Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IP-PB3-423-254/07-2/JB
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2007-12-17
Teza: jaki sposób opodatkować należy podatkiem dochodowym od osób prawnych wypłaty otrzymane przez X od dłużnika, wobec którego toczy się postępowanie upadłościowe, z tytułu wierzytelności wynikających z wyemitowanych przez tego dłużnika i niewykupionych w terminie zapadalności obligacji dyskontowych oraz odsetek za niedotrzymanie terminu wykupu
Słowa kluczowe: obligacje; odsetki; opodatkowanie; wierzytelność; wypłata
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2-art. 12; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 3-art. 16

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 11.09.2007r.(data wpływu 18.09.2007r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia sposobu opodatkowania otrzymanych od dłużnika wierzytelności wynikających z wyemitowanych przez niego i jednocześnie nie wykupionych w terminie zapadalności obligacji dyskontowych oraz odsetek za niedotrzymanie terminu wykupu - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 18.09.2007r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia sposobu opodatkowania otrzymanych od dłużnika wierzytelności wynikających z wyemitowanych przez niego i jednocześnie nie wykupionych w terminie zapadalności obligacji dyskontowych oraz odsetek za niedotrzymanie terminu wykupu.

**W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.**

Sp. z o.o. w dniu 29.08.2000r. nabył obligacje dyskontowe zabezpieczone hipoteką, wyemitowane przez spółkę Y S.A., o łącznej wartości nominalnej 60.000.000 zł (każda obligacja o wartości nominalnej 500.000 zł), po cenie emisyjnej ustalonej na 49.444.920 zł. Zgodnie z warunkami emisji, data wykupu obligacji po ich cenie nominalnej, uwzględniającej dyskonto w wysokości 10.555.080 zł przypadała na dzień 31.08.2001r. Emitent obligacji nie wykupił ich w terminie. W dniu 19.03.2003r. ogłoszona została upadłość spółki emitenta Y S.A.

Wierzytelności X wobec Y S.A. w związku z utworzeniem odrębnej masy upadłości na zaspokojenie wierzytelności z tytułu emisji obligacji zabezpieczonych hipoteką (art.227 Prawa upadłościowego, Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24.10.1934r.), zaliczone zostały w toku postępowania upadłościowego do:

*   kategorii 2b – kwota 60.000.000 zł odpowiadająca wartości nominalnej wierzytelności z tytułu niewykupionych obligacji,
*   kategorii 7 – kwota 18.471.780,81 zł odpowiadająca wierzytelności z tytułu odsetek za niedotrzymanie terminu płatności należności za wykup obligacji.

W toku trwającego postępowania upadłościowego, w miarę likwidacji majątku dłużnika, X uzyskuje wypłaty na poczet przysługujących mu wierzytelności wobec Y S.A., zawsze ze wskazaniem, którego rodzaju wierzytelności dotyczy wypłacana należność (poprzez wskazanie kategorii wierzytelności zgodnie z przepisami o postępowaniu upadłościowym).

**W związku z powyższym zadano następujące pytania.**

W jaki sposób opodatkować należy podatkiem dochodowym od osób prawnych wypłaty otrzymane przez X od dłużnika, wobec którego toczy się postępowanie upadłościowe, z tytułu wierzytelności wynikających z wyemitowanych przez tego dłużnika i niewykupionych w terminie zapadalności obligacji dyskontowych oraz odsetek za niedotrzymanie terminu wykupu.

Zdaniem wnioskodawcy spłatę wierzytelności wynikających z obligacji dyskontowych (zaspokajanych w postępowaniu upadłościowym wierzytelności z kategorii 2b) zaliczyć należy do przychodów z tytułu wykupu papierów wartościowych przez emitenta, z którymi potrącać należy koszty uzyskania przychodów w wysokości odpowiadającej sumie wydatków na nabycie tych papierów wartościowych, zgodnie z art.16 ust.1 pkt 8 updop. Za datę powstania przychodu, uznawać należy w tym przypadku moment zapłaty poszczególnych części przysługujących Spółce wierzytelności.

Z kolei spłatę wierzytelności, z tytułu odsetek za niedotrzymanie terminu wykupu (zaspokajanych w postępowaniu upadłościowym w kategorii 7), zaliczyć należy do przychodów odsetkowych, o których mowa w art.12 ust.1 w związku z ust. 4 pkt 2 updop, rozpoznając przychody na zasadzie kasowej, w dacie otrzymania środków pieniężnych.

W ocenie Spółki, z uwagi na wymaganą przepisami Prawa upadłościowego (art. 227 i nast.) ścisłą identyfikację wypłacanych należności, zaspakajanych z odrębnych mas upadłości utworzonych dla wierzytelności z tytułu wartości nominalnej obligacji oraz pozostałych wierzytelności, nie ma podstaw do dokonywania proporcjonalnego podziału otrzymywanych od dłużnika kwot, na wszystkie wierzytelności jakie X posiada wobec tego dłużnika.

Spółka wskazuje, że przepisy updop nie zawierają żadnych szczególnych regulacji odnoszących się do przychodów osiąganych przez nabywcę obligacji dyskontowych z tytułu ich wykupu przez emitenta, innych niż regulujące skutki podatkowe transakcji mających za przedmiot papiery wartościowe, w tym w szczególności brak jest w ustawie podatkowej przepisów dotyczących wprost przypadku zaspokojenia wierzytelności z tytułu wykupu obligacji w postępowaniu upadłościowym prowadzonym wobec emitenta.

Mając na uwadze, iż nie ulega wątpliwości, że obligacja jest papierem wartościowym (art.4 ust.1 ustawy z dnia 29.06.1995r. o obligacjach) podlegającym wykupowi, o którym mowa w art.16 ust.1 pkt 8 updop, zaś z dniem zapadalności obligacji nie dochodzi ex lege do ich wykupu przez emitenta, ale jedynie do powstania po stronie obligatariusza (w tym przypadku X) roszczenia o przeprowadzenie wykupu, w stanie faktycznym przedstawionym powyżej, przychód z tytułu wierzytelności opiewającej na cenę wykupu obligacji powstawać może wyłącznie w dacie faktycznej zapłaty części lub całości należności przez upadłego emitenta, zgodnie z art.12 ust.1 pkt 1updop. Z przychodem tym potrąceniu podlegają koszty uzyskania przychodu określone w art.16 ust.1 pkt 8 updop (wydatki na nabycie obligacji), a opodatkowany dochód stanowi w tym przypadku nadwyżka uzyskanych przychodów nad kosztami ich uzyskania, zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy. W przypadku gdy suma wypłat uzyskanych przez X od upadłego emitenta obligacji na zaspokojenie wierzytelności z tytułu wykupu obligacji (kategoria 2b) będzie niższa od kosztów ich nabycia, X wykaże na tej transakcji stratę (nadwyżkę kosztów nad osiągniętymi przychodami) podlegająca w całości uwzględnieniu w rachunku podatkowym.

Na poparcie powyższego stanowiska wnioskodawca powołuje postanowienie Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego Nr 1472/ROP3/423-13/05/BLG oraz pismo Ministra Finansów Nr PO4/MS-722-608/95.

**W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.**

Obligacje są to papiery wartościowe emitowane w serii, w których emitent (wystawca) stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego (przede wszystkim wykupu obligacji). Świadczenie pieniężne emitenta polega na zobowiązaniu się do zwrotu nabywcy w ustalonym terminie określonej w dokumencie kwoty pieniężnej oraz zapłacenia za ten okres odsetek.

Dochodem z obligacji jest faktycznie otrzymana przez nabywcę, w momencie wykupu tych papierów wartościowych przez emitenta, kwota odsetek lub dyskonta. Istota tych papierów polega bowiem na tym, że emitent poprzez sprzedaż uzyskuje od nabywców określoną kwotę pieniężną (pewnego rodzaju pożyczkę), którą jest zobowiązany zwrócić w terminie oznaczonym na danym papierze wartościowym oraz zapłacić określoną kwotę dyskonta lub procent za korzystanie z pieniędzy nabywcy papieru wartościowego.

Zarówno odsetki, jak i dyskonto stanowią odrębne rodzaje przychodów związanych z danym papierem wartościowym.

Dyskonto jest to forma świadczenia pieniężnego związanego z wykupem obligacji, którego wysokość ustala się jako różnicę między kwotą uzyskaną z wykupu papieru wartościowego przez emitenta a ceną jego zakupu na rynku pierwotnym lub wtórnym przez właściciela obligacji.

Zgodnie z art.12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 54, 654 ze zm.) za przychód, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 13 i 14, uznawane są przede wszystkim otrzymane pieniądze i wartości pieniężne w tym również różnice kursowe.

Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, zgodnie z art.12 ust.3 w/w ustawy, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera definicji przychodu. Jednakże, co do zasady, za przychód podatkowy można uznać każde przysporzenie majątkowe podatnika. O zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby prawnej decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa tej osoby prawnej.

Powyższe oznacza, że co do zasady przysporzenie majątkowe uznaje się za przychód podatkowy w dacie jego faktycznego uzyskania, a więc na zasadzie kasowej. Wyjątek od tej reguły stanowią przychody związane z działalnością gospodarczą, które dla celów podatku dochodowego od osób prawnych rozpoznawane są na zasadzie memoriałowej, tj. są przychodem podatkowym w dacie, w której stały się należne, niezależnie od tego, czy podatnik faktycznie je otrzymał.

Stosownie do przepisu art.15 ust.1 w/w ustawy kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (\`(...)\`). Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu wydatków enumeratywnie wymienionych w przywołanym art. 16 ust. 1 ustawy, stanowić mogą koszty uzyskania przychodu, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów. Kosztami uzyskania przychodów są zarówno koszty bezpośrednio, jak i pośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami, dotyczące całokształtu działalności podatnika, związane z funkcjonowaniem firmy.

Jednocześnie na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów albo akcji w spółce oraz innych papierów wartościowych (\`(...)\`); wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych wkładów, udziałów, akcji oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych (…). Według ustawodawcy za przychody podatkowe z tytułu obrotu jednostkami uczestnictwa uznaje się wszelkie przysporzenia majątkowe o trwałym charakterze, powodujące przyrost majątku podatnika, natomiast za koszty uzyskania przychodów – uważa się wydatki faktycznie poniesione, których celem jest zakup prawa majątkowego

Z powyższego wynika, że wydatki poniesione na objęcie lub nabycie papierów wartościowych można zakwalifikować do kosztów podatkowych dopiero w momencie ich zbycia lub wykupu ich przez emitenta.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że w dniu 29.08.2000r. Spółka nabyła obligacje dyskontowe wyemitowane przez Y S.A., z terminem wykupu określonym na dzień 31.08.2001r. Jednakże we wskazanym terminie obligacje nie zostały wykupione. W dniu 19.03.2003r. Spółka Y S.A. ogłosiła upadłość. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego, na rzecz Spółki przekazywane są sukcesywnie wypłaty na poczet przysługujących jej wierzytelności z tytułu wyemitowanych przez dłużnika i niewykupionych w terminie zapadalności obligacji oraz z tytułu odsetek za niedotrzymanie terminu wykupu. Wpłaty te przekazywane są zawsze ze wskazaniem, którego rodzaju wierzytelności dotyczą, poprzez określenie kategorii wierzytelności zgodnie z przepisami o postępowaniu upadłościowym.

Biorąc powyższe pod uwagę należy potwierdzić stanowisko Spółki, że przychód nabywcy z dłużnych instrumentów finansowych, w tym przypadku z obligacji wyemitowanych przez Y S.A. powstaje w dacie wykupu papieru wartościowego przez emitenta, w przedmiotowej sprawie, w dacie spłaty wierzytelności przysługujących z obligacji dyskontowych. W tej dacie następuje bowiem faktyczna realizacja dyskonta. W tym samym momencie, zgodnie z art.16 ust.1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Spółka ma prawo rozpoznać wydatki na nabycie obligacji. W efekcie rozpoznania przychodów i kosztów podatkowych powstanie dochód w wysokości należnego dyskonta, co wynika z konstrukcji papieru wartościowego jakim jest obligacja, gdyż ta część jej nominalnej wartości, która stanowi de facto zwrot uzyskanej w momencie sprzedaży przez emitenta od nabywcy kwoty (podobnie jak pożyczka) jest obojętna podatkowo. Podkreślenia wymaga fakt, że wydatki na nabycie obligacji dyskontowych mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów tylko w stosunku do spłaconych wierzytelności z tytułu obligacji. Dlatego też w przypadku, gdy część wierzytelności z tytułu obligacji dyskontowych nie zostanie zaspokojona z majątku dłużnika i w konsekwencji nie powstanie dochód - dyskonto, nie będzie również podstaw do zaliczenia do kosztów podatkowych pozostałych nierozliczonych wydatków na nabycie tych obligacji. W związku z powyższym za nieprawidłowe uznaje się stanowisko Spółki, iż w przypadku gdy suma wypłat uzyskanych przez X od upadłego emitenta obligacji na zaspokojenie wierzytelności z tytułu wykupu obligacji (kategoria 2b) będzie niższa od kosztów ich nabycia, Spółka może wykazać na tej transakcji stratę (nadwyżkę kosztów nad osiągniętymi przychodami) podlegającą w całości uwzględnieniu w rachunku podatkowym.

W odniesieniu do powołanego przez Spółkę postanowienia Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego należy stwierdzić, że stanowi ono interpretację wydaną w indywidualnej sprawie podatnika. Pismo Ministerstwa Finansów dotyczy zaś skutków podatkowych w kwestii rozpoznania momentu i wartości przychodu w przypadku sprzedaży obligacji przed terminem ich wykupu przez emitenta.

Organ wydający interpretację potwierdza zaś stanowisko wnioskodawcy w kwestii opodatkowania odsetek z tytułu niedotrzymania terminu wykupu obligacji, uznając że w tym przypadku będzie miał zastosowanie art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym, do przychodów nie zalicza się kwot naliczonych, lecz nie otrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (kredytów). W świetle powyższego należy stwierdzić, że ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych wyklucza opodatkowanie odsetek, jako przychodu należnego związanego z działalnością gospodarczą na podstawie art.12 ust.3, albowiem dla celów podatkowych odsetki od zaległości stanowią przychód w dacie ich otrzymania, a nie naliczenia.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.