ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ތަކެތި ޖަމާކުރުމުގެ ޤާނޫނު
(1/2006)

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޝާއިޢުކޮށް ނެރޭ ތަކެއްޗާއި، ދިވެހި ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ދިވެހި ރައްޔިތުންނާއި، ދިވެހި ޖަމްޢިއްޔާތަކުންނާއި، ދިވެހި ޖަމާޢަތްތަކުންނާއި، ދިވެހި ކުންފުނިތަކުން ޝާއިޢުކޮށް ނެރޭ ތަކެތި، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރުމާއި އެތަކެތި ގެންގުޅޭނެ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ތަކެތި ޖަމާކުރުމުގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކަކީ:- ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޝާއިޢުކޮށް ނެރޭ ތަކެއްޗާއި، ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި ދިވެހިން ޝާއިޢުކުރާ ތަކެތި، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ ޚިދްމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ލިބޭނެގޮތް ހަމަޖެއްސުން.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރެވޭ ތަކެތި، ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދެމެހެއްޓުން.

[ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ]
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން ކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރަށް ވެސް ކިޔުންތެރިކަން ކުރިޔަށް ގެންދިއުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ޢާންމު ކުތުބުޚާނާތައް ރަޖިސްޓްރީކުރުމާބެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއެއް ހުންނަންވާނެއެވެ.

[ޤާނޫނު ހިންގުމާއި ގަވާއިދު ހެދުން]
މި ޤާނޫނު ހިންގުމާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދު ހެދުމާއި، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުތަކަށް ގެންނަންޖެހޭ އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވަނީ، އެއިރަކަށް ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސާ މިނިސްޓަރަށެވެ.

[ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރަންޖެހޭ ތަކެތި]
މި ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުން ޝާއިޢުކުރާ ތިރީގައިމިވާ ތަކެތި ޝާއިޢުކުރުމަށްފަހު، މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ފޮތް ޕޭމްޕްލެޓް، މަޖައްލާ، ނޫސް ފަދަ ތަކެތި.
ލެޓަރޕްރެސް ނުވަތަ މިއުޒިކް.
މެޕް، ޕްލޭން، ޗާޓު، ޕޯސްޓަރު، ތާވަލުފަދަ ތަކެތި.
ސީރިއަލްސް.
މައިކްރޯފޯމްސް ނުވަތަ މައިކްރޯފިލްމްސް.
ފޯނޯރިކޯޑްސް.
އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ރިކޯޑިންގްސް.
އެހެނިހެން އިލެކްޓްރޯނިކް މީޑިއާ.
ބުނެވިދިޔަ ކޮންމެ އެއްޗަކަށް ގެނެވޭ ބަދަލު.
[ޝާއިޢުކުރާ ތަކެތި ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ފޮނުވުން] މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަކެތި ޝާއިޢުކުރާ ކޮންމެ ފަރާތަކުން، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ނުވަތަ ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން އަންގާ އެޑްރެހަކަށް، އެ ޝާއިޢުކުރި ތަކެތީގެ ނަކަލު، މި ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޝާއިޢުކުރާ ފަރާތުން ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ފޮނުވާ ތަކެތި ފޮނުވަންވާނީ، އެތަކެތި ޝާއިޢުކުރާ ފަރާތުގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައެވެ.

[ޖަމާކުރަންޖެހޭ ތަކެތި ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ފޮނުވާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގައި ޖަމާކޮށްފައި ބަހައްޓާނެ ތަކެއްޗާއި، އަނބުރާ ފޮނުވާލަންޖެހޭ ތަކެތި ކަނޑައަޅާނެ ކޮމިޓީއެއް، އެއިރަކަށް ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސާ މިނިސްޓަރަކު ޢައްޔަންކުރަންވާނެއެވެ.
[އެއްގޮތަށްވުރެ ގިނަގޮތަށް ޝާއިޢުކުރާ ތަކެތި] އެއްގޮތަށްވުރެ ގިނަގޮތަށް ޝާއިޢުކުރާ ތަކެތި، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ފޮނުވުމުގައި، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން އެހެންގޮތަކަށް ނޭދޭނަމަ، ޝާއިޢުކުރާ އެއްގޮތް، ޚިޔާރުކުރެވިދާނެއެވެ.

[އިންޓަރނެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ތަކެތި]
ދިވެއްސަކު ނުވަތަ ދިވެހިންގެ ބަޔަކު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ މަޖައްލާއަކުން އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް، އިންޓަރނެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ އެކިއެކި ތަކެތީގެ ނަކަލު، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ ބޭނުމަށް ރައްކާކޮށް ޖަމާކުރެވިދާނެއެވެ.

[ފޮނުވަންވީ އެޑްރެސް]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފޮނުވަންޖެހޭ ތަކެތި ފޮނުވާނެ ވަކި އެޑްރެހެއް ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ، އެތަކެތި ފޮނުވަންވާނީ ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ ރަސްމީ އެޑްރެހަށެވެ.

[ޖަމާކުރާ ތަކެތީގެ ފެންވަރު]
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރާ ތަކެތި ހުންނަންވާނީ، ޝާއިޢުކުރި ގޮތަށެވެ. އަދި އެތަކެއްޗަކީ، އެއިރަކު ޝާއިޢުކުރެވޭ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އެންމެ ފެންވަރު ރަނގަޅު، އަދި މި ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ ޖަދުވަލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަފްސީލާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޝާއިޢުކުރެވޭ ތަކެއްޗަށް ވާންވާނެއެވެ.

[ކުރިން ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ތަކެތި]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދަ އެއްޗެއް، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ހޯދުމަށް ބޭނުންވެގެން ލިޔުމަކުން އެދިއްޖެނަމަ، އެ އެއްޗެއްގެ ކޮޕީއެއް ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ފޮނުވަންޖެހޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފޮނުވާ އެއްޗެއްގެ ކޮޕީއެއް ހެދުމަށް، ޝާއިޢުކުރާ ފަރާތުން ޚަރަދެއް ކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަމަށް ހިނގި ޚަރަދު ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން އެފަރާތަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[ޖަމާކުރެވޭ ތަކެތި ބޭނުންކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރެވޭ ތަކެތީގެ ތެރެއިން ޢާންމުންގެ ބޭނުމަށް ދޫކުރަން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާތަކެތި، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގައިވާ އެހެނިހެން ތަކެއްޗާ އެއް އުސޫލުން އާންމުންގެ ބޭނުމަށް ދޫކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި އެތަކެތި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން އަނބުރާ ދެއްކުމަށް އެހެން ކުތުބުޚާނާއަކަށް ދޫކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އާ ނުވަތަ ތަފާތުގޮތަކަށް ޝާއިޢުކުރާ ތަކެތި]
ކުރިން ޝާއިޢުކުރެވިފައިވާ ތަކެއްޗާއި، އެއްގޮތްކަމަށް ބެލެވޭ ތަކެއްޗާއި އަދި ތަފާތުހުރި ތަކެތިކަމަށް ބެލެވޭނެ ޙާލަތުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ކުރިން ޝާއިޢުކުރެވިފައިވާ އެއްޗެއް އަލުން ޝާއިޢުކުރިއިރު، މިމާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ތަފާތުހުރި އެއްޗެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ޙާލަތަށް ފެތޭނަމަ، މިޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ.
ކުރިން ޝާއިޢުކުރެވިފައިވާ އެއްޗެއް، އަލުން ޝާއިޢުކުރިއިރު، މިމާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްކަމަށް ކަނޑައަޅާ ޙާލަތަށް ފެތޭނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޢަމަލުކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ މަސްއޫލިއްޔަތު]
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ތަކެތި ޖަމާކުރުމުގައި، އެ ކުތުބުޚާނާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި މިވަނީއެވެ.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރެވޭ ތަކެތި، އެ ކުތުބުޚާނާގެ ޚިދްމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ލުއިފަސޭހަކަމާއެކު ބޭނުންކުރެވޭނެ ގޮތްތައް ހަމަޖެއްސުން.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރެވޭ ތަކެތި، ރައްކާތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރެވޭ ތަކެތީގެ ރިކޯޑު ބަލަހައްޓައި، އެތަކެތީގެ އިންވެންޓްރީއެއް ގާއިމުކުރުމާއި، އެމަޢުލޫމާތު ލައިބްރަރީ ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުން.

[ޙިމާޔަތް އަދި ޒިންމާ]
ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރާ އެއްޗެއްގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެއްގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ހިމެނޭ މަޢްލޫމާތެއްގެ ސަބަބުން، އެއްވެސްމީހެއްގެ ނުވަތަ ފަރާތެއްގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތަށް އުނިކަމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ބެލެވިދާނެ ވާހަކަތަކެއް ހުރިކަމުގައިވިޔަސް، އެފަދަ ކަމަކާ ގުޅިގެން ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއާމެދު ޤާނޫނީގޮތުން ނުވަތަ ޝަރްޢީގޮތުން އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ދަޢުވާއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ކަމަކާ ގުޅިގެން ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތަށް އުނިކަންލިބޭ ފަރާތަށް ބަދަލެއް ލިބިދޭންޖެހޭނަމަ، އެފަދަ ބަދަލަކަށްވެސް ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން ޒިންމާ އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ޙާލަތުތަކުގެ އިތުރަށްވެސް، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރާ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށް، އެ ކުތުބުޚާނާގެ ފަރާތުން ޒިންމާ އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ކުށާއި އަދަބު]
މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެކަން އެފަރާތަކަށް އަންގާތާ 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ޝާއިޢުކުރާ މަސައްކަތުގެ އެންމެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކޮޕީއެއްގެ އަގު -/1000 ރުފިޔާއަށް ވުރެ ދަށްނަމަ، -/1000 ރުފިޔާ، ނުވަތަ ޝާއިޢުކުރާ މަސައްކަތުގެ އެންމެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކޮޕީއެއްގެ އަގު -/1000 ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނަމަ، އެއަގުގެ ދެގުނައަށްވާ ފައިސާ، އެފަރާތަކުން ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ދައްކަންވާނެއެވެ.

[މާނަ]
މި ޤާނޫނުގައި، އެ ޢިބާރާތެއް ހިމެނިފައިވާގޮތުން އެހެންގޮތަކަށް ކަނޑައެޅިގެން ދޭހަނުވާނަމަ:
"ރައްކާތެރިކަމާއެކީ ދެމެހެއްޓުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގިނަދުވަހަށް ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރާ އެންމެހާ ކަންތައްތަކާއި، އެތަކެތި ހަލާކު ނުވާނެ އަދި ވީރާނާ ނުވާނެ ގޮތުގެ މަތިން މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށެވެ.
"ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގައި ޖަމާކުރެވޭ ތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަޢްލޫމާތު ލިޔެވި ރެކޯޑު ކުރެވިފައިހުރި ނުވަތަ ރައްކާކުރެވިފައިހުރި، ނުވަތަ ފެންނަގޮތަށްހުރި، ނުވަތަ އެފަދަ ގޮތަކަށް އުފައްދާފައިހުރި ހުރިހާ ވައްތަރެއްގެ ޗާޕުކުރި، ގްރެފިކް، އޯޑިއޯވިޜުއަލް އަދި މިނޫންވެސް އެހެން ޓެކްނޯލޮޖީގެ ސިފައިގައި ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ވަސީލަތްތަކަށެވެ.
"ޗާޕުކުރެވިފައިވާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މެކެނިކަލް އިމްޕްރެޝަނެއް އުފެއްދުމުގެގޮތުން އެއްވެސްބާވަތެއްގެ އެއްޗެއްގައި އަކުރުތަކެއް ނުވަތަ ރޮނގުތަކެއް ފެންނަން ހުންނާނެގޮތަށް ހެދުމަށެވެ.
"ޝާއިޢުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އާންމުންނަށް ވިއްކަން، ކުއްޔަށްދޫކުރަން، ނުވަތަ ހިލޭ ލިބޭގޮތް ހެދުމަށެވެ.
"ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށެވެ.
"ޝާއިޢުކުރާ ކޮންމެ ފަރާތެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރާއްޖޭން ބޭރުގެ ފަރާތްތައްވެސް ރާއްޖޭގައި ޝާއިޢުކުރާނަމަ، އެފަރާތްތައްވެސް ހިމަނައިގެންނެވެ.
"އެޑްރެސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެޑްރެހަކަށް ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް އެޑްރެހަކަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއިރަކަށް ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސާ މިނިސްޓްރީއަކަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަކެތީގެ ކޮޕީގެ އަދަދާއި، ހުށަހަޅަންޖެހޭ މުއްދަތު.
މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާއަށް ޖަމާކުރަންޖެހޭ އެންމެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކޮޕީގެ ތަފްސީލު.