Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP1/443-1186/13/15-7/S/MP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2015-06-16
Teza: Moment powstania obowiązku podatkowego dla robót w zakresie modernizacji urządzen elektroenergetycznych.
Słowa kluczowe: obowiązek-obowiązek podatkowy; obowiązek-obowiązek podatkowy-moment powstania obowiązku podatkowego; usługi-usługi budowlano-montażowe
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-Rozdział 1-art. 19 (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-Rozdział 1-art. 19a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 13 listopada 2013 r. (data wpływu 20 listopada 2013 r.), uzupełnionym w dniu 4 maja 2015 r. (data wpływu 6 maja 2015 r.) w odpowiedzi na wezwanie Organu z dnia 21 kwietnia 2015 r. (doręczone w dniu 24 kwietnia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie:

*   uznania, że w odniesieniu do realizowanych przez Spółkę robót, obowiązek podatkowy należy rozpoznać w zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) ustawy tj. z chwilą wystawienia faktury, a w przypadku, gdy rezultaty prac przyjmowane są częściowo na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) w związku z art. 19a ust. 2 znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury za częściowe wykonanie prac – **jest prawidłowe;**
*   uznania, że dzień podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego to dzień wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 20 listopada 2013 r. wpłynął ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego dla robót w zakresie modernizacji urządzeń elektroenergetycznych, opisanych w punktach a, b, c oraz d wniosku.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe :

Spółka jest przedsiębiorstwem, którego podstawowym przedmiotem działalności jest sprzedaż i dystrybucja energii elektrycznej, sprzedaż oleju napędowego, świadczenie usług elektroenergetycznych oraz usług budowlanych. Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, prowadzącym działalność między innymi w zakresie robót budowlanych. W ramach prowadzonej działalności, Spółka realizuje, samodzielnie oraz przy pomocy innych podmiotów (dalej: Podwykonawców) kompleksowe modernizacje urządzeń elektroenergetycznych. Prace te polegają zasadniczo na budowie urządzeń zasilających sieć trakcyjną, elektroenergetycznych urządzeń odbiorczych oraz układów sterowania i monitoringu dotyczących tych urządzeń. Spółka wykonuje wskazane powyżej prace przy wykorzystaniu własnego sprzętu technicznego lub sprzętu technicznego posiadanego na podstawie umowy leasingu, najmu, dzierżawy lub umowy o podobnym charakterze. Spółka wykonuje prace, wykorzystując nabyte bezpośrednio u producentów lub innych podmiotów materiały. Współpracujący ze Spółką Podwykonawcy wykonują swój zakres prac wykorzystując nabyte materiały, mogą jednak wystąpić przypadki, gdy Podwykonawca będzie producentem materiałów lub urządzeń, które będzie wykorzystywał w wykonywanych przez siebie pracach.

W ramach robót dotyczących urządzeń elektroenergetycznych, Spółka wykonuje następujące prace:

1.  Budowa napowietrznych linii zasilających sieć trakcyjną.

Budowa napowietrznych linii zasilających sieć obejmuje:

1.  geodezyjne wytyczenie trasy linii w terenie,
2.  wykonanie wykopów pod nowe konstrukcje wsporcze (słupy linii, słupy stacji transformatorowo-rozdzielczych),
3.  uzbrojenie konstrukcji wsporczych do zabudowy (montaż belek i płyt ustrojowych, metalowych konstrukcji poprzeczników, izolatorów),
4.  zabezpieczenie roztworem asfaltowym podziemnych części słupów, mechaniczne ustawienie konstrukcji wsporczych w przygotowanym wykopie,
5.  zabudowa wyposażenia linii: odgromników, obostrzeń, konstrukcji metalowych pod montaż łączników, konstrukcji pod głowice kablowe, montaż transformatorów i rozdzielnic,
6.  montaż i zawieszenie przewodów linii napowietrznych,
7.  wykonanie uziemień, montaż łączników wraz z urządzeniami sterowania,
8.  podłączenie linii zasilających i odbiorczych,
9.  oznakowanie obiektu.

1.  Budowa kablowych linii zasilających sieć trakcyjną oraz stacji transformatorowo-rozdzielczych.

Budowa kablowych linii zasilających sieć obejmuje:

1.  geodezyjne wytyczenie trasy linii w terenie,
2.  wykopanie rowu kablowego, wykonanie przecisków wraz z ułożeniem rur osłonowych (np. pod istniejącymi przeszkodami w rodzaju torowiska, rzeki, drogi),
3.  ułożenie kabli bezpośrednio w ziemi lub w rurach osłonowych, oznakowanie kabli, wykonanie muf kablowych, niezbędne pomiary kontrolne stanu linii kablowej,
4.  ułożenie folii osłonowej lub warstwy cegieł (w zależności od ustaleń z Zamawiającym) zasypanie rowów kablowych, oznakowanie trasy linii słupkami betonowymi, wyrównanie terenu.

W ramach budowy budynku stacji transformatorowo-rozdzielczej (kontenerowej lub z elementów prefabrykowanych) Spółka wykonuje dodatkowo następujące prace:

1.  wykopy i postawienie fundamentów,
2.  montaż konstrukcji kubaturowych budynku stacji (lub kontenera)
3.  wykonanie instalacji wewnętrznych, budowa urządzeń elektroenergetycznych wyposażenia stacji (rozdzielnie, transformatory, baterie kondensatorów, urządzenia sterowania, sprzęt izolacyjny, osprzęt przeciwporażeniowy), podłączenie kabli do urządzeń wyposażenia stacji oraz do układu sterowania i monitoringu,
4.  uziemienie i oznakowanie stacji.

1.  Budowa urządzeń oświetlenia zewnętrznego obiektów oraz urządzeń elektrycznego ogrzewania rozjazdów.

Budowa wskazanych wyżej urządzeń obejmuje:

1.  wytyczenie trasy kablowych linii zasilających sterujących i posadowienia konstrukcji i rozdzielnic oświetleniowych wraz z transformatorami,
2.  wykonanie wykopów pod linie kablowe i konstrukcje wsporcze, ułożenie rur osłonowych pod istniejącymi przeszkodami (torowisko, rzeka, droga),
3.  wykonanie nasypu z piasku w wykopach,
4.  ułożenie kabli, bezpośrednio w ziemi lub w rurach osłonowych, oznakowanie kabli, sprawdzenie parametrów stanu izolacji, ułożenie folii osłonowej, zasypanie rowów kablowych, oznakowanie linii i wyrównanie terenu,
5.  wykonanie wykopów pod fundamenty, budowa fundamentów szaf oświetleniowych,
6.  budowa skrzyń transformatorowo-rozdzielczych i grzałek torowych wraz z okablowaniem,
7.  wykopy pod fundamenty i słupy oświetleniowe wraz z uzbrojeniem słupów (wciąganie przewodów, budowa złącz słupowych i słupów oświetleniowych, montaż wysięgników i opraw, montaż osprzętu i wyposażenia latarni),
8.  budowa i wyposażenie rozdzielnic oświetleniowych, podzespołów układów sterowania i monitoringu, podłączenia obwodów zasilających, odbiorczych oraz sterowania i monitoringu,
9.  wykonanie uziemień lub uszynień, połączenia obwodów,
10.  oznakowanie obiektu.

1.  Usuwanie kolizji elektroenergetycznych.

Kolizje elektroenergetyczne dotyczą urządzeń w rodzaju stacji elektroenergetycznych, linii kablowych lub napowietrznych znajdujących się w obrębie terenu budowy, które ulokowane są w taki sposób, że ich położenie (przebieg) koliduje z realizacją projektowanej inwestycji. Usuwanie kolizji polega na przebudowie układu urządzeń elektroenergetycznych, tj. zmianie lokalizacji stacji elektroenergetycznej lub przebiegu kolidującej linii elektroenergetycznej.

Przykładowo, w przypadku usuwania kolizji istniejących napowietrznych linii zasilających z modernizowanymi torami przy skrzyżowaniach linii elektroenergetycznych z torami, Spółka wykonuje następujące prace:

1.  wymiana słupów linii napowietrznej, ulokowanych najbliżej modernizowanych torów lub budowa dodatkowych słupów,
2.  wykonanie uzbrojenia słupów (budowa konstrukcji odłącznikowych i konstrukcji pod głowice kablowe),
3.  ułożenie kabli w rurach osłonowych pod torami,
4.  wyprowadzenie linii kablowej na bliższe słupy linii napowietrznej.

W sytuacji usuwania kolizji istniejących linii kablowych krzyżujących się z torami kolejowymi (które zwykle należą do różnych podmiotów i nie podlegają przebudowie w całości), prace realizowane przez Spółkę obejmują:

1.  wykonanie przecisków pod torami kolejowymi,
2.  budowa rur osłonowych i ułożenie w nich nowego odcinka linii kablowych,
3.  wycięcie części odcinka starej linii kablowej i podłączenie w jej miejsce nowo wybudowanego odcinka linii.

W ramach wykonywanych robót modernizacyjnych, Spółka dokonuje również demontażu (usunięcia) istniejących konstrukcji, urządzeń i związanego z nimi osprzętu. W zależności od określonych w umowie wymagań Zamawiającego, jak również rodzaju demontowanych materiałów, Spółka zwraca je Zamawiającemu (złom stalowy i miedziany) bądź przekazuje je na własny koszt do utylizacji wyspecjalizowanym podmiotom zewnętrznym (gruz betonowy, izolatory porcelanowe, etc.).

Wykonywane przez Spółkę prace polegają zatem przede wszystkim na budowie, przebudowie lub rozbiórce obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623, dalej: „Prawo budowlane”). Wykonywane przez Spółkę prace charakteryzują się wysoką materiałochłonnością, co oznacza, że koszt zużytych materiałów bardzo często przekracza 50% ogółu kosztów ponoszonych przy realizacji prac.

Zasadniczo, po zakończeniu przez Spółkę robót następuje ich odbiór techniczny przez Zamawiającego, co znajduje odzwierciedlenie w protokołach. Występują również przypadki przyjmowania efektów prac częściowo na podstawie dokumentów potwierdzających ilość wykonanych prac. Dokumenty te stanowią, zgodnie z umową, podstawę do wystawienia faktury VAT za część prac, która została wykonana.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania :

Czy w odniesieniu do realizowanych przez Spółkę robót, opisanych szczegółowo w stanie faktycznym wniosku (w punktach a, b, c oraz d), obowiązek w podatku od towarów i usług należy rozpoznać w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury, a w przypadku, gdy rezultaty prac przyjmowane są częściowo na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) w związku z art. 19a ust. 2 znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury za częściowe wykonanie prac ?

Zdaniem Wnioskodawcy, analiza przepisów art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) znowelizowanej Ustawy o VAT, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., w związku z art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, z uwzględnieniem PKWiU oraz definicji ustawowej robót budowlanych, wynikającej z ustawy z dnia 1 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej: „Prawo budowlane”) prowadzi do wniosku, że obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu realizowanych przez Spółkę robót, opisanych szczegółowo w stanie faktycznym wniosku (w punktach a, b, c oraz d), należy identyfikować, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury z tytułu świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych.

1.  Interpretacja pojęcia „usługi budowlane” w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011 r.

Na gruncie Ustawy o VAT, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r. identyfikacji poszczególnych usług dla potrzeb VAT dokonywano w oparciu o normy PKWiU. Zgodnie z (nieobowiązującym już) przepisem art. 8 ust. 3 Ustawy o VAT, usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej podlegały identyfikacji za pomocą tych klasyfikacji. Ponadto, przepis § 3 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. z 2008 r. Nr 207, poz. 1293 ze zm., dalej: „PKWiU z 2008 r.”) precyzował, że do końca 2010 r. dla celów opodatkowania usług podatkiem VAT należy posługiwać się obowiązującą uprzednio klasyfikacją PKWiU z 1997 r.

Z uwagi na fakt, że przepisy Ustawy o VAT nie zawierały definicji pojęcia usług budowlanych ani usług budowlano-montażowych, ustalenia jego zakresu dla potrzeb VAT dokonywano w oparciu o reguły interpretacyjne wynikające z PKWiU z 1997 r. Klasyfikacja ta w Sekcji F, dział 45 obejmowała Roboty budowlane. Użycie w Sekcji F, w dziale 45 PKWiU z 1997 r., określenia „Roboty” (zamiast „Usługi”) nie ma znaczenia, gdyż jak wynika z samej nazwy „Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług” oraz Zasad metodycznych PKWiU, a zwłaszcza z ich pkt 5.3.4, Roboty budowlane, o których mowa w Sekcji F, dział 45, zaliczane są, zgodnie z PKWiU z 1997 r., do usług.

W dotychczasowej praktyce organów podatkowych (tj. w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r.) „Roboty budowlane”, o których mowa w sekcji F, dział 45 PKWiU z 1997 r. traktowane były jako usługi budowlane lub budowlano-montażowe, o których mowa w art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. d) Ustawy o VAT. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: „NSA”). Tytułem przykładu można wskazać wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 545/08, w myśl którego: „zgodnie z PKWiU Z 1997 r., mającej zastosowanie w podatku od towarów i usług, dział 45 „Roboty budowlane” obejmuje:

1.  prace polegające na wznoszeniu nowych budynków mieszkalnych i niemieszkalnych oraz budowli, począwszy od przygotowania terenu przez zróżnicowany zakres robót ziemnych, fundamentowych (stan zerowy), wykonywanie elementów nośnych, przegród budowlanych, układanie i pokrywanie dachów (stan surowy) do robót montażowych, instalacyjnych i wykończeniowych,
2.  w dziale tym mieszczą się prace związane z przebudową, rozbudową, nadbudową, modernizacją, rozbiórką, odbudową, remontem i konserwacją już istniejących budynków mieszkalnych i niemieszkalnych oraz budowli, prace związane z inżynierią lądową i wodną,
3.  montaż i wznoszenie budynków i budowli z prefabrykatów, montaż i wznoszenie konstrukcji stalowych.

Tym samym roboty te należy z punktu widzenia ustawy o podatku od towarów i usług klasyfikować jako „usługi”.

Pomimo, że stanowisko sądu administracyjnego zostało przedstawione na podstawie obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2014 r. stanu prawnego, jednakże tok rozumowania przedstawiony w stanowisku NSA jest uniwersalny i powinien być również wykorzystywany przy interpretowaniu zdarzenia przyszłego, w zakresie powstawania obowiązku podatkowego, na podstawie przepisów prawa, obowiązujących od dnia 1 stycznia 2014 r.

W ramach nowelizacji Ustawy o VAT, z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2011 r., uchylono m.in. przepis art. 8 ust. 3, który stanowił dotąd podstawę identyfikacji usług (w tym usług budowlanych) dla celów opodatkowania VAT za pomocą PKWiU. Do Ustawy o VAT wprowadzono przepis art. 5a, zgodnie z którym, przy identyfikacji usług stosuje się klasyfikacje statystyczne, jeżeli przepisy o VAT w tym zakresie powołują symbole statystyczne. Zakres regulacji art. 5a w powołanym kształcie nie obejmuje jednak usług budowlanych lub budowlano-montażowych, o których mowa w Ustawie o VAT.

Z uwagi na fakt, że przepisy znowelizowanej Ustawy o VAT, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., nie zawierają definicji pojęcia usług budowlanych ani usług budowlano- montażowych, ani jakichkolwiek odesłań w tym zakresie do przepisów innych (podatkowych lub niepodatkowych) aktów prawnych, Spółka stoi na stanowisku, że: 1) dokonanie właściwej interpretacji pojęcia „usługi budowlane”, a w konsekwencji ustalenie, 2) czy dane usługi należy definiować jako usługi budowlane lub budowlano-montażowe w rozumieniu Ustawy o VAT, powinno nastąpić z pomocniczym zastosowaniem zarówno (a) reguł klasyfikacji statystycznej PKWiU z 2008 r., jak i (b) przepisów Prawa budowlanego.

1.  Klasyfikacja statystyczna PKWiU

Analogicznie do regulacji PKWiU z 1997 r., roboty budowlane, o których mowa w sekcji F PKWiU z 2008 r., rozumiane są jako roboty ogólnobudowlane i specjalistyczne w zakresie budownictwa i prac inżynierii lądowej i wodnej (grupowania w działach 41 i 43), które polegają na budowie (tj. wznoszeniu, odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego), oraz prace polegające na przebudowie, remoncie, rozbiórce lub montażu obiektu budowlanego, włączając montaż budowli z elementów prefabrykowanych oraz konstrukcji o charakterze stałym lub tymczasowym. Użycie w sekcji F PKWiU z roku 2008 określenia „Roboty” (zamiast „Usługi”) nie ma znaczenia, gdyż jak wynika z samej nazwy „Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług” oraz z Zasad metodycznych PKWiU, a zwłaszcza z ich pkt 5.3.4, Roboty budowlane, o których mowa w sekcji F zaliczane są, zgodnie z PKWiU z 2008 r. do usług. Tok rozumowania Spółki potwierdza regulacja pkt . 5.3.1 PKWiU z 2008 r., zgodnie z którą przedmiotem klasyfikowania wg PKWiU 2008 są czynności (będące końcowymi efektami działalności) o charakterze usługowym, świadczone przez podmioty gospodarcze (jednostki organizacyjne) na rzecz innych podmiotów gospodarczych (jednostek organizacyjnych) lub na rzecz ludności.

W ocenie Spółki, generalne odstąpienie od uznania klasyfikacji statystycznych za podstawowe źródło wytycznych umożliwiających identyfikację usług dla potrzeb opodatkowania VAT w żaden sposób nie wyłącza możliwości ich dalszego pomocniczego stosowania. Co więcej, konsekwentne traktowanie PKWiU jako posiłkowej wskazówki interpretacyjnej dla określania zakresu znaczeniowego pojęcia „usług budowlanych lub budowlano-montażowych” z Ustawy o VAT, niezależnie od dokonanej nowelizacji, wydaje się tym bardziej uzasadnione, że prawodawca, nowelizując przepisy, nie wskazał żadnej innej, alternatywnej metody, która mogłaby zastąpić tę stosowaną dotychczas.

Zatem, skoro:

*   do końca 2010 roku PKWiU stanowiła wystarczającą podstawę dla określenia charakteru konkretnych usług oraz właściwej ich kwalifikacji dla potrzeb opodatkowania VAT, oraz
*   w obecnym stanie prawnym przepisy nie nakazują wprawdzie odwoływać się do reguł PKWiU, ale także nie wprowadzają w tym zakresie jakiegokolwiek zakazu, czy innego rodzaju sformalizowanych ograniczeń,

należy uznać, że brak jest przesłanek, które w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r. uniemożliwiałyby dalsze posiłkowe stosowanie klasyfikacji statystycznych w celu identyfikacji usług dla celów Ustawy o VAT.

1.  Prawo budowlane

Ustawa o VAT nie definiuje pojęcia „usługi budowlane” Z tego względu, ustalenie zakresu znaczeniowego „usług budowlanych” powinno nastąpić poprzez odwołanie do regulacji zawartych w przepisach Prawa budowlanego. Uregulowania Prawa budowlanego nie zawierają definicji usług budowlanych, ale posługują się pojęciem „roboty budowlane”, które w dotychczasowej praktyce organów podatkowych traktowane były jako „usługi budowlane”. Taki wniosek znajduje odzwierciedlenie w wydanej na rzecz Spółki przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie interpretacji indywidualnej nr IPPP1-443-666/11-2/BS z dnia 14 lipca 2011 r. (interpretacja została wydana w stosunku do zdarzenia analogicznego do zdarzenia opisanego w niniejszym wniosku). Zdaniem Spółki, identyfikację usług budowlanych lub budowlano-montażowych należy uznać za uzasadnioną tym bardziej, że ustawa Prawo budowlane zgodnie z jej art. 1, stanowi podstawowy akt prawny normujący całokształt zagadnień związanych z budową, projektowaniem, utrzymaniem oraz rozbiórką obiektów budowlanych.

Na podstawie art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, pod pojęciem „roboty budowlane” należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Ten sam przepis, w poszczególnych punktach powołanego artykułu, dodatkowo definiuje niektóre z wymienionych wyżej prac (czynności), składających się na ustawową definicję robót budowlanych, zawartą w Prawie budowlanym. Przykładowo, przepis art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego reguluje, że budową jest wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Natomiast, przepis art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego definiuje przebudowę jako wykonanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Ponadto, art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego określa remont jako wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.

Analiza porównawcza pojęcia „roboty budowlane” w brzmieniu ustalonym, odpowiednio, na gruncie PKWiU oraz Prawa budowlanego prowadzi do konkluzji, że zakresy tych pojęć są, co do zasady, tożsame; ewentualne różnice, jako niedotyczące ich elementów konstrukcyjnych, należy uznać za irrelewantne z interpretacyjnego punktu widzenia. Mając to na uwadze, Spółka stoi na stanowisku, że obydwa źródła nie tylko mogą, ale wręcz powinny być stosowane dla ustalenia, czy konkretne usługi (tu usługi wykonywane przez Spółkę, w opisanym stanie faktycznym) stanowią usługi budowlane lub budowlano-montażowe w rozumieniu art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) znowelizowanej Ustawy o VAT, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r.

1.  Kwalifikacja usług realizowanych przez Spółkę - konsekwencje prawnopodatkowe.

Od dnia 1 stycznia 2014 r. obowiązują przepisy art . 19a, art. 106a - l06g znowelizowanej ustawy o VAT, wprowadzone przez art. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 35) w związku art . 5 ustawy z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1027).

Na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) znowelizowanej Ustawy o VAT, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury w przypadkach, o których mowa w art. 106b ust. 1, z tytułu świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych.

Na podstawie art. l9a ust. 2 znowelizowanej Ustawy o VAT, w odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.

Zgodnie z art. l9a ust. 7 znowelizowanej Ustawy o VAT, w przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 3 i 4, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu — z chwilą upływu terminu płatności.

Na podstawie art. 106i ust. 3 pkt 1 znowelizowanej Ustawy o VAT, fakturę wystawia się nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usług — w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a). Na podstawie art. l06i ust. 7 znowelizowanej Ustawy o VAT, faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 30. dnia przed :

1.  dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usług;
2.  otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, która nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 Ustawy.

W związku z powyższym, dla ustalenia, czy w odniesieniu do danych usług obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje zgodnie z regułą przewidzianą w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a)

znowelizowanej Ustawy o VAT, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy dana usługa stanowi usługę budowlaną lub budowlano-montażową, o której mowa w tym przepisie.

Jak wskazano w stanie faktycznym, w ramach prowadzonej działalności, Spółka, samodzielnie lub przy pomocy Podwykonawców realizuje prace polegające na budowie, przebudowie, montażu lub rozbiórce obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Prace te, zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, są robotami budowlanymi w rozumieniu tej ustawy.

Prace te mieszczą się w Sekcji F PKWiU z 2008 r., która obejmuje (a) roboty ogólnobudowlane i specjalistyczne w zakresie budownictwa i prac inżynierii lądowej i wodnej, polegające na budowie (tzn. wznoszeniu, odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego) oraz (b) prace polegające na przebudowie, remoncie, rozbiórce lub montażu obiektu budowlanego.

W ocenie Spółki, od dnia 1 stycznia 2014 r., dokonując identyfikacji realizowanych przez Spółkę usług dla celów opodatkowania VAT, należy odwołać się posiłkowo do definicji robót budowlanych zawartych, odpowiednio, w PKWiU z 2008 roku oraz w Prawie budowlanym.

Ponadto należy rozważyć treść art. l06i ust. 3 pkt 1 znowelizowanej Ustawy o VAT, który wskazuje, że fakturę wystawia się nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usług - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a). Regulacja tego przepisu zawiera pojęcie „wykonania usługi”, mające istotne znaczenie przy ustaleniu momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku realizacji przez Spółkę usług budowlanych lub usług budowlano montażowych. Jednakże, Ustawa o VAT nie zawiera definicji pojęcia wykonania usługi. Należy mieć na względzie, że przyjętą praktyką w branży budowlanej jest podpisywanie protokołów zdawczo-odbiorczych, potwierdzających wykonanie całości lub części prac przez wykonawcę. Niemniej jednak, pojęcie „protokoły odbiorów częściowych i końcowych” występuje w art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane jako jeden z elementów „dokumentacji budowy”. W praktyce terminem protokołu zdawczo-odbiorczego określa się dokument, który w istocie ma w założeniu wyrażać potwierdzenie i akceptację wykonanych prac, w tym ich zakres a co za tym idzie, ich wartość. Z protokołu winno zatem wynikać kto, kiedy i jakie prace wykonał oraz wskazanie, że określonego dnia zostały one przyjęte przez drugą stronę. Z przepisów prawa budowlanego wynika zatem, iż za wykonanie usługi rozumie się odbiór techniczny robót, na okoliczność którego sporządza się stosowny protokół odbioru - częściowy, lub końcowy.

Powyższe okoliczności wskazują, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r. istotne znaczenie ma wystawienie faktury z tytułu wykonania całości lub części prac budowlanych lub budowlano-montażowych, które powinno nastąpić nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi. Za datę wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej przyjmuje się dzień odbioru technicznego robót, potwierdzony protokołem zdawczo-odbiorczym, lub innym dokumentem stwierdzającym przyjęcie wykonanej usługi. Z przepisów Prawa budowlanego wynika zatem, iż wykonanie części usługi rozumie się jako odbiór techniczny robót, na okoliczność którego sporządza się stosowny protokół odbioru częściowy lub końcowy. Odbiór techniczny robót potwierdzony stosownym protokołem jest utożsamiany z wykonaniem usługi - dzień podpisania protokołu to dzień wykonania usługi.

Na tej podstawie Spółka uznaje, że wykonywane przez nią prace, wymienione w stanie faktycznym wniosku (w punktach a, b, c oraz d), stanowią usługi budowlane lub budowlano-montażowe, w odniesieniu do których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z regulacją art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury, a w przypadku, gdy rezultaty prac przyjmowane są częściowo na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) w związku z art. l9a ust. 2 znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury za częściowe wykonanie prac. W sytuacji gdy Spółka nie wystawi faktury lub wystawi ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury, tj. z chwilą upływu 30. dnia od dnia wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej.

W wydanej w dniu 16 stycznia 2014 r. interpretacji nr IPPP1/443-1186/13-2/MP Organ, powołując się na znowelizowany ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, z mocą od 1 stycznia 2014 r., przepis art. 19a ustawy, uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe.

Nieprawidłowość zaprezentowanego przez wnioskodawcę stanowiska polegała, zdaniem organu, na przyjęciu przez Spółkę, że „dzień podpisania protokołu to dzień wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej”. Organ podkreślił, że funkcjonujące w przyjętej w branży budowlanej praktyce protokoły zdawczo - odbiorcze potwierdzają jedynie fakt wykonania usług, jednak nie przesądzają o terminie i zakresie ich wykonania. Dlatego też należy przyjąć, że o wykonaniu usług budowlanych lub budowlano-montażowych będzie decydować faktyczne wykonanie tych usług, nie zaś ich przyjęcie na podstawie protokołów zdawczo odbiorczych.

Ww. interpretacja indywidualna była przedmiotem skargi wniesionej przez Stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2014 r. o sygn. akt III SA/Wa 1559/14 WSA w Warszawie uchylił ww. interpretację indywidualną.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podkreślił, że w poddanej sądowej kontroli w niniejszej sprawie interpretacji indywidualnej zabrakło przede wszystkim zgodności między postawionym przez Skarżącą pytaniem a odpowiedzią na nie w postaci wyrażonej przez organ oceny stanowiska wnioskodawcy oraz uzasadnieniem prawnym tej oceny. Niespójność tych elementów weryfikowanego aktu wykładni prawa podatkowego należy uznać za wynik skoncentrowania się przez organ na problemie wykraczającym poza granice sformułowanego we wniosku pytania.

Stanowisko własne Spółki zostało we wniosku przedstawione jednoznacznie - jej zdaniem, obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu zrealizowanych przez Spółkę grup robót powstaje, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) znowelizowanej ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury z tytułu świadczenia usług budowlanych lub budowlano- montażowych. Ocena stanowiska wnioskodawcy przez organ wypadła negatywnie - w zaskarżonej interpretacji stwierdzono bowiem, że stanowisko Skarżącej jest nieprawidłowe. Przyczyn nieprawidłowości zaprezentowanego przez wnioskodawcę stanowiska dopatrzono się w przyjęciu przez Spółkę, że dzień podpisania protokołu to dzień wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej, co znalazło wyraz z użytym w interpretacji stwierdzeniu: nieprawidłowe jest więc stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym „dzień podpisania protokołu to dzień wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej”. Rzecz jednak w tym, że pytanie nie dotyczyło problemu oceny, kiedy, w jakiej chwili dochodzi do wykonania usługi (w szczególności czy będzie to data podpisania dokumentu w procesie inwestycyjno- budowlanym w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego, jak tego chce Skarżąca, czy też będzie to inny moment), a tylko w takich warunkach skarżona interpretacja mogłaby pretendować do miana zgodnej z wymaganiami prawa procesowego. W tej sytuacji trzeba uznać, że do negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy doszło w wyniku analizy problemu nie mieszczącego się w ramach sformułowanego we wniosku pytania.

Organ podatkowy, mimo uznania stanowiska wnioskodawcy za nieprawidłowe, w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego aktu podzielił pogląd Spółki. Świadczy o tym zawarte w interpretacji stwierdzenie: „od dnia 1 stycznia 2014 r. momentem powstania obowiązku podatkowego z tytułu realizacji przez Wnioskodawcę robót wykonanych w ramach kompleksowej modernizacji urządzeń elektroenergetycznych, szczegółowo opisanych w stanie faktycznym wniosku (w punktach a,b,c oraz d), będzie, stosownie do art . 19a ust . 5 pkt 3 lit. a) ustawy o VAT, moment wystawienia przez Spółkę dla Zamawiającego faktury, dokumentującej wykonanie prac przez Spółkę i współpracujących z nią Podwykonawców w przyjętym okresie sprawozdawczym, a w przypadku, gdy rezultaty prac będą przyjmowane częściowo, zgodnie z art . 19a ust . 5 pkt 3 lit. a) w związku z art . 19a ust . 2 ustawy, moment wystawienia faktury za częściowe wykonanie prac. W przypadku, gdy faktura nie zostanie wystawiona, momentem powstania obowiązku podatkowego będzie upływ terminu wystawienia faktury, określony w art . 106i ust . 3 pkt 1 ustawy o VAT (upływ 30 dni od dnia wykonania robót budowlanych lub budowlano-montażowych)”. Jest to więc w istocie aprobata stanowiska wnioskodawcy, ujętego w ramach własnego stanowiska Spółki w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego. Skoro tak, poddana kontroli sądowej interpretacja indywidualna jest niejednoznaczna i wewnętrznie sprzeczna, co oznacza naruszenie art . 14 c § 2 O.p. oraz art . 121 § 1 tej ustawy.

W podsumowaniu Sąd stwierdził, że rozpatrując sprawę ponownie Minister Finansów obowiązany będzie dokonać raz jeszcze oceny stanowiska wnioskodawcy w granicach pytania sformułowanego we wniosku i stanowiska wnioskodawcy w tym względzie. Treść sentencji, która stanowi wiążącą dla podatnika wypowiedź organu, musi zawierać jednoznaczną odpowiedź na pytanie postawione we wniosku. W razie powzięcia wątpliwości co do tego, czy przedstawiony przez podatnika stan faktyczny jest wystarczająco precyzyjny dla wydania jednoznacznej interpretacji, organ powinien rozważyć potrzebę wezwania Skarżącej (na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 14h O.p.) do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez wskazanie, w jaki sposób dochodzi do potwierdzenia wykonania robót budowlanych.

Zgodnie z zaleceniem Sądu, pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. znak IPPP1/443-1186/13-5/MP wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia przedstawionego we wniosku z dnia 13 listopada 2013 r. zdarzenia przyszłego poprzez wskazanie :

1.  jaką datę uznaje Spółka za dzień wykonania usługi, czyli zakończenia wszystkich czynności składających się na świadczoną usługę kompleksowej modernizacji urządzeń elektronicznych opisaną w zdarzeniu przyszłym wniosku, zgodnie z postanowieniami Stron transakcji w tym zakresie ?
2.  jaką datę uznaje Spółka za dzień wykonania części usług, w przypadku częściowego przyjmowania rezultatów prac wykonywanych w ramach ww. usług kompleksowej modernizacji urządzeń elektronicznych ?

W odpowiedzi na pytanie 1 zawarte w wezwaniu nr IPPP1/443-1186/13-5/MP, Spółka wyjaśniła, że zgodnie z postanowieniami Stron transakcji, Strony uznają, za dzień wykonania usługi, datę podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego (lub innego dokumentu stwierdzającego przyjęcie wykonanej usługi, mającego inną nazwę niż protokół zdawczo-odbiorczy), gdyż z tym dniem następuje akceptacja przez zamawiającego (inwestora) oraz wykonawcę zrealizowanych prac budowlanych lub budowlano-montażowych.

Z uwagi na fakt, że usługa modernizacji urządzeń elektroenergetycznych jest usługą o kompleksowych charakterze, na którą składa się szereg powiązanych ze sobą prac, do chwili złożenia oświadczenia przez zamawiającego o przyjęciu prac w postaci akceptacji (podpisania) protokołu odbioru prac, roboty budowlane lub budowlano-montażowe nie mają jeszcze statusu wykonanych, gdyż zamawiający może - w ramach uprawnień wynikających z zawartego kontraktu i wynikających z obowiązujących przepisów prawa - odmówić ich przyjęcia, np. ze względu na usterki w zrealizowanych robotach, niezgodność wykonanych robót z kontraktem, itd.

Wykonawca przedstawiając prace do odbioru stwierdza jednostronnie, że wykonał zamówione prace zgodnie ze zleceniem / kontraktem / projektem budowlanym. Zamawiający zaś, w trakcie sformalizowanej procedury odbioru, stwierdza, czy prace zrealizowane przez wykonawcę stanowią prace zgodne z jego zamówieniem. Zgodność zamówienia z faktycznie zrealizowanymi pracami zostaje przez zamawiającego ostatecznie potwierdzona poprzez złożenie podpisu na protokole zdawczo - odbiorczym. A zatem, w dniu podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego, obie strony transakcji zgodnie stwierdzają, że doszło do „wykonania usługi budowalnej”.

W związku z powyższym, zdaniem Spółki, data podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego stanowi o dacie wykonania usługi budowlanej i od tej daty należy liczyć termin na wystawienie faktury z tytułu wykonania usług budowlanych lub budowlano-montażowych w trybie art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) w związku z art. 106i ust. 3 pkt 1 Ustawy o VAT.

W odpowiedzi na pytanie 2 Organu podatkowego, Spółka wyjaśniła, że zgodnie z postanowieniami Stron transakcji, Strony uznają, w przypadku częściowego przyjmowania rezultatów prac, za dzień wykonania części usługi, datę podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego (lub innego dokumentu stwierdzającego przyjęcie wykonania części usługi, mającego inną nazwę niż protokół zdawczo-odbiorczy), gdyż z tym dniem następuje akceptacja przez zamawiającego (inwestora) oraz wykonawcę zrealizowanej części prac budowlanych lub budowlano-montażowych.

Zdaniem Spółki, data podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego stanowi o dacie wykonania części usługi budowlanej i od tej daty należy liczyć termin na wystawienie faktury z tytułu wykonania części usług budowlanych lub budowlano-montażowych w trybie art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) w związku z art. 19a ust. 2 oraz art. 106i ust. 3 pkt 1 Ustawy o VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego oraz rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1559/14 - stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego - jest:

*   **prawidłowe** – w zakresie uznania, że w odniesieniu do realizowanych przez Spółkę robót, obowiązek podatkowy należy rozpoznać w zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) ustawy tj. z chwilą wystawienia faktury, a w przypadku, gdy rezultaty prac przyjmowane są częściowo na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) w związku z art. 19a ust. 2 znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury za częściowe wykonanie prac;

*   **nieprawidłowe** – w zakresie uznania, że dzień podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego to dzień wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 177 poz. 1054 z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Regulacje dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., zawiera przepis art. 19a znowelizowanej ustawy o podatku od towarów i usług, wprowadzony art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013. poz. 35).

Zgodnie z zasadą ogólną, zawartą w art. 19a ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1.

Na podstawie art. 19a ust. 2 ustawy o VAT, w odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.

Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) ustawy o VAT, w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2014 r., obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury w przypadkach, o których mowa w art. 106b ust. 1, z tytułu świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych.

Zgodnie z art. l9a ust. 7 znowelizowanej ustawy o VAT, w przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 3 i 4, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu — z chwilą upływu terminu płatności.

Na podstawie art. 106i ust. 3 pkt 1 znowelizowanej ustawy o VAT, fakturę wystawia się nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usług — w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a). Na podstawie art. l06i ust. 7 znowelizowanej Ustawy o VAT, faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 30. dnia przed :

1.  dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usług;
2.  otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.

Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że Wnioskodawca jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, prowadzącym działalność między innymi w zakresie robót budowlanych. W ramach prowadzonej działalności, Spółka realizuje, częściowo samodzielnie, a częściowo przy pomocy innych podmiotów (Podwykonawców) kompleksowe modernizacje urządzeń elektroenergetycznych. Prace te polegają zasadniczo na budowie urządzeń zasilających sieć trakcyjną, elektroenergetycznych urządzeń odbiorczych oraz układów sterowania i monitoringu dotyczących tych urządzeń.

W ramach robót dotyczących urządzeń elektroenergetycznych, Spółka wykonuje następujące prace:

1.  budowa napowietrznych linii zasilających sieć trakcyjną;
2.  budowa kablowych linii zasilających sieć trakcyjną oraz stacji transformatorowo-rozdzielczych;
3.  budowa urządzeń oświetlenia zewnętrznego obiektów oraz urządzeń elektrycznego ogrzewania rozjazdów;
4.  usuwanie kolizji elektroenergetycznych.

Wykonywane przez Spółkę prace polegają na budowie, przebudowie lub rozbiórce obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623). Prace te, zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, są robotami budowlanymi w rozumieniu tej ustawy. Prace te mieszczą się w Sekcji F PKWiU z 2008 r., która obejmuje (a) roboty ogólnobudowlane i specjalistyczne w zakresie budownictwa i prac inżynierii lądowej i wodnej, polegające na budowie (tzn. wznoszeniu, odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego oraz (b) prace polegające na przebudowie, remoncie, rozbiórce lub montażu obiektu budowlanego. Na tej podstawie Wnioskodawca uznaje, że wykonywane przez niego roboty w ramach kompleksowej przebudowy linii kolejowych stanowią usługi budowlane lub budowlano-montażowe.

Zasadniczo, po zakończeniu przez Spółkę robót następuje ich odbiór techniczny przez Zamawiającego, co znajduje odzwierciedlenie w protokołach. Występują również przypadki przyjmowania efektów prac częściowo na podstawie dokumentów potwierdzających ilość wykonanych prac. Dokumenty te stanowią, zgodnie z umową, podstawę do wystawienia faktury VAT za część prac, która została wykonana.

W myśl powołanych wyżej przepisów prawa podatkowego, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., wykonywane przez Wnioskodawcę prace, szczegółowo opisane we wniosku (w punktach a, b, c oraz d), stanowią usługi budowlane lub budowlano-montażowe, w odniesieniu do których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z regulacją art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury, a w przypadku, gdy rezultaty prac przyjmowane są częściowo na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit a) w związku z art. l9a ust. 2 znowelizowanej Ustawy o VAT, tj. z chwilą wystawienia faktury za częściowe wykonanie prac. W sytuacji gdy Spółka nie wystawi faktury lub wystawi ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury, tj. z chwilą upływu 30. dnia od dnia wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej.

Stanowisko Wnioskodawcy w ww. zakresie jest prawidłowe.

W przypadku usług budowlanych lub budowlano - montażowych, dla prawidłowego określenia momentu powstania obowiązku podatkowego, niezwykle istotnym jest rozpoznanie momentu, w którym usługa została wykonana, czy też może zostać uznana za wykonaną.

W przepisach ustawy o VAT nie określono momentu wykonania usług budowlanych. Jednak zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się, że zarówno wykonanie dostawy towaru, jak i wykonanie usługi należy rozumieć jako czynności faktyczne, tj. faktyczne wykonanie usługi ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1665/14). Prawidłowe określenie momentu wykonania usług budowlanych i budowlano-montażowych ma istotne znaczenie dla prawidłowego wystawienia faktury z tytułu świadczenia tych usług. O wykonaniu usług budowlanych lub budowlano – montażowych będzie decydować faktyczne wykonanie tych usług, nie zaś przyjęcie tych usług na podstawie protokołów zdawczo- odbiorczych.

Forma, sposób i rodzaj dokumentu potwierdzającego wykonanie robót budowlanych, co do zasady, powinny być określone w umowie łączącej strony. W branży budowlanej, przyjętą przez strony praktyką jest podpisywanie protokołów zdawczo-odbiorczych, potwierdzających wykonanie całości lub części prac przez wykonawcę. Z protokołu wynika zazwyczaj, kto i jakie prace wykonał, kiedy zostały wykonane oraz kiedy zostały przyjęte przez drugą stronę. Protokół zdawczo – odbiorczy potwierdza więc fakt wykonania tych usług, jednak nie przesądza o terminie i zakresie ich wykonania.

Wykonanie usługi w znaczeniu faktycznym to zrealizowanie przez wykonawcę pewnych prac, które zgodnie z umową zobowiązał się zrealizować. Zatem momentem wykonania usługi jest moment wykonania (zrealizowania) wszystkich działań i czynności składających się na daną usługę .

W wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., I FSK 943/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że administracyjne prawo budowlane nie wskazuje wprost, jaką datę uznać należy za dzień wykonania usługi. Brak protokołu zdawczo-odbiorczego w chwili wykonania usługi budowlanej nie świadczy o tym, że nie doszło (w ogóle lub w konkretnej dacie) do wykonania czynności. Protokół zdawczo-odbiorczy nie jest zatem dowodem konstytutywnym, zaś wykonanie usług może być udowodnione wszelkimi środkami dowodowymi.

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że o momencie wykonania usługi decyduje jej faktyczne wykonanie. Sąd moment wykonania usługi umiejscowił zatem przed momentem podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego uznając go jako dokument, który jedynie potwierdza wykonanie usługi, ale nie decyduje o dacie jej wykonania., a jedynie o tym, kiedy strony umowy uznały ją za wykonaną. Uznanie przez strony umowy usługi za wykonaną może mieć znaczenie dla stosunków cywilnoprawnych, lecz nie dla relacji prawnopodatkowych. Okoliczność, że z czynności odbioru sporządzany jest protokół (o którym mowa w art. 3 pkt 13 prawa budowlanego), który stanowi część dokumentacji budowy i jest pokwitowaniem spełnienia świadczenia i podstawą dokonania rozliczeń stron, nie wynika, że data podpisania tego protokołu stanowi datę wykonania usługi.

Podkreślić również należy, że w uzupełnieniu wniosku Strona wskazała, że z dniem podpisania protokołu następuje akceptacja przez zamawiającego i wykonawcę zrealizowanych prac. Strony potwierdzają zgodność zamówienia z faktycznie zrealizowanymi pracami. Potwierdza to zatem, że protokół nie określa daty wykonania robót budowlanych, lecz jest pokwitowaniem spełnienia świadczenia i przyjęcia go przez inwestora, co następuje w konsekwencji wykonania robót. Zatem, podpisanie protokołu nie może wyznaczać daty wykonania usług.

Tymczasem w ocenie Wnioskodawcy wykonanie umowy należy wręcz utożsamiać z datą podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego. W ocenie tut. Organu, stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.

Nieprawidłowe jest więc stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym „dzień podpisania protokołu to dzień wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej”.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązujacego w dniu wydania zaskarżonej interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.