Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP1/443-392/09/AS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2009-07-10
Teza: Przelew wierzytelności własnych dokonywany na rzecz banku na podstawie i w ramach umowy faktoringu.
Słowa kluczowe: cesja-cesja wierzytelności; faktoring; wierzytelność; wierzytelność-nabycie wierzytelności
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 21 kwietnia 2009r. (data wpływu 24 kwietnia 2009r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie oddzielnego opodatkowania przelewu wierzytelności własnych na rzecz banku na podstawie i w ramach umowy factoringu - ****jest prawidłowe.****

**

UZASADNIENIE

W dniu 24 kwietnia 2009r. do tut. organu wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie oddzielnego opodatkowania przelewu wierzytelności własnych na rzecz banku na podstawie i w ramach umowy factoringu.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca (spółka jawna), jest stroną zawartej z Bankiem „Umowy ramowej dotyczącej przelewania wierzytelności z kontraktów handlowych (factoringu niewłaściwego) ubezpieczanych przez Bank w P.". Na podstawie tej umowy Bank jako faktor:

1.  Nabywa od cedenta wierzytelności z odroczonym terminem płatności (poprzez zawarcie odrębnych umów przelewu wierzytelności), przy czym umowa przelewu każdej wierzytelności zostaje zawarta z zastrzeżeniem możliwości zwrotnego jej przelewu w sytuacjach określonych w ww. umowie ramowej. Cena za każdą z wierzytelności nabywaną przez bank płatna jest w kwotach i terminach określonych w umowie ramowej i jest nią: a. kwota skalkulowana jako równowartość 90% kwoty nominalnej wierzytelności pomniejszona o kwotę odsetek dyskonta prostego należnych bankowi w stosunku do każdej z osobna wierzytelności, wyliczonych przy zastosowaniu stawki referencyjnej obowiązującej w banku w dniu zawarcia umowy przelewu wierzytelności, odpowiadającej okresowi udzielonego finansowania (którym jest okres od daty zawarcia umowy przelewu wierzytelności do dnia poprzedzającego termin jej wymagalności), powiększonych o marże banku, b. pozostałe kwoty stanowiące równowartość do łącznej wysokości 10% kwoty nominalnej wierzytelności - płatne są przez Bank w przypadku gdy bank otrzyma je od dłużnika.
2.  Obciąża cedenta opłatami wyszczególnionymi w umowie ramowej, to jest: a. opłatą z tytułu wykonania i obsługi umowy b. stałą opłatą operacyjną określoną jako procent wartości pojedynczej przelewanej wierzytelności. Opłaty te bank dokumentuje fakturą VAT z opisem „usługa factoringowa" i wyszczególnioną stawką 22%. Ponadto zgodnie z umową ramową bankowi przysługuje zwrot opłat uiszczanych przez bank na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z tytułu jakiejkolwiek umowy przelewu wierzytelności (który nie jest dokumentowany fakturą VAT).
3.  Ubezpiecza wykupione od cedenta wierzytelności pieniężne (przysługujące cedentowi z tytułu kontraktów handlowych).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy przelew przez Wnioskodawcę (cedenta) wierzytelności własnych, dokonywany na rzecz Banku na podstawie i w ramach umowy factoringu powinien być traktowany jako oddzielna usługa pośrednictwa finansowego świadczona przez Cedenta na rzecz banku i zwolniona z podatku VAT? Czy ten przelew jako element umowy factoringu nie podlega oddzielnemu opodatkowaniu, gdyż jest elementem świadczenia dokonywanego przez bank (jako strony umowy factoringowej), który z tego tytułu wystawia fakturę VAT?

Zdaniem Wnioskodawcy, fakt, iż przelew wierzytelności własnej dokonywany jest na podstawie i w ramach umowy factoringowej oznacza, iż w stosunku: bank - cedent, świadczącym usługę jest bank, a nie cedent wierzytelności. W konsekwencji to bank wystawia fakturę VAT za usługę factoringu, a nie cedent dokonujący przelewu wierzytelności. Naszym zdaniem cesja wierzytelności dokonywana w ramach umowy factoringu nie jest oddzielną usługą pośrednictwa finansowego świadczoną przez Cedenta na rzecz banku.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu ww. podatkiem, podlegają:

1.  odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2.  eksport towarów;
3.  import towarów;
4.  wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5.  wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o VAT stanowi, iż przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

W myśl postanowień art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub do podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Wierzytelność jest prawem jednego podmiotu do żądania od drugiego podmiotu pewnego zachowania się zwanego świadczeniem (wyrażalnym pieniężnie). Wierzytelność jest prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego. Przeniesienie praw do wierzytelności, jako niematerialnych praw majątkowych, co do zasady, stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej sprzedaży mieści się niewątpliwie w zakresie usług pośrednictwa finansowego – sklasyfikowany pod symbolem PKWiU w sekcji ex 65-67. W tak ujmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). W takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, podstawowa stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Jednakże zarówno w treści ustawy o VAT jak i w przepisach wykonawczych do ustawy przewidziano czynności opodatkowane obniżonymi stawkami podatku oraz zwolnione od podatku od towarów i usług.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. W pozycji nr 3 przedmiotowego załącznika określono jako zwolnione usługi pośrednictwa finansowego, z wyłączeniem:

1.  działalności lombardów, z wyjątkiem usług świadczonych przez banki,
2.  usług polegających na oddaniu w odpłatne użytkowanie rzeczy ruchomej,
3.  usług doradztwa finansowego (PKWiU ex 67.13.10-00.20),
4.  usług doradztwa ubezpieczeniowego oraz wyceny dla towarzystw ubezpieczeniowych (PKWiU ex 67.20.10-00.20, -00.30), z wyjątkiem świadczonych przez zakład ubezpieczeń w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej oraz świadczonych w tym zakresie przez podmioty działające w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń,
5.  usług ściągania długów oraz faktoringu,
6.  usług zarządzania akcjami, udziałami w spółkach lub związkach, obligacjami i innymi rodzajami papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy,
7.  usług przechowywania akcji, udziałów w spółkach lub związkach, obligacji i innych rodzajów papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy,
8.  transakcji dotyczących dokumentów ustanawiających tytuł własności,
9.  transakcji dotyczących praw w odniesieniu do nieruchomości.

Oznaczenie „ex” uprawnia do stosowania zwolnień w zakresie ściśle określonym w ustawie, z wyłączeniem usług wymienionych w punktach od 1-9 tejże pozycji 3 ww. załącznika.

Usługi pośrednictwa finansowego, co do zasady, korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy, w związku z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy VAT (Sekcja J ex 65-67).

Jednakże w katalogu usług, w odniesieniu, do których nie stosuje się zwolnienia, o którym mowa powyżej, od podatku wymieniono między innymi usługi ściągania długów oraz faktoringu, przy czym nie wskazano symbolu PKWiU identyfikującego usługi zawierające się w tej kategorii.

Powyższe wyłączenie usług ściągania długów i faktoringu ze zwolnienia od podatku VAT jest zgodne z przepisem art. 13B (1) (d) Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG) (Dz. U. UE. L. 77.145.1 ze zm.), obowiązującej do dnia 31 grudnia 2006r. oraz art. 135 (1) (d) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. 06.347.1 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2007r. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w wyroku z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie C-305/01, definiując faktoring, o którym mowa w ww. przepisie Szóstej Dyrektywy podkreślił, iż działalność gospodarcza, w ramach, której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelności, przejmując ryzyko niewywiązania się dłużnika ze zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji, stanowi odzyskiwanie długów w rozumieniu art. 13B (d) (3) tej dyrektywy i dlatego działalność ta wyłączona jest ze zwolnienia określonego w tym przepisie.

Usługi ściągania długów i faktoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady faktoring polega na tym, że faktor trudniący się zawodowo tego typu działalnością nabywa wierzytelności przysługujące przedsiębiorcy (faktorantowi) z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora. W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się zatem, m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia. W pojęciu tym mieszczą się też usługi windykacji, które co do zasady zmierzają wprost do odzyskania długu.

Faktoring niewłaściwy (niepełny) cechuje się tym, iż faktor nie nabywa wierzytelności definitywnie i nie ponosi odpowiedzialności w razie niewypłacalności dłużnika, bowiem w takim przypadku wierzytelność będąca przedmiotem umowy powraca do faktoranta. Niemniej usługi polegające na wykonywaniu na zlecenie czynności faktoringu sprowadzających się do nabywania w całości zaległych rachunków i długów, należnych innym podmiotom gospodarczym i późniejsze ich ściąganie (bez przejęcia ryzyka wypłacalności dłużnika), czyli usługi tzw. faktoringu niewłaściwego podlegają opodatkowaniu stawką 22% podatku od towarów i usług.

W tym miejscu należy wskazać, że ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania usług faktoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ faktoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Faktoring na gruncie ustawy winien być traktowany analogicznie jak cesja wierzytelności. Istota rozróżnienia usług (obrotu wierzytelnościami, inkasa oraz faktoringu) sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania usługodawcy jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) – usługę tę należy opodatkować także wówczas, gdy środkiem do tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego.

Z opisanego stanu faktycznego sprawy wynika, iż Wnioskodawca (spółka jawna), jest stroną zawartej z Bankiem „Umowy ramowej dotyczącej przelewania wierzytelności z kontraktów handlowych (factoringu niewłaściwego) ubezpieczanych przez Bank w P.". Na podstawie tej umowy Bank jako faktor nabywa od cedenta wierzytelności z odroczonym terminem płatności (poprzez zawarcie odrębnych umów przelewu wierzytelności), przy czym umowa przelewu każdej wierzytelności zostaje zawarta z zastrzeżeniem możliwości zwrotnego jej przelewu w sytuacjach określonych w ww. umowie ramowej. Cena za każdą z wierzytelności nabywaną przez bank płatna jest w kwotach i terminach określonych w umowie ramowej i jest nią:

1.  kwota skalkulowana jako równowartość 90% kwoty nominalnej wierzytelności pomniejszona o kwotę odsetek dyskonta prostego należnych bankowi w stosunku do każdej z osobna wierzytelności, wyliczonych przy zastosowaniu stawki referencyjnej obowiązującej w banku w dniu zawarcia umowy przelewu wierzytelności, odpowiadającej okresowi udzielonego finansowania (którym jest okres od daty zawarcia umowy przelewu wierzytelności do dnia poprzedzającego termin jej wymagalności), powiększonych o marże banku,
2.  pozostałe kwoty stanowiące równowartość do łącznej wysokości 10% kwoty nominalnej wierzytelności - płatne są przez Bank w przypadku gdy bank otrzyma je od dłużnika.

Na podstawie umowy ramowej Bank jako faktor obciąża cedenta opłatami wyszczególnionymi w umowie ramowej, to jest:

1.  opłatą z tytułu wykonania i obsługi umowy
2.  stałą opłatą operacyjną określoną jako procent wartości pojedynczej przelewanej wierzytelności.

Opłaty te bank dokumentuje fakturą VAT z opisem „usługa factoringowa" i wyszczególnioną stawką 22%. Ponadto zgodnie z umową ramową bankowi przysługuje zwrot opłat uiszczanych przez bank na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z tytułu jakiejkolwiek umowy przelewu wierzytelności (który nie jest dokumentowany fakturą VAT).

Wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą tego, czy przelew wierzytelności własnych Wnioskodawcy, dokonywany na rzecz Banku na podstawie i w ramach umowy factoringu stanowi odrębną usługę pośrednictwa finansowego zwolnioną od podatku VAT, czy też jest elementem umowy faktoringu i nie podlega oddzielnemu opodatkowaniu, gdyż jest elementem świadczenia dokonanego przez bank (jako strony umowy factoringowej).

Mając na względzie powołane przepisy prawa krajowego jak i prawnych regulacji unijnych oraz stan faktyczny sprawy wskazać należy, iż świadczona na podstawie umowy factoringu usługa factoringowa nie korzysta ze zwolnienia od podatku lecz podlega opodatkowaniu 22% stawką podatku VAT. Zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym, na podstawie tej umowy Bank jako faktor nabywa od cedenta wierzytelności poprzez zawarcie odrębnych umów przelewu wierzytelności (umowa przelewu zostaje zawarta z zastrzeżeniem możliwości zwrotnego jej przelewu w sytuacjach określonych w umowie ramowej). Oznacza to, iż sam przelew wierzytelności, na podstawie której bank otrzymuje prawo do wierzytelności nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, natomiast opodatkowaniu podlega usługa factoringowa, w ramach której dokonywany jest ten przelew wierzytelności.

W związku z powyższym stanowisko Wnioskodawcy należy uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Interpretacja traci ważność w przypadku zmiany któregokolwiek z elementów przedstawionego stanu faktycznego albo zmiany stanu prawnego.

Interpretacja nie wywołuje skutków prawnych dla kontrahenta Wnioskodawcy (banku).

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.

**