Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB4.4014.443.2018.4.MD
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2019-02-07
Teza: Czy czynności dokonywane w ramach przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego umowy cash pooling nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności cywilnoprawne; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; umowa-umowa nienazwana; usługi-usługi finansowe
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, ze zm.) – Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 10 grudnia 2018 r. (data wpływu – 13 grudnia 2018 r.), uzupełnionym 4 lutego 2019 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy cash poolingu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 13 grudnia 2018 r. wpłynął do Organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy cash poolingu.

Wniosek nie spełniał wymogów formalnych, w związku z czym w piśmie z 25 stycznia 2019 r., znak: 0114-KDIP4.4012.832.2018.2.AKO, 0114-KDIP2-1.4010.526.2018.3.JC, 0111-KDIB4.4014.443.2018.3.MD wezwano do jego uzupełnienia. Wniosek uzupełniono 4 lutego 2019 r.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca – Sp. z o.o. (dalej jako „Spółka”, AC PL), podmiot z siedzibą w Polsce, zamierza zawrzeć umowę cash poolingu ze spółką F. (limited by shares), z siedzibą w Irlandii, dalej zwaną „AC IED”. Umowa ma wejść w życie w 2019 r., w związku z czym wniosek dotyczy stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2019 r.

Głównym celem zawarcia przez Spółkę (AC PL) wspomnianej powyżej umowy cash poolingu jest efektywne zarządzanie środkami finansowymi Spółki (AC PL) przy wykorzystaniu zasobów i umiejętności podmiotu wyznaczonego do tej funkcji w ramach Grupy (tj. AC IED) – a w konsekwencji zmniejszenie kosztów ewentualnego finansowania działalności Spółki oraz efektywniejsze i bezpieczniejsze gospodarowanie nadwyżkami finansowymi wygenerowanymi przez Spółkę (AC PL). Rozliczenia w ramach ww. umowy będą odbywać się walucie EUR.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że AC IED jest podmiotem powołanym w ramach Grupy A („Grupa”) do prowadzenia profesjonalnej działalności w zakresie finansowania w Grupie.

Działalność ta obejmuje udostępnianie oraz przyjmowanie środków finansowych od podmiotów z Grupy zainteresowanymi usługami AC IED w powyższym zakresie, jak również zarządzanie środkami finansowymi pozyskanymi w związku z zawarciem przez AC IED umów cash poolingu.

Przedmiotowa umowa cash poolingu zostanie zawarta wyłącznie pomiędzy Spółką (AC PL) oraz AC IED (umowa dwustronna). A będzie zawierała podobne umowy dwustronne także z innymi spółkami z Grupy, korzystającymi z cash poolingu.

W przedstawionej strukturze AC IED będzie pełniła zatem funkcję tzw. Pool Ownera – tzn. będzie uprawniona do samodzielnego (tj. niezależnego od Spółki – AC PL):

*   dysponowania otrzymanymi od Spółki (AC PL) nadwyżkami środków finansowych – ich dalszego deponowania, oraz
*   decydowania o źródłach pozyskiwania środków służących pokryciu niedoborów środków finansowych występujących po stronie Spółki (AC PL).

W rozważanym przez Spółkę (AC PL) systemie cash poolingu będzie dochodziło do przepływów środków pieniężnych między Spółką (AC PL) oraz AC IED, tj.:

*   Na koniec każdego dnia roboczego, nadwyżki z rachunku bankowego Spółki (AC PL) prowadzonym w EUR będą automatycznie przekazywane na rachunek bankowy AC IED również prowadzony w EUR („Rachunek Główny”). Jeżeli natomiast na rachunku bankowym Spółki (AC PL) wystąpi niedobór środków finansowych, zostanie on pokryty środkami przekazywanymi przez AC IED z Rachunku Głównego.
*   Tym samym, w ramach planowanej struktury cash poolingu AC IED będzie zobowiązana przyjąć nadwyżki środków Spółki (AC PL) oraz AC IED będzie zobowiązana przekazać Spółce (AC PL) środki finansowe celem wyrównania niedoborów Spółki. Jednocześnie, Spółka (AC PL) będzie zobowiązana przekazać AC IED nadwyżki finansowe zgromadzone na własnym rachunku bankowym oraz Spółka (AC PL) będzie zobowiązana do przyjęcia od AC IED środków celem finansowania niedoborów na wskazanym rachunku bankowym Spółki (AC PL).

Jednocześnie, w ramach ww. cash poolingu AC IED nie będzie zobowiązana do automatycznego przelewania (lokowania) nadwyżek środków finansowych z Rachunku Głównego (należącego do AC IED) na rachunek bankowy Spółki (AC PL), ani też Spółka (AC PL) nie będzie zobowiązana do finansowania działalności AC IED (uzupełnianie niedoborów AC IED na Rachunku Głównym).

Z perspektywy Spółki (AC PL) zasadniczo bez znaczenia są źródła i sposób pozyskania przez AC IED środków niezbędnych do pokrycia niedoborów na rachunku Spółki (AC PL). Pewne jest jednak, że w przypadku, gdy na Rachunku Głównym pojawi się saldo ujemne (tj. AC IED nie będzie w stanie pozyskać wystarczających środków finansowych z innych źródeł, lecz będzie zmuszona do pozyskania finansowania od banku), AC IED będzie zobowiązana do zapłaty odsetek na rzecz banku zaangażowanego w schemat cash poolingu.

Wyłącznym wynagrodzeniem przysługującym AC IED w ramach umowy cash poolingu będą odsetki naliczane od udostępnianych Spółce (AC PL) środków, służących pokryciu niedoborów na jej rachunku. Z kolei w sytuacji przekazania przez Spółkę (AC PL) nadwyżek finansowych na własnym rachunku do AC IED, Spółce będą przysługiwały odsetki od salda dodatniego.

Odsetki od:

*   udostępnionych przez AC IED środków służących pokryciu niedoborów Spółki (AC PL), lub
*   przekazanych AC IED przez Spółkę (AC PL) środków finansowych będących nadwyżkami finansowymi Spółki (AC PL)

–będą płatne w okresach miesięcznych.

Tytuł prawny do ww. odsetek wypłacanych przez strony umowy cash poolingu (tj. przez Spółkę – AC PL na rzecz AC IED oraz przez AC IED na rzecz Spółki – AC PL) oraz wierzytelność o wypłatę ww. odsetek będzie przysługiwała wyłącznie stronom umowy (tj. Spółce – AC PL oraz AC IED). Tym samym, na podstawie ww. umowy:

*   AC IED będzie: (i) przysługiwał tytuł prawny do odsetek wypłacanych przez Spółkę (AC PL) na podstawie umowy cash poolingu oraz (ii) wyłącznie zobowiązanym do wypłaty odsetek na rzecz Spółki (AC PL), a
*   Spółce (AC PL) będzie: (i) przysługiwał tytuł prawny do odsetek wypłacanych jej przez AC IED oraz (ii) będzie zobowiązana do wypłaty odsetek wyłącznie na rzecz AC IED.

W konsekwencji powyższego, na Rachunku Głównym będą dokonywane następujące operacje:

*   na koniec każdego dnia roboczego, nadwyżki z rachunku bankowego Spółki (AC PL) będą automatycznie przekazywane na Rachunek Główny,
*   w przypadku, gdy na rachunku bankowym Spółki (AC PL) wystąpi niedobór środków finansowych, zostanie on pokryty środkami przekazywanymi przez AC IED z Rachunku Głównego.

Spółka (AC PL) posiada wiedzę odnośnie planowanych założeń funkcjonowania umowy cash poolingu między Spółką (AC PL) a AC IED. Podmiotami, pomiędzy którymi będzie zawarta ww. umowa cash poolingu, będą bowiem AC IED i Spółka (AC PL).

Sposób dysponowania otrzymanymi od Spółki (AC PL) nadwyżkami środków finansowych leży w gestii AC IED, która jako samodzielny podmiot może swobodnie decydować, czy środki te będą przechowywane/kumulowane na Rachunku Głównym (którego AC IED jest właścicielem), czy też w inny sposób zagospodarowane przez AC IED w ramach prowadzonej przez ten podmiot działalności.

Zgodnie z planowaną umową cash poolingu między Spółką (AC PL) a AC IED, ewentualny niedobór środków finansowych na rachunku Spółki (AC PL) zostanie pokryty przez AC IED środkami zgromadzonymi przez AC IED na należącym do niej Rachunku Głównym.

Jednocześnie, jak to zostało wskazane powyżej, AC IED będzie pełniła funkcję tzw. Pool Ownera – tzn. będzie uprawniona do samodzielnego (tj. niezależnego od Spółki – AC PL):

*   dysponowania otrzymanymi od Spółki (AC PL) nadwyżkami środków finansowych, oraz
*   decydowania o źródłach pozyskiwania środków służących pokryciu niedoborów środków finansowych występujących po stronie Spółki (AC PL).

Mając powyższe na uwadze, decyzja co do źródła finansowania w celu pokrycia ewentualnego niedoboru środków finansowych na rachunku Spółki (AC PL) leży wyłącznie po stronie AC IED, która jako samodzielny podmiot może swobodnie decydować, czy będą to środki pochodzące z Rachunku Głównego (którego AC IED jest właścicielem), czy też inne środki pozyskane przez AC IED (przelane na ww. Rachunek Główny). Decyzja ta pozostaje poza zakresem kompetencji Spółki (AC PL). Należy również podkreślić, że AC IED jako właściciel Rachunku Głównego będzie odpowiedzialna za zapewnienie wystarczających środków finansowych na pokrycie niedoborów na rachunku Spółki (AC PL).

Odpowiedzialność ta wyraża się poprzez konieczność zapłaty przez AC IED odsetek do banku w przypadku, gdy AC IED nie zapewni wystarczającej kwoty środków finansowych na Rachunku Głównym do pokrycia niedoboru na rachunku bankowym Spółki (AC PL).

Spółka chciałaby wskazać, że Bank będzie odpowiedzialny za obsługę uczestniczących w umowie cash poolingu rachunków bankowych Spółki (AC PL) oraz Rachunku Głównego, którego posiadaczem jest AC IED.

W szczególności – w odniesieniu do Spółki (AC PL) – zadaniem banku będzie dokonywanie automatycznego:

*   przeniesienia wszystkich nadwyżek z rachunku Spółki (AC PL) na Rachunek Główny AC IED, oraz
*   pokrycia wszystkich niedoborów na rachunku Spółki (AC PL) poprzez przeniesienie środków finansowych AC IED z Rachunku Głównego na rachunek Spółki (AC PL).

Jednocześnie, Spółka (AC PL) chciałaby ponownie podkreślić, że z uwagi na fakt, że – jak to zostało wskazane powyżej – w ramach ww. cash poolingu:

*   AC IED nie będzie zobowiązana do automatycznego przelewania (lokowania) nadwyżek środków finansowych z Rachunku Głównego (należącego do AC IED) na rachunek bankowy Spółki (AC PL), ani też
*   Spółka (AC PL) nie będzie zobowiązana do finansowania działalności AC IED (uzupełniania niedoborów).

Bank również nie będzie dokonywał automatycznych działań w powyższym zakresie, tj. Bank nie będzie dokonywał automatycznego:

*   przeniesienia nadwyżek z Rachunku Głównego na rachunek Spółki (AC PL), ani
*   uzupełniania niedoborów na Rachunku Głównym z rachunku Spółki (AC PL).

Ponadto, Bank będzie odpowiedzialny za dokonanie automatycznej kalkulacji i pobranie odsetek

należnych za dany miesiąc z tytułu umowy cash poolingu.

AC IED jest rezydentem podatkowym w Irlandii. Spółka (AC PL) jest polskim rezydentem podatkowym. Spółka (AC PL) oraz AC IED nie są podmiotami bezpośrednio powiązanymi – tj. (i) ani AC IED nie posiada bezpośrednio udziałów w kapitale Spółki (AC PL), (ii) ani Spółka (AC PL) nie posiada bezpośrednio udziałów w kapitale AC IED. Ponadto AC IED nie posiada pośrednio udziałów w kapitale Spółki (AC PL), ani Spółka (AC PL) nie posiada pośrednio udziałów w kapitale AC IED. AC IED i Spółka (AC PL) posiadają także różnych bezpośrednich udziałowców (nie są spółkami siostrami). Pomiędzy Spółką (AC PL) a AC IED zachodzą natomiast innego rodzaju pośrednie powiązania kapitałowe, a mianowicie inny podmiot z Grupy posiada pośrednio powyżej 25% udziałów w kapitale zarówno Spółki (AC PL), jak i AC IED.

Spółka (AC PL) pragnie wskazać, że zwracała się już do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie o wydanie interpretacji indywidualnych w analogicznym stanie faktycznym, różniącym się jedynie okolicznością, że jako Pool Owner (druga strona umowy zawartej ze Spółką – AC PL) występowała spółka z siedzibą w Luksemburgu. W związku z przejęciem funkcji Pool Ownera przez spółkę z siedzibą w Irlandii, co oznacza zmianę stanu faktycznego, Spółka (AC PL) postanowiła zwrócić się nowym wnioskiem.

W poprzednim stanie faktycznym wydane zostały następujące interpretacje:

1.  w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych – interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 21 sierpnia 2014 r., sygn. IPPB2/436-332/14-2/LS;
2.  w zakresie podatku od towarów i usług – interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16 września 2014 r., sygn. IPPP3/443-580/14-2/IG;
3.  w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, w odniesieniu do podatku u źródła – interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 5 grudnia 2014 r., sygn. IPPB5/423-1034/14-2/JC.

Spółka (AC PL) otrzymała ponadto interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 5 grudnia 2014 r., sygn. IPPB5/423-1035/14-2/JC dotyczącą stosowania do cash poolingu ograniczeń wynikających z przepisów o tzw. niedostatecznej kapitalizacji. W związku jednak z obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. art. 15c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kwestia ta stała się bezprzedmiotowa i nie stanowi przedmiotu niniejszego wniosku

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy czynności dokonywane w ramach przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego umowy cash pooling nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych? (pytanie oznaczone we wniosku nr 3).

Zdaniem Wnioskodawcy, czynności dokonywane w ramach przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego umowy cash pooling nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Uzasadniając swoje stanowisko Wnioskodawca przywołał art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wskazując, że w doktrynie prawa podatkowego oraz orzecznictwie powszechnie uznaje się, że katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest zamknięty. Opodatkowaniu podlegają więc wyłącznie czynności cywilnoprawne, które są wymienione w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Przesądza o tym użycie w treści tego przepisu terminu „następujące”, wyraźnie odwołującego się do tych czynności cywilnoprawnych, które zostały w nim wymienione (J. Zdanowicz, Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz, C.H. Beck, System informacji Prawnej Legalis, komentarz do art. 1, nb. 3).

Ustanawiając zamknięty katalog czynności opodatkowanych podatkiem od czynności cywilnoprawnych ustawodawca zadecydował tym samym o wyłączeniu innych czynności z zakresu opodatkowania tym podatkiem. W konsekwencji, czynności cywilnoprawne, które nie zostały wyraźnie wyliczone w ustawowym katalogu, a także umowy nienazwane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Wnioskodawca zaznaczył, że wskazany w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie obejmuje swym zakresem czynności wykonywanych w ramach przedstawionej w opisie zdarzenia przyszłego umowy cash poolingu.

W opinii Spółki (Wnioskodawcy) – czynności, które będą wykonywane przez strony umowy cash poolingu nie można nawet uznać za czynności podobne do którejkolwiek z czynności prawnych wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ nie wypełniają znamion żadnej z czynności wymienionych w tym zamkniętym katalogu.

Należy podkreślić, iż umowa cash poolingu pozostaje na gruncie polskiego prawa umową nienazwaną. Ustawa Kodeks cywilny w części trzeciej „Zobowiązania” nie zawiera przepisów regulujących tego typu umowy.

Spółka (AC PL) chciałaby podkreślić, że przedstawiona we wniosku konstrukcja planowanej umowy cash poolingu, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestników nie wyczerpuje wszystkich elementów przedmiotowo istotnych dla umowy pożyczki, określonych w art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Biorąc powyższe pod uwagę należy podkreślić, że ani stosunek prawny, ani obowiązki AC IED i Spółki (AC PL) w ramach planowanej struktury nie spełniają wskazanej powyżej definicji pożyczki. Należy wskazać, iż cash pooling to forma zarządzania finansami stosowana przez podmioty należące zwykle do jednej grupy kapitałowej lub podmioty powiązane ekonomicznie w inny sposób. Istotą jej jest optymalizacja wykorzystania środków będących w dyspozycji podmiotów będących stroną umowy.

Powyższe oznacza wielotorowość przepływów pieniężnych między AC IED a Spółką (AC PL), które są z sobą silnie skorelowane – tj. po stronie Spółki (AC PL) mogą powstać zarówno nadwyżki jak i niedobory, które w ramach wykonywania przez AC IED jej obowiązków nałożonych umową cash poolingu zostaną w ekonomicznie uzasadniony sposób zarządzone (nadwyżki zostaną zainwestowane w celu uzyskania przychodów a niedobory zostaną pokryte wolnymi środkami, aby zapewnić finansowanie bieżącej działalności gospodarczej).

Istotą planowanej struktury jest zarządzanie środkami finansowymi poprzez wykorzystanie zarówno nadwyżek, jak i niedoborów środków finansowych i nie można tych operacji sztucznie rozgraniczać, gdyż wówczas sens ekonomiczny planowanej struktury przestałby istnieć.

Celem planowanej struktury jest również optymalizacja zaangażowania Spółki (AC PL), gdyż pozwoli ona na wyłączenie konieczności każdorazowego podejmowania decyzji o wykorzystaniu wolnych środków finansowych (nadwyżek), czy zarządzenia pojawiającymi się w ramach prowadzonej działalności niedoborami środków finansowych. Umowa cash poolingu umożliwiała będzie zatem zarządzenie jedną i drugą sytuacją.

Z tego względu weryfikacja tylko jednego strumienia płatności (wynikającego z nadwyżek finansowych) bez uwzględnienia drugiego strumienia płatności (wynikającego z niedoborów finansowych) prowadzi do zniekształceń i nie oddaje istoty planowanego instrumentu finansowego.

Z opisanych wyżej powodów umowy cash poolingu nie można również uznać za depozyt nieprawidłowy, do którego, z godnie z art. 845 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce (z wyłączeniem czasu i miejsca zwrotu, który określają przepisy o przechowaniu).

Skoro więc czynności w ramach systemu cash pooling dotyczące zarządzania płynnością finansową nie zostały wymienione w ustawowym, zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, to nie będą podlegały opodatkowaniu tym podatkiem.

Nawet, gdyby hipotetycznie uznać, że umowa cash poolingu podlegać powinna opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych – to rozważyć należy pozostałe regulacje ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych określające zakres zastosowania postanowień tej ustawy.

Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

*   opodatkowana podatkiem od towarów i usług,
*   zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:
    *   umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,
    *   umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Zgodnie zatem z powyższymi przepisami, jeżeli którakolwiek ze stron transakcji będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu realizacji danej czynności (a nie będą w stosunku do niej zachodzić wskazane w art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wyjątki, tj. nie będzie dotyczyła sprzedaży i zamiany nieruchomości, itp. oraz nie będzie stanowiła umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych), to także nie będzie ona podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Jak to zostało przedstawione w uzasadnieniu stanowiska w odniesieniu do pytania oznaczonego we wniosku nr 1 – usługi świadczone przez AC IED na rzecz Spółki (AC PL) na podstawie umowy cash poolingu stanowią usługi zwolnione z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Dodatkowo, czynności dokonywane przez AC IED na rzecz Spółki (AC PL) na podstawie umowy cash poolingu:

*   nie będą stanowiły umów sprzedaży i zamiany nieruchomości, jej części, prawa użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udziału w tych prawach,
*   nie będą stanowiły umów sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Tym samym, spełnione zostaną przesłanki wymienione w art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, a więc nie będą one podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Na potwierdzenie stanowiska Wnioskodawca przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych oraz interpretacje indywidualne.

Powyżej przywołano tylko tę część stanowiska, która odnosi się do podatku od czynności cywilnoprawnych (stanowisko do pytania oznaczonego we wniosku nr 3).

W świetle obowiązującego stanu prawnego, stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Na wstępie należy wskazać, iż przedmiotem niniejszej interpretacji jest wyłącznie ocena stanowiska Wnioskodawcy zajęta na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1150, ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
*   umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
*   umowy dożywocia,
*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
*   ustanowienie hipoteki,
*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
*   umowy depozytu nieprawidłowego,
*   umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają również zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r., poz. 1025, ze zm.) dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Zgodnie z art. 845 Kodeksu cywilnego depozyt nieprawidłowy (przechowanie nieprawidłowe) jest umową szczególnego rodzaju, zawierającą elementy przechowania i pożyczki. Przedmiotem depozytu nieprawidłowego mogą być wyłącznie pieniądze lub rzeczy oznaczone tylko co do gatunku. Osoba biorąca pieniądze (rzecz) do depozytu nieprawidłowego, analogicznie do umowy pożyczki, ma obowiązek zwrócić tę sama ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Natomiast umowa cash poolingu pozostaje umową nienazwaną – ustawa Kodeks cywilny nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy.

Umowa cash poolingu jest najbardziej zbliżona swą konstrukcją do umowy pożyczki wymienionej w katalogu określonym w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jednakże nie jest taką umową, bowiem w myśl art. 720 § 1 ustawy Kodeks cywilny, dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Cash pooling polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków podmiotów należących do danej grupy nadwyżkami innych podmiotów należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków. W przypadku cash poolingu mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz podmiotem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Uczestnik cash poolingu posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tak samo uczestnik, który posiada niedobory nie wie, środkami którego podmiotu zostaną one zniwelowane. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest – co do zasady – rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników cash poolingu lub też rachunek któregoś z uczestników, który posiada saldo dodatnie.

Przedstawiona we wniosku umowa cash poolingu nie jest typową umową cash poolingu. Typowa umowa cash poolingu ma bowiem charakter umowy wielostronnej. Tymczasem opisana we wniosku umowa cash poolingu będzie umową dwustronną, tj. zawartą pomiędzy Wnioskodawcą oraz tzw. Pool Ownerem (AC IED). Co prawda, Pool Owner usługi zarządzania środkami finansowymi wykonuje również dla podmiotów ze swojej grupy kapitałowej na podstawie zawartych z nimi umów cash poolingu; natomiast środki dla pokrycia niedoborów na koncie Wnioskodawcy (AC PL) mogą pochodzić także z finansowania bankowego pozyskiwanych przez Pool Ownera.

Faktem jest jednak, że finansowanie (automatyczne) niedoborów na koncie Wnioskodawcy (AC PL) – jeśli takie się pojawią – będzie dokonywane przez Pool Ownera ze środków przez niego pozyskanych. Również faktem jest, że Wnioskodawca (AC PL) nie tylko pozyskuje środki od Pool Ownera na finansowanie swoich niedoborów, ale także przekazuje (automatycznie) nadwyżkę środków na konto Pool Ownera, bez prawa do decydowania, jak środki te mają być wykorzystywane (deponowane). Nie zmienia to jednak sytuacji, że nawet w takiej konstrukcji cash poolingu czynności w ramach niego przedstawione nie wypełniają definicji czynności enumeratywnie wymienionych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności umowy pożyczki czy umowy depozytu nieprawidłowego.

Omawiana konstrukcja umowy cash poolingu, jako sposobu zarządzania płynnością finansową uczestniczących w umowie dwóch podmiotów, niewątpliwie zawiera w sobie pewne elementy kredytowania jednego podmiotu przez drugi, gdyż pozwala zidentyfikować strony umowy (Spółka – AC PL i AC IED). Wiadomo również, że przedmiotem umowy są środki pieniężne a AC IED będzie uzupełniała niedobory finansowe Wnioskodawcy (Spółki – AC PL) i zagospodarowywała jego nadwyżki finansowe. Jednakże w umowie nie zostanie określona z góry ilości pieniędzy (co jest jednym z istotnych elementów umowy pożyczki) przepływających miedzy tymi podmiotami a co ważniejsze nie zostanie przeniesiona ich własność na drugą stronę umowy. Nie sposób zatem uznać, że umowa, którą planuje zawrzeć Wnioskodawca (AC PL) z AC IED wyczerpuje wszystkie elementy przedmiotowo istotne dla umowy pożyczki.

Czynności tego typu nie można wobec tego uznać jako umowę pożyczki.

Opisana we wniosku konstrukcja umowy cash poolingu również zawiera w sobie pewne elementy umowy depozytu nieprawidłowego, gdyż na jej podstawie AC IED może rozporządzać oddanymi jej nadwyżkami finansowymi Wnioskodawcy (AC PL) jak w umowie pożyczki, jednakże nie jest znana ilość środków pieniężnych (co jest istotnym elementem umowy depozytu), jaka ma być oddana na przechowanie.

Nie można zatem uznać, że umowa cash poolingu wyczerpuje znamiona instytucji depozytu nieprawidłowego.

Zdaniem Wnioskodawcy (AC PL), czynności dokonywane w ramach przedstawionej we wniosku umowy cash pooling nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Biorąc pod uwagę opisane we wniosku zdarzenie przyszłe oraz przedstawiony powyżej stan prawny należy stwierdzić, że skoro zawarcie umowy cash poolingu nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych a czynności tego typu nie można zakwalifikować, np. jako umowy pożyczki czy też innej czynności tym katalogiem objętej, to tym samym – z powyższych przyczyn – czynności dokonywane w ramach umowy cash poolingu dotyczące zarządzania wspólną płynnością finansową nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych; nie mieszczą się bowiem w katalogu czynności ściśle wymienionych jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zatem kompleksowa usługa zarządzania płynnością finansową (umowa cash poolingu), do której przystąpi Wnioskodawca oraz świadczone w jej ramach czynności nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Tym samym, skoro wskazane we wniosku czynności nie zostały wymienione wśród tych czynności, które określone są w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to zbędna jest analiza możliwości zastosowania wyłączenia z opodatkowania, o którym mowa w art. 2 pkt 4 cyt. ustawy, a który Wnioskodawca wskazał w zajętym przez siebie stanowisku.

Wobec powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1.  z zastosowaniem art. 119a;
2.  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3.  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …, w dwóch egzemplarzach (art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała.