Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB3-2.4012.778.2021.2.EJU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2021-12-09
Teza: uznanie wpłat otrzymywanych z tytułu usuwania azbestu od właścicieli nieruchomości za wynagrodzenie za świadczone usługi podlegające opodatkowaniu VAT; obowiązek zwiększenia podstawy opodatkowania VAT o otrzymaną przez Gminę dotację oraz określenia momentu powstania obowiązku podatkowego; prawo do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o pełną kwotę podatku naliczonego z tytułu wydatków związanych z realizacją zadania
Słowa kluczowe: azbest; obowiązek-obowiązek podatkowy; odliczenia-odliczenie podatku od towarów i usług; opodatkowanie
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV. Obowiązek podatkowy; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV. Obowiązek podatkowy-Rozdział 1. Zasady ogólne; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV. Obowiązek podatkowy-Rozdział 1. Zasady ogólne-Obowiązek podatkowy - zasada ogólna; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku-Odliczenie podatku naliczonego; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI. Podstawa opodatkowania; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI. Podstawa opodatkowania-Podstawa opodatkowania - zasady ogólne; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania 
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-Rozdział 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-Rozdział 1-art. 19a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29a

**INTERPRETACJA INDYWIDUALNA**

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 29 września 2021 r. (data wpływu 4 października 2021 r.) uzupełniony pismem z 19 listopada 2021 r. (data wpływu 19 listopada 2021 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie:

– uznania wpłat otrzymywanych z tytułu usuwania azbestu od właścicieli nieruchomości za wynagrodzenie za świadczone usługi podlegające opodatkowaniu VAT;

– obowiązku zwiększenia podstawy opodatkowania VAT o otrzymaną przez Gminę dotację oraz określenia momentu powstania obowiązku podatkowego;

– prawa do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o pełną kwotę podatku naliczonego z tytułu wydatków związanych z realizacją zadania pn. „…”

**– jest prawidłowe.**

**UZASADNIENIE**

4 października 2021 r. wpłynął do Organu ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie uznania wpłat otrzymywanych z tytułu usuwania azbestu od właścicieli nieruchomości za wynagrodzenie za świadczone usługi podlegające opodatkowaniu VAT, obowiązku zwiększenia podstawy opodatkowania VAT o otrzymaną przez Gminę dotację oraz określenia momentu powstania obowiązku podatkowego, prawa do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o pełną kwotę podatku naliczonego z tytułu wydatków związanych z realizacją zadania pn. „…”. Ww. wniosek został uzupełniony pismem z 19 listopada 2021 r. będącym odpowiedzią na wezwanie z 10 listopada 2021 r. nr (\`(...)\`).

**W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący zaistniały stan faktyczny:**

Gmina działa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U z 2019 r. poz. 506 ze zm., dalej - ustawa o samorządzie gminnym). Gmina na mocy art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (t.j Dz. U. z 1998 r Nr 96, poz. 603 ze zm.) stanowi jednostkę samorządu terytorialnego.

Gmina posiada osobowość prawną oraz jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Wnioskodawca, będący jednostką samorządu terytorialnego, uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej zgodnie z art. 16 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej oraz wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone dla innych organów władzy publicznej zgodnie z art. 163 Konstytucji.

W swoich działaniach organy samorządu korzystają ze środków prawnych właściwych władzy państwowej. Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym gmina wykonuje określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Gmina planuje realizację zadania pod nazwą „…”. Zadanie to będzie polegało na demontażu, transporcie i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest lub odbiorze, transporcie i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest w zależności od tego, czy dany materiał stanowi jeszcze pokrycie dachowe, czy też jest już zdemontowany i składowany na posesji właściciela. Celem zadania jest minimalizacja negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych obecnością azbestu na terytorium kraju oraz likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.

Gmina dnia (\`(...)\`) 2021 r. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie dofinansowania do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dla przedsięwzięć związanych z realizacją gminnych programów usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest na lata 2021-2023. W dniu 2 sierpnia 2021 r. Gmina otrzymała zawiadomienie, o przyznanej dotacji na podstawie Uchwały Zarządu WFOŚiGW nr (\`(...)\`) poz. \`(...)\` z dnia 21 lipca 2021 r.

Całkowity szacowany koszt projektu wyniesie 81 964,40 zł, co stanowi jednocześnie wartość kosztów kwalifikowalnych. Przyznana dotacja w wysokości 57.375,08 zł stanowi przy tym 70% kosztów kwalifikowalnych.

W dniu (\`(...)\`) 2021 r., Gmina złożyła zapytanie ofertowe. Przedmiot zamówienia obejmował usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy w zakresie:

a) demontażu, zbierania, transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest w ilości ok 46,3 Mg,

b) zbiórki, transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest w ilości ok. 70,8 Mg zdeponowanych na nieruchomościach.

Otwarcie ofert nastąpiło w dniu (\`(...)\`) 2021 r. W związku z błędem rachunkowym w ilości azbestu do demontażu, postępowanie zostało unieważnione, przy czym dnia (\`(...)\`) 2021 r. ogłoszono kolejne zapytanie ofertowe, a dnia (\`(...)\`) 2021 r. nastąpiło otwarcie oferty.

Przedmiot wskazanego zamówienia, obejmuje obecnie usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy w zakresie:

a) demontażu, zbierania, transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest w ilości ok 64 5 Mg,

b) zbiórki, transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest w ilości ok. 70,8 Mg zdeponowanych na nieruchomościach.

Wnioskodawca wskazuje, iż na dzień (\`(...)\`) 2021 r., została już podpisana umowa na realizację zadania z wykonawcą – X., ul. Y-, która złożyła trzecią w kolejności najkorzystniejszą ofertę i która zdecydowała się na podpisanie umowy, oraz w efekcie realizację zadania Wykonawcy, którzy złożyli ofertę nr 1 i nr 2 zrezygnowali z przystąpienia do podpisania umowy i wykonania zadania, ze względu na krótki okres właściwy dla jego realizacji.

Wzór umowy określa, iż: „Podstawą do zapłaty wynagrodzenia Wykonawcy będzie faktura VAT wraz z dołączonym do niej, podpisanym przez obie Strony protokołem odbioru końcowego”.

Wnioskodawca zaznacza przy tym, że faktura dokumentująca wydatki na usuwanie wyrobów zawierających azbest wystawiona będzie przez wyłonionego Wykonawcę na Wnioskodawcę.

W związku z realizacją ww. zadania, Gmina zawarła także umowy w sprawie wspólnej realizacji

projektu pn. „…” z właścicielami nieruchomości prywatnych.

Zgodnie z umocowaniem wynikającym z umowy, Gmina w imieniu swoim i właściciela nieruchomości składa wniosek aplikacyjny o dofinansowanie kosztów projektu w WFOŚiGW Dodatkowo, z treści umowy wynika, że właściciel nieruchomości upoważnia Gminę do zawarcia umowy o dofinansowanie przedmiotowego zadania z WFOŚiGW, a także do podpisania umowy z wybranym wykonawcą, wyłonionym w ramach procedury przetargowej.

Właściciel nieruchomości upoważnia także Gminę do dokonywania płatności za wykonane roboty i usługi, a także dokonywania rozliczeń z WFOŚiGW.

Ponadto, zgodnie z umową właściciel nieruchomości partycypuje w kosztach usuwania azbestu z nieruchomości stanowiącej jego własność w wysokości 30% netto powiększonych o podatek VAT w stawce 8%, poniesionych przez Gminę kosztów z tytułu demontażu lub odbioru, a także transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest.

Nadto, właściciel nieruchomości finansuje we własnym zakresie i na własny koszt wykonanie nowego pokrycia dachowego budynku.

Wnioskodawca pragnie również poinformować, iż w dniu składania wniosku nie otrzymał jeszcze i wskazanego powyżej dofinansowania a także właściciele nieruchomości nie partycypowali w kosztach.

1\. Wysokość dofinansowania nie jest uzależniona od ilości mieszkańców biorących udział w zadaniu. Uzależniona jest od ilości (wagi) usuwanych wyrobów zawierających azbest.

2\. Wnioskodawca może ubiegać się o zwrot poniesionych wydatków (wypłatę dotacji) po zrealizowaniu zadania i opłaceniu faktury wystawionej przez podmiot usuwający wyroby zawierające azbest.

3\. W przypadku nie zrealizowania zadania, Gmina nie ma możliwości ubiegania się o zwrot (wypłatę dotacji).

4\. Gmina już wystawiła faktury na rzecz mieszkańców dokumentujące wykonanie usługi (faktury wystawione w październiku z datą sprzedaży 30 września 2021 r.) w wysokości 15% poniesionych kosztów wynikających z ilości odebranych wyrobów zawierających azbest z danej nieruchomości (od danego właściciela nieruchomości).

5\. Gmina z otrzymanego dofinansowania pokryje koszt demontażu, przygotowania do transportu i unieszkodliwiania materiałów budowlanych zawierających azbest z terenu Gminy. Otrzymane dofinansowanie pokryje częściowo wydatek za wyżej wymienione usługi ponieważ faktura wystawiona jest na wyższą kwotę niż dofinansowanie, które otrzyma Gmina.

**W związku z powyższym zadano następujące pytania:**

1\. Czy otrzymane od właścicieli nieruchomości środki, stanowiące 30% wartości partycypacji w kosztach usuwania azbestu z ich nieruchomości, skutkować będą po stronie Wnioskodawcy obowiązkiem opodatkowania VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT?

2\. Jeżeli odpowiedź na pierwsze pytanie zostanie uznana jako twierdząca, to:

a) Czy otrzymana przez Wnioskodawcę dotacja z WFOŚiGW będzie zwiększała podstawę opodatkowania VAT w oparciu o art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, dla której obowiązek podatkowy powstanie zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT, tj. z momentem otrzymania dotacji?

b) Czy od wydatków związanych z realizacją zadania opisanego we wniosku Wnioskodawcy będzie przysługiwać prawo do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o pełną kwotę podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących ww. wydatki?

**Stanowisko Wnioskodawcy:**

Ad. 1

Zdaniem Wnioskodawcy, w związku z otrzymaniem od właścicieli nieruchomości środków, stanowiących 30% wartości partycypacji w kosztach usuwania azbestu z ich nieruchomości, po stronie Wnioskodawcy powstanie obowiązek opodatkowania VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (Dz. U z 2021 poz. 685 ze zm., dalej jako: „ustawa o VAT”), podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Jednostki samorządu terytorialnego są wyposażone w osobowość prawną oraz w określonym zakresie wykonują samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, zatem należy uznać, że spełniają definicję podatnika VAT. Oznacza to, że w zakresie czynności cywilnoprawnych dokonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego, podmioty te powinny być uznawane za podatników VAT.

Zatem w przypadku, gdy Gmina realizuje zadania na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. na warunkach i w okolicznościach właściwych również dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą – powinna być ona traktowana jako podatnik VAT, gdyż w przedmiotowym zakresie działa ona de facto w sposób analogiczny do tych podmiotów.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlegają m. in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Jednocześnie, w myśl art. 7 ust. 1 ww. ustawy, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

W konsekwencji, mając na uwadze przytoczone przepisy, zdaniem Wnioskodawcy należy uznać, że na podstawie umów zawieranych z właścicielami nieruchomości prywatnych Gmina wyświadcza opodatkowaną VAT usługę.

Wnioskodawca podkreśla również, że aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy dostawcą towarów lub usługodawcą a odbiorcą, a w zamian za wykonanie świadczenia powinno zostać wypłacone wynagrodzenie.

Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem i przekazanym za nie wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest dana czynność, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz dokonującego dostawy lub świadczącego usługę.

Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje, że czynność może być odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.

Ad 2.

Jeżeli odpowiedź na pytanie pierwsze okaże się twierdząca, to zdaniem Wnioskodawcy otrzymana dotacja z WFOŚiGW będzie zwiększała podstawę opodatkowania VAT w oparciu o art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, a obowiązek podatkowy powstanie dla niej zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT, z momentem otrzymania dotacji.

Stosownie do treści art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c. art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W myśl ust. 6 tego artykułu, podstawa opodatkowania obejmuje:

\- podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;

\- koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Zdaniem Wnioskodawcy, z powołanego wyżej art. 29a ustawy o VAT wynika, że do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług wlicza się tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty i o podobnym charakterze, które mają bezpośredni wpływ na kwotę należną (cenę) z tytułu dostawy lub świadczenia usługi. Elementem zasadniczym wpływającym na objęcie uzyskanej przez podatnika dotacji definicją podstawy opodatkowania jest stwierdzenie, czy dotacja udzielana jest w celu sfinansowania, czy też dofinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia i konkretnych usług. Oznacza to, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają dotacje o charakterze przedmiotowym, a nie te, które mają charakter podmiotowy.

Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są, czy też nie są opodatkowane istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.

Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu i podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje nie dające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.

W ocenie Wnioskodawcy, włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.

Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru czy też konkretnego rodzaju usługi. Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.

W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzymuje dofinansowanie, które jest związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taką należy zaliczyć do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Wnioskodawca podkreśla także, iż jego zdaniem podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne - na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.

Należy uznać więc, że opodatkowanie subwencji (dotacji) stanowi wyjątek od zasad ogólnych wspólnego systemu podatku od towarów i usług. Nie wszystkie subwencje (dotacje) stanowią element podstawy opodatkowania tym podatkiem.

Jedynie takie, które są subwencjami (dotacjami) związanymi bezpośrednio z ceną dostawy towarów czy ceną świadczenia usług. Wyjątek ten należy interpretować w sposób ścisły. Wykładnia ścisła prowadzi do wniosku, że tylko subwencje bezpośrednio wpływające na cenę transakcji podlegają opodatkowaniu. Natomiast inne subwencje (dotacje) nie wchodzą tym samym do podstawy opodatkowania, a w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu. Istotnym zatem dla wykładni art. 29a ust. 1 ustawy o VAT jest wyjaśnienie pojęcia „subwencja bezpośrednio związana z ceną”.

W tym celu istotne znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności wyroki w sprawach C-184/00 (Office des products wallons ASBL v. Belgian State) oraz C-353/00 (Keeping Newcastle Warm Ltd. v. Commisioners od Customs and Excise, w skrócie KNW).

W wyroku C-353/00 Trybunał wyraził pogląd, że niezależnie od tego, czy dofinansowanie spełnia warunek bezpośredniego związku z ceną, czy też nie spełnia takiego warunku, zwiększać będzie podstawę opodatkowania, jeśli osoba trzecia (także organ władzy publicznej) wpłaca pewną kwotę pieniędzy na poczet usług świadczonych na rzecz osoby fizycznej. Orzeczenie to dotyczyło dopłat wypłacanych firmie zajmującej się usługami związanymi z doradztwem w dziedzinie energetyki. Związek dotacji z ceną nie został szczegółowo przeanalizowany w tym wyroku. Szersze uwagi na ten temat znalazły się natomiast w opinii rzecznika generalnego oraz pisemnym stanowisku rządu Wielkiej Brytanii, które zaaprobował Trybunał. Jak wskazuje rzecznik, dotacje mogą mieć różną formę i charakter. Zwykle przez dotacje (subwencje) rozumie się sumy wypłacane danemu podmiotowi z funduszy publicznych w interesie ogólnym W praktyce dotacje mogą mieć postać dopłat ogólnych do działalności przedsiębiorstwa (i wówczas nie podlegają opodatkowaniu) albo też stanowić subsydia do konkretnych dostaw lub usług, umożliwiając nabycie ich ostatecznemu odbiorcy za niższą kwotę (lub w ogóle bez odpłatności z jego strony). W tym ostatnim przypadku podlegają podatkowi od towarów i usług.

Jeżeli otrzymana dotacja jest w sposób zindywidualizowany i policzalny związana z ceną danego świadczenia (tj. świadczenie dzięki dotacji ma cenę niższą o konkretną kwotę lub świadczeniobiorca otrzymuje je za darmo), taka dotacja podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jeżeli natomiast związek tego rodzaju nie występuje i równocześnie dotacja nie jest elementem wynagrodzenia związanego z danymi dostawami towarów lub usług, wówczas można - i należy - potraktować ją jako płatność niepodlegającą opodatkowaniu.

W związku z przedstawionym wyżej stanem faktycznym, zdaniem Wnioskodawcy stwierdzić należy, że planowane przez Wnioskodawcę czynności w zakresie demontażu, transportu i unieszkodliwiania wyrobów azbestowych z nieruchomości stanowiących własność prywatną mieszkańców Gminy stanowią odpłatne świadczenie usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zauważyć należy, że skoro część kosztów na realizację ww. projektu zostanie pokryta ze środków WFOŚiGW (70%), to dotacja będzie miała charakter cenotwórczy, który wynika z jej wpływu na cenę jaką mieszkaniec będzie zobowiązany zapłacić za przedmiotową usługę.

Dotacja stanowi dofinansowanie otrzymane przez Wnioskodawcę na pokrycie części ceny usługi, która byłaby wyższa gdyby nie to dofinansowanie, a zatem ma bezpośredni wpływ na cenę tej usługi.

Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.

W konsekwencji, mając na uwadze powyższe przepisy oraz przedstawiony opis sprawy, Wnioskodawca uważa, że dofinansowanie otrzymane na realizację ww. zadania będzie wchodzić do podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstanie dla niej zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt. 2 ustawy o VAT, z momentem otrzymania dotacji.

b) Jeżeli odpowiedź organu na pytanie 1 okaże się twierdząca, to zdaniem Wnioskodawcy, od wydatków związanych z realizacją zadania opisanego we wniosku, Wnioskodawcy będzie przysługiwać prawo do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o pełną kwotę podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących ww. wydatki.

Na gruncie ustawy o VAT, tj. art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Z powyższego przepisu wynika zatem, że prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek, tj. :

\- nabywcą towarów/usług jest podatnik VAT, oraz

\- nabywane towary/usługi są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Zdaniem Wnioskodawcy, w analizowanym przypadku powyższe przesłanki zostaną spełnione i tym samym, stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Gminie przysługuje pełne prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych z usuwaniem azbestu.

W ocenie Wnioskodawcy, za bezsporny należy uznać bowiem fakt, iż ponoszenie wydatków na unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest jest bezpośrednio związane ze świadczeniem na rzecz właścicieli nieruchomości prywatnych opisanych usług (które zdaniem Gminy podlegają opodatkowaniu VAT). Gdyby Gmina nie planowała wyświadczyć na rzecz właścicieli nieruchomości prywatnych przedmiotowych usług, nie ponosiłaby wydatków polegających na nabyciu usługi usuwania azbestu z nieruchomości prywatnych.

Zdaniem Wnioskodawcy, na prawo do odliczenia VAT, nie powinien mieć wpływu fakt, że Gmina obciąży właścicieli nieruchomości prywatnych wartością wynagrodzenia niższą od kosztów całkowitej inwestycji. Wnioskodawca podkreśla, iż na gruncie ustawy o VAT nie zostały przewidziane czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk.

Stanowisko prezentowane przez Wnioskodawcę znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. 0113-KDIPT1-3.4012 406.2020.2 AG, w której zauważa „Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. (\`(...)\`) Mając zatem na uwadze opis sprawy oraz powołane przepisy prawa należy stwierdzić, że Gmina, będąca czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług – wbrew stanowisku Wnioskodawcy – będzie miała prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu wydatków związanych z realizacją projektu pn. (\`(...)\`), bowiem ponoszone przez Gminę wydatki będą związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych”.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że wydatki poniesione na realizację przedmiotowego zadania, polegającego na usunięciu azbestu z nieruchomości stanowiących własność prywatną, związane są z wykonywanymi przez Wnioskodawcę czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów usług, a w konsekwencji Wnioskodawca jest uprawniony do odliczenia pełnych kwot VAT naliczonego z tytułu wydatków związanych z realizacją przedmiotowego zadania.

Stanowisko Wnioskodawcy znajduje również potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 20 września 2019 r. sygn. 0115-KDIT1-2.4012 403.2019.3.AD, w której organ stwierdził, że: „Odnosząc się do kwestii prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z nabyciem przez Gminę usług polegających na demontażu, transporcie oraz unieszkodliwianiu wyrobów zawierających azbest z posesji jej mieszkańców, należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie spełniony zostanie podstawowy warunek uprawniający do odliczenia podatku od towarów i usług, bowiem ponoszone wydatki związane są z czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług. Zatem Gmina będąca czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług – wbrew stanowisku Wnioskodawcy – będzie miała prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur otrzymywanych od wykonawcy realizującego zadanie, pod warunkiem niezaistnienia innych przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy.”

**W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zaistniałego stanu faktycznego w zakresie**

– uznania wpłat otrzymywanych z tytułu usuwania azbestu od właścicieli nieruchomości za wynagrodzenie za świadczone usługi podlegające opodatkowaniu VAT;

– obowiązku zwiększenia podstawy opodatkowania VAT o otrzymaną przez Gminę dotację oraz określenia momentu powstania obowiązku podatkowego;

– prawa do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o pełną kwotę podatku naliczonego z tytułu wydatków związanych z realizacją zadania pn. „…”

**– jest prawidłowe.**

W pierwszej kolejności wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą opodatkowania podatkiem VAT wpłat otrzymywanych z tytułu usuwania azbestu od właścicieli nieruchomości.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zwanym dalej „podatkiem” podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Przez towary należy rozumieć rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii (art. 2 pkt 6 ustawy o VAT).

Z kolei, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy – przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi (art. 8 ust. 2a ustawy).

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć również należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

Zatem czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy – podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Pod pojęciem działalności gospodarczej – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy – należy rozumieć wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 6 ustawy – nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Oznacza to, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.

W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwoistym charakterze:

– podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa, oraz

– podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na postawie umów cywilnoprawnych.

Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem, jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Bowiem tylko w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Tym samym, gmina, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działa w charakterze podatnika podatku VAT.

Stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm.) – gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy – do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W szczególności zadania własne obejmują sprawy ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej a także wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz (art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy).

Obowiązki gminy w zakresie gospodarki odpadami jako zadania własnego gminy reguluje ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1439), zgodnie z którą gminy obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 3 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).

Definicja odpadów komunalnych zawarta jest w art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r., poz. 779, ze zm.), zgodnie z którą są to odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowalnymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości.

Azbest (pył i włókna) został wymieniony w poz. 25 załącznika nr 4 do ww. ustawy o odpadach, w którym skatalogowane zostały „składniki, które mogą powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi”.

Z zacytowanych powyżej regulacji wynika, że odpady zawierające azbest nie mogą zostać uznane za odpady komunalne, ponieważ zostały zakwalifikowane do odpadów niebezpiecznych.

Z opisu sprawy wynika, że Gmina jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Planuje realizację zadania pod nazwą „…”. Zadanie to będzie polegało na demontażu, odbiorze, transporcie i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest. 15 września 2021 r. Gmina podpisała umowę na realizację zadania z wykonawcą. Wykonawca wystawi na Gminę fakturę dokumentująca wydatki na usuwanie wyrobów zawierających azbest. W związku z realizacją ww. zadania, Gmina zawarła także umowy w sprawie wspólnej realizacji projektu z właścicielami nieruchomości prywatnych. Zgodnie z umocowaniem wynikającym z umowy, Gmina w imieniu swoim i właściciela nieruchomości składa wniosek aplikacyjny o dofinansowanie kosztów projektu w WFOŚiGW. Dodatkowo, z treści umowy wynika, że właściciel nieruchomości upoważnia Gminę do zawarcia umowy o dofinansowanie przedmiotowego zadania z WFOŚiGW, a także do podpisania umowy z wybranym wykonawcą, wyłonionym w ramach procedury przetargowej. Właściciel nieruchomości upoważnia także Gminę do dokonywania płatności za wykonane roboty i usługi, a także dokonywania rozliczeń z WFOŚiGW. Ponadto, zgodnie z umową właściciel nieruchomości partycypuje w kosztach usuwania azbestu z nieruchomości stanowiącej jego własność w wysokości 30% netto powiększonych o podatek VAT w stawce 8%, poniesionych przez Gminę kosztów z tytułu demontażu, odbioru, a także transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest.

Wysokość dofinansowania uzależniona jest od ilości (wagi) usuwanych wyrobów zawierających azbest. Wnioskodawca może ubiegać się o zwrot poniesionych wydatków (wypłatę dotacji) po zrealizowaniu zadania i opłaceniu faktury wystawionej przez podmiot usuwający wyroby zawierające azbest. Natomiast w przypadku gdy Gmina nie zrealizuje zadania nie ma możliwości ubiegania się o zwrot (wypłatę dotacji). Jak podaje z otrzymanego dofinansowania pokryje koszt demontażu, przygotowania do transportu i unieszkodliwiania materiałów budowlanych zawierających azbest z terenu Gminy.

Mając na uwadze powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że w analizowanej sprawie w zakresie zadania realizowanego na rzecz mieszkańców będziemy mieć do czynienia z czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT (tj. odsprzedażą usług zakupionych przez Gminę od wyspecjalizowanego podmiotu na rzecz mieszkańców biorących udział w projekcie), a nie z realizacją zadań własnych w charakterze organu władzy publicznej. Gmina bowiem nabędzie przedmiotowe usługi od wykonawcy we własnym imieniu, ale na rzecz osób trzecich, a więc stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy, zawierając umowę z wykonawcą na świadczenie ww. usługi, wejdzie w rolę podmiotu świadczącego usługę. Ponadto Gmina w związku z zadaniem będzie zawierać z mieszkańcami umowy cywilnoprawne na jego realizację. Zgodnie z umową właściciel nieruchomości partycypuje w kosztach usuwania azbestu z nieruchomości poniesionych przez Gminę z tytułu demontażu lub odbioru, a także transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest.

Wskazać należy, że czynność może być odpłatna lub nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług, nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, czy ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie. Czy transakcja została dokonana po cenie niższej, czy też wyższej od kosztu świadczenia, nie ma znaczenia dla zakwalifikowania transakcji jako „transakcji odpłatnej” w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, bowiem to ostatnie pojęcie wymaga wyłącznie istnienia bezpośredniego związku między dostawą towarów lub świadczeniem usług, a świadczeniem wzajemnym (wynagrodzeniem) rzeczywiście otrzymanym przez podatnika.

W niniejszej sprawie czynnością, jakiej Gmina dokona na rzecz mieszkańca, biorącego udział w zadaniu będzie, jak wskazała Gmina, wykonanie usługi demontażu, odbioru, transportu oraz unieszkodliwienia wyrobów azbestowych nabytej wcześniej od Wykonawcy. Dodatkowo Gmina zawrze z mieszkańcami zainteresowanymi udziałem w zadaniu umowy, na podstawie których mieszkańcy zobowiążą się partycypować w kosztach usuwania azbestu.

Należy zatem uznać, że w opisanej sytuacji będzie istnieć bezpośredni związek pomiędzy dokonywanymi wpłatami mieszkańców a zindywidualizowanym świadczeniem na rzecz uczestników zadania, które zostanie wykonane przez Gminę. Zauważenia bowiem wymaga, że stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy, zawierając umowę z wykonawcą na wykonanie czynności w zakresie demontażu, odbioru, transportu oraz unieszkodliwienia wyrobów azbestowych Gmina wejdzie w rolę świadczącego usługę. Tym samym, środki otrzymywane przez Gminę od mieszkańców będą stanowiły wynagrodzenie z tytułu świadczonych na ich rzecz usług. Oznacza to, że dokonane przez mieszkańców wpłaty, o których mowa we wniosku, będą stanowić wynagrodzenie za wykonanie usługi.

W związku z powyższym świadczenia, co do których Gmina się zobowiąże, będą stanowić odpłatne świadczenia usług, które – zgodnie z przywołanym art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a Gmina, w związku z ww. czynnościami wystąpi w charakterze podatnika tego podatku.

Wskazać w tym miejscu należy, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może być albo opodatkowana właściwą stawką podatku VAT, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku. Usługi wykonywane w zakresie demontażu, odbioru, transportu oraz unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest nie zostały przez ustawodawcę wymienione wśród usług zwolnionych od podatku, w konsekwencji są opodatkowane według właściwej dla nich stawki VAT.

Reasumując w świetle dokonanych ustaleń, ww. czynności wykonywane za wynagrodzeniem w postaci partycypacji mieszkańca w kosztach zadania wykonywanego na jego rzecz stanowią po stronie Gminy usługi opodatkowane podatkiem VAT.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Kolejne wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą obowiązku zwiększenia podstawy opodatkowania VAT o otrzymaną przez Gminę dotację oraz określenia momentu powstania obowiązku podatkowego.

W myśl art. 29a ust. 1 ustawy, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Według art. 29a ust. 6 ustawy, podstawa opodatkowania obejmuje:

1\. podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;

2\. koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Z przepisu art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są, czy też nie są opodatkowane, istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.

Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania, jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje niedające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy.

Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzymuje dofinansowanie, które jest związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taką należy zaliczyć do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Istotnym zatem dla wykładni art. 29a ust. 1 ustawy, jest wyjaśnienie pojęcia „subwencja bezpośrednio związana z ceną”.

W tym celu istotne znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności, wyroki w sprawach C-184/00 (Office des produits wallons ASBL v. Belgian State) oraz C-353/00 (Keeping Newcastle Warm Ltd. v. Commissioners of Customs and Excise, w skrócie KNW). W wyroku w sprawie C-184/00 TSUE stwierdził, że sam fakt, że dofinansowanie wpływa na ostateczną cenę świadczenia, nie ma znaczenia dla uznania, czy powinno ono zwiększać podstawę opodatkowania VAT. W praktyce bowiem, prawie zawsze dofinansowanie działalności podatnika wpływa w jakiś sposób na poziom stosowanych przez niego cen. Elementem istotnym, wpływającym na ewentualne włączenie dofinansowania do podstawy opodatkowania, jest natomiast stwierdzenie, czy dotacje są przekazywane w celu dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług. Ponadto, Trybunał stwierdził, że sformułowanie – dotacje bezpośrednio związane z ceną – należy interpretować w taki sposób, aby dotyczyło ono jedynie dotacji odpowiadających całości lub części wynagrodzenia z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług, które wypłacane są sprzedawcy lub dostawcy przez stronę trzecią.

Z kolei w wyroku w sprawie C-353/00, Trybunał wyraził pogląd, że niezależnie od tego, czy dofinansowanie spełnia warunek bezpośredniego związku z ceną, czy też nie spełnia takiego warunku, zwiększać będzie podstawę opodatkowania, jeśli osoba trzecia (także organ władzy publicznej) wpłaca pewną kwotę pieniędzy na poczet usług świadczonych na rzecz osoby fizycznej. Orzeczenie to dotyczyło dopłat wypłacanych firmie zajmującej się usługami związanymi z doradztwem w dziedzinie energetyki.

Związek dotacji z ceną nie został szczegółowo przeanalizowany w tym wyroku. Szersze uwagi na ten temat znalazły się natomiast w opinii rzecznika generalnego oraz pisemnym stanowisku rządu Wielkiej Brytanii, które zaaprobował Trybunał. Jak wskazuje rzecznik, dotacje mogą mieć różną formę i charakter. Zwykle, przez dotacje (subwencje) rozumie się sumy wypłacane danemu podmiotowi z funduszy publicznych w interesie ogólnym. W praktyce, dotacje mogą mieć postać dopłat ogólnych do działalności przedsiębiorstwa (i wówczas nie podlegają opodatkowaniu), albo też stanowić subsydia do konkretnych dostaw lub usług, umożliwiając nabycie ich ostatecznemu odbiorcy po niższej cenie (lub w ogóle bez odpłatności z jego strony). W tym ostatnim przypadku podlegają podatkowi VAT. Tego rodzaju dotacje występowały w przypadku KNW. Istniał bezpośredni związek pomiędzy usługami podatnika a otrzymywanymi dotacjami (dotacje były korelatem usług i wypłacano je tylko w razie ich świadczenia; również kwotowo zależały od liczby usług). Wpływ na cenę również był oczywisty: ostateczny odbiorca nie musiał płacić za usługę właśnie z powodu pokrycia jej dotacją. Mimo, że dotacje oczywiście wpływały na działalność przedsiębiorstwa i w sensie ekonomicznym pokrywały część kosztów jego funkcjonowania, przede wszystkim były one związane z ceną. Dlatego też nie można było ich traktować jako pozostających poza podatkiem VAT.

Jeżeli otrzymana dotacja jest w sposób zindywidualizowany i policzalny związana z ceną danego świadczenia (tj. świadczenie dzięki dotacji ma cenę niższą o konkretną kwotę lub świadczeniobiorca otrzymuje je za darmo), to taka dotacja podlega VAT. Jeżeli natomiast związek tego rodzaju nie występuje i równocześnie dotacja nie jest elementem wynagrodzenia związanego z danymi dostawami towarów lub usług, wówczas można – i należy – potraktować ją jako płatność niepodlegającą podatkowi VAT.

Z art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że nie ma znaczenia od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę – czy od nabywcy czy od osoby trzeciej, ważne jest aby było to wynagrodzenie za dane konkretne świadczenie lub za konkretną dostawę.

Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy należy stwierdzić, że dofinansowanie (dotację), które Gmina otrzymała na realizację projektu w zakresie demontażu, odbioru, transportu i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest z nieruchomości mieszkańców, należy uznać za środki (dotacje) mające bezpośredni wpływ na cenę świadczonych przez Gminę usług. Należy bowiem zauważyć, że otrzymane przez Gminę środki nie zostaną przeznaczone na ogólną działalność Gminy, tylko na określone działanie, tj. na realizację projektu w zakresie demontażu, odbioru, transportu i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest. Dofinansowanie uzależnione jest od ilości (wagi) usuwanych wyrobów. W przypadku niezrealizowania zadania, Gmina nie ma możliwości ubiegania się o zwrot (wypłatę dotacji).

Właściciel nieruchomości partycypuje w kosztach usuwania azbestu z nieruchomości stanowiącej jego własność w wysokości 30% netto powiększonych o podatek VAT w stawce 8%, poniesionych przez Gminę kosztów z tytułu demontażu lub odbioru, a także transportu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest. Gmina już wystawiła faktury na rzecz mieszkańców dokumentujące wykonanie usługi w wysokości 15% poniesionych kosztów wynikających z ilości odebranych wyrobów zawierających azbest z danej nieruchomości (od danego właściciela nieruchomości).

Przedstawione okoliczności sprawy wskazują na fakt, że przedmiotowa dotacja ma charakter cenotwórczy, który wynika z jej wpływu na cenę jaką będzie zobowiązany zapłacić za przedmiotową usługę mieszkaniec.

W konsekwencji powyższego, otrzymane przez Gminę dofinansowanie na realizację projektu w zakresie demontażu, odbioru, transportu i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest z nieruchomości prywatnych mieszkańców, należy wliczyć do podstawy opodatkowania, zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy, a tym samym dofinansowanie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Stosownie do art. 19a ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.

Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 2 ustawy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a ust. 1. W myśl art. 19a ust. 6 w przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, obowiązek podatkowy powstaje w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Zatem obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanego przez Gminę dofinansowania powstaje z chwilą otrzymania całości lub części dotacji na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 2.

Podsumowując dofinansowanie otrzymane na realizację ww. projektu będzie wchodzić do podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT a obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanej dotacji powstanie zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt. 2 ustawy o VAT, z momentem jej otrzymania.

W konsekwencji stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

Gmina ma również wątpliwości w zakresie prawa do obniżenia kwoty podatku VAT należnego o pełną kwotę podatku VAT naliczonego wynikających z faktur VAT dokumentujących wydatki związane z realizacją opisanego projektu.

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego, zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy – kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

1\. nabycia towarów i usług,

2\. dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy zauważyć, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Ten ostatni przepis określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jak wskazano wyżej świadczenia, polegające na realizacji zadania dotyczącego demontażu, odbiorze, transporcie i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest, będą stanowić odpłatne świadczenia usług, które będą czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług, a Gmina w związku z ww. czynnościami wystąpi w charakterze podatnika tego podatku.

Odnosząc się zatem do pytania Wnioskodawcy w zakresie prawa do odliczenia VAT naliczonego w pełnych kwotach wynikających z faktur VAT dokumentujących wydatki związane z realizacją zadania wykonanego na rzecz mieszkańców, należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie zostaną spełnione przesłanki, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, warunkujące prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony. Powyższe wynika z faktu, że nabywane przez Gminę usługi będą wykorzystywane przez Wnioskodawcę – zarejestrowanego podatnika VAT czynnego do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, tj. odpłatnego świadczenia usług demontażu, odbiorze, transporcie i unieszkodliwieniu wyrobów zawierających azbest. Prawo to będzie przysługiwało, pod warunkiem niezaistnienia okoliczności określonych w art. 88 ustawy.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3 jest prawidłowe.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do **Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego****,** za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy). W przypadku wnoszenia skargi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii jako najwłaściwszy proponuje się kontakt z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ePUAP. Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.