Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-591/10/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2010-09-09
Teza: Czy zwolnienie studenta Uniwersytetu w części lub w całości z opłat za kształcenie na studiach niestacjonarnych oraz niestacjonarnych studiach doktoranckich oraz powtarzania określonych zajęć na studiach oraz studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce, w zgodzie z trybem przewidzianym w Uchwale Senatu Uczelni przyjętej na podstawie art. 99 ust. 3 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, stanowi świadczenie zwolnione z podatku dochodowego?
Słowa kluczowe: odpłatność; studenci; studia; studia-studia doktoranckie; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 01 czerwca 2010r. (data wpływu do tut. Biura – 11 czerwca 2010r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych m.in. w zakresie możliwości zwolnienia z podatku dochodowego przyznanych studentom i doktorantom świadczeń w postaci zwolnienia w całości bądź w części z opłat za usługi edukacyjne – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 11 czerwca 2010r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych m.in. w zakresie możliwości zwolnienia z podatku dochodowego przyznanych studentom i doktorantom świadczeń w postaci zwolnienia w całości bądź w części z opłat za usługi edukacyjne.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

1.  Senat Uniwersytetu działając w oparciu o art. 99 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) przyjął Uchwałę w sprawie zasad pobierania oraz trybu i warunków zwalniania z opłat za usługi dydaktyczne studentów i doktorantów Uniwersytetu. Uchwała przedstawia w § 1 katalog usług edukacyjnych, za które Uniwersytet pobiera opłaty; katalog ten jest tożsamy z katalogiem przyjętym w art. 99 ust. 1 pkt 1-5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wyżej powołana Uchwała Senatu przewiduje, iż decyzję w sprawach zwalniania z opłat za usługi edukacyjne (określone wyżej) podejmuje prorektor właściwy do spraw studentów na pisemny wniosek studenta/doktoranta, zawierający udokumentowane uzasadnienie. Uchwała reguluje również swoim postanowieniem, iż zwolnienie z opłat może dotyczyć jedynie tych należności Uczelni, które dotyczą kształcenia na studiach niestacjonarnych oraz niestacjonarnych studiach doktoranckich oraz powtarzania określonych zajęć na studiach oraz studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce. Podstawowym kryterium zwolnienia w części lub całości z ww. opłat jest, na podstawie ww. Uchwały Senatu, „szczególnie trudna sytuacja materialna" studenta/doktoranta. Na podstawie ww. przepisów Uchwały m. in. cytowane wyżej kryteria decydują o zwolnieniu studenta/doktoranta w całości lub części z przedmiotowych opłat. Decyzją prorektora ds. kształcenia i studentów student/doktorat zostaje częściowo bądź w całości zwolniony z zapłaty za usługi edukacyjne określone wyżej.
2.  Rektor Uniwersytetu obniża opłatę, o której mowa w § 17 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego z dnia 12 października 2006r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. 2006r. Nr 190 poz. 1406) lub zwalnia z niej całkowicie w przypadku trudnej sytuacji materialnej cudzoziemca lub w przypadku podjęcia przez niego nauki na drugim kierunku studiów lub kształcenia w innej formie na warunkach odpłatności (§ 19 Rozporządzenia). Podstawą obniżenia przedmiotowej opłaty lub zwolnienia z niej całkowicie jest wniosek zainteresowanego.

Uniwersytet, w związku z zaistnieniem zdarzeń opisanych wyżej w punktach 1 i 2, zgodnie z definicją przychodu opisaną w art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uznawał ww. zwolnienia za nieodpłatne świadczenia i zgodnie z art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010r. Nr 51, poz. 307) sporządzał informację o wysokości przychodów studentów wynikających z tych zwolnień (informacja PIT-8C).

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy zwolnienie studenta Uniwersytetu w części lub w całości z opłat za kształcenie na studiach niestacjonarnych oraz niestacjonarnych studiach doktoranckich oraz powtarzanie określonych zajęć na studiach oraz studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce, w zgodzie z trybem przewidzianym w Uchwale Senatu Uczelni, przyjętej na podstawie art. 99 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, można uznać za świadczenie pomocy materialnej dla studentów, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2010r. Nr 51, poz. 307) i tym samym uznać je za wolne od podatku dochodowego?
2.  Czy obniżenie lub całkowite zwolnienie studenta (cudzoziemca) Uniwersytetu z opłat, o których mowa w § 17 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego z dnia 12 października 2006r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. 2006r. Nr 190, poz. 1408), z uwagi na jego trudną sytuację materialną można uznać za świadczenie pomocy materialnej dla studentów, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2010r. Nr 51, poz. 307), tym samym uznać je za wolne od podatku dochodowego?

Zdaniem wnioskodawcy:

1.  Właściwy prorektor ds. studentów lub Rektor Uniwersytetu, wydając decyzję w sprawie zwolnienia studenta Uczelni w części lub w całości z opłat za usługi edukacyjne określone w art. 99 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w oparciu o warunki określone w Uchwale Senatu Uczelni w sprawie zasad pobierania oraz trybu i warunków zwalniania z opłat za usługi dydaktyczne studentów i doktorantów Uniwersytetu, przyjętej na podstawie art. 99 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przyznaje świadczenie pomocy materialnej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40 obowiązującej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; tym samym świadczenie to jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych.
2.  Rektor Uniwersytetu, wydając na podstawie § 19 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. 2006r. Nr 180, poz. 1406), decyzję o obniżeniu (lub zwolnieniu całkowicie cudzoziemca z opłat, o których mowa w § 17 ww. Rozporządzenia, zarządzonego na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, przyznaje świadczenie pomocy materialnej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40 obowiązującej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tym samym świadczenie to jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Rozstrzygając o prawie do zastosowania zwolnienia przedmiotowego, określonego w art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do świadczeń dla studentów i doktorantów Uczelni związanych ze zwolnieniem ich z części bądź w całości z opłat za usługi edukacyjne na podstawie ww. Uchwały Senatu oraz zwolnień z całości bądź w części z opłat cudzoziemców, o których mowa w § 17 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na podstawie § 19 tego Rozporządzenie, należy według wnioskodawcy uwzględnić podane wyżej podstawy udzielenie przedmiotowych zwolnień.

Ponadto w opinii Uniwersytetu przedmiotowe świadczenia (polegające na zwolnieniu z całości bądź w części z opłat za usługi edukacyjne oraz opłat należnych od cudzoziemców) wypełniają kryteria określone w art. 21 ust. 1 pkt 40, tj. stanowią świadczenie pomocy materialnej dla studentów - o czym rozstrzygają wyżej przedstawione kryteria, które uwzględnia się przy podejmowaniu decyzji przez Prorektora i Rektora Uczelni w przedmiotowych sprawach. Również podstawa prawna udzielania przedmiotowych zwolnień - Uchwała Senatu Uniwersytetu i wyżej wspomniane Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego - przyjęte na podstawie ustawy prawo o szkolnictwie wyższym determinują prawo do uznania, iż przedmiotowe świadczenia są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Niniejsza interpretacja indywidualna stanowi pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości zwolnienia z podatku dochodowego przyznanych studentom i doktorantom świadczeń w postaci zwolnienia w całości bądź w części z opłat za usługi edukacyjne.

W pozostałym zakresie, tj. w zakresie możliwości zwolnienia z podatku dochodowego przyznanych cudzoziemcom świadczeń w postaci zwolnienia ich w całości bądź w części z opłat, wniosek rozstrzygnięto interpretacją indywidualną Znak: IBPB II/1/415-592/10/MK.

Zgodnie z generalną zasadą opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne – to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu - przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy. Innymi słowy, pod pojęciem tym należy rozumieć każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. Zaprezentowana definicja, mająca swoje źródło w orzecznictwie sądów administracyjnych, znajduje odzwierciedlenie w definicji słownikowej omawianego pojęcia, zgodnie z którą „nieodpłatne świadczenie” oznacza wszelkie świadczenia nie wymagające opłaty; takie za które się nie płaci, bezpłatne.

Jednakże zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 40 ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są świadczenia pomocy materialnej dla uczniów, studentów, uczestników studiów doktoranckich i osób uczestniczących w innych formach kształcenia, pochodzące z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół i uczelni - przyznane na podstawie przepisów o systemie oświaty, Prawo o szkolnictwie wyższym, a także przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) uczelnia publiczna może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane z:

1.  kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych oraz uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich;
2.  powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce;
3.  prowadzeniem studiów w języku obcym;
4.  prowadzeniem zajęć nieobjętych planem studiów;
5.  prowadzeniem studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających.

Natomiast z ust. 3 ww. artykułu wynika, iż senat uczelni publicznej określa szczegółowe zasady pobierania opłat, o których mowa w ust. 1, w tym tryb i warunki zwalniania - w całości lub w części - z tych opłat studentów lub doktorantów, w szczególności osiągających wybitne wyniki w nauce, a także tych, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji materialnej.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Senat Uniwersytetu działając w oparciu o art. 99 ust. 3 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przyjął Uchwałę w sprawie zasad pobierania oraz trybu i warunków zwalniania z opłat za usługi dydaktyczne studentów i doktorantów Uniwersytetu. Uchwała ta przewiduje, iż decyzję w sprawach zwalniania z opłat za usługi edukacyjne (określone wyżej) podejmuje prorektor właściwy do spraw studentów na pisemny wniosek studenta/doktoranta, zawierający udokumentowane uzasadnienie. Uchwała reguluje również swoim postanowieniem, iż zwolnienie z opłat może dotyczyć jedynie tych należności Uczelni, które dotyczą kształcenia na studiach niestacjonarnych oraz niestacjonarnych studiach doktoranckich oraz powtarzania określonych zajęć na studiach oraz studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce. Podstawowym kryterium zwolnienia w części lub całości z ww. opłat jest „szczególnie trudna sytuacja materialna" studenta/doktoranta.

Z wyżej cytowanych przepisów o szkolnictwie wyższym wynika, iż uczelnia publiczna może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane z kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych oraz uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich, jak również związanych z powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce. Jednak Senat uczelni publicznej może zwolnić w całości lub części z tych opłat studentów/doktorantów, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji materialnej.

Należy w tym miejscu zauważyć, iż działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach nie może wypowiadać się w zakresie stwierdzenia, czy zwolnienie studenta/doktoranta w całości lub części z ww. opłat w związku z trudną sytuacją materialną można uznać za świadczenie pomocy materialnej dla studentów, ponieważ kwestia ta nie stanowi zagadnienia regulowanego przepisami prawa podatkowego.

Zgodnie bowiem z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).

Stosownie do treści § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w związku z art. 14a § 6 ustawy Ordynacja podatkowa, Dyrektorzy Izb Skarbowych upoważnieni są w imieniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych do udzielania pisemnych interpretacji indywidualnych w zakresie przepisów prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa w sprawach pozostających we właściwości naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych oraz naczelników urzędów i dyrektorów izb celnych.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, pod pojęciem przepisów prawa podatkowego rozumie się przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych, przy czym mianem ustaw podatkowych – w rozumieniu art. 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej określa się ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych określające podmiot, przedmiot opodatkowania, powstanie obowiązku podatkowego, podstawę opodatkowania, stawki podatkowe oraz regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich.

Z powyższych regulacji wynika, że upoważniony Dyrektor Izby Skarbowej ma obowiązek udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania ustaw podatkowych oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych i ratyfikowanych umów międzynarodowych związanych z materią podatkową. Interpretacja natomiast to ocena prawna stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa.

Jeżeli zatem zwolnienie przez Uniwersytet w całości bądź w części z opłat studentów na studiach niestacjonarnych, uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich, opłat związanych z powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce, z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, ma charakter świadczenia pomocy materialnej i spełnia pozostałe warunki przewidziane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to ww. świadczenia w postaci zwolnienia w całości bądź w części z opłat za usługi edukacyjne korzysta, jako mieszczące się w dyspozycji powołanego przepisu, ze zwolnienia od podatku.

Wobec powyższego stanowisko wnioskodawcy należy uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.