Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.388.2025.1.LM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-12-15
Teza: Nabycie nieodpłatnej służebności ustanowionej przez Pana
syna na Pana rzecz, tj. osoby wymienionej w zamkniętym
katalogu określonym w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od
spadków i darowizn, korzysta ze zwolnienia podatkowego na
podstawie art. 4a powołanej ustawy. Jako, że umowa została
zawarta w formie aktu notarialnego nie wymaga dodatkowego
zgłoszenia na druku SD; Z2, co wynika wprost z art. 4a ust. 4
pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Słowa kluczowe: rodzina
służebność
służebność-służebność osobista
zgłoszenie
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 1
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 4-pkt 2

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w zakresie podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 października 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych ustanowienia
    nieodpłatnej służebności. Uzupełnił go Pan samoistnie – w piśmie z 21 października 2025 r.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Umową z (...) 2025 r. o ustanowieniu służebności osobistej, sporządzoną w formie aktu
    notarialnego (Repertorium (...)), nabył Pan od swojego syna (...) nieodpłatną i dożywotnią
    służebność osobistą, polegającą na prawie zamieszkiwania w budynku posadowionym na
    nieruchomości położonej w (...).

## Pytanie

Czy, w związku z zaistniałym stanem faktycznym, Pan jako nabywca ustanowionej na Pana
    rzecz służebności osobistej jest zobowiązany, celem skorzystania ze zwolnienia od nabycia
    tego prawa majątkowego, do złożenia w terminie sześciu miesięcy PIT-u SD-Z2 (winno być
    druku SD-Z2)?
    Pana stanowisko w sprawie
    W Pana ocenie, zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadków i
    darowizn podatkowi temu podlega także nabycie przez osoby fizyczne praw majątkowych
    wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem (...) nieodpłatnego
    ustanowienia służebności.
    Z kolei, zgodnie z art. 4a ust 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od
    podatku nabycie praw majątkowych przez (...) wstępnych jeżeli zgłoszą nabycie tych praw
    właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia
    powstania obowiązku podatkowego. Zgłoszenie to następuje poprzez złożenie PIT-u SD-Z2
    (winno być druku SD-Z2).
    Z kolei z artykułu 4a ust. 4 pkt 2 powołanej ustawy wynika iż obowiązek zgłoszenia nie
    obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie
    aktu notarialnego.
    W tej sytuacji uważa Pan, iż dla skorzystania ze zwolnienia od podatku od nabytej
    służebności od Pana syna, co zostało dokonane notarialnie, nie ma Pan obowiązku
    zgłoszenia nabycia tego prawa poprzez złożenie dodatkowo PIT-u SD-Z2 (winno być druku
    SD-Z2).

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
    Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez
    osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej
    Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
    tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
    Jako, że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia
    „służebności”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
    Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:

    Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze
    własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
    W myśl art. 245 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
    Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego
    prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.
    Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie
    stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu
    notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.
    Zgodnie z art. 296 Kodeksu cywilnego:
    Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego
    treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
    W myśl art. 297 ww. Kodeksu:
    Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach
    gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
    Źródłem powstania służebności (ograniczonego prawa rzeczowego) jest co do zasady
    czynność prawna (umowa), stanowiąca wynik uzgodnień stron i w takim przypadku, jeżeli
    umowa ta jest zawierana w formie aktu notarialnego dla skorzystania ze zwolnienia, o
    którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie ma wymogu
    złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw
    majątkowych. Tak samo, takiego wymogu nie ma, gdy służebność ustanawiana jest na
    podstawie jednostronnego oświadczenia woli składanego w formie aktu notarialnego.
    Na podstawie art. 5 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn:
    Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:
    Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności, renty
    oraz użytkowania – z chwilą ustanowienia tych praw.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
    Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
    majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba
    zaliczona do I grupy podatkowej.
    Art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
    Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest
    nabywca.
    Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy:
    Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do
    osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
    Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
    1) do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo,
      ojczyma, macochę i teściów;
    2) do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków
      pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków
      rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
    3) do grupy III – innych nabywców.
    Przepis art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że:

    Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca
    od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu
    skarbowego zeznanie podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według
    ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na
    określenie podstawy opodatkowania.
    Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek
    jest pobierany przez płatnika.
    W myśl art. 18 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy:
    Notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego umowy
    nieodpłatnego ustanowienia służebności.
    Przywołane powyżej przepisy wskazują, że ustanowienie nieodpłatnej służebności – co do
    zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Obowiązek uiszczenia
    podatku z tego tytułu ciąży na nabywcy prawa majątkowego. Notariusz, jako płatnik, jest
    zobowiązany pobrać podatek od spadków i darowizn od umowy nieodpłatnego
    ustanowienia służebności, jeżeli czynność ta zostaje dokonana w formie aktu notarialnego.
    Jednakże, w myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
    Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
    małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
    zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
    urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego
    powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a–2, a w przypadku
    nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się
    orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 omawianej ustawy:
    Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie
    umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone
    oświadczenie woli jednej ze stron.
    Z opisu zdarzenia przedstawionego we wniosku wynika, że umową sporządzoną w formie
    aktu notarialnego Pana syn ustanowił na Pana rzecz nieodpłatną służebność osobistą
    polegającą na prawie zamieszkiwania w budynku posadowionym na nieruchomości
    położonej w (,,,).
    Mając na uwadze przedstawiony przez Pana stan faktyczny oraz przywołane przepisy
    należy stwierdzić, że nabycie nieodpłatnej służebności ustanowionej przez Pana syna na
    Pana rzecz, tj. osoby wymienionej w zamkniętym katalogu określonym w art. 4a ust. 1
    ustawy o podatku od spadków i darowizn, korzysta ze zwolnienia podatkowego na
    podstawie art. 4a powołanej ustawy. Jako, że umowa została zawarta w formie aktu
    notarialnego nie wymaga dodatkowego zgłoszenia na druku SD-Z2, co wynika wprost z
    art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
    Ordynacja podatkowa. Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana
    sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do
    interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        zdnia11marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 iart.54§ 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art.57aPPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.