Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPTPB2/415-373/14-2/MP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi
Data wydania: 2014-09-11
Teza: Skutki podatkowe otrzymania spłaty w związku z działem spadku
Słowa kluczowe: nieruchomości; spadek; spadek-dział spadku; spłata; udział; współwłasność; zniesienie-zniesienie współwłasności
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 17 czerwca 2014 r. (data wpływu 17 czerwca 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w związku z działem spadku i zniesieniem współwłasności – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 17 czerwca 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w związku z działem spadku i zniesieniem współwłasności.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

W dniu 24 stycznia 2014 r. zmarła matka Wnioskodawcy J. D. Dnia 26 marca 2014 r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie stwierdzające, że spadek po matce Wnioskodawcy na mocy ustawy nabyły jej dzieci: D., A., K. i T. po ¼ każdy. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 17 kwietnia 2014 r. Przedmiotem spadku jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 64 m2, położone przy ul. H. W dniu 5 maja 2014 r. wszyscy spadkobiercy złożyli w Urzędzie Skarbowym zgłoszenie o nabyciu spadku SD-Z2.

W odpowiedzi na powyższe zgłoszenie Wnioskodawca otrzymał w dniu 6 czerwca 2014 r. zaświadczenie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, stwierdzające, że od nabycia spadku po zmarłej matce podatek nie należy się.

W najbliższej przyszłości Wnioskodawca wraz z pozostałymi spadkobiercami zamierza podzielić spadek i znieść współwłasność mieszkania. Całość spadku Wnioskodawca razem z rodzeństwem zamierza przekazać swojej siostrze D. W zamian za przekazanie swoich udziałów spadkobiercy oczekują od siostry spłaty w wysokości po 40 000 zł dla każdego. Wnioskodawca nadmienia, że wartość mieszkania określona została na kwotę 160 000 zł, a zatem wartość spłaty dla Wnioskodawcy nie przekracza 1/4 wartości spadku.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy uzyskana przez Wnioskodawcę kwota spłaty, nieprzekraczająca wartości ¼ przysługującego Mu udziału w spadku po zmarłej matce, wynikająca z postanowienia Sądu, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawcy, odziedziczył On razem z siostrą i dwoma braćmi po matce, tytułem dziedziczenia ustawowego, majątek w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, tak więc zgodnie z art. l ust. l pkt l ustawy o podatku od spadków i darowizn z dnia 28 lipca 1983 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 93, poz. 768) podlega on opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Stosownie do art. 4a ust. 1 powyższej ustawy we właściwym terminie zostały złożone zgłoszenia podatkowe SD-Z2 przez Wnioskodawcę i pozostałych spadkobierców. W dniu 6 czerwca 2014 r. Wnioskodawca otrzymał zaświadczenie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, stwierdzające, że od nabytego spadku podatek nie należy się.

Jeżeli nabycie przez Wnioskodawcę 1/4 udziału w spadku podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, to w sprawie znajduje Jego zdaniem zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), zgodnie z którym przepisów przytoczonej ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.

Zgodnie z art. 1035 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Wspólność majątku spadkowego jest stanem przejściowym szczególnie, jeśli chodzi o współwłasność nieruchomości. Stosownie do art. 211 Kodeksu cywilnego Wnioskodawca i pozostali spadkobiercy zamierza znieść współwłasność odziedziczonego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, przeprowadzając dział spadku. Dział spadku jest konsekwencją nabycia majątku z tytułu dziedziczenia i stanowi tryb zniesienia wspólności majątku spadkowego. Na podstawie art. 212 § 2 Kodeksu cywilnego, rzecz niepodzielna może być przyznana jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłacenia pozostałych spadkobierców. Zniesienie współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu może nastąpić tylko w taki sposób, gdyż nie ma innych możliwości podziału.

W najbliższej przyszłości spadkobiercy zamierzają podpisać akt notarialny o dział spadku zgodnie z art. 1037 Kodeksu cywilnego, na mocy którego siostra Wnioskodawcy D. przejmie wyłączne prawo do mieszkania po zmarłej matce, a pozostali spadkobiercy otrzymają spłatę, stanowiącą ekwiwalent należny 1/4 części spadku. W związku z powyższym Wnioskodawca, jak i pozostali spadkobiercy nie otrzymają przysporzenia majątkowego. W zniesieniu współwłasności dojdzie tylko do nowego ukształtowania prawa własności poprzez odebranie temu prawu cech wspólności, co nie mieści się w pojęciu odpłatnego zbycia nieruchomości.

Według Wnioskodawcy, ważne znaczenie ma fakt, że planowana wysokość spłat dla poszczególnych spadkobierców nie przekroczy ich udziału w spadku, a jedynie będzie im równa. Sytuacja ta nie spowoduje powstania przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.).

Biorąc pod uwagę powyższy opis Wnioskodawca uważa, że otrzymana w przyszłości spłata z tytułu działu spadku i zniesienia współwłasności majątku spadkowego po matce nie podlega podatkowi dochodowemu od osób fizycznych.

Wnioskodawca wskazuje, że powyższe stanowisko w sprawie oceny prawnej potwierdza odpowiedź Ministra Finansów na interpelację poselską nr 9106/12, jak również interpretacje indywidualne wydane w imieniu Ministra Finansów przez:

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2013 r., Nr IPPB4/415-366/13-4/MS,

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2013 r., Nr IPTPB2/415-405/13-2/KKU,

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 6 września 2013 r., Nr ITPB2/415-621/13/MN.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a)–c) ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,

\- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)–c) przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Wobec powyższego odpłatne zbycie nieruchomości i praw majątkowych stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu, jeżeli zbycie to ma miejsce przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Przy czym pod pojęciem odpłatnego zbycia należy rozumieć nie tylko sprzedaż, czy zamianę, ale każdą czynność prawną, w wyniku której dochodzi do przeniesienia prawa własności nieruchomości, jej części lub udziału w niej oraz własności praw majątkowych za odpłatnością, a więc co do zasady również dział spadku i odpłatne zniesienie współwłasności.

Zgodnie z art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), spadek to prawa i obowiązki zmarłego wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, które z chwilą jego śmierci przechodzą na następców prawnych.

W myśl art. 924 powyższej ustawy, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 Kodeksu cywilnego).

Oznacza to, że dniem nabycia przez spadkobiercę spadku jest data śmierci spadkodawcy. Z kolei postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

W myśl art. 1035 Kodeksu cywilnego, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom, przechodzą na nich, ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.

Celem postępowania o zniesienie współwłasności w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego jest nowe ukształtowanie prawa własności rzeczy, która stanowi przedmiot współwłasności.

Zgodnie z art. 195 ustawy Kodeks cywilny, współwłasność polega na tym, że własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom.

Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych albo współwłasnością łączną. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy Działu IV Księgi drugiej (art. 196 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego). Natomiast w myśl art. 210 Kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.

Przez zniesienie współwłasności rozumie się likwidację łączącego współwłaścicieli stosunku prawnego, która następuje w drodze umowy lub orzeczenia Sądu.

Stosownie do art. 211 i art. 212 Kodeksu cywilnego, zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, a gdy rzeczy nie da się podzielić, przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, bądź przez podział cywilny polegający na sprzedaży rzeczy wspólnej i podziale uzyskanej ceny stosownie do wielkości udziałów współwłaścicieli.

Mając zatem na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zniesienie współwłasności nie stanowi nabycia rzeczy tylko wówczas, jeżeli mieści się w ramach udziału jaki przypadał byłym współwłaścicielom w rzeczy wspólnej i odbył się bez spłat i dopłat. Natomiast jeżeli udział danej osoby ulega powiększeniu (nawet bez spłat i dopłat) to traktowany jest w kategorii nabycia, ponieważ w ten sposób ulega powiększeniu zarówno zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad rzeczą (nieruchomością), jak i stan jej majątku osobistego. Tak więc co do zasady, zniesienie współwłasności jest formą nowego nabycia wówczas, gdy w wyniku tego zniesienia podatnik otrzymuje nieruchomość, która przekracza udział jaki pierwotnie podatnikowi przysługiwał.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że w dniu 24 stycznia 2012 r. zmarła matka Wnioskodawcy. W dniu 26 marca Sąd Rejonowy wydał postanowienie stwierdzające, że spadek po matce Wnioskodawcy na mocy ustawy nabyły jej dzieci po ¼ każde. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 17 kwietnia 2014 r. Przedmiotem spadku jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. W dniu 5 maja 2014 r. wszyscy spadkobiercy złożyli w Urzędzie Skarbowym zgłoszenie o nabyciu spadku SD-Z2.

Wnioskodawca razem z rodzeństwem zamierza przekazać swojej siostrze całość spadku. W zamian za przekazanie swoich udziałów spadkobiercy oczekują od siostry spłaty w wysokości po 40 000 zł dla każdego. Wnioskodawca nadmienia, że wartość mieszkania określona została na kwotę 160 000 zł, a zatem wartość spłaty dla Wnioskodawcy nie przekracza 1/4 wartości spadku.

Przyjmując za Wnioskodawcą, że wartość otrzymanej spłaty w wyniku działu spadku (zniesienia współwłasności) będzie się mieścić w udziale jaki Mu przysługiwał w spadku należy uznać, że Wnioskodawca nie uzyskał w związku z czynnością działu spadku żadnego przysporzenia majątkowego względem odziedziczonego udziału.

Mając na uwadze przedstawione zdarzenie przyszłe oraz obowiązujące przepisy prawa należy stwierdzić, że otrzymanie przez Wnioskodawcę w wyniku działu spadku i zniesienia współwłasności spłaty ekwiwalentnej do posiadanego udziału w spadku nie spowoduje powstania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istotne znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że spłaty otrzymane w wyniku działu spadku nie przekroczyły wartości przysługującego Wnioskodawcy udziału w spadku, a czynność prawna została dokonana wyłącznie między spadkobiercami. W konsekwencji na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty spłaty otrzymanej w wyniku działu spadku.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Dodatkowo należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek zainteresowanego, wydaje w Jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną), a zatem wywiera skutki prawne w stosunku do tego podmiotu, do którego są skierowane. Niniejsza interpretacja jest wiążąca dla Wnioskodawcy, jako osoby występującej z wnioskiem, natomiast nie chroni pozostałych spadkobierców.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ podatkowy jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku.

W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli Organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.