Pigułka wiedzy/uzgodnienie
Organ: Krajowa Informacja Skarbowa
Data wydania: 2024-02-06
Teza: Kwoty wolne od podatku i zasada kumulacji - upsd.
Słowa kluczowe: darowizna; dziedziczenie; grupa-grupa podatkowa; jednostka-jednostka uczestnictwa; kwota-kwota wolna; nabycie; nabywca; opodatkowanie; opodatkowanie-podstawa opodatkowania; podatek-podatek od spadków i darowizn; polecenie; prawa-prawa majątkowe; renta; rzecz; spadek; służebność; użytkowanie (używanie); wkład-wkłady oszczędnościowe; zachowek; zapis; zapis-dalszy zapis; zniesienie-nieodpłatne zniesienie współwłasności
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania-Zakres opodatkowania-Nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji na wypadek śmierci  oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek śmierci; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 3 Podstawa opodatkowania-Kwoty wolne od podatku. Zasada kumulacji; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 3 Podstawa opodatkowania-Ustalenie podstawy opodatkowania; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 3 Podstawa opodatkowania-Ustalenie podstawy opodatkowania-Podstawa opodatkowania przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 4 Wysokość podatku-Obliczenie wysokości podatku
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 3-art. 9

**Uwaga!**

Poniżej wskazanych zasad nie stosuje się w przypadku nabycia w drodze zasiedzenia (art. 15 ust. 2 upsd)

**Kwoty wolne**

Opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega nabycie **od jednej osoby** rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej (art. 9 ust. 1 upsd):

· **9637 zł** - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;

· **7276 zł** - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;

· **4902 zł** - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

**Uwaga: zmiana wysokości kwot wolnych**

**Powyższe wysokości kwot wolnych obowiązywały do 12.10.2022 r.**

**W okresie od 13.10.2022 r. do 29.06.2023 r. kwoty wolne wynosiły:**

· 10434 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej

· 7878 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej

· 5308 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej

(rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 października 2022 r. w sprawie ustalenia wartości rzeczy I praw majątkowych zwolnionych od podatku od spadków I darowizn I niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem oraz skal podatkowych, według których oblicza się ten podatek Dz.U. z 2022 r. poz. 2084).

**W dniu 30.06.2023 r. kwoty wolne wynosiły**:

· 11095 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej

· 8377 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej

· 5644 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej

(rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2023 r. w sprawie ustalenia wartości rzeczy i praw majątkowych zwolnionych od podatku od spadków I darowizn i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem oraz skal podatkowych, według których oblicza się ten podatek Dz.U. z 2023 r. poz. 1226).

**Od 1 lipca 2023 r. kwoty wolne wynoszą:**

· 36120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej

· 27090 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej

· 5733 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej

(art. 3 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2023 r. poz. 1059 – nowe brzmienie art. 9 ust.1 upsd).

**Jeżeli wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych (przy uwzględnieniu zasady kumulacji) przekroczy ustaloną kwotę wolną od podatku, przy wymiarze podatku kwota ta jest wyłączona z podstawy opodatkowania.**

**Wielokrotne nabycie od lub po tej samej osobie - ZASADA KUMULACJI**

W przypadku wielokrotnego nabycia własności rzeczy i praw majątkowych **od tej samej osoby lub po tej samej osobie** ma zastosowanie **zasada kumulacji** tzn. do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie, **bez względu na tytuł nabycia podlegający opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn**, w okresie 5 lat poprzedzających **rok**, w którym nastąpiło ostatnie nabycie np.: w przypadku, gdy ostatnie nabycie nastąpiło w 2014 r. to do wartości nabytych w tym roku rzeczy lub praw majątkowych dolicza się wartość rzeczy lub praw nabytych od tej samej osoby w okresie od 2009 - 2013.

Zwrócić należy uwagę, iż **w przypadku nabycia tytułem polecenia** za zbywcę uznaje się odpowiednio darczyńcę lub spadkodawcę.

W przypadku gdy **darczyńca nakłada na obdarowanego tytułem polecenia** obowiązek przeniesienia własności rzeczy lub przeniesienia (ustanowienia) praw na rzecz darczyńcy, za zbywcę uważa się obdarowanego.

**Ważne!**

Zgodnie z zasadą kumulacji przy nabyciu majątku po (od) tej samej osobie **z różnych tytułów** uwzględnia się **jedną** kwotę wolną od podatku w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.

Zasada kumulacji nie powoduje jednak wielokrotnego obciążenia tych samych wartości, ponieważ od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi.

Pomniejszenie podatku następuje o kwoty podatku należnego przypadającego od poprzednich nabyć i jest możliwe także wtedy, gdy podatek nie został zapłacony, nawet jeżeli zobowiązanie podatkowe nie wygasło oraz w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe wygasło, w tym przez umorzenie zaległości podatkowej.

**Nabycie po więcej niż jednej osobie, a kwota wolna i zasada kumulacji**

W związku z tym, iż wysokość minimum wolnego od podatku jest związana z nabyciem **od jednej osoby** własności rzeczy i praw majątkowych, przy nabyciu **od lub pod dwóch lub więcej osobach** minimum wolne od podatku jest stosowane odrębnie czyli jest to wtedy odrębne opodatkowanie poszczególnych nabyć.

Wobec osoby, która jest wielokrotnie obdarowywana przez **różne osoby lub dziedziczy po różnych osobach** nie stosuje się kumulacji podstaw opodatkowania upsd wynikających z nabyć od (po) różnych osób.

W tym przypadku nie ma znaczenia czy np.: spadkodawcami były osoby spokrewnione.

**Ważne!**

**Nabycie spadku po rodzicach** bądź darowizny od rodziców oznacza opodatkowanie **nie jednego, lecz dwóch odrębnych spadków/darowizn.**