Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/415-938/14/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-01-16
Teza: Czy Wnioskodawca będzie zobowiązany do spełnienia obowiązków płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu przedmiotowej transakcji zbycia akcji oraz obligacji stoczni na rzecz swoich pracowników?
Słowa kluczowe: akcja; obligacje; pracownik; przychód-przychód ze stosunku pracy; płatnik; ugody; wierzytelność
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 12

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 7 października 2014 r. (data wpływu – 16 października 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ustalenia obowiązków płatnika w związku ze zbyciem akcji i obligacji stoczni na rzecz własnych pracowników – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 16 października 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ustalenia obowiązków płatnika w związku ze zbyciem akcji i obligacji stoczni na rzecz własnych pracowników.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca – jako spółka akcyjna (dalej: spółka) – jest przedsiębiorstwem zajmującym się projektowaniem montażem i konserwacją urządzeń pożarniczych. Wnioskodawca wykonywał przez wiele lat usługi polegające na budowie i remoncie instalacji przeciwpożarowych na statkach dla stoczni (posiadającej status spółki akcyjnej), która w 2003 r. stała się niewypłacalna. Otrzymała ona jednak wsparcie finansowe ze Skarbu Państwa i zawarła z wierzycielami ugody restrukturyzacyjne w trybie przewidzianym w ustawie o pomocy dla przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy. W 2004 r. Wnioskodawca podpisał ze stocznią umowę odnowienia, która zawierała plan spłaty długu. W tym też roku Wnioskodawca przychylił się do propozycji objęcia limitowanych przez stocznię akcji i wyraził zgodę na częściowe umorzenie zobowiązania w zamian za nie. Wnioskodawca objął 30000 akcji imiennych o nominale 10 zł każda (łączna wartość – 300000 zł).

Natomiast w 2005 r. Wnioskodawca podpisał ze stocznią umowę zamiany części wierzytelności na obligacje stoczni. Nastąpiła zatem konwersja zobowiązań stoczni na obligacje stoczni w liczbie 150 sztuk obligacji o wartości nominalnej 1000 zł każda. Łączna wartość nominalna nabytych obligacji to 150000 zł. Obligacje wyemitowano z datą wykupu 30 czerwca 2010 r. Jednakże do wykupu obligacji nie doszło. Zgodnie bowiem z art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu kompensacyjnym, od dnia wszczęcia postępowania kompensacyjnego zawieszone zostały spłaty zobowiązań stoczni powstałe przed dniem wszczęcia postępowania kompensacyjnego.

W księgach rachunkowych Wnioskodawcy w 2005 r. akcje i obligacje wykazane zostały w bilansie jako długoterminowe aktywa finansowe. Ponadto, spółka w oparciu o obowiązujące przepisy prawa dokonała aktualizacji wyceny wartości na dzień 31 grudnia 2008 r. posiadanych długoterminowych aktywów finansowych z tytułu trwałej utraty wartości akcji i obligacji. W konsekwencji, w tym samym roku Wnioskodawca wykazał w podatku dochodowym od osób prawnych aktualizację długoterminowych aktywów finansowych w pozycji „koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów”.

W 2009 r. stocznia, na podstawie ustawy o postępowaniu kompensacyjnym, zgłosiła wierzytelności do Prezesa Zarządu Agencji. Z kolei w 2013 r. Wnioskodawca otrzymał pismo z Sądu Rejonowego o zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału masy upadłości. Zgodnie z treścią wskazanego pisma, wierzytelności spółki znajdują się w kategorii III listy wierzytelności, co w praktyce skutkuje brakiem możliwości zaspokojenia wierzytelności spółki, a zatem realnie prawdopodobieństwo wykupu posiadanych przez spółkę obligacji jest bliskie zeru. Ze względu na niewypłacalność stoczni, doszło również do drastycznego spadku wartości jej akcji, co czyni je praktycznie bezwartościowymi.

Mimo zaistnienia tych okoliczności, spółka planuje zbycie akcji i obligacji na rzecz swych pracowników. Ze względu na utratę płynności finansowej oraz prowadzone postępowanie upadłościowe stoczni, powodujące utratę wartości jej akcji oraz obligacji, aktywa te zostaną sprzedane pracownikom Wnioskodawcy za kwotę 1 zł od każdej akcji lub obligacji, co w ocenie stron odpowiada ich aktualnej wartości rynkowej. Pracownicy nabędą te instrumenty finansowe na zasadach ogólnych, nie preferencyjnych.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy Wnioskodawca będzie zobowiązany do spełnienia obowiązków płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu przedmiotowej transakcji zbycia akcji oraz obligacji stoczni na rzecz swoich pracowników?

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowani a tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

W związku z wypłatą określonych powyżej przychodów ze stosunku pracy, pracodawca pełni obowiązki płatnika, tj. odpowiada za obliczenie, pobranie i wpłatę zaliczki na podatek dochodowy, dlatego też spółka ma interes prawny w tym, aby wyjaśnić zasady opodatkowania opisanej wyżej transakcji zbycia akcji i obligacji na rzecz swego pracownika.

Wnioskodawca wskazuje, że jego zdaniem zbycie przez niego na rzecz pracowników akcji oraz obligacji stoczni nie będzie prowadziło do powstania obowiązków płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych po jego stronie. Powyższe wynika z faktu, iż nabycie akcji, czy obligacji od pracodawcy nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu przychodów ze stosunku pracy. Nabycie akcji lub obligacji przez pracownika nie powoduje bowiem wypłaty na jego rzecz przez pracodawcę jakiegokolwiek świadczenia ze stosunku pracy. Transakcja zbycia akcji lub obligacji na rzecz pracownika kreuje więź o charakterze cywilnoprawnym, odrębną od stosunku pracy. W wykonaniu umowy sprzedaży akcji, czy obligacji nabywca (pracownik) jest obowiązany do zapłaty ceny sprzedaży z tytułu objęcia własności papierów wartościowych. Cena ta stanowi natomiast przychód po stronie zbywcy akcji lub obligacji, a nie po stronie nabywcy.

Jednocześnie nabycie akcji bądź obligacji za określoną kwotę pieniężną nie stanowi o powstaniu przychodu z jakiegokolwiek innego tytułu, na który wskazuje ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w szczególności nie kreuje przychody z tytułu stosunku pracy (art. 12 ww. ustawy).

Ponadto Wnioskodawca podkreśla, że ze względu na upadłość stoczni i jej niewypłacalność, akcje oraz obligacje tego podmiotu, mimo, iż nominalnie ich wartość jest wysoka, to jednak obecnie nie przedstawiają praktycznie żadnej wartości rynkowej. Z tego względu nabycie tych aktywów przez pracowników Wnioskodawcy za cenę 1 zł od każdej akcji czy obligacji, dopuszczalne w ramach swobody zawierania umów cywilnoprawnych, nie spowoduje powstania po stronie pracowników częściowo nieodpłatnego świadczenia, którego wartość byłaby podstawą opodatkowania podatkiem dochodowym.

W konsekwencji, skoro czynność nabycia od Wnioskodawcy akcji oraz obligacji stoczni przez pracowników nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jak również nie prowadzi do powstania częściowo nieodpłatnego świadczenia, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do wykonania obowiązków płatnika z tytułu zbycia przedmiotowych akcji i obligacji.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Natomiast w myśl art. 11 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 20 ust. 3 i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia, przy czym – co istotne – musi być ono przez podatnika otrzymane lub postawione do jego dyspozycji.

Przy tym wspomnieć należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Również zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przysporzeniem majątkowym i przychodem w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowego od osób fizycznych za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty powyżej zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione w art. 12 ust. 1 ww. ustawy kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i inne świadczenia, a więc każda forma przysporzenia majątkowego (tzn. zarówno pieniężna jak i niepieniężna) mająca swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy, a zatem wszelkie świadczenia, które pracownik otrzymuje od swojego pracodawcy – o ile nie stanowią wymienionego w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodu zwolnionego od podatku lub dochodu, od którego został zaniechany pobór podatku na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej – podlegają opodatkowaniu jako przychód ze źródła, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl zaś art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, zwane dalej „zakładami pracy”, są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej.

Stosownie do art. 38 ust. 1 ww. ustawy, płatnicy, o których mowa w art. 31 i 33-35, przekazują, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. Jeżeli między kwotą potrąconego podatku a kwotą wpłaconego podatku występuje różnica, należy ją wyjaśnić w deklaracji, o której mowa w ust. 1a.

Mając zatem na uwadze treść przytoczonych przepisów należy stwierdzić, że warunkiem istnienia obowiązków płatnika dla określonego podmiotu jest fakt dokonywania świadczeń przez ten podmiot na rzecz osób będących pracownikami tego podmiotu. Przesłanką zakwalifikowania przychodu do źródła określonego, jako „stosunek pracy” jest to, aby istniał ścisły związek pomiędzy zatrudnieniem a oferowanym świadczeniem (przychodem), który uzasadnia uznanie go za pochodzące ze stosunku pracy.

Jak wynika z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego Wnioskodawca wykonywał przez wiele lat usługi polegające na budowie i remoncie instalacji przeciwpożarowych na statkach dla stoczni (posiadającej status spółki akcyjnej), która w 2003 r. stała się niewypłacalna. Otrzymała ona jednak wsparcie finansowe ze Skarbu Państwa i zawarła z wierzycielami ugody restrukturyzacyjne w trybie przewidzianym w ustawie o pomocy dla przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy. W 2004 r. Wnioskodawca podpisał ze stocznią umowę odnowienia, która zawierała plan spłaty długu. W tym też roku Wnioskodawca przychylił się do propozycji objęcia limitowanych przez stocznię akcji i wyraził zgodę na częściowe umorzenie zobowiązania w zamian za nie. Wnioskodawca objął 30000 akcji imiennych o nominale 10 zł każda (łączna wartość – 300000 zł).

Natomiast w 2005 r. Wnioskodawca podpisał ze stocznią umowę zamiany części wierzytelności na obligacje stoczni. Nastąpiła zatem konwersja zobowiązań stoczni na obligacje stoczni w liczbie 150 sztuk obligacji o wartości nominalnej 1000 zł każda. Łączna wartość nominalna nabytych obligacji to 150000 zł. Obligacje wyemitowano z datą wykupu 30 czerwca 2010 r. Jednakże do wykupu obligacji nie doszło. Zgodnie bowiem z art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu kompensacyjnym, od dnia wszczęcia postępowania kompensacyjnego zawieszone zostały spłaty zobowiązań stoczni powstałe przed dniem wszczęcia postępowania kompensacyjnego.

W 2009 r. stocznia, na podstawie ustawy o postępowaniu kompensacyjnym, zgłosiła wierzytelności do Prezesa Zarządu Agencji. Z kolei w 2013 r. Wnioskodawca otrzymał pismo z Sądu Rejonowego o zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału masy upadłości. Zgodnie z treścią wskazanego pisma, wierzytelności spółki znajdują się w kategorii III listy wierzytelności, co w praktyce skutkuje brakiem możliwości zaspokojenia wierzytelności spółki, a zatem realnie prawdopodobieństwo wykupu posiadanych przez spółkę obligacji jest bliskie zeru. Ze względu na niewypłacalność stoczni, doszło również do drastycznego spadku wartości jej akcji, co czyni je praktycznie bezwartościowymi.

Mimo zaistnienia tych okoliczności, spółka planuje zbycie akcji i obligacji na rzecz swych pracowników. Ze względu na utratę płynności finansowej oraz prowadzone postępowanie upadłościowe stoczni, powodujące utratę wartości jej akcji oraz obligacji, aktywa te zostaną sprzedane pracownikom Wnioskodawcy za kwotę 1 zł od każdej akcji lub obligacji, co w ocenie stron odpowiada ich aktualnej wartości rynkowej. Pracownicy nabędą te instrumenty finansowe na zasadach ogólnych, nie preferencyjnych.

Na tle przedstawionych przez Wnioskodawcę okoliczności, wskazać należy, że z przywołanych przepisów art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, adekwatnych dla prawnopodatkowej oceny stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, wynika, że na ich gruncie ustawodawca operuje pojęciem „dochodu” oraz „przychodu”. Pojęcia te mają konkretne, określone i ugruntowane znaczenie. Ich normatywna treść ma więc w konsekwencji istotne znaczenie z punktu widzenia oceny przedstawionego zdarzenia przyszłego.

Normatywna treść pojęcia „dochodu”, jak i „przychodu”, odnosi się do sfery faktów, a mianowicie konkretnego i wymiernego przysporzenia majątkowego, w związku z którym po stronie podatnika pojawia się konkretna wartość majątkowa.

Skoro zatem – jak wynika z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej – Wnioskodawca ma zamiar sprzedawać pracownikom na zasadach ogólnych, nie preferencyjnych, akcje i obligacje stoczni (jego kontrahenta) za cenę 1 zł od każdej akcji lub obligacji (co odpowiada ich aktualnej wartości rynkowej), to nie może być mowy o uzyskaniu przez każdego z nabywców (pracowników Wnioskodawcy) korzyści majątkowej. W związku z nabyciem akcji lub obligacji nie powstanie przysporzenie majątkowe po stronie poszczególnych ich nabywców, a w konsekwencji przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Powyższe wynika z faktu, że każda z akcji lub obligacji kontrahenta Wnioskodawcy zostanie przez niego zbyta za kwotę odpowiadającą jej wartości rynkowej (1 zł za każdy z ww. walorów). Tym samym zapłacona przez każdego z nabywców (pracownika Wnioskodawcy) cena akcji lub obligacji stanowić będzie ekwiwalent nabytych papierów wartościowych. Dla celów podatkowych nabycie akcji oraz obligacji stoczni na zasadach ogólnych za kwotę odpowiadającą ich wartości rynkowej, pozostaje neutralne podatkowo, bowiem nie będzie się mieścić w pojęciu przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji – w wypadku braku rozpoznania przychodu podatkowego – na Wnioskodawcy nie będą ciążyć obowiązki płatnika z tytułu odpłatnego zbycia swoim pracownikom akcji oraz obligacji stoczni (swojego kontrahenta), w szczególności te wynikające z art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Końcowo wskazać należy, że wydając na podstawie art. 14b Ordynacji podatkowej interpretację indywidualną organ podatkowy opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku, w związku z czym nie prowadzi postępowania dowodowego.

Jeżeli zatem przedstawiony we wniosku stan faktyczny różnić się będzie od występującego w rzeczywistości, w szczególności dotyczy to wartości rynkowej zbywanych akcji i obligacji stoczni oraz warunków ich sprzedaży pracownikom Wnioskodawcy, wówczas wydana interpretacja nie będzie go chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.