Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDIT2.4011.577.2024.1.MM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-01-28
Teza: Możliwość zwolnienia od podatku wypłaty wynagrodzenia z tytułu sprawowania funkcji kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej.
Słowa kluczowe: kuratorzy-kurator sądowy; osoba-osoba ubezwłasnowolniona; wynagrodzenia; zwolnienie-zwolnienie podatkowe; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.-Pozostałe zwolnienia.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 9-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 9-ust. 2; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 79a

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe

    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 grudnia 2024 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść
    wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    W (...) 2017 r. została Pani ustanowiona przez sąd kuratorem dla osoby częściowo
    ubezwłasnowolniaj. Zakres Pani obowiązków zbliżony jest do obowiązków opiekuna
    prawnego, z tą różnicą, że osoba częściowo ubezwłasnowolniona część bieżących spraw
    może załatwiać samodzielnie i nie wymaga stałej opieki oraz nadzoru.
    Sąd Rejonowy w (...) postanowieniem z (...) 2019 r. w sprawie (...) przyznał Pani – jako
    kuratorowi częściowo ubezwłasnowolnionego – wynagrodzenie za sprawowanie kurateli w
    kwocie 350 zł miesięcznie.
    Wypłata wynagrodzenia nastąpiła zgodnie z postanowieniem od (...) 2018 r. i od tamtej
    pory regularnie, co miesiąc, zgodnie z postanowieniem sądu MOPS (...) zobowiązany do
    wypłaty środków przekazywał je na Pani rachunek bankowy bez potrącania od należnych
    kwot podatku dochodowego.
    Od (...) 2024 r. wypłatę należnego wynagrodzenia przejął GOPS w (...), który wypłatę
    środków przekazuje na Pani rachunek bankowy potrącając od należnej kwoty podatek
    dochodowy.

## Pytanie

Czy wynagrodzenie za kuratelę nad osobą częściowo ubezwłasnowolnioną jest zwolnione
    z podatku dochodowego, analogicznie jak ma to miejsce w przypadku opieki prawnej?
    Pani stanowisko w sprawie
    W Pani ocenie, wynagrodzenie za kuratelę nad osobą częściowo ubezwłasnowolnioną
    winno być zwolnione od podatku dochodowego, analogicznie jak to ma miejsce w
    przypadku wynagrodzenia za opiekę prawną, albowiem rodzaj podejmowanych czynności,
    charakter i nakład pracy są w obu przypadkach zbliżone.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
    od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Na mocy art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art.
      24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy
      przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.
      Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła
      przychodów.
    Z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że:

      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji
      praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b,
      art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w
      roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych
      świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają zatem wszelkie dochody z wyjątkiem
    enumeratywnie wymienionych w katalogu zwolnień przedmiotowych lub od których
    zaniechano poboru podatku.
    Ponadto należy wskazać, że z ogólnej definicji przychodów zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, iż przychodami są w szczególności
    otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i
    wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych
    świadczeń.
    W myśl art. 21 ust. 1 pkt 79a ww. ustawy:
      Wolne od podatku dochodowego jest wynagrodzenie za sprawowanie opieki
      przyznane przez sąd na podstawie art. 162 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
    Zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z
    2023 r. poz. 2809 ze zm.):
      § 1. Kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych.
      § 2. W zakresie nieuregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie
      kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece z zachowaniem
      przepisów poniższych.
    Jak stanowi art. 181 ww. kodeksu:
      § 1. Kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej
      reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak
      postanowi.
      § 2. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia kuratela ustaje z mocy prawa.
    W myśl art. 179 ww. kodeksu:
      § 1. Organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie
      stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z
      dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta
      nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał
      ustanowienia kuratora.
      § 2. Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy kuratora jest nieznaczny, a
      sprawowanie kurateli czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
    Stosownie do art. 162 ww. kodeksu:
      § 1. Sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie
      stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania
      opieki lub zwolnienia go od niej.
      § 2. Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub
      gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo
      czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
      § 3. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka
      została ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku,
      wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o
      pomocy społecznej.

    Z brzmienia art. 178 § 2 ww. kodeksu wynika nakaz stosowania do kurateli w sprawach
    nieuregulowanych odpowiednio przepisów o opiece, co skutkuje objęciem przepisem art.
    162 § 3 ww. kodeksu także sytuacji, w której nie jest możliwe wypłacenie wynagrodzenia z
    dochodów lub majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony lub ze środków
    wnioskującego o jego ustanowienie.
    W uchwale Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2014 r., III CZP 6/14 wskazano:
      W przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pojęcie „opieka” nie zostało
      zdefiniowane. W doktrynie przyjmuje się, że opieka w sensie prawnym polega na
      sprawowaniu pieczy nad osobą i majątkiem oraz reprezentowaniu podopiecznego, ma
      charakter trwały. Takie rozumienie opieki akceptowane jest w orzecznictwie.
      Wyodrębniona została opieka nad małoletnim (dział I tytułu III k.r.o.), kompleksowo
      uregulowana i opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie (dział II tytułu III k.r.o.), do
      której w zakresie nieunormowanym, stosuje się za pośrednictwem art. 175 k.r.o.
      przepisy o opiece nad małoletnim.
      Nie doszło również do zdefiniowania w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym ani w
      innych przepisach, które przewidują ustanowienie kuratora, pojęcia "kuratela”,
      ponieważ nie jest ona instytucją jednorodną i służy realizacji wielu różnych celów i
      funkcji. W przepisie art. 178 § 1 k.r.o. ogólnie wskazane zostało, że kuratora ustanawia
      się w wypadkach w ustawie przewidzianych, co uwzględnia daleko idące
      zróżnicowanie poszczególnych rodzajów tej instytucji i uzasadnia przyznanie
      pierwszeństwa przepisom szczególnym, regulującym ustanowienie kuratora, a
      dopiero w ich braku, nakazuje stosować przepisy działu III tytułu III k.r.o. Wskazać
      należy, że ustanowienia kuratora wymagają przepisy kodeksu rodzinnego i
      opiekuńczego: art. 70 § 2, art. 82 § 3, art. 84 § 2, art. 99, art. 102, art. 109 § 3, art. 125 §
      2, art. 157, art. 182, art. 183 § 1 i art. 184 §1. W przepisach kodeksu cywilnego na taką
      potrzebę wskazują: art. 16 § 2 i art. 42 § 1 k.c. Do ustanowienia kuratora dochodzi na
      podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego: art. 69, art. 143, art. 447 § 1 i
                12, art. 454 § 1 i §1, art. 454 § 2 i 3, art. 556 § 1, art. 666 § 1, art. 802, art. 818 § 1, art.
      819 § 2, art. 908 § 1, art. 928.
      Analiza przypadków wymagających działania kuratora prowadzi do wniosku, że w
      przeważającej mierze kuratela ma charakter czasowy, natomiast w odniesieniu do
      kuratora ubezwłasnowolnionego częściowo, jest bardzo zbliżona do opiekuna
      ubezwłasnowolnionego całkowicie i ma charakter trwały. W znacznej liczbie
      przypadków kurator powoływany jest na wniosek osoby, która tego potrzebuje (art.
      600 k.p.c.) lub osoby trzeciej (tzw. kurator procesowy), rzadsze są przypadki
      ustanawiania kuratora z urzędu.
      Przepisy ogólne dla kurateli zawarte są w art. 179 - art. 180 KRO, a pozostałe (art. 181 -
      art. 184 KRO) obejmują normy regulujące wskazane rodzaje kurateli. Unormowanie
      kurateli nie ma charakteru wyczerpującego, a zatem zgodnie z art. 179 § 2 KRO, w
      zakresie nieunormowanym, stosować należy przepisy o opiece. Oznacza to, że
      kuratela konstrukcyjnie nie różni się od opieki, obie instytucje stanowią formę pieczy
      prawnej. Podkreśla się jednak w literaturze, że odpowiednie stosowanie przepisów o
      opiece do kurateli wymaga analizy każdego przypadku, w konsekwencji którego
      dochodzi do ustanowienia kuratora, w kontekście do stopnia bliskości zadań kuratora
      i opiekuna oraz adekwatności do nich tych przepisów. Ustanowienie kuratora regulują
      przepisy art. 599 - art. 605 KPC.
      (...)
      W art. 179 KRO uregulowana została jedynie podstawa przyznania wynagrodzenia
      kuratorowi na jego wniosek, źródła pokrycia go (§ 1) oraz przypadki odmowy
      przyznania wynagrodzenia (§ 2). Zakres regulacji art. 162 KRO jest szerszy, ponieważ
      poza podstawą przyznania wynagrodzenia na wniosek opiekuna i sposobu
      przyznawania go (§ 1) oraz przypadkami odmowy przyznania wynagrodzenia (§ 2),

      określa wyczerpująco źródła, z których wynagrodzenie się pokrywa. Z porównania obu
      regulacji wynika, że art. 179 KRO nie obejmuje kwestii pokrycia wynagrodzenia, w
      sytuacji braku takiej możliwości z majątku osoby poddanej kurateli lub z majątku
      wnoszącego o ustanowienie kuratora.
      (...)
      Wykładnia art. 178 § 2 KRO nakazuje stosować do kurateli odpowiednio przepisy o
      opiece, ponieważ przepisy o kurateli nie regulują problematyki wynagrodzenia
      kuratora ustanowionego z urzędu, istnieje podobieństwo obu tych instytucji, a
      zamiarem ustawodawcy było objęcie nowo wprowadzoną regułą z art. 162 § 3 KRO
      także przypadku kurateli, w sytuacji braku podstaw do wypłacenia wynagrodzenia z
      majątku osoby objętej kuratelą lub wnioskującej o jej ustanowienie.
    Zatem do wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora osoby częściowo
    ubezwłasnowolnionej przyznanego podatnikowi postanowieniem sądu na podstawie art.
    179 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w sytuacji gdy nie jest możliwe jego wypłacenie z
    dochodów lub majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony lub ze środków
    wnioskującego o jego ustanowienie stosuje się art. 162 kodeksu rodzinnego i
    opiekuńczego. W takiej sytuacji wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na
    podstawie przepisów o pomocy społecznej.
    We wniosku wskazano m.in., że w (...) 2017 r. została Pani ustanowiona przez sąd
    kuratorem dla osoby częściowo ubezwłasnowolniaj. Zakres Pani obowiązków zbliżony jest
    do obowiązków opiekuna prawnego, z tą różnicą, że osoba częściowo
    ubezwłasnowolniona część bieżących spraw może załatwiać samodzielnie i nie wymaga
    stałej opieki oraz nadzoru.
    Sąd Rejonowy w (...) postanowieniem z (...) 2019 r. w sprawie (...) przyznał Pani – jako
    kuratorowi częściowo ubezwłasnowolnionego – wynagrodzenie za sprawowanie kurateli w
    kwocie 350 zł miesięcznie. Wypłata wynagrodzenia nastąpiła zgodnie z postanowieniem
    od (...) 2018 r.
    Od (...) 2024 r. wypłatę należnego wynagrodzenia przejął GOPS w (...), który wypłatę
    środków przekazuje na Pani rachunek bankowy potrącając od należnej kwoty podatek
    dochodowy.
    Mając na uwadze opisane zdarzenie oraz zacytowane przepisy prawa stwierdzić należy, że
    do wynagrodzenia przyznanego Pani przez Sąd, a wypłacanego przez Gminny Ośrodek
    Pomocy Społecznej z tytułu wykonywania kurateli nad osobą częściowo
    ubezwłasnowolnioną znajdują zastosowanie przepisy art. 162 Kodeksu rodzinnego i
    opiekuńczego, gdyż uzupełniają one regulację art. 179 ww. kodeksu. W konsekwencji
    wynagrodzenie to jest zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 79a
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze
      zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się
      Pani do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.