Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP2-2.4010.531.2025.1.AS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-12-29
Teza: Możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kary
umownej naliczonej przez kontrahenta i potrąconej z
wynagrodzenia należnego Wykonawcy.
Słowa kluczowe: awaria
kara-kara umowna
koszt-koszty uzyskania przychodów
koszt-wyłączenie z kosztów
umowa
zwłoka
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-
Rozdział 3. Koszty uzyskania przychodów-Wydatki
niestanowiące kosztów uzyskania przychodów-Kary,
odszkodowania, opłaty przymusowe-Kary umowne i
odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów,
wykonanych robót i usług
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-
Rozdział 3-art. 15-ust. 1
[CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-
Rozdział 3-art. 16-ust. 1-pkt 22

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 października 2025 r. o wydanie
    interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych w
    zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kary umownej naliczonej
    przez kontrahenta i potrąconej z wynagrodzenia należnego Wykonawcy.
    Treść wniosku jest następująca.
    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie (...), a także (...).
    Zakres działalności obejmuje również usługi (...), w tym prace w zakresie (...).
    Wnioskodawca wykonuje ponadto prace (...), a także (...).
    Działalność Spółki prowadzona jest zarówno na terenie kraju, jak i za granicą, w ramach
    kontraktów realizowanych dla przedsiębiorstw z branży (...)
    W październiku 2023 r. Wnioskodawca (wykonawca) zawarł umowę dotyczącą (...) wraz z
    (...), dokumentacją techniczną oraz gwarancją bankową usunięcia wad.
    Do września 2024 r. realizacja przebiegała zgodnie z harmonogramem, a nawet z
    wyprzedzeniem. Następnie wystąpiły nagłe awarie (...) w zakładzie podwykonawcy, o czym
    Wnioskodawca informował zamawiającego. Długotrwały serwis maszyn uniemożliwił
    terminowe wykonanie części prac przez podwykonawcę.
    W celu ograniczenia opóźnień podwykonawca - w uzgodnieniu z Wnioskodawcą -
    przeniósł część produkcji na inne maszyny oraz wprowadził system pracy dwuzmianowy i
    weekendowy.
    Wnioskodawca systematycznie informował zamawiającego o postępie realizacji,
    podejmowanych działaniach naprawczych, przedstawiał raporty serwisowe oraz
    wielokrotnie wnioskował o wydłużenie terminu dostawy.
    Dostawa przedmiotu umowy nastąpiła 4 lutego 2025 r., tj. cztery dni po terminie
    wielokrotnie wnioskowanym przez Wnioskodawcę (31 stycznia 2025 r.). Gwarancje
    bankowe zostały przedłużone na koszt Wnioskodawcy, co potwierdzało wolę należytej
    realizacji umowy. Ponadto Wnioskodawca zrezygnował z jednej zaliczki (... EUR),
    zmniejszając tym samym zaangażowanie finansowe zamawiającego.
    W dniu 7 kwietnia 2025 r. Wnioskodawca zainicjował spotkanie z przedstawicielami
    zamawiającego, przedstawiając dokumentację oraz argumentację wskazującą na
    wystąpienie siły wyższej.
    Zamawiający nie udzielił odpowiedzi na przedstawione pisemnie argumenty ani na
    proponowany nowy termin dostawy. Wnioskodawca - działając w oparciu o art. 357¹
    Kodeksu cywilnego (clausula rebus sic stantibus) - uznał to za milczącą zgodę na
    renegocjację umowy w zakresie terminu jej realizacji.
    W korespondencji z zamawiającym Wnioskodawca podkreślał brak swojej winy w
    powstaniu opóźnienia oraz fakt wykonania umowy w trudnych, nieprzewidywalnych
    warunkach. Powoływał się na § 13 ust. 2 Warunków Ogólnych (siła wyższa jako przesłanka
    wyłączenia odpowiedzialności), art. 471 i 475 KC (brak odpowiedzialności za niewykonanie
    z przyczyn niezależnych), art. 357¹ KC (nadmierna trudność wykonania) oraz art. 484 §2 KC
    (możliwość miarkowania kary umownej). Dodatkowo wskazano, że w 2021 r.
    Wnioskodawca uzyskał najwyższe oceny we współpracy z zamawiającym zarówno w
    zakresie jakości i terminowości realizacji zobowiązań, jak i jakości współpracy z działami
    technicznymi i zakupowymi.

    Pomimo tego, że opóźnienie wynikało z przyczyn niezależnych od Wnioskodawcy,
    zamawiający naliczył karę umowną w wysokości (...) EUR i potrącił ją 10 kwietnia 2025 r. z
    należności wynikającej z faktury.

## Pytanie

Czy kara umowna w wysokości (...) EUR naliczona przez kontrahenta wyłącznie z tytułu
    opóźnienia w wykonaniu umowy, które nastąpiło z przyczyn niezależnych od
    Wnioskodawcy i jego podwykonawcy, a nie dotyczyła wadliwości towarów ani usług, może
    zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o
    CIT?
    Państwa stanowisko w sprawie
    W ocenie Spółki, przedstawione w stanie faktycznym kary umowne wynikające z
    nieterminowej realizacji Umów mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
    Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób
    prawnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 865 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”), kosztami uzyskania
    przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów
    lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów - z wyjątkiem kosztów
    wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.
    Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwa, za koszt uzyskania
    przychodów należy uznać wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki
    związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które służą osiągnięciu,
    zabezpieczeniu lub zachowaniu źródła przychodów. Innymi słowy, aby dany wydatek
    został uznany za koszt podatkowy, musi istnieć pomiędzy nim a osiąganym przychodem
    adekwatny związek przyczynowo-skutkowy - zarówno bezpośredni, jak i pośredni -
    polegający na tym, że poniesienie wydatku wpływa na powstanie, zwiększenie lub
    zabezpieczenie przychodu.
    W świetle powyższego, zdaniem Wnioskodawcy, opisane w stanie faktycznym wydatki w
    postaci kar umownych spełniają przesłanki pozwalające na zaliczenie ich do kosztów
    uzyskania przychodów. Spółka podkreśla, że możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania
    przychodów kar umownych związanych z nieterminową realizacją prac z przyczyn
    niezależnych od podatnika jest konsekwentnie potwierdzana w interpretacjach
    indywidualnych wydawanych przez organy podatkowe.
    Przykładowo:
        interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 lutego
        2019 r., znak: 0114-KDIP2-3.4010.285.2018.2.MC - za prawidłowe uznano
        stanowisko Wnioskodawcy, że wydatki na kary umowne poniesione w związku z
        opóźnieniami wynikającymi z przyczyn niezależnych od podatnika, przy
        dochowaniu należytej staranności, mogą stanowić koszt podatkowy;
        interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 8 listopada
        2017 r., znak: 0114-KDIP2-3.4010.263.2017.1.MS - podkreślono konieczność
        indywidualnej oceny każdej kary umownej w świetle okoliczności faktycznych, z
        uwzględnieniem racjonalności działań podatnika i jego należytej staranności;
        interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 28 kwietnia
        2016 r., znak: ITPB3/4510-89/16/JG - uznano, że zapłacona kara umowna w związku
        z nieterminowym wykonaniem umowy może stanowić koszt podatkowy, jeżeli ma
        na celu zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów, w szczególności
        utrzymanie współpracy z kontrahentem oraz wywiązywanie się z zawartych umów;

        Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w dniu 30 stycznia 2017 r., znak: 2461-IBPB-
        1-1.4510.373.2016.1.BK wyjaśnił, że „(...) zaliczeniu do kosztów uzyskania
        przychodów mogą podlegać wyłącznie te kary umowne, których zapłata oparta jest
        na obiektywnych przesłankach, wskazujących, że podmiot zobowiązany do jej
        uiszczenia dochował należytej staranności, tj. podjął wszelkie działania stanowiące
        podstawę prawidłowej realizacji. Zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów nie
        mogą podlegać te kary umowne, których powstanie było następstwem celowego
        (świadomego) działania podatnika, lub wynikało z jego zaniedbań, czy też
        niewłaściwego rozumienia zapisów umów z kontrahentami”.
    Analogiczne stanowisko potwierdzane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych.
    Przykładowo:
        Wyrok WSA w Gliwicach z 18 marca 2025 r., sygn. I SA/Gl 756/24: możliwe jest
        zakwalifikowanie kary umownej innej niż wskazana w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p.
        jako kosztu uzyskania przychodu w sytuacji spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 u.p.
        d.o.p.; poniesienie pewnych wydatków może ograniczać straty zagrażające
        uzyskiwaniu przychodów;
        Wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. II FSK 409/22: ustawodawca w art. 16 ust. 1
        pkt 22 u.p.d.o.p. odniósł się tylko do określonej kategorii kar; rozszerzanie tego
        wyjątku na inne kategorie jest niedopuszczalne; „zwłoki w usunięciu wad” nie
        można utożsamiać z „opóźnionym wykonaniem naprawy wcześniej niewadliwych
        towarów”;
        Wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., sygn. II FSK 209/22: nieterminowe wykonanie
        usługi i nieterminowa dostawa towaru stanowią odmienny tytuł prawny niż wada
        towaru lub usługi; kary potrącane za opóźnienie nie mieszczą się automatycznie w
        art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p.;
        Wyrok NSA z 24 października 2023 r., sygn. II FSK 335/21: utożsamianie wad usług z
        ich nieterminowym wykonaniem jest błędne - są to odrębne kategorie zarówno w
        języku prawnym, jak i cywilnym; przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 należy wykładać ściśle;
        Wyrok NSA z 25 lipca 2023 r., sygn. II FSK 137/21: koszty w postaci kar umownych z
        tytułu opóźnienia w dostawie i montażu towarów nie podlegają wyłączeniu z
        kosztów podatkowych na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p.;
        Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Go 545/18 - sąd
        stwierdził, że katalog wyłączeń z kosztów uzyskania przychodów w art. 16 ust. 1 pkt
        22 ustawy o CIT jest zamknięty i dotyczy wyłącznie enumeratywnie wymienionych
        przypadków, a pozostałe sytuacje podlegają ocenie na gruncie art. 15 ust. 1 ustawy;
        Wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 86/16 - podkreślono konieczność
        oceny związku poniesionego wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą
        oraz uwzględniania tzw. wykładni gospodarczej.
    Zasadność tej tezy potwierdziły organy podatkowe w interpretacjach będących ponownym
    rozpatrzeniem wniosków - wykonanie wyroku:

        Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 24 listopada 2023 r. (0111-KDIB1-
        2.4010.191.2020.10.END),
        Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 14 lutego 2024 r. (0111-KDIB2-
        1.4010.10.2020.8.AR),
        Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 25 lutego 2025 r. (0111-KDIB1-
        1.4010.23.2021.10.MF),
        Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 6 maja 2025 r. (0111-KDIB1-
        1.4010.153.2021.9.MF).
    Wszystkie te interpretacje i orzeczenia potwierdzają, że w przypadku gdy podatnik
    dochował należytej staranności, a opóźnienia lub uchybienia wynikły z przyczyn
    niezależnych od niego, kary umowne mogą stanowić koszt uzyskania przychodów.
    Podkreślenia wymaga, że art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT zawiera zamknięty katalog kar
    umownych i odszkodowań, które ustawodawca wyłączył z kosztów podatkowych. Katalog
    ten obejmuje kary i odszkodowania z tytułu:
        wad dostarczonych towarów,
        wad wykonanych robót,
        wad wykonanych usług,
        zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad, - zwłoki w usunięciu wad towarów,
        robót lub usług.
    Ustawodawca nie objął tym wyłączeniem kar zapłaconych z innych tytułów - w
    szczególności kar umownych związanych z opóźnionym, lecz niewadliwym wykonaniem
    prac. Oznacza to, że tego rodzaju kary - o ile spełniają przesłanki z art. 15 ust. 1 ustawy -
    mogą stanowić koszt uzyskania przychodów.
    Przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, jako wyjątek od zasady ogólnej, musi być
    interpretowany ściśle i nie może być rozszerzany na dodatkowe rodzaje kar umownych.
    Wynika to z utrwalonej zasady wykładni prawa podatkowego - exceptiones non sunt
    extendendae - oraz z art. 2a Ordynacji podatkowej, który wprowadza zasadę in dubio pro
    tributario. Jeżeli przepis budzi wątpliwości, należy go interpretować na korzyść podatnika.
    Stanowisko to potwierdzają liczne interpretacje, m.in.:
        interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16 stycznia
        2019 r., znak: 0111-KDIB2-1.4010.484.2018.1.AR,
        interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 grudnia
        2018 r., znak: 0111-KDIB2-3.4010.300.2018.2.AZE,
        wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 marca 2019 r., sygn.
        akt I SA/Po 1000/18.
    Biorąc pod uwagę powyższe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że kara umowna
    zapłacona za nieterminową realizację umowy - wynikającą z okoliczności niezależnych od
    Spółki - nie mieści się w katalogu wyłączeń wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.
    Mając również na uwadze przedstawione w stanie faktycznym okoliczności, w tym
    dochowanie należytej staranności przez Wnioskodawcę, podjęcie działań
    minimalizujących skutki opóźnienia oraz finalne wykonanie umowy, należy uznać, że

    kwota kary umownej poniesiona została w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania
    albo zabezpieczenia źródła przychodów. W konsekwencji może stanowić koszt uzyskania
    przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób
    prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):
      Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów
      ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła
      przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. (...)
    Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu
    każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej
    analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy
    ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów
    lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach
    należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu
    a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania przychodów podatkowych, bądź
    też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania.
    Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT podatnik ma możliwość odliczenia dla celów
    podatkowych wszelkich wydatków, pod tym warunkiem, że wykaże ich związek z
    prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na
    wielkość osiągniętego przychodu. W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez
    podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione
    następujące warunki:
        został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać
        pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania
        przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika
        przez osoby inne niż podatnik),
        jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została
        podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
        pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
        poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła
        przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,
        został właściwie udokumentowany,
        nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy
        o podatku dochodowym, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
    Koszty ponoszone przez podatnika należy ocenić pod kątem ich celowości, a więc dążenia
    do uzyskania przychodów, zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów. Aby
    określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, między tym
    wydatkiem, a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy
    tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie tego
    przychodu. Kosztami będą więc zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z
    uzyskiwanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie
    wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu osiągnięcia przychodów,
    nawet wówczas, gdy z obiektywnych powodów przychód nie zostanie osiągnięty.

    Nie ulega wątpliwości, że nie wszystkie koszty, które ponosi podatnik prowadzący
    działalność gospodarczą mogą stanowić koszty uzyskania przychodów (pomijając przy
    tym, co oczywiste, te, które ustawodawca wprost wyłączył z kosztów na podstawie art. 16
    ust. 1 ustawy o CIT).
    Wymogiem, który musi być bezwzględnie spełniony, nie jest, co wynika z literalnego
    brzmienia przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, związek kosztów z działalnością
    gospodarczą, tylko z uzyskaniem przychodów lub też z zachowaniem albo
    zabezpieczeniem jego źródła. Z uwagi na brzmienie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, przesłanka
    celowości poniesionego wydatku ma fundamentalne znaczenie dla konstrukcji
    podatkowych kosztów uzyskania przychodów. Skoro bowiem podstawą opodatkowania
    zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o CIT jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów,
    z jakich dochód ten został osiągnięty, rozumiany jako nadwyżka sumy przychodów nad
    kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym, to tym samym pomiędzy
    podatkowym przychodem a podatkowym kosztem istnieje zależność tego rodzaju, że
    poniesiony koszt musi w sposób bezpośredni albo pośredni wpływać na przychód
    podatkowy, jego osiągnięcie zachowanie albo zabezpieczenie. Stwierdzenie braku takiej
    zależności powoduje, że wydatek aczkolwiek poniesiony w sensie ekonomicznym i
    uwidoczniony w rachunku bilansowym, nie będzie na gruncie ustawy o podatku
    dochodowym od osób prawnych mógł zostać zaliczony do podatkowych kosztów
    uzyskania przychodów.
    Powyższe twierdzenie jest zgodne z utrwalonym poglądem judykatury (por. wyrok NSA z 2
    sierpnia 2012 roku, sygn. akt II FSK 41/11, uchwała NSA z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn.
    akt II FPS 6/10 oraz uchwała z dnia 12 grudnia 2011 roku, sygn. akt II FPS 2/11).
    Należy również wskazać, że jeżeli wydatki nie zostały wyłączone z kosztów podatkowych
    na mocy art. 16 ustawy, mogą co do zasady stanowić koszt uzyskania przychodu na
    gruncie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, pod warunkiem wykazania ich związku z uzyskaniem
    przychodu lub zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów.
    Przepis art. 16 ust. 1 ww. ustawy zawiera enumeratywną listę wyłączeń z kosztów
    uzyskania przychodów, co oznacza, iż każdy koszt dający się zakwalifikować do
    którejkolwiek z pozycji wymienionej na tej liście nie będzie mógł być zaliczony do kosztów
    uzyskania przychodów. Jednocześnie zauważyć należy, że samo wyliczenie kosztów,
    których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, nie stwarza domniemania, że
    wszelkie pozostałe koszty, które nie są zamieszczone w art. 16 ustawy o podatku
    dochodowym od osób prawnych, zostaną uznane za koszty uzyskania przychodów.
    Na podstawie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania
    przychodów:
      22) kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych
      robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w
      usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.
    Z zacytowanego przepisu wynika, że za koszty uzyskania przychodów nie są uznawane
    kary umowne i odszkodowania z tytułu:
        wad dostarczonych towarów;
        wad wykonanych robót;
        wad wykonanych usług;
        zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad;
        zwłoki w usunięciu wad towarów;
        zwłoki w usunięciu wad wykonanych robót;
        zwłoki w usunięciu wad wykonanych usług.

    Ustawodawca kierował się w tym względzie zasadą, aby nie premiować działań
    sprzecznych z istotą umów, zagrożonych karami i odszkodowaniami.
    Uregulowania dotyczące kar umownych zawarte są w ustawie z 23 kwietnia 1964 r.
    Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.; dalej: „KC”).
    W myśl art. 471 KC:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    Na podstawie art. 483 § 1 KC:
      Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę
      określonej sumy (kara umowna).
    Zgodnie z art. 484 § 1 KC:
      W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna
      należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na
      wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość
      zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
    Zapisy ustanawiające karę umowną stanowią powszechnie stosowaną praktykę przy
    zawieraniu umów i stanowią realizację zasady swobody tych umów.
    W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażony został pogląd, zgodnie z którym, co do
    zasady, zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się w pełni z zakresem
    ogólnej odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie
    zobowiązania.
    W wyroku z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II CSK 331/12 Sąd Najwyższy podkreślił, że: „Kara
    umowna co do zasady wpisana jest w reżim odpowiedzialności odszkodowawczej zatem,
    stanowiąc ryczałtowe odszkodowanie za niewykonanie (niewłaściwe wykonanie)
    zobowiązania, nie powinna być oderwana od przesłanek odpowiedzialności kontraktowej.
    Dłużnik może się zwolnić od obowiązku jej zapłaty wykazując, że niewykonanie
    zobowiązania było następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. (...)
    Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej i nic innego nie wynika z umowy stron dłużnik, który
    zachował należytą staranność, nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub
    nienależyte wykonanie zobowiązania”.
    Z przytoczonego fragmentu uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego wynika, że w
    przypadku zastrzeżenia kary umownej na wypadek opóźnienia, czyli niedotrzymania
    terminu wykonania zobowiązania z przyczyn niezawinionych przez dłużnika, dłużnik może
    uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że do opóźnienia doszło pomimo
    dochowania przez niego należytej staranności. Takie ukształtowanie zasad
    odpowiedzialności za opóźnienie de facto zrównuje odpowiedzialność z tego tytułu z
    odpowiedzialnością za zwłokę, o której mowa w art. 476 KC.
    I tak, zgodnie z art. 476 KC:
      Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin
      nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez
      wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest
      następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
    Z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego wynika jednak również, że ustawa bądź umowa
    stron może przewidywać odpowiedzialność dłużnika za opóźnienie, nawet jeżeli do
    opóźnienia doszło z przyczyn niezależnych od dłużnika. Możliwość rozszerzenia
    odpowiedzialności dłużnika w przypadku zastrzeżenia w kontrakcie kar umownych na

    wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (stosownie do art. 473
    KC) nie budzi również wątpliwości w doktrynie. Jeżeli jednak kara umowna ma się należeć
    za samo opóźnienie, powinno to wynikać z zastrzeżenia o charakterze wyjątku od reguły
    (W. Czachórski, str. 350).
    Reasumując, istota instytucji uregulowanej w art. 483 § 1 KC wyraża się w tym, że zarówno
    samo zastrzeżenie kary umownej, jak i szczegółowe jej uregulowanie zależą od umownego
    uznania i ułożenia przez strony. Ma zatem do niej w pełni zastosowanie zasada swobody
    umów ustanowiona w art. 353¹ KC. Wobec tego, również w odniesieniu do instytucji kar
    umownych w prawie cywilnym dopuszczalne jest modyfikowanie kodeksowych zasad
    odpowiedzialności za określone naruszenia postanowień wiążących strony stosunków
    obligacyjnych, a zatem także rozszerzanie zakresu tej odpowiedzialności na okoliczności
    niezależne od zawinienia bądź przyczynienia się dłużnika.
    Odnosząc powyższe rozważania do regulacji prawa podatkowego, należy zauważyć, że art.
    16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, odnosi się do kategorii odszkodowań i kar umownych, nie
    precyzując, że chodzi o odszkodowania i kary umowne będące następstwem
    niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez zobowiązanego na skutek
    niedochowania przez niego należytej staranności. Tym samym, w myśl zasady lege non
    distinguente nec nostrum est distinguere (gdy ustawa nie rozróżnia, nie do nas należy
    rozróżnianie), należy przyjąć, że wszelkie odszkodowania i kary umowne z wymienionych
    w tym przepisie tytułów nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,
    niezależnie od tego, czy są one skutkiem szkody powstałej w następstwie winy
    zobowiązanego czy też szkody, na której powstanie nie miał on wpływu. Innymi słowy, dla
    wykluczenia możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na
    odszkodowania i kary umowne z tytułu nieterminowego wykonania usług czy też
    opóźnienia w dostawie towarów, nie ma znaczenia przyczyna niedochowania przez
    zobowiązanego terminu świadczenia. Wystarczającą przesłanką jest wystąpienie
    odpowiedzialności zobowiązanego za opóźnienie czy zwłokę, która może wynikać z ustawy
    lub ze stosunku obligacyjnego łączącego strony. Zapłata kary umownej bądź
    odszkodowania na rzecz kontrahenta jest efektem istnienia takiej odpowiedzialności.
    Pogląd, zgodnie z którym przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, nakazuje wyłączyć z
    kosztów uzyskania przychodów tylko te kary umowne i odszkodowania, które są
    następstwem winy podatnika polegającej na niedołożeniu należytej staranności w
    wykonaniu zobowiązania, zdaje się abstrahować od faktu, że odpowiedzialność
    zobowiązanego z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie
    zawsze opiera się na zasadzie winy. Przyjmowanie, że w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT,
    chodzi wyłącznie o odpowiedzialność zobowiązanego wynikającą z art. 471 KC, w sytuacji,
    gdy z językowej wykładni przepisu taki wniosek w żaden sposób nie wynika, stanowi
    przykład wykładni zawężającej, tj. nie obejmującej wszystkich sytuacji, w których
    zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.
    Przechodząc do wyjaśnienia, co należy rozumieć pod pojęciem „wad dostarczonych
    towarów, wykonanych robót i usług”, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT,
    należy odwołać się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA
    /Wa 2631/15, w którym sąd stwierdził, że „u.p.d.p. nie definiuje pojęcia „wadliwy”, zatem
    słowo to należy tłumaczyć w sposób przyjęty w języku polskim. Zgodnie z Nowym
    słownikiem języka polskiego (PWN, Warszawa, 2003 r.) słowo to oznacza: mający wady,
    usterki, defekty, wskazujące braki, błędy, niewłaściwy, nieprawidłowy, niepoprawny.
    Zatem należy przyjąć, że wadliwie wykonana usługa, to taka, która została wykonana w
    sposób niepełny, tj. nie zostały spełnione wszelkie obowiązki ciążące na podatniku
    zgodnie z umową oraz przepisami prawa”.
    Innymi słowy należy przyjąć, że pojęcie „wadliwości” w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22
    ustawy o CIT, odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków
    dłużnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność,
    niezależnie od tego, czy odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie winy czy na zasadzie

    ryzyka. Tym samym, opóźnienie w wykonaniu świadczenia, nawet niezawinione przez
    dłużnika, stanowi wadę wykonywanych robót/usług. Jeżeli zgodnie z przepisami prawa
    powszechnie obowiązującego lub postanowieniami umowy dłużnik odpowiada wobec
    wierzyciela w przypadku wystąpienia opóźnienia, niezależnie od dochowania przez niego
    należytej staranności, nie może kwoty zapłaconego odszkodowania, czy kary umownej
    zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.
    Należy jednak podkreślić, że rozumienie pojęcia „wadliwości dostarczonych towarów,
    wykonanych robót i usług”, przyjęte przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 21
    grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2631/15, jest szersze od rozumienia tego pojęcia w
    prawie cywilnym, przynajmniej w odniesieniu do „wad wykonanych robót i usług”.
    W odniesieniu do wad fizycznych rzeczy (którymi są w rozumieniu KC wyłącznie
                                1przedmioty materialne - art. 45 KC), przepis art. 556 § 1 KC stwierdza wprost, że wada
    polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową (...) wyliczając następnie przykłady
    niezgodności rzeczy sprzedanej z umową, które można tutaj pominąć.
    Z kolei, w przypadku wad świadczonych robót i usług, przepisy KC posługują się pojęciem
    „wadliwości” wyłącznie w przypadku niektórych tzw. umów rezultatu (np. umowa dostawy,
    umowa o dzieło, umowa o roboty budowlane), nie utożsamiając bynajmniej „wadliwości”
    ze sprzecznością z postanowieniami umowy oraz wyraźnie rozróżniając „wadliwość” od
    „opóźnienia”.
    Zgodnie z art. 611 KC:
      Jeżeli w toku wytwarzania przedmiotu dostawy okaże się, że dostawca wykonywa ten
      przedmiot w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, odbiorca może wezwać
      dostawcę do zmiany sposobu wykonania wyznaczając dostawcy w tym celu
      odpowiedni termin, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowy
      odstąpić.
    Z kolei, zgodnie z art. 636 § 1 KC:
      Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z
      umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć
      mu w tym celu odpowiedni termin. (...).
    Stosownie zaś do art. 656 § 1 KC:
      Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub
      wykończeniem obiektu albo wykonywania przez wykonawcę robót w sposób
      wadliwy lub sprzeczny z umową, do rękojmi za wady wykonanego obiektu, jak
      również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem
      obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło.
    Z powyższych rozważań należy wyciągnąć wniosek, że cywilnoprawne rozumienie „wad
    wykonanych robót i usług” nie może znaleźć zastosowania dla rekonstrukcji normy
    prawnej wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, chociażby z tego względu, że
    odnosi się wyłącznie do niektórych umów rezultatu przewidzianych w KC.
    Tym samym, zgodnie z zasadą autonomii prawa podatkowego, należy przyjąć szersze
    rozumienie pojęcia „wadliwości wykonanych robót i usług”, które będzie mogło być
    zastosowane do wszelkich stosunków obligacyjnych wywołujących skutki podatkowe, o
    których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.
    Podsumowując, przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, nakazuje wyłączyć z kosztów
    uzyskania przychodów wszelkie kary umowne i odszkodowania wypłacone z tytułu wad
    dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru
    wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług,
    niezależnie od tego czy odpowiedzialność dłużnika, której wyrazem jest zapłata kary
    umownej/odszkodowania, została oparta na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka.

    Z kolei, pojęcie „wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług”, w rozumieniu
    art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, odnosi się do każdego przypadku nienależytego
    wykonania obowiązków podatnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które
    ponosi on odpowiedzialność, niezależnie od charakteru i zakresu tej odpowiedzialności.
    Oznacza to, że opóźnienie w wykonaniu zobowiązania, za które dłużnik ponosi
    odpowiedzialność, może stanowić wadę wykonanych robót lub usług w rozumieniu art. 16
    ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.
    Zauważyć należy, że skoro ustawodawca wyłączył z kosztów podatkowych wydatki z tytułu
    kar umownych związanych z wadliwym wykonaniem usług, to tym bardziej wyłączył z tych
    kosztów wydatki z tytułu kar umownych związanych z ich niewykonaniem w ustalonym
    terminie.
    Z opisu stanu faktycznego wynika, że prowadzą Państwo działalność w zakresie (...). Zakres
    Państwa działalności obejmuje również usługi (...). Wykonują także Państwo prace (...).
    Działalność Spółki prowadzona jest zarówno na terenie kraju, jak i za granicą, w ramach
    kontraktów realizowanych dla przedsiębiorstw z branży (...).
    W październiku 2023 r. zawarli Państwo umowę dotyczącą (...) wraz z (...), dokumentacją
    techniczną oraz gwarancją bankową usunięcia wad. (...). Do września 2024 r. realizacja
    przebiegała zgodnie z harmonogramem, a nawet z wyprzedzeniem. Następnie wystąpiły
    nagłe awarie (...) w zakładzie podwykonawcy, o czym Wnioskodawca informował
    zamawiającego. Długotrwały serwis maszyn uniemożliwił terminowe wykonanie części
    prac przez podwykonawcę. W celu ograniczenia opóźnień podwykonawca - w uzgodnieniu
    z Państwem - przeniósł część produkcji na inne maszyny oraz wprowadził system pracy
    dwuzmianowy i weekendowy. Systematycznie informowali Państwo zamawiającego o
    postępie realizacji, podejmowanych działaniach naprawczych, przedstawiał raporty
    serwisowe oraz wielokrotnie wnioskował o wydłużenie terminu dostawy.
    Dostawa przedmiotu umowy nastąpiła 4 lutego 2025 r., tj. cztery dni po terminie
    wielokrotnie wnioskowanym przez Państwa (31 stycznia 2025 r.). Gwarancje bankowe
    zostały przedłużone na Państwa koszt, co potwierdzało wolę należytej realizacji umowy.
    Ponadto zrezygnowali Państwo z jednej zaliczki (... EUR), zmniejszając tym samym
    zaangażowanie finansowe zamawiającego.
    7 kwietnia 2025 r. zainicjowali Państwo spotkanie z przedstawicielami zamawiającego,
    przedstawiając dokumentację oraz argumentację wskazującą na wystąpienie siły wyższej.
    Zamawiający nie udzielił odpowiedzi na przedstawione pisemnie argumenty ani na
    proponowany nowy termin dostawy.
    Zamawiający naliczył karę umowną w wysokości (...) EUR i potrącił ją 10 kwietnia 2025 r. z
    należności wynikającej z faktury.
    Państwa wątpliwości dotyczą możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów
    kary umownej naliczonej przez kontrahenta z tytułu opóźnienia w wykonaniu umowy,
    która została potrącona z należności wynikającej z faktury.
    W analizowanej sprawie zauważyć należy, że opisana przez Państwa awaria maszyn u
    podwykonawcy nie może na gruncie prawa cywilnego zostać uznana za działanie siły
    wyższej, ponieważ awarie najczęściej wynikają z normalnej eksploatacji, braku konserwacji
    lub błędów ludzkich, a nie z nadzwyczajnego, nieprzewidywalnego i niemożliwego do
    zapobieżenia zdarzenia zewnętrznego takiego jak klęska żywiołowa, epidemia, czy wojna.
    Sądy uznają, że awarie techniczne powinny być przewidywalne i powinno się im
    zapobiegać, a odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa na przedsiębiorcy, nawet jak
    określone prace zleca podwykonawcy.
    Jak wynika z okoliczności opisanej przez Państwa sprawy, w sytuacji nieterminowego
    wykonania umowy z zamawiającym − z uwagi na awarię (...) w zakładzie podwykonawcy,
    która spowodowała opóźnienie w dostawie przedmiotu umowy - mamy do czynienia ze

    ziszczeniem się przesłanek z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, który wyklucza możliwość
    zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kary umownej. Awarie maszyn są wpisane w
    ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej i nie należy traktować ich jako działalna siły
    wyższej, a nieterminowa dostawa zamówionego towaru stanowi w tych okolicznościach
    wadę wykonania usługi. W tych okolicznościach nie jest rolą organu interpretacyjnego
    ocena opisanych przez Państwa przesłanek tj. dochowanie należytej staranności, podjęcie
    działań minimalizujących skutki opóźnienia, czy finalne wykonanie umowy. Okoliczności
    tego typu mogą być badane w postępowaniu dowodowym, które stosownie do art. 14h
    Ordynacji podatkowej, nie jest przynależne postępowaniu interpretacyjnemu.
    W kontekście powyższych uwag, Państwa stanowisko nie zasługuje na aprobatę, bo co
    zostało wykazane powyżej, przedstawione w stanie faktycznym kary umowne wynikające z
    nieterminowej realizacji Umów, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania
    przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.
    Podsumowując, zapłata kary umownej na rzecz Kontrahenta z tytułu opóźnienia w
    wykonaniu umowy, która została potrącona z należnego Państwu wynagrodzenia, nie
    może stanowić dla Państwa kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1
    ustawy o CIT. W opisanej sprawie ma bowiem zastosowanie wyłączenie zawarte w art. 16
    ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.
    Podsumowując, Państwa stanowisko w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów
    uzyskania przychodów kary umownej naliczonej przez kontrahenta i potrąconej z
    wynagrodzenia należnego Wykonawcy, jest nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu
    prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych oraz wyroków
    sądów administracyjnych zauważyć przy tym należy, że zostały one wydane w
    indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w
    odniesieniu do żadnego innego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego, ponieważ
    nie stanowią źródeł powszechnej wykładni przepisów prawa podatkowego. Każdą sprawę
    organ interpretacyjny rozpatruje indywidualnie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa
        sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia
        przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element
      czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.