Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.1.2025.1.MSU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-02-18
Teza: Niepodleganie opodatkowania podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, udokumentowanie ww. czynności notą księgową.
Słowa kluczowe: faktura-faktura VAT; noty-nota księgowa; pomoc-pomoc prawna; świadczenie-świadczenie nieodpłatne
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i świadczenie usług -Nieodpłatne świadczenie usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Podatnicy; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI. Dokumentacja  -Rozdział 1. Faktury -Brak obowiązku wystawienia faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8-ust. 1-pkt 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106b-ust. 1-pkt 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 stycznia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 30 grudnia 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy:
      - niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania
        nieodpłatnej pomocy prawnej,
      - udokumentowania ww. czynności notą księgową.
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczyni jest adwokatem, wpisanym na listę adwokatów prowadzoną przez
    Okręgową Izbę Adwokacką. Wnioskodawczyni prowadzi od 2011 r. jednoosobową
    działalność gospodarczą pod firmą Kancelaria Adwokacka, której przedmiotem jest
    działalność prawnicza.
    Wnioskodawczyni w ramach działalności gospodarczej świadczy usługi prawnicze na rzecz
    osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób
    fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym
    osób prawnych), dalej jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność adwokata została
    uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. o
    adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1564). Ponadto, Wnioskodawczyni posiada
    uprawnienia mediatora i jest wpisana na stałą listę mediatorów przy Sądzie Okręgowym.
    Działalność Wnioskodawczyni obejmuje udzielanie porad prawnych, przeprowadzanie
    mediacji, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów pism procesowych i
    aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed sądami oraz innymi organami, np.
    administracji publicznej, samorządowej. W związku ze świadczeniem usług prawniczych w
    ramach prowadzonej Kancelarii Adwokackiej Wnioskodawczyni zarejestrowała działalność
    gospodarczą wpisaną do CEiDG, jako działalność prawniczą - kod PKD 69.10.Z. - usługi
    prawne.
    Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem podatku VAT, w konsekwencji usługi
    świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od statusu Klienta, poprzez
    wystawienie faktury VAT albo paragonu z kasy fiskalnej.
    W ramach praktyki adwokackiej Wnioskodawczyni świadczy nieodpłatną pomoc prawną
    oraz przeprowadza nieodpłatną mediację określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r.
    o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
    prawnej (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1534 z późn. zm.), dalej jako: ustawa o nieodpłatnej
    pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, zapewnienie osobom
    uprawnionym nieodpłatnej pomocy prawnej należy do zadań zleconych Powiatu,
    realizowanych przez Powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami.
    Powiat realizuje powyższe zadanie zlecone, poprzez zawieranie umów o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej z adwokatami i radcami prawnymi wskazanymi przez

    odpowiednie izby adwokackie i radcowskie oraz z organizacjami pożytku publicznego, t.j.:
    stowarzyszeniami, fundacjami, które wyłaniane są co roku na skutek przeprowadzonego
    konkursu przez powiat. Wyłonione na skutek konkursu organizacje pożytku publicznego
    zawierają umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z konkretnymi prawnikami,
    tj. adwokatami i radcami prawnymi.
    Zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, Powiat powierza połowę punktów do
    prowadzenia adwokatom i radcom prawnym z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej, a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku
    publicznego, zwanej dalej „organizacją pozarządową”, z przeznaczeniem na udzielanie
    nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego.
    Organizację pozarządową wyłania się corocznie w otwartym konkursie ofert, o którym
    mowa w ustawie z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
    (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1491, 1761), przeprowadzanym jednocześnie na powierzenie
    prowadzenia punktów przeznaczonych na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub
    świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Organizacja pozarządowa
    zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej z powiatem.
    Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024
    r., poz. 1534 z późn. zm.), nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo
    obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów
    odpłatnej pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową
    działalność gospodarczą niezatrudniającej innych osób w ciągu ostatniego roku. Osoba
    uprawniona, przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej, składa pisemne
    oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Osoba
    korzystająca z nieodpłatnej pomocy prawnej w zakresie prowadzonej działalności
    gospodarczej dodatkowo składa oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu
    ostatniego roku. Oświadczenie składa się prawnikowi udzielającemu nieodpłatną pomoc
    prawną.
    Powiaty wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej,
    poprzez utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby
    uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla
    nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady, adwokatem albo radcą prawnym oraz
    przeprowadzenia nieodpłatnej mediacji.
    Do obowiązków Powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej, Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.
    Wnioskodawczyni zawarła z Powiatem umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną) na rok 2025. Zgodnie z Umową o
    nieodpłatną pomoc prawną, Wnioskodawczyni działając w charakterze adwokata
    zobowiąże się jako Zleceniobiorca do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem
    należnym od Powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Powiat.

    Dodatkowo, w Umowie zostanie określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas dyżurów
    Wnioskodawczyni), kwota miesięcznego wynagrodzenia za udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów
    wyznaczonych przez Powiat. Podobną umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy
    prawnej Wnioskodawczyni zawarła ze Stowarzyszeniem Obywatelskiej Pomocy Prawnej
    (dalej: Stowarzyszenie) na obsługę Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej (dalej łącznie
    jako: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną). Wskazane Stowarzyszenie zostało wyłonione
    na skutek przeprowadzonego konkursu przez powiat.
    Obydwie umowy zostały zawarte na czas określony na rok 2025. Nie jest wykluczone, że w
    przyszłości umowy na tych samych zasadach będą kontynuowane albo Wnioskodawczyni
    zawrze umowę z inną organizacją pozarządową, której Powiat zleci prowadzenie punktu
    nieodpłatnej pomocy prawnej.
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, Wnioskodawczyni udziela
    porad prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym
    jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu
    ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz dokonały zgłoszenia telefonicznego w sposób określony przez Powiat
    według kolejności zgłoszeń.
    Każdy przypadek udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej dokumentuje się w karcie
    nieodpłatnej pomocy prawnej, zwanej dalej „kartą pomocy”, przez podanie w
    szczególności informacji dotyczących zgłoszonej sprawy i udzielonej pomocy, dziedziny
    prawa, której dotyczyła ta pomoc, kategorii sprawy, formy udzielonej pomocy, czasu
    poświęconego na jej udzielenie i liczby wizyt osoby uprawnionej w tej samej sprawie,
    ogólnych informacji o osobie uprawnionej dotyczących w szczególności wieku, płci,
    wykształcenia, dochodu, gospodarstwa domowego i miejsca zamieszkania oraz danych
    dotyczących punktu, osoby udzielającej pomocy i daty jej udzielenia. Karta pomocy
    zawiera część obejmującą opinię osoby uprawnionej o udzielonej pomocy. Wypełnienie
    przez osobę uprawnioną tej części karty pomocy, w tym podanie numeru telefonu w celu
    zasięgnięcia dalszej opinii, jest uzależnione od zgody osoby uprawnionej. W karcie pomocy
    nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogą bezsprzecznie
    identyfikować osobę. Wnioskodawczyni w ramach realizowanej umowy zobowiązana jest
    do wypełniania kart pomocy w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez
    Ministerstwo Sprawiedliwości po uprzednim zalogowaniu.
    Wykonywanie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem oraz Powiatem (zwanym dalej:
    „Powiatem”) następuje poprzez osobiste świadczenie porad prawnych, osobistej pomocy
    w sporządzaniu pism procesowych oraz przeprowadzaniu mediacji w trakcie dyżurów
    odbywających się w określonym przedziale czasowym zgodnie z harmonogramem i
    określonej lokalizacji punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, wskazanych w zawartych
    Umowach o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z treścią umowy z Powiatem Wnioskodawczyni będzie udzielała pomocy prawnej
    w poniedziałki, wtorki i co drugą środę w godz. od 8.00 do 12.00. Na żądanie Starosty czas
    trwania dyżuru może zostać wydłużony do co najmniej 5h dziennie w przypadku, o którym
    mowa w art. 8 ust. 6 ustawy, w ramach wynagrodzenia ustalonego w umowie.
    Wnioskodawczyni będzie świadczyła pomocy prawnej samodzielnie i osobiście bez udziału
    innych osób, w szczególności współpracowników.
    Umowa z Powiatem oraz ze Stowarzyszeniem zawiera zapis, że w przypadku, gdy
    Zleceniobiorca nie będzie mógł w danym dniu i godzinach świadczyć pomocy prawnej
    osobiście z powodu zaistnienia szczególnych okoliczności (choroba, ważne zdarzenie
    losowe), obowiązany jest do wyznaczenia zastępcy.

    Umowa z Powiatem wskazuje, iż w przypadku niemożności świadczenia nieodpłatnej
    pomocy prawnej Zleceniobiorca zobowiązuje się zapewnić zastępstwo spośród
    adwokatów wyznaczonych przez Okręgową Radę Adwokacką.
    Umowa ze Stowarzyszeniem zawiera uregulowanie, że w razie niemożliwości osobistego
    świadczenia pomocy prawnej przez Zleceniobiorcę, Zleceniobiorca może polecić
    wykonanie przedmiotu niniejszej umowy innej osobie, która posiada odpowiednie
    kwalifikacje do danego rodzaju dyżuru, tj. uprawnienia do wykonywania zawodu radcy
    prawnego lub adwokata, zgodnie z wymogami art. 5 ustawy i z którą Stowarzyszenie ma
    podpisaną umowę na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej. Zleceniobiorca
    zobowiązany jest w takim wypadku do powiadomienia Powiatu i Stowarzyszenia w formie
    pisemnej lub meilowej o tych okolicznościach ze wskazaniem osoby, która w zastępstwie
    świadczyć będzie nieodpłatną pomoc prawną, jej kwalifikacjach i okresie zastępstwa.
    Wnioskodawczyni w powyższych sytuacjach losowych niemożności świadczenia pomocy
    prawnej nie może zmienić godzin i dni świadczenia pomocy prawnej na takie, które by jej
    pasowały ponieważ nie ma wpływu na harmonogram pracy opracowany przez Powiat.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez
    Powiat i Stowarzyszenie, na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej
    oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Wynagrodzenie jest wypłacane Wnioskodawczyni przez Powiat oraz Stowarzyszenie za
    osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych. Poniższe wskazania są
    wspólne dla obu zawartych przez Wnioskodawczynię umów zlecenia.
    Wynagrodzenie określone w przedmiotowych umowach jest ustalone przez Powiat i
    Stowarzyszenie na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na
    dany rok kalendarzowy, np. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 sierpnia
    2024 r. w sprawie wysokości kwoty bazowej na 2025 rok (Dz U. 2024.1324).
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu
    /Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od
    ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie
    miesiąca. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów
    nieodpłatnych porad prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest
    każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu
    punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z przedstawioną podpisaną
    ewidencją czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, Wnioskodawczyni
    nie otrzymuje dodatkowych świadczeń.
    Ponadto, wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których
    mowa w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (t. j. Dz. U. Z 2024 r., poz. 226, 232, 854, 858, 859, 863, 1572, 1585, 1593, 1615,
    1635). Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie
    umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa
    w art. 12 ust. 1-6 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Natomiast wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8
    lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U.
    Z 2024 r., poz. 226, 232, 854, 858, 859, 863, 1572, 1585, 1593, 1615, 1635). Wynagrodzenie
    za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej ze
    Stowarzyszeniem stanowi również przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ww.
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j. przychód z tytułu wykonywania
    usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane od osoby prawnej.

    Wnioskodawczyni zgodnie z treścią obydwu umów o świadczenie pomocy prawnej z
    Powiatem, jak i ze Stowarzyszeniem jest zleceniobiorcą, który wyraża oświadczenia woli w
    imieniu i na rzecz Powiatu i Stowarzyszenia świadcząc pomoc prawna na rzecz
    uprawnionych osób.
    Wnioskodawczyni w przedmiotowych umowach zobowiązuje się do świadczenia usług w
    lokalu położonym na terenie Powiatu. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z Powiatem
    lokale te wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesła), zamykane na klucz szafy do
    przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenie
    wielofunkcyjne - drukarka i skaner oraz komputer - laptop) oraz dostęp do sieci
    energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej
    powszechnie dostępnej bazy aktów prawnych. Ponadto Zleceniodawca wyposaża lokale w
    podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki. Umowa
    zawarta ze Stowarzyszeniem nic nie mówi na temat korzystania z wyposażenia, ale de
    facto Wnioskodawczyni korzysta na podstawie ww. umowy z infrastruktury stanowiącej
    własność Starostwa Powiatowego, w których zlokalizowany jest punkt pomocy.
    Wnioskodawczyni korzysta jedynie wyjątkowo z własnego laptopa, jednak nie wynika to z
    konieczności zapewnienia tego sprzętu we własnym zakresie, ale wygody i własnych chęci
    Wnioskodawczyni.
    Wnioskodawczyni nie ponosi gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
    wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych zarówno z Powiatem, jak i ze
    Stowarzyszeniem. Poniższe wyjaśnienia tej kwestii są wspólne dla obu zawartych przez
    Wnioskodawczynię umów zlecenia. Udzielając pomocy prawnej Wnioskodawczyni nie
    ponosi odpowiedzialności za świadczone usługi. Wnioskodawczyni obsługując osoby
    zainteresowane pomocą prawną tworzy dla nich m.in. projekty pism, których nie
    podpisuje własnym imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy "A" w części
    obejmującej punkt i dyżur wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez
    Stowarzyszenie. Do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia
    Wnioskodawczyni wykorzystuje lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Powiat. Kwestię
    zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra
    Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. (Dz. U. Z 2018 r. poz. 2492). Wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca
    Wnioskodawczyni nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Istotną
    okolicznością jest także fakt, że Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość
    wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Powiat
    /Stowarzyszenie. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane
    wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz
    efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej.
    Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są
    beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek
    środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Wnioskodawczynię ryzyka
    ekonomicznego.
    Powyższe umowy Wnioskodawczyni podpisała jako osoba prowadząca kancelarię
    adwokacką. Jednak świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami Wnioskodawczyni
    nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą w ramach
    kancelarii, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawczyni nie używa w punkcie
    swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad
    prawnych przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów. Powyższe
    wyjaśnienia są wspólne dla obu zawartych przez Wnioskodawczynię umów zlecenia.
    W umowach zawartych przez Wnioskodawczynię nie zostały zawarte postanowienia
    odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Ani umowa zawarta z Powiatem,
    ani umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nie zobowiązuje Wnioskodawczyni do zawarcia

    umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji
    wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega ona takiemu ubezpieczeniu OC. W
    związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponoszą podmioty, z
    którymi Wnioskodawczyni zawarła umowy (odpowiednio Powiat lub Stowarzyszenie).
    Powyższe wyjaśnienia są wspólne dla obu zawartych przez Wnioskodawczynię umów
    zlecenia.
    Na podstawie art. 3 ww. ustawy, nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
      · poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz
        przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym
        w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym,
        sądowym lub sądowo-administracyjnym, wskazanie osobie uprawnionej sposobu
        rozwiązania jej problemu prawnego,
      · sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem
        pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i
        pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
      · nieodpłatną mediację,
      · sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
        pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata,
        radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w
        postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach
        postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę
        sądową.
    Wnioskodawczyni, w ramach umowy zarówno z Powiatem, jak i Stowarzyszeniem
    wykonuje wszystkie powyższe świadczenia. Każdorazowo świadczenia dobrane są do
    szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.
    Wnioskodawczyni nie działa w ramach umów o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej
    jako podmiot prowadzący swoją działalność gospodarczą, lecz jako osoba fizyczna
    pozostająca w dyspozycji Powiatu oraz Stowarzyszenia. Faktem jest, że stan faktyczny
    dotyczy Wnioskodawczyni świadczącej usługi w ramach umowy w lokalu Powiatu i nie
    działa pod szyldem swojej kancelarii, tak jak to ma miejsce przy działalności - lecz jako
    prawnik - osoba fizyczna. Ludzie przychodzą do Wnioskodawczyni jak do osoby fizycznej,
    której często nawet nie znają z imienia i nazwiska. Wnioskodawczyni nie ma na nic
    wpływu, tak jak to jest przy swojej działalności gospodarczej. Wszystkie elementy usługi
    zostały narzucone w umowach - lokal, sprzęt, usytuowanie punktu, godziny pracy, dzień
    dyżuru, wynagrodzenie, klientów. Poza tym, Wnioskodawca nie może przyjmować od osób
    uprawnionych żadnych korzyści materialnych za udzielenie świadczeń ani udzielać
    informacji czy dostarczać wizytówek dotyczących jakichkolwiek odpłatnych świadczeń
    swoich w ramach działalności gospodarczej ani innych osób. W punkcie Wnioskodawczyni
    nie używa swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych projektów pism, nie
    reprezentuje klientów przed sądem. Wnioskodawca nie wykonuje zatem typowych
    czynności, które wykonuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
    Wnioskodawczyni zaznacza, że w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację
    indywidualną dokumentuje ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT na rzecz
    Powiatu/organizacji pozarządowej. Wnioskodawczyni uwzględnia VAT należny na ww.
    fakturach oraz rozlicza w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej, w
    związku ze specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, w
    szczególności jej osobistym charakterem, Wnioskodawczyni powzięła wątpliwość, czy
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej następuje w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawczynię działalności.
    Pytania

      1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umów na zasadach
        przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną stanowi świadczenie
        usług w ramach prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej,
        które podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?
      2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawczyni, z tytułu
        wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i
        usług, winna wystawić faktury VAT, czy też powinna wystawić notę księgową?
    Pani stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach
    przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług
    w ramach prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, a tym samym
    nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT. W związku z powyższym
    Wnioskodawczyni nie powinna dokumentować przychodów ze świadczonej pomocy
    prawnej w postaci faktur VAT, ale w postaci not księgowych.
    UZASADNIENIE STANOWISKA
    Nieodpłatna pomoc prawna jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.
    2004 r., nr 54, poz. 535), opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług.
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, przez świadczenie
    usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby
    fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
    które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.
    Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT.
    W świetle art. 15 ust. 1 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, status podatnika
    posiadają osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz
    osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub
    rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność
    producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby
    naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody.
    Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
    wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla
    celów zarobkowych. W konsekwencji, opodatkowaniu VAT podlegają czynności
    wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, za wykonywaną
    samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.

    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), za
    przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,
    uważa się m.in. przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub
    umowy o dzieło, uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą,
    osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej
    osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów
    zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności
    gospodarczej. W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście, to
    przychody ze świadczenia usług na podstawie umowy zlecenie, jeżeli nie są uzyskiwane w
    ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawczyni, przychody z nieodpłatnej
    pomocy prawnej świadczonej w ramach umowy zlecenia o nieodpłatną pomoc prawną
    powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie
    prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, co w konsekwencji
    prowadzi do wniosku, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez
    Wnioskodawczynię nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.
    Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej
    wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z wykonywaną działalnością gospodarczą, ale
    jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność gospodarczą w świetle
    regulacji VAT.
    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, "Rejent" 2003, nr 10, s. 72-75).
    W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z
    wykonywanym przez nią wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w
    rozumieniu ustawy VAT, należy każdorazowo zbadać, jaki jest kształt wzajemnych relacji,
    praw i obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W
    szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do
    prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Możliwość uznania udzielania
    nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę prawnego za świadczenie usług
    w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza sam charakter tej instytucji oraz
    przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej
    pomocy prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie
    uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant
    radcowski. Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi
    przejaw osobistej działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego
    działalności gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że adwokat udzielając
    nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i
    kwalifikacje, a niejako przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Adwokacką.
    Wnioskodawczyni nie reprezentuje bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na
    rzecz swojej Kancelarii (np.: poprzez wręczanie wizytówek, nie działa pod swoim szyldem,
    nie używa pieczątek, itd.). Ponadto, stosunek prawny i faktyczny pomiędzy
    Wnioskodawczynię a Powiatem/Stowarzyszeniem znacząco odbiega od stosunku
    łączącego Wnioskodawczynię z Klientami. W odniesieniu do definicji działalności
    wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli tzw. wolnych zawodów oraz
    rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście, a działalnością gospodarczą,
    należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych wyroków Europejskiego

    Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz krajowych sądów
    administracyjnych. W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów
    administracyjnych, za samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana
    działalność prowadzona przy wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie
    powoduje ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem
    odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z
    prowadzoną działalnością oraz jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej
    taką działalność (wyrok TS z 15 grudnia 1987 r., C-235/85,
    Komisja Wspólnot Europejskich v. Królestwo Niderlandów, EU:C:1987:161, dalej wyrok C-
    235/85, Komisja, oraz wyrok TS z 25 lipca 1991 r., C-202/90, Ayuntamiento de Sevilla v.
    Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:C:1991:332, dalej wyrok C-
    202/90, Ayuntamiento). Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz
    przesłanki prowadzonej działalności gospodarczej określone w ustawie VAT, należy uznać,
    że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z powiatem
    /stowarzyszeniem nie spełnia przesłanek działalności gospodarczej.
    Wnioskodawczyni wykonuje czynności nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach dyżurów w
    Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej zgodnie z godzinnym i dniowym harmonogramem.
    Nie ma swobody wyboru miejsca i czasu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zasady te narzucane są Wnioskodawczyni treścią Umów o nieodpłatną pomoc prawną
    zawartą z Powiatem i Stowarzyszeniem. W szczególności, jeżeli z różnych przyczyn
    Wnioskodawczyni nie może wykonać zadań w trakcie dyżuru, musi ona zapewnić
    zastępstwo, nie może natomiast samodzielnie zmienić dnia albo godzin dyżuru, lub
    wyznaczyć dyżur w miejscu przez nią wyznaczonym (np.: w siedzibie prowadzonej
    Kancelarii).
    Wnioskodawczyni (w przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz Klientów w ramach
    prowadzonej kancelarii adwokackiej) nie ma swobody wyboru osób, na rzecz których
    świadczy pomoc prawną na podstawie umów o świadczenie pomocy prawnej.
    Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób uprawnionych, które
    zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i zapisały na poradę za
    pośrednictwem Powiatu. W wyjątkowych sytuacjach wynikających m.in. z konfliktu
    interesów Wnioskodawczyni może odmówić nieodpłatnej pomocy prawnej, ale jest
    zobowiązana do wskazania osobie uprawnionej innego Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej na terytorium Powiatu.
    Wnioskodawczyni nie wykorzystuje zasobów należących do Kancelarii do świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do zasady, wszystkie niezbędne zasoby powinien
    dostarczyć Wnioskodawczyni Powiat, a Wnioskodawczyni wykorzystuje zasoby Powiatu
    zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Wnioskodawczyni wykorzystuje
    własne zasoby jedynie w takim zakresie, w jakim wykorzystują własne zasoby pracownicy i
    zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w celu dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani
    gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z
    Powiatem/Stowarzyszeniem. Wynagrodzenie Wnioskodawczyni jest z góry określone
    (uzależnione m.in. od obowiązujących stawek oraz ilości dyżurów). Wnioskodawczyni nie
    ma możliwości negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości
    porad udzielonych w trakcie dyżurów. Wnioskodawczyni nie może również pobierać
    żadnego wynagrodzenia bezpośrednio od osób uprawnionych korzystających z
    nieodpłatnej pomocy prawnej.
    W odniesieniu do relacji pomiędzy Powiatem/Stowarzyszeniem a Wnioskodawczynią
    należy wskazać, że nie ma ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej przez
    strony oraz równorzędności pomiędzy Wnioskodawczynią a Powiatem/Stowarzyszeniem.
    Wnioskodawczyni nie ma możliwości kształtowania zasad współpracy z Powiatem
    /stowarzyszeniem na takich zasadach, na jakich kształtuje zasady świadczenia usług na

    rzecz Klientów. Z drugiej strony, Powiat/ Stowarzyszenie zawierając Umowę również nie
    ma swobody ustalania warunków współpracy, ale jest związany przepisami Ustawy o
    nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawarta przez Wnioskodawczynię z
    Powiatem/Stowarzyszeniem ma charakter umowy zlecenia. O charakterze umowy
    świadczy jej cel oraz postanowienia, a także wola stron, a nie nazwa. Zastosowanie do
    Umowy o nieodpłatnej pomocy prawnej znajdą przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące
    umowy zlecenia. Wobec powyższego, czynności nieodpłatnej pomocy prawnej
    wykonywane przez Wnioskodawczynię nie są wykonywane w ramach Jej działalności
    gospodarczej, ale działalności wykonywanej osobiście, a tym samym nie podlegają
    opodatkowaniu VAT.
    Wnioskodawczyni wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
      · w interpretacji indywidualnej z 26 kwietnia 2023 r., o sygn. 0114-KDIP4-
        2.4012.88.2023.2.WH,
      · w interpretacji indywidualnej z 20 kwietnia 2023 r., o sygn. 0111-KDIB3-
        1.4012.111.2023.2.10,
      · w interpretacji indywidualnej z 5 maja 2023 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.
        AKS,
      · w interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2023 r., o sygn. 0114-KDIP4-
        2.4012.401.2023.1.MC,
      · w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.80.2024.2.HW.
    Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, tj. przyjęcie, że świadczenie przez
    Wnioskodawczynię, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych
    porad prawnych oraz na podstawie przedmiotowych umów zlecenia, nie stanowi
    wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie podlega podatkiem
    VAT, zdaniem Wnioskodawczyni, nie jest ona zobowiązana do dokumentowania tych
    czynności fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania
    otrzymanego z tego tytułu wynagrodzenia). Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawczyni, na
    gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, brak jest przeciwwskazań dla
    udokumentowania wykonywanych czynności, poprzez wystawienie innego dokumentu
    księgowego, np. noty księgowej.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej

      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, była
    opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w
    związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1–6 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
      tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
      prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
      czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
      czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
      wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
    U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1)(uchylony)
      2)przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej,
      trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z

      dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w
      badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system
      szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia
      sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów
      z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3)przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4)przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5)przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem
      obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania
      tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem
      przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6)przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7)przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a)przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8)przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o
      dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a)osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki
      organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c)przedsiębiorstwa w spadku
      – z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9)przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
      - wykonywania tych czynności,
      - wynagrodzenia, oraz
      - odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.

    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią oraz Powiat i Stowarzyszenie.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.

    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór

    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia też wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Powiatem lub Stowarzyszeniem
    wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika
    VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca
    występuje w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady, w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Powiatu lub
    Stowarzyszenia.
    W tym kontekście zauważenia wymaga, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po

    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT oraz jest Pani
    adwokatem, wpisanym na listę adwokatów prowadzoną przez Okręgową Izbę Adwokacką.
    W ramach praktyki adwokackiej świadczy Pani nieodpłatną pomoc prawną oraz
    przeprowadza nieodpłatną mediację. Zawarła Pani z Powiatem umowę o świadczenie
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej na rok 2025. Podobną umowę na świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej Wnioskodawczyni zawarła ze Stowarzyszeniem
    Obywatelskiej Pomocy Prawnej na obsługę Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej.
    Obydwie umowy zostały zawarte na czas określony na rok 2025. Wykonywanie umowy
    zawartej ze Stowarzyszeniem oraz Powiatem następuje poprzez osobiste świadczenie
    porad prawnych, osobistej pomocy w sporządzaniu pism procesowych oraz
    przeprowadzaniu mediacji w trakcie dyżurów odbywających się w określonym przedziale
    czasowym zgodnie z harmonogramem i określonej lokalizacjach punktu nieodpłatnej
    pomocy prawnej, wskazanych w zawartych Umowach o świadczenie nieodpłatnej pomocy
    prawnej. Wnioskodawczyni będzie świadczyła pomocy prawnej samodzielnie i osobiście
    bez udziału innych osób, w szczególności współpracowników. Wynagrodzenie jest Pani
    wypłacane przez Powiat oraz Stowarzyszenie za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych
    porad prawnych. W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pani
    dodatkowych świadczeń. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem oraz Stowarzyszeniem nie stanowi
    kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o
    podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast wynagrodzenie za świadczenie
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem oraz
    Stowarzyszeniem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26
    lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W umowach zawartych przez
    Panią nie zostały zawarte postanowienia odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób
    trzecich. Ani umowa zawarta z Powiatem, ani umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nie
    zobowiązuje Pani do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób
    trzecich. Jednak z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega ona takiemu
    ubezpieczeniu OC. W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich
    ponoszą podmioty, z którymi ma Pani zawarte umowy (odpowiednio Powiat lub
    Stowarzyszenie).
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie
    przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartych umów
    zlecenia, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o
    podatku od towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie umów zlecenia nie ponosi Pani odpowiedzialności
    wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i
    ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.
    Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanych umów zlecenia powoduje powstanie stosunku
    prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pani jako
    Zleceniobiorca związana jest ze Zleceniodawcami więzami prawnymi co do warunków
    wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawców
    wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony,
    gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, w odniesieniu do świadczonych przez Panią usług z zakresu
    nieodpłatnej pomocy prawnej zaistnieją przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co
    oznacza, że zostaną spełnione kryteria wyłączające świadczenie ww. usług, objętych
    zawartymi umowami współpracy z Powiatem oraz Stowarzyszeniem, z czynności
    podlegających ustawie. Zatem świadczenie przez Panią, w okolicznościach
    przedstawionych we wniosku, opisanych usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nie stanowi

    wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie jest Pani z tego tytułu
    podatnikiem podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegają
    opodatkowaniu tym podatkiem.
    Zatem, udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umów na zasadach
    przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną, nie będzie stanowiło
    świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, a
    czynności te nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą kwestii dokumentowania ww. usług, w
    sytuacji, gdy nie będą one opodatkowane podatkiem od towarów i usług
    Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 –
    Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
      1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
      wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
      a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
      b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
      1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
      mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
      wyjątkiem:
      a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust.
      5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
      b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

      – jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
      końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano
      całość lub część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnięto świadczenie przez Panią usług z zakresu pomocy prawnej, na
    podstawie zawartych umów współpracy z Powiatem oraz Stowarzyszeniem, nie mieści się
    w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a
    tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego
    podatku. Usługi z zakresu pomocy prawnej na podstawie umów współpracy, nie podlegają
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia pomocy prawnej, ponieważ w ww. zakresie nie
    prowadzi Pani działalności gospodarczej.
    Podsumowując, jeżeli ww. usługi nie będą opodatkowane podatkiem od towarów i usług
    brak jest podstaw do wystawiania przez Panią faktur lub rachunków. Powyższe
    wynagrodzenie z umowy zawartej z Powiatem oraz Stowarzyszeniem w przedmiocie
    realizacji świadczeń z zakresu pomocy prawnej, może być udokumentowane na podstawie
    innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Zaznaczenia jednak wymaga, że
    nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od
    towarów i usług, i jako taka nie jest objęta ich regulacją. Brak jest jednakże
    przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku
    (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie
    mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
    Zaznaczam się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile

    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie
    sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność. W interpretacji tej, jako element
    zdarzenia przyszłego przyjęto Pani wskazanie, że wynagrodzenie, które Pani otrzyma od
    Powiatu i Stowarzyszenia za wykonywane czynności na podstawie umów zlecenia, będzie
    stanowić przychody, o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym od
    osób fizycznych. Nie będą to natomiast przychody, o których mowa w art. 12 ust. 1-6
    ustawy.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli sytuacja Pani będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.