Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/436-183/09/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2010-02-09
Teza: Czy otrzymany nieodpłatnie w wyniku działu spadku (rozliczanie nakładów poniesionych przez zmarłą matkę) udział w nieruchomości, a wynikający z uwzględnienia przez Sąd w dziale spadku nakładów poniesionych przez spadkodawczynię na majątek wspólny względem wartości wynikającej z udziałów spadkowych po obojgu rodzicach i pomniejszeniu o część nabytą od córki – podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?
Słowa kluczowe: opodatkowanie-przedmiot opodatkowania; podatek-podatek od spadków i darowizn; spadek; spadek-dział spadku
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1-art. 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działając w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Pani, przedstawione we wniosku z dnia 5 listopada 2009 r. (data wpływu – 10 listopada 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie opodatkowania nabycia w drodze działu spadku udziału w nieruchomości – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 10 listopada 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie opodatkowania nabycia w drodze działu spadku udziału w nieruchomości.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Pani ojciec zmarł w dniu 27 maja 1999 r., w związku z czym spadek po nim nabyła Pani, brat i matka (każde w udziale wynoszącym 1/3 części masy spadkowej), co zostało stwierdzone przez Sąd Rejonowy w B. w prawomocnym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2002 r.

Natomiast w dniu 18 maja 2008 r. zmarła matka, spadek po której nabyła Pani w udziale wynoszącym 268271/271271 części masy spadkowej oraz córka (wnuczka spadkodawczyni) – 3000/271271. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w B. z dnia 8 kwietnia 2009 r.

Podatek od spadku po ojcu został zapłacony, a w sprawie podatku od spadku po matce zostały przez Panią i córkę złożone w wymaganym terminie zeznania SD-Z2.

Natomiast w prawomocnym postanowieniu z dnia 22 września 2009 r., wydanym w sprawie o dział spadku i podział majątku wspólnego, Sąd postanowił:

1.  ustalić, że w skład majątku wspólnego zmarłych rodziców wchodzi: odrębna własność lokalu mieszkalnego wraz z udziałem 1360/47200 części w prawie użytkowania wieczystego działki oznaczonej numerem geodezyjnym 45/5 o powierzchni 4 a 72 m2 oraz udziałem 1360/47200 wspólnych części budynku przeznaczonych do korzystania przez ogół mieszkańców - o wartości 268 271 zł;
2.  ustalić, że w skład spadku po zmarłym ojcu wchodzi udział w 1/2 części w majątku opisanego w punkcie l postanowienia;
3.  ustalić, że w skład spadku po zmarłej matce wchodzi udział w 1/2 części w majątku opisanym w punkcie l postanowienia oraz oszczędności w kwocie 5 900 zł;
4.  ustalić, że Pani matka poczyniła nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 268 271 zł;
5.  okonać podziału majątku wspólnego zmarłych rodziców oraz działów spadku po nich w ten sposób, że na Pani wyłączną własność przyznać majątek opisany w punkcie I, II i III postanowienia;
6.  zasądzić od Pani na rzecz jej córki tytułem spłaty kwotę 3 032 zł płatną w terminie czterech miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia, ustalając przy tym 13% odsetek w stosunku rocznym na wypadek zwłoki w terminie płatności.

Z tytułu zasądzonej spłaty zapłaciła Pani podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od kwoty spłaty, czyli od 3 032 zł.

Z powodu tego, że Sąd w postępowaniu działowym uwzględnił poczyniony przez matkę nakład z majątku osobistego na majątek wspólny wzrosła, w porównaniu do wartości zgłoszonych w zeznaniu SD-Z2, wartość udziałów w nieruchomości należących do Pani i córki.

W wyżej wymienionym mieszkaniu była Pani zameldowana na pobyt stały nieprzerwanie w okresie od 1962 r. do 1974 r.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy otrzymany nieodpłatnie w wyniku działu spadku (rozliczanie nakładów poniesionych przez zmarłą matkę) udział w nieruchomości, tj. udział wynoszący 265271/1627626 części, a wynikający z uwzględnienia przez Sąd w dziale spadku nakładów poniesionych przez spadkodawczynię na majątek wspólny względem wartości wynikającej z udziałów spadkowych po obojgu rodzicach i pomniejszeniu o część nabytą od córki – podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?

Pani zdaniem, opisany udział podlega podatkowi od spadków i darowizn, i w związku z tym powinna skorygować złożone przez siebie zeznanie SD-Z2.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Pani w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) – podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem:

1.  dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego;
2.  darowizny, polecenia darczyńcy;
3.  zasiedzenia;
4.  nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
5.  zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
6.  nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci (art. 1 ust. 2 ustawy).

Ponadto stosownie do treści art. 2 cytowanej ustawy nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi, jeżeli w chwili otwarcia spadku lub zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Uwzględniając powyższe, podkreślić należy, iż ustawa o podatku od spadków i darowizn zawiera zamknięty katalog zdarzeń objętych tym podatkiem. Oznacza to, że opodatkowaniu podlegają zdarzenia wymienione w przytoczonych przepisach art. 1 i art. 2 ustawy.

Jak wynika z zaistniałego stanu faktycznego na mocy postanowienia z dnia 22 września 2009 r. (wydanego w sprawie o podział majątku wspólnego zmarłych rodziców oraz o dział spadków po nim) na skutek podziału majątku wspólnego zmarłych rodziców, w wyniku którego sąd ustalił, że Pani matka poczyniła nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 268 271 zł, nie uległ zwiększeniu Pani udział w spadku (nabyty w drodze spadku po zmarłej matce), a jedynie jego wartość, zaś na skutek działu spadku przyznano na Pani wyłączną własność odrębną własność lokalu mieszkalnego wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz w częściach wspólnych budynku, w którym znajduje się ww. lokal, oraz oszczędności w kwocie 5 900 zł z jednoczesnym zasądzeniem na rzecz córki tytułem spłaty kwoty 3 032 zł płatnej w terminie czterech miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia z uwzględnieniem na wypadek zwłoki w terminie płatności 13% odsetek w stosunku rocznym.

W wyniku tego, jak wynika z Pani wyliczeń, nabyła Ona udział wynoszący 265271/1627626 części w nieruchomości, a wynikający z uwzględnienia przez Sąd w dziale spadku nakładów poniesionych przez spadkodawczynię na majątek wspólny względem wartości wynikającej z udziałów spadkowych po obojgu rodzicach i pomniejszeniu o część nabytą od córki.

Zatem dla prawidłowej oceny opisanego zdarzenia należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.), gdzie zgodnie z art. 922 spadek to prawa i obowiązki zmarłego wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, które z chwilą jego śmierci przechodzą na następców prawnych. W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 Kodeksu cywilnego). Z kolei stosownie do treści art. 1035 cytowanej ustawy, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku. Współwłasność spadku jako masy majątkowej i wspólność poszczególnych praw i rzeczy do niej wchodzących wskazywane są w piśmiennictwie jako szczególne postacie współwłasności w częściach ułamkowych z uwagi na odrębność w żądaniu jej zniesienia (por. S. Babiarz, Spadek i darowizna w prawie cywilnym i podatkowym, Warszawa 2008, str. 221).

Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców (art. 1037 § 1 ustawy), przy czym sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek, jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku (art. 1038 § 1).

Również w zakresie postępowania w sprawach o dział spadku art. 680-689 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) należy odnotować brak samodzielnej i wyczerpującej regulacji tej problematyki, co skutkuje odesłaniem w myśl art. 688 do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących zniesienia współwłasności (art. 617-625 Kodeksu), a w szczególności art. 618 § 2 i § 3. Podkreślić przy tym należy, iż stosowanie do działu spadku przepisów o współwłasności musi być odpowiednie, czyli uwzględniające jego odrębność.

Wprawdzie na gruncie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn opodatkowaniu podlega pod pewnymi warunkami nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności (art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy), to w świetle poczynionych ustaleń dokonanego na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 22 września 2009 r. działu spadku nie można zakwalifikować jako zniesienia współwłasności.

Reasumując, nabycie udziału w nieruchomości w drodze działu spadku nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Należy również wskazać, iż prawidłowość dokonanych przez Panią we wniosku wyliczeń udziałów w masie spadkowej po zmarłych rodzicach nie stanowiła przedmiotu niniejszej interpretacji, bowiem tutejszy organ nie może rozstrzygać w kwestiach, które wymagają przeprowadzenia postępowania podatkowego.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, ul. Sienkiewicza 84, 15-950 Białystok po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.