Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP3-2.4011.826.2021.2.JM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2021-12-03
Teza: Kwota tytułem kary umownej stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Przychód ten nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, gdyż – jak wyjaśniono powyżej – kara umowna nie jest odszkodowaniem, nie jest również zadośćuczynieniem, a w konsekwencji nie może podlegać zwolnieniu na podstawie ww. przepisu.
Słowa kluczowe: członkowie-członkowie zarządu; kara-kara umowna; odszkodowania-odszkodowanie umowne; pracownik-były pracownik; programy-program motywacyjny
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.-Odszkodowania i zadośćuczynienia.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 3; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 3b

**INTERPRETACJA INDYWIDUALNA**

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 2 września 2021 r. (data wpływu 8 września 2021 r.) uzupełnionym pismem z 15 listopada 2021 r. (data nadania 16 listopada 2021 r., data wpływu 23 listopada 2021 r.) stanowiącym odpowiedź na wezwanie z 28 października 2021 r. Nr 0114-KDIP3-2.4011.826. 2021.1.JM (data nadania 29 października 2021 r., data doręczenia 9 listopada 2021 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania zasądzonego świadczenia pieniężnego – **jest nieprawidłowe.**

**UZASADNIENIE**

W dniu 8 września 2021 r. wpłynął do tutejszego organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania zasądzonego świadczenia pieniężnego.

Z uwagi na braki formalne, pismem z 28 października 2021 r. Nr 0114-KDIP3-2.4011. 826. 2021.1.JM (data nadania 29 października 2021 r., data doręczenia 9 listopada 2021 r.) tut. Organ wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia braków wniosku. Pismem z 15 listopada 2021 r. (data nadania 16 listopada 2021 r., data wpływu 23 listopada 2021 r.) Wnioskodawca uzupełnił w terminie.

**We wniosku i uzupełnieniu przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.**

Wnioskodawca w dniu (…) 2010 roku zawarł umowę o pracę na stanowisku (…) ze spółką. Jednocześnie pełnił w spółce funkcję (…). W dniu 30 września 2019 roku łącząca strony umowa o pracę uległa rozwiązaniu na skutek złożonego przez Wnioskodawcę wypowiedzenia umowy o pracę z dnia (…) 2019 roku.

Zgodnie z § 5 ust. 5.5 umowy o pracę: „W przypadku odwołania pracownika z Zarządu Spółki przed upływem kadencji, na którą został powołany lub obniżenia wysokości jego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu lub wypowiedzenia umowy o pracę lub obniżenia wynagrodzenia z tytułu świadczenia pracy na mocy podpisanej umowy, przysługiwać mu będzie odszkodowanie w kwocie brutto równej 48-krotności wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu przysługującego w dniu podjęcia niniejszej uchwały, płatne w terminie 30 dni od dnia powzięcia uchwały o odwołaniu Zarządu lub uchwały o obniżeniu wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu lub otrzymania wypowiedzenia o pracę lub wejścia w życie aneksu do mowy skutkującego obniżeniem wynagrodzenia”.

Zapis ten został zmodyfikowany na mocy aneksu do umowy o pracę z dnia 22 czerwca 2012 r., zgodnie z którym § 5 ust. 5.5 umowy o pracę otrzymał następujące brzmienie: „W przypadku wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę lub obniżenia wynagrodzenia z tytułu świadczenia pracy na mocy podpisanej umowy, przysługiwać mu będzie odszkodowanie w kwocie brutto równej 18-krotności wynagrodzenia zasadniczego”.

Aneks do umowy o pracę z dnia 11 marca 2013 roku wprowadził do umowy o pracę zasady premiowania, dodając do § 5 umowy o pracę ust. 5.6 w brzmieniu: „Pracownik w okresie pełnienia funkcji członka zarządu będzie uprawniony do otrzymywania rocznej premii obliczanej i wypłacanej na jego rzecz w wysokości 2% zysku netto po opodatkowaniu osiągniętego przez spółkę w każdym roku obrotowym począwszy od roku obrotowego kończącego się 31 grudnia 2013 r.

Premia wypłacana będzie przez spółkę w terminie 14 dni od dnia przyjęcia uchwały Walnego Zgromadzenia Spółki zatwierdzającego sprawozdanie za poprzedni rok obrotowy. Premia obliczona w powyższy sposób należna będzie jedynie za rok obrotowy, w którym pracownik pozostaje członkiem zarządu w dniu 31 grudnia. W przypadku, gdyby przestał być członkiem zarządu z jakichkolwiek przyczyn (za wyjątkiem odwołania z powodu rażącego naruszenia obowiązków) w trakcie roku obrotowego, premia roczna będzie należna w wysokości 2% zysku netto po opodatkowaniu osiągniętego przez spółkę narastająco w danym roku obrotowym wykazanego w ostatnim raporcie finansowym spółki opublikowanym przed dniem odwołania z funkcji członka zarządu. W takim wypadku premia zostanie wypłacona w terminie 14 dni od daty odwołania z funkcji członka zarządu. Rada Nadzorcza może zdecydować o wypłacie zaliczki na poczet premii płatnej dla pracownika w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia każdego kolejnego kwartalnego sprawozdania finansowego spółki. Zaliczka taka będzie płatna w wysokości 1% zysku netto po opodatkowaniu osiągniętego przez spółkę w kwartale, którego dotyczy dane sprawozdanie finansowe".

W związku z podjęciem przez spółkę uchwały o powstaniu Programu Motywacyjnego w Formie Instrumentu Pochodnego, który zastąpił dotychczasowe zasady premiowania członków zarządu spółki, aneksem do umowy o pracę z dnia (…) 2014 roku wprowadzono zmiany do umowy o pracę, zmieniając brzmienie § 5 ust. 5.6 umowy o pracę na: „W przypadku, jeśli umowa o pracę pomiędzy spółką, a pracownikiem zostanie rozwiązana przez jedną ze stron z jakichkolwiek przyczyn (za wyjątkiem rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych przez pracownika) przed dniem 31 grudnia każdego roku obrotowego, pracownik będzie uprawniony do otrzymania premii w wysokości 2% zysku netto po opodatkowaniu osiągniętego przez spółkę narastająco w roku obrotowym, w którym rozwiązano umowę, wykazanego w ostatnim raporcie finansowym opublikowanym przed dniem rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem”.

W § 2 omawianego aneksu do umowy o pracę z dnia 13 lutego 2014 roku dodano jeszcze następujące zastrzeżenie: „Strony oświadczają, że zmiana wprowadzona niniejszym aneksem nie stanowi wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę lub obniżenia wynagrodzenia z tytułu świadczenia pracy i nie uzasadnia to roszczeń pracownika o odszkodowanie, o którym mowa w § 5 ust. 5.5 umowy, za wyjątkiem sytuacji, gdy pracownik nie otrzyma jednostek instrumentu pochodnego przyznawanych na podstawie odrębnego Regulaminu Programu Motywacyjnego w Formie Instrumentu Pochodnego lub potencjalna maksymalna przyszła wartość przyznanych jednostek instrumentu pochodnego na dzień ich nadania stanowiłaby mniej, niż równowartość 2% zysku netto spółki za dany rok obrotowy”.

W związku z nieotrzymaniem należnych jednostek instrumentu pochodnego w ramach realizacji Programu Motywacyjnego w Formie Instrumentu Pochodnego za rok 2018, powód w dniu 14 czerwca 2019 roku Wnioskodawca wezwał spółkę do wydania na jego rzecz przedmiotowych jednostek wraz z odpowiednim certyfikatem imiennym do dnia 30 czerwca 2019 roku. W odpowiedzi na wezwanie, spółka w dniu (…) 2019 roku odmówiła wydania jednostek instrumentu pochodnego na rzecz Wnioskodawcy. W momencie odmowy wydania jednostek instrumentu pochodnego na rzecz powoda, zaktualizowała się przesłanka do żądania zapłaty odszkodowania. Odszkodowanie nie zostało zapłacone. Wnioskodawca skierował sprawę na drogę sądową. Sąd I instancji zasądził na rzecz Wnioskodawcy odszkodowanie. Wnioskodawca zakłada, że sąd II instancji utrzyma w mocy.

W odpowiedzi na wezwanie, Wnioskodawca poinformował, że w wyroku z dnia (…) 2021 r. zawarto sformułowanie, że „Zasądza się od pozwanego (\`(...)\`) na rzecz powoda (Wnioskodawcy) kwotę (\`(...)\`) tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12 lipca 2019 roku do dnia zapłaty”. W wyroku ani w jego uzasadnieniu nie wskazano wprost, czy odszkodowanie dotyczy utraconych korzyści, czy też szkody rzeczywistej. W ocenie Wnioskodawcy, przedmiotowe odszkodowanie dotyczyło szkody rzeczywistej. W sentencji przedmiotowego wyroku nie powołano się wprost na jakąkolwiek podstawę prawną. Sentencja samego wyroku została przedstawiona powyżej. W uzasadnieniu wyroku zaś w głównej mierze sąd przywoływał jako podstawę prawną art. 483 i 484 Kodeksu cywilnego. W wyroku wskazano, że odszkodowanie zostało zasądzone w wyniku niewydania Wnioskodawcy pochodnych instrumentów finansowych, które mu przysługiwały na podstawie umów zawartych z pozwaną. Wnioskodawca podtrzymuje swoje stanowisko zawarte we wniosku.

**W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.**

Czy zgodnie z opisanym stanem faktycznym, wypłata Wnioskodawcy odszkodowania na podstawie wyroku sądowego będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

**Zdaniem Wnioskodawcy**, wypłata odszkodowania na podstawie wyroku sądowego podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. wynika, że wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a. otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b. dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Podstawowym warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie przytoczonego przepisu jest jego odszkodowawczy charakter. Wyżej wymieniony przepis zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania, które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

Za stratę uważa się każde pogorszenie się sytuacji majątkowej (zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów) poszkodowanego, w wyniku czego poszkodowany staje się uboższy, niż był przed doznaniem szkody. Chodzi w tym przypadku o rzeczywisty uszczerbek w majątku należącym do poszkodowanego spowodowany zniszczeniem, utratą lub uszkodzeniem określonych składników majątkowych albo obniżeniem ich wartości, a także powstanie nowych zobowiązań albo ich zwiększenie.

W przedmiotowej sprawie, Wnioskodawca w wyniku odmowy wydania jednostek instrumentu pochodnego poniósł rzeczywistą stratę finansową. Jest to szkoda rzeczywista (damnum emergens).

W związku z czym, wypłata odszkodowania z tego tytułu powinna być zwolniona z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.,

**W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe.**

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie, bądź, od których zaniechano poboru podatku.

Według art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym o osób fizycznych, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy źródłem przychodów są inne źródła.

Na podstawie art. 20 ust. 1 wyżej powołanej ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Katalog świadczeń określonych w art. 20 ust. 1 ww. ustawy jest katalogiem otwartym, dlatego też do tego rodzaju źródła przychodu należy zaliczyć wszystkie świadczenia, których ustawodawca nie zaliczył do innych kategorii źródeł przychodu wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże nie wszystkie przychody co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Niektóre z nich podlegają zwolnieniu z opodatkowania pod warunkiem spełnienia wszystkich warunków wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca w dniu (…) 2010 roku zawarł umowę o pracę na stanowisku … ze spółką. Jednocześnie pełnił w spółce funkcję członka zarządu. W dniu 30 września 2019 roku łącząca strony umowa o pracę uległa rozwiązaniu na skutek złożonego przez Wnioskodawcę wypowiedzenia umowy o pracę z dnia 13 czerwca 2019 roku. W umowie o pracę został zawarty zapis zmodyfikowany na mocy aneksu do umowy o pracę, zgodnie z którym „W przypadku wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę lub obniżenia wynagrodzenia z tytułu świadczenia pracy na mocy podpisanej umowy, przysługiwać mu będzie odszkodowanie w kwocie brutto równej 18-krotności wynagrodzenia zasadniczego”. Aneks do umowy o pracę z dnia (…) 2013 roku wprowadził do umowy o pracę zasady premiowania. Zasady premiowania zastąpił powstały Program Motywacyjny w Formie Instrumentu Pochodnego. Do umowy o pracę wprowadzono zmiany, zgodnie z którymi „W przypadku, jeśli umowa o pracę pomiędzy spółką, a pracownikiem zostanie rozwiązana przez jedną ze stron z jakichkolwiek przyczyn (za wyjątkiem rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych przez pracownika) przed dniem (…) każdego roku obrotowego, pracownik będzie uprawniony do otrzymania premii w wysokości 2% zysku netto po opodatkowaniu osiągniętego przez spółkę narastająco w roku obrotowym, w którym rozwiązano umowę, wykazanego w ostatnim raporcie finansowym opublikowanym przed dniem rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem”. W związku z nieotrzymaniem należnych jednostek instrumentu pochodnego w ramach realizacji Programu Motywacyjnego w Formie Instrumentu Pochodnego za rok 2018, Wnioskodawca w dniu (…) 2019 roku Wnioskodawca wezwał spółkę do wydania na jego rzecz przedmiotowych jednostek wraz z odpowiednim certyfikatem imiennym do dnia (…) 2019 roku. W odpowiedzi na wezwanie, spółka w dniu (…) 2019 roku odmówiła wydania jednostek instrumentu pochodnego na rzecz Wnioskodawcy. W momencie odmowy wydania jednostek instrumentu pochodnego na rzecz powoda, zaktualizowała się przesłanka do żądania zapłaty odszkodowania. Odszkodowanie nie zostało zapłacone. Wnioskodawca skierował sprawę na drogę sądową. Sąd I instancji zasądził na rzecz Wnioskodawcy odszkodowanie. W wyroku z dnia 10 sierpnia 2021 r. zawarto sformułowanie, że „Zasądza się od pozwanego (\`(...)\`) na rzecz powoda (Wnioskodawcy) kwotę (\`(...)\`) tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od (…) 2019 roku do dnia zapłaty. W sentencji przedmiotowego wyroku nie powołano się wprost na jakąkolwiek podstawę prawną. Sentencja samego wyroku została przedstawiona powyżej. W uzasadnieniu wyroku zaś w głównej mierze sąd przywoływał jako podstawę prawną art. 483 i 484 Kodeksu cywilnego. W wyroku wskazano, że odszkodowanie zostało zasądzone w wyniku niewydania Wnioskodawcy pochodnych instrumentów finansowych, które mu przysługiwały na podstawie umów zawartych w pozwaną.

Wątpliwość Wnioskodawcy stanowią skutki podatkowe zasądzenia na Jego rzecz świadczenia pieniężnego (odszkodowania) z tytułu niewykonania przez byłego pracodawcę zapisów wynikających z umowy o pracę.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

1\. otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

2\. odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej,

3\. odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie może być otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

4\. odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie może dotyczyć korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego na zasadach przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie więc niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych wyżej przesłanek.

Należy również podkreślić, że wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej – powszechności i równości opodatkowania, a ich zastosowanie nie może odbywać się na podstawie wykładni rozszerzającej, tzn. muszą być interpretowane ściśle. W przedmiocie stosowania wszelkiego rodzaju ulg podatkowych trzeba mieć na uwadze także przepis art. 84 Konstytucji RP dotyczący zasady powszechności opodatkowania, stąd każdy wyjątek od tej zasady, w tym także ulga podatkowa, nie może być interpretowany dowolnie, ani uzupełniany w drodze interpretacji o treść, której nie zawiera.

Analizując spełnienie pierwszej przesłanki należy wskazać, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak jest definicji odszkodowania czy zadośćuczynienia.

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.).

W świetle prawa cywilnego świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

Ze zdarzenia przyszłego wynika, że w wyroku Sąd w głównej mierze przywoływał jako podstawę prawną art. 483 i 484 Kodeksu cywilnego.

Zatem uregulowania prawne wskazane przez Sąd dotyczą nakładania kar umownych. Kara umowna stanowi sposób zabezpieczenia prawidłowej realizacji umowy i ma ona na celu ułatwienie w dochodzeniu naprawienia ewentualnej szkody.

W myśl art. 483 § 1 powołanej ustawy, można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

Na podstawie art. 484 § 1 i 2 ww. ustawy, w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Według art. 485 tej ustawy, jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia, obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje się odpowiednio przepisy o karze umownej.

Tymczasem, odszkodowanie ma na celu zapewnienie całkowitej kompensaty uszczerbku, a wysokość szkody jest wyznacznikiem wysokości odszkodowania. Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł (damnum emergens) oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans). Funkcją odszkodowania jest więc przywrócenie stanu majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody.

Kara umowna natomiast należy się wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości, bez względu na wysokość szkody, i w konsekwencji stanowi zabezpieczenie prawidłowej realizacji umowy, nie jest zaś – odszkodowaniem.

Nawiązując do powyższego cywilnoprawnego rozróżnienia – z jednej strony „odszkodowań”, a z drugiej strony „kar umownych” – ustawodawca w art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przyjął rozwiązanie prawne, w myśl którego wolne od tego podatku są nie „kary umowne”, lecz „odszkodowania i zadośćuczynienia”.

Nie można zatem uznać, że ustawodawca zwalnia od podatku kary umowne, posługując się jednocześnie zupełnie innym pojęciem, tj. odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem. Gdyby wolą ustawodawcy było umożliwienie zwolnienia kar umownych od podatku to wprost zawarłby stosowne uregulowania w przepisie art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak to ustawodawca uczynił w przypadku odszkodowań i zadośćuczynień.

Z treści wniosku wynika, że nie została wykonana klauzula z zawartej umowy o pracę oraz aneksu do niej. Wnioskodawcy odmówiono wydania jednostek instrumentu pochodnego w ramach realizacji Programu Motywacyjnego w Formie Instrumentu Pochodnego za rok 2018. Wnioskodawca, zgodnie z zawartym aneksem do umowy o pracę nie otrzymał premii w wysokości 2% zysku netto po opodatkowaniu osiągniętego w roku obrotowym, w którym rozwiązano umowę. Wnioskodawca skierował sprawę na drogę sądową. W wyroku z dnia 10 sierpnia 2021 r. Sąd zasądził na rzecz Wnioskodawcy odszkodowanie wraz z odsetkami. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd przywoływał jako podstawę prawną art. 483 i 484 Kodeksu cywilnego. W wyroku wskazano, że odszkodowanie zostało zasądzone w wyniku niewydania Wnioskodawcy pochodnych instrumentów finansowych, które mu przysługiwały na podstawie umowy zawartej z pozwaną.

W związku z powyższym, zasądzona należność stanowiła karę umowną za niewypłacenie na rzecz Wnioskodawcy premii, zgodnie z zawartym aneksem do umowy o pracę. Zasądzone świadczenie pieniężne nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ przepis art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, takiego zwolnienia nie przewiduje.

Zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy świadczenia pieniężnego w postaci kary umownej, nie jest równoznaczne z otrzymaniem odszkodowania bądź zadośćuczynienia. Zadośćuczynienia dotyczą naprawienia krzywd (uszczerbków niemajątkowych), zaś odszkodowania:

*   wynikają z mocy prawa,
*   mają miejsce, gdy dłużnik nie zachował należytej staranności wykonując zobowiązanie, bez względu na to, czy z winy umyślnej czy nieumyślnej,
*   mogą być rozszerzone lub ograniczone na podstawie umów, jednak nie jest możliwe wyłączenie odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną z winy umyślnej,
*   dłużnik ponosi odpowiedzialność także za działania lub zaniechania osób, którym powierzył wykonanie zadań,
*   w odróżnieniu od kary umownej wysokość odszkodowania odpowiada wysokości szkody.

Natomiast kary umowne:

*   wynikają wyłącznie z postanowień umowy,
*   mogą być zastrzeżone wyłącznie w przypadku zobowiązań niepieniężnych,
*   zastępują odszkodowanie należne wierzycielowi w przypadku wystąpienia szkody spowodowanej nienależytym wykonaniem zobowiązania, dlatego bez zgody wierzyciela dłużnik nie może zwolnić się z wykonania zobowiązania przez zapłatę kary umownej,
*   najistotniejszą cechą kary umownej jest to, że należy się ona wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości, bez względu na wysokość poniesionej szkody.

W konsekwencji, kwota tytułem kary umownej stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Przychód ten nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, gdyż – jak wyjaśniono powyżej – kara umowna nie jest odszkodowaniem, nie jest również zadośćuczynieniem, a w konsekwencji nie może podlegać zwolnieniu na podstawie ww. przepisu.

Podsumowując, stanowisko Wnioskodawcy uznano za **nieprawidłowe.**

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywiste zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywało się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1\. z zastosowaniem art. 119a;

2\. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3\. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dwóch egzemplarzach (art. 47 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43 – 300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy).

W przypadku wnoszenia skargi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii jako najwłaściwszy proponuje się kontakt z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ePUAP.

Jednocześnie, zgodnie art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.