Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP1/443-563/14-2/IGo
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2014-06-24
Teza: Opodatkowanie zniesienia współwłasności, określenie podstawy opodatkowania oraz prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT.
Słowa kluczowe: nieruchomości-nieruchomość zabudowana; odliczenia-odliczenie podatku od towarów i usług; współwłasność; zniesienie-zniesienie współwłasności
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 1-art. 41; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Z 2007 r. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 15 maja 2014 r. (data wpływu 19 maja 2014 r.), o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania zniesienia współwłasności, określenia podstawy opodatkowania oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT - **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 19 maja 2014 r. wpłynął ww. wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania zniesienia współwłasności, określenia podstawy opodatkowania oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:

X spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. (dalej: „Wnioskodawca”, „Spółka”) jest spółką komandytowo-akcyjną, prowadzącą działalność na polskim rynku nieruchomości.

Wnioskodawca jest współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości stanowiącej kompleks biurowy „\`(...)\`”, zlokalizowanej w rejonie ulicy \`(...)\` w \`(...)\`, obejmującej prawo użytkowania wieczystego działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym 7/12 oraz prawo własności działek gruntu oznaczonych numerami ewidencyjnymi 10/4 oraz 11 (dalej: „Grunt”), wraz z prawem własności dwóch, przylegających do siebie budynków biurowych zlokalizowanych na tych działkach gruntu (dalej: „Budynek A”, „Budynek B”, łącznie: „Budynki”) wraz z podziemnym garażem. Dla celów niniejszego wniosku, powyższe elementy będą nazywane łącznie „Nieruchomością”.

Prawo użytkowania wieczystego działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym 7/12, która była wówczas zabudowana budynkiem magazynowym, zostało nabyte przez spółkę \`(...)\` Sp. z o.o. (dalej: „Deweloper”) na mocy umowy sprzedaży z dnia 7 sierpnia 2009 r., zawartej ze spółką \`(...)\` Sp. z o.o. Prawo własności działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym 10/4 wraz z istniejącymi wówczas naniesieniami w postaci sieci energetycznej i telefonicznej zostało nabyte przez Dewelopera na mocy umowy zamiany z dnia 22 września 2010 r. zawartej z miastem \`(...)\`. Prawo własności działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym 11, która była wówczas zabudowana trzema budynkami garażowymi, zostało nabyte przez Dewelopera na mocy umowy sprzedaży zawartej z miastem \`(...)\` dnia 30 listopada 2009 r.

Po nabyciu Gruntu przez Dewelopera, wszystkie naniesienia istniejące wówczas na Gruncie zostały wyburzone. Następnie, Deweloper wybudował na Gruncie Budynki. Po ukończeniu budowy Budynku A oraz wydaniu pozwolenia na użytkowanie w październiku 2012 r., rozpoczęto wynajem powierzchni w tym budynku. Powierzchnie w Budynku A były wydawane najemcom począwszy od 2 listopada 2012 r. Natomiast wynajem powierzchni w Budynku B został rozpoczęty po zakończeniu budowy oraz uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie (w kwietniu 2013 r.) - tj. powierzchnie w Budynku B były wydawane najemcom począwszy od 15 maja 2013 r. Równocześnie część powierzchni w Budynkach oraz budowle mogły nigdy nie być samodzielnym przedmiotem najmu.

Udział Wnioskodawcy we współwłasności Nieruchomości (dalej: „Udział B”) wynosi 36%. Drugim współwłaścicielem Nieruchomości jest spółka X Sp. z o.o. S.K.A. (dalej: „Współwłaściciel A”), której udział wynosi 64% (dalej: „Udział A”). Wnioskodawca nabył Udział B od Dewelopera na mocy umowy sprzedaży z dnia 8 kwietnia 2014 r. zaś Współwłaściciel A nabył Udział A na mocy umowy sprzedaży z dnia 20 grudnia 2013 r. zawartej z Deweloperem. Nabycie Udziału A i Udziału B od Dewelopera było opodatkowane VAT według stawki podstawowej w wysokości 23%, a Wnioskodawcy oraz Współwłaścicielowi A przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego w związku z nabyciem poszczególnych udziałów w Nieruchomości. Ponadto, Wnioskodawca chciałby zaznaczyć, iż zarówno Wnioskodawca jak i Współwłaściciel A, są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Docelowo Nieruchomość ma zostać podzielona na dwie odrębne prawnie i funkcjonalnie nieruchomości, tj. nieruchomość obejmującą Budynek A (wraz z częścią garażu podziemnego) oraz odpowiadający mu grunt i budowle (dalej: „Nieruchomość A”) oraz nieruchomość obejmującą Budynek B (wraz z częścią garażu podziemnego) oraz odpowiadający mu grunt i budowle (dalej: „Nieruchomość B”). Wyłącznym właścicielem Nieruchomości A będzie Współwłaściciel A, natomiast wyłącznym właścicielem Nieruchomości B zostanie Wnioskodawca. W związku z tym, Wnioskodawca i Współwłaściciel A zamierzają zwrócić się do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie o zniesieniu współwłasności poprzez fizyczny podział Nieruchomości na Nieruchomość A oraz Nieruchomość B.

W kontekście planowanego podziału Nieruchomości na Nieruchomość A i Nieruchomość B, wielkość Udziału A i Udziału B w Nieruchomości została określona w oparciu o wartość Budynku A i Budynku B (wraz z odpowiadającymi im powierzchniami w garażu podziemnym), oszacowaną na moment nabycia Udziału A oraz Udziału B. Różnica proporcji wartości Budynku A do wartości Budynku B w stosunku do proporcji ich powierzchni wynika głównie z wyższego wskaźnika niewynajętej powierzchni w Budynku B, w porównaniu z Budynkiem A, a co za tym idzie niższej wartości rynkowej Budynku B.

Po nabyciu Udziału A oraz Udziału B przez odpowiednio Współwłaściciela A i Wnioskodawcę, podmioty te zawarły umowę o podział do korzystania (quoad usum), na mocy której Współwłaściciel A otrzymał do korzystania i pobierania pożytków Budynek A wraz z częścią garażu, gruntem i budowlami, które w przyszłości utworzą Nieruchomość A, zaś Wnioskodawca otrzymał do korzystania i pobierania pożytków Budynek B wraz z częścią garażu, gruntem, i budowlami, które w przyszłości utworzą Nieruchomość B. Równocześnie, dokonano cesji praw wynikających z istniejących umów najmu dotyczących Budynku A i B (które przypadały Współwłaścicielowi A i Wnioskodawcy odpowiednio do ich udziałów) w taki sposób, że w przypadku najemców zajmujących powierzchnię w Budynku A podmiotem wynajmującym jest wyłącznie Współwłaściciel A, natomiast w przypadku najemców zajmujących powierzchnię w Budynku B podmiotem wynajmującym jest wyłącznie Wnioskodawca. Ponadto, umowy z nowymi najemcami zawierane są w odniesieniu do Budynku A wyłącznie przez Współwłaściciela A, zaś w odniesieniu do Budynku B wyłącznie przez Wnioskodawcę.

Jak już wspomniano, planowane jest sądowe zniesienie współwłasności Nieruchomości, w wyniku którego Współwłaściciel A stanie się wyłącznym właścicielem Nieruchomości A, natomiast Nieruchomość B będzie wyłączną własnością Wnioskodawcy. Z uwagi na zmiany między wartością nabytych udziałów w Nieruchomości a wartością nieruchomości, które w wyniku podziału przypadną danej spółce, orzeczenie sądu znoszące współwłasność prawdopodobnie będzie przewidywać dokonywanie dopłat pomiędzy Współwłaścicielem A i Wnioskodawcą w związku ze zniesieniem współwłasności. Obowiązek dokonania dopłat zależeć będzie od różnicy pomiędzy wartością nieruchomości przypadającej odpowiednio Współwłaścicielowi A i Wnioskodawcy a wartością udziałów tych spółek w całej Nieruchomości. Dopłaty dokonywała będzie wyłącznie ta spółka, która będzie w wyniku podziału nabywała wyłączną własność nieruchomości o wartości wyższej niż wartość posiadanego przez nią udziału w całej Nieruchomości, zaś druga spółka (nabywająca nieruchomość o wartości niższej niż wartość posiadanego udziału w dzielonej Nieruchomości) nie będzie dokonywała dopłaty. Oznacza to, że jeżeli wartość Nieruchomości A będzie wyższa niż wartość Udziału A (tj. 64% wartości całej Nieruchomości), to Współwłaściciel A dokona na rzecz Wnioskodawcy dopłaty w wysokości różnicy miedzy wartością Nieruchomości A nad wartością Udziału A. Jeżeli zaś wartość Nieruchomości B będzie wyższa niż wartość Udziału B (tj. 36% wartości całej Nieruchomości), to Wnioskodawca dokona na rzecz Współwłaściciela A dopłaty w wysokości różnicy pomiędzy wartością Nieruchomości B a Udziału B. Natomiast w sytuacji, gdyby wartości nieruchomości przypadających obu spółkom po podziale nie zmieniły się w stosunku do wartości ich udziałów w całej dzielonej Nieruchomości, to żadna ze spółek nie będzie dokonywać dopłaty na rzecz drugiej spółki (ani otrzymywać od drugiej spółki takiej dopłaty).

Wnioskodawca chciałby zauważyć, że do momentu zniesienia współwłasności, w stosunku do części powierzchni w Nieruchomości może upłynąć okres przynajmniej dwóch lat od momentu wydania tej części pierwszemu najemcy (lub od momentu sprzedaży Udziału A przez Dewelopera). Natomiast, w stosunku do pozostałych części, do momentu zniesienia współwłasności, nie upłynie okres przynajmniej dwóch lat od momentu wydania tej części pierwszemu najemcy (lub od momentu sprzedaży Udziału A przez Dewelopera), lub też część ta nie będzie jeszcze wynajęta.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1.  Czy - w sytuacji, gdy w momencie sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości Współwłaściciel A będzie dokonywać dopłaty na rzecz Wnioskodawcy - zniesienie współwłasności będzie stanowiło dla Wnioskodawcy odpłatną dostawę towarów w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT (i) zwolnioną z VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT z możliwością wyboru opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT, w części odpowiadającej powierzchniom w Nieruchomości, w stosunku do których do momentu zniesienia współwłasności upłynie okres przynajmniej dwóch lat od pierwszego zasiedlenia, oraz (ii) opodatkowaną VAT według stawki podstawowej zgodnie z art. 41 ust. 1 w związku z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT w pozostałej części?
2.  Czy, jeżeli Wnioskodawca (jako dokonujący dostawy) oraz Współwłaściciel A (jako nabywca) złożą naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego dla Współwłaściciela A zgodne oświadczenie o wyborze opcji opodatkowania przed datą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o zniesieniu współwłasności, Wnioskodawca będzie mógł zrezygnować ze zwolnienia z VAT dostawy wynikającej ze zniesienia współwłasności w części, w jakiej będzie ona podlegała zwolnieniu przewidzianemu w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT?
3.  Czy - w sytuacji, gdy Wnioskodawca będzie otrzymywał dopłatę i dokonywana przez niego dostawa będzie opodatkowana VAT (obligatoryjnie lub na skutek wyboru opodatkowania dostawy) - podstawą opodatkowania podatkiem VAT dostawy dokonywanej przez Wnioskodawcę będzie kwota otrzymanej dopłaty (zasądzonej przez sąd) pomniejszona o należny podatek VAT?
4.  Czy - w sytuacji, gdy w momencie sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości Współwłaściciel A nie będzie dokonywał dopłaty na rzecz Wnioskodawcy - zniesienie współwłasności nie będzie stanowiło dla Wnioskodawcy czynności podlegającej opodatkowaniu w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT i po stronie Wnioskodawcy nie powstanie obowiązek - podatkowy w podatku VAT z tego tytułu?
5.  Czy, jeżeli Wnioskodawca będzie dokonywał dopłaty na rzecz Współwłaściciela A i Współwłaściciel A naliczy podatek VAT należny w związku ze zniesieniem współwłasności Nieruchomości (przy czym strony złożą zgodne oświadczenie o wyborze opcji opodatkowania dostawy VAT w zakresie części Nieruchomości, w stosunku do których upłynie okres przynajmniej dwóch lat od momentu pierwszego zasiedlenia), Wnioskodawca będzie uprawniony do (i) obniżenia kwoty podatku VAT należnego o kwotę podatku VAT naliczonego przy dokonaniu dostawy zgodnie z art. 86 ust. 1 i ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT oraz do (ii) otrzymania zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad VAT należnym, zgodnie z regulacjami art. 87 ustawy o VAT?

Wnioskodawca zwraca uwagę, że pytania analogiczne do pytań 1-6 są przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, złożonego przez Współwłaściciela A (wniosek złożony przez X spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A., NIP: 7010386453), w celu potwierdzenia skutków podatkowych zniesienia współwłasności występujących po stronie Współwłaściciela A.

Stanowisko Wnioskodawcy:

1.  W sytuacji, gdy w momencie sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości Współwłaściciel A będzie dokonywać dopłaty na rzecz Wnioskodawcy - zniesienie współwłasności będzie stanowiło dla Wnioskodawcy odpłatną dostawę towarów w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT (i) zwolnioną z VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT z możliwością wyboru opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT, w części odpowiadającej powierzchniom w Nieruchomości, w stosunku do których do momentu zniesienia współwłasności upłynie okres przynajmniej dwóch lat od pierwszego zasiedlenia, oraz (ii) opodatkowaną VAT według stawki podstawowej zgodnie z art. 41 ust. 1 w związku z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT w pozostałej części.
2.  Jeżeli Wnioskodawca (jako dokonujący dostawy) oraz Współwłaściciel A (jako nabywca) złożą naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego dla Współwłaściciela A zgodne oświadczenie o wyborze opcji opodatkowania przed datą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o zniesieniu współwłasności, Wnioskodawca będzie mógł zrezygnować ze zwolnienia z VAT dostawy wynikającej ze zniesienia współwłasności w części, w jakiej będzie ona podlegała zwolnieniu przewidzianemu w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
3.  W sytuacji, gdy Wnioskodawca będzie otrzymywał dopłatę i dokonywana przez niego dostawa będzie opodatkowana VAT (obligatoryjnie lub na skutek wyboru opodatkowania dostawy) podstawą opodatkowania podatkiem VAT dostawy dokonywanej przez Wnioskodawcę będzie kwota otrzymanej dopłaty (zasądzonej przez sąd) pomniejszona o należny podatek VAT.
4.  W sytuacji, gdy w momencie sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości Współwłaściciel A nie będzie dokonywał dopłaty na rzecz Wnioskodawcy - zniesienie współwłasności nie będzie stanowiło dla Wnioskodawcy czynności podlegającej opodatkowaniu w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT i po stronie Wnioskodawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu.
5.  Jeżeli Wnioskodawca będzie dokonywał dopłaty na rzecz Współwłaściciela A i Współwłaściciel A naliczy podatek VAT należny w związku ze zniesieniem współwłasności Nieruchomości (przy czym strony złożą zgodne oświadczenie o wyborze opcji opodatkowania dostawy VAT w zakresie części Nieruchomości w stosunku do których upłynie okres przynajmniej dwóch lat od momentu pierwszego zasiedlenia), Wnioskodawca będzie uprawniony do (i) obniżenia kwoty podatku VAT należnego o kwotę podatku VAT naliczonego przy dokonaniu dostawy zgodnie z art. 86 ust. 1 i ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT oraz do (ii) otrzymania zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad VAT należnym, zgodnie z regulacjami art. 87 ustawy o VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Uwagi wstępne odnoszące się do wszystkich pytań

1\. Klasyfikacja zniesienia współwłasności jako czynności podlegającej opodatkowaniu VAT

W celu rozstrzygnięcia o skutkach sądowego zniesienia współwłasności w podatku VAT oraz PCC, należy przede wszystkim przeanalizować, czy sądowe zniesienie współwłasności stanowić będzie jedną z czynności podlegających opodatkowaniu wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, a ponadto czy do tej czynności stosować się będzie którekolwiek ze zwolnień przewidzianych w przepisach regulujących zasady opodatkowania podatkiem VAT.

W powyższym kontekście w pierwszej kolejności należy odwołać się do prawnego i ekonomicznego charakteru instytucji zniesienia współwłasności.

Zgodnie z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93, ze zm., dalej: „Kodeks cywilny”) własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Należy zauważyć, że współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Trzeba także podkreślić, że każdemu ze współuprawnionych przysługuje to samo prawo, którego zakres (w szczególności prawa do rozporządzania nim) może być różny ze względu na wielkość udziału w nim.

W myśl art. 210 Kodeksu cywilnego każdemu ze współwłaścicieli przysługuje roszczenie o zniesienie współwłasności. Zaspokojenie tego żądania może nastąpić w trybie umownego zniesienia współwłasności lub na drodze orzeczenia sądowego. Natomiast stosownie do art. 212 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. A zatem w przypadku, gdy na skutek zniesienia współwłasności poprzez podział rzeczy wspólnej powstaje różnica między wartością udziału a wartością rzeczy nabytej na własność, sąd może zasądzić wyrównanie udziałów w formie dopłaty pieniężnej.

W świetle powyższych uwag należy zauważyć, iż w wyniku zniesienia współwłasności poprzez jej fizyczny podział dotychczasowi współwłaściciele rzeczy podlegającej podziałowi stają się wyłącznymi właścicielami rzeczy powstającej wskutek podziału. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że Współwłaścicielowi A oraz Wnioskodawcy przypada obecnie udział we własności każdej części Nieruchomości, tj. zarówno Budynku A jak i Budynku B. Natomiast po zniesieniu współwłasności, Współwłaściciel A stanie się wyłącznym właścicielem Nieruchomości A, a Wnioskodawca stanie się wyłącznym właścicielem Nieruchomości B.

Należy zauważyć, że wartość nieruchomości, które w wyniku podziału przypadną Współwłaścicielowi A oraz Wnioskodawcy prawdopodobnie będzie się różnić od wartości udziału danego współwłaściciela w całości Nieruchomości (dzielonej). W takim przypadku z perspektywy ekonomicznej dojdzie do sytuacji, w której jeden ze współwłaścicieli zmniejszy swój stan ekonomicznego posiadania (gdyż wartość przypadającej mu po podziale nieruchomości będzie niższa niż wartość udziału w dzielonej Nieruchomości), podczas gdy drugi współwłaściciel będzie zwiększał swój stan ekonomicznego posiadania (wartość przypadającej mu po podziale nieruchomości będzie bowiem wyższa niż wartość udziału w dzielonej Nieruchomości). W związku z powyższym, w celu wyrównania tych wartości, współwłaściciel, któremu przypadnie nieruchomość o wartości wyższej niż jego udział w całości Nieruchomości (dzielonej), dokona dopłaty na rzecz współwłaściciela, któremu przypadnie nieruchomość o wartości niższej od jego udziału w całości Nieruchomości (dzielonej).

Mając powyższe na uwadze, w takim przypadku dojdzie do sytuacji analogicznej jak w przypadku zbycia udziału w Nieruchomości, gdy jeden podmiot (tj. (współwłaściciel) zbywa na rzecz drugiego określony udział w Nieruchomości otrzymując wynagrodzenie w postaci ceny sprzedaży. Należy bowiem zauważyć, że podobnie jak w przypadku zbycia udziału, w wyniku zniesienia współwłasności Nieruchomości, jeden ze współwłaścicieli zmniejszy ekonomiczny zakres prawa do rozporządzania rzeczą (nieruchomością) mierzony wartością tego prawa (wartość nieruchomości przypadającej w wyniku podziału będzie bowiem mniejsza niż wartość udziału w Nieruchomości przed podziałem), za co otrzymuje swego rodzaju rekompensatę w postaci dopłaty pieniężnej. Tym samym sądowe zniesienie współwłasności nieruchomości wywołuje w kontekście ekonomicznym skutki analogiczne, jak sprzedaż udziału w nieruchomości, w związku z czym na gruncie podatku VAT zniesienie współwłasności - gdy dokonywane są między współwłaścicielami dopłaty - należy traktować jako równoważne sprzedaży udziału.

W tym miejscu należy zauważyć, iż sprzedaż udziału w nieruchomości prowadzi do przeniesienia na nabywcę takiego udziału prawa do rozporządzania towarem (nieruchomością) tak jak właściciel, w związku z czym stanowi dostawę towarów. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 24 października 2011, sygn. akt I FPS 2/11. Ponadto, stanowisko, że zniesienie współwłasności uznać należy za dostawę towarów znajduje odzwierciedlenie w interpretacjach indywidualnych wydanych przez organy podatkowe np. interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 lutego 2014 r. (sygn. ILPP2/443-1090/13-2/MR).

Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowego zdarzenia przyszłego, skoro zniesienie współwłasności Nieruchomości, w wyniku którego następuje dopłata przez jednego współwłaściciela na rzecz drugiego należy uznać za równoważne zbyciu udziału za wynagrodzeniem, które stanowi odpłatną dostawę towarów, to również takie zniesienie współwłasności należy uznać za odpłatną dostawę towarów.

Wnioskodawca chciałby zaznaczyć, iż podobnie jak w przypadku sprzedaży udziału we współwłasności, dokonującym dostawy jest podmiot, który wyzbywa się (zmniejsza zakres) ekonomicznych praw do rzeczy (innymi słowy prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel) będącej przedmiotem dostawy w zamian za wynagrodzenie, tj. współwłaściciel, któremu w wyniku podziału przypadnie rzecz o wartości niższej niż wartość udziału we współwłasności (zmniejszy swój zakres rozporządzania jak właściciel) i otrzyma od drugiego dopłatę („wynagrodzenie”). Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych wydanych przez organy podatkowe np. w interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 lutego 2014 r. (sygn. ILPP2/443-1090/13-2/MR), interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 29 lipca 2011 r. (sygn, ITPP2/443-761/11/MD), interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 31 marca 2011 r. (sygn. ILPP1/443-8/11-4/NS).

Z drugiej strony sytuacja „drugiego” współwłaściciela, który będzie zwiększał swój zakres rozporządzania jak właściciel (wartość posiadanej rzeczy), w związku z czym wypłaci dopłatę „pierwszemu” współwłaścicielowi będzie analogiczna do sytuacji nabywcy udziału w rzeczy płacącego cenę za ten udział. Tym samym należy uznać, że ten „drugi” współwłaściciel (płacący dopłatę) będzie podmiotem, na rzecz którego będzie dokonywana dostawa towarów i sam nie będzie dokonywał żadnej czynności podlegającej opodatkowaniu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w interpretacjach organów podatkowych, tj. interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 lutego 2014 r. (sygn. ILPP2/443-1090/13-2/MR), interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 31 marca 2011 r. (sygn. ILPP1/443-8/11-4/NS).

Jak już wspomniano, nie można wykluczyć sytuacji, w której wartość nieruchomości przypadających współwłaścicielom w wyniku podziału będzie równa wartości ich udziałów w całości dzielonej Nieruchomości i w konsekwencji współwłaściciele nie będą dokonywać wobec siebie żadnych dopłat. Zdaniem Wnioskodawcy, w takiej sytuacji zniesienie współwłasności nie będzie stanowić żadnej z czynności podlegających opodatkowaniu, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, w szczególności dostawy towarów ani świadczenia usług. Powyższe wynika z faktu, iż w takim przypadku nie dochodzi z perspektywy ekonomicznej po żadnej ze stron ani do zmniejszenia ani zwiększenia „zakresu rozporządzania” rzeczą (zarówno przed zniesieniem współwłasności jak i po „zakres rozporządzania” mierzony wartością rzeczy nie ulega zmianie), a zatem nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, a ponadto nie występuje żadne inne świadczenie. Wnioskodawca chciałby zwrócić uwagę, iż stanowisko takie jest zbieżne z interpretacjami indywidualnymi wydawanymi przez organy podatkowe, np. interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 17 kwietnia 2013 r. (sygn. IPTPP2/443-17/13-4/AW), interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 grudnia 2012 r. (sygn. IPPP3/443-1020/12-2/KB), interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 29 lipca 2011 r. (sygn. ITPP2/443-761/11/MD), interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2010 r. (sygn. ILPP2/443-1499/10-6/BA).

Podsumowując powyższy wywód, w przypadku sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości:

*   współwłaściciel (zmniejszający zakres rozporządzania), który otrzyma dopłatę od drugiego współwłaściciela (zwiększającego zakres rozporządzania) będzie dokonywał na rzecz drugiego współwłaściciela dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu VAT;
*   współwłaściciel (zwiększający zakres rozporządzania), który dokona dopłaty nie będzie dokonywał żadnej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT;
*   w przypadku gdy nie będą dokonywane pomiędzy współwłaścicielami dopłaty (gdyż wartość nieruchomości przypadających Współwłaścicielowi A oraz Wnioskodawcy będą równe odpowiednio wartości Udziału A i Udziału B) ani Współwłaściciel A, ani Wnioskodawca nie będą dokonywali czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.

2\. Opodatkowanie dostawy wynikającej ze zniesienia współwłasności

Jak wspomniano wyżej, współwłaściciel otrzymujący dopłatę w wyniku sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości będzie dokonywał odpłatnej dostawy towarów za wynagrodzeniem, co do zasady podlegającej opodatkowaniu VAT. W celu ustalenia, czy w przedmiotowym przypadku dostawa będzie opodatkowana, czy też zwolniona z VAT, należy przeanalizować, czy znajdą do niej zastosowania zwolnienia wynikające z ustawy o VAT.

W przedmiotowym przypadku dostawa nieruchomości mogłaby ewentualnie korzystać ze zwolnień przewidzianych dla dostawy budynków, budowli lub ich części, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lub art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT. Konsekwentnie, ocena, czy dostawa wynikająca z sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości będzie opodatkowana VAT (czy też zwolniona), wymaga analizy, czy jedno z tych zwolnień znajdzie zastosowanie.

Zgodnie z przepisem art. 43 ust. 1 pkt 10 dostawa budynków, budowli i ich części jest zwolniona z VAT, poza następującymi wyjątkami:

1.  dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
2.  pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Jednocześnie, w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 14 ustawy o VAT, przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich:

1.  wybudowaniu lub
2.  ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Jednakże, zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy o VAT, podatnik może zrezygnować ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części podatkiem VAT, pod warunkiem, że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:

1.  są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2.  złożą, przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego, zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części podatkiem VAT.

Ponadto, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10a zwalnia się od VAT również dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10, pod warunkiem, że:

1.  w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
2.  dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Odnosząc powyższe przepisy do przedmiotowej sytuacji, zdaniem Wnioskodawcy należy uznać, iż pierwsze zasiedlenie Nieruchomości nastąpiło w momencie oddania poszczególnych powierzchni w Nieruchomości pierwszemu najemcy danej powierzchni przy czym nie później niż w momencie sprzedaży przez Dewelopera Udziału A (w stosunku do części Nieruchomości, które nie były wcześniej wydane najemcom). Powyższe wynika z faktu, iż wydanie powierzchni pierwszemu użytkownikowi lub nabywcy w wykonaniu czynności podlegającej opodatkowaniu następuje zasadniczo w momencie przekazania danej części nieruchomości pierwszemu najemcy (na podstawie umowy najmu lub podobnej opodatkowanej/zwolnionej z VAT) lub dopiero w momencie pierwszej po wybudowaniu dostawy nieruchomości (w odniesieniu do powierzchni niewynajmowanych wcześniej). Tym samym w stosunku do powierzchni wynajętych przed sprzedażą Udziału A wydanie powierzchni pierwszemu najemcy danych powierzchni stanowiło pierwsze zasiedlenie. Pozostałe zaś powierzchnie zostały zasiedlone w wyniku sprzedaży przez Dewelopera Udziału A na rzecz Wnioskodawcy.

W przypadku jeżeli wystąpią powierzchnie, w stosunku do których pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą wynikającą ze zniesienia współwłasności upłynie okres przynajmniej dwóch lat, to dostawa ta w części odpowiadającej tym powierzchniom będzie podlegała zwolnieniu z VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, iż obaj współwłaściciele są zarejestrowanymi czynnymi podatnikami VAT, w stosunku do takich powierzchni będzie istniała możliwość rezygnacji ze zwolnienia pod warunkiem złożenia przez współwłaścicieli (odpowiednio jako dokonującego dostawy oraz nabywcy w zależności od tego, który podmiot będzie dokonywał dostawy w danym przypadku) zgodnego oświadczenia o wyborze opodatkowania dostawy (w tej części) podatkiem VAT. Jeżeli strony złożą powyższe oświadczenie, to dostawa w części odpowiadającej tym powierzchniom będzie opodatkowana VAT według stawki podstawowej.

Jednocześnie, Wnioskodawca pragnie zauważyć, iż w stosunku do tych powierzchni (tj. powierzchni, w stosunku do których od momentu pierwszego zasiedlenia upłynie okres nie krótszy niż 2 lata) nie będzie również miało zastosowania zwolnienie z VAT określone w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, gdyż ma ono zastosowanie jedynie w przypadku dostaw nieobjętych art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, a jak wspomniano, powyższe części Nieruchomości są objęte zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Natomiast w odniesieniu do powierzchni, w stosunku do których od pierwszego zasiedlenia upłynie okres krótszy niż dwa lata, nie będzie miało zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Równocześnie do tych części Nieruchomości nie będzie miało zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT. Powyższe zwolnienie stosuje się bowiem, jeżeli w stosunku do budynków, budowli lub ich części nie przysługiwało dokonującemu dostawy prawo od obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Tymczasem, obu współwłaścicielom (zarówno Wnioskodawcy jak i Współwłaścicielowi A) przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego. Tym samym, niezależnie od tego, który ze współwłaścicieli będzie uznany za dokonującego dostawy, dostawa w zakresie odpowiadającym częściom Nieruchomości, w stosunku do których okres od pierwszego zasiedlenia będzie krótszy niż dwa lata nie będzie korzystać z żadnego ze zwolnień z VAT i tym samym będzie opodatkowana VAT według stawki podstawowej.

3\. Podsumowanie uwag wstępnych

Podsumowując uwagi wstępne, Wnioskodawca chciałby zaznaczyć, iż sądowe zniesienie współwłasności Nieruchomości, w przypadku którego jeden ze współwłaścicieli dokonana dopłaty na rzecz drugiego, będzie dla współwłaściciela otrzymującego dopłatę, odpłatną dostawą towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ustawy o VAT, która będzie (i) zwolniona z VAT (przy czym będzie przysługiwać możliwość rezygnacji ze zwolnienia i wyboru opodatkowania według stawki podstawowej) w zakresie odpowiadającym częściom Nieruchomości, w stosunku do których od momentu wydania pierwszym najemcom (lub od momentu sprzedaży Udziału A) upłynie okres przynajmniej dwóch lat oraz (ii) obligatoryjnie opodatkowana VAT według stawki podstawowej w pozostałym zakresie.

Z drugiej strony, jeżeli w wyniku zniesienia współwłasności żaden ze współwłaścicieli nie będzie dokonywać dopłat (gdyż wartość nieruchomości przypadających współwłaścicielom w wyniku podziału będzie równa wartości ich udziałów w Nieruchomości dzielonej), sądowe zniesienie współwłasności nie będzie stanowić czynności podlegającej opodatkowaniu VAT dla któregokolwiek ze współwłaścicieli.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 1

Jak zaznaczono w opisie zdarzenia przyszłego, może wystąpić sytuacja, iż Współwłaściciel A będzie zobowiązany do uiszczenia dopłaty na rzecz Wnioskodawcy, gdyż w momencie sądowego zniesienia współwłasności, wartość Nieruchomości B (przypadającej Wnioskodawcy) będzie niższa niż wartość Udziału B, a z drugiej strony wartość Nieruchomości A (przypadającej Współwłaścicielowi A) będzie wyższa niż wartość Udziału A w Nieruchomości. Innymi słowy - na skutek podziału Wnioskodawca będzie zmniejszał swój ekonomiczny zakres rozporządzania, a Współwłaściciel A będzie go zwiększał, w związku z czym Wnioskodawca otrzyma dopłatę od Współwłaściciela A.

Mając na względzie uwagi wstępne zamieszczone wyżej, należy uznać, iż w takim przypadku, w momencie sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości, Wnioskodawca będzie dokonywał odpłatnej dostawy towarów na rzecz Współwłaściciela A w rozumieniu przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ustawy o VAT. Ponadto, dostawa ta będzie (i) w zakresie części odpowiadającej powierzchniom w Nieruchomości, w stosunku do których od momentu zniesienia współwłasności upłynie okres przynajmniej dwóch lat od wydania pierwszemu najemcy zwolniona z VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10, przy czym będzie istniała możliwość rezygnacji z tego zwolnienia pod warunkiem, że Wnioskodawca (jako dokonujący dostawy) oraz Współwłaściciel A (jako nabywca) złożą przed dokonaniem dostawy oświadczenie o wyborze opcji opodatkowania naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla Współwłaściciela A oraz (ii) w odniesieniu do pozostałych części Nieruchomości obligatoryjnie opodatkowana VAT według stawki podstawowej.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 2

Zgodnie z uwagami wstępnymi i uzasadnieniem stanowiska w sprawie pytania 1, dostawa wynikająca z sądowego zniesienia współwłasności będzie w części podlegała zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, przy czym w stosunku do tej części podatnikowi będzie przysługiwało prawo do rezygnacji ze zwolnienia pod warunkiem, że dokonujący dostawy oraz nabywca złożą naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla nabywcy zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części podatkiem VAT przed datą dokonania dostawy.

W świetle powyższych uwag, w przypadku, gdy w wyniku sądowego zniesienia współwłasności Wnioskodawca będzie otrzymywał dopłatę od Współwłaściciela A, a zatem - jak wskazano wyżej - Wnioskodawca będzie dokonywał dostawy na rzecz Współwłaściciela A, Wnioskodawca będzie mógł zrezygnować z powyższego zwolnienia z VAT pod warunkiem złożenia zgodnego oświadczenia o wyborze opcji opodatkowania. Zdaniem Wnioskodawcy, oświadczenie to powinno zostać złożone przez Wnioskodawcę działającego jako dokonujący dostawy oraz Współwłaściciela A jako nabywcy, w związku z czym powinno zostać złożone naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego dla Współwłaściciela A.

Ponadto, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 43 ust. 10 ustawy o VAT, aby Wnioskodawca mógł zrezygnować ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10, powyższe oświadczenie powinno zostać złożone przed datą dokonania dostawy. W przypadku sądowego zniesienia współwłasności jest ono skuteczne dopiero w momencie uprawomocnienia się tego orzeczenia (dopiero z tą chwilą nastąpi przeniesienie własności względnie zaistnieje możliwość wpisania zmiany użytkownika wieczystego do księgi wieczystej, co warunkuje przeniesienie tego prawa). W konsekwencji dopiero w momencie uprawomocnienia się orzeczenia sądu dojdzie po stronie Wnioskodawcy do zmniejszenia zakresu rozporządzania towarem, co przesądza o zaistnieniu dostawy podlegającej podatkowi VAT. Do tego momentu nie można zaś mówić o takim zadysponowaniu (zmniejszeniu) zakresu rozporządzania towarem, a tym samym o dostawie. Przeciwnie - do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu w sprawie zniesienia współwłasności - Wnioskodawca może rozporządzać Udziałem B w Nieruchomości, tj. na przykład sprzedać ten udział podmiotowi innemu niż Współwłaściciel A, a zatem dokonać dostawy towarów na rzecz innego podmiotu niż Współwłaściciel A. Tym samym zdaniem Wnioskodawcy dopiero w momencie uprawomocnienia się orzeczenia sądu dojdzie w przedmiotowej sprawie do dostawy towarów. W konsekwencji Wnioskodawca jest zdania, że wzmiankowane wyżej zgodne oświadczenia o wyborze opodatkowania dostawy podatkiem VAT powinno zostać złożone nie później niż przed datą uprawomocnienia się orzeczenia sądu w sprawie zniesienia współwłasności.

Należy wskazać też, iż taki pogląd jest dodatkowo wzmocniony faktem, iż zgodnie z art. 43 ust. 11 pkt 2 ustawy o VAT w oświadczeniu tym strony zobowiązane są do podania planowanej daty dostawy. Natomiast w przypadku przyjęcia innej daty dokonania dostawy (np. daty wydania orzeczenia sądu) współwłaściciele mogliby nie być w stanie określić tej daty, tym samym nie byliby w stanie złożyć oświadczenia spełniającego warunki postawione w ustawie o VAT. Zdaniem Wnioskodawcy w takim przypadku oznaczałoby to, iż ustawodawca ustanowił warunki niemożliwe do spełnienia przez podatnika, co jest sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy.

Mając na uwadze powyższy wywód, Wnioskodawca przyjmuje stanowisko, że jeżeli Wnioskodawca (jako dokonujący dostawy) oraz Współwłaściciel A (jako nabywca) złożą naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego dla Współwłaściciela A zgodne oświadczenie o wyborze opcji opodatkowania przed datą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o zniesieniu współwłasności, Wnioskodawca będzie mógł zrezygnować ze zwolnienia z VAT dostawy wynikającej ze zniesienia współwłasności w części, w jakiej będzie ona podlegała zwolnieniu przewidzianemu w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 3

W świetle uwag dotyczących stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytań 1 i 2, jeżeli w związku z sądowym zniesieniem współwłasności Wnioskodawca będzie otrzymywał od Współwłaściciela A dopłaty i Wnioskodawca (jako dokonujący dostawy) oraz Współwłaściciel A (jako nabywca) złożą zgodne oświadczenie, że wybierają opcję opodatkowania dostawy (w zakresie części Nieruchomości, w stosunku do której od pierwszego zasiedlenia upłynie okres przynajmniej dwóch lat), dostawa dokonywana przez Wnioskodawcę będzie w całości opodatkowana VAT i na Wnioskodawcy będzie ciążył obowiązek podatkowy w VAT.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów otrzymał lub ma otrzymać od nabywcy, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi wpływ cenę towarów dostarczanych. Ponadto, zgodnie z art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT podstawa opodatkowania obejmuje podatki, cła i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku (tj. podatku VAT zgodnie z definicją „podatku” zawartą w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT). Zdaniem Wnioskodawcy oznacza to, że podstawę opodatkowania stanowi zasadniczo kwota, którą dokonujący dostawy towarów otrzymuje lub ma otrzymać od kontrahenta - innymi słowy kwota należna od kontrahenta z tytułu dostawy - pomniejszona o kwotę podatku VAT z tytułu tej dostawy, tj. kwota netto.

W przedmiotowym przypadku w związku ze zniesieniem współwłasności, Wnioskodawca otrzyma od Współwłaściciela A dopłatę w kwocie zasądzonej przez sąd odzwierciedlającej różnicę wartości udziału w Nieruchomości (dzielonej) oraz nieruchomości, która przypadnie Wnioskodawcy w wyniku podziału. Kwota zasądzona przez sąd będzie stanowiła kwotę brutto (całość należności, którą ma otrzymać Wnioskodawca), tj. kwotę uwzględniającą podatek VAT. Natomiast podstawą opodatkowania będzie kwota netto, tj. kwota dopłaty zasądzona przez sąd pomniejszona o należny podatek, innymi słowy podstawą opodatkowania (kwotą netto) będzie kwota, która po powiększeniu o podatek obliczony od tej kwoty według właściwej stawki będzie równa kwocie zasądzonej dopłaty.

W konsekwencji, Wnioskodawca przyjmuje stanowisko, że w sytuacji, gdy Wnioskodawca będzie otrzymywał dopłatę i dokonywana przez niego dostawa będzie opodatkowana VAT (obligatoryjnie lub na skutek wyboru opodatkowania dostawy) podstawą opodatkowania podatkiem VAT dostawy dokonywanej przez Wnioskodawcę będzie kwota netto, tj. taka kwota, która po powiększeniu o należny podatek VAT będzie równa zasądzonej przez sąd dopłacie.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 4

Jak wspomniano w opisie zdarzenia przyszłego, możliwa jest też sytuacja, w której w momencie sądowego zniesienia współwłasności Wnioskodawca nie będzie otrzymywał od Współwłaściciela A dopłat, tj. w przypadku, gdy w momencie podziału wartość Nieruchomości B (przypadającej Wnioskodawcy) nie będzie niższa niż wartość Udziału B w całej dzielonej Nieruchomości, a zatem Wnioskodawca nie będzie zmniejszał zakresu rozporządzania towarami (w tej sytuacji albo to Wnioskodawca będzie zwiększał zakres rozporządzania towarami i to Wnioskodawca będzie dokonywał dopłaty na rzecz Współwłaściciela A albo zakres ten nie zmieni się w przypadku obu współwłaścicieli).

Zgodnie z uwagami poczynionymi na wstępie, w takim przypadku, po stronie Wnioskodawcy nie wystąpi dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ustawy o VAT, gdyż Wnioskodawca nie będzie dokonywał rozporządzenia towarem jak właściciel (nie będzie bowiem zmniejszał swojego zakresu rozporządzania towarami), a ponadto nie wystąpi po stronie Wnioskodawcy żadne inne świadczenie podlegające opodatkowaniu VAT.

A zatem, skoro sądowe zniesienie współwłasności Nieruchomości w takiej sytuacji nie będzie stanowiło dostawy towarów dla Wnioskodawcy (ani innego świadczenia), Wnioskodawca nie będzie dokonywał żadnej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Konsekwentnie, po stronie Wnioskodawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tytułu zniesienia współwłasności.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 5

Jak wspomniano powyżej, może zaistnieć sytuacja, w której w momencie sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości, Wnioskodawca będzie zobowiązany do wniesienia dopłaty na rzecz Współwłaściciela A, tj. w sytuacji gdy wartość Nieruchomości B będzie wyższa niż wartość Udziału B w całej dzielonej Nieruchomości (w takim przypadku Współwłaściciel A naliczy podatek VAT na tej dopłacie).

Aby rozstrzygnąć o uprawnieniu Wnioskodawcy do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o podatek VAT naliczony przez Współwłaściciela A przy zniesieniu współwłasności Nieruchomości, w myśl art. 86 ust. 10 oraz 10b pkt 1 ustawy o VAT, niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy Nieruchomość B, która powstanie w wyniku planowanego zniesienia współwłasności będzie wykorzystywana przez Wnioskodawcę do wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT oraz czy dostawa towarów dokonana przez Współwłaściciela A na rzecz Wnioskodawcy będzie opodatkowana podatkiem VAT (tj. nie będzie wyłączona z zakresu opodatkowania lub zwolniona).

Jak wynika z treści art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o kwotę podatku VAT naliczonego przy nabyciu towarów i usług w zakresie, w jakim są one wykorzystywane do wykonywania przez podatnika czynności opodatkowanych VAT. Jeżeli, zatem, dane towary lub usługi są wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia całości VAT naliczonego przy ich nabyciu, przy założeniu, że pozostałe ograniczenia (w szczególności wynikające z art. 88 ustawy o VAT) nie mają zastosowania.

W dacie planowanej dostawy, Wnioskodawca będzie zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT i będzie spełniał ustawową definicję podatnika zawartą w art. 15 ustawy o VAT. Obecnie, Wnioskodawca jest stroną umów najmu dotyczących powierzchni w Budynku B, które zostały oddane do korzystania i pobierania pożytków na mocy umowy o podział do korzystania (quoad usum). Zasadniczo, działalność polegająca na wynajmie powierzchni biurowej - jako odpłatne świadczenie usług - podlega opodatkowaniu VAT według stawki podstawowej (obecnie na poziomie 23%). Również po sądowym zniesieniu współwłasności, powierzchnie w Budynku B będą wynajmowane przez Wnioskodawcę podmiotom trzecim, a więc Budynek B będzie wykorzystywany do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. W konsekwencji - jak wynika z powyższego - Nieruchomość B będzie wykorzystywana przez Wnioskodawcę, będącego podatnikiem VAT, wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Zatem spełniony będzie warunek prawa do odliczenia VAT naliczonego zgodnie z którym prawo do odliczenia przysługuje w zakresie, w jakim nabycie towarów i usług służy wykonywaniu czynności opodatkowanych.

Stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, nie stanowią podstawy do odliczenia VAT naliczonego faktury dokumentujące transakcje, które nie podlegają opodatkowaniu VAT lub są z VAT zwolnione. Tym samym, gdyby w związku ze zniesieniem współwłasności Współwłaściciel A nie wykonywał czynności opodatkowanej, lub czynność ta (dostawa towarów) była z VAT zwolniona, to Wnioskodawcy nie przysługiwałoby prawo do odliczenia VAT naliczonego przez Współwłaściciela A na dopłacie płatnej przez Wnioskodawcę.

Jednakże, jak wspomniano powyżej w uwagach wstępnych, planowane sądowe zniesienie współwłasności w sytuacji, gdy jedna ze stron dokona dopłaty na rzecz drugiej strony, będzie stanowiło odpłatną dostawę towarów w rozumieniu przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT dla podmiotu otrzymującego dopłatę (zmniejszającego zakres ekonomicznego posiadania). Zatem, w rozpatrywanym przypadku, w momencie zniesienia współwłasności, Współwłaściciel A będzie dokonywał dostawy towarów na rzecz Wnioskodawcy, a zatem transakcja będzie podlegała opodatkowaniu. Równocześnie, jako dostawa towarów, będzie (i) zwolniona z VAT (z możliwością rezygnacji ze zwolnienia) zakresie części Nieruchomości w stosunku do których upłynie okres przynajmniej dwóch lat od pierwszego zasiedlenia, w sytuacji gdy strony złożą oświadczenie o wyborze opodatkowania transakcji VAT w trybie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT, (ii) obligatoryjnie opodatkowana VAT według stawki podstawowej w zakresie pozostałych części Nieruchomości. Tym samym, jeżeli Współwłaściciel A (jako dokonujący dostawy) i Wnioskodawca (jako nabywca) złożą zgodne oświadczenie o wyborze opcji opodatkowania naczelnikowi urzędu skarbowemu właściwemu dla Wnioskodawcy (w zakresie części Nieruchomości objętych zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10), to dostawa będzie w całości opodatkowana VAT według stawki podstawowej.

Wobec powyższego, sądowe zniesienie współwłasności Nieruchomości, będzie uznane za dostawę towarów opodatkowaną VAT po stronie Współwłaściciela A według stawki podstawowej. A zatem, nie wystąpią okoliczności wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, w myśl których podatnik nie jest uprawniony do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o podatek VAT naliczony.

A zatem - zdaniem Wnioskodawcy - po otrzymaniu prawidłowo wystawionej faktury VAT potwierdzającej dostawę towarów w następstwie sądowego zniesienia współwłasności Nieruchomości, Wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o podatek VAT naliczony przez Współwłaściciela A, gdyż spełniony będzie warunek niezbędny do dokonania takiego obniżenia, określony w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

W myśl art. 86 ust. 10 i ust. 10b pkt 1 oraz ust. 11 ustawy o VAT, prawo do obniżenia kwoty podatku VAT należnego powstanie w rozliczeniu za okres, w którym po stronie Współwłaściciela A powstanie obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych przez Wnioskodawcę towarów i usług lub w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych; jednak nie wcześniej niż w okresie rozliczeniowym w którym Wnioskodawca otrzyma od Współwłaściciela A fakturę VAT dokumentującą transakcję. Nadwyżka podatku VAT naliczonego nad podatkiem VAT należnym podlegać będzie zwrotowi, na zasadach określonych w art. 87 ustawy o VAT.

Podsumowując, z uwagi na fakt, że Nieruchomość B, która powstanie w wyniku sądowego zniesienia współwłasności będzie wykorzystywana przez Wnioskodawcę do wykonywania czynności opodatkowanych VAT, Wnioskodawca będzie uprawniony do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o podatek VAT naliczony przez Współwłaściciela A (w przypadku gdy w momencie sądowego zniesienia współwłasności Wnioskodawca będzie dokonywał dopłaty na rzecz Współwłaściciela A) oraz do otrzymania zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad podatkiem VAT należnym na rachunek bankowy Wnioskodawcy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska Wnioskodawcy.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W związku z tym, że niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie zakresu podatku od towarów i usług, w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.