Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB3/423-274/09-2/MM
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2009-07-06
Teza: Czy w przedstawionym stanie faktycznym, w przypadku, gdy na realizacji transakcji po cenie innej niż ustalona z klientem, Spółka osiągnęła zysk, to stanowi on dla Spółki przychód podlegający opodatkowaniu, natomiast w przypadku, wystąpienia straty, stanowi ona koszt uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?
Słowa kluczowe: biuro-biuro maklerskie; dom; giełda; instrumenty-instrumenty finansowe; koszt-koszty uzyskania przychodów; papier-papiery wartościowe; pośrednictwo; przychód; transakcja; zlecenia
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2-art. 12; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 3-art. 15

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz.770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki Akcyjnej przedstawione we wniosku z dnia 03 kwietnia 2009 r. (data wpływu do BKIP w Lesznie 16 kwietnia 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 16 kwietnia 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny oraz opis zdarzenia przyszłego.

Przepisy polskiego prawa nakładają na inwestorów obowiązek korzystania z pośrednictwa firm inwestycyjnych w przypadku transakcji zawieranych na rynku regulowanym. W tym celu inwestor zawiera z firmą inwestycyjną umowę o świadczenie usług brokerskich, w tym prowadzenie rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego.

Spółka, będąc firmą inwestycyjną w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z dnia 23 września 2005 r.), w umowie o świadczenie usług brokerskich, zgodnie z art. 73 tej ustawy, zobowiązuje się do przyjmowania i wykonywania, na warunkach określonych w tej umowie, zleceń nabycia lub zbycia we własnym imieniu na rachunek dającego zlecenie papierów wartościowych w obrocie na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu.

Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, przyjmując do wykonania zlecenie, Spółka zobowiązuje się wobec dającego zlecenie do nabycia lub zbycia oznaczonych papierów wartościowych w imieniu własnym, lecz na rachunek dającego zlecenie. Spółka odpowiada wobec dającego zlecenie zbycia za zapłatę ceny przez nabywcę papierów wartościowych.

Spółka prowadzi również ewidencję papierów wartościowych posiadanych przez klientów oraz papierów własnych. Zapisów w powyższej ewidencji Spółka dokonuje na podstawie informacji otrzymanych z K….

W działalności Spółki występują dwa rodzaje zdarzeń, co do których Spółka pragnie potwierdzić skutki podatkowe:

1.  Spółka realizuje zlecenie po innej cenie niż ustalona z klientem. Przyczyny takiego zdarzenia mogą być następujące: i) Spółka realizując zlecenie w kilku transakcjach, z powodu czynników rynkowych nie jest w stanie zrealizować wszystkich transakcji po kursie ustalonym z klientem, ii) z powodu przerw w łączności z G… lub usterek systemów informatycznych, za które Spółka nie ponosi winy, niemożliwe było zrealizowanie zlecenia po cenie ustalonej z klientem. Różnica pomiędzy ceną, po której Spółka zrealizowała transakcję a ceną wynikającą z rozliczenia z klientem stanowi zysk lub stratę Spółki.
2.  Spółka zawiera transakcję kupna - sprzedaży papierów wartościowych bez zlecenia. Przyczyny takiego zdarzenia mogą być następujące: i) odwołanie zlecenia przez klienta, ii) brak akceptacji przez klienta częściowej realizacji zlecenia realizowanego w kilku transakcjach, iii) realizacja zlecenia, które zostało unieważnione, iv) nabycie lub zbycie przez Spółkę papierów wartościowych w większej liczbie niż określona w zleceniu, v) nabycie lub zbycie papierów wartościowych innego rodzaju niż określony w zleceniu. W przypadku zrealizowania transakcji bez zlecenia, Spółka zbywa nabyte papiery wartościowe lub nabywa zbyte papiery wartościowe po aktualnej cenie rynkowej.

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

1.  Czy w przedstawionym stanie faktycznym, w przypadku, gdy na realizacji transakcji po cenie innej niż ustalona z klientem, Spółka osiągnęła zysk, to stanowi on dla Spółki przychód podlegający opodatkowaniu, natomiast w przypadku, wystąpienia straty, stanowi ona koszt uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?
2.  Czy w przedstawionym stanie faktycznym, w przypadku, realizacji transakcji bez zlecenia przychód ze sprzedaży papierów wartościowych będzie podlegał opodatkowaniu, a wydatki na nabycie papierów wartościowych będą stanowić koszt uzyskania przychodów z ich odpłatnego zbycia?

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1.

Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku realizacji transakcji po cenie innej niż ustalona z klientem, z przyczyn wymienionych w pkt i)-ii), różnica pomiędzy ceną, po której Spółka zrealizowała transakcję a ceną wynikającą z rozliczenia z klientem powinna być uwzględniona w podstawie opodatkowania Spółki, jako przychód podatkowy lub koszt uzyskania przychodów, na postawie art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych lub art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Poniżej Spółka przedstawia uzasadnienie swojego stanowiska, odnosząc się do konkretnych przyczyn realizacji transakcji po cenie innej niż ustalona z klientem.

Ad. i).

Niektóre zlecenia, ze względu na swoją specyfikę lub obowiązujące zasady zawierania transakcji na rynkach regulowanych, realizowane są przez Spółką kilkoma, rozłożonymi w czasie transakcjami zawieranymi na rynku. Taka realizacja zlecenia niesie za sobą ryzyko, że po zrealizowaniu części transakcji okaże się, iż pozostała cześć transakcji nie może być zrealizowana po cenie ustalonej z klientem, ze względu na zmianę sytuacji rynkowej, której nie można było przewidzieć. Zmiana warunków rynkowych, o której mowa, może polegać na niespodziewanej zmianie ceny, popytu, podaży, wysokości obrotów.

Powyższe czynniki rynkowe są niezależne od Spółki, jednak Spółka nie obciąża klienta ich konsekwencjami, przyjmując w rozliczeniu z klientem, że transakcja została zrealizowana po cenie określonej w zleceniu. Spółka uznaje, że ryzyko wynikające z przyjętego przez Spółkę sposobu realizacji zlecenia nie powinno mieć wpływu na sytuację klienta. Ponadto, inny sposób rozliczenia nie zostałby zaakceptowany przez klientów instytucjonalnych Spółki, co doprowadziłoby do ich utraty i spadku przychodów Spółki.

Ad. ii).

Przerwy w łączności z G… oraz usterki systemów informatycznych, powodują, że Spółka nie jest w stanie prawidłowo zrealizować zlecenia klienta. Spółka nie ma wpływu na powstanie powyższych zdarzeń, gdyż powstają one w systemach zewnętrznych dostawców usług teleinformatycznych.

Spółka nie obciąża jednak klientów konsekwencjami powyższych zdarzeń, przyjmując w rozliczeniu z klientem, że transakcja została zrealizowana po cenie ustalonej z klientem, tak jakby zostało ono zrealizowane pomimo awarii systemu. Powyższe wynika z tego, iż Spółka uznaje, że jakość świadczonych przez jej podwykonawców usług, nie powinna mieć wpływu na sytuację klienta.

Reasumując, opisane w pkt 1) zdarzenia stanowią element prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej, ryzyko ich powstania obciąża Spółkę, a nie jej klientów. Jednocześnie Spółka dokłada wszelkich starań aby ich uniknąć, a w przypadku ich powstania, nie powstają one z winy Spółki.

W związku z powyższym, zdaniem Spółki, w przypadku nabycia lub zbycia papierów wartościowych po cenie innej niż ustalona z klientem, z powodów wymienionych w pkt i) oraz ii), uzyskany w ten sposób zysk, Spółka powinna zaliczyć do przychodów podlegających opodatkowaniu, natomiast powstałą w ten sposób stratę do kosztów uzyskania przychodów.

Zastosowanie w powyższym przypadku znajdą art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2.

Zdaniem Wnioskodawcy, przychody i koszty z tytułu transakcji zawartych bez zlecenia powinny być rozpoznane przez Spółkę dla celów podatkowych, zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, regulującymi zasady rozpoznawania przychodów i kosztów uzyskania przychodów z tytułu transakcji na papierach wartościowych, w szczególności art. 12 ust. 3 i 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Poniżej Spółka przedstawia uzasadnienie swojego stanowiska, odnosząc się do konkretnych przyczyn realizacji transakcji bez zlecenia.

Ad. i).

Spółka dopuszcza możliwość odwołania zlecenia przez klienta po jego zrealizowaniu przez Spółkę, w relacjach z klientami instytucjonalnymi. Brak takiej zgody mógłby bowiem doprowadzić do utraty klienta, a w konsekwencji również utraty źródła przychodów Spółki.

Ad. ii).

Niektóre zlecenia, ze względu na swoją specyfikę lub obowiązujące zasady zawierania transakcji na rynkach regulowanych, realizowane są przez Spółkę kilkoma, rozłożonymi w czasie transakcjami zawieranymi na rynku. Taka realizacja zlecenia niesie za sobą ryzyko, że po zrealizowaniu części transakcji okaże się, iż pozostała cześć transakcji nie może być w ogóle zrealizowana, ze względu na zmianę sytuacji rynkowej, której nie można było przewidzieć. Zmiana warunków rynkowych, o której mowa, może polegać na niespodziewanej zmianie popytu, podaży, wysokości obrotów. W takim przypadku klient może odmówić akceptacji realizacji zlecenia, które zostało częściowo wykonane.

Ad. iii).

Zlecenie zostaje unieważnione, jeżeli klient nie posiadał wystarczającego pokrycia dla złożonego przez siebie zlecenia. Spółka weryfikuje pokrycie zlecenia przed realizacją każdego zlecenia, jednak w niektórych sytuacjach, brak pokrycia może zostać ujawniony z opóźnieniem.

Ad. iv) oraz v).

Nabycie lub zbycie przez Spółkę papierów wartościowych w większej liczbie niż określona w zleceniu lub innego rodzaju niż określony w zleceniu może nastąpić w wyniku pomyłki osoby realizującej transakcję.

Spółka dokłada należytej staranności, aby zapobiec pomyłkom w realizacji zleceń, posiada i stale udoskonala wewnętrzne procedury monitorowania ryzyka związanego z niezgodnością rozliczeń transakcji zawartych na podstawie dyspozycji przyjętych od klientów. Raporty na temat niezgodności sporządzane są codziennie i przekazywane do osób odpowiedzialnych za nadzór i monitorowanie ryzyka w Spółce oraz bezpośrednich przełożonych osób realizujących zlecenia. Każdy przypadek niezgodności jest odpowiednio dokumentowany i wyjaśniany. Niemniej jednak niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie ryzyka błędu ludzkiego, jest ono bowiem nieuniknionym elementem prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej.

Należy jednak podkreślić, iż zawarta przez Spółkę w wyniku pomyłki maklera transakcja bez zlecenia klienta jest ważna, nie może jedynie zostać przypisana do rachunku konkretnego klienta. Transakcja taka została więc zrealizowana przez Spółkę na jej własny rachunek. Spółka w takiej sytuacji, również bez zlecenia, zawiera transakcję przeciwną.

W przypadkach i)-v), dokonana transakcja nie może zostać uznana za dokonaną na rachunek jakiegokolwiek klienta. Również transakcja mająca na celu odwrócenie skutków zawartej bez zlecenia transakcji (zakupu zbytych papierów lub zbycia nabytych papierów) nie może zostać uznana za dokonaną na rachunek jakiegokolwiek klienta. W konsekwencji, zarówno transakcja zrealizowana bez zlecenia, jak i transakcja przeciwna (również dokonana bez zlecenia), będą dokonane na rachunek Spółki.

Jednocześnie nie występują przesłanki wyłączenia uzyskanych przychodów z opodatkowania lub poniesionych wydatków z kosztów uzyskania przychodów, w szczególności, nie będzie mieć zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, brak jest bowiem wypłaty odszkodowania lub kary na rzecz klienta, brak jest również szkody po stronie któregokolwiek klienta, ponieważ nie można przypisać dokonanej bez zlecenia transakcji do konkretnego klienta.

Przy ustalaniu przychodów i kosztów uzyskania przychodów z tytułu transakcji na papierach wartościowych dokonanych bez zlecenia, zastosowanie znajdą art. 12 ust. 3 i 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c - 3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

1.  wystawienia faktury albo
2.  uregulowania należności.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów albo akcji w spółce oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych wkładów, udziałów, akcji oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się w zakresie pytania nr 1 za prawidłowe.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska Wnioskodawcy.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Jednocześnie nadmienia się, iż w zakresie:

*   zdarzenia przyszłego dot. pytania nr 1 wniosek Spółki został rozpatrzony odrębną interpretacją wydaną w dniu 06 lipca 2009 r. nr ILPB3/423-274/09-3/MM,

*   stanu faktycznego dot. pytania nr 2 wniosek Spółki został rozpatrzony odrębną interpretacją wydaną w dniu 06 lipca 2009 r. nr ILPB3/423-274/09-4/MM,

*   zdarzenia przyszłego dot. pytania nr 2 wniosek Spółki został rozpatrzony odrębną interpretacją wydaną w dniu 06 lipca 2009 r. nr ILPB3/423-274/09-5/MM.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.