Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB3/423-130/11/DK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2011-05-26
Teza: Czy Spółka ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wypłacone na podstawie otrzymanej faktury VAT odszkodowania?
Słowa kluczowe: anulowanie; kontrahent; kontrakt; kontrakt-kontrakt terminowy; koszt-koszty uzyskania przychodów; odstąpienie-odstąpienie od umowy; odszkodowania; sprzedaż; umowa; związki-związek przyczynowo-skutkowy
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 3-art. 15

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 7 marca 2011 r. (data wpływu 9 marca 2011 r.) w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów różnicy w cenie towaru, którą Spółka jest zobowiązana zapłacić w związku z niewywiązaniem się z kontraktu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 9 marca 2011 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów różnicy w cenie towaru, którą Spółka jest zobowiązana zapłacić w związku z niewywiązaniem się z kontraktu.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

„B.” Sp. z o.o. podpisała w maju 2010 r. kontrakt na dostawę zboża do firmy „G.” Sp. z o.o., ponieważ dostawca Spółki nie wywiązał się z kontraktu i nie dostarczył Spółce zboża, Spółka „B.” Sp. z o.o. nie mogła wywiązać się z kontraktu z odbiorcą, firmą „G.” Sp. z o.o.

Chcąc zamknąć kontrakt zakupowy, firma „G.” Sp. z o.o. przygotowała dla Spółki kontrakt odwrotny na zwrotną sprzedaż tej samej ilości zboża, ale po cenie uwzględniającej poziom cen rynkowych w dacie sporządzenie kontraktu odwrotnego.

Faktura wystawiona przez firmę „G.” Sp. z o.o. w związku ze sporządzeniem kontraktu odwrotnego opiewa na dostawę identycznej ilości ziarna (1.000 ton) po cenie stanowiącej różnicę pomiędzy ceną z pierwotnego kontraktu - 530 PLN/t oraz ceną rynkową - 870 PLN/t, t.j. 340 PLN/t. Do wartości transakcji doliczono podatek VAT w wysokości 22%.

Z treści kontraktu odwrotnego wynika jednoznacznie, że ani kontrakt pierwotny na dostawę, której miała dokonać Spółka na rzecz firmy „G.” Sp. z o.o., ani kontrakt odwrotny na dostawę zboża przez firmę „G.” Sp. z o.o. Spółce po nowej cenie nie zostaną wykonane, a przedmiotem transakcji będzie wypłata przez Spółkę odszkodowania dla firmy „G.” Sp. z o.o. za niewykonanie pierwotnego kontraktu. Wysokość odszkodowania ustalono na kwotę stanowiącą iloczyn ilości ton przewidywanej dostawy i różnicy pomiędzy ceną wynikającą z pierwotnego kontraktu a ceną rynkową w momencie odstąpienia od kontraktu.

Firma „G.” Sp. z o.o. twierdzi, że kwota opisana na fakturze stanowi prawo do zakupu w przyszłości płodów rolnych po cenie ustalonej w kontrakcie niezależnie od tego, jaką wartość będą one posiadały w momencie realizacji. Zgodnie ze stanowiskiem firmy „G.” Sp. z o.o., zawierając kontrakt odwrotny nabywca prawa do zakupu towarów w przyszłości po z góry określonej cenie uzyskuje prawo do jego sprzedaży po innej, ustalonej w tym kontrakcie, cenie. Firma „G.” Sp. z o.o. wywodzi stąd, że przedmiotem sprzedaży jest usługa, t.j. prawo do zakupu towarów w przyszłości po ustalonej z góry cenie. Wobec powyższego - zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - sprzedaż tą firma „G.” Sp. z o.o. zobowiązana była udokumentować fakturą VAT.

W związku z powyższym, zadano następujące pytania.

1.  Czy w opisanej sytuacji Spółka, która otrzyma tą fakturę VAT może odliczyć podatek VAT?
2.  Czy Spółka ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wypłacone na podstawie otrzymanej faktury VAT odszkodowania?

Niniejsza interpretacja stanowi odpowiedź na pytanie drugie, dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych w pozostałym zakresie sprawa zostanie rozstrzygnięta w odrębnym piśmie.

We własnym stanowisku w sprawie w odniesieniu do pytania drugiego Spółka wskazała, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił koszt uzyskania przychodu muszą być spełnione określone warunki:

1.  musi nastąpić poniesienie wydatku przez podatnika;
2.  wydatek musi być rzeczywisty (definitywny);
3.  wydatek został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów lub został poniesiony w celu zabezpieczenia bądź zachowania źródła przychodów;
4.  wydatek został właściwie udokumentowany;
5.  wydatek nie został ujęty w wykazie negatywnym w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zapłata odszkodowania związanego z niedotrzymaniem z przyczyn niezależnych od Spółki warunków dostawy spełnia wszystkie wyżej wymienione warunki.

W związku z wypłatą odszkodowania wydatek zostaje poniesiony i ma charakter definitywny. Poniesienie wydatku jest odpowiednio udokumentowane, w formie odpowiedniej umowy, noty księgowej lub faktury oraz dowodu zapłaty. W wykazie negatywnym w art. 16 ust. 1 nie wymieniono wypłaty odszkodowania w związku z niemożnością czy też nieracjonalnością ekonomiczną wykonania dostawy. Pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia celowości poniesienia takiego wydatku.

Jest oczywiste, że wydatek poniesiony w związku z wypłatą odszkodowania za niewykonanie dostawy nie jest wydatkiem poniesionym w celu uzyskania przychodu, może natomiast stanowić wydatek związany z utrzymaniem bądź zachowaniem źródła przychodu.

Zgodnie ze słownikiem języka polskiego, pojęcie „zachować” należy rozumieć jako „dochować coś w stanie niezmienionym, nie naruszonym, utrzymać”. Natomiast „zabezpieczyć”, oznacza bezpiecznym - niezagrożonym; dać ochronę, chronić.

W rozpatrywanym przypadku, źródłem przychodów jest prowadzona przez Spółkę działalność gospodarcza. Aby móc działalność prowadzić i uzyskiwać dzięki temu określone korzyści, Spółka musi utrzymywać kontakty gospodarcze z wieloma kontrahentami i prezentować się im jako solidny i odpowiedzialny partner, dlatego też, Spółka musi przestrzegać powszechnie respektowanych zasad obrotu gospodarczego, dotrzymywać zawartych umów i rekompensować kontrahentom rzeczywiste i potencjalne szkody, które ponieśli oni w związku z zawarciem ze Spółką umów.

Niemożność dostawy po umówionej cenie zboża będącego przedmiotem umowy z firmą „G.” Sp. z o.o. stanowi dla firmy „G.” podstawę do żądania wypłaty odszkodowania, a w przypadku Spółki obowiązek zapłaty odszkodowania w ustalonej w umowie lub zwyczajowej wysokości. Spółka nie ma więc wątpliwości, że zapłacone przez nią odszkodowanie będące skutkiem niemożności wykonania umowy podpisanej z firmą „G.” będzie stanowić koszt uzyskania przychodu w momencie poniesienia wydatku.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Należy zwrócić uwagę na fakt, iż ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w cytowanym powyżej przepisie, nie wymaga wykazania, iż konkretny przychód jest skutkiem poniesienia określonego kosztu. Przy kwalifikacji wydatków do kosztów uzyskania przychodów powinno brać się pod uwagę:

*   przeznaczenie wydatku (jego celowość, zasadność dla funkcjonowania podmiotu), oraz
*   potencjalną możliwość (analizowaną w dacie poniesienia wydatku na podstawie obiektywnych przesłanek) przyczynienia się danego wydatku do osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Wyrażenie „w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia” zawarte we wskazanym przepisie oznacza, że nie wszystkie wydatki ponoszone przez podatnika w związku z prowadzonym przedsiębiorstwem podlegają odliczeniu od podstawy opodatkowania. Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowy tego typu, iż poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie tego przychodu, lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów. Zauważyć należy, iż przez sformułowanie „w celu” należy rozumieć dążenie do osiągnięcia jakiegoś stanu rzeczy, w szczególności przychodu, a dążenie podatnika ma przymiot „celowości”, jeżeli na podstawie dostępnej wiedzy o związkach przyczynowo-skutkowych można zasadnie uznać, że poniesiony koszt może przynieść oczekiwane następstwo, np. osiągnięcie przychodu, zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów. Zatem, możliwość kwalifikowania konkretnego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu, uzależniona jest od obiektywnej oceny tego, czy w świetle wszystkich występujących w sprawie okoliczności, przy zachowaniu należytej staranności, podatnik w momencie dokonywania wydatku mógł i powinien przewidzieć, iż wydatek ten spodziewanego przychodu nie przysporzy.

Ponadto, tak określony koszt uzyskania przychodu nie może znajdować się w katalogu wydatków podlegających wyłączeniu z kategorii kosztów uzyskania przychodów określonym w art. 16 ust. 1 powołanej ustawy.

Zauważyć należy, iż koszty uzyskania przychodów możemy podzielić na bezpośrednie oraz pośrednie. Bezpośrednie koszty uzyskania przychodów związane są z konkretnym przychodem, natomiast koszty pośrednie są to koszty, których nie można powiązać bezpośrednio z danym przychodem, jednakże ich poniesienie musi mieć związek z prowadzoną działalnością, w szczególności ich celem powinno być zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów.

Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, iż ponoszone przez Spółkę wydatki związane z niewywiązaniem się z zawartego z danym kontrahentem kontraktu, co do zasady będą stanowiły koszt uzyskania przychodu, z uwagi na fakt, iż w przypadku braku takiego postanowienia umownego, lub niewykonania go, Spółka mogłaby stracić źródło przychodów w wyniku zerwania lub ograniczenia współpracy z kooperantem. Innymi słowy opisane we wniosku wydatki noszą znamiona wydatków poniesionych w celu zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów, przy czym podkreślić należy, iż w konkretnej sytuacji ciężar udowodnienia tego faktu, będzie spoczywał na Spółce.

Ponadto niezależnie od kontrahenta, przy zawieraniu kontraktu Spółka powinna dołożyć wszelkich starań, aby wysokość zakontraktowanego towaru znajdowała odzwierciedlenie w rzeczywistych możliwościach realizacji przyjętego zobowiązania, tak aby minimalizować ewentualne straty związane z koniecznością rozliczania przez Spółkę różnicy wynikającej z zakontraktowanej ilości towarów, produktów, a ilości rzeczywiście dostarczonej. Zauważyć bowiem należy, iż strat i wydatków wynikających z zaniedbań oraz nieracjonalnych działań podjętych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej podatnik nie może przerzucać na budżet państwa, przez co wydatki takie nie będą zwiększały kosztów uzyskania przychodów Spółki.

Reasumując należy stwierdzić, iż wydatki poniesione przez Spółkę w związku z niewywiązaniem się z zawartych kontraktów, mogą stanowić pośredni koszt uzyskania przychodów Jednostki, o ile kontrakty te zostały zawarte z należytą starannością, właściwą ze względu na charakter prowadzonej działalności gospodarczej, na skutek racjonalnych, uzasadnionych gospodarczo decyzji. W konsekwencji Spółka będzie mogła wskazane wydatki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, t.j. stosownie do treści art. 15 ust. 4d w związku z art. 15 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu; ul. Św. Jakuba 20; 87-100 Toruń.