Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPTPB2/415-183/12-4/TS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi
Data wydania: 2012-06-20
Teza: Czy odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego zwolnienia z pracy jest wolne od podatku dochodowego ?
Słowa kluczowe: odszkodowania; przychód; wyrok; zwolnienie; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 12 marca 2012 r. (data wpływu 14 marca 2012 r.), uzupełnionym pismem z dnia 14 czerwca 2012 r. (data wpływu 18 czerwca 2012 r.),o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania zasądzonego odszkodowania wypłaconego z tytułu nieuzasadnionego zwolnienia z pracy – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 14 marca 2012 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania zasądzonego odszkodowania wypłaconego z tytułu nieuzasadnionego zwolnienia z pracy.

W związku z tym, że wniosek nie spełniał wymogów, o których mowa w art. 14b § 3, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), pismem z dnia 4 czerwca 2012 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działając w imieniu Ministra Finansów, na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 14h ustawy Ordynacja podatkowa, wezwał Wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych.

Wezwanie wysłano w dniu 4 czerwca 2012 r., doręczone zostało Wnioskodawcy w dniu 8 czerwca 2012 r., natomiast w dniu 15 czerwca 2012 r., Wnioskodawca wysłał pismo w odpowiedzi na ww. wezwanie. W dniu 18 czerwca 2012 r. wpłynęło uzupełnienie do ww. wniosku.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Na skutek zawiadomienia złożonego przez Dyrektora, Prokuratura wszczęła postępowanie przygotowawcze. Zostało ono zakończone skierowaniem do sądu m.in. przeciwko Wnioskodawcy aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa z art. 271 § 1 i 3 Kodeksu karnego w zw. z art. 12 Kodeksu karnego.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2001 r., , Sąd Rejonowy na postawie art. 397 § 1 Kodeksu postępowania karnego zwrócił sprawę prokuratorowi w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego. Sąd uznał, że koniecznym jest uzupełnienie materiału dowodowego oraz szukanie dowodów winy.

Orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora z dnia 29 kwietnia 2002 r. Wnioskodawca został zwolniony ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie, z uwagi na naruszenie obowiązków służbowych wskazanych w akcie oskarżenia skierowanym przeciwko Wnioskodawcy do Sądu w sprawie. Wnioskodawca zaskarżył przedmiotowe orzeczenie. Dyrektor decyzją z dnia 24 czerwca 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie z dnia 29 kwietnia 2002 r.

Dnia 2 sierpnia 2002 r. Wnioskodawca wniósł skargę na orzeczenie Dyrektora z dnia 24 czerwca 2002 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 11 lutego 2004 r. skarga została uwzględniona w całości - WSA stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia. W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dniem 12 lutego 2004 r. Wnioskodawca został ponownie przywrócony do służby.

W dniu 10 sierpnia 2003 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122). W wyniku nowelizacji w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) został dodany punkt 8a. Powołany przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 marca 2008 r. stanowił, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego.

W związku z powyższym ponownie został zwolniony ze służby z dniem 1 marca 2004 r.

W dniu 28 marca 2008 r. mocą przepisów ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie (Dz. U. Nr 53, poz. 311) został uchylony art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie. Wniesienie aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego, przestało być samoistną przyczyną obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Wyrokiem z dnia 23 marca 2009 r. Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej w sprawie uniewinnił Wnioskodawcę od zarzuconego Mu czynu z art. 271 § 1 i § 3 Kodeksu karnego) (prawomocny 13 czerwca 2009 r.). Sąd uznał, że w sprawie brak jest jakiegokolwiek dowodu, który w sposób jednoznaczny i niewątpliwy wskazywałby, że Wnioskodawca był sprawcą zarzuconego mu czynu. Co równie istotne dla niniejszej sprawy cywilnej Sąd Rejonowy w powołanym wyroku wskazał szereg uchybień, jakich dopuściły się zarówno organy administracji celnej, jak i Prokuratura Rejonowa.

Uchybienia te, doprowadziły do bezpodstawnego oskarżenia Wnioskodawcę o popełnienie przestępstwa pomimo tego, że żaden dowód na takie niezgodne z prawem Jego zachowanie nie wskazywał. W następstwie tego bezpodstawnego oskarżenia Wnioskodawca został zwolniony ze Służby.

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa skierowano na podstawie nieprawidłowych ustaleń faktycznych. Ustalenia te były wadliwe z uwagi na istotne błędy i zaniedbania funkcjonariuszy Urzędu. Błędów i zaniedbań dopuściła się również Prokuratura Rejonowa, skierowała akt oskarżenia, bez jakiegokolwiek oparcia w zebranym materiale dowodowym. Pomimo istotnych braków postępowania przygotowawczego, wytkniętych przez Sąd Rejonowy, Prokuratura nie uzupełniła braków i nie zgromadziła jakichkolwiek dowodów na poparcie zarzutu stawianego dla Wnioskodawcy. W toku postępowania sądowego ustalono, że Wnioskodawca nie naruszył jakichkolwiek obowiązków służbowych, które mogłyby stanowić podstawę do sformułowania zarzutu nie tylko w postępowaniu karnym, lecz również w postępowaniu dyscyplinarnym przewidzianym wobec funkcjonariuszy celnych. Sądy obu instancji uznały, że zwolnienie Wnioskodawcy ze służby było nieuzasadnione i bezpodstawne, zaś toczące się postępowanie karne, było rażąco przewlekłe. Po uprawomocnieniu się wyroku uniewinniającego, Wnioskodawca został ponownie przyjęty do Służby. Nie istniały nigdy jakiekolwiek merytoryczne przyczyny, dla których Wnioskodawca nie mógłby być funkcjonariuszem. Wieloletnia nienaganna służba Wnioskodawcy wskazuje na to, że wykonuje swoje obowiązki sumiennie i starannie, a co najistotniejsze także zgodnie z prawem. W następstwie przedstawionych działań organów Urzędu, Prokuratury Rejonowej, prowadzących do bezpodstawnego i nieuzasadnionego zwolnienia ze służby, Wnioskodawca poniósł uszczerbek majątkowy. W dniu 12 lipca 2010 r. w Sądzie Okręgowym Wnioskodawca złożył pozew o odszkodowanie.

W dniu 14 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny I Wydział Cywilny - uznając, że zwolnienie Wnioskodawcy z pracy było całkowicie nieuzasadnione i bezpodstawne uznał pozew o odszkodowanie w całości.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że zostało Mu wypłacone odszkodowanie zasądzone wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Podstawą prawną zasądzenia odszkodowania na rzecz Wnioskodawcy był art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Orzeczenie Sądu stało się prawomocne z dniem jego ogłoszenia, tj. w dniu 14 grudnia 2011 r. Otrzymane odszkodowanie nie miało związku z jakąkolwiek działalnością gospodarczą prowadzoną przez Wnioskodawcę. Odszkodowanie nie dotyczyło korzyści, które Wnioskodawca mógłby osiągnąć gdyby Mu szkody nie wyrządzono.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego zwolnienia z pracy jest wolne od podatku dochodowego ?

Zdaniem Wnioskodawcy, zasądzone przez sąd odszkodowanie za nieuzasadnione zwolnienie z pracy jest wolne od podatku dochodowego.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca dodał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są cyt. „odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej, w tym wyroku lub w tej ugodzie”.

Otrzymane odszkodowanie, zasądzone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w sprawie jest wolne od podatku dochodowego. Zasądzone odszkodowanie obejmowało wyłącznie poniesioną przez Wnioskodawcę tzw. szkodę rzeczywistą – czyli poniesioną stratę. Nie dotyczyło korzyści, które Wnioskodawca mógłby uzyskać, gdyby szkoda nie nastąpiła. Odszkodowanie dotyczyło tylko i wyłącznie szczegółowo wyliczonej przez Sąd rzeczywistej szkody, jaką Wnioskodawca poniósł na skutek bezprawnego działania Sądu i Urzędu Prokuratury.

Odszkodowanie było wydane na podstawie przepisów prawa cywilnego.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania (rekompensaty), które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Na podstawie ww. przepisu opodatkowaniu podatkiem dochodowym – jako wyłączone ze zwolnienia - podlega odszkodowanie otrzymane (na podstawie wyroku lub ugody sądowej) z tytułu utraconych korzyści, które podatnik mógł otrzymać gdyby mu szkody nie wyrządzono. Opodatkowanie to wynika stąd, iż gdyby podatnik osiągnął spodziewane korzyści, to korzyści te podlegałyby opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy została więc wyłączona (poza odszkodowaniami otrzymanymi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą) kategoria odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zgodnie z art. 361 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (art. 361 § 2 Kodeksu).

Zakres zwolnienia wynikający z bezpośredniego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obejmuje zatem tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli za poniesioną stratę, nie dotyczy natomiast utraconych korzyści.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie wynika z wyroku sądowego. Otrzymane odszkodowanie nie będzie miało żadnego związku z jakąkolwiek działalnością gospodarczą. Odszkodowanie nie będzie dotyczyło żadnych korzyści, które Wnioskodawca mógłby osiągnąć, gdyby Mu szkody nie wyrządzono.

Wobec czego, biorąc pod uwagę przedstawiony przez Wnioskodawcę opis stanu faktycznego stwierdza, że wypłacone odszkodowanie stanowi przychód, który podlega zwolnieniu, określonemu w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie podkreśla się, iż elementy opisu stanu faktycznego przedstawione we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego oceniono i wyjaśniono jedynie w kontekście zadanego przez Wnioskodawcę pytania, tut. Organ, nie dokonywał więc analizy roszczenia Wnioskodawcy do dochodzenia odszkodowania.

Jeżeli przedstawione we wniosku zdarzenie różni się od stanu faktycznego, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Wnioskodawcy w zakresie dotyczącym rzeczywiście zaistniałego zdarzenia.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie tut. Organ wskazuje, iż z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – niniejsza interpretacja jest wiążąca dla Wnioskodawcy, jako występującego z wnioskiem i nie dotyczy żadnych osób trzecich.

Tut. Organ pragnie podkreślić, że zwolnienia podatkowe oraz ulgi są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających zwolnienia podatkowe, jak również ulgi, należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów. Stąd też, korzystanie z każdego zwolnienia przysługuje podatnikowi tylko i wyłącznie w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek wskazanych w przepisie prawa.

Należy również zastrzec, że w przypadku korzystania z ulg i zwolnień podatkowych, wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązek udowodnienia, że przedmiotowe zwolnienie zostało zastosowane przy spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów podatkowych spoczywa na podatniku, który wywodzi z tego określone skutki prawne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.