Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP4/443-1626/10/KG
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2011-01-28
Teza: Gmina ma prawo do odliczenia podatku w związku z budową przyłączy wodociągowych, natomiast nie ma prawa do odliczenia VAT w związku z budową sieci wodociągowej.
Słowa kluczowe: gmina; odliczenia-odliczenie częściowe; przyłączenie do sieci; rozbudowa; wodociągi; zadania-zadania własne
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 27 października 2010r. (data wpływu 2 listopada 2010r.), uzupełnionym pismem z dnia 21 stycznia 2011r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie możliwości odliczenia podatku VAT w całości lub w części w związku z realizacją projektu pn. „…” jest:

*   **nieprawidłowe** w części dotyczącej zadania polegającego na budowie przyłączy wodociągowych;
*   **prawidłowe** w części dotyczącej zadania polegającego na budowie sieci wodociągowej.

UZASADNIENIE

W dniu 2 listopada 2010r. wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie możliwości odliczenia podatku VAT w całości lub części w związku z realizacją projektu pn. „…”. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia 21 stycznia 2011r.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Gmina N. jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług VAT, rozliczającym się podatkiem z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych tj. umów użytkowania wieczystego, dzierżawy gruntów oraz umów o najem lokali komunalnych.

W związku z pismem Wojewody oraz zaleceniami Ministra Rozwoju Regionalnego, w celu zapewnienia informacji w sprawie kwalifikowalności podatku VAT dla projektu pn.: „…”, Priorytet 3 – Rozwój lokalny, Działanie 3.1 – Obszary wiejskie, który Gmina N. realizowała w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.

Projekt zrealizowany w latach 2004-2005.

Przedmiotem projektu była budowa wodociągu z rur i kształtek PE łączonych przez zgrzewanie o długości 8186 m w miejscowościach B. i H. Wodociąg został doprowadzony za pomocą podłączeń w ilości 112 szt. o dł. 3136 mb i dodatkowo podłączono do sieci 9 budynków indywidualnych odbiorców – które zostały sfinansowane ze środków właścicieli przedmiotowych zabudowań.

Gmina przeprowadziła procedurę przetargową zarówno dla sieci wodociągowej jak i przyłączy. Umowę z Wykonawcą na całość robót podpisała Gmina. Koszty budowy sieci wodociągowej poniosła Gmina, natomiast koszty przyłączy (koszt niekwalifikowalny) poniosła osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci. Z właścicielami nieruchomości gmina zawarła umowy, w których właściciele zobowiązali się do pokrycia kosztów budowy przyłączy wodociągowych i wpłacie określonych kwot na rzecz Społecznego Komitetu Budowy Wodociągu B. – H., z którym Gmina dokonała rozliczenia na podstawie zebranych dowodów wpłat. Gmina nie wystawiała faktur VAT za wykonanie przyłącza. Gmina uzależniała przyłączenie budynku do sieci od dokonania wpłaty.

Inwestycja wykonana w ramach projektu była realizowana w zakresie zadań własnych gminy. Zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym do zakresu działania należą sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzezone ustawami na rzecz innych podmiotów. Zaspokojenie zbiorowych wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują m.in. sprawy: ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwienia odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

Wydatki poniesione w związku z realizacją projektu zostały udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na Gminę N.

Jedną z procedur związanych z procesem aplikacji po środki z Unii Europejskiej dostępne w tym programie operacyjnym, regulowały przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 10 listopada 2004r. (Dz. U Nr 200 poz. 2051). Ww. dokument wymienia jednostki samorządu terytorialnego jako potencjalnych beneficjentów oraz informuje, że podatek od towarów i usług nie jest kosztem kwalifikowalnym, jeżeli beneficjent ma możliwość odzyskania tego podatku w jakiejkolwiek formie.

Gmina po wykonaniu wodociągu dofinansowanego w ramach ZPORR przekazała nieodpłatnie wytworzony majątek w trwały zarząd Zakładowi Budżetowemu Gminy – Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej w R. Swoim zasięgiem obejmuje teren całej gminy.

Koszty związane z eksploatacją wodociągu oraz utrzymywaniem całości infrastruktury są ponoszone przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej w R., będący odrębnym podatnikiem podatku od towarów i usług. ZGMIK wykorzystuje wytworzony majątek do prowadzenia działalności odpłatnej związanej ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzeniem ścieków. Polityka cenowa ZGMIK jest określana w drodze podejmowania przez Radę Gminy stosownych uchwał.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy Beneficjent w odniesieniu do projektu pn. „…” ma możliwość odliczenia podatku VAT w całości lub w części?

Zdaniem Wnioskodawcy (ostateczna wersja przedstawiona w piśmie z dnia 21 stycznia 2010r.), nie ma możliwości odliczenia podatku VAT w całości ani w części w związku z realizacją ww. projektu.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za:

***   nieprawidłowe w części dotyczącej zadania polegającego na budowie przyłączy wodociągowych,***   **prawidłowe w części dotyczącej zadania polegającego na budowie sieci wodociągowej.**

Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ww. ustawy o VAT kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Z powyższego wynika, iż prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Gmina realizowała w latach 2004-2005 projekt pod nazwa „…”.

W ramach przedmiotowego projektu wykonano budowę sieci wodociągowej (rozprowadzającej) jak również budowę przyłączy wodociągowych. Koszty budowy sieci wodociągowej ponosiła Gmina, natomiast koszt przyłączy, który jak wskazał Wnioskodawca był kosztem niekwalifikowanym projektu, ponosiła osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci. Z właścicielami nieruchomości gmina zawarła umowy, w których właściciele zobowiązali się do pokrycia kosztów budowy przyłączy wodociągowych i wpłacie określonych kwot na rzecz Społecznego Komitetu Budowy Wodociągu B. – H., z którym Gmina dokonała rozliczenia na podstawie zebranych dowodów wpłat. Gmina uzależniała przyłączenie budynku do sieci od dokonania wpłaty. Gmina przeprowadziła jedną procedurę przetargową zarówno dla sieci wodociągowej jak i przyłączy.

Gmina po wykonaniu wodociągu dofinansowanego w ramach ZPORR przekazała nieodpłatnie wytworzony majątek w trwały zarząd Zakładowi Budżetowemu Gminy.

W oparciu o tak przedstawiony stan faktyczny w celu udzielenia interpretacji indywidualnej niezbędne staje się rozważenie dwóch sytuacji prawnopodatkowych, które wystąpiły w obrębie jednego projektu i jednego przepisu prawa podatkowego tj. art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

W kwestii związanej z ewentualnym prawem do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług związanych z realizacją części zadania polegającego na budowie sieci wodociągowej, która po wybudowaniu została przekazana w trwały zarząd zakładowi budżetowemu gminy należy wziąć pod uwagę następujące uregulowania.

Stosownie do przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 13 obowiązującego w okresie realizacji projektu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz (art. 7 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o samorządzie gminnym).

W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi (art. 9 ust. 1 cyt. ustawy).

Z treści wniosku wynika, iż Gmina nie będzie wykorzystywać obiektu powstałego w efekcie projektu (sieci wodociągowej) do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów, bowiem po wybudowaniu został on przekazany nieodpłatnie w trwały zarząd zakładowi budżetowemu Gminy.

Mając zatem na uwadze wskazany wyżej przepis art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie, w części związanej z budową sieci wodociągowej, nie został spełniony podstawowy warunek uprawniający do odliczenia podatku od towarów i usług zawartego w fakturach dokumentujących nabywane towary i usługi, bowiem nie wystąpi związek dokonanych zakupów z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT. Wnioskodawca nie będzie wykonywać żadnych czynności opodatkowanych związanych z funkcjonowaniem powstałej w efekcie projektu sieci wodociągowej.

Wnioskodawcy nie będzie przysługiwało zatem prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów i usług w związku z realizacją zadania pod nazwą „…”, jednakże tylko w części w jakiej projekt dotyczy budowy sieci wodociągowej.

Natomiast w kwestii związanej z realizacją części zadania polegającego na budowie przyłączy wodociągowych należy wziąć pod uwagę unormowania wynikające z ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t. j. Dz. U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 ze zm.).

Art. 3 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy.

Nadto, jak wynika z treści unormowań prawnych zawartych w powołanej ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, do zapewnienia budowy urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych (określonych w art. 2 pkt 14 i 16 wymienionej ustawy) obowiązane jest – zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ww. ustawy – przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Natomiast osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia – zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ww. ustawy – na własny koszt realizację budowy przyłączy do sieci, oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego.

Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, iż gmina w ramach zadań własnych zobowiązana jest do zapewnienia budowy urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych (w rozumieniu przepisów cyt. wyżej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków), nie jest natomiast zobowiązana do realizacji budowy przyłączy do sieci, gdyż powyższe zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Tym samym budowa przyłącza wodociągowego nie mieści się w ramach zadań własnych gminy.

Jak wynika z cytowanego powyżej § 8 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia, zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Zwolnienie od podatku VAT jednostek samorządu terytorialnego jest zatem możliwe tylko wtedy gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji samorządowych (publicznych). Natomiast nie jest objęta zwolnieniem z opodatkowania działalność tych podmiotów na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, nie byłoby bowiem konieczne podpisywanie umowy cywilnoprawnej, gdyby świadczenie tych usług wynikało z przepisów prawa publicznego.

W następstwie powyższego, należy stwierdzić, że w sytuacji gdy Gmina, w efekcie zawartych z mieszkańcami umów, przejęła do realizacji zadanie, polegające na budowie przyłączy wodociągowych, w związku z realizacją którego mieszkańcy wnosili opłaty, które determinowały przyłączenie budynku do sieci wodociągowej, to wykonywała ona na rzecz mieszkańców czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W takim przypadku znajdą bowiem zostawanie przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o podatku VAT. Wmyśl art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, natomiast w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy.

W kwestii związanej z budową przyłączy wodociągowych bezsprzecznie mamy do czynienia z sytuacją, w której Gmina dokonuje świadczenia usług na podstawie umów cywilnoprawnych, bowiem jak już wskazano wyżej realizacja inwestycji polegającej na budowie przyłączy wodociągowych dotyczy zadań których obowiązek wykonania spoczywa na osobach ubiegających się o przyłączenia, jednakże ich realizację przejęła na siebie jednostka samorządu terytorialnego w oparciu o umowy zawarte z mieszkańcami.

W przedstawionej sytuacji nie ma zatem zastosowania, zwolnienie o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT.

Odpłatnie realizowane w ramach umów cywilnoprawnych świadczenie usług przez Gminę na rzecz mieszkańców podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Innymi słowy w związku z budową przyłączy do budynków w zakresie będącym w obowiązku osób ubiegających się o przyłączenie nieruchomości do sieci, Gmina osiągnęła obrót podlegający opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W świetle powyższego, ze względu na związek poniesionych wydatków (tzw. kosztów niekwalifikowanych projektu) na inwestycję, w części dotyczącej budowy przyłączy do sieci wodociągowej na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, z czynnościami opodatkowanymi, Gmina nabyła prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących ich poniesienie w tej części.

W tym przypadku zatem znajdzie zastosowanie przepis art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, bowiem jak już wskazano wyżej obniżenie podatku należnego o podatek naliczony może nastąpić jedynie na ściśle określonych przez ustawodawcę zasadach, a jedną z podstawowych przesłanek pozytywnych jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Nadmienia się również, iż zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16. Natomiast w myśl ust. 4, podatnicy nie mają obowiązku wystawiania faktur, o których mowa w ust. 1, osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Jednakże na żądanie tych osób podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury.

Zatem stanowisko Wnioskodawcy należało uznać:

*   za nieprawidłowe w części dotyczącej zadania polegającego na budowie przyłączy wodociągowych,
*   za prawidłowe w części dotyczącej zadania polegającego na budowie sieci wodociągowej.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a 43-300 Bielsko-Biała.