Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDIT2.4011.894.2021.2.KC
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-03-01
Teza: Możliwość skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Słowa kluczowe: odsetki; zadośćuczynienie; zwolnienie
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.-Odszkodowania i zadośćuczynienia.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 4

Interpretacja indywidualna
==========================

– stanowisko nieprawidłowe
==========================

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

31 grudnia 2021 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy możliwości skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Treść wniosku jest następująca:

**Opis stanu faktycznego**

… listopada 2015 r. miał miejsce wypadek drogowy, polegający na tym, że kierujący pojazdem, nieposiadający ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego, naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez brak dostosowania prędkości do panujących warunków na drodze, w wyniku czego utracił panowanie nad pojazdem, zjechał na prawe pobocze i uderzył w przydrożne drzewo.

Pasażerami pojazdu byli: K. S., B. C. oraz J. Z., będąca Pani siostrą. W następstwie doznanych mnogich obrażeń ciała, J. Z. zmarła.

Wobec sprawcy wypadku, za spowodowanie opisanego zdarzenia drogowego, wydano wyrok karny skazujący za popełnione przestępstwo. W związku z tym tragicznym zdarzeniem, w wyniku którego J. Z. – będąca Pani najbliższym członkiem rodziny – poniosła śmierć, Pani – ze względu na kondycję psychiczną – została objęta opieką medyczną, w tym opieką psychiatryczną oraz wymagała stosowania leczenia farmakologicznego, m.in. w postaci …, …, ….

Zgłosiła Pani X przedmiotową szkodę, co skutkowało – po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego – uznaniem 50% przyczynienia się J. Z. i wydaniem decyzji o odmowie przyznania zadośćuczynienia na Pani rzecz, błędnie uznając iż ta nie zalicza się do kręgu osób najbliższych w rozumieniu art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego.

Następnie, decyzją z \`(...)\` września 2016 r. pozwany – X – zweryfikował stanowisko w przedmiocie przyjętego przyczynienia się zmarłej J. Z. oraz dokonał dopłaty uprzednio potrąconych świadczeń matce J. Z.

Pismem z … września 2016 r. ostatecznie wezwała Pani pozwany X do dobrowolnego spełnienia świadczenia, jednakże podmiot ten odmówił zaspokojenia roszczenia powoda.

Wobec tego, Pani wraz z pozostałymi uprawnionymi członkami rodziny, wniosła pozew o zapłatę zadośćuczynienia i odszkodowania przeciwko X do Sądu Okręgowego, który w wyroku zasądził od pozwanego X na Pani rzecz kwotę 80 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od … maja 2016 r. do dnia zapłaty.

Sąd Apelacyjny nie zmienił wyroku na Pani rzecz.

Wypłaty zadośćuczynienia wraz z odsetkami dokonano … grudnia 2019 r.

**Po analizie treści wniosku z 28 grudnia 2021 r., mając na względzie zakres kompetencji przyznanej tutejszemu organowi i treść przepisu art. 14b Ordynacji podatkowej przyjęto, iż Pani intencją było uzyskanie odpowiedzi na pytanie:**

Czy, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, jest Pani zobowiązana, do uiszczenia podatku dochodowego od odsetek od przedmiotowego zadośćuczynienia?

### Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, w związku z powyższym opisem, skoro w przedmiotowym przypadku odsetki związane są z zadośćuczynieniem, zastosowanie znajdzie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odsetki to integralna część przychodu.

Wobec powyższego, jeżeli kwota zadośćuczynienia jest zwolniona od podatku, to również zwolnieniu takiemu podlegają odsetki – takie jest też stanowisko NSA w wyroku z 17 stycznia 2014 r., sygn. akt: II FSK 289/12 oraz WSA w Łodzi w prawomocnym orzeczeniu z 25 marca 2015 r. sygn. akt: I SA/Łd 1414/14.

Pani zdaniem, nie jest Pani zobligowana do zapłaty podatku dochodowego od odsetek do zasądzonego Pani zadośćuczynienia.

**Ocena stanowiska**

Stanowisko, które Pani przedstawiła we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Rodzaje źródeł przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie między innymi w pkt 9 wymieniono „inne źródła”.

Stosownie do art. 20 ust. 1 powołanej ustawy:

za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 tej ustawy. W związku z tym, każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

W świetle art. 21 ust. 1 pkt 4 przywołanej ustawy:

wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem:

a) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c,

b) dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15 i 15a.

Zgodnie z art. 805 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.):

przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie:

1) przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku;

2) przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.

We wskazanym przepisie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca posługuje się zwrotem „kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń”. W związku z powyższym, jeżeli świadczenie wypłacone zostało z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, a nie mieści się ono w punktach a i b przepisu, to takie świadczenie będzie podlegać zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przy czym przez kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń, objęte dyspozycją art. 21 ust. 1 pkt 4 rozumie się świadczenia do wypłaty których zobowiązany jest ubezpieczyciel w związku z zawartą umową ubezpieczenia. Sformułowanie to nie odnosi się zatem do odsetek za opóźnienie w zapłacie takiego świadczenia.

Odsetek pomimo, że stanowią swoistą rekompensatę za zwłokę w wypłacie świadczenia nie można utożsamiać również z odszkodowaniem czy też zadośćuczynieniem.

Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny.

Zgodnie z art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Należy przy tym wskazać, że odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego. Dlatego też nie można utożsamiać odsetek z odszkodowaniem, zadośćuczynieniem czy też innym świadczeniem (naprawieniem szkody). Wierzyciel może ich żądać dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Odsetki mają charakter uboczny względem świadczenia głównego – są skutkiem niewykonania zobowiązań.

Potwierdza to orzecznictwo sądów powszechnych, zgodnie z którym:

Roszczenie odsetkowe nie jest częścią składową roszczenia głównego, gdyż opiera się na odrębnym stanie faktycznym oraz odrębnej podstawie materialnoprawnej. Roszczenie o odsetki za opóźnienie (art. 481 Kodeksu cywilnego) jest więc roszczeniem innym niż roszczenie deliktowe (por. uchwała SN z dnia 31 stycznia 1994 r., III CZP 184/93, publ. OSNC 1994/7-8/155).

Ponadto, w glosie do przywołanej powyżej uchwały SN z dnia 31 stycznia 1994 r., PS 1997/9/72 wskazano, że:

odsetki za opóźnienie są skonstruowane przez ustawodawcę niezależnie od faktu poniesienia szkody przez wierzyciela, są w pewnym sensie elementem waloryzacji, ale spełniają również rolę kompensacji tego, że wierzyciel nie mógł z pieniędzy skorzystać wcześniej.

Wskazać należy, że 6 czerwca 2016 r. została podjęta uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II FPS 2/16), dotycząca opodatkowania odsetek.

W przedmiotowej uchwale siedmiu sędziów NSA uznało, że:

odsetki za opóźnienie w zapłacie powstają z mocy ustawy, a nie czynności prawnej, a czynność prawna, zobowiązująca do spełnienia świadczenia w określonym terminie jest zdarzeniem jedynie pośrednio mającym wpływ na ich powstanie. Po powstaniu odsetki stają się długiem samodzielnym, niezależnym od długu głównego.

Wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie oznacza więc, że wolne od podatku są także odsetki od niej naliczone.

Zwolnienie od podatku dochodowego otrzymanych odsetek przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ustawy zawiera w tym przedmiocie (konkretnie odnosi się do odsetek) – wyraźne postanowienie.

I tak, wolne od podatku są odsetki wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95, pkt 119, pkt 130, pkt 130a i pkt 130b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli:

‒ odsetki i kwoty rekompensat otrzymanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe (Dz. U. poz. 776),

‒ odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1,

‒ odsetki od papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa oraz obligacji emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w części odpowiadającej kwocie odsetek zapłaconych przy nabyciu tych papierów wartościowych od emitenta,

‒ odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez Skarb Państwa i oferowanych na rynkach zagranicznych oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji uzyskane przez osoby fizyczne, o których mowa w art. 3 ust. 2a,

‒ odsetki lub dyskonto od listów zastawnych uzyskane przez osoby fizyczne, o których mowa w art. 3 ust. 2a,

‒ odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego i oferowanych na rynkach zagranicznych, przeznaczonych na finansowanie ustawowych celów działalności Banku Gospodarstwa Krajowego, dotyczących wspierania polityki gospodarczej Rady Ministrów, realizacji rządowych programów społeczno-gospodarczych oraz programów samorządności lokalnej i rozwoju regionalnego, oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji, uzyskane przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a.

W świetle powyższego należy przyjąć, że ustawodawca nie pomija odsetek w zwolnieniach, jeżeli uznaje zasadność ich zwolnienia w odniesieniu do dóbr, które w jego ocenie zasługują na szczególną ochronę.

Z opisu sprawy wynika, że … listopada 2015 r. miał miejsce wypadek drogowy, polegający na tym, że kierujący pojazdem, nieposiadający ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego, naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez brak dostosowania prędkości do panujących warunków na drodze, w wyniku czego utracił panowanie nad pojazdem, zjechał na prawe pobocze i uderzył w przydrożne drzewo. Pasażerami pojazdu byli: K. S., B. C. oraz J. Z. będąca Pani siostrą. W następstwie doznanych mnogich obrażeń ciała, J. Z. zmarła. Wobec sprawcy wypadku, za spowodowanie opisanego zdarzenia drogowego, wydano wyrok karny skazujący za popełnione przestępstwo. W związku z tym tragicznym zdarzeniem, w wyniku którego J. Z. – będąca Pani najbliższym członkiem rodziny – poniosła śmierć, Pani – ze względu na kondycję psychiczną – została objęta opieką medyczną, w tym opieką psychiatryczną oraz wymagała stosowania leczenia farmakologicznego, m.in. w postaci …, …, …. Zgłosiła Pani X przedmiotową szkodę, co skutkowało – po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego – uznaniem 50% przyczynienia się J. Z. i wydaniem decyzji o odmowie przyznania zadośćuczynienia na Pani rzecz, błędnie uznając iż ta nie zalicza się do kręgu osób najbliższych w rozumieniu art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego. Następnie, decyzją z … września 2016 r. pozwany – X – zweryfikował stanowisko w przedmiocie przyjętego przyczynienia się zmarłej J. Z. oraz dokonał dopłaty uprzednio potrąconych świadczeń matce J. Z. Pismem z … września 2016 r. ostatecznie wezwała Pani pozwany X do dobrowolnego spełnienia świadczenia, jednakże podmiot ten odmówił zaspokojenia roszczenia powoda. Wobec tego, Pani wraz z pozostałymi uprawnionymi członkami rodziny, wniosła pozew o zapłatę zadośćuczynienia i odszkodowania przeciwko X do Sądu Okręgowego, który w wyroku zasądził od pozwanego X na Pani rzecz kwotę 80 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od … maja 2016 r. do dnia zapłaty. Sąd Apelacyjny nie zmienił wyroku na Pani rzecz. Wypłaty zadośćuczynienia wraz z odsetkami dokonano … grudnia 2019 r.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że skoro ustawodawca wyraźnie określa w jakich przypadkach odsetki od określonych przychodów wolne są od podatku, natomiast w stosunku do innych kategorii przychodów o odsetkach związanych z tymi należnościami nie wspomina, to należy wyciągnąć wniosek, że jest to zabieg celowy, prowadzący do uznania, że tylko w niektórych przypadkach, wyraźnie wskazanych odsetki od określonych przychodów objęte są zwolnieniem od podatku.

Gdyby ustawodawca chciał zwolnić z opodatkowania zasądzone odsetki od zadośćuczynienia uczyniłby to wyraźnie, wymieniając je w przepisie. Ponieważ tak się nie stało, to zasadnym jest uznanie, że odsetki inne niż wskazane precyzyjnie w poszczególnych jednostkach redakcyjnych art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie korzystają ze zwolnienia od podatku nawet jeżeli dla należności głównej, w związku z którą zostały wypłacone przewidziano takie zwolnienie.

Mając na uwadze powyższe, odsetki przyznane Pani za nieterminową wypłatę świadczenia głównego nie podlegają zwolnieniu od opodatkowania, w szczególności nie są objęte dyspozycją art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie stanowią kwot wypłaconych z tytułu ubezpieczeń osobowych i majątkowych, o których mowa w przepisie.

Zatem, wypłacone Pani odsetki naliczone od zadośćuczynienia, jako niewymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, stanowią przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych (według skali podatkowej). W konsekwencji, jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego z tytułu ich wypłaty.

Wobec powyższego stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

‒ Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

‒ Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

‒ w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

‒ w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).