ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނު
(43/2015)

[އިބްތިދާއީ މާއްދާތައް]

[ތަޢާރުފާއި ނަން]
މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަނާ ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ކަންކަން ރާވައި ހިންގާނެ ގޮތްތަކާއި، އުސޫލުތަކާއި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަށް ލައިސަންސް ދޫކޮށް، އެފަރާތްތަކާބެހޭ އެންމެހައި ކަންކަމާއި، އެނޫންވެސް ކަމާގުޅޭ އެންމެހައި އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނު" އެވެ.

[ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު]
މި ޤާނޫނުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތައް، ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަނާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރުމާއި، އަންނަނިވި ކަންކަން ކޮށްގެން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް މަގުފަހިވާފަދަ ވެއްޓެއް އުފެއްދުން:
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ހުރިހާ މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތްތަކެއް ކަމުގައި ހެދުމާއި، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އެކަށީގެންވާ އަގެއްގައި، ހަރުދަނާ އަދި އިތުބާރުހުރި ގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ފުދޭ ގޮތެއްގެމަތިން، ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި ދެވޭ ޚިދުމަތްތަކަކަށް ހެދުން؛ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތު ކުރިއަރުވައި، ފުޅާކޮށް، ތަރައްޤީކުރުމާއި، މިކަންކަމަށް މަގުފަހިވާފަދަ ކަންކަމަށް ހިތްވަރުދީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފޯރުކޮށްދެވޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކަކީ ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި ފޯރުކޮށްދެވޭ، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން އަޅާކިޔޭ އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދެވޭ ފެންވަރުގެ ޚިދުމަތްތަކަކަށް ހެދުން.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގައި ވާދަވެރި ވެއްޓެއް ޤާއިމުކޮށް، ކުރިއެރުވުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ޤައުމީ ސިޔާސަތުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުން؛
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަށް ލައިސަންސް ދޫކޮށް، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ރާވައި ހިންގާނެ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވާލުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤައުމީ ސިޔާސަތުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށާއި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ރާވައި، ހިންގުމުގެ ބާރު، "ކޮމިއުނިކޭޝަންސް އޮތޯރިޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް" އަށް ލިބިދިނުން.

[ލައިސަންސް ދޫކުރުން]

[ލައިސަންސް ބޭނުންވާ ކަންކަން]
އެއްވެސް މީހަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ޞައްޙަ ލައިސަންސެއް ނުވަތަ ވަގުތީ ހުއްދައެއް ނުވަތަ ޚާއްޞަ އިސްތިސްނާއެއް ލިބިގެން މެނުވީ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުން ކުރެ ކަމެއް ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
ނެޓްވަރކްގެ އެއްވެސް ވަސީލަތެއް، މިލްކުވެރިކަމުގައި ބެހެއްޓުން، ހިންގުން، ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް، އަތުގައި ބެހެއްޓުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛ ނުވަތަ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނުވަތަ ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއްގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށް ހުށަހެޅުން، ވިއްކުން، ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި އަތުގައި ބެހެއްޓުން، ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓުކުރުން، ނުވަތަ ރާއްޖެއިން އެކްސްޕޯޓުކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/5,000,000 (ފަސް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެ ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ލައިސަންސާއި ހުއްދަ ދޫކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށް ލައިސަންސް ނުވަތަ ވަގުތީ ހުއްދަ ދޫކުރާނީ، ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް އޮތޯރިޓީންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ލައިސަންސާއި ހުއްދަ ދޫކުރުމުގެ އުސޫލުތަކާއި ގަވާއިދުތައް އޮތޯރިޓީން ހަދައި، ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ލައިސަންސްގެ ބާވަތްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ލައިސަންސް ދޫކުރެވިދާނެއެވެ.
އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސް:
ކެރިއަރ ލައިސަންސް؛
ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރ ލައިސަންސް.
ކްލާސް ލައިސަންސް.

[ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތައް]
ލައިސަންސްގައި ހިމެނޭ ޝަރުޠުތަކުގެ ޢާންމު ޠަބީޢަތަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިން، އަންނަނިވި ކަންކަމާގުޅޭ ޝަރުޠުތަކެއް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެވޭ ގޮތް؛
ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ އެންމެ ދަށް ފެންވަރު ކަށަވަރުކޮށްދޭ މިންގަނޑު؛
އިންޓަރކަނެކްޝަން؛
ފެސިލިޓީތައް ޙިއްޞާކުރުން؛
އިންޓަރފިއަރަންސާއި ހުރަސްތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުން؛
ތިމާވެށި ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމާއި ފަންނީ މިންގަނޑުތަކަށް ތަބާވުން؛
ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމާއި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާއި، އެންގުންތަކާއި، ގައިޑްލައިންތަކަށް ތަބާވުން؛
ޔުނިވަރސަލް ސަރވިސްގެ ޒިންމާ؛
ވަސީލަތްތައް ބަލައި، ފާސްކޮށް، ޓެސްޓްކުރުން؛
ފައިސާއާއި ހިސާބު ބެލެހެއްޓުމުގައި ގެންގުޅޭ ޢަމަލީ އުސޫލުތައް؛
އޮތޯރިޓީއަށް މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ޚިދުމަތުގެ އަގުތަކާއި އަގު ކޮންޓްރޯލްކުރުން؛
ނެޓްވަރކް ވިލަރެސްކުރުން؛
ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތު ސިއްރުކުރުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކާއި އުފެއްދުންތައް އެއްކުރުން؛
ވިޔަފާރީގެ ވާދަވެރިކަމަށް ހުރަސްއަޅާ ޢަމަލުތަކާއި ވިޔަފާރީގައި ހިންގޭ ބޭއިންޞާފު މުޢާމަލާތްތައް ހުއްޓުވައި މަނާކުރުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގައި ނުފޫޒުގަދަ މަޤާމެއްގައި ހުރި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ ޢަމަލުތައް ތަންޒީމުކުރުން؛
ލައިސަންސް އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކުރުން ހުއްޓުވުން؛
ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކަށް ތަބާވުން؛
ކެޕިޓަލައިޒޭޝަނަށާއި ނެޓްވަރކް ރޯލްއައުޓަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން؛ އަދި ޕަރފޯމަންސް ބޮންޑާބެހޭ ކަންކަން.

[ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކަށް އުނިއިތުރު ގެނައުން]
ލައިސަންސްގައި ހިމެނިފައިވާ ޝަރުޠަކަށް އުނިއިތުރު ގެނެސް ނުވަތަ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ލައިސަންސްތަކުގައި ކަނޑައެޅޭ ޝަރުޠުތަކަށް އުނިއިތުރު ގެނެސް ނުވަތަ ބާޠިލުކުރަންވާނީ ލައިސަންސްގެ ޢާންމު ޠަބީޢަތަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[އެކްސްކްލޫސިވް ލައިސަންސް]
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އެއްވެސް ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށް ނުވަތަ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީއެއް ޤާއިމުކުރުމަށް އެކްސްކްލޫސިވް ލައިސަންސެއް ދިނުމަށް ކަނޑައެޅޭނީ، އެކަމަކީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ދާއިރާގެ ވާދަވެރިކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރެއް ނުކުރާނެ ކަމެއް ކަމަށްވެފައި އަދި އެކަމަކީ ޤައުމީ މަޞްލަޙަތަށް ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމަށްވާނަމަ، ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާގެމަތިން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ހުއްދަ ލިޔުމަކުން ހޯދުމަށްފަހު، އެއިރެއްގެ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެކްސްކްލޫސިވް ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކަށް އުނިއިތުރު ގެނެސް، ބަދަލުކޮށް، އުވާލައި، ނުވަތަ އިތުރު ޝަރުޠުތައް ހިމެނުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓުން ނުވަތަ ބާޠިލުކުރުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވާ ހިނދު، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް އޮތޯރިޓީން ލިޔުމަކުން ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު، އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއް ހިފަހައްޓައި ނުވަތަ ބާޠިލު ކުރެވިދާނެއެވެ.
އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސް ލިބޭ ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނުދެއްކުން؛
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން، އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުން؛
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން، މި ޤާނޫނާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ، ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނަކާ ޚިލާފުވުން؛ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ނުވަތަ މިނިސްޓަރު އަންގާ އެންގުމަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ޢަމަލުނުކުރުން.
އޮތޯރިޓީން އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާހާ ހިނދަކު، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓިކަން ނުވަތަ ބާޠިލުކުރިކަން އެފަރާތަށް އަންގައި ފޮނުވާ ނޯޓިހަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށޭނީ، އެ ނޯޓިސް ފޮނުވޭ ތާރީޚުގެ 14 (ސާދަ) ދުވަސް ފަހުންނެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓޭ ނުވަތަ ބާޠިލުކުރެވޭ އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއް ހިފެހެއްޓުމުގައި ނުވަތަ ބާޠިލުކުރުމުގައި، އެ ލައިސަންސްގެ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން، ނުހިފެހެއްޓޭ ނުވަތަ ބާޠިލުނުކުރެވޭ ބަޔަށް އުނިކަން ނާންނާނެ ފަދައިން، އެ ލައިސަންސްގެ ވަކި ބައެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ނުވަތަ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓިފައިވާ ނުވަތަ ބާޠިލު ކުރެވިފައިވާ ލައިސަންސްތަކަށް ދައްކާފައިވާ ފީއާއި އެހެނިހެން ފައިސާ، އެ ފީ ނުވަތަ ފައިސާ ދެއްކި ފަރާތަށް އަނބުރައެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާހާ ހިނދަކު، މި މާއްދާގެ
(ށ) ގެ ދަށުން އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއް ހިފެހެއްޓޭ ހިނދު، ނުވަތަ ބާޠިލުކުރެވޭ ހިނދު، ނުވަތަ އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސްގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން، އެ ލައިސަންސުން ހުއްދަ ކުރެވިފައިވާ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން، ވަގުތުން ހުއްޓާލަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ބ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެ ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާއަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެހެން، އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްގެ ލައިސަންސް، އޮތޯރިޓީން ހިފަހައްޓަންވާނީ ނުވަތަ ބާޠިލުކުރަންވާނީ، އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެޅެންހުރި އެންމެހައި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުންވެސް އިޞްލާޙުކޮށްފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ފިޔަވަޅުތަކަކީ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތަކަކަށް ނުވާ ޙާލަތްތަކުގައެވެ.

[އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސް އަނބުރާ އޮތޯރިޓީއާ ޙަވާލުކުރުން]
ލައިސަންސްގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ނުވަތަ އެފަދަ ޝަރުޠުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިނުވާނަމަ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިމެ، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން، އޮތޯރިޓީއަށް ލިޔުމަކުން އެންގުމަށްފަހު، އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއް އަނބުރާ އޮތޯރިޓީއާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ލައިސަންސް އަނބުރާ އޮތޯރިޓީއާ ޙަވާލުކުރެވުނު ކަމަށް ބެލެވޭނީ، އޮތޯރިޓީއަށް ލައިސަންސް އަނބުރާ ޙަވާލުކުރި ކަމަށް ބަޔާންކުރާ ލިޔުން އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވާ ތާރީޚުގައި ނުވަތަ އެ ލިޔުމުގައި ފަހުގެ ތާރީޚެއް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[ކްލާސް ލައިސަންސް]
ކްލާސް ލައިސަންސެއްގައި ހިމެނޭ ޝަރުޠުތަކާއި އެއަށް ގެނެވޭ އުނިއިތުރުތަކާއި، ކްލާސް ލައިސަންސް އުފައްދައި، ކްލާސް ލައިސަންސް ދޫކުރުމާ ބެހޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަންނަނިވި ކަންކަން ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އޮތޯރިޓީން ކްލާސް ލައިސަންސް ދޫކުރެވިދާނެއެވެ. އެކަންކަން ކަނޑައަޅައި އޮތޯރިޓީން ކްލާސް ލައިސަންސް ދޫކުރަންވާނީ އެ ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ ކަމަކީ، އެކްސްކްލޫސިވް ލައިސަންސެއްގެ ދަށުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ، ނުވަތަ އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއް ބޭނުންވާ ކަމަކަށް ނުވާނަމައެވެ.
ކްލާސް ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވެފައިވާ މީހުން ލައިސަންސްގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދެވިދާނެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ނުވަތަ ބޭނުންކުރެވިދާނެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް؛
ކްލާސް ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތައް؛ އަދި ކްލާސް ލައިސަންސެއްގެ ދަށުން ލައިސަންސެއް ލިބިގަތުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވުމަށްޓަކައި، މީހެއްގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް.

[ކްލާސް ލައިސަންސާބެހޭ ކަންތައް ޢާންމުކޮށް އެންގުން]
ކްލާސް ލައިސަންސް އުފެއްދުމާއި އަދި އެ ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތު އަދި ޝަރުޠުތަކަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތައް، ޢާންމުންނަށް ލިބެން ހުންނާނެ ގޮތަކަށް އިންތިޒާމުކޮށް، ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ލައިސަންސް ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ ފަރާތްތަކާއި، ލައިސަންސްތަކާއި، އޭގެ ޝަރުޠުތައް ހިމެނޭ ރަޖިސްޓަރީއެއް އޮތޯރިޓީން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން ކޮންޓްރޯލްކުރުން]

[އަގު ކަނޑައެޅުމާއި ހިސާބު ބެލެހެއްޓުން]

[ޚިދުމަތުގެ އަގު]
މި ޤާނޫނާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި، އޮތޯރިޓީގެ ޤަރާރުތަކާއި، ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އެފަރާތުގެ ޚިދުމަތުގެ އަގު ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން، އެފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި އެ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުތައް ބަޔާންކުރުމަށް ޝާއިޢުކުރާ ލިޔުމުގައި، އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.
އެފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތާބެހޭ ތަފްޞީލު؛
ޚިދުމަތުގެ ވަކިވަކި އަގުތައް؛
ޚިދުމަތާ ގުޅިގެން ދެވޭ އެހެނިހެން ޚިދުމަތްތަކާއި މުދާ؛ އަދި އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެހެނިހެން މަޢުލޫމާތުތައް.
ލައިސަންސް ލިބޭ ފަރާތުން ޝާއިޢުކުރާ މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެފަރާތުގެ ޚިދުމަތުގެ އަގުގައި ނުހިމެނޭ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އާ ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތުގެ އަގެއް ތަޢާރުފުކުރަން ލައިސަންސް ލިބޭ ފަރާތުން ބޭނުންނަމަ، އެ ޚިދުމަތް ނުވަތަ އަގު ހުއްދަކުރިކަމުގެ ލިޔުމެއް، އޮތޯރިޓީން ހޯދަންޖެހޭނެއެވެ.

[ބަންޑްލިންގ (އެއްކުރުން)]
އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދަ ލިޔުމަކުން ހޯދުމަށްފަހު މެނުވީ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އެކިއެކި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުތައް އެއްކޮށް ބަންޑަލްކޮށްގެން އެ ޚިދުމަތްތައް ވަކިން ވަކި އަގުތަކެއްގައި ނުލިބޭ ގޮތަކަށް ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް ދިނުމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަހަޅައިގެން ނުވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އުސޫލެއްގެ ދަށުން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އެއް އަގެއްގައި ހިމަނައިގެންދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޚިދުމަތެއް، ވަކި އަގެއްގެ ދަށުން ދިނުމަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް އެންގިދާނެއެވެ.

[އަގު ކޮންޓްރޯލްކުރުން]
އޮތޯރިޓީގެ ޤަރާރަކުން ނުވަތަ ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠަކުން އޮތޯރިޓީން ލިޔުމުން ކަނޑައަޅައި، އަގު ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކަށް ލައިސަންސް ލިބޭ ފަރާތުން ތަބާވުމަށް، ނުވަތަ އަގު ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށްޓަކައި، ލައިސަންސް ލިބޭ ފަރާތަކުން ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ އަގަށްވުރެ ގިނައިން ނުވަތަ މަދުން އަގު ނުނެގުމަށް، އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުންދޭ ޚިދުމަތުގެ އަގަކަށް ބަދަލު ގެންނަންވާނީ ލައިސަންސްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލެއް ނުވަތަ ފޯމިއުލާއެއްގެ މަތިންނެވެ. މިނޫން ގޮތަކަށް އަގު ބަދަލުކުރަންވާނީ ގަވާއިދަކުން ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދައަކުން އެ ބަދަލުގެނައުމަށް ހުއްދަ ދީ ނުވަތަ އަންގާފައިވާނަމައެވެ. މިގޮތުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމެއް އަންގަންވާނީ، ތިރީގައިވާ މައިގަނޑު އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެންނެވެ.
އަގުތަކަކީ އިންޞާފުވެރި އަގުތަކެއް ކަމުގައި ވުމާއި އަދި އެކަށީގެންނުވާ ގޮތެއްގައި ތަފާތުކުރެވިފައިވާ އަގުތަކެއް ކަމުގައި ނުވުން؛
އަސާސީ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޚިދުމަތެއް ފިޔަވައި، ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުތައް، އެ ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށް ހިނގާ ޚަރަދަށް ނިސްބަތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ކްރޮސް ސަބްސިޑައިޒްކުރުން އެންމެ މަދުވާ ގޮތަކަށް ބެހެއްޓުން؛
ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ އެހެނިހެން ފަރާތްތަކުގެ ވާދަވެރި ފުރުޞަތުތައް ގެއްލޭފަދަ ގޮތަކަށް ހުންނަ އަގުތަކަކަށް ނުވުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) އަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިން، އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމަނައިގެން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ އަގުތައް ނުވަތަ ޓެރިފްތައް ބަދަލުކުރަންވާނީ ވަކި ފޯމިއުލާއަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަމުގައި، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އެންގިދާނެއެވެ.

[އެކައުންޓިންގގައި ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަ އުސޫލުތައް]
އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ހިސާބު ބަލަހައްޓާނެ އުސޫލަކާ އެއްގޮތަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ ހިސާބުތައް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ހިސާބު ބަލަހައްޓާ އުސޫލުތަކަކީ އެކައުންޓިންގ ދާއިރާގައި ޢާންމުކޮށް ގެންގުޅޭ އުސޫލުތަކާއި މަބްދައުތަކާ ތަޢާރުޟުނުވާ އުސޫލުތަކަކަށް ވާންވާނެއެވެ. މިގޮތުން ކަނޑައަޅާ ހިސާބު ބެލެހެއްޓުމުގެ އުސޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ޚިދުމަތްތަކަށް ނުވަތަ ޚިދުމަތްތަކުގެ ބާވަތްތަކަށް ހިނގާ ޚަރަދު އަދި އަގު ވަކިން އެނގޭނެފަދަ ގޮތަކަށް އެކައުންޓްކުރެވޭނެ އުސޫލުތައް ހިމެނިދާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ހިސާބުތަކުގެ ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމުގެ ގަވާއިދެއް އޮތޯރިޓީން ހަދައި، އެ ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ހަދާ ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމުގެ ގަވާއިދުގައި އެކަން ކުރާނެ ގޮތުގެ ތަފްޞީލުތައް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމުގެ ގަވާއިދުގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން، އެ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ކުރަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކުން ނުވަތަ ލައިސަންސްގައި ކަނޑައެޅޭ ޝަރުޠުތަކުން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ތަފާތު ވިޔަފާރިތަކުގައި ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތެއްގެ ހިސާބުތައް، އެކި ވިޔަފާރީގެ ހިސާބުތައް ވަކިން އެނގޭގޮތަށް ހިސާބު ބެލެހެއްޓުމަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.

[ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނާއި ފެސިލިޓީތައް އޮތޯރިޓީން ފާސްކުރުން]

[ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނާއި ފެސިލިޓީތައް ފާސްކުރުން]
ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ޢަމަލުކުރަމުންދޭތޯ ބެލުމަށްޓަކައި، އޮތޯރިޓީން އެފަރާތަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ކުރިން ލިޔުމަކުން ނޯޓިސްދިނުމަށްފަހު، އެފަރާތުގެ އޮފީސްތަކާއި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްތަކާއި، ޚިދުމަތްދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އިކުއިޕްމަންޓާއި އަދި ވަސީލަތްތައް ބަލައި ފާސްކުރުމަށްޓަކައި، ރާއްޖޭގައި ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ތަންތަނަށް ވަދެ، ބަލައި ފާސްކުރެވިދާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްތަކާއި، ޚިދުމަތްދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އިކުއިޕްމަންޓާއި އަދި ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ތަންތަން ފާސްކުރުމަށް ނުވަތަ އެ ވަސީލަތްތައް ރަނގަޅުތޯ ބެލުމަށް ކުރަންޖެހޭ ޓެސްޓްތައް ކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ އިކުއިޕްމަންޓް، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ފަންނީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީގެ ބޭނުމަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދައިން އޮތޯރިޓީން ތަނެއް ފާސްކުރަން ބޭނުންވެ، އެކަންކުރާ ތަނެއްގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތް ތަމްސީލުކުރާނެ މީހަކު ބެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ނޯޓިހާއެކު އޮތޯރިޓީން އެދިއްޖެނަމަ، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އެކަން ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކަކީ، މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ފަންނީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ އަދި އެފަދަ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮޕަރޭޓްކުރާ ތަކެތި ކަމުގައި ދެއްކުމަށް، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ނޯޓިހަކާއެކު އޮތޯރިޓީން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް ލިޔުމަކުން އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން، ކަމަށް އެކަށޭނަ ޓެސްޓްކުރާ އިކުއިޕްމަންޓާއި މުވައްޒަފުން ދޭންވާނެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ އޮފީސްތަކާއި ޢިމާރާތްތައް ނުވަތަ ތަންތަނުގައި ހިންގާ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް އުނދަގޫވާ ގޮތަށް މި މާއްދާގެ
(ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބޭ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[އިންޞާފުވެރި ވާދަވެރިކަމާއި، ވިޔަފާރީގެ ސުލޫކު]

[ވާދަވެރިކަމާ ޚިލާފު ޢަމަލުތައް]
އޮތޯރިޓީގެ ނަޒަރުގައި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގެ ވާދަވެރިކަން ގެއްލުވާލުމުގެ ނުވަތަ ވާދަވެރިކަން އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ދަށްކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ނުވަތަ ވާދަވެރިކަން ގެއްލިދާފަދަ އަސަރެއް ނުވަތަ ވާދަވެރިކަން ގެއްލިދާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ އަސަރެއް ކޮށްފާނެކަމެއް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުންކުރި ޢަމަލަކީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދަ ކަމެއް ކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ނުވަތަ ވާދަވެރިކަން އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ދަށްކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ކުރި ކަމެއް ކަމަށް ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ޢަމަލެއްކަން ކަނޑައެޅުމުގައި އޮތޯރިޓީން އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ވިޔަފާރީގައި ބޭނުންކުރާ އިޤްތިޞާދީ އުސޫލުތަކާއި މުޞްޠަލަޙުތައް؛
ވިޔަފާރިއަށް އަސަރުކުރާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިފަތައް؛
އެ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ވިޔަފާރީގައި ވާދަވެރި ފަރާތްތަކުގެ ޢަދަދަށާއި، އެފަރާތްތަކުން ވިޔަފާރީގައި ތަމްސީލުކުރާ ޙިއްޞާތަކަށް ކުރާ އަސަރު؛
އެ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ވިޔަފާރިއަށް ވަނުމަށް ހުންނަ ހުރަސްތަކަށް އަސަރުކުރާ މިންވަރު؛
އެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ވިޔަފާރީގައި ޚިދުމަތް ލިބޭ ފުޅާމިނަށް ކުރާނެ އަސަރު؛
އެ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ވިޔަފާރީގައި ވާދަކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި ވާދަކުރަން އައިސްފާނެ ފަރާތްތަކެއް ވާދަވެރިކަމާއެކު ވިޔަފާރިކުރުމަށް ކުރާނެ އަސަރު.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ޢާންމު މަޤްޞަދުތަކަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިން، އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ކުރާ ޢަމަލަކީ މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ޢަމަލެއްކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
ޤާނޫނީގޮތުން ލާޒިމުކުރާ ނުވަތަ ޤާނޫނީގޮތުން ލާޒިމުނުކުރާ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އެއްބަސްވުމެއް، އެ އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގެ ވާދަވެރިކަން ގެއްލިދާފަދަ ނުވަތަ ވާދަވެރިކަން އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ދަށްކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ނުވަތަ އެފަދަ އަސަރެއް ކުރާނެ ނުވަތަ އަސަރެއް ކޮށްފާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކަމެއް ކުރުމަށް އެއްބަސްވުން، ނުވަތަ އިސްވެ ބަޔާންކުރި މަޤްޞަދެއް ނުވަތަ އަސަރެއް ކުރާނެ ނުވަތަ އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ގޮތަށް އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމަށް އެއްބަސްވުން:
(ހހ) ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރިއެއްގައި އެއްޗެއްގެ ނުވަތަ ޚިދުމަތެއްގެ އަގު ކަނޑައެޅުން؛
(ށށ) ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ މާރކެޓް ނުވަތަ މާރކެޓްގެ ބައެއް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ދެފަރާތެއްގެ ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި، އެފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ޖޯގްރަފިކަލް ގޮތުން ނުވަތަ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ކަސްޓަމަރުންގެ ބާވަތުގެ ގޮތުން، ގާތްކަމެއް ހުރި ފަރާތްތަކަކުން އެފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ބަހާލައިގެން ވިޔަފާރިކުރުން؛
(ނނ) ސަޕްލައިކުރާ ފަރާތްތަކާއި، ކަސްޓަމަރުންނާއި ވާދަވެރި ފަރާތްތައް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން، މީހަކަށް މުދަލެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ހޯދުމުން ނުވަތަ ސަޕްލައިކުރުމުން މަޙްރޫމްކުރުވުން ނުވަތަ ހުއްޓުވުން.
މީހަކަށް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ ޑިސްކައުންޓެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތާ ގުޅިގެން ދެވޭ ކްރެޑިޓެއް ދިނުމަށް، އެ ޚިދުމަތް ހޯދާ މީހާ، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ އިކުއިޕްމަންޓެއް ހޯދުން ޝަރުޠުކުރުން؛ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ ނަޒަރުގައި ވާދަވެރިކަން ނެތިދާފަދަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ވާދަވެރިކަން ދަށްވާނެ ގޮތަކަށް، މީހަކަށް އެކަށީގެންނުވާ އިމްތިޔާޒެއް ދިނުން ނުވަތަ ބޭއިންޞާފު ޢިނާޔަތެއް އެހެން މީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބިގަތުން.

[ވިޔަފާރީގައި ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތް]
މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް އުނިނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރިއެއްގައި ހިނގާ ވާދަވެރިކަން ނެތިކޮށްލާފަދަ ނުވަތަ ވާދަވެރިކަން އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ދަށްކުރާ ނުވަތަ އެކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާ ނުވަތަ އަސަރުކޮށްފާނެ ކަމެއް ހުއްޓުވުމަށާއި އެކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތްތަކަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތައް، މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާ ތަޢާރުޟުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި މި ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާތަކުގެ ބޭނުމަށް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތެއްކަމަށް ބަލާނީ، އޭނާ ބޭނުން ކަމެއް ކުރުމުގައި އެހެން ފަރާތެއްގެ ޢަމަލަކަށް (މީގެ ތެރޭގައި އޭނާއާ ވާދަކުރާ ފަރާތްތަކާއި، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ވާދަކޮށްފާނެ ފަރާތްތަކާއި އަދި ކަސްޓަމަރުން ހިމެނޭ ގޮތުން) ޖެހިލުމެއްނެތި އެކަމެއް ކުރެވޭނެފަދަ ބާރު މާރކެޓްގައި ހުރި ފަރާތަކަށެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކީ ވިޔަފާރީގައި ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކަނޑައެޅުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށާއި، އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ އެހެނިހެން ކަންކަމަށް އޮތޯރިޓީން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން މާރކެޓް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ މިންވަރު؛
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އަގު ކަނޑައެޅުމާއި، އެހެނިހެން ކަންކަން ނިންމުމުގައި ވާދަވެރި ފަރާތްތަކުގެ ހުރަހަކާ ނުލައި އެކަމެއް ތަންފީޛުކުރުމަށް ބާރު ލިބިފައިވާ މިންވަރު؛ އަދި ޕްރޮޑަކްޓުގެ ތަފާތުކަމާއި، ބްރޭންޑްގެ ލޯޔަލްޓީ ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން، ކަމާބެހޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރިއަކަށް ވަނުމަށްހުރި ހުރަސްތައް.

[ވިޔަފާރީގައި ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތުން އެހެން ފަރާތްތަކާމެދު ކަންކުރުމުގައި ތަފާތު ނުގެންގުޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމަށް ދަތިނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގައި ނުފޫޒުގަދަ މަޤާމެއްގައި ހުރި ފަރާތަކުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ނުވަތަ މުދާ ހޯދާ ފަރާތްތަކާމެދު އެފަރާތުން ޚިދުމަތްދޭ ނުވަތަ ވިއްކާ މުދަލުގެ އަގާ ގުޅިގެން ނުވަތަ އެފަދަ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ގެންގުޅޭ ޝަރުޠުތަކުގައި ތަފާތުކުރުންތަކެއް ގެންގުޅެގެން ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަގުގެ ތަފާތުކުރުންތަކަކީ ޚިދުމަތަށް އެދޭ ފަރާތަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ހިނގާ ޚަރަދަށް ބަލައި، އެކަށީގެންވާ ތަފާތުކުރުމެއްނަމަ، އެފަދަ ތަފާތުކުރުމެއް ގެންގުޅުމަކަށް، މި މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތުގެމަތިން، އަދި މި މާއްދާގެ (ނ) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އަދި މި ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ކަންކަން ހިންގުމަށް ދަތިނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން، ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ހޯދައި، އެ ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ޢާންމުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތަކާއި، ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ޢާންމުންނަށް ފޯރުވައިނުދޭ ފަރާތަކާއި މުޢާމަލާތްކުރުމުގައި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގައި ނުފޫޒުގަދަ މަޤާމެއްގައި ހުރި ފަރާތުން ތަފާތުކުރުންތަކެއް ގެންގުޅެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ފަދަ ކަންކަން މަނާކުރެވެނީ އެފަދަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގެ ވަދާވެރިކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގައެވެ.

[މަރޖްކުރުން ނުވަތަ ވިޔަފާރި އެއްކޮށްލުން]
އެއްވެސް މީހަކު ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ނަމަވެސް، ކުންފުންޏެއްގެ ރައުސްމާލަކުން ޙިއްޞާއެއް ހޯދައިގެން، ނުވަތަ އެއްވެސް މީހެއްގެ މުދަލެއް ހޯދައިގެން، އެހެން ވިޔަފާރިއެއް ގަތުމަކީ ނުވަތަ ހޯދައިގަތުމަކީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގެ ވާދަވެރިކަން ކުޑަވާނެ ނުވަތަ ކުޑަވެދާނެ ކަމެއްނަމަ އެކަން ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
މީހަކު އެހެން ވިޔަފާރިއެއް ގަނެލުމުން ނުވަތަ ހޯދައިގަތުމުގެ ސަބަބުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގެ ވަދާވެރިކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރެއް ކޮށްފާނެތޯ ބެލުމުގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރަށް އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ވިޔަފާރީގެ ތެރެއަށް ވަނުމުގައި ހުރި ހުރަސްތައް؛
މާރކެޓް ކޮންސެންޓްރޭޓްވެފައިވާ މިންވަރު؛
މާރކެޓްގައި އިދިކޮޅަށް ވާދަކުރާނެ ބާރުހުރި މިންވަރު؛
އެމީހަކު ގަނެލާ ނުވަތަ ހޯދައިގަންނަ ވިޔަފާރީގެ ސަބަބުން، ވިޔަފާރީގެ އަގުތައް އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަށް ދާއިމީ ސިފައެއްގައި މަތިކުރަމުން ގެންދިއުމަށް ނުވަތަ ފައިދާގެ މިންވަރުތައް އިތުރުކުރަމުން ގެންދިއުމަށް ބާރު ލިއްބައިދޭ މިންވަރު؛
ވާދަކުރެވޭ ތަކެތީގެ ނުވަތަ ޚިދުމަތްތަކުގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރާނެ ތަކެތި ނުވަތަ ޚިދުމަތްތައް ވިޔަފާރީގައި ލިބެންހުރި މިންވަރާއި އަދި ލިބެން ހުންނާނެކަމަށް ބެލެވޭ މިންވަރު؛
ވިޔަފާރީގެ މާޙައުލު ބަދަލުވަމުންދާ މިންވަރު. މިގޮތުން ވިޔަފާރީގެ ކުރިއެރުމާއި، އުފެއްދުންތެރިކަމާއި، ލިބެންހުރި ތަކެއްޗާއި ޚިދުމަތްތަކުގެ ތަފާތުކަން؛
އެމީހަކު ގަނެލާ ނުވަތަ ހޯދައިގަންނަ ވިޔަފާރީގެ ސަބަބުން، މާރކެޓްގައި ވަރުގަދައަށް ވާދަކުރާ ފަރާތެއް ނެތިދިއުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް މިންވަރު؛
އެއް ދާއިރާއެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ ދެ ކުންފުނި އެއްކޮށްލާއިރު، އެއްކޮށްލުމުގެ މިންވަރާއި ޠަބީޢަތު.

[ހުއްދަ ދިނުން]
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ކުރާ ޢަމަލަކީ، އެ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގައި އޮންނަ ވާދަވެރިކަން އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ކުޑަވެގެންދާނެ، ނުވަތަ އެ ވާދަވެރިކަން ކުޑަވެގެން ހިނގައިދާނެފަދަ ޢަމަލެއްކަމުން، މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެދާނެ ޢަމަލެއްނަމަ، އެ ޢަމަލެއް ކުރުމުގެ ކުރިން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް އެދެވިދާނެއެވެ.
މި ބާބުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އެދިފައިވާ ޢަމަލުކުރުމުގެ ހުއްދައެއް އެފަރާތަށް ދިނުމުގައި ޤައުމީ މަޞްލަޙަތެއް އޮތްކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް، އެ ޢަމަލުކުރުމުގެ ހުއްދަ، އޮތޯރިޓީން ދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުއްދަދިނުމުގެ ކުރިން، ހުއްދަ ހޯދުމަށްފަހު ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ކުރަންޖެހޭނެ ކަންކަން ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ލިޔުމެއް ތައްޔާރުކޮށް، ހުށަހެޅުމަށް އޮތޯރިޓީން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދެވިފައިވާ ހުއްދަތަކާއި ހުއްދަދެވިފައިވާ ކަންކަން އެނގޭނެހެން ރަޖިސްޓަރީއެއްގައި ލިޔެ، އޮތޯރިޓީން އެ ރަޖިސްޓަރީ ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

[އޮޅުވާލުމާއި މަކަރާއި ޙީލަތް ހެދުން]
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ހޯދުމުގައި ނުވަތަ އެފަދަ ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ނުވަތަ އެ މުދަލެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ކުރިއެރުވުމުގައި ނުވަތަ މާރކެޓްކުރުމުގައި ނުވަތަ އިޝްތިހާރު ކުރުމުގައިވިއަސް، އޮޅުވާލައި ނުވަތަ މަކަރާއި ޙީލަތް ހަދާކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ޢަމަލެއް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.

[ބަދަލުދިނުން]
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 19 ވަނަ މާއްދާއާއި، 21 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ އެ މާއްދާތަކާ ގުޅިގެން އެންގިފައިވާ އެންގުމަކާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އެކަމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެކަށޭނަ އަދަބެއް ގެއްލުންދިން ފަރާތަށް ލިބިދިނުމަށް ގެއްލުން ލިބުނު މީހާއަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާއި، 19 ވަނަ މާއްދާއާއި، 21 ވަނަ މާއްދާގައި ޙަވާލާދީފައިވާ ކަމަކާ ޚިލާފުވީތާ، ނުވަތަ އެއިން މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން އޮތޯރިޓީން އެފަރާތެއް ޖޫރިމަނާ ކުރާތާ 3 (ތިނެއް) އަހަރު ފަހުން، މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެއްވެސް ހުށަހެޅުމެއް ހުށައެއް ނޭޅޭނެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީގެ އެންގުންތަކާއި ގައިޑްލައިންތައް]

[ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތައް]
އަންނަނިވި ކަންކަން ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.
ޢާންމުންނަށް ދެވޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދެވޭތޯ ބެލުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތްތައް ހިންގުމުގައި ފަންނީގޮތުންނާއި ސަލާމަތީގޮތުން ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަވެފައިވޭތޯ ބެލުން؛
މި މާއްދާއާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތެއްގެމަތިން، ވިޔަފާރީގައި ހަމަހަމަކަމާއި ހަރުދަނާ ސުލޫކީ މިންގަނޑެއް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ގެންގުޅޭތޯ ބެލުން؛
އޮތޯރިޓީން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމުގައި، ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ ބާރުތައް ބޭނުންކުރުމުގައި، ނުވަތަ ޢާންމު މަޞްލަޙަތެއް އޮތްކަމެއްގައި ކޮންމެހެން އަންގަންޖެހޭ އެންގުންތައް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަންގާ އެންގުން މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާ ތަޢާރުޟުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަންގާ އެންގުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނުވަތަ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމަކާގުޅޭ ބާވަތުގެ ކަމެއް ވަކިގޮތަކަށް ކުރުމަށް ނުވަތަ ނުކުރުމަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަންގާ އެންގުމަށް ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށް، އެ އެންގުމުގައި ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެ އެންގުން ބާޠިލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް އެންގުމެއް އެންގުމުގެ ކުރިން، އެފަރާތަށް ނޯޓިހެއް ދެވިދާނެއެވެ. ނޯޓިހެއް ދިނުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ކަމެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަނަމަ، އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކޮށް އޮތޯރިޓީން އެފަރާތަށް ނޯޓިހެއް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ހުށަހަޅާ އެންގުމާއި، އެ އެންގުމަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެކަން؛ އަދި ހުށަހަޅާފައިވާ އެންގުމަށް އިޢުތިރާޟްކުރާނަމަ، ނުވަތަ އިތުރު ޚިޔާލެއް ހުށަހަޅާނަމަ، އެފަދަ އިޢުތިރާޟެއް ނުވަތަ ޚިޔާލެއް ހުށަހެޅުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަގުތު ބަޔާންކޮށް، ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަގުތުގައި ހުށަހަޅާ ޚިޔާލުތަކާއި އިޢުތިރާޟުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާނެކަން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތަކަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތައި، އެ އެންގުންތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.

[ގައިޑްލައިންތައް]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ޢަމަލީގޮތުން އެހީތެރިވެ، ފަސޭހަކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކަށް ޢަމަލުކުރުން ފަސޭހަކުރުމަށްޓަކައި މަގުދައްކައިދޭ ގައިޑްލައިންތަކެއް ހެދިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގައިޑްލައިންތައް، މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާ ތަޢާރުޟުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މިގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރާނެގޮތް ބަޔާންކުރުމަށް ގައިޑްލައިންތަކެއް ހެދިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން، އޮތޯރިޓީން ދޫކުރާ ލައިސަންސްތައް ދޫކުރުމުގައި އެފަރާތުން ގެންގުޅޭނެ އުސޫލުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާއި، ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގައި އޮތޯރިޓީން ބަލާ މިންގަނޑުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި އަދި ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގައި ބަލާ އިތުރު ކަންކަން؛
ނެޓްވަރކް ވަސީލަތްތަކާއި އެހެނިހެން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތައް ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާބެހޭ ކަންކަން؛
ނެޓްވަރކް ވަސީލަތެއް ހިންގުމުގައި ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން، ނުވަތަ އިސްވެ ބުނެވުނު ދެ ކަންތައް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ދާއިރާގައި ބޭނުންކުރާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށް، އުފައްދައި، ފަރުމާކޮށް، ނުވަތަ އެއްޗެއްގެ ޕަރފޯމަންސް ހުންނަންޖެހޭ ގޮތް؛
ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަނަކަށް އިންޓަރފިއަރ ކޮށްފާނެ ކަމަކާބެހޭ ކަންކަން؛
ފްރީކުއެންސީ ކަނޑައެޅުމާއި ފްރީކުއެންސީ ވިލަރެސްކުރުން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގައިޑްލައިންތައް އޮތޯރިޓީން ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކޮށް، އެ ގައިޑްލައިންތަކުގެ ކޮޕީއެއް މިނިސްޓަރަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާއި އަސާސީ އުސޫލުތައް]

[ޞިނާޢަތުގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް އެކަށައަޅައި، ތަރައްޤީކުރުން]
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތު ތަމްސީލުކުރާ ޖަމްޢިއްޔާއަކުން ނުވަތަ ފަރާތަކުން، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި ގެންގުޅެންޖެހޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކެއް އެކުލަވާލައި ތަރައްޤީކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން އެކުލަވާލައި ތަރައްޤީކުރާ މިންގަނޑުތަކަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނަކާ ނުވަތަ ގަވާއިދަކާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާ ތަޢާރުޟުވާ މިންގަނޑުތަކަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. އަދި އެ މިންގަނޑުތަކުގެ ކޮޕީ އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
ޖަމްޢިއްޔާއަކީ ނުވަތަ ފަރާތަކީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތެއްކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އޮތޯރިޓީން އެ ޖަމްޢިއްޔާއަކަށް ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ލިޔުމުން ދެވޭ ނޯޓިހަކުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރަން އަންގައި، ނުވަތަ އެދެވިދާނެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޙަރަކާތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑެއް ތައްޔާރުކުރުން؛ އަދި ނޯޓިހުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތުގައި ސުލޫކީ މިންގަނޑުގެ ކޮޕީއެއް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުން.

[ޞިނާޢަތުގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރުން]
ޞިނާޢަތުގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވާނަމަ، އެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް އޮތޯރިޓީގައި ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށް، އެ މިންގަނޑުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތޯރިޓީން ދެވިދާނެއެވެ.
ސުލޫކީ މިންގަނޑު އެކުލަވާލި ޖަމްޢިއްޔާއަކީ ނުވަތަ ފަރާތަކީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތެއްކަމަށް ނުވަތަ ޖަމްޢިއްޔާއެއްކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން؛
ސުލޫކީ މިންގަނޑު އެކުލަވާލި ޖަމްޢިއްޔާއިން ނުވަތަ ފަރާތުން ތަރައްޤީކުރި މިންގަނޑު އެއީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ގިނަ ފަރާތްތަކެއްގެ ބޭނުމަށް ފުދޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑެއް ކަމުގައިވުން؛
ސުލޫކީ މިންގަނޑު އެކުލަވާލި ޖަމްޢިއްޔާ ނުވަތަ ފަރާތުން އެ މިންގަނޑުގެ ކޮޕީއެއް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުން؛ އަދި ސުލޫކީ މިންގަނޑުގައި ހިމެނިފައިވާ ކަންކަން އިންތިޒާމުކޮށް ހިންގުމުގައި މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ ތަޢާރުޟުވާކަމެއް ނެތްކަމާއި، އަދި ސުލޫކީ މިންގަނޑު އެކުލަވާލި ޖަމްޢިއްޔާއިން ނުވަތަ ފަރާތުން، އެކުލަވާލި ސުލޫކީ މިންގަނޑުގެ ދެލިކޮޕީއެއް ޝާއިޢުކޮށް، ޢާންމުންނާއި ޞިނާޢަތުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކުން އެ މިންގަނޑުތައް ބަލައި، މުޠާލިޢާކޮށް، އެ މިންގަނޑުތަކަށް ގެންނަން އެފަރާތްތަކަށް ފެންނަ އިޞްލާޙުތަކާއި ޚިޔާލުތައް ހުށަހެޅުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތެއް ލިބިދީފައިވާ ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.

[ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އެންގުން]
އޮތޯރިޓީގައި ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށް އޮތޯރިޓީން ހުއްދަދީފައިވާ ޞިނާޢަތުގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑަކާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ފަރާތަކުން ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެ ޚިލާފުވީ ފަރާތަށް ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފުނުވުމަށް އަންގައި، އޮތޯރިޓީން ރަސްމީ އިންޒާރެއް ދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި އެފަރާތެއް -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެ ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑުތައް]
އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކުގައި، އޮތޯރިޓީގެ ލިޔުމަކުން ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑެއް ކަނޑައަޅައި، އެ މިންގަނޑަކީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ހިންގޭ، އަދި އެ ބައިވެރިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ހިންގާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ޙަރަކާތްތަކާއި އެ ޙަރަކާތްތަކާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑެއް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމަކަށް ނުވަތަ އެދުމަކަށް ޢަމަލުނުކުރުން، ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅިގެން ޞިނާޢަތުގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށް ހުއްދަދިނުމަށް އޮތޯރިޓީން އިންކާރުކުރުން؛ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގައި ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ، ނަމަވެސް އެ ސުލޫކީ މިންގަނޑަކީ މުޖްތަމަޢަށް އެކަށީގެންވާ ސަލާމަތްތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްނުދެވޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑެއްކަމަށް ނުވަތަ އެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުން އިންތިޒާމުކުރަން ޤަޞްދުކުރެވިފައިވާ ކަންކަން އެކަށީގެންވާ ފެންވަރަކަށް އިންތިޒާމު ކުރުމުގައި، އެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު ނުކުޅެދިފައިވާކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑަކީ މައްސަލައަކާ ނުވަތަ މައްސަލަތަކަކާ ގުޅޭގޮތުން މުޖްތަމަޢަށް އެކަށީގެންވާ ސަލާމަތްތެރިކަން ހޯދައިދިނުމަށް، ނުވަތަ މައްސަލައަކާ ނުވަތަ މައްސަލަތަކަކާ ގުޅިގެން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ކަމާގުޅޭ ދާއިރާގައި އުޅޭ ބައިވެރިންގެ ޢަމަލުތައް ތަންޒީމުކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކަނޑައަޅަންޖެހޭ މިންގަނޑެއްކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންގަނޑެއްކަމަށް ވާންވާނެއެވެ.

[ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑުތަކަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމާއި ބާޠިލުކުރުން]
މައްސަލައަކާ ނުވަތަ މައްސަލަތަކަކާ ގުޅޭގޮތުން މުޖްތަމަޢަށް އެކަށީގެންވާ ސަލާމަތްތެރިކަން ހޯދައިދިނުމަށް، ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ކަމާގުޅޭ ދާއިރާގައި އުޅޭ ބައިވެރިންގެ ޢަމަލުތައް ތަންޒީމުކުރުމަށް، އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑަކަށް ކޮންމެހެން އުނިއިތުރު ގެންނަންޖެހޭކަމަށް ނުވަތަ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އޮތޯރިޓީގެ ލިޔުމަކުން އެ މިންގަނޑަކަށް އުނިއިތުރު ގެނެސް އަދި ބާޠިލުކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން]
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑުތަކަކީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ދާއިރާއެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ހިންގޭ، މި ބާބުގެ ދަށުން ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ހުއްދަދެވިފައިވާ މިންގަނޑެއްނަމަ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގެ އެ ދާއިރާއެއްގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ބައިވެރިން، އެ މިންގަނޑާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ބާބުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑަކާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ އެފަރާތަކަށް އޮތޯރިޓީން ރަސްމީ އިންޒާރެއް ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިންޓަރކަނެކްޓްކުރުން]

[އިންޓަރކަނެކްޝަން]

[އިންޓަރކަނެކްޝަނެއްގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންކަން]
އޮތޯރިޓީން އަންގައިފިނަމަ، ކެރިއަރެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަކުން އެފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކާއި އެފަރާތުގެ މިލްކުގައިވާ ނުވަތަ އެފަރާތުން ބަލަހައްޓާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްތައް އެހެން ފަރާތްތަކުގެ ޚިދުމަތްތަކާއި ނެޓްވަރކްތަކާ އިންޓަރކަނެކްޓްކުރަންވާނެއެވެ. އިންޓަރކަނެކްޓްކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލައިސަންސް ހޯދުމަށް އިސްތިސްނާކުރެވޭ ފަރާތްތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.
އިންޓަރކަނެކްޓްކުރުމުގެ ކަންތައް ވީހާ އަވަހަކަށް ކުރުމަށާއި އިންޓަރކަނެކްޓްކުރުމާބެހޭ ކަންކަމަށް ހިނގާ ޚަރަދާ އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް އެކަމަށް އަގު ނެގުމަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ.
އިންޓަރކަނެކްޓްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތްތައް މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އިންޓަރކަނެކްޓްކުރެވޭ ފަރާތްތައް ކަމަށް ޙަވާލާދީފައިވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ އެހެނިހެން ފަރާތްތަކަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
ކަނޑައެޅިގެން އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައި އެވަނީ، އެ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"އިންޓަރކަނެކްޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ނެޓްވަރކްތަކެއްގެ މެދުގައި ނުވަތަ ޚިދުމަތްތަކެއްގެ މެދުގައި ނުވަތަ ނެޓްވަރކްގެ މާއްދާތަކެއްގެ މެދުގައި މުއާޞަލާތެއް، މެސެޖެއް ނުވަތަ ސިގްނަލެއް ފޯރުވައިދެވޭ ގޮތަށް ޤާއިމުކުރެވޭ ގުޅުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، ނެޓްވަރކަކަށް ނުވަތަ ޚިދުމަތަކަށް ގުޅާލެވޭ ގުޅުމާއި، ނެޓްވަރކްތަކެއްގެ މެދުގައި ނުވަތަ ޚިދުމަތްތަކެއްގެ މެދުގައި ނުވަތަ ނެޓްވަރކަކާއި ޚިދުމަތަކާ ދެމެދު ގުޅާލެވޭ ގުޅުންވެސް ހިމެނެއެވެ.
"ޚިދުމަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޚިދުމަތުގެ އެންމެހައި ބައިތައް ހިމެނޭގޮތަށެވެ.

[އޮތޯރިޓީން އިންޓަރކަނެކްޝަންގެ ޝަރުޠުތައް ކަނޑައެޅުން]
2 (ދޭއް) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަށް، މި މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތެއްގެމަތިން އިންޓަރކަނެކްޓްކުރުމުގެ ޝަރުޠުތައް އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކާއި މި ޤާނޫނު ދަށުން އިސްތިސްނާކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްތަކެއް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކެއްގެ މެދުގައި އިންޓަރކަނެކްޓްކުރުން؛
ޓެކްނިކަލްގޮތުން އެކަށީގެންވާ، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިމެ ވަކި ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ ވަކި ނެޓްވަރކް ވަސީލަތެއް އިސްތިސްނާ ނުވާނެ ގޮތެއްގެމަތިން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތެއް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކެއްގެ ބަޔަކާ އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ހެދުން ނުވަތަ އެ ނެޓްވަރކްތަކަށް ވަދެވޭ ގޮތަށް ހެދުން؛
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމާގުޅޭ ކަންކަން.
އަންނަނިވި ޙާލަތުތަކުގައި އިންޓަރކަނެކްޝަން ޤާއިމުކުރުމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
އިންޓަރކަނެކްޝަން ޤާއިމުކުރުމަށް އެދޭ ފަރާތަކުން އިންޓަރކަނެކްޝަން ޤާއިމުކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތާ ތަކުރާރުކޮށް، އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް މަޝްވަރާ ކުރުމުންވެސް އިންޓަރކަނެކްޝަންގެ ޝަރުޠުތަކާމެދު ދެފަރާތުން އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވުމުގެ ސަބަބުން، އެފަރާތުން އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ޤާއިމުކުރުމަށް އެދި އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުމުން؛ ނުވަތަ އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ޤާއިމުކުރުމަށް އެދިފައި ނެތް ނަމަވެސް އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ޤާއިމުކުރުމަކީ ޢާންމުންނަށް ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން. (ދެފަރާތުގެ މެދުގައި އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ޤާއިމުކުރުމާ ބެހޭގޮތުން އެއްބަސްވެފައިވާ ޙާލަތުތަކުގައި ޝައްކުތައް ފިލުވުމުގެގޮތުން ކަނޑައަޅާ ކަނޑައެޅުން މި މާއްދާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެއެވެ.) އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު، އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ، އެކަށީގެންވާ އިންޞާފުވެރި ފަންނީ ނުވަތަ މާއްދީ ނުވަތަ ފައިސާއާބެހޭ ޝަރުޠުތަކެއް ހިމެނިދާނެއެވެ.
އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ޤާއިމުކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާއިރު، އެ އިންޓަރކަނެކްޝަންގެ އަގުތައް ބިނާވެފައި އޮންނަންވާނީ އިންޓަރކަނެކްޝަންގެ ސަބަބުން ކުރަންޖެހޭ ކަމާބެހޭ ޚަރަދުތަކަށް ބަލައި، އެކަށީގެންވާ އިންޞާފުވެރި އަސާސެއްގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން އިންޓަރކަނެކްޝަންގެ ސަބަބުން ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކަށާއި އެ ޚަރަދުތައް ހިސާބުކުރުމުގައި ގެންގުޅޭ އުސޫލުތަކަށް ބަލައި، އެ އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން އޮތޯރިޓީގެ ނަޒަރުގައި ކަމާގުޅޭ އެކަށީގެންވާ އެންމެ އިންޞާފުވެރި އުސޫލެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިންޓަރކަނެކްޝަން އެއްބަސްވުންތައް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހެޅުމާއި ޝާއިޢުކުރުން]
އިންޓަރކަނެކްޝަން އެއްބަސްވުމެއް ހެދޭތާ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އެ އެއްބަސްވުމުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކުން އެ އެއްބަސްވުމުގެ ކޮޕީއެއް އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވާނަމަ، އިންޓަރކަނެކްޝަން އެއްބަސްވުން، އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރެވިދާނެއެވެ.
އެކަމަކީ ޢާންމު މަޞްލަޙަތެއް ހުރިކަމެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެނުން؛ އަދި އެއްބަސްވުން ޝާއިޢުކުރުމުގެ ކުރިން، އެއްބަސްވުމުގެ ބައިބައިގެ ތެރެއިން ޝާއިޢުކޮށްގެންނުވާނެ ބައިބަޔާ ބެހޭގޮތުން ޚިޔާލު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އެ އެއްބަސްވުމުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް ހުޅުވާލެވިފައިވުން.

[އިންޓަރކަނެކްޝަނާބެހޭ ގައިޑްލައިންތައް]
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު، އިންޓަރކަނެކްޝަން ފަސޭހަކަމާއި އިތުބާރުހިފޭ ގޮތަކަށް ހިންގުމަށްޓަކައި ގައިޑްލައިންތަކެއް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހަދާ ގައިޑްލައިންތަކަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތައި، އެއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަމުން ގެންދަންވާނެއެވެ.

[ވަސީލަތްތައް ޙިއްޞާކުރުން]

[ވަސީލަތްތައް ޙިއްޞާކުރުމުގެ ޒިންމާ]
ތިމާވެއްޓަށް ކުރާ އަސަރު ކުޑަކުރުމަށާއި، އިޤްތިޞާދުކުރުމާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި، ޢާންމު އުސޫލެއްގެގޮތުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަނާބެހޭ މާއްދީ ނުވަތަ ފަންނީ ވަސީލަތްތައް އިންޞާފުވެރި ޝަރުޠުތަކެއްގެ މަތިން ޙިއްޞާކުރުމުގައި، އެއް ކެރިއަރ އަނެއް ކެރިއަރަށް އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތެއް ނުވަތަ އެހެނިހެން ވަސީލަތެއް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އެހެން ފަރާތަކާއެކު ޙިއްޞާކުރުމަށް އެދިއްޖެނަމަ، އެދުނު ފަރާތާއި އެދެވުނު ފަރާތާ ދެމެދު މަޝްވަރާކޮށް، އެ ވަސީލަތެއް ޙިއްޞާކުރުމާއި، ބޭނުންކުރުމުގެ އިންޞާފުވެރި ބަދަލެއް އެދެވުނު ފަރާތަށް ލިބޭނެ ގޮތުގެމަތިން، ދެފަރާތުން ރުހޭ އިންޞާފުވެރި އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް ވެވެންހުރި ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ދެފަރާތުންމެ ކުރަންވާނެއެވެ.
ޙިއްޞާކުރާ ވަސީލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ބޭނުންކުރާ ތަނެއް، ނުވަތަ ޢިމާރާތެއް، ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއް ހިމެނިދާނެއެވެ.
ވަސީލަތްތައް ޙިއްޞާކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވިއްޖެނަމަ، އޮތޯރީޓީއަށް އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކަށް، ވަސީލަތް ޙިއްޞާކުރުމުގެ ޝަރުޠުތައް ކަނޑައެޅުން؛
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި، އެ ވަސީލަތް ޙިއްޞާކުރުމުގެ ސަބަބުން، އެދެވުނު ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކަށް އިންޞާފުވެރި ބަދަލެއް ހޯދައިދެވޭނެ ގޮތެއް ކަނޑައެޅުން؛
މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބަދަލުގެ ތެރޭގައި ޚިދުމަތްދިނުމަށް ނުވަތަ ވަސީލަތް ޙިއްޞާކުރުމަށް ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ހިނގާ އިތުރު ޚަރަދުތައް ހިމެނުން؛ އަދި ހިސާބުކުރުމުގައި، ޚަރަދު ހިސާބުކުރުމުގެ އެކިއެކި އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން އިންޞާފުވެރިކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ އުސޫލެއް ޚިޔާރުކޮށް، އެ އުސޫލާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ވަސީލަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ކޭބަލާއި، ވަޔަރާއި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ލައިނާއި، ހޮޅިއާއި، ހޮރާއި، މޭންހޯލް؛
ޓަވަރާއި، އެންޓެނާއާއި، ދަނޑިއާއި، މާސްޓް؛
ބިމާއި، ޢިމާރާތާއި، ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތްތައް ހަރުކޮށްފައި ހުންނަ އިކުއިޕްމަންޓްތައް؛
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ އެކްސްޗޭންޖް ޢިމާރާތުގައި ނުވަތަ ސައިޓުގައި ހުރި އެފަރާތުގެ ނެޓްވަރކް ވަސީލަތްތަކާއި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އެހެން ފަރާތަކާ ދެމެދު އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ޤާއިމުކުރަން އެދޭ ފަރާތުގެ އިކުއިޕްމަންޓްތައް ބެހެއްޓުމަށް، ޙިއްޞާކުރުން ބަލައިގަންނަ ފަރާތުގެ އެކްސްޗޭންޖް ޢިމާރާތުގައި ނުވަތަ ސައިޓުގައި އޮތް އެކަށީގެންވާ މިންވަރުގެ ޖާގަ؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްގެ ޚިދުމަތެއް އެކަށީގެންވާ ފެންވަރެއްގައި ދިނުމަށް އިންސްޓޯލްކުރަންޖެހޭ އިން-ބިލްޑިންގ ރައިޒަރސްއާއި، ކޭބަލް ޓްރޭއާއި ކޭބަލް ޕޮއިންޓްތަކާއި އިންސްޓޯލްކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން ތަކެތި؛ އަދި ޙިއްޞާކުރާ ވަސީލަތް، އެ ވަސީލަތް ޙިއްޞާކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ފެންވަރެއްގައި ބޭނުންކުރުމަށް އެ ވަސީލަތް ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ޢިމާރާތަށް ނުވަތަ ތަނަށް ނުވަތަ ސަރަޙައްދަށް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އިތުރު ޚިދުމަތްތައް.

[ވަސީލަތްތައް ޙިއްޞާކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން އެންގުން]
އަންނަނިވި ޙާލަތުތަކުގައި އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކެއްގެމަތިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން އެފަރާތުން ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ އެފަރާތުގެ މިލްކުގައިވާ ވަސީލަތެއް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އެހެން ފަރާތަކާއެކު ޙިއްޞާކުރުމަށް ނުވަތަ ޙިއްޞާކުރުމުގައި ބައިވެރިވުމަށް ނުވަތަ އެކަންކަން ވިލަރެސްކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އެހެން ފަރާތެއް ބޭނުންކުރާ، ނުވަތަ އެފަރާތުގެ މިލްކުގައިވާ ވަސީލަތެއް ޙިއްޞާކުރަން އެދުމުން، އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި މަޝްވަރާކުރެވި، އޮތޯރިޓީގެ ނަޒަރުގައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް މަސައްކަތް ކުރުމުންވެސް އެ ވަސީލަތް ޙިއްޞާކުރާނެ ގޮތަކާމެދު ދެފަރާތުން އެއްބަސްނުވެވުން؛ ނުވަތަ އެކަމަކީ ޢާންމު މަޞްލަޙަތެއް އޮތް ކަމެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަކަށްވުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޢާންމު މަޞްލަޙަތަކަށްޓަކައި އެންގުމެއް އެންގުމުގެ ކުރިން، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ނުވަތަ އެހެން ފަރާތްތަކުން އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ހުށަހެޅުންތަކާއި ޚިޔާލުތައް ހުށަހެޅުމަށް ފުރުޞަތުދީ، އެކަމަކީ ޢާންމު މަޞްލަޙަތެއް އޮތް ކަމެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ނިންމުމުގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ޚިޔާލުތަކާއި ހުށަހެޅުންތަކަށް އޮތޯރިޓީން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ޢާންމު މަޞްލަޙަތެއް އޮތުމުގެ ސަބަބުން ވަސީލަތެއް ޙިއްޞާކުރުމަށް މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެންގުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް އޮތޯރިޓީން ބަލަންވާނެއެވެ.
އެ ވަސީލަތަކީ 'ބޮޓްލްނެކް' ވަސީލަތެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛
އެ ވަސީލަތުގެ ބަދަލުގައި އެހެން ވަސީލަތެއް ބޭނުންކުރުމަކީ ނުވަތަ އެފަދަ އެހެން ވަސީލަތެއް ހެދުމަކީ ފަސޭހަކަމާއެކު ކުރެވިދާނެ ކަމެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛
ފަންނީގޮތުން އެ ވަސީލަތުގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ އެހެން ގޮތެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، އެ ވަސީލަތުގެ މުހިންމުކަން؛
އެ ވަސީލަތެއްގެ ވެރިފަރާތުން ނުވަތަ ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އެ ވަސީލަތަކުން މިހާރު ކުރާ ބޭނުމާއި، މުސްތަޤްބަލުގައި ކުރާނެ ބޭނުންތަކަށް ބަލައި، އެ ވަސީލަތުގައި އިތުރު ޖާގަ ހުރިކަން ނުވަތަ ނެތްކަން؛
ވަސީލަތުގެ ބޭނުން ގިނަ ފަރާތްތަކެއް ގުޅިގެން ކުރުމުގެ ސަބަބުން ޚިދުމަތްތައް އިތުބާރުހިފޭ ގޮތެއްގައި ފުރިހަމައަށް ދިނުމުގައި އިތުރު ބާރެއް ލިބޭނެކަން ނުވަތަ ނޫންކަން؛ އަދި އެ ވަސީލަތެއް ޙިއްޞާނުކޮށްފިނަމަ، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށާއި ޢާންމުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާނެ އުނދަގޫތަކާއި ފައިދާތަކާއި އެކަމުގެ ސަބަބުން އިތުރަށް ހިނގާ ވަގުތާއި ޚަރަދު.

[ޚިދުމަތްތަކާއި ވަސީލަތްތައް ޑިކްލެއަރކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ހަތަރުވަނަ ބައިގެ އެއްވަނަ ބާބުގައިވާ ކަންކަން ހިންގުމަށް ދަތިނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް، ނުވަތަ ނެޓްވަރކް ވަސީލަތެއް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ އެހެނިހެން ވަސީލަތެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތަކީ މުހިންމު ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ ވަސީލަތެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ ދަށުން މުހިންމު ޚިދުމަތެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތުން (ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތް) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޒިންމާތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރަންވާނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ކަނޑައެޅޭ ޒިންމާތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނެންވާނެއެވެ.
ޚިދުމަތެއް ހޯދުމަށް އެދޭ، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން (ޚިދުމަތް ހޯދަންއެދޭ ފަރާތް) ޚިދުމަތް ހޯދުމަށް އެދި ލިޔުމުން ހުށަހެޅުމުން، އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ތަފާތުކުރުމެއް ނެތި، ހަމަހަމަ އުސޫލަކުން، އެކަށީގެންވާ ޝަރުޠުތަކެއްގެމަތިން ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
މުހިންމު ޚިދުމަތެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޚިދުމަތް، ޚިދުމަތް ހޯދަން އެދޭ ފަރާތަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި، ހިންގުމުގެ ފެންވަރާއި ފަންނީ ފެންވަރަކީ އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތުން އޭނާ އަމިއްލައަށް އެ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފެންވަރުގެ ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއްކަން ޔަޤީންކުރުން؛
އިންޓަރކަނެކްޓްކުރެވޭ ޚިދުމަތަށް މައްސަލައެއް ދިމާވުމުން އެ މައްސަލަ ދެނެގަނެ ޙައްލުކުރުމަށްދޭ ނިޒާމަކީ އޭނާ އަމިއްލައަށް ބޭނުންކުރާ ނިޒާމާއި އެއް ފެންވަރުގެ ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގެ ނިޒާމެއްތޯ ޔަޤީންކުރުން؛
ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތުގެ ވަސީލަތްތަކާއެކު އިންޓަރކަނެކްޝަނެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ ހުއްދަދިނުން؛
މުހިންމު ޚިދުމަތެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅިގެން އެ ޚިދުމަތަށް ބިލްކުރުމާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން؛ އަދި މީގެ އިތުރުންވެސް، އޮތޯރިޓީން ލިޔުމަކުން ކަނޑައަޅައި، ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާތަކާއި މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން.

[ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާ]

[ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތައް]
ކެރިއަރަކަށް ނުވަތަ ކެރިއަރުތަކަކަށް ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.

[ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާ]
ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާއަކީ، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން، ފެންވަރު ރަނގަޅު، އިތުބާރުހުރި އަދި މެދުނުކެނޑޭ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަސާސީ ޚިދުމަތެއް، އޮތޯރިޓީން ޤަބޫލުކުރާ ފެންވަރަކަށް، ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގައިވާ ހުރިހާ އެންމެންނަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި، އިންޞާފުވެރި ގޮތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާއެވެ.
މި ބައިގެ ބޭނުމަށް "އަސާސީ ޚިދުމަތެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ނުވަތަ މިނިސްޓަރު އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން އޮތޯރިޓީން، އަސާސީ ޚިދުމަތެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތަކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް އޮތޯރިޓީން ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަށް އަންގައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.

[ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތެއް ދިނުމަށް މާލީގޮތުން ދެވޭ އެހީ]
މި ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަންޑު ހިންގުމާއި، ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާ އަދާކުރުމުގައި، އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތުން ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކުގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން މާލީގޮތުން ބައިވެރިވާނެ ގޮތުގެ ގޮތްތަކާއި އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގައި އޮތޯރިޓީން އެކަށައަޅައި، ޤާއިމުކުރެވިދާނެއެވެ.

[ޔުނިވަރސަލް ސަރވިސްގެ ފަންޑު]
ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާ ކެރިއަރ ނުވަތަ ކެރިއަރުތަކަށް ދިނުމަށް، މި ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޖަމާކުރެވޭ މާލީ އެހީ، އެ ކެރިއަރާ ނުވަތަ ކެރިއަރުތަކާ ޙަވާލުކުރުމުގެ ކުރިން ރައްކާކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އޮތޯރިޓީން ފަންޑެއް ޤާއިމުކޮށް، ބެލެހެއްޓިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރާ ފަންޑު ބެލެހެއްޓުމަށް ހިނގާ ޚަރަދު ފަންޑުގެ ތެރެއިން ހޯދިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރާ ފަންޑު ހިންގައި ބެލެހެއްޓުން އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ފަންޑު ހިންގުމަށް އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރާނަމަ، އެ ފަންޑު ހިންގުމުގެ ޝަރުޠުތައް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ.

[މުރާޖަޢާކުރުން]
ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އެކުލެވިގެންވަނީ ކޮންކޮން ޚިދުމަތްތަކެއްކަމާއި، މި ބައިގެ މަސައްކަތް ހިނގަމުންދާގޮތް ބަޔާންކޮށް، ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމުމުގެ ކުރިން، އެއިރުގެ ޙާލަތު މުރާޖަޢާކޮށް، އޮތޯރިޓީން ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކޮށް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށާއި މިނިސްޓަރަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.

[ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ޚިދުމަތްތަކާއި އެފަރާތްތަކުގެ މުއާޞަލާތްތައް ޙިމާޔަތްކުރުން]

[ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު]

[ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް ދެވޭ ޚިދުމަތް]
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތާ އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް މުޢާމަލާތްކޮށް، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކުން ކުރާ ޝަކުވާތަކާ ގުޅިގެން އެކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުމެއްގެ ސިފައިގައި، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލެއް ކަނޑައެޅުމަށް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.

[ޕަރފޯމަންސް މިންގަނޑުތައް]
އަންނަނިވި ކަންކަމާބެހޭ މިންގަނޑުތަކެއް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ހަދައި، އެ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އޮތޯރިޓީން އެންގިދާނެއެވެ.
ކަނޑައަޅާފައިވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް ގުޅައިދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ލިބުމާއި، އެ ޚިދުމަތް ގުޅައިދިނުމާދެމެދު ހިނގާނެ މުއްދަތު؛
ކަނޑައަޅާފައިވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތުގެ ބާވަތަކާ ނުވަތަ ބާވަތްތަކަކާ ގުޅިގެން ޚިދުމަތް ލިބުމުގެ ދަތިތަކެއް ހުރިކަމަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް މައްސަލައެއް ހުރިކަމަށް ބުނެ، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތުން ރިޕޯޓުކުރާ ވަގުތުން ފެށިގެން އެ މައްސަލައެއް ޙައްލުކުރުމަށް ނަގާނެ މުއްދަތު.
މި ބާބުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ މިންގަނޑަކާ ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް ލިބިދިނުމުގައި ގެންގުޅޭނެ އުސޫލާއި، ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ޒިންމާވާންޖެހޭ މިންވަރު ނުވަތަ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް ކްރެޑިޓްގެ ގޮތުގައި ދެވިދާނެ މިންވަރާއި، އެކަންކަން ކަނޑައަޅާނެ އުސޫލެއް ނުވަތަ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތް، އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި ބާބުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށް ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިމެ އުނިއިތުރުގެނެސް، ނުވަތަ އެ މިންގަނޑުތައް ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކާޖެހޭ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުން]
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން މި ބާބުގެ ދަށުން އެކަށައަޅާފައިވާ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތާ މުޢާމަލާތްކުރާ އުސޫލާ ނުވަތަ މިންގަނޑާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް ދެވޭ ޚިދުމަތާއި، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ޙިމާޔަތާބެހޭ ކަމެއްގައި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކުން ކުރާ ޝަކުވާތަކާއި ހުށަހަޅާ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިފައިވާ ބާރުތައް ބޭނުންކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ޢަމަލުކުރާ ނުވަތަ އެފަރާތުގެ މަސައްކަތް ހިންގާ ގޮތާ ދޭތެރޭ ހިތްހަމަނުޖެހޭ ފަރާތްތަކުން އެކަމާގުޅޭ ޝަކުވާތައް ކުރުމުގައާއި، ޝަކުވާ ބަލައިގަތުމުގައާއި، ޝަކުވާތަކާ ބެހޭގޮތުން ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތްތަކެއް ނުވަތަ އުސޫލެއް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[މުއާޞަލާތްތައް ޙިމާޔަތްކުރުމާއި މުއާޞަލާތްތަކުގެ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުން]

[މުއާޞަލާތްތަކުގެ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ]
އޮތޯރިޓީއާއި ލައިސަންސް ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތައް ހިމެނޭގޮތުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ދާއިރާގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި، އެފަރާތްތަކުގެ އޮފިސަރުންނާއި، މުވައްޒަފުންނާއި، އޭޖެންޓުންނާއި، އެފަރާތްތަކަށް ކޮންޓްރެކްޓް އުސޫލުން މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތައް، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ވަޒީފާގެ މަސައްކަތާ ގުޅިގެން ލިބިފައިވާ، ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތަކާގުޅޭ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް، ހާމަކޮށްގެންނުވާނެއެވެ.
ހިނގަމުންދާ ނުވަތަ ހިނގާފައިވާ އެއްވެސް މުޢާމަލާތަކާބެހޭ ލިޔެކިޔުން ނުވަތަ އެއްޗެއް (މީގެ ތެރޭގައި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ފޮނުވަންވީ ފަރާތަށް އަދި ނުފޮނުވިވާ މަޢުލޫމާތު ހިމެނެއެވެ.)؛
ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތުން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ރާވާފައިވާ ފަރާތެއް؛ ނުވަތަ މީހެއްގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ މުއާޞަލާތު.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެ މީހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރާއި (2) ވަނަ ނަންބަރާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެކަމެއް ކުރި މީހަކު -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެކަމެއް ކުރި މީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އިސްތިސްނާ]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި މަޢުލޫމާތެއް ހާމަކުރުމަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއްނާޅައެވެ. އަދި އެއިން ޙާލަތެއްގައި މަޢުލޫމާތެއް ހާމަކުރުމަކުން މި ޤާނޫނުގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވީ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
ޢާންމުކޮށް ލިބެން ހުންނަ މަޢުލޫމާތު؛
އެ މަޢުލޫމާތެއް ހާމަކުރުމުގެ ހުއްދަ އޭގެ ވެރިފަރާތުން ލިޔުމުން ދީފައިވާ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ މުވައްޒަފަކު އެފަދަ އަނެއް މުވައްޒަފަކަށް އެމީހެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވެގެން ހާމަކުރާ މަޢުލޫމާތު؛
އެ ފޯރުކޮށްދޭ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔުމެއް ފޯރުކޮށްދެނީ، އޮތޯރިޓީ ނުވަތަ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ދާއިރާގެ އޮފިސަރެއް، މުވައްޒަފެއް، އޭޖެންޓެއް ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓަރަކަށްވެފައި، ފޯރުކޮށްދޭ މަޢުލޫމާތަކީ އެމީހެއްގެ ވަޒީފާގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ފޯރުކޮށްދޭ މަޢުލޫމާތަކަށްވުން؛
ލައިސަންސް ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތުން ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތެއް، އެފަރާތަކަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ލައިސަންސް ނުވަތަ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީގެ ބޭނުމަށް ހާމަކުރުން؛
ޖިނާއީ ކުށެއް ހުއްޓުވުމަށް ނުވަތަ އެފަދަ ކުށެއްގެ ތަޙްޤީޤަށް ބޭނުންވެގެން، ކޯޓުގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އިދާރާއަކަށް މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުން؛
ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ޙާލަތެއްގައި، ކޯޓުގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކަށް މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުން؛
ފޯރުކޮށްދޭ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔުން ފޯރުކޮށްދެނީ ޤާނޫނަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ގޮތުން ކަމުގައިވުން؛
މަދަނީ ނުވަތަ ޖިނާއީ ޝަރީޢަތެއްގައި ހާމަކުރެވޭ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ނުވަތަ ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އޮތޯރިޓީއަށް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު؛
ފޯރުކޮށްދެވޭ މަޢުލޫމާތަކީ ނުވަތަ ލިޔުމަކީ، އެހެން މީހެއްގެ ނުވަތަ ބައެއްގެ މަޢުލޫމާތު އެކުލެވޭ އެއްޗަކަށްވަނީނަމަ، އެފަދަ މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއް އެހެން ބަޔަކަށް ފޯރުކޮށްދީ ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ލިބިފައިވުން؛
ތަފާސްހިސާބުތަކުގައި ހިމެނުމަށް ދައުލަތުގެ ތަފާސްހިސާބާބެހޭ މައި އިދާރާއަށް ހާމަކުރާ މަޢުލޫމާތު؛
ދިވެހި ސަރުކާރާއި ބޭރު ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރާ ދެމެދު ސޮއިކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއެއްގެ ދަށުން ހާމަކުރަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު.

[ބިން ބޭނުންކުރުމާއި ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުކުރުން]

[ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީތައް ބެލެހެއްޓުން]
ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީއެއް މަރާމާތުކުރުމަށް ނުވަތަ އިންސްޓޯލްކުރުމަށް ނުވަތަ އެ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ނުވަތަ މިފަދަ ފެސިލިޓީއެއް ނައްތާލަންޖެހިއްޖެ ހިނދެއްގައި ނައްތާލުމަށްޓަކައި އެ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީއެއް ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ބިމަކަށް، ކެރިއަރަކަށް ވަދެ އުޅެވިދާނެއެވެ.

[ބިމުގައި ކުރެވޭ މަސައްކަތަކުން ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތަށް އަސަރުކުރުން]
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓަކަށް، ނުވަތަ ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތަކަށް ނުވަތަ އެ ވަސީލަތާ ގުޅުންހުރި އެއްޗަކަށް ނުވަތަ ގުޅުމަކަށް އެއްވެސް ބުރުލެއް އަރާފާނެފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގައިގެންނުވާނެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓަކަށް، ނުވަތަ ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތަކަށް ނުވަތަ އެ ވަސީލަތާ ގުޅުންހުރި އެއްޗަކަށް ނުވަތަ ގުޅުމަކަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އަސަރެއްކޮށްފާނެ ކަމެއް ކުރުމަށް އެއްވެސް މީހަކު ހުށަހަޅާނަމަ، އެމީހަކު އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރަންވާނެއެވެ.
އެފަދަ މަސައްކަތެއް ކުރަން ޤަޞްދުކުރާކަން ކެރިއަރަށް ލިޔުމަކުން އަންގައި ނޯޓިސްދިނުން؛ އަދި އެފަދަ މަސައްކަތް ކުރުމުގައި އެ ބިމުގައިވާ، ނުވަތަ އެ ބިމުގެ މަތީގައިވާ، ނުވަތަ އެ ބިމުގެ ކައިރީގައިވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓަކަށް، ނުވަތަ ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތަކަށް ނުވަތަ އެއާ ގުޅުންހުރި އެއްޗަކަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭ ގޮތަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް އެޅެންހުރި އެންމެހައި ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުމުންދޭ ނޯޓިސް، އެ މަސައްކަތްކުރުމަށް އެމީހަކު ފަށާ ދުވަހުގެ 14 (ސާދަ) ދުވަސް ކުރިން ފޮނުވަންވާނެއެވެ. މިގޮތުން އަސަރުކުރާ ވަސީލަތަކީ ކްރިޓިކަލް ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީއެއްކަމަށް ވާނަމަ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ކުރިން ނޯޓިސް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްކުރުމުގައި، މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތުން އިހުމާލުވުމުގެ ސަބަބުން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް / އާލާތަކަށް ނުވަތަ ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތަކަށް ނުވަތަ އެ ވަސީލަތާ ގުޅުންހުރި އެއްޗަކަށް ލިބޭ ކޮންމެ ގެއްލުމެއް މަރާމާތުކުރުމަށް ދާ ޚަރަދު މަސައްކަތްކުރި ފަރާތުން ކެރިއަރަށް ދޭންވާނެއެވެ.

[މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ އެހެނިހެން ގަވާއިދުތައް]
މި ބައިގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙަރަކާތެއްގައި ކެރިއަރ ބައިވެރިވާނަމަ، ނުވަތަ ބައިވެރިވާން ހުށަހަޅާނަމަ، އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ އިންޑަސްޓްރީގެ ކޯޑުތަކާއި، ޞިނާޢަތުގެ މިންގަނޑުތަކާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ އެހެނިހެން ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ކެރިއަރ ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ބައިގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރުމަށްޓަކައި، ކަމާބެހޭ ގަވާއިދުތައް އޮތޯރިޓީއަށް ހެދިދާނެއެވެ.

[ބިމޭ ބުނެވޭ ބަހުގެ މާނަ]
މި ބައިގައި "ބިން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މޫދު (ހިކިފަސް ނޫންތަންތަން) ވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

[ފަންނީ މިންގަނޑުތައް]

[ފަންނީ މިންގަނޑުތަކާއި ސެޓްފިކެޓްދިނުން]

[ފަންނީ މިންގަނޑުތައް]
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ތަކެއްޗާއި ކަންކަމާއި، އެ ތަކެއްޗާއި ކަންކަމާގުޅޭ ކަންކަން ކުރުމުގައި ތަބާންވާންޖެހޭ ފަންނީ މިންގަނޑުތަކާއި ހަމަތައް، އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ތަކެއްޗާއި ކަންކަމާގުޅޭ މިންގަނޑުތަކާއި ހަމަތައް ހިމެނިދާނެއެވެ.
ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކާއި ތަކެތި އިންސްޓޯލްކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުން ބޭނުންކުރާ އަދި ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކުން ވިއްކާ ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް؛
ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން، ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް؛
ޤަޞްދުގައި ނުވަތަ ޤަޞްދަކާ ނުލައި ނަމަވެސް، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތުގައި ބޭނުންކުރާ އިކުއިޕްމަންޓެއްނޫން އެހެން އިކުއިޕްމަންޓަކުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓަކަށް ނުވަތަ ޚިދުމަތަކަށް އިންޓަރފިއަރަންސް އަރާނެ ގޮތަކަށް، ރޭޑިއޯ ފްރީކުއެންސީ ހަކަތައެއް އުފެދުން؛ އަދި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ އިކުއިޕްމަންޓަކުން ނުވަތަ ޚިދުމަތަކުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދިނުމުގައި ބޭނުންކުރާ އިކުއިޕްމަންޓެއްނޫން އެހެން އިކުއިޕްމަންޓަކަށް އިންޓަރފިއަރަންސް އެރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާއި ހަމަތަކަކީ އަންނަނިވި ކަންކަން ނުވަތަ ކަމެއް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި ކަނޑައެޅޭ މިންގަނޑުތަކަކާއި ހަމަތަކެއްކަމަށް ވާންވާނެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އާލާތަކަށް ނުވަތަ ޚިދުމަތަކަށް ކުރިމަތިވާ ނުވަތަ ކުރިމަތިވެދާނެ ރޭޑިއޯ އިންޓަރފިއަރަންސް މަދުކުރުމަށް ނުވަތަ ނައްތާލުމަށް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްތަކުގެ ޚިދުމަތް، ހަރުދަނާ، އިތުބާރުހުރި، އަދި އެފަދަ ޚިދުމަތަކާމެދު ޔަޤީންކަން އޮންނަފަދަ ގޮތަކަށް ހިންގުމަށް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކް ނުވަތަ އެހެނިހެން ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތްތަކުގެ އިތުބާރު ގެއްލުނަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކެއްގެ ނުވަތަ އެހެނިހެން ނެޓްވަރކެއްގެ ވަސީލަތެއްގައި، އެ ވަސީލަތެއް ހިންގާ މީހުންނާއި، އެ ވަސީލަތަކާ ގުޅިގެން ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުންނާއި، އެ ވަސީލަތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއް ބޭނުންކުރާ މީހުންނާއި، އެ ވަސީލަތެއް ހިންގުމުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އަސަރެއް ކޮށްފާނެ މީހުންގެ ޞިއްޙަތާއި ސަލާމަތަށް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ ތަކެތިކަން ޔަޤީންކުރުމަށް؛
ނުކުޅެދޭ މީހުންނަށް ބޭނުންކުރެވޭނެހެން އަދި އެމީހުންގެ ޚާއްޞަ ބޭނުންތަކަށް ފުދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތައް ލިބެން ހުރިކަން ޔަޤީންކުރުމަށް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ދެ ނެޓްވަރކެއްގެ މެދުގައި ނުވަތަ އެހެންވެސް ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތެއްގެ މެދުގައި ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތަކާ ދެމެދު ގުޅާލުމަށް ބޭނުންކުރާ އިކުއިޕްމަންޓަކީ މައްސަލައެއް ނުޖެހި ގުޅާލުމަށް ކަމުދާ އެއްޗަކަށް ހެދުމަށާއި އަދި މިގޮތުން ކޯލަރ އައި.ޑީ އާއި ކުއްލި ޙާލަތުގައި ގުޅާނެ ނަންބަރުތަކުގެ ޚިދުމަތްފަދަ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދެވޭނެކަން ޔަޤީންކުރުމަށް؛
ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތުން ނެޓްވަރކެއްގައި، ނުވަތަ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީއަކަށް ބޭނުންކުރާ އިކުއިޕްމަންޓަކީ، އެކަތި އަނެކައްޗާ ގުޅައިގެން މަސައްކަތްކުރެވޭނެ އެއްޗެއްކަން ޔަޤީންކުރުމަށް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ޚިދުމަތް ލިބިދެވޭނެކަން ޔަޤީންކުރުމަށް؛
މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުމަށް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ މިންގަނޑުތަކެއް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅަންވާނީ، އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއެކު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކާއި، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ފަންނީ މިންގަނޑުތަކާއި ހަމަތަކަށް ތަބާވާންވާނެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ އެފަދަ އެހެން ނިޒާމެއް ބޭނުންކޮށްގެން، ނެޓްވަރކެއްގެ ގުޅުމަށް ބުރޫއަރާފަދަ ޢަމަލެއް ކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޢާންމު ސަލާމަތަށް ބުރުލެއް އަރާފަދަ އެއްވެސް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް މިފަދަ އިކުއިޕްމަންޓެއް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެކަން ނުހުއްޓާ ކުރަމުންގެންދާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އެއްޗެއް ފާސްކުރުމަށް ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް]
އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ހުއްދަ ދެވޭ އިކުއިޕްމަންޓަކީ ނުވަތަ ވަސީލަތަކީ އެ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހެދިފައިވާ އެއްޗެއްތޯ ބެލުމަށް ޓެސްޓްކުރުން ނުވަތަ ބެލުން، ނުވަތަ ޓެސްޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ބެލުމަށް އެންގުން؛
ޓެސްޓްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑުތަކާއި އެކަމަށް ބޭނުންކުރާ ޓެސްޓް އިކުއިޕްމަންޓްތަކާއި އެކަން ކުރާނެގޮތް ލިޔުމުން ކަނޑައެޅުން؛
ހުއްދަދެވޭ އިކުއިޕްމަންޓަކީ ނުވަތަ ވަސީލަތަކީ ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހަދާފައިވާ ނުވަތަ އުފައްދާފައިވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއްކަމަށް ނުވަތަ ވަސީލަތެއްކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެ އިކުއިޕްމަންޓަކީ ނުވަތަ ވަސީލަތަކީ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ، އޮތޯރިޓީން ޤަބޫލުކުރާ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ ވަސީލަތެއްކަން ބަޔާންކުރާ ސެޓްފިކެޓެއްދިނުން؛
ހުއްދަދެވޭ އިކުއިޕްމަންޓަކީ ނުވަތަ ވަސީލަތަކީ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބަލައި ފާސްކޮށްފައިވާ އިކުއިޕްމަންޓެއްކަން ނުވަތަ ވަސީލަތެއްކަން އެނގޭނެ ލިޔުންކޮޅެއް (ލޭބަލެއް) ހުއްދަދެވޭ އިކުއިޕްމަންޓްގައި ނުވަތަ ވަސީލަތުގައި ތަތްކުރުމަށް ދިނުން؛
ކަނޑައަޅާފައިވާ ޚާއްޞަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކުގައާއި އަދި އިޝްތިހާރުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ނުވަތަ ދޭންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ކަނޑައެޅުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކާއި ޚިދުމަތްތަކާއި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ އެހެނިހެން ތަކެއްޗަކީ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށް ފެތޭ، އަދި އެތަކެތި ބަލައި ފާސްކޮށްފައިވާކަމުގެ ލިޔުން ނުވަތަ ލޭބަލްޖަހައިގެން މެނުވީ، އެތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް، ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވިއްކުމަށް ނުބެހެއްޓޭނެކަން ކަނޑައަޅައި، އެކަން ލިޔުމުން ބަޔާންކުރުން؛
ހުއްދަދޭ އިކުއިޕްމަންޓަކީ ނުވަތަ ވަސީލަތަކީ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހެދިފައިވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއްތޯ ނުވަތަ ވަސީލަތެއްތޯ ބެލުމަށްޓަކައި ޓެސްޓްކުރުމަށް ހިނގާ ޚަރަދު، ހުއްދަ ހޯދުމަށް އެދޭ ފަރާތުން ހޯދުން؛ އަދި މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ރ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރުމަށް އެހެން ޖަމްޢިއްޔާއަކަށް ނުވަތަ ކުންފުންޏަކަށް ނުވަތަ މުއައްސަސާއަކާ (ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއް، ނުވަތަ ޖަމްޢިއްޔާއެއް، ނުވަތަ މުއައްސަސާއެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް) ޙަވާލުކުރުން.

[ނަންބަރާއި، އިލެކްޓްރޯނިކް އެޑްރެސްދިނުން]

[ނަންބަރިންގ ޕްލޭން]
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނަންބަރިންގ ޕްލޭނާއި އަދި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރާ އިލެކްޓްރޯނިކް އެޑްރެސްތަކުގެ މިލްކުވެރިކަމާއި ކޮންޓްރޯލް އިދާރީގޮތުން ބެލެހެއްޓުމާއި، ރޭވުމާއި، ދިނުމާއި، ބެހުމާއި، އެކަށައެޅުމުގެ ބާރު، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ އިލެކްޓްރޯނިކް އެޑްރެސްތަކުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްވާ އެންމެހައި އިންޓަރނެޓް އެޑްރެސްތަކާއި ޑޮމެއިންތައް ހިމެނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފޯރުކޮށްދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކުގެ ނަންބަރު އެކަށައަޅައި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ނަންބަރުތަކާއި ކޯޑުތައް ހެދުމަށްޓަކައި، އޮތޯރިޓީން 'ނަންބަރިންގ ޕްލޭން' ގެ ނަމުގައި ޕްލޭނެއް ތައްޔާރުކުރަންވާނެއެވެ.
ނަންބަރިންގ ޕްލޭނަކީ އޭގެ އެންމެ ރަނގަޅު، އިސްރާފުކުޑަ އަދި ހަމަހަމަ އުސޫލެއްގެމަތިން ބޭނުންކުރެވޭނެ ނަންބަރުތަކާއި ކޯޑުތައް އެކުލެވޭ އެއްޗަކަށް ހެދުމަށް އޮތޯރިޓީން މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ.
ނަންބަރިންގ ޕްލޭންގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ނަންބަރުތައް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ނަންބަރިންގ ޕްލޭންގެ ކަންކަން ތަންޒީމުކުރުމަށްޓަކައި، ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތަކެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ ގޮތެއްގެމަތިން ނަންބަރިންގ ޕްލޭން ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ.

[ނަންބަރިންގ ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް ކަންތައްތައް ކުރުން]
ނަންބަރިންގ ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށްޓަކައި، ލައިސަންސް ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތަކުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރަންވާނެއެވެ.
ނަންބަރިންގ ޕްލޭނާ ބެހޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށް އަދި ނަންބަރިންގ ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން؛
އޮތޯރިޓީން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި ނުވަތަ މިނޫންވެސް މިފަދަ ކަމަކަށް ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި، އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާގެމަތިން ނަންބަރިންގ ޕްލޭންގެ ތެރޭގައި ނަންބަރާއި ކޯޑުތައް އެކަށައަޅައި އަދި ބަދަލުކޮށް ހެދުން؛
އޮތޯރިޓީން އެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތާ ގުޅިގެން ނަންބަރިންގ ޕްލޭނަށް ގެންނަން ފެންނަ ބަދަލުތަކާއި، އިތުރުކުރަން ބޭނުންވާ ކަންކަމާއި، ބަދަލުކުރަން ބޭނުންވާ ކަންކަން ބަޔާންކޮށް، އޮތޯރިޓީއަށް ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާއާއި މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން؛ އަދި އޮތޯރިޓީން އެދޭ ގޮތެއްގެމަތިން، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ނަންބަރުތައް އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ބަދަލުކުރުމުގެ އިންތިޒާމާއި، އަދި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތެއް، އެފަރާތެއް ބޭނުންވެގެން ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ އެހެން ފަރާތަކަށް އެ ޚިދުމަތް ހޯދުމަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ފަސޭހަކަމާއެކު މިކަން ކުރެވޭނެ ގޮތެއް މެދުވެރިކޮށްދިނުން.

[އިލެކްޓްރޯނިކް އެޑްރެސް]
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އިލެކްޓްރޯނިކް އެޑްރެސް ހެދުމާއި ބޭނުންކުރުމާއި ކަނޑައެޅުމާ ބެހޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން ގަވާއިދު ހެދިދާނެއެވެ.
އިލެކްޓްރޯނިކް އެޑްރެސް ހެދުމުގެ ބޭނުމަށް އޮތޯރިޓީން ޕްލޭނެއް ހަދައި ތަންފީޛުކުރެވިދާނެއެވެ.

[އިންޓަގްރޭޓަޑް ޕަބްލިކް ނަންބަރ ޑޭޓާބޭސް]
އިންޓަގްރޭޓަޑް ޕަބްލިކް ނަންބަރ ޑޭޓާބޭސްއެއް ނުވަތަ އިންޓަގްރޭޓަޑް ޕަބްލިކް އިލެކްޓްރޯނިކް ޑޭޓާބޭސްއެއް ހިންގުމަށް އޮތޯރިޓީން ވަކި ޚާއްޞަ ފަރާތެއް (މީގެ ތެރޭގައި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތެއް ނަމަވެސް) ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަރާތަކުން، އެފަރާތަކަށްވެސް އެ ޚިދުމަތް އަމިއްލައަށް ލިބޭފަދައިން، ތަފާތުކުރުމެއްނެތި ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކަށް ހަމަހަމަވާނެ ގޮތުގެމަތިން މި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާފަދަ ފަރާތަކުން، މި މާއްދާގެ ދަށުން އެފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރާނެ ގޮތްތަކެއް ނުވަތަ އެ ޒިންމާ އަދާކުރުމުގައި ވަކި ގޮތްތަކެއް، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ރޭޑިއޯ ފްރީކުއެންސީ ސްޕެކްޓްރަމް ބެލެހެއްޓުން]

[ހިންގުމުގައި ބަލާނެ ގޮތްތައް]
ރާއްޖޭގެ ރޭޑިއޯ ފްރީކުއެންސީ ސްޕެކްޓްރަމް ބެލެހެއްޓުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ހިންގާނީ އޮތޯރިޓީންނެވެ. މިގޮތުން ރާއްޖޭގައި ޢާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ސްޕެކްޓްރަމް ބަލަހައްޓައި ދޫކުރުމުގައި އިސްރާފު ކުޑަކުރުމަށާއި ވާދަވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް އޮތޯރިޓީން މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ.

[މަނާކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތައް]
ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ގޮތްތަކުގެމަތިން މެނުވީ ސްޕެކްޓްރަމްގައިވާ ފްރީކުއެންސީއެއް ބޭނުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ މި ބައިގެ ދަށުން "ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓް" އެއް އެމީހެއްގެ އަތުގައި އޮތުން؛
ބޭނުންކުރާ ފްރީކުއެންސީއަކީ ކްލާސް އެސައިންމަންޓެއްގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ފްރީކުއެންސީއެއްކަމަށްވުން؛
ބޭނުންކުރާ ފްރީކުއެންސީއަކީ އޮތޯރިޓީން ދޫކޮށްފައިވާ ވަގުތީ ހުއްދައެއްގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ފްރީކުއެންސީއެއް ކަމަށްވުން.
މި ޤާނޫނުގެ މި ބައިގައި ބަޔާންކުރާ ކަމަކާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ޚިލާފުވެހުރެ ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭން]
މުޅި ސްޕެކްޓްރަމް ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ހިމެނޭ ގޮތަށް، ސްޕެކްޓްރަމް ބޭނުންކުރާނެ ގޮތާއި އަދި ބަހާނެ ނުވަތަ ދޭނެ ނުވަތަ އެކަށައަޅާނެ ގޮތްތައް ބަޔާންކޮށް އޮތޯރިޓީން ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލައި، ޝާއިޢުކުރެވިދާނެއެވެ.
އެއިރެއްގެ ޙާލަތު އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ނިންމުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނަށް ބަދަލު ގެނެއުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނެއް ހެދުމުގައި އޮތޯރިޓީން ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތަކަށް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ރޫޙާއި މަޤްޞަދު؛
މިފަދަ ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނަކުން މިހާރު ޚިދުމަތް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް؛ އަދި މިކަމާގުޅޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާއި، މުޢާހަދާތަކާއި، އެއްބަސްވުންތަކާއި އަދި ދިވެހިރާއްޖެއިން ތަޞްދީޤުކޮށް ޢަމަލުކުރަމުން ގެންދާ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން ޔޫނިއަންގެ ރޭޑިއޯ ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ދާއިރާއާއި، މިފަދަ ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނެއްގެ ސަބަބުން ސީދާ އަސަރުކުރާނެ ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ ފަރާތްތަކާއެކު އޮތޯރިޓީން މަޝްވަރާކުރަން ވާނެއެވެ.
ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނެއްގައި، ސްޕެކްޓްރަމް އެކަށައެޅުމުގައި ގެންގުޅޭނެ ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް ބަޔާންކުރެވިދާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، އަންނަނިވި ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް ހިމެނިދާނެއެވެ.
ނީލަމުގެ އުސޫލުން ސްޕެކްޓްރަމް އެކަށައެޅުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް؛
ބީލަމުގެ އުސޫލުން ސްޕެކްޓްރަމް އެކަށައެޅުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް؛
ކަނޑައެޅޭ ވަކި އަގެއްގައި ސްޕެކްޓްރަމް އެކަށައެޅުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް.

[ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭންތައް]
އޮތޯރިޓީން ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭންތަކެއް ހަދައި، ޝާޢިއުކުރެވިދާނެއެވެ. މިފަދަ ޕްލޭންތައް ވާންވާނީ އެކެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑްތަކަކަށް ނިސްބަތްކޮށް، އެ ޕްލޭނެއްގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާނެ ފަދައިން ޢާންމު ބޭނުންތަކަށް ނުވަތަ ވަކި ޚާއްޞާ ބޭނުމަކަށް (މީގެ ތެރޭގައި ޚާއްޞަ ތަނަކަށް ނުވަތަ ހިސާބަކަށް ނިސްބަތްވާ ގޮތަށް) ހެދިފައިވާ ޕްލޭންތަކަކަށެވެ.
ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭނެއް ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނަކާ ތަޢާރުޟުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މި މާއްދާގެ
(ހ) ގެ ދަށުން މި ޤާނޫނުގެ 112 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކާރިސާއެއް ދިމާވާ ޙާލަތުގައި، އެ ޙާލަތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭނެއް އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަސްކަރީ އެންގޭޖްމަންޓްތަކުގައި ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި ޚާއްޞަ ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭނެއް ކަނޑައަޅައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރަށް އެފަދަ ޕްލޭނެއް ބޭނުންކުރުމަށް ހުއްދަ ދިނުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓް]
އޮތޯރިޓީން ވަކި ފަރާތަކަށް ސްޕެކްޓްރަމް ދޫކުރުމުގައި އެފަރާތަށް ފްރީކުއެންސީއެއް ނުވަތަ ފްރީކުއެންސީތަކެއް، އެކަމަށް ދޫކުރާ ހުއްދައިގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަދެވިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސްޕެކްޓްރަމް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ދެވޭނީ ސްޕެކްޓްރަމް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަދެވޭ ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑްތައް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވުމާއި، އެ ހުއްދައިގެ ދަށުން ދެވޭ ސްޕެކްޓްރަމް ބޭންޑަކީ ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް ދެވޭ އެއްޗަކަށްވާނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސްޕެކްޓްރަމް ބޭނުންކުރުމަށް ދެވޭ ހުއްދައަކަށް، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި ޝަރުޠު ކަނޑައަޅައި، އެކަމަށް ފީއެއް ނުވަތަ އިޝްތިރާކެއް ނެގިދާނެއެވެ.
ސްޕެކްޓްރަމް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ކުރިން ދެވިފައިވާ ފަރާތަކަށް އަލުން އެ ހުއްދަދެވޭނީ، އެފަރާތަށް އެ ހުއްދަދިނުމަކީ ޤައުމީ މަޞްލަޙަތެއް އެކުލެވޭ ކަމެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި، މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާއި (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

[ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓް ދެވޭ މީހުން]
ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކަކަށް ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓް ދިނުމަށް ލިޔުމަކުން އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ސްޕެކްޓްރަމް ރީ-އެލޮކޭޓްކުރުން]
ވަކި ކަމަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ސްޕެކްޓްރަމެއް އެހެން ކަމަކަށް ކަނޑައެޅުމުގެ (ރީ-އެލޮކޭޓްކުރުމުގެ) އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސްޕެކްޓްރަމް ރީ-އެލޮކޭޓްކުރުމުގައި ސްޕެކްޓްރަމް ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް ލިބޭ މިންވަރު ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

[ސްޕެކްޓްރަމެއް ދިނުމަށްފަހު އަލުން އަނބުރާ އަތުލުން]
ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނަށް ގެނެވޭ ބަދަލަކާ ގުޅިގެން، ދޫކުރެވިފައިވާ ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓެއް އޮތޯރިޓީން އަނބުރާ އަތުލެވިދާނެއެވެ.
ފީއެއް ދައްކައިގެން ދޫކުރެވިފައިވާ ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓެއް، ސްޕެކްޓްރަމް ދޫކުރެވިފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން، މި މާއްދާގެ ދަށުން އަނބުރާ އަތުލަންޖެހިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެ ހުއްދައެއް ދެވިފައިވާ ފަރާތަކަށް ނުވަތަ މީހަކަށް ސްޕެކްޓްރަމް ހޯދުމަށް ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ދެއްކި ފީއާ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ބަދަލެއް ދޭންވާނެއެވެ.
ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓެއް އާ ނުކުރާ ޙާލަތުތަކުގައި މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ބަދަލު ދޭކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ކްލާސް އެސައިންމަންޓް]
ވަކިބޭނުމަކަށް ނުވަތަ ބޭނުންތަކަކަށް ފްރީކުއެންސީއެއް ނުވަތަ ފްރީކުއެންސީތަކެއް، އޮތޯރިޓީން ޢާންމު ހުއްދައެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި، ކްލާސް އެސައިންމަންޓެއް ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދެވޭ ކްލާސް އެސައިންމަންޓަކަށް، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި ޝަރުޠު ކަނޑައަޅައި، ފީއެއް ނުވަތަ އިޝްތިރާކެއް ނެގިދާނެއެވެ.

[ސެޓަލައިޓް ޕޮޒިޝަންތައް]
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭނުންކުރުމަށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރެވިފައިވާ ސެޓަލައިޓްތަކުގެ އޯބިޓަލް ޕޮޒިޝަންތަކާއި ޕެރަމީޓަރުތައް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅައި، ބަދަލު ގެނެވިދާނެއެވެ.

[ރަޖިސްޓަރީ]
އޮތޯރިޓީން ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓާނެ ރަޖިސްޓަރީއެއް އެކުލަވާލާފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭނާއި ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭންތައް؛
ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓްތައް؛
ކަނޑައެޅޭ ސެޓަލައިޓް އޯބިޓަލް ޕޮޒިޝަންތަކާއި ޕެރެމީޓަރުތައް.

[އިންޓަރފިއަރަންސް]
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުއްދަ ލިބިގެން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބޭނުންކުރެވޭ، ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތަކަށް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އާލާތްތަކަށް، ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ނަމަވެސް އިންޓަރފިއަރަންސް އަރާފާނެ އިކުއިޕްމަންޓެއް (އެއީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެއް ނަމަވެސް ނުވަތަ މިފަދަ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ނޫންނަމަވެސް) ޤާނޫނީ ހުއްދައެއް ނެތި އެއްވެސް ފަރާތަކުން އެނގިހުރެ ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
އިންޓަރފިއަރަންސް އަރާ އިކުއިޕްމަންޓް (އެއީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެއް ނަމަވެސް ނުވަތަ މިފަދަ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ނޫންނަމަވެސް) ގެންގުޅޭ ފަރާތަކަށް ލިޔުމަކުން، އިންޓަރފިއަރަންސް އެރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ކަންތައްތަކެއް ކުރުމަށް އަންގައި އަދި މިކަން ހުއްޓުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ދީ އެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މިކަންތައް ކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން އެންގުމުން، މި އެންގުމުގައިވާ ގޮތަށް އެންގުން ރައްދުވާ ފަރާތުން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެންގޭ އެންގުމަކަށް ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެފަރާތެއް -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެންގޭ އެންގުމަކަށް ޢަމަލުނުކޮށް ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ނެޓްވަރކްތަކަށާއި، މިފަދަ އެހެނިހެން ޚިދުމަތްތަކަށާއި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ނޭދެވޭ އަދި ގެއްލުންދެނިވި އިންޓަރފިއަރަންސް އެރުން ހުއްޓުވުމުގެ ގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބޭނުންކުރުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަނުވާ އެއްވެސް އިކުއިޕްމަންޓެއް ބޭނުންކުރުމުގައި، އެ އެއްޗަކުން ކޮންޑަކްޓްކުރާ ނުވަތަ ރޭޑިއޭޓްކުރާ އިންޓަރފިއަރަންސްގެ ހުދޫދުތައް އޮތޯރިޓީން ގަވާއިދެއްގައި ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ އަށްވަނަ ބައިގެ އެއްވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ އޮތޯރިޓީގެ ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި އިޝާރާތްކުރެވިފައިވާ އިކުއިޕްމަންޓްތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި އިޝާރާތްކުރެވިފައިވާފަދަ އިކުއިޕްމަންޓްތަކަކީ އެ އަކުރުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ހުދޫދުގެ ތެރޭގައިވާ އެއްޗެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ބެލުމަށްޓަކައި އެ އެއްޗެއް ޓެސްޓްކުރުމަށް ގެންނަން އޮތޯރިޓީން އެސައިންމަންޓް ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތަށް އެންގިދާނެއެވެ.

[އޮޕަރޭޓްކުރާ މީހުންގެ ސަނަދުތަކާއި، އަދި މިފަދަ މީހުން ބަލައި ހުއްދަދިނުން]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރުމަށް މީހަކަށް ހުއްދަދިނުމަށް އިމްތިޙާންކުރުމާއި، ސެޓްފިކެޓްދިނުމާއި، އަދި ހުއްދަދިނުމާބެހޭ އޮނިގަނޑެއް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ރޭޑިއޯގެ ޛަރީޢާއިން މުއާޞަލާތުކުރުމަށް (ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަން) ކަނޑައަޅާފައިވާ ޚާއްޞަ އެޕަރެޓަސްއެއް ނުވަތަ ވަކި ކްލާހެއްގެ އެޕަރެޓަސްއެއް އޮޕަރޭޓްކުރުން؛
ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަން ސްޓޭޝަނެއްގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަކި މަޤާމެއް ހިފެހެއްޓުން؛ އަދި މި ޤާނޫނުގެ 55 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ނުވަތަ ކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ ކަމެއް ކުރުން.

[އިދާރީ ފިޔަވަޅު، އިޚްތިޞާޞް، އަދި އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތައް ތަންފީޛުކުރުން]

[އިދާރީ ފިޔަވަޅާއި، އިޚްތިޞާޞް]

[އިދާރީ ފިޔަވަޅު]
މި ޤާނޫނުގެ މި ބައިގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ، މި ޤާނޫނުގެ އެހެނިހެން ބައިތަކުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަނާ ކަމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމެއް ކުންފުންޏަކުން ކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ މިފަދަ ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރެއް ނުވަތަ ކުންފުނި ހިންގުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރާ ފަރާތެއްގެ އެއްބާރުލުން ލިބިގެން ނުވަތަ އެހީތެރިވެގެން ނުވަތަ ބައިވެރިވެގެން އެފަދަ ކަމެއް ކުރިކަމަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ ބެލެވޭނީ އެ ޑިރެކްޓަރެއް ނުވަތަ އިސްފަރާތެއް އެކަމެއް ކުރީކަމަށެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދޭ ގަވާއިދުތަކާ، ނުވަތަ ލައިސަންސެއް ނުވަތަ އެސައިންމަންޓެއް ދޫކުރެވޭއިރު ޝަރުޠުކުރެވޭ ކަންތައްތަކާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަންގާ އެންގުންތަކާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައިވާ އެއްވެސް މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އަދި އެކަމަކަށް މި ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާއެއްގައި ވަކި ފިޔަވަޅެއް ކަނޑައަޅާފައިނުވާނަމަ، އެކަމެއް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރި އެއްޗެއް އަތުލުމުގެ އިތުރަށް، އެކަމެއް ކުރި މީހަކު، ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ޢަދަދުތަކަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ފިޔަވަޅު އެޅޭ ފުރަތަމަ މައްސަލައަށް -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާ؛
ފިޔަވަޅު އެޅޭ ދެވަނަ މައްސަލައަށް -/500,000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާ؛
މީގެ އިތުރުން ފިޔަވަޅުއެޅޭ ކޮންމެ މައްސަލައަކަށް -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާ؛
އަދި މި އަކުރުގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު، (2) ވަނަ ނަންބަރު އަދި، (3) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ޖޫރިމަނާގެ އިތުރުން، ޚިލާފުވެ ހުންނަ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަވުމުން މެނުވީ އޮތޯރިޓީން ޖޫރިމަނާކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މައްސަލައިގެ ބާވަތަށާއި ޙާލަތަށް ބަލައި، ކުރެވޭ ޖޫރިމަނާއަކީ އެ މައްސަލައާ ނުވަތަ ޖޫރިމަނާކުރުމަށް މެދުވެރިވި ޙާލަތާ ނުވަތަ ޖޫރިމަނާކުރުމަށް މެދުވެރިވަމުންދާ ޙާލަތާ އެކަށީގެންވާ ޖޫރިމަނާއަކަށްވުން؛ އަދި މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ޖޫރިމަނާއެއް ކަނޑައެޅޭ ފަރާތަށް އެ ޖޫރިމާނާއެއް ކަނޑައެޅުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބު ރަނގަޅުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތެއް ދެވިއްޖެކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން އަދި ޖޫރިމަނާކުރުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބު ނުވަތަ ޖޫރިމަނާކުރުމަށް ކުރި ޢަމަލު ރަނގަޅުކުރުމަށް ނުވަތަ ޚިލާފުވެފައިވާ ލައިސަންސްގައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަންތައްތައް ކުރުމަށް ނުވަތަ ޚިލާފުވެފައިވަނީ މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާއަކާ ނުވަތަ ބަޔަކާނަމަ އެފަދަ ޚިލާފެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތެއް އެފަރާތަކަށް ނުވަތަ ލައިސަންސް ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތަކަށް ދެވިއްޖެކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެނުން؛ އަދި މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ޖޫރިމަނާއެއް ކަނޑައެޅޭ ފަރާތުން އެފަރާތުގެ ދިފާޢުގައި ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ހުށަހެޅުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތެއް ދެވިފައިވުމާއި އަދި އެފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޖޫރިމަނާކުރުމާ ބެހޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން ގޮތެއް ނިންމުން.

[މުވައްޒަފުންނާއި އޭޖެންޓުންނާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ އަޚްލާޤު]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގާ މައްސަލައެއްގައި ކުންފުންޏެއްގެ ޢަމަލުތަކާ ބެހޭގޮތުން އެފަދަ ކުންފުންޏެއްގެ ޙާލަތު (ސްޓޭޓް އޮފް މައިންޑް) ދައްކުވައިދިނުމަށް ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައި އެވާ ކަންތައްތައް ފުދޭނެއެވެ.
ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ހިންގާފައިވާ ޢަމަލު ހިންގާފައިވަނީ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކަށް (ނުވަތަ އެ ފެންވަރުގެ އޮފިސަރަކަށް) ނުވަތަ މުވައްޒަފަކަށް ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އޭޖެންޓަކަށް ލިބިފައިވާ ނުވަތަ ލިބިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ ބާރުގެ ހުދޫދުގެ ތެރޭގައި ކަމަށްވުން؛ އަދި ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ހިންގާފައިވާ ޢަމަލެއް ހިންގާފައިވަނީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރެއް (ނުވަތަ އެ ފެންވަރުގެ އޮފިސަރެއް) ނުވަތަ މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ ކުންފުނީގެ އޭޖެންޓެއްގެ އެންގުމުގެމަތިން ނުވަތަ އެފަރާތެއްގެ އިޒުނައާ އެކުގައި ކަމުގައިވުން.
ކުންފުންޏެއްގެ ފަރާތުން ޑިރެކްޓަރެއް (ނުވަތަ އެހެން އޮފިސަރެއް)، ނުވަތަ މުވައްޒަފެއް، ނުވަތަ އޭޖެންޓެއް، އޭނާއަށް ބާރު ލިބިފައިވާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ އޭނާއަށް ބާރު ލިބިފައިވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ކުރާކަމެއް ނުވަތަ އެމީހެއްގެ އެންގުމުގެ ދަށުން އެހެން މީހަކު ހިންގާ ޢަމަލަކީ، އެ ޢަމަލު ހިނގިޔަ ނުދިނުމަށް ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅިކަން ސާބިތުނުކޮށްދެވޭހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް އެ ޢަމަލުތަކަކީ ކުންފުނީގެ ފަރާތުންވެސް ބައިވެރިވި ޢަމަލުތަކެއް ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގާ މައްސަލައެއްގައި މީހެއްގެ ޢަމަލުތަކާ ބެހޭގޮތުން އެފަދަ މީހެއްގެ ޙާލަތު (ސްޓޭޓް އޮފް މައިންޑް) ދައްކުވައިދިނުމަށް ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތައް ފުދޭނެއެވެ.
ރިޢާޔަތްކުރެވޭ ޢަމަލެއް ކޮށްފައިވަނީ އެމީހެއްގެ އޭޖެންޓެއް ނުވަތަ މުވައްޒަފެއް، އެ އޭޖެންޓެއްގެ ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ ކަނޑައަޅާފައިވާ ނުވަތަ ދެވިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ ބާރުގެ ހުދޫދުގެ ތެރޭގައިނަމަ؛ ނުވަތަ އެ މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ އޭޖެންޓަކީ ސަލާމަތް ބުއްދީގައި ހުރި މީހެއް ކަމުގައިވުން.
މީހެއްގެ ފަރާތުން ކޮށްފައިވާ ޢަމަލަކީ އެމީހެއްގެ މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ އޭޖެންޓެއް، އެ އޭޖެންޓެއްގެ ނުވަތަ މުވައްޒަފެއްގެ ކަނޑައަޅާފައިވާ ނުވަތަ ދެވިފައިވާ ކަމަށްބެލެވޭ ބާރުގެ ހުދޫދުގެ ތެރޭގައި ކޮށްފައިވާ ޢަމަލެއްނަމަ، ނުވަތަ އަންގާފައިވާ އެންގުމެއް ނުވަތަ އިރުޝާދެއްގެމަތިން ހިންގާފައިވާ ޢަމަލެއްނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލެވޭނީ، އެކުރެވޭ ޢަމަލަކީ އެމީހަކު ކޮށްފައިވާ ޢަމަލެއް ކަމަށެވެ. މިނޫން ގޮތަކަށް ބެލެވޭނީ އެމީހަކު މިފަދަ ކުށެއް އެމީހެއްގެ މުވައްޒަފެއް ނުވަތަ އޭޖެންޓެއް ކޮށްފާނެކަމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުއަޅައި އެކަންކަން ސާބިތުކޮށްދެވިއްޖެނަމައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ) ގައި މީހެއްގެ ސިކުނޑީގެ ޙާލަތުގެ ތެރޭގައި މީހާގެ ނިޔަތާއި ޚިޔާލާއި ތަޖުރިބާއާއި ޤަބޫލުކުރާގޮތް ނުވަތަ ބޭނުންވާ ގޮތް، އަދި މީހާގެ ނިޔަތާއި ޚިޔާލާއި ތަޖުރިބާއާއި ޤަބޫލުކުރާގޮތް ނުވަތަ ބޭނުންވާގޮތް އެކަށައަޅާ ސަބަބުތައް ހިމެނެއެވެ.

[ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން މުއާޞަލާތުކުރުން]
މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހިންގޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް، އެނގިހުރެ ނުވަތަ އެކަން ޤަބޫލުކުރެވިހުރެ، މުއާޞަލާތުކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/500,000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ބޭނުންކޮށް، ހުއްދައަކާ ނުލައި ކޮމްޕިއުޓަރާ ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން]
ޤަޞްދުގައި އެއްވެސް މީހަކު ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކެއްގެ ބޭނުންކޮށް، ކޮމްޕިއުޓަރުގެ ޛަރީޢާއިން ކޮމްޕިއުޓަރަކަށް އަޅާފައިވާ ޕްރޮގްރާމަކަށް ހުއްދައަކާ ނުލައި ވަދެފިނަމަ، ނުވަތަ ރައްކާކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތު ހުއްދައަކާ ނުލައި ލިބިގަނެފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/500,000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް، އެފަދަ ކުށެއްކުރާ މީހާގެ ނިޔަތަކީ ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ޙާޞިލުކުރުންކަމަށް ވާކަށްނުޖެހެއެވެ.
ވަކި ޕްރޮގްރާމެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް؛
ވަކި ވައްތަރެއްގެ ޕްރޮގްރާމެއް ނުވަތަ ވަކި ބާވަތެއްގެ މަޢުލޫމާތެއް؛
ވަކި ކޮމްޕިއުޓަރެއްގައި ހުރި ޕްރޮގްރާމެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް.

[ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް މުއާޞަލާތީ ގުޅުމެއް އިންޓަރސެޕްޓްކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ހުއްދަ ލިބިގެން މެނުވީ އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ.
އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މުއާޞަލާތީ ގުޅުމެއް އިންޓަރސެޕްޓްކުރުން ނުވަތަ އިންޓަރސެޕްޓްކުރުމަށް އުޅުން ނުވަތަ އެކަން ކުރުވުމަށް އެއްވެސް މީހަކަށް ހިތްވަރުދިނުން؛ (މީގެ ތެރޭގައި، ކޯޓުގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކުން މުއާޞަލާތީ ގުޅުމެއް އިންޓަރސެޕްޓްކުރުމެއް ނުހިމެނެއެވެ.) މުއާޞަލާތަކާ ގުޅިގެން އޭގައި ހިމެނޭ ބައިތަކާއި އެ ފޮނުވި ފަރާތްތަކާ ނުވަތަ ފޮނުވި ފަރާތުގެ އެޑްރެހާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް އިކުއިޕްމަންޓެއް ބޭނުންކުރުން؛
މި މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ގުޅުމެއް ޤާއިމުކޮށްގެން ހޯދާ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ މި މާއްދާއާ ޚިލާފުވިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ގޮތަކަށް ހޯދާފައިވާ މަޢުލޫމާތު، އެހެން މީހަކަށް ހާމަކުރުން ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން؛
މި މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ގުޅުމެއް ޤާއިމުކޮށްގެން ހޯދާ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ މި މާއްދާއާ ޚިލާފުވިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ގޮތަކަށް ހޯދާފައިވާ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންކުރުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.
މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހުއްދަ ލިބިގެން މުއާޞަލާތީ ގުޅުމެއް އިންޓަރސެޕްޓްކޮށްގެން އެފަދަ މުއާޞަލާތަކުން ލިބިގަނެވުނު މަޢުލޫމާތު، މީހަކު ޤަޞްދުގައި ހާމަކުރިއިރު ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރިއިރު، އެ މަޢުލޫމާތު ޤަޞްދުގައި ހާމަކުރުމަކީ ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ މި ޤާނޫނުން ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނަކުން ހުއްދަނުކުރާ ކަމަކަށްވާނަމަ، އެއީ މަނާ ކަމެކެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ކަމެއް ކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެމީހަކު -/500,000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ނުވަތަ (ށ) ގައިވާ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރަކު، އޭނާ އަދާކުރަންޖެހޭ ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުރާ ކަމަކަށް، އެމީހަކު ޒިންމާ އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތަކަށް ޤަޞްދުގައި ގެއްލުން ދިނުން]
މީހަކު ޤަޞްދުގައި ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އިހުމާލުން ކުރާ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އެއްވެސް އިކުއިޕްމަންޓަކަށް ނުވަތަ އޭގެ ބަޔަކަށް ނަމަވެސް ގެއްލުންދިނުން، ނުވަތަ އެ ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ތަނަކުން ނެގުން ނުވަތަ މިނޫންވެސް ގޮތަކަށް އޭގެ މަސައްކަތަށް ބުރުލެއް އަރުވައިފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެފަދަ ކަމެއް ކުރި މީހަކު، -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ޙާލުގައިޖެހިގެން ކަމަށް ބުނެ ފޮނުވާ ނުވަތަ އޮޅުވާލައިގެން ފޮނުވާ ދޮގު ސިގްނަލް ނުވަތަ މެސެޖް]
ޙާލުގައިޖެހިގެން އަވަސް ފުރުޞަތެއްގެ ތެރޭގައި ސަލާމަތްކަން ލިބިގަތުމަށް ނުވަތަ ކާކުކަން އަންގައިދިނުމަށް ކަމަށްބުނެ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކެއް ބޭނުންކޮށްގެން، އޮޅުވާލުމުގެ ނިޔަތުގައި، ދޮގު މަޢުލޫމާތުދޭ ސިގްނަލެއް ނުވަތަ މެސެޖެއް ފޮނުވައިފިނަމަ ނުވަތަ ފޮނުވަން މަސައްކަތްކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެކަމެއް ކުރި މީހަކު -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ހުއްދައަކާ ނުލައި ބައެއް ބިންބިމަށް ވަނުން]
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ އެއްވެސް ބިމަކަށް ހުއްދައަކާ ނުލައި ނުވަތަ މަޤުބޫލު ސަބަބެއްނެތި އެރުމަކީ ނުވަތަ އެތަނުގައި ހުރުމަކީ މަނާ ކަމެކެވެ. އަދި އެއިން ކަމެއްކުރި މީހަކު -/10,000 (ދިހަހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސްއެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި، އެއްވެސް މީހަކު ޤަޞްދުގައި އެފަރާތަށް ހުރަސްއަޅައިފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެކަމެއް ކުރި މީހަކު -/500,000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރުންނާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުން]
އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރަކު، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކޮށްފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެކަމެއް ކުރި މީހަކު -/500,000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ ވަކި ފަރާތަކަށް ފޮނުވުމަށް ނުވަތަ ރައްދުކުރުމަށްޓަކައި ލިބިފައިވާ އެއްވެސް މުއާޞަލާތެއް ޤަޞްދުގައި ހަލާކުކޮށްލުން ނުވަތަ އެ ފޮނުވަންޖެހޭ ފަރާތްނޫން އެހެން ފަރާތަކަށް ފޮނުވުން ނުވަތަ އެ ބަދަލުކުރުން؛
ޞައްޙަނޫންކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ނުވަތަ ބަދަލުގެނެސްފައިވާ މުއާޞަލާތެއް އަނގަބަހުން ބުނުން ނުވަތަ އެ މުއާޞަލާތެއް ޞައްޙަނޫން ގޮތަށް ނަކަލުކުރުން؛
ޤަޞްދުގައި މުއާޞަލާތެއް ފޮނުވުމަށް ފަސްޖެހުން ނުވަތަ ހިނގަމުންދާ މުއާޞަލާތަކަށް ޤަޞްދުގައި އިންޓަރސެޕްޓްކުރުން ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުން ނުވަތަ ލަސްކުރުން؛
އޭނާ އަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ގޮތުން ނުވަތަ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ނުވަތަ ވަކި ގޮތަކަށް ކޯޓަކުން އަންގާފައިވާ ޙާލަތުގައި މެނުވީ، އެއްވެސް މުއާޞަލާތެއް ލިބެންޖެހޭކަމަށް އެޑްރެސްކުރެވިފައިވާ ފަރާތަށް ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް ފޮނުވުމަށްޓަކައި އެ މުއާޞަލާތެއް ނަކަލުކުރުން ނުވަތަ ހާމަކުރުން.

[ފެންވަރު ނެތް އިކުއިޕްމަންޓް ބޭނުންކުރުން]
އެނގިހުރެ ނުވަތަ މަޤުބޫލު ޢުޛުރަކާ ނުލައި ފެންވަރުނެތް އިކުއިޕްމަންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ރޭޑިއޯ ސިގްނަލެއް ފޮނުވައިފިނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެކަމެއް ކުރި މީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ޖޫރިމަނާކުރުމަށްފަހު، ފެންވަރުނެތް އިކުއިޕްމަންޓް ބޭނުންކުރާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ފެންވަރު ނެތް އިކުއިޕްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައެޅިފައިވާ ފަންނީ މިންގަނޑުތަކާ ނުވަތަ ހެދިފައިވާ އުސޫލީ އޮނިގަނޑުތަކާ ތަޢާރުޟުވާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް ނުވަތަ ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓަށެވެ.
އަންނަނިވި ކަންކަމުންކުރެ ކަމެއް ކޮށްފި މީހަކު -/100,000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ފެންވަރު ނެތް އިކުއިޕްމަންޓް ބޭނުންކުރުން؛
އެ އިކުއިޕްމަންޓަކީ ފެންވަރު ނެތް އެއްޗެއްކަން އެގިހުރެ ނުވަތަ ޤަބޫލުކުރެވިހުރެ، އެފަދަ އިކުއިޕްމަންޓް އިންސްޓޯލްކުރުމަށް ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ނުވަތަ އޮޕަރޭޓްކުރުމަށް އަތުގައި ބެހެއްޓުން؛ ނުވަތަ ފެންވަރުނެތް އިކުއިޕްމަންޓް ސަޕްލައިކޮށްދިނުމަށް ހުށަހެޅުން ނުވަތަ ސަޕްލައިކޮށްދިނުން ނުވަތަ އެފަދަ ތަކެތި ސަޕްލައިކޮށްދިނުމުގެ ބޭނުމުގައި އަތުގައި ބެހެއްޓުން.
ވަކި އިކުއިޕްމަންޓެއްގެ ފެންވަރުނެތް ކަމަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅައި، ސެޓިފައިކޮށް ދޫކުރާ ކޮންމެ ލިޔުމަކީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަލާ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައިވެސް، އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުކޮށްނުދެވޭހާ ހިނދަކު، އެ އިކުއިޕްމަންޓަކީ ފެންވަރު ނެތް އެއްޗެއް ކަމަށް ސާބިތުކޮށްދެވޭނެ ހެއްކެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

[ޢާންމުކޮށް ދެވޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ލިބިދިނުމުގެ ޙައްޤު]
އެއްވެސް އެއްބަސްވުމެއްގައި، ބިމެއް ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުން ނުވަތަ އެތަނުގައި އުޅެމުން އަންނަ ފަރާތަކުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ހޯދުމަށް ހުރަސްއަޅާ ގޮތަކަށް ނުވަތަ އެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް އަންނަ ގޮތަކަށް މާއްދާއެއް އޮތްނަމަ އެ މާއްދާއަކީ ބާޠިލު އެއްޗެކެވެ.

[އޮތޯރިޓީން އަންގާ އެންގުންތައް ތަންފީޛުކުރުން]

[އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން އޮފިސަރުންނަށް ހުއްދަދިނުން]
މި ބައިގެ ތިންވަނަ ބާބާއި ހަތަރުވަނަ ބާބުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ހުއްދަ ތިރީގައިވާ ފަރާތްތަކަށް އޮތޯރިޓީން ލިޔުމުން ދެވިދާނެއެވެ. އަދި މި ބުނެވުނު ބާބުތަކުގައި އޮތޯރިޓީއަށް ޙަވާލާދީފައިވާ ތަންތާނގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައްވެސް ޝާމިލުވެއެވެ.
ހުއްދަ ދޫކުރެވޭ ސަރުކާރުގެ މުވައްޒަފެއް (ފުލުހުންގެ އޮފިސަރުންވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށް)؛ ނުވަތަ ހުއްދަ ދޫކުރެވޭ އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފެއް.

[ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ބަލައި ފާސްކުރުމާއި ހިފެހެއްޓުން]
ކުށުގެ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން އޮތޯރިޓީއަށް އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގައިވާ ކުށެއް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުން ތަޙްޤީޤުކުރުމަށްޓަކައި ހައްޔަރުކުރަން އެންގުން؛
މި އަކުރުގެ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބިމެއްގައި، ނުވަތަ ޢިމާރާތެއްގައި، ނުވަތަ އެއްގަމު ނުވަތަ ކަނޑު ނުވަތަ ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުކުރާ އުޅަނދެއްގައި، ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އެއްޗެއް ހުރިކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އޮތޯރިޓީން އެފަދަ ތަނަކަށްވަދެ ނުވަތަ އެއްޗަކަށް އަރައި، އެތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް ބަލައި، ފާސްކުރުން؛
މި އަކުރުގެ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އެއްޗަކީ އަލަމާރިއެއްގައި، ހަރުގަނޑެއްގައި، ފޮއްޓެއްގައި، ނުވަތަ ބަންދުކުރެވިފައިވާ އެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ ތަނެއްގައި ހަރުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ހަރުނުކޮށްހުރި އެބާވަތުގެ އެއްޗެއްގައި ހުރި އެއްޗެއްކަމަށްވިއަސް، ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އެއްޗެއް ހުރިކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެ އެއްޗެއް ހަލާކުކޮށްލައިގެން ހުޅުވައި ބަލައި، ފާސްކުރުން؛
މި އަކުރުގެ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ބާވަތުގެ އެއްޗެއް މީހެއްގެ އަތުގައި އޮތްކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ބަލައި، ފާސްކުރުން؛
އަންނަނިވި ތަކެތި އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ބަލައި، ފާސްކޮށް، ހިފަހައްޓައި، ނަގައި، އަދި ބެހެއްޓުން:
(ހހ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިވާނެ ކަމަށް ބެލެވޭފަދަ ކަމެއް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކޮންމެ އެއްޗެއް؛
(ށށ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްވެރިވާނެކަމަށް ބެލެވޭފަދަ ކަމެއް ކުރިކަމަށް ބެލެވޭ ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރިކަމުގެ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ހުރި ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ހެއްކާއި ޤަރީނާ ލިބޭ ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކޮންމެ އެއްޗެއް؛
(ނނ) ކުށެއް ކުރުމުގެ ޤަޞްދުގައި ނުވަތަ ކުށެއް ކުރުމުގެ ބޭނުމަށް، ބޭނުންކުރި ކޮންމެ އެއްޗެއް؛
(ރރ) މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށަކަށް ބެލެވޭ ކަމެއްގެ ތަޙްޤީޤަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ އެއްޗެއް ނުވަތަ އެފަދަ އެއްޗެއް އެކުލެވޭ އެއްޗެއް.
އޮތޯރިޓީއަށް ލިޔެކިޔުމުން އަންގަންޖެހޭ ބާވަތުގެ އެއްވެސް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ބޭނުންހިފުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އިކުއިޕްމަންޓެއް އުފައްދައި ނުވަތަ ވިއްކުމުގެ ބޭނުމަށް އެތަކެތި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ތަންތަނަށް ވަނުމާއި އެފަދަ ތަކެތި ބަލައި، ފާސްކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ބަލައި، ފާސްކުރުމުގައި، ކޮމްޕިއުޓަރުގައި ރައްކާކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް އޭގައި ހުންނަ މަޢުލޫމާތު ލިބޭނެގޮތް ހަމަޖައްސައިދޭންވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް މަޢުލޫމާތު ލިބޭނެގޮތް ހަމަޖައްސައިދިނުމަކީ އެކަމަށް ބޭނުންވާ ޕާސްވޯޑާއި އެންކްރިޕްޝަން ކޯޑާއި ޑިކްރިޕްޝަން ކޯޑާއި ސޮފްޓްވެއަރ ނުވަތަ ހާޑްވެއަރ އަދި މިނޫންވެސް އެފަދަ މަޢުލޫމާތު ހާމަކަމާއެކު ފުރިހަމައަށް ލިބިގަތުމަށް ބޭނުންވާނެ އެންމެހައި ކަންކަން ކޮށްދިނުމެވެ.

[ކުށަކަށް އަރައިގަތުމުން މުދާ އަތުލުމާއި ހިފެހެއްޓުން]
މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނުވަތަ ޚިލާފުވީކަމަށް ބެލެވޭފަދަ ގޮތަކަށް އެއްވެސް އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމުން، ކޯޓު އަމުރެއް މެދުވެރިކޮށް އެ އެއްޗެއް އަތުލައި ހިފެހެއްޓުމަށް އޮތޯރިޓީން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އޮފިސަރަކު ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ހޯދާ އެއްކުރުމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބޭ ބާރު]

[މަޢުލޫމާތާއި ލިޔެކިޔުން ހޯދުމުގެ އިޚްތިޔާރު]
މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިފައިވާ އިޚްތިޔާރު ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް (ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތައްވެސް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން) ހިންގިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރެއް ހިންގުމުގައި ނުވަތަ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް ލިބިފައިވާ ނުވަތަ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް އެމީހެއްގެ އަތުގައި އޮތް ނުވަތަ އޮތް ކަމަށް ބެލެވޭ މީހެއް؛
މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރެއް ހިންގުމުގައި ނުވަތަ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރުމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާކަމަށް އެފަރާތުން ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއް ދެވިދާނެފަދަ މީހެއް.
ވަކި ޤާނޫނަކުން ކަނޑައެޅިގެން މަނާނުކުރާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ކަންކަން ލިޔެކިޔުމުން ކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެންގިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީން ފޮނުވާ ލިޔުމެއްގައި ބުނެފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ ލިޔުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން އެފަރާތަކުން އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން؛
އޮތޯރިޓީން ފޮނުވާ ލިޔުމެއްގައި ބުނެފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ ލިޔުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން އެފަރާތަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުންތައް (އޭގެ މާއްދީ ގޮތުގައި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ގޮތުގައި) ފޮނުވުން؛
އޮތޯރިޓީން ފޮނުވާ ލިޔުމެއްގައި ބުނެފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ ލިޔުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުންތަކުގެ އަސްލާ އެއްގޮތަށް އޭގެ ނަކަލު ތައްޔާރުކުރުން؛
އޮތޯރިޓީން ލިޔުން ފޮނުވަނީ އަމިއްލަ ފަރުދަކަށްކަމަށްވާނަމަ، އޮތޯރިޓީން ފޮނުވާ ލިޔުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަގުތެއްގައި، އެފަރާތުން އަންގާ ތަނަކަށް އެމީހަކު ގޮސް އަނގަބަހުން ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމުން (އޭގެ މާއްދީ ގޮތުގައި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ގޮތުގައިވިއަސް) ހެކިބަސް ދިނުން؛
އޮތޯރިޓީން ލިޔުން ފޮނުވާ ފަރާތަކީ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްނަމަ، އެފަދަ ތަނަކުން ޖަވާބުދާރީވާނެ އިސްވެރިޔަކު އޮތޯރިޓީން ފޮނުވާ ލިޔުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަގުތަކަށް، އެ ލިޔުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަނަކަށް އެމީހަކު ގޮސް އެމީހަކާއި އޮތޯރިޓީއާދެމެދު ބާއްވާ ބައްދަލުވުމުގައި، އަނގަބަހުން ނުވަތަ ލިޔުމުން (އޭގެ މާއްދީ ގޮތުގައި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ގޮތުގައިވިއަސް) ހެކިބަސްދިނުން؛ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ލިޔުން ފޮނުވާ ފަރާތަކީ ޕާޓްނަރޝިޕެއްނަމަ، އެ ޕާޓްނަރޝިޕެއްގެ ފަރާތުން ޕާޓްނަރަކު ނުވަތަ މުވައްޒަފަކު، އޮތޯރިޓީއަށް ހާޒިރުވެ، އޮތޯރިޓީން ފޮނުވާ ލިޔުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަގުތަކަށް އެ ލިޔުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތަނަކަށްގޮސް އަނގަބަހުން ނުވަތަ ލިޔުމުން (އޭގެ މާއްދީ ގޮތުގައި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކް ގޮތުގައިވިއަސް) ހެކިބަސް ދިނުން.

[އޮތޯރިޓީން އަންގާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ 89 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހުރިހާ ފަރާތަކުންވެސް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
އެއްވެސް މީހަކު، މަޤުބޫލު ސަބަބެއްނެތި، މި ޤާނޫނުގެ 89 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެނަމަ، އެމީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެހުރެ ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 89 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި މީހަކު ޤަޞްދުގައި ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކުރުމާއެކު، ތިރީގައިވާ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކޮށްފިނަމަ، އެމީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެހުރެ ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުން ނުވަތަ ހެއްކާއި ޤަރީނާ ދިނުމަށް ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރިވުން؛
ފޯރުކޮށްދޭ ނުވަތަ ހާމަކުރާ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުން ނުވަތަ އޭގެ ނަކަލު ނުވަތަ ހެއްކާއި ޤަރީނާއަކީ އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ދޮގު އެއްޗަކަށް ނުވަތަ އޮޅުވާލުމެއްވާ އެއްޗަކަށްވާ ހިނދު އެ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅުން.
މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ލިޔެކިޔުމެއް އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅާއިރު، އެ ހުށަހެޅި ފަރާތަކީ މީހެއް ނުވަތަ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާނަމަ، އެމީހެއްގެ ނުވަތަ އެ ކުންފުންޏެއްގެ ފަރާތުން ޖަވާބުދާރީވާނެ އިސްވެރިޔަކު، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން ލިޔެ ސޮއިކޮށް ލިޔުމެއް ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ މި މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކުށްވެރިއެއް ނުވާނެއެވެ.
ހުށަހަޅާ ލިޔެކިޔުމަކީ ނުވަތަ އޭގެ ނަކަލަކީ، އެ ހުށަހަޅާ މީހާއަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުން ދޮގު ނުވަތަ އޮޅުވާލާފައިވާ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އެއްޗެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވުން؛
ހުށަހަޅާ ލިޔެކިޔުންތައް ނުވަތަ އޭގެ ނަކަލުން ލިބިދޭ ނުވަތަ ޙަވާލާދެވޭ މަޢުލޫމާތަކީ، އެ ހުށަހަޅާ މީހާއަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުން ދޮގު ނުވަތަ އޮޅުވާލާފައިވާ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އެއްޗެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވުން.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް ލިޔެކިޔުން ނުވަތަ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އިލެކްޓްރޯނިކް ގޮތުގައި ނުވަތަ މިނޫންވެސް ގޮތެއްގައި ރެކޯޑުކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތެވެ. އަދި މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް މަޢުލޫމާތުދިނުމަށް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ހުށަހެޅުމަށް އެފަރާތަށް މަސްއޫލިއްޔަތު ލާޒިމުކުރުވުމަކީ، އެ ލިޔެކިޔުން ބަލައި އޮޅުންފިލުވުމަށް ބޭނުންވާނެ އެކަށީގެންވާ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށްދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ނުވަތަ އެ ލިޔެކިޔުން އެކުލެވިގެންވާ ލިޔުންތަކާއި މަޢުލޫމާތު ލިޔުމެއްގެ ސިފައިގައި ކަރުދާހަށް ނެގުމަށް ބޭނުންވާނެ ޕާސްވޯޑާއި އެންކްރިޕްޝަން ކޯޑާއި ޑިކްރިޕްޝަން ކޯޑާއި ސޮފްޓްވެއަރ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އަދި ރެކޯޑުކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތު ފުރިހަމައަށް، ހާމަކޮށް ލިބިގަތުމަށް ބޭނުންވާނެ އެންމެހައި ގޮތްތައް ހޯދައިދިނުމެވެ.

[ލިޔެކިޔުމާއި ނަކަލުތައް އޮތޯރިޓީގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ބެހެއްޓުން]
މި ބާބުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީގެ ބޭނުމަށް އެފަރާތަށް ހުށަހަޅާ ލިޔެކިޔުމެއް، އޮތޯރިޓީގެ ބޭނުން ނިމެންދެން، އޮތޯރިޓީގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ބެހެއްޓިދާނެއެވެ.
މި ބާބުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީއަށް ފޮނުވާ ނުވަތަ ހުށަހަޅަންޖެހޭ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ އޭގެ ނަކަލު، އޮތޯރިޓީން ބެލުމަށްފަހު، އެފަދަ ލިޔެކިޔުމަކުން ނުވަތަ އޭގެ ނަކަލަކުން ކޮޕީ ހައްދައި، ބަހައްޓަން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެފަދަ ލިޔެކިޔުމަކުން ވަކި ޚާއްޞަ ބައެއް ނަގަން ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި އެކަންކުރެވިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގަނެވޭ އެންމެހައި މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ 89 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އެފަރާތަށް ހުށަހަޅާ ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ރެކޯޑެއް ބަލަހައްޓައި ޢާންމުންނަށް ލިބޭ ގޮތަށް އޮތޯރިޓީން ހަމަޖައްސަންވާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުން]
މި ބާބުގެ ދަށުން ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަކަށް މެނުވީ އޮތޯރިޓީން އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ހާމަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުން؛ އަދި ޢާންމު މަޞްލަޙަތަށްޓަކައި، ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ އެކައުންޓަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތެއް ހާމަކުރަންޖެހޭކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެނުން.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ބަލަންވާނެއެވެ.
މި ބާބުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީއަށް މީހަކު ފޮނުވާ ނުވަތަ ހުށަހަޅަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުންތައް ހާމަކުރުމަށް އެމީހަކު ހުށަހަޅާ އެންމެހައި ކަންތައްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތުދިނުން؛
ލިޔެކިޔުންތައް ހާމަކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން، އޮތޯރިޓީއަށް މީހަކު ފޮނުވާ ނުވަތަ ހުށަހަޅަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުންތައް ހާމަކުރުމަށް އެމީހަކު ހުށަހަޅާ އެންމެހައި ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުން.
މި ބާބުގެ ދަށުން މީހަކު އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމަކީ އެހެން މީހަކާދެމެދު ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ސިއްރު އެއްޗެއް ކަމަށާއި އެ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުން އެހެން ފަރާތަކަށް ހާމަކޮށްގެން ނުވާނެކަން އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގައި ކަނޑައެޅިގެން ބުނެފައިނުވާހާ ހިނދަކު، އެފަދަ އެއްބަސްވުމަކާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތެއްގެމަތިން ހުށަހެޅޭ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުންކަމަށްވާނަމަ، އެ ހުށަހެޅި މީހަކާމެދު އެއްވެސް ކަހަލަ މަދަނީ މައްސަލައެއް ނުވަތަ އެމީހެއްގެ އަތުން މަދަނީ ބަދަލެއް ނަގައެއް ނުދެވޭނެއެވެ.

[ޖިނާއީ ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލުމަށް މަޢުލޫމާތު ބޭނުންނުކުރުން]
އަންނަނިވި ގޮތްތަކުން ކުރެ ގޮތެއްގެމަތިން މީހަކު މަޢުލޫމާތު ދީގެން ނުވަތަ އެމީހަކު މަޢުލޫމާތުދިނުމުގެ ސަބަބުން ލިބިގަނެވުނު މަޢުލޫމާތަކީ، އެފަދަ މަޢުލޫމާތުދީފައިވާ ނުވަތަ ހުށަހަޅާފައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށުގެ ދަޢުވާއެއް އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ހެއްކާއި ޤަރީނާއެއް ނޫނެވެ.
މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ހެކިބަސްދިނުން ނުވަތަ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އޭގެ ނަކަލެއް ހުށަހެޅުން؛
މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ހެކިބަސްދިނުމުން ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ އޭގެ ނަކަލެއް ހުށަހެޅުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ އެފަދަ އެއްޗެއް ލިބިގަނެވުން.

[މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުން]

[މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުން]
މި ޤާނޫނުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މި ޤާނޫނު ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އެއްވެސް ކަމަކާ ބެހޭގޮތުން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރަން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރުމަށް އޮތޯރިޓީއަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ވަކި ކަމެއްގައި ޢަމަލުކުރަންވީގޮތް އޮތޯރިޓީއަށް އެންގުމުގެ ގޮތުން، އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރަންޖެހޭ ގޮތާމެދު ވަކި މީހެއްގެ ނުވަތަ ފަރާތެއްގެ ނުވަތަ މީހުންގެ ނުވަތަ ފަރާތްތަކުގެ މަޝްވަރާ ހޯދުން؛
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގައި ވަކި ކަމަކަށް ނުވަތަ ކަންތައްތަކަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުން.
މި މާއްދާގެ ދަށުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅާ ގޮތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވިދާނެ ޙާލަތް]
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރަންޖެހޭފަދަ މުހިންމު މައްސަލައެއް ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ މައްސަލަތަކުގައާއި މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ނުވަތަ ލައިސަންސް ހޯދާނެކަމަށް ބެލެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ނުވަތަ ޢާންމު މަޞްލަޙަތަށްޓަކައި މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވިދާނެއެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކޮށްދިނުމަށް މީހަކު ލިޔުމަކުން އެދިފައިވާތީ ޖަވާބުދާރީވުމަށް؛
އޮތޯރިޓީން އަމިއްލައަށް މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ބޭނުންވުން.

[މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ޢާންމުންނަށް އެންގުން]
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމެއް ބާއްވާނަމަ، އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ބަޔާންކޮށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެމަތިން ޢާންމުކޮށް އަންގަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުން ބާއްވާކަން؛
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުން ބާއްވާ މުއްދަތު؛
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވޭ މައްސަލަ؛
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވޭ މައްސަލައާމެދު ޢާންމުންގެ ޚިޔާލު ހޯދާނެ ގޮތެއް ބަޔާންކޮށް އެމީހުންގެ ހުށަހެޅުންތައް ލިބިގަތުމަށް މަދުވެގެން 28 (އަށާވީސް) ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ލިބޭނެކަން؛
ޢާންމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް ބިނާކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން ބޭނުންވާ މައްސަލަ؛
ޢާންމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް ފޮނުވަންޖެހޭ އެޑްރެސް ނުވަތަ އެޑްރެސްތައް.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އެއްވަގުތަކު އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ޝާއިޢުކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ.
ޢާންމު ރައްޔިތުން ފޮނުވާ އަންނަނިވި ޝަރުޠު ހަމަވާ ތަކެއްޗަށް އޮތޯރިޓީން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
އެންގުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާވަތުގެ އަދި އެންގުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ހުށަހެޅޭ ތަކެތި؛ އަދި އެންގުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަގުތުގެ ތެރޭގައި އޮތޯރިޓީއަށް ލިބޭ ތަކެތި.

[މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑު]
މި މާއްދާގައި "މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ބާބުގެ ދަށުން، މި ބާބާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބާއްވާ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރަންވާނީ މި ބާބުގެ މާއްދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ ހިނދެއްގައެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރާއިރު ކަމާގުޅޭ އެހެން އަޑުއެހުމެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ އެހެން ބައެއްކަމަށްވިއަސް ބާއްވަންވާނީ ޢާންމުންނަށް ބައިވެރިވެވޭގޮތަށް ހާމަކަމާއެކު މިނިވަން ވެއްޓެއްގައެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ގޮތުން އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން، ތަޙްޤީޤުގެ ބޭނުމަށް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމަށްޓަކައި މި ބައިގެ ތިންވަނަ ބާބުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެފަރާތަށް ލިބިދޭ އެންމެހައި ބާރެއްގެ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ބޭނުމަށް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން އަޑުއެހުންތައް ބޭއްވިދާނެއެވެ.

[ސިއްރުގައި މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުން]
އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ ހިނދެއްގައި، އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަވާނަމަ، މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ބައްދަލުވުމެއް ނުވަތަ އެފަދަ ބައްދަލުވުމެއްގެ ބައެއް ނަމަވެސް ސިއްރުން ބޭއްވިދާނެއެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ބާއްވާ ބައްދަލުވުމުގައި ނުވަތަ އެފަދަ ބައްދަލުވުމެއްގެ ބައެއްގައި ނަމަވެސް، ބެލެވޭ ލިޔެކިޔުންތައް ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ މަޢުލޫމާތަކީ ނުވަތަ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގައި ފާހަގަކުރެވޭ މައްސަލައަކީ ސިއްރުން ބަލަންޖެހޭ ކަމަކަށްވުން؛
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުން ނުވަތަ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވޭ މައްސަލައެއް ނުވަތަ އެފަދަ މައްސަލައެއްގެ ބައެއް ނަމަވެސް، ހާމަކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމަކަށްވުން.
ހާމަކަމާއެކު މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވޭ ހިނދު، މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީއަށް ލިޔުމުން ފޮނުވާފައިވާ ހުށަހެޅުންތަކަކީ ސިއްރުކުރަންޖެހޭ އެއްޗެހިކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ޝާއިޢުނުކުރުމަށް އެންގުން؛ ނުވަތަ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ހާމަކުރުން މަނާކުރުން.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ބައެއް ނަމަވެސް ސިއްރުގައި ކުރިއަށް ގެންދާނަމަ، އަންނަނިވި ގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެއެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ބައްދަލުވުމެއްގެ ނުވަތަ އެފަދަ ބައްދަލުވުމެއްގެ ބައެއްގައި، ބައިވެރިވާނެ ބައެއް އެންގުން؛
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ ބައްދަލުވުމެއްގެ ނުވަތަ އެފަދަ ބައްދަލުވުމެއްގެ ބަޔަކަށް ހުށަހަޅާ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ހާމަކުރުން މަނާކުރުމަށް އެންގުން.
މި މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ) ގައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި، މަޤުބޫލު ސަބަބެއް އޮވެގެން ނޫނީ މީހަކު ޢުޛުރުވެރިވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމުގައި، މަޤުބޫލު ސަބަބެއްނެތި މީހަކު ޢުޛުރުވެރިވެއްޖެނަމަ، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި އެމީހަކު -/1,000,000 (އެއް މިލިއަން) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެއިން މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެހުރެ ހިނގާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ ބަޔަކަށް -/20,000 (ވިހިހާސް) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމާބެހޭގޮތުން ރިޕޯޓު އެކުލަވާލުން]
މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށްފަހު، ލިބިގަނެވޭ މަޢުލޫމާތާއި ނަތީޖާތައް ހިމަނައިގެން އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ރިޕޯޓެއް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ޝާއިޢުކުރާ ރިޕޯޓުގެ ކޮޕީއެއް މިނިސްޓަރަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މަޢުލޫމާތު ސާފުކޮށް ނިންމުމަށްފަހު، 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޮތޯރިޓީން ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓު ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތާއި ކަންކަން ހިމަނައިގެން ނުވާނެއެވެ.
ސިއްރު މަޢުލޫމާތު؛
މީހެއްގެ މައްޗަށް ހިންގޭ ޝަރީޢަތެއްގެ ޢަދުލުވެރިކަމަށް ހުރަސްއަޅާފާނެ ކަމެއް؛
އެއްވެސް މީހެއްގެ (މަރުވެފައިވާ މީހުންވެސް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން)، އަމިއްލަ ނުވަތަ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު؛
މި ޤާނޫނުގެ 98 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ނުވަތަ (ނ) ގައި ޢަމަލުކުރުމަށް ބުނެފައިވާ ގޮތުގެ މައިގަނޑު އަސާސްކަމަށްވާ ކަމެއް.

[މަދަނީ ދަޢުވާތަކުން ޙިމާޔަތްކަން ލިބުން]
މަޢުލޫމާތު ސާފުކޮށްދިނުމުގެ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި އޮތޯރިޓީއަށް މީހަކުދޭ ބަޔާނެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ މަޢުލޫމާތުގެ ސަބަބުން އެހެން މީހަކަށް ލިބޭ އެއްވެސް ގެއްލުމެއްގެ ބަދަލުދިނުމަށް، އެމީހަކު ޒިންމާވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ކަމެއް ތަޙްޤީޤުކުރުން]

[މި ބާބުގެ ދަށުން ބެލެވޭނެ މައްސަލަތައް]
މި ބާބުގެ ދަށުން ބެލެވޭނީ ތިރީގައި މިވާ މައްސަލަތަކެވެ.
މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ މައްސަލަ؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތަކާ ޚިލާފުވާ މައްސަލަ؛
އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑަކާ ޚިލާފުވާ މައްސަލަ؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމާބެހޭ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްނުދިނުމުގެ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްނުދެވުމުގެ މައްސަލަ؛
ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތެއްގެ އާލާތްތައް ނުވަތަ ސާމާނަށް ޚިދުމަތެއް ގުޅައިދިނުމުގެ ނުވަތަ ގުޅައިނުދެވުމުގެ މައްސަލަ؛
އޮތޯރިޓީގެ މަސައްކަތްތަކާބެހޭ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ ބާރުތަކާބެހޭ މައްސަލަ.

[ޝަކުވާ ހުށަހެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މައްސަލަތަކާ ގުޅޭގޮތުން މީހަކަށް ނުވަތަ ޝަކުވާކުރާ ފަރާތަކުން އޮތޯރިޓީއަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާތަކުގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފުރިހަމަވެފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.
ޝަކުވާ ލިޔުމަކުން ހުށަހެޅުން؛ އަދި ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތް ކަނޑައެޅި ބަޔާންކުރުން.
އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކޮށްދިނުމަށް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ.
މީހަކު ޝަކުވާއެއް ހުށަހަޅަން ބޭނުންވުން؛
މީހަކު ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމަށް ނުވަތަ ލިޔުމަކުން އެ ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.

[އޮތޯރިޓީން ތަޙްޤީޤުކުރުން]
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގައި ޙަވާލާދީފައިވާ މައްސަލައެއް އޮތޯރިޓީއަށް ތަޙްޤީޤު ކުރެވިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގައިވާ މައްސަލައެއްގައި މީހަކު މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގައިވާ މައްސަލައެއްގައި މީހަކު، މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމަށް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން އަންގާފައިވާގޮތާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން؛
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޝަކުވާއެއް ހުށަހަޅާފައިވުން؛
މައްސަލައެއް ތަޙްޤީޤުކުރަންޖެހޭކަމަށް އޮތޯރިޓީއަށް ޤަބޫލުކުރެވުން.
މިނިސްޓަރު އޮތޯރިޓީގައި އެދިއްޖެނަމަ، ތިރީގައި މިވާ މައްސަލަތައް އޮތޯރިޓީން ތަޙްޤީޤުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 101 ވަނަ މާއްދާގައިވާ މައްސަލައެއް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކާއި ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތާ ގުޅުންހުރި ކޮންމެ މައްސަލައެއް.

[ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ކުރިން ބަލަންޖެހޭ ކަންތައްތައް]
މި ޤާނޫނުގެ 102 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މީހަކު ޝަކުވާއެއް ހުށަހެޅުމުން، އަންނަނިވި ގޮތްތަކުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމާއެކު މައްސަލަ ސާފުކުރުމުގެ ގޮތުން ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ކިބައިން އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވިދާނެއެވެ.
ހުށަހެޅިފައިވާ ޝަކުވާގެ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިފައިވޭތޯ ބެލުން؛
އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކުރާނީތޯ ބެލުން.
ހުށަހެޅިފައިވާ ޝަކުވާގެ މައްސަލައަކާ ގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން، އެކަން ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ބޭނުންނުވާނަމަ ނުވަތަ އިތުރަށް ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ބޭނުންނުވާނަމަ، ޝަކުވާ ހުށަހަޅާފައިވާ ފަރާތަށާއި ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަށް، ޝަކުވާއާ ބެހޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން ނިންމާފައިވާ ގޮތާއި އޭގެ ސަބަބުތައް އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ ގޮތެއްގެމަތިން ވީއެންމެ އަވަހަކަށް އެފަރާތްތަކަށް، އަންގަންވާނެއެވެ.

[ތަޙްޤީޤުކުރާނެ ގޮތް]
ޝަކުވާގެ މައްސަލައެއް އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ތަޙްޤީޤުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން، ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.
މި ބައިގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންދާނެގޮތް އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
ތަޙްޤީޤުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓީން ބޭނުންވާ ބައެއްގެ އަތުން މަޢުލޫމާތު ހޯދައި، އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެމަތިން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެވިދާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ހިންގާ ތަޙްޤީޤުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޝަކުވާ ހުށަހަޅާފައިވާ ފަރާތުގެ ނުވަތަ ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތަށް އުނިކަމެއް ލިބިދާނެފަދަ ކަމެއް ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމަންވާނީ އެފަދަ ޝަކުވާއަކާ ބެހޭގޮތުން ދެފަރާތުން ދެކޭގޮތް ހުށަހެޅުމަށް މަދުވެގެން 30 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ދިނުމަށްފަހުގައެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ހިންގާ ތަޙްޤީޤަކާމެދު ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅައި ނިންމަންވާނީ، ޝަކުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ ނުވަތަ ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހުގައެވެ.
މި މާއްދާގެ (ރ) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ހިންގާ ތަޙްޤީޤުތަކަށް ހާޒިރުވުމުގެ ފުރުޞަތު ޝަކުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތަށް ނުވަތަ ޝަކުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަށް ދިނުމަށް އެ މާއްދާ ލާޒިމެއްނުކުރެއެވެ.

[ތަޙްޤީޤުގެ ރިޕޯޓު]
މި ޤާނޫނުގެ 103 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތަޙްޤީޤު ހިންގުމަށްފަހު، އޮތޯރިޓީން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކޮށް މިނިސްޓަރަށް އެ ރިޕޯޓު ފޮނުވިދާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ 103 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތަޙްޤީޤު ހިންގުމަށްފަހު، އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކޮށް މިނިސްޓަރަށް އެ ރިޕޯޓު ފޮނުވަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓުގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމަނަންވާނެއެވެ.
ތަޙްޤީޤު ހިންގި ގޮތް؛
ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިފައިވާ ހޯދުންތައް؛
މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ މަޢުލޫމާތާއި ހޯދުންތައް ބިނާކޮށްފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް؛
ކުރެވުނު ތަޙްޤީޤާ ގުޅިގެން ނުވަތަ އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓީއަށް ފެންނަ ނުވަތަ މިނިސްޓަރ އަންގާފައިވާ ކަންތައްތައް.

[ރިޕޯޓު ޝާއިޢުކުރުން]
ތަޙްޤީޤު ރިޕޯޓު ޝާއިޢުކުރުމަކީ، އެކަމުގައި ޤައުމީ މަޞްލަޙަތު އޮތް ކަމެއް ކަމަށް މިނިސްޓަރަށް ފެންނަނަމަ، އޮތޯރިޓީން ހިންގާފައިވާ ތަޙްޤީޤުގެ ރިޕޯޓެއް ޝާއިޢުކުރުމަށް މިނިސްޓަރަށް އެންގިދާނެއެވެ.
އަންނަނިވި ޙާލަތުތަކުގައި، އޮތޯރިޓީން ހިންގާފައިވާ ތަޙްޤީޤުގެ ރިޕޯޓެއް ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ޝާއިޢުކޮށްގެން ނުވަތަ ހާމަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
އެ ރިޕޯޓެއް ޝާއިޢުކުރުމުން ނުވަތަ ހާމަކުރުމުން މީހެއްގެ ނުވަތަ ކުންފުންޏެއްގެ ސިއްރެއް ހާމަވާފަދަ ޙާލަތެއްގައި؛ ނުވަތަ ޖިނާއީ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ހިނގަމުންދާ ތަޙްޤީޤަކަށް ހުރަސްއެޅިދާނެފަދަ ޙާލަތެއްގައި؛ ނުވަތަ މީހެއްގެ މައްޗަށް ހިންގޭ ޝަރީޢަތެއްގެ ޢަދުލުވެރިކަމަށް ހުރަސްއެޅޭފަދަ ޙާލަތެއްގައި؛ ނުވަތަ ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާފަދަ ޙާލަތެއްގައި.
އޮތޯރިޓީގެ ފަރާތުން ރިޕޯޓެއް ނުވަތަ ރިޕޯޓެއްގެ ބައެއް ޝާއިޢުކުރުމުގައި، އެއްވެސް މީހެއްގެ (މަރުވެފައިވާ މީހެއް ކަމުގައިވިއަސް) އަމިއްލަ ނުވަތަ ޒާތީ މަޢުލޫމާތެއް އެކަށީގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ހާމަވާނަމަ އެފަދަ ރިޕޯޓެއްގައި ހިމަނައި ޝާއިޢުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

[އެހެނިހެން ކަންތައްތައް]

[ޤައުމީ މަޞްލަޙަތުހުރި ކަންކަން]

[ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ އަމިއްލަ ނުވަތަ އޮޕަރޭޓްކުރާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން ނެޓްވަރކްތަކާއި އިކުއިޕްމަންޓްތައް ނުވަތަ އެފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް، ބޭނުންކޮށްގެން ޤާނޫނާ ޚިލާފު އެއްވެސް ޢަމަލެއްކުރާކަން ނުވަތަ ކުރަން އުޅޭކަން އެގިއްޖެނަމަ އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އެޅެންހުރި ހުރިހާ ފިޔަވަޅެއް އަޅަންވާނެއެވެ.
ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ކޮށްދިނުމަށް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގައި އޮތޯރިޓީން ލިޔުމަކުން އެދިއްޖެނަމަ އެފަދަ ކަންކަން ކޮށްދިނުމަށް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކުރުން ނުވަތަ ކުށެއް ކުރަން އުޅުން ހުއްޓުވުމާއި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުން؛
ޤައުމީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ޙިމާޔަތްކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުރާކަމެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމަކާ ގުޅިގެން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ މައްސަލައިގައި، ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމެއްގެ ބަދަލުދިނުމަށް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ އޮފިސަރުން ނުވަތަ މުވައްޒަފުން ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓަރުން ނުވަތަ އޭޖެންޓުން ޒިންމާވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް]
އޮތޯރިޓީގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ނުވަތަ އެފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ބާރުތައް ހިންގުމުގައި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްތަކާއި އިކުއިޕްމަންޓްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ޤާނޫނާ ޚިލާފު އެއްވެސް ޢަމަލެއްކުރުން ހުއްޓުވުމަށް އެޅެންހުރި ހުރިހާ ފިޔަވަޅެއް އަޅަންވާނެއެވެ.
އޮތޯރިޓީގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ނުވަތަ އެފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ބާރުތައް ހިންގުމުގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތަކަށް ބަލަންވާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކުރުން ނުވަތަ ކުށެއް ކުރަން އުޅުން ހުއްޓުވުމާއި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުން؛
ޤައުމީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ޙިމާޔަތްކުރުން.
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުރާކަމެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމަކާ ގުޅިގެން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ މައްސަލައިގައި، ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމެއްގެ ބަދަލުދިނުމަށް، އޮތޯރިޓީގެ އޮފިސަރުން ނުވަތަ މުވައްޒަފުން ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓަރުން ނުވަތަ އޭޖެންޓުން ޒިންމާވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

[އިންޓަރސެޕްޓްކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން]
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަކުން، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތެއްގެމަތިން މުއާޞަލާތީ ގުޅުމެއް އިންޓަރސެޕްޓްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޤާބިލުކަން ޤާއިމުކުރުމަށް މިނިސްޓަރަށް ނިންމިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ ނިންމުމެއްގައި އެކަންކުރާނެ ގޮތުގެ ފަންނީ ޝަރުޠުތައް ބަޔާންކުރެވިދާނެއެވެ.

[ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގައި ލިބިދޭ ޚާއްޞަ ބާރުތައް]
ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގައި ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްގެ ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓުން؛
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ފެންނަ އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެމަތިން ނެޓްވަރކްތަކުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުގެ މިލްކުގައިވާ، ނުވަތަ އެފަރާތަކުން ހިންގާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތައް ވަގުތީ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ގެނައުން؛
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ފެންނަ އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެމަތިން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ކޮންމެ ޚިދުމަތެއް ވަގުތީގޮތުން ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ގެނައުން؛
ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީއެއް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ވަކިފަރާތަކުން ނުވަތަ ޢާންމު ރައްޔިތުން ބޭނުންކުރުން މުޅިން ހުއްޓުވުން ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ހުއްޓުވުން؛
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތެއް ނުވަތަ މީހެއް ނުވަތަ ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ކުރެވޭ އެއްވެސް ކަމަކާބެހޭ މުއާޞަލާތެއް ނުކުރުމަށް ނުވަތަ އިންޓަރސެޕްޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ހިފެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުން ނުވަތަ އޭގެ ރެކޯޑުތައް ހުއްދަދީފައިވާ ވެރިޔަކަށް ޙަވާލުކުރުމަށް އަމުރުކުރުން؛
ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތެއްގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓެއް އަތުލުމަށް އަމުރުކުރުން.
ޙާލުގައި ޖެހިގެން ކުރާ ފޯންކޯލް (ޑިސްޓްރަސް ކޯލް) ކުރުމަށް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަނާއި އެންމެހައި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތްތަކާ ނެޓްވަރކްތައް ބޭނުންކުރުން، މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ކާރިސާއެއްގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް]
ދާޚިލީ ހަމަނުޖެހުމެއްގައި ނުވަތަ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގައި ނުވަތަ ކާރިސާއެއް ދިމާވާ ހިނދުގައި، އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތަކާއި، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް މެދުނުކެނޑި ފޯރުކޮށްދީ، ދިގު މުއްދަތަކަށް އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ކުރީގެ ޙާލަތަށް އެނބުރި ރުޖޫޢަވުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް ނުވަތަ ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަކަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އިދާރާތަކުގެ މަޝްވަރާއާއެކު އޮތޯރިޓީން އަންގާ ގޮތެއްގެމަތިން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ގުޅުން ހިންގުމާއި، ދެމެހެއްޓުމާއި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކާއި ނެޓްވަރކްތަކާއި ޚިދުމަތްތައް ކުރީގެ ޙާލަތަށް އެނބުރި ރުޖޫޢަވުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ކުރާނެ ގޮތުގެ ޢަމަލީ މަޝްރޫޢެއް އެކުލަވާލެވިދާނެއެވެ.

[ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރު]
މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުން ހިންގާ ޚާއްޞަ އިލެކްޓްރޯނިކްސް ވޯފެއަރ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައާއި، މި ޤާނޫނުގެ 112 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ޤައުމީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ޙިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ފްރީކުއެންސީ ޖޭމިންގ އާގުޅޭ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން، އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން، ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން]

["އިންޓެލްސެޓް" އަދި "އިންމާސެޓް" ގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑުތައް]
އެގްރީމަންޓް ރިލޭޓިންގ ޓު ދަ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންސް ސެޓަލައިޓް އޯގަނައިޒޭޝަންއާއި ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ އިންޓަރނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް ސެޓަލައިޓް އޯގަނައިޒޭޝަން ނުވަތަ މިނޫންވެސް މިފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާއަކަށް ނުވަތަ ޖަމާޢަތަކަށް ސަރުކާރުން ޢައްޔަންކުރާ ނުވަތަ ސަރުކާރު ތަމްސީލުކުރާ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑުތައް މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅައި އެފަރާތަކަށް އެންގިދާނެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަންގާ އެންގުމަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން]
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް، ވަކި މުޢާހަދާއެއް ނުވަތަ މުޢާހަދާއެއްގެ ވަކި ބަޔަކީ، ލައިސަންސްދޫކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކި ބަޔަކު އޭގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެ އެއްޗެއްކަމަށް މިނިސްޓަރަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި އެގޮތުން ކަނޑައަޅާ ކަނޑައެޅުން، ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތެއް އަންނަނިވި ގޮތެއްގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމުގައި މުޢާހަދާއެއް ނުވަތަ މުޢާހަދާގެ ބައެއްގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއިން އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްތައް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް އޮޕަރޭޓްކުރުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.
މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް "މުޢާހަދާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހި ސަރުކާރާއި ބޭރު ޤައުމެއްގެ ސަރުކާރާ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީއަކާ ނުވަތަ އޮފިޝަލަކާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އެއްބަސްވުމެއް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން، އަންނަނިވި ކަންކަމަށެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވާ މުޢާހަދާއެއް؛ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއާއި ބޭރު ޤައުމަކާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް.

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން އޮޕަރޭޓަރުންނާ މުޢާމަލާތްކުރުން]

[ސުލޫކީ މިންގަނޑު]
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން އޮޕަރޭޓަރުން ހިންގަފާނެ ނޭދެވޭ ޢަމަލުތައް ހުއްޓުވުން ނުވަތަ މަދުކުރުމުގެ ގޮތުން، މިފަދަ އޮޕަރޭޓަރުންނާއެކު ކެރިއަރެއް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތެއް ހިންގާ މުޢާމަލާތްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ހުއްޓުވުމަށް ބޭނުންވާ ސުލޫކީ މިންގަނޑު އޮތޯރިޓީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައަޅާ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ އެއްގޮތަށް ކެރިއަރުން ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.
ކެރިއަރަކުން ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަކުން އެކުލަވާލާ އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާއެއް، މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ސުލޫކީ މިންޑަނޑާ ތަޢާރުޟުވާނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމުގެ އެފަދަ މާއްދާއަކަށް ޢަމަލުނުކުރެވޭނެއެވެ.

[ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން އޮޕަރޭޓަރުން]
މި ޤާނޫނުގެ މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، "ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން އޮޕަރޭޓަރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރާއި ގުޅުވައިދޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަށެވެ.

[ޤަބޫލުނުކުރެވޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑު]
މި ބާބުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން އޮޕަރޭޓަރަކު، ނޭދެވޭ ޢަމަލެއް ކުރާކަމުގައި ބެލެވޭނީ މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި، (ށ) އަދި (ނ) ގައިވާ ފަދަ ކަމެއް ކުރުމުންނެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގައި އޮޕަރޭޓަރަށް ލިބިފައިވާ ބާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން، ޤައުމީ މަޞްލަޙަތާއި ތަޢާރުޟުވާ ގޮތަކަށް ނުވަތަ ތަޢާރުޟުވެދާނެ ގޮތަކަށް ކަމެއް ކުރުން؛
ބޭރު ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އޮޕަރޭޓަރަށް ލިބިގެންވާ ޤާނޫނީ އެއްވެސް ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން ޤައުމީ މަޞްލަޙަތާ ތަޢާރުޟުވާފަދަ ގޮތަކަށް ކަމެއް ކުރުން؛
މި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ އިތުރުން ޤައުމީ މަޞްލަޙަތާ ތަޢާރުޟުވާފަދަ ކަމެއް ކުރުން.

[ޢާންމު މާއްދާތައް]
[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ހިންގަމުން ގެންދާ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީއާއި ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް] މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ގަވާއިދުން ހުއްދަ ލިބިގެން ޤާއިމުކޮށް ހިންގަމުން ގެންދާ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީތައް ބެލެވޭނީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޤާއިމުކޮށް ހިންގާކަމަށެވެ.
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ސަރުކާރުގެ ކަމާގުޅޭ މިނިސްޓްރީއަކުން ނުވަތަ އިދާރާއަކުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ނުވަތަ ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ބެލެވޭނީ މި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ދޫކޮށްފައިވާ އަދި މި ޤާނޫނާ ތަޢާރުޟުނުވާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއަށް ޢަމަލުކުރެވޭނެ އެއްޗެއްކަމަށެވެ.

[ގަވާއިދު ހަދައި ހިންގުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުތައް ހަދައި ހިންގާނީ އޮތޯރިޓީންނެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ 3 (ތިނެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި، ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންވާނެއެވެ.
މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ކުރާނެ އުސޫލުތަކާއި ގޮތްތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ގޮތުން، އޮތޯރިޓީއަށް ފެނިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، މި ޤާނޫނާ ތަޢާރުޟުނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން، އެކަމަކާ ގުޅޭ ގަވާއިދެއް ހަދައި ހިންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގައި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ހިމެނިދާނެއެވެ.
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކާއި ނެޓްވަރކްގެ މަސައްކަތްތައް ހިންގާނެ ގޮތާއި ކޮންޓްރޯލްކުރުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނުވަތަ ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތައް އޮޕަރޭޓްކުރުން؛
އިލެކްޓްރިކް ނުވަތަ ރޭޑިއޯ ސިގްނަލްގެ ޛަރީޢާއިން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކުގެ އިންޓަރފިއަރަންސް ހުއްޓުވުމާއި ކޮންޓްރޯލްކުރުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޛަރީޢާއިން މުއާޞަލާތީ ގުޅުންތައް ފޮނުވޭނެ އަދި/ނުވަތަ ލިބިގަނެވޭނެ ޝަރުޠުތަކާއި ހަމަތައް؛
ކަނޑައެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރޭޓުތަކާއި އެންމެހައި ކުއްޔަކާއި ފީއެއް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތަކާގުޅޭ މުއާޞަލާތާއި ލިޔެކިޔުންތައް ބަހައްޓަންޖެހޭ މުއްދަތާއި ބަލަހައްޓަންޖެހޭ ގޮތުގެ ޝަރުޠުތައް؛
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރެވިދާނެ ނުވަތަ ހުއްދަދެވިދާނެ ލައިސަންސްތަކާއި ލިބިދެވޭނެ އިސްތިސްނާތަކާއި އެސައިންމަންޓްތަކުގެ ބާވަތްތަކާއި އެފަދަ އެއްޗެއް އޮންނަންޖެހޭނެ ގޮތާއި އެއަށް ކަނޑައެޅިދާނެ ޝަރުޠުތަކާއި ލައިސަންސް ނުވަތަ އެސައިންމަންޓެއް ދޫކުރުމަށް ނުވަތަ އޭގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން އެފަދަ އެއްޗެއް އާކުރުމަށް ނަގާނެ އަގުތަކާއި ފީ؛
ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތެއް ނުވަތަ ވަކި ބާވަތެއްގެ ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްގެ ޙިއްޞާއަކަށް ލިބިދޭ ވޯޓުދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ނުވަތަ ޙިއްޞާގެ މިލްކުވެރިކަން ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލް އެހެން ފަރާތަކަށް ދިނުމާ ބެހޭގޮތުން ޢަމަލުކުރެވިދާނެ ގޮތްތައް؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރީގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތްތަކުން ފޯރުކޮށްދެމުން ގެންދާ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ އުސޫލުތައް؛ އަދި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅިގެން އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާއި އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ފަންޑެއް ޤާއިމުކުރުމާއި އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން ދައްކަންޖެހޭ ޗަންދާގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމާއި އެކަންކަން ހިންގައި އިދާރީގޮތުން ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ އުސޫލީ މިންގަނޑުތައް.

[ޖިނާއީ ކުށަށް އަދަބު ކަނޑައެޅުން]
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަނާކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކުރާ ފަރާތަކާމެދު ނުވަތަ މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ފަރާތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަޅާ އިދާރީ ފިޔަވަޅުގެ އިތުރުން، ޖިނާއީ ކުށްތައް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އެފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ދަޢުވާކޮށް ޖިނާއީ އަދަބު ކަނޑައެޅުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.

[ތަޢާރުޟުވާ ޤާނޫނު]
ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/16 (ބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ މާއްދާއަކާ މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާއެއް ތަޢާރުޟުވާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާ އެ މާއްދާއެއްގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.

[ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސްވެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 4 (ހަތަރެއް) މަސްދުވަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.

[އުވާލެވޭ ޤާނޫނު]
މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުން އަންނަނިވި ޤާނޫނުތައް އުވުނީއެވެ.
ޤާނޫނު ނަންބަރު 78/35 (އެމެޗަރ ޓްރާންސްމިޓިންގ ސްޓޭޝަންގެ ލައިސަންސާބެހޭ ޤާނޫނު)؛
ޤާނޫނު ނަންބަރު 78/36 (ޝިޕްސްޓޭޝަންގެ ލައިސަންސާ ބެހޭ ޤާނޫނު)؛
ޤާނޫނު ނަންބަރު 78/37 (ފިކްސްޑް ޓްރާންސްމިޓިންގ ސްޓޭޝަންގެ ލައިސަންސާބެހޭ ޤާނޫނު)؛
ޤާނޫނު ނަންބަރު 78/38 (ކޮމިއުނިކޭޝަނާ ބެހޭ ފްރިކްއެންސީ ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގެ ޤާނޫނު).

[މާނަކުރުން]
މި ޤާނޫނުގައި ޢިބާރާތެއް ނުވަތަ ލަފްޒެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ދީފައި އެވަނީ، އެ ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.
"އޮތޯރިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އުފައްދާ 'ކޮމިއުނިކޭޝަންސް އޮތޯރިޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް' އަށެވެ.
"ކްލާސް އެސައިންމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަކި ބޭނުމަކަށް ނުވަތަ ބޭނުންތަކަކަށް ފްރީކުއެންސީއެއް ނުވަތަ ފްރީކުއެންސީތަކެއް، ޢާންމުކޮށް ބޭނުންކުރުމަށް އޮތޯރިޓީންދޭ ހުއްދައަށެވެ.
"ކްލާސް ލައިސަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަކި ކަންތައްތަކެއް ކުރުމަށްޓަކައި ދޫކުރެވޭ ޢާންމު ލައިސަންސަށެވެ.
"ކެރިއަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކެރިއަރ ލައިސަންސެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށެވެ.
"ކެރިއަރ ލައިސަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތްތައް މިލްކުކުރުމަށް ނުވަތަ ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތްތަކެއްގެ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސަކަށެވެ.
"ކޮމިއުނިކޭޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭގޮތަށެވެ.
ދެމީހެއްގެ ދެމެދުގައި މުއާޞަލާތުކުރުމަށް ނުވަތަ މީހަކާއި އެއްޗެކާ ދެމެދުގައި މުއާޞަލާތުކުރުމަށް ނުވަތަ ދެ އެއްޗެއްގެ ދެމެދުގައި ކުރެވޭ މުއާޞަލާތުކުރުމަށް؛ އަދި ވާހަކައިގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ، މިއުޒިކް އަދި އެހެންވެސް އަޑުގެ ޛަރީޢާއިން؛ ނުވަތަ ޓެކްސްޓްގެ ޛަރީޢާއިން؛ ނުވަތަ (ޙަރަކާތްކުރާ ނުވަތަ އެހެނިހެންވެސް) ފެންނަ ތަސްވީރެއްގެ ޛަރީޢާއިން؛ ނުވަތަ އެހެން އެއްވެސް ސިގްނަލެއްގެ ޛަރީޢާއިން؛ ނުވަތަ އެހެން އެއްވެސް ޛަރީޢާއަކުން؛ ނުވަތަ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ހިމެނޭ ކަމެއްގެ ބޭނުންކޮށްގެން މުއާޞަލާތުކުރުން.
"ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތުގެ އިކުއިޕްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްވެސް މާއްދާއެއް ނުވަތަ އިކުއިޕްމަންޓެއް، ނުވަތަ ހާޑްވެއަރ ނުވަތަ ސޮފްޓްވެއަރގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތަކާ ގުޅިގެން ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ޤަޞްދުކުރާ ނުވަތަ ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ އަދި ނެޓްވަރކްގެ ސަރަޙައްދުގައި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތުން ބޭނުންކުރާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން، އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކުގައި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތުގެ އިކުއިޕްމަންޓްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެހެނިހެން ތަކެއްޗަށެވެ.
"ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތަށް ނުވަތަ ވަސީލަތަށެވެ.
"އެކްސްކްލޫސިވް ލައިސަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެކްސްކްލޫސިވް އަސާސެއްގެ ދަށުން ދޫކުރެވޭ ކެރިއަރ ލައިސަންސަށް ނުވަތަ ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރ ލައިސަންސަކަށެވެ.
"ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 64 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ތަރައްޤީކުރެވޭ ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ޕްލޭނަށެވެ.
"ފަންޑު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވޭ ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތުގެ ފަންޑަށެވެ.
"އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކަނޑައެޅޭ ވަކި މީހަކަށް، ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަކި ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ދޫކުރެވޭ އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސަކަށެވެ. މިގޮތުން ދޫކުރެވޭ ލައިސަންސްގައި ވަކި ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކެއް ހިމެނިދާނެއެވެ. އަދި ވަކި ގޮތަކަށް ކަނޑައެޅެންދެން، މީގެ ތެރޭގައި "ކެރިއަރ ލައިސަންސް" އާއި "ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރ ލައިސަންސް" ވެސް ހިމެނެއެވެ.
"އިންޓަރކަނެކްޝަން އެއްބަސްވުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމަކާގުޅޭ އެއްބަސްވުމަކަށެވެ.
"ލައިސަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރެވޭ ލައިސަންސަކަށެވެ. އަދި މިގޮތުން ދޫކުރެވޭ ލައިސަންސްގެ ތެރޭގައި ކްލާސް ލައިސަންސްވެސް ހިމެނެއެވެ.
"ލައިސަންސް ލިބޭ ފަރާތް" ނުވަތަ "ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިންޑިވިޖުއަލް ލައިސަންސެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތަކަށެވެ.
"ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީ އެކްޓިވިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ނެޓްވަރކާބެހޭ ތަކެތި އިންސްޓޯލްކޮށް، މަރާމާތުކޮށް، ބަދަލުކޮށް ނުވަތަ ބަދަލުގެނެސް، އަދި މިނޫންވެސް މިފަދަ ކަމެއްކުރުމުގެ ތެރޭގައި ކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން ކަންތައްތަކަށެވެ.
"މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުއާޞަލާތީ ޚިދުމަތްތައް ތަންޒީމުކޮށް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ވުޒާރާގެ ވަޒީރަށެވެ.
"މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުއާޞަލާތީ ޚިދުމަތްތައް ތަންޒީމުކޮށް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ވުޒާރާއަށެވެ.
"ނެޓްވަރކްގެ ސަރަޙައްދު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް އޮތޯރިޓީން، ލިޔުމަކުން ނެރޭ ޤަރާރުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ނެޓްވަރކްގެ ސަރަޙައްދަކަށެވެ. މިގޮތުން ނެޓްވަރކްގެ ސަރަޙައްދެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ، ނެޓްވަރކްގެ ސަރަޙައްދުކަމަށް ބަލާނީ:
އަމިއްލަ މީހުންގެ ގޯތިގެދޮރުގައި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބެހެއްޓޭ ފުރަތަމަ ސޮކެޓަށް؛ ނުވަތަ ޢިމާރާތެއްގައި ބެހެއްޓިފައި ހުންނަ ޑިސްޓްރިބިއުޝަންގެ މައި ފޮއްޓަށް؛ ނުވަތަ އޮތޯރިޓީން ލިޔުމަކުން ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާހާ ހިނދަކު، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތާއި، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތުން ނެޓްވަރކްގެ ސަރަޙައްދުކަމަށް އެއްބަސްވާ ތަނަކަށެވެ.
"ނެޓްވަރކް ފެސިލިޓީ" ނުވަތަ "ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކުގެ އިކުއިޕްމަންޓްތައް ނުހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިން، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތެއް ދިނުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ އެފަދަ ޚިދުމަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ބޭނުންކުރާ، މާއްދީ އޮނިގަނޑުގެ މާއްދާއަކަށް ނުވަތަ މާއްދާތަކަކަށެވެ.
"ނަންބަރިންގ ޕްލޭން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 57 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ނަންބަރު ދިނުމުގެ އުސޫލަކަށެވެ.
"ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުއާޞަލާތުގެ ބޭނުމަށް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ފޮނުވޭ އަދި/ނުވަތަ ލިބިގަނެވޭ ރޭޑިއޯ ސިގްނަލްތަކަށެވެ.
"ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަނާ ގުޅޭގޮތުން ބޭނުންކުރެވޭ، ނުވަތަ ބޭނުންކުރަން ޤަޞްދުކުރާ ރޭޑިއޯއާއި، ރޭޑިއޯ ޓްރާންސްމިޓަރާއި، ރިސީވަރާއި، އެންޓެނާއާއި، އެތަކެތި ހަރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އޮނިގަނޑާއި، ކަމާގުޅޭ އެހެނިހެން އާލާތްތަކާއި އިކުއިޕްމަންޓްތަކާއި، އަދި ރޭޑިއޯ ކޮމިއުނިކޭޝަނެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ ބޭނުމަށް ނޫންކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެއްވެސް ކަހަލަ ރޭޑިއޯ ސިގްނަލެއް އުފައްދައި، ފޮނުވުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ކޮންމެ އިކުއިޕްމަންޓެއް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.
"ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރ ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށެވެ.
"ސަރވިސް ޕްރޮވައިޑަރ ލައިސަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ލައިސަންސަކަށެވެ.
"ސްޕެކްޓްރަމް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރޭޑިއޯ މުއާޞަލާތްތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ފްރީކުއެންސީތަކަށް ބޭނުންވާ ސަރަޙައްދަށެވެ.
"ސްޕެކްޓްރަމް އެސައިންމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 65 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން އެހެން ފަރާތަކަށް ފްރީކުއެންސީ ބޭންޑް ދިނުމާ ބެހޭގޮތުން ވެވޭ ޢަޤުދަކަށެވެ.
"ސްޕެކްޓްރަމް ޕްލޭން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކުލަވާލެވޭ ސްޕެކްޓްރަމްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ މަޝްރޫޢަކަށެވެ.
"ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޔަރު، ނުވަތަ ރޭޑިއޯ، ނުވަތަ އޮޕްޓިކަލް، ނުވަތަ އެހެނިހެން އިލެކްޓްރޯ މެގްނެޓިކް ނިޒާމުތަކެއް މެދުވެރިކޮށް، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އިޝާރާތެއް، ސިގްނަލެއް، ލިޔުމެއް، ފޮޓޯއެއް، އަޑެއް ނުވަތަ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އިންޓަލިޖަންސެއް ބަދަލުކުރުމާއި، ފޮނުވުމާއި ލިބިގަތުމަށެވެ.
"ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ނެޓްވަރކްގެ ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތުން ބޭނުންކުރާ އިކުއިޕްމަންޓް ހިމެނޭގޮތަށެވެ.
"ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޞިނާޢަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ޝާމިލުވާ ޞިނާޢަތަކަށެވެ.
ކެރިއަރެއްގެ ގޮތުގައި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތްދިނުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިގެން މުދަލެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުން؛
ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތަށް ބޭނުންވާނެ އިކުއިޕްމަންޓް ނުވަތަ އެހެނިހެން ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް އިމްޕޯޓުކުރުން ނުވަތަ ތައްޔާރުކުރުން؛
ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކްގެ ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓްތައް ޤާއިމުކުރުމާއި، މަރާމާތުކުރުމާއި، މަސައްކަތްކުރުން ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތަކަށް ގުޅުން ޤާއިމުކުރުން.
"ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އިކުއިޕްމަންޓް ފޯރުކޮށްދޭ ނުވަތަ ލިބިގަންނަ ކޮންމެ ވިޔަފާރިއަކަށެވެ.
"ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަކިގޮތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ނުވަތަ އަމާޒުނުކޮށް، ނުވަތަ މި ދެ ގޮތުގެމަތިން ބޭނުންކުރެވޭ އިލެކްޓްރޯ މެގްނެޓިކް ހަކަތައިގެ ޛަރީޢާއިން، ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ތަންތަނަށާއި، ނުވަތަ ބަދަލުވާ ތަންތަނަށާއި، ނުވަތަ ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ތަންތަނާއި ބަދަލުވާ ތަންތަނުގެ ދެމެދުގައި އެއް ޕޮއިންޓުން އަނެއް ޕޮއިންޓަށް ނުވަތަ އެއް ޕޮއިންޓުން ގިނަ ޕޮއިންޓްތަކަކަށް، ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ ރާއްޖެއާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ މެދުގައި، މުއާޞަލާތްތައް ބަދަލުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ނިޒާމަށް، ނުވަތަ ނިޒާމުތަކަށެވެ.
"ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ އޮފިސަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތަކާ ގުޅިގެން ވަޒީފާދެވޭ ކޮންމެ މީހަކާއި އޮތޯރިޓީގެ މެންބަރަކަށް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީގެ ކޮންޓްރެކްޓަރެއް ނުވަތަ މުވައްޒަފަކަށް ނުވަތަ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިގެން ރަސްމީ ވާޖިބުތައް އަދާކުރަންޖެހޭ ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.
"ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ނެޓްވަރކެއްގެ ޛަރީޢާއިން ޢާންމުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ މުއާޞަލާތީ ޚިދުމަތަށެވެ.
"ޢާންމުންނަށް ދެވޭ ޚިދުމަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓެއްގެ މެހެމާނުންނަށް، ހޮޓަލަކަށް ނުވަތަ މީހުން ތިބޭ ގޮތަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ތަންތަނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.
"ޔުނިވަރސަލް ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޒިންމާއަށެވެ.
"މީހުން" ނުވަތަ "ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަކިވަކި ފަރުދުންނާއި، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އަދި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައި ނުވާ ޝަޚްޞުތަކާއި، ޖަމާޢަތްތަކާއި، ޕާޓްނަރޝިޕްތަކާއި، ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުތައް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/1 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ އަސްކަރީ ބާރަށެވެ.