Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/436-161/14/TJ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2014-10-14
Teza: Warunki zachowania prawa do ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Słowa kluczowe: spadek; ulga-ulga mieszkaniowa; zbycie
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16

**INTERPRETACJA INDYWIDUALNA**

****

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 4 lipca 2014 r. (data wpływu 14 lipca 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie zachowania prawa do ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy – **jest nieprawidłowe.**

****

**UZASADNIENIE**

****

W dniu 14 lipca 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie zachowania prawa do ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy.

**We wniosku tym przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.**

****

Na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, wydanej w dniu 22 stycznia 2014 r., umorzone zostało postępowanie podatkowe w zakresie podatku od spadków i darowizn w związku ze stwierdzeniem nabycia praw do spadku po zmarłej w dniu 25 kwietnia 2004 r. A. B. Jednocześnie ze złożeniem zeznania Wnioskodawczyni oświadczyła bowiem, że w lokalu mieszkalnym, będącym przedmiotem spadku będzie zamieszkiwać przez okres pięciu lat od dnia złożenia zeznania podatkowego. Z uwagi natomiast na fakt, że nadwyżka ponad kwotę wolną od opodatkowania z art. 9 ust. 1 pkt 1 wyniosła 54 863 zł, całość podlegała zarachowaniu na poczet ulgi wynikającej z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn przysługującej do kwoty 64 500 zł, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wnioskodawczyni pouczona została, że w przypadku zbycia lokalu mieszkalnego przed upływem przewidzianego w przepisie okresu, stosownie do treści art. 258 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdzi wygaśnięcie decyzji i nową decyzja ustali zobowiązanie podatkowe bez ulgi z tytułu zamieszkania.

Obecnie, w stosunku do Wnioskodawczyni, Spółdzielnia Mieszkaniowa wystąpiła do sądu z wnioskiem o przejęcie na własność nieruchomości w trybie art. 984 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego ze względu na zadłużenie czynszowe.

**Wobec powyższego zadano następujące pytanie:**

****

Kto w sytuacji, gdy sąd przychyli się do wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej zobowiązany będzie zwrócić ulgę Urzędowi Skarbowemu i czy sąd może do tego zobowiązać Wnioskodawczynię?

Zdaniem Wnioskodawczyni, jeżeli sąd przychyli się do wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej, to do zwrotu ulgi zobowiązana być powinna Spółdzielnia Mieszkaniowa, gdyż Wnioskodawczyni nie dokona dobrowolnego zbycia lokalu mieszkalnego.

**W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.**

****

Z treści wniosku wynika, że w dniu 22 stycznia 2014 r. wydana została decyzja w sprawie umorzenia postępowania podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn, prowadzonego w sprawie opodatkowania nabycia spadku po zmarłej w 2002 r. A. B. W trakcie postępowania Wnioskodawczyni złożyła bowiem oświadczenie, że w lokalu mieszkalnym, będącym przedmiotem spadku, będzie zamieszkiwać przez okres 5 lat od dnia złożenia zeznania podatkowego. W związku z powyższym, na skutek zastosowania art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Wobec tak przedstawionego zdarzenia wyjaśnić należy, że stosownie do art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121) spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a zgodnie z art. 925 tej ustawy spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

W rezultacie, w opisanej sytuacji, z uwagi na nabycie spadku w 2002 r. zastosowanie znajdą przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 222, poz. 1629) do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

W myśl z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r., podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem spadku.

Stosownie do art. 5 ww. ustawy obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, a w wypadku darowizny obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na obdarowanym i darczyńcy.

Natomiast zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 6 ust. 1 pkt 1 przy nabyciu w drodze dziedziczenia powstaje on z chwilą przyjęcia spadku. Jak z kolei stanowi art. 6 ust. 4 jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Gdy nabycie w drodze darowizny nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przed organem podatkowym na okoliczność dokonania tej darowizny.

Podstawa opodatkowania określona została w art. 7 ust. 1 ustawy, a stanowi ją wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku nabycia budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym:

1.  w drodze spadku lub darowizny przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej,
2.  w drodze spadku przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,
3.  w drodze spadku przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, sprawujące przez co najmniej dwa lata opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie umowy zawartej z nim przed organem gminy,

1.  nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu.

Wskazana ulga, zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki:

1.  spełniają wymogi określone w art. 4 ust. 4;
2.  nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy;
3.  nie dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu lub nie są właścicielami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego;
4.  nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu;
5.  będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat:

1.  od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku,
2.  od dnia zamieszkania w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.

Celem norm zawartych w treści ww. art. 16 jest nieobciążanie osób najbliższych darczyńcy oraz bliskich i najbliższych spadkodawcy znacznymi, pod względem finansowym, skutkami podatkowymi z tytułu przyrostu majątkowego w postaci nieruchomości bądź lokalu, gdy nie dysponują budynkiem lub lokalem mieszkalnym i zamierzają zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat.

Ulga ta przysługuje po spełnieniu wszystkich warunków wskazanych w omawianym przepisie. Naruszenie chociaż jednego z nich powoduje utratę przez podatnika prawa do ulgi, co skutkuje ustaleniem przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego podatku od spadków i darowizn. Nie stanowi jednak podstawy do utraty prawa do ulgi fakt zbycia lokalu mieszkalnego, przy nabyciu którego skorzystano z ulgi mieszkaniowej, jeżeli nabywca – pomimo zbycia – będzie w nim dalej zamieszkiwać, przez wymagany okres.

Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 7 ww. ustawy nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji m.in. zbycie udziału w budynku lub lokalu, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia. Pamiętać jednak należy, że obie z przedstawionych przesłanek muszą wystąpić łącznie.

Ponieważ przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia „konieczność zmiany warunków mieszkaniowych” interpretując to pojęcie odwołać się należy do orzecznictwa sądów administracyjnych. Zgodnie z nim konieczność zmiany warunków mieszkaniowych w rozumieniu art. 16 ustawy winna mieć charakter imperatywny, wskazujący na sytuację wyjątkową, gdyż chodzi o kwalifikowaną potrzebę takiej zmiany, a zatem konieczność zmiany warunków mieszkaniowych występuje wówczas, gdy zachodzi nagła, nieoczekiwana sytuacja życiowa, w której znalazł się podatnik, np. w sytuacji, gdy warunki mieszkaniowe wymagają poprawy. Uzasadnieniem zbycia lokalu będzie więc konieczność ulokowania uzyskanych w ten sposób środków w inwestycję mającą na celu poprawę warunków mieszkaniowych, a dochowanie tego przeznaczenia należy rozumieć jako warunek zachowania ulgi.

Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. We wniosku wskazano bowiem, że Spółdzielnia Mieszkaniowa wystąpiła do sądu z wnioskiem o przejęcie na własność nieruchomości w trybie art. 984 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 z późn. zm.) ze względu na zadłużenie czynszowe. Wskazany przepis związany jest z egzekucją z nieruchomości, a więc z postępowaniem prowadzonym przez komornika pod nadzorem sądu, a zmierzającym do przymusowego wykonania zobowiązania dłużnika. Nie można więc uznać, że w niniejszej sprawie do czynienia mamy z nieoczekiwaną sytuacją, w jakiej znalazła się Wnioskodawczyni, której efektem jest konieczność zmiany warunków mieszkaniowych. Jest to wręcz efekt długotrwałego działania (a właściwie zaniechania) Wnioskodawczyni, polegającego na niewywiązywaniu się z obowiązku uiszczania czynszu, które zmusiło podmiot uprawniony – Spółdzielnię Mieszkaniową – do konieczności wystąpienia na drogę sądową (a w dalszej konieczności na drogę postępowania egzekucyjnego).

W świetle powyższych wyjaśnień uznać więc należy, że sprzedaż lokalu mieszkalnego, przy nabyciu którego Wnioskodawczyni skorzystała z ulgi na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w drodze egzekucji z nieruchomości przeprowadzonej przez komornika, spowoduje utratę prawa do ulgi, w sytuacji gdy po zbyciu Wnioskodawczyni w lokalu tym nie będzie już zamieszkiwać. Nieuzasadnione, w świetle art. 16 ust. 7 ustawy zbycie, z jakim możemy mieć do czynienia w opisanej sprawie, połączone z koniecznością opuszczenia przez Wnioskodawczynię tego lokalu oznaczać będzie, że właściwy w sprawie naczelnik urzędu skarbowego zobowiązany będzie do ustalenia zobowiązania podatkowego Wnioskodawczyni (a nie Spółdzielni Mieszkaniowej). To bowiem Wnioskodawczyni jest podatnikiem podatku od spadków i darowizn i to Ona była adresatem decyzji o umorzeniu postępowania podatkowego w związku z niewystąpieniem podstawy opodatkowania na skutek zastosowania wskazanej wyżej preferencji podatkowej. W efekcie natomiast to Wnioskodawczyni zobowiązana będzie do zapłaty podatku od spadków i darowizn wynikającego z decyzji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, ul. H. Sienkiewicza 84, 15-950 Białystok po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.

************************