކު، އޭނާ ދޫކުރި ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވެއްޖެ ކަމަށް ނުވަތަ ޚިލާފުވެދާނެކަމަށް ބެލުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ، ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި، އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހަކު، ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ވީ އެންމެ އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި، އަދި ލަސްވެގެން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޓްރާންޒިޓްކުރުން]
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ދަތުރުކުރާއިރު އެ ދަތުރުމަތީގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރުމަށް އޭނާ ގެންދެވޭ ޤައުމުން އެދޭނަމަ، އަދި އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް އެފަދަ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ފުރިހަމަވާނަމަ، އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ މީހެއްގެ ޙަވާލުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެ ކުށްވެރިޔާ ޓްރާންޒިޓްކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދެވިދާނެއެވެ.
ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ ކުރިން، ޓްރާންޒިޓްކުރުމުގެ ހުއްދައަށް ކުށްވެރިޔާ ގެންދެވޭ ޤައުމުން އެދިފައިވުން؛ އަދި ޓްރާންޒިޓްކުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދޭ ޤައުމަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިން ގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤައުމަކަށްވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދީފިނަމަ، ޓްރާންޒިޓްކުރެވޭ ކުށްވެރިޔާއާ ޙަވާލުވެހުރި އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ އޮފިސަރަށް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުއްދަ ލިބިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރާ ކުށްވެރިޔާ ދަތުރުކުރާ އުޅަނދު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޖެއްސީއްސުރެ ނުވަތަ ބަނދަރުކުރީއްސުރެ ދިވެހިރާއްޖެއިން ފުރަންދެން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން ކުށްވެރިޔާ ހައްޔަރުގައި ބަހައްޓަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރަށްވުރެ ގިނައިރު ކުށްވެރިޔަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ، އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހާޒިރުކޮށް، އެފަދަ އަމުރެއް ކޯޓުން ނެރެދިނުމުން، އެ އަމުރާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ ކުށްވެރިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުން]

[ބޭރު ޤައުމުތަކުގައިވާ ކުށްވެރިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދުން]

[ބޭރު ޤައުމުގައިވާ ކުށްވެރިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުން]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކޮށްފައިވާ ކުށްވެރިޔަކު، ބޭރު ޤައުމެއްގައި ވާކަމަށް ބެލެވޭނަމަ، އަންނަނިވި ބޭނުންތަކަށްޓަކައި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގައި މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
އެމީހަކު ކޮށްފައިވާކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކުށާ ގުޅިގެން ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ އެމީހަކީ އެމީހަކު ކޮށްފައިވާ ކުށް ސާބިތުވެ، ޙުކުމްކޮށް، އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިނުވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އަދަބު ކަނޑައަޅައި، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި؛ ނުވަތަ އެމީހަކީ އެމީހަކު ކޮށްފައިވާ ކުށް ސާބިތުވެ، ޙުކުމްކޮށް، އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވާނަމަ، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި.
ވަކި މީހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުށެއް ކުރިކަމަށް ސާބިތުވެފައިވާ ނުވަތަ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހެއްކަން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ނިންމާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭ ކުށްވެރިޔަކު، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭ ކުށް ފިޔަވައި އިތުރު ކުށެއް އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ ކުރިން ކޮށްފައިވާނަމަ، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި މެނުވީ، އެފަދަ ކުށަކާ ގުޅިގެން އޭނާ ނުހިފަހައްޓާނެކަން ނުވަތަ ހައްޔަރުނުކުރާނެކަން ނުވަތަ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުކުރާނެކަން ނުވަތަ އޭނާ ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް ނުގެންދާނެކަން މި ޤާނޫނުން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ.
އެ ކުށަކީ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވުނު ކުށުގެ ޢަމަލުން ސާބިތުވާ، ނަމަވެސް އެ ކުށަށްވުރެ ކުޑަ ކުށެއް ނުވަތަ އެ ކުށާ އެއްވަރުގެ އަދަބެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުޑަ އަދަބެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމުގައިވުން؛
އެ ކުށަކީ، އޭނާ ގެނެވޭ ޤައުމުން، އޭނާގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދަޢުވާކުރުމަށް ހުއްދަ ދީފައިވާ އެހެން ކުށެއް ކަމުގައިވުން؛
އޭނާ ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ އޭނާ ގެނެވުނު ޤައުމުން ދީފައިވުން.
މި ބާބުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭ ކުށްވެރިއެއްގެ މައްޗަށް މި މާއްދާގެ (ނ) އާ ޚިލާފަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދަޢުވާ އުފުލައިފިނަމަ، އެއީ ބާޠިލު ނިންމުމެއް ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) އިން ލިބިދޭ ރައްކާތެރިކަން، ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެ ދޫކޮށް ދިޔުމަށްފަހު، ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ދިޔުމުގެ ފުރުޞަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާއަށް ލިބިފައިވަނިކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަޑުކޮށްފި ޙާލަތެއްގައި ލިބިގެނެއްނުވެއެވެ.

[ވަގުތީ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރެވޭ ކުށްވެރިޔަކީ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެންނަން އެދުނުއިރު އޭނާ ހުރި ޤައުމުގައި ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރަމުންދާ މީހަކަށްވެފައި، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭއިރު އޭނާ ތަންފީޛުކުރަމުންދިޔަ ޙުކުމް ނިމުމަކަށް އައިސްފައި ނުވާނަމަ، އަދި އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެސްފައިވަނީ އޭނާގެ ޝަރީޢަތް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގުމަށްފަހު އޭނާ ގެނެވުނު ޤައުމުގައި އޭނާ ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި އެ ޤައުމަށް އޭނާ އަނބުރާ ފޮނުވުމަށް ކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ މުއްދަތުގައި އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި، އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުގެ ކުރިން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވުނު ކުށާ ގުޅިގެން މެނުވީ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭ މީހެއްގެ ޝަރީޢަތް ނިމުމުން، އޭނާ ގެނެވުނު ޤައުމަށް އަނބުރާ ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނެރޭ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައި ވަނިކޮށް، އޭނާ ގެނެވުނު ޤައުމުން އޭނާ އަނބުރާ ގެންދަން ބޭނުންނުވާކަމަށް އަންގައިފިނަމަ، އޭނާ ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަންގަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި މާއްދާގެ ދަށުން ވަގުތީގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެ ގެނެވޭ ކުށްވެރިއެއްގެ ޝަރީޢަތް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޭއްވުމަށްފަހު އޭނާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެ، އަދަބު ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އޭނާއަށް ކަނޑައެޅުނު އަދަބު ތަންފީޛުކުރާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޭއްވި އޭނާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުމަށްފަހު އޭނާ ހުރި ޤައުމަށް އޭނާ ގެންގޮސް، އެ ޤައުމުގައި އޭނާ ތަންފީޛުކުރަމުންދިޔަ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމަށްފަހު އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ ގެނައުމުންނެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ދަޢުވާކުރަން ނިންމުން]
މި ޤާނޫނުގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދުމުން، އެ ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އޭނާ އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރަން ބޭނުންވި ކުށަށް އެ ޤައުމުގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކޮށްދޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން އެ ޤައުމަކުން ދީފިނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމަށްޓަކައި އެ މައްސަލައިގައި ލިބެންހުރި ހެކި ފޯރުކޮށްދީ، އެނޫންވެސް ގޮތަކުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވެން އޮތްނަމަ، އެފަދަ އެހީތެރިކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

[އެހެނިހެން]

[ޢާންމު މާއްދާތައް]

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާ]
މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއެއްގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ހަންޏެއް ނުކުރެއެވެ.

[ޞައްޙަ ލިޔުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެކީގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅޭ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ލިޔުމަކީ ޞައްޙަ ލިޔުމެއް ކަމުގައި ބެލޭނީ، އެ ލިޔުމަކީ އެ ޤައުމެއްގެ ކަމާގުޅޭ ބަޔާން ނެގި ކޯޓުގެ ޤާޟީ ސޮއިކޮށްފައިވާ، އަދި އެ ޤައުމެއްގެ ދައުލަތުގެ ނިޝާނެއް ނުވަތަ ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ އިދާރާއެއްގެ ތައްގަނޑެއް ޖަހާފައިވާ ލިޔުމަކަށް ވާނަމައެވެ.

[ކުށްވެރިން ބަންދުކުރާ ތަން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ބަންދުކުރަން ކޯޓުން އަމުރުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ ޓްރާންޒިޓްގައިވާ ކުށްވެރިޔަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަމުރުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ ފިލައިގެންއުޅޭ ކުށްވެރިޔަކު މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހައްޔަރުކޮށްފިނަމަ، އެފަދަ ކުށްވެރިން ބަންދުގައި ބައިތިއްބަންވާނީ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައެވެ.

[އެކްސްޓްރަޑިޝަނާބެހޭ ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު]
ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ އެކްސްޓްރަޑިޝަނާގުޅޭ މުޢާހަދާތަކަށް ހަނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިން، އަންނަނިވި ކަންކަމާގުޅޭ ޚަރަދުތައް އުފުލާނީ، ދިވެހިރާއްޖެއިންނެވެ.
ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި ބޭރު ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި ހިންގޭ އެކްސްޓްރަޑިޝަންގެ ޝަރީޢަތްތަކާގުޅޭ ޚަރަދުތައް؛ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގައިވާ މީހުން ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަންދުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގާ ޚަރަދު؛ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ މުދަލެއް ހިފެހެއްޓުމާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގާ ޚަރަދު.
ކުށްވެރިޔަކު އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ޤައުމުން އުފުލާނީ، ލިޔެކިޔުން ތަރުޖަމާކުރުމުގެ ޚަރަދާއި، ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖެއިން އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް ހިނގާ ޚަރަދެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރުމުގައި ހިނގާ ޚަރަދުވެސް ހިމެނޭނެއެވެ.
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު ތިންވަނަ ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓްރާންޒިޓްކުރުމަށް ހުށަހަޅާނަމަ، ކުށްވެރިޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުންނަ ހުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގާ ޚަރަދަށް ޒިންމާވާނީ، ޓްރާންޒިޓްކުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދޭ ޤައުމުންނެވެ.

[ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ހެކި ހޯދުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ ކުށްވެރިޔަކު ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ހެކީންގެ ހެކިބަސް ހޯދުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުއްދަދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހެކި ހޯދުމަށް ހުއްދަކޮށްފިނަމަ، ހެކިބަސް ހޯދުމުގައި ކޯޓުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ.
ހެކިބަސް ދޭ މީހުން ހުވައި ކުރުވުމަށްފަހު އެމީހުންގެ ހެކިބަސް ނެގުން؛
ހެކިން ދޭ ހެކިބަސް ލިޔުމުން ރެކޯޑުކޮށް، އެ ބަޔާން ނެގީ ކޮން ފަނޑިޔާރެއްކަން ބަޔާންކޮށް ސޮއިކުރުމަށްފަހު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފޮނުވުން.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ހަދާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައިވަނީ، އެ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ" ނުވަތަ "ކުރިއަށްދިޔުމުގެ ހުއްދަ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައިވާ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ކުށްވެރިޔަކު އެ ޤައުމަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް އެދި މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ޤައުމަކުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމައިގެން ކުރިއަށްދިޔުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދޭ ހުއްދައަށެވެ.
"ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ހައްޔަރުކުރުމަށް ހައިކޯޓުން ނެރޭ އަމުރަށެވެ.
"ހައްޔަރުކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށްވެރިޔަކު ވަގުތީގޮތުން ހައްޔަރުކުރުމަށް ހައިކޯޓުން ނެރޭ އަމުރަށެވެ.
"ހައިކޯޓު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށެވެ.
"ޚާއްޞަ ކޯޓެއް" ނުވަތަ "ޓްރައިބިއުނަލެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބޭރު ޤައުމެއްގައި ވަކި މުއްދަތަކަށް، ވަކި ބޭނުމަކަށްޓަކައި އުފައްދާފައިވާ ވަގުތީ ކޯޓެއް ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލަކަށެވެ.
"ބޭރު ޤައުމެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖެ ފިޔަވައި އެހެން ކޮންމެ ޤައުމަކަށެވެ. މި މާނަކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެ ޤައުމެއްގެ އެންމެހައި ސަރަޙައްދުތަކާއި، އެ ޤައުމެއްގެ ސިޔާސީ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ އެންމެހައި ރަށްތައް ހިމެނެއެވެ.
"ކޯޓު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޝަރީޢަތުގެ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައިނަމަ ހައިކޯޓަށެވެ. އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާގައިނަމަ، ސުޕްރީމް ކޯޓަށެވެ.
"އަސްކަރީ ޤާނޫނު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި އެނޫނަސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރިއްޔާއާ ގުޅޭގޮތުން ހަދާ އެންމެހައި ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށެވެ.
"ވަގުތީގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންދިޔުމުގެ އަމުރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ކުށްވެރިޔަކު ވަގުތީގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެންދިޔުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ ގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނެރޭ އަމުރަށެވެ.
"މަޖިލިސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށެވެ.
"ފަނޑިޔާރު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާގައިނަމަ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކަށެވެ. އެނޫން ޙާލަތްތަކުގައި ހައިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކަށެވެ.
"ފޮރިން މިނިސްޓަރު" ނުވަތަ "މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާގެ ވަޒީރަށެވެ.
"ސިޔާސީ ކުށެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އެ ކުށް ކުރި ޙާލަތަށް ބަލާއިރު އެ ކުށް ކޮށްފައިވަނީ ސިޔާސީ ސަބަބަކަށްޓަކައި ކަމަށް ބެލެވޭ، އަންނަނިވި ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށަކަށް ނުވާ ކުށްކުށެވެ.
ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ނުވަތަ އެނޫންގޮތަކަށް މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް؛
މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާތެރި ހާނީއްކައެއް ކުރުމުގެ ކުށް؛
މީހަކު ވަގަށްނެގުމުގެ ކުށް ނުވަތަ ރަހީނުކުރުމުގެ ކުށް ނުވަތަ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ފައިސާ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗެއް ހޯދުމުގެ ކުށް؛
މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ ނުވަތަ މީހަކަށް ނުރައްކާތެރި ހާނީއްކައެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ނުވަތަ މީހެއްގެ މުދަލަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް ގޮވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެފަދަ ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކުރުން؛
މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން (4) ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއް ކުރަން އުޅުން ނުވަތަ ރޭވުން ނުވަތަ ހިތްވަރުދިނުން ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ ކުރުމަށްފަހު އެހީތެރިވެދިނުން.
"ސުޕްރީމް ކޯޓު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށެވެ.
"ޖިނާއީ ކުށެއް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ ކުށްވެރިން އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެދޭ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޖިނާއީ ކުށް ކަމުގައި ހިމެނޭ ކުށްކުށަށެވެ.
"ގެޒެޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓަށެވެ.
"ޓްރާންޒިޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ ކުށްވެރިޔަކު އެހެން ޤައުމަކަށް އެކްސްޓްރަޑައިޓްކުރުމަށްޓަކައި ދަތުރުކުރާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަގުން ދަތުރުކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި، މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަޑުކުރާ ކުރުމަށެވެ.
"ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 220 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތަށެވެ.