Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.55.2025.1.SKJ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-05
Teza: Brak opodatkowania świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej oraz mediacji.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; mediacja; pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 stycznia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 23 stycznia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie braku podlegania
    opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej i mediacji oraz udokumentowania tych czynności.
    Opis stanu faktycznego

    Wnioskodawca jest radcą prawnym, prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą,
    wpisaną do CEIDG pod nazwą Kancelaria Radcy Prawnego (...) Radca Prawny, kod
    działalności 69.10.Z - działalność prawnicza.
    Wnioskodawca zwany w umowie Zleceniobiorcą zawarł (...) 2024 r. jako osoba prowadząca
    działalność gospodarczą pod firmą Kancelaria Radcy Prawnego reprezentowana przez A.A.
    umowę o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji z Gminą zwaną w umowie
    Gminą.
    Przedmiotem umowy było zlecenie przez Gminę osobistego udzielania przez
    Zleceniobiorcę, za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnej mediacji
    w ramach zorganizowanego przez Gminę punktu udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej, zgodnie z ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.
    Zleceniobiorca, zgodnie z zapisami umowy musi być osobą uprawnioną, zgodnie z
    zapisami ustawy, do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Pomoc będzie świadczona
    według ściśle wyznaczonego harmonogramu określonego w umowie - wyznaczonym
    mieście, budynku, dniu i godzinach oraz za zapłatą stałego, ryczałtowego wynagrodzenia
    w stawce za miesiąc, niezależnie od ilości dyżurów i przyjętych petentów. Zgodnie z
    zapisami umowy wysokość wynagrodzenia została ustalona przy uwzględnieniu wysokości
    dotacji celowej przyznanej na rzecz Gminy w 2025 r. na realizację zadania udzielania
    nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Wynagrodzenie będzie płatne Zleceniobiorcy po przekazaniu Gminie prawidłowo
    wystawionej faktury VAT, w terminie 14 dni od jej przekazania do 10-go dnia kolejnego
    mca kalendarzowego. Gmina w umowie zastrzegła możliwość wydłużenia dyżuru do 5
    godzin i zmiany lokalu oraz godzin świadczenia porad.
    Gmina zobowiązała się w umowie do udostępnienia lokalu świadczenia porad,
    wyposażenia w meble, dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej, teleinformatycznej,
    wyposażenia lokalu w telefon, drukarkę, skaner, komputer, zapewnienie dostępu do bazy
    aktów prawnych. W umowie było zastrzeżenie, że lokal może być wykorzystywany
    wyłącznie dla celów udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zleceniobiorca został w umowie zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy i aktów
    wykonawczych; udzielania pomocy prawnej osobiście według swojej najlepszej wiedzy;
    obecności w godzinach dyżurów w wyznaczonym miejscu według ustalonego
    harmonogramu oraz punktualnego logowania do systemu teleinformatycznego; przyjęcia
    stosownych oświadczeń od osoby uprawnionej; dokumentowania w kartach każdego
    przypadku udzielania pomocy; przekazywania gminie dokumentów w określonym
    terminie; zabezpieczenia danych osobowych; informowania osób uprawnionych o
    możliwości spotkania z mediatorem w ramach npp; informowania osób uprawnionych o
    innych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego oraz
    mediacji. W przypadku niemożliwości udzielania pomocy prawnej i mediacji osobiście
    Zleceniobiorca ma obowiązek zapewnić zastępstwo. Zleceniobiorca rozlicza się z zastępcą
    i informuje Gminę o osobie zastępcy z imienia i nazwiska, z jednodniowym
    wyprzedzeniem. W umowie znajduje się zapis, iż Zleceniobiorca ponosi pełną
    odpowiedzialność za działania i zaniechania osób, którym powierzył zastępstwo.
    Umowa została sporządzona na czas określony, jednego roku - od stycznia do grudnia
    2025 r., z prawem każdej ze stron do jej wypowiedzenia za 1 - miesięcznym okresem
    wypowiedzenia. Umowa przewidywała wypadki jej wypowiedzenia ze skutkiem
    natychmiastowych, m.in. w przypadku zaniechania realizacji obowiązków wynikających z
    ustawy o npp.
    Do spraw nieuregulowanych umową mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i
    ustawy o npp. W praktyce wygląda to tak, że jest wyznaczany harmonogram świadczenia
    porad prawnych i mediacji - wskazane miasto, ulica, określone dni tygodnia i wyznaczone

    godziny. Wykonawca jest obowiązany w wyznaczonym dniu i godzinach stawić się w
    punkcie i zalogować w systemie informatycznym MS, bowiem jest po tym sprawdzany czy
    przebywa na dyżurze. Niestawiennictwo w punkcie i niezapewnienie dyżuru jest jednym z
    powodów rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym jako rażące naruszenie jej
    postanowień. Jeżeli z jakichkolwiek przyczyn - choroba, sytuacje nadzwyczajne nie jest w
    stanie świadczyć pomocy ma obowiązek zapewnić zastępcę. Nieodpłatna pomoc prawna
    obejmuje również nieodpłatną mediację.
    W umowie przewidziane jest stałe, ryczałtowe wynagrodzenie za cały miesiąc bez względu
    na liczbę przyjętych petentów. Wykonawca nie ma wpływu na dobór osób, które zapisuje
    Gmina, która ma także obowiązek zapewnić, zgodnie z rozporządzeniem MS lokal,
    wyposażenie, sprzęt techniczny, meble, dostęp do komputera, sieci energetycznej,
    Internetu, oprogramowania z bazą aktów prawnych i faktycznie to zapewnia. Zakres npp i
    npo został określony ściśle w ustawie i jest to wąski zakres usług. Wnioskodawca
    sporządza jedynie projekt pisma, za wyjątkiem pism w toku sprawy, nie podpisuje tych
    pism swoim imieniem i nazwiskiem, ani nie sygnuje ich swoją pieczątką, nie używa w
    punkcie szyldu swojej kancelarii, nie reprezentuje osób przed sądem. Przeważnie udziela
    porad prawnych. Dla osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej Wnioskodawcą
    jest osobą anonimową, pozostającą w dyspozycji Gminy. Zleceniobiorca z racji
    wykonywanego zawodu jest czynnym podatnikiem VAT oraz posiada ubezpieczenie OC.
    W umowie nie ma zapisu kto ponosi odpowiedzialność za realizację umowy wobec osób
    trzecich. Jest jedynie przewidziana odpowiedzialność Zleceniobiorcy za działania i
    zaniechania zastępcy bez wskazania wobec kogo jest ta odpowiedzialność - czy wobec
    osób trzecich czy wobec Gminy. Nie ma również zapisu, aby Gmina wzięła na siebie
    jakąkolwiek odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez
    Zleceniobiorcę na jej rzecz.
    Reasumując:
    1. Świadcząc usługi w ramach umowy zawartej z Gminą - w Pani ocenie - wyraża Pani
      oświadczenia woli w imieniu i na rzecz Gminy, bowiem z nią ma Pani umowę, chociaż
      usługi świadczy Pani osobiście, bowiem ma Pani uprawnienia radcy prawnego oraz
      mediatora;
    2. Wynagrodzenie, które otrzyma Pani od Gminy za wykonywane czynności będzie
      stanowić przychody, o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym
      od osób fizycznych - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy
      zlecenia, uzyskiwane od osoby prawnej jaką jest Gmina. Nie będą to natomiast
      przychody o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ustawy;
    3. Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego ani
      ekonomicznego. Ponosi je Gmina. W zakresie wypłaty wynagrodzenia ryzyko
      gospodarcze ponosi Gmina. Gmina dostaje dotację celową od Państwa na realizację
      zadania z zakresu npp i wypłaca z niej Zleceniobiorcom wynagrodzenie. Natomiast w
      zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy
      aktów prawnych ryzyko ekonomiczne ponosi również Gmina, bowiem ona ma
      obowiązek to wszystko zapewnić zgodnie z zapisami Rozporządzenia MS z 21 grudnia
      2018r.;
    4. Nie ma Pani żadnego wpływu na wysokość przyznanego Pani wynagrodzenia
      wynikającego z zawartej z Gminą umowy. Wynagrodzenie jest określone w stałej
      kwocie za cały miesiąc, niezmiennej przez cały rok trwania umowy. W jednym miesiącu
      kwota wynagrodzenia jest wyższa o 4 grosze od pozostałych.
    5. Wobec braku zapisu w umowie o odpowiedzialności Gminy wobec osób trzecich uważa
      się za spełnienie warunku braku tej odpowiedzialności po stronie Zleceniobiorcy.
      Opisane zdarzenie odnosi się do usług porad prawnych i mediacji - wszystko.
    Pytania

    1. Czy Wnioskodawca świadcząc usługi nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji w ramach
      umowy z Gminą zawartą jako Kancelaria Radcy Prawnego na zasadach określonych w
      ustawie z 5 sierpnia 2025r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym
      poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej jest zobowiązany odprowadzać
      podatek od towarów i usług - VAT od uzyskiwanego wynagrodzenia?
    2. Czy z tytułu świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji
      Wnioskodawca może wystawiać jako Kancelaria Radcy Prawnego notę księgową?
    Pani stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawcy udzielanie porad prawnych i mediacji w ramach umowy z Gminą
    nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - VAT. Wnioskodawca z tytułu
    realizacji tej umowy nie ma obowiązku wystawiania faktury, a może wystawiać jako
    Kancelaria Radcy Prawnego notę księgową. Kluczowym artykułem w tym zakresie jest art.
    15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, który stanowi jakich czynności nie uznaje się za wykonywaną
    samodzielnie działalność gospodarczą. Cytowany artykuł stanowi o trzech warunkach,
    które muszą być spełnione, aby wykonywane czynności nie były samodzielnie
    wykonywaną działalnością gospodarczą.
    Warunek pierwszy - przychody z tytułu wykonywanych czynności muszą mieścić się w art.
    13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Wnioskodawcy,
    są to przychody wymienione w art. 13 pkt 8a ustawy - przychody z tytułu wykonywania
    usług na podstawie umowy zlecenia z osobą prawną, którą jest Gmina na mocy art. 2 ust.
    2 ustawy o samorządzie gminnym. Nie ma tu znaczenia nazwa umowy, bowiem o jej
    istocie przesądza jej treść oraz zamiar stron i cel umowy. Celem umowy jest świadczenie
    przez Zleceniobiorcę określonego rodzaju usług świadczenia nieodpłatnych porad
    prawnych i nieodpłatnej mediacji, do których stosuje się, zgodnie z art. 750 Kodeksu
    cywilnego przepisy o zleceniu.
    Warunek drugi - związanie stron więzami tworzącymi stosunek prawny co do warunków
    wykonywania czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności Zlecającego wobec osób
    trzecich. Stosunek prawny łączący strony zbliżony jest do stosunku pracy i Zleceniobiorca
    nie ma samodzielności i niezależności w zakresie świadczonych usług i jest
    podporządkowany Gminie i ustawie w zakresie zakresu świadczonych usług, warunków
    wykonywania umowy i wynagradzania. Wprawdzie w umowie jest zapis, iż wykonuję
    pomoc prawną osobiście, bowiem mam uprawnienia radcy prawnego i mediatora. W tym
    względzie można powiedzieć, że w zakresie udzielania porad ma Pani samodzielność,
    bowiem Gmina nie ingeruje w treść pomocy prawnej przez Panią udzielonej, bowiem ma
    Pani do tego przygotowanie zawodowe, potwierdzone zdanym egzaminem i tytułem
    zawodowym. Brak samodzielności i niezależności przejawia się w tym, iż Zleceniobiorca
    nie ma wpływu na umiejscowienie punktu, godziny dyżuru, dobór klientów,
    wynagrodzenie, wyposażenie czy wybór lokalu. Musi stawić się w punkcie w wyznaczonym
    dniu i godzinach tak jak w stosunku pracy - niestawiennictwo i niezapewnienie zastępcy
    jest powodem wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym; musi zalogować się
    do sytemu informatycznego MS, bowiem jest sprawdzany pod tym kątem. Zleceniobiorca
    nie może brać pieniędzy od klientów za świadczoną pomoc ani polecać im swoich
    prywatnych usług ani innych osób. Zleceniobiorca nie używa w punkcie swojej pieczątki
    ani szyldu Kancelarii, nie podpisuje sporządzonych projektów pism. To powoduje, że
    pomimo, iż zawiera umowy z Gminą jako Kancelaria Radcy Prawnego, to w punktach
    porad prawnych nie reprezentuje swojej kancelarii, lecz świadczy pomoc prawną i
    mediacje z ramienia Gminy i w ograniczonym ustawą o npp zakresie. Zapewnienie przez
    Gminę infrastruktury, lokalu i pełnego wyposażenia punktu powoduje, iż Zleceniobiorca
    nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani gospodarczego, bowiem ma zapewnione stałe,
    zryczałtowane wynagrodzenie. Jedynym wydatkiem, jaki może ponieść są koszty dojazdu
    do punktu, mogą być koszty korespondencji - 10 zł mc. Jednak nie zawsze te koszty są
    ponoszone, bowiem niektóre punkty są zlokalizowane w miejscu zamieszkania
    Zleceniobiorcy, a korespondencję zanosi się osobiście albo wysyła mailem. W przypadku

    zastępstw Zleceniobiorca rozlicza się z osobą zastępującą go, lecz te zastępstwa są
    sporadyczne, a mogą w ogóle nie wystąpić w ciągu całego roku.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność wobec osób trzecich. Minister Finansów w odniesieniu
    do warunku odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich
    wskazał w Interpretacji ogólnej: „Warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową
    odpowiedzialność jest po stronie spółki, a nie po stronie faktycznego wykonawcy
    (zarządzającego), co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie
    także spełniony gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej
    odpowiedzialności. Bez znaczenia pozostaje w tym kontekście odpowiedzialność
    zarządzającego wynikająca z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, w tym w
    szczególności odpowiedzialność członków zarządu wynikająca z przepisów Kodeksu
    spółek handlowych. Przykładowo, jeżeli dana umowa przewiduje, że zarządzający ponosi
    odpowiedzialność wobec spółki oraz wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w czasie
    wykonywania przez niego przedmiotu umowy, będące następstwem niewykonania lub
    nienależytego wykonania obowiązków zarządzającego wynikających z umowy lub z
    przepisów prawa - przy czym, odpowiedzialność ta jest niezależna od odpowiedzialności
    zarządzającego, którą ponosi on z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu, określonej
    przepisami prawa (w szczególności na mocy k.s.h.) - niniejszy warunek nie będzie
    spełniony”- por. Komentarz do art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, Jacek Matarewicz.
    Ponadto w wyroku NSA z 12 lipca 2022 r. (sygn. akt I FSK 1585/18) sąd potwierdził również,
    że odpowiedzialności takiej nie można wywodzić z zasad ogólnych wynikających z innych
    przepisów prawnych. Innymi słowy sąd potwierdził, że w celu uznania danej osoby za
    podatnika VAT (a usług świadczonych przez taką osobę za opodatkowane VAT) niezbędne
    jest uregulowanie kwestii odpowiedzialności bezpośrednio w umowie. Nie wystarczy więc
    domniemywanie takiej odpowiedzialności z ogólnych przepisów prawa. Powyższe
    oznacza, że brak w umowie z Gminą wyraźnego zapisu o odpowiedzialności
    Zleceniobiorcy wobec osób trzecich - czyli milczenie umowy w tej kwestii - uważa się za
    spełnienie warunku braku tej odpowiedzialności po stronie Zleceniobiorcy nawet, jeżeli
    jego odpowiedzialność jest przewidziana w innych przepisach prawa. Nie przekreśla tego
    fakt zapisu w umowie, iż Zleceniobiorca ponosi pełną odpowiedzialność za działania i
    zaniechania osób zastępujących go, bowiem zapis umowy jest nieprecyzyjny. Nie określa
    wprost wobec kogo jest ta odpowiedzialność - czy wobec Gminy czy osób trzecich.
    Zgodnie z cytowanym wyrokiem NSA odpowiedzialności powyższej nie można
    domniemywać. Musi być ona wyraźnie określona w umowie albo umowa milczy na ten
    temat. Poza tym odpowiedzialność za zastępcę wystąpi tylko w razie niemożliwości
    świadczenia porad osobiście przez Zleceniobiorcę, co może w ogóle nie nastąpić w ciągu
    całego roku. Wnioskodawca uważa, iż świadcząc w/w usługi nie działa jako samodzielny
    podmiot gospodarczy jako profesjonalista - jak w przypadku swojej prywatnej działalności
    gospodarczej pomimo, że umowę z Gminą zawiera jako Kancelaria Radcy Prawnego.
    Wobec powyższego zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.
    Odnośnie sposobu rozliczania się z Gminą z tytułu otrzymywanego wynagrodzenia -
    pytanie nr 2 - to najbardziej właściwym wydaje się wystawianie jako Kancelaria Radcy
    Prawnego noty księgowej. Skoro bowiem opisane w stanie faktycznym usługi nie będą
    opodatkowane VAT, to nie będzie podstaw do wystawiania faktury z tego tytułu. Jeżeli ww.
    usługi nie będą uznane za samodzielnie wykonywaną działalność gospodarczą, to nie
    będzie także podstaw do wystawienia rachunku.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

      opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów
      i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl z art. 7 ust. 1 ustawy:
      przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że
    usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni
    konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od
    towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność winna być
    ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
    po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w
    ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów
    i usług.
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
      Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność
      producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących
      zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne
      zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
      wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły
      dla celów zarobkowych.

    W świetle art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony);
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
      tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
      prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
      czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
      czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
      wobec osób trzecich.
    Według art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163), dalej jako „ustawa o PIT”:
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony),
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej,
      trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z
      dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w
      badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system
      szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia
      sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów
      z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem
      obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania
      tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem
      przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki
      organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w
      pkt 7.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie które otrzyma Pani od Gminy za
    wykonywane czynności będzie stanowić przychody o których mowa w art. 13 pkt 18a
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Z przywołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 3 ustawy wynika, że warunkiem dla uznania, że
    określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie
    wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o
    podatku od towarów i usług, jest uznanie przychodów osiąganych z tytułu wykonywanych
    czynności za przychody wymienione w art. 12 ust. 1-6 (przychody z wykonywanej pracy)
    lub w art. 13 pkt 2-9 (przychody z działalności wykonywanej osobiście) ustawy z 26 lipca
    1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wskazać należy, że z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla
    uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w
    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
        wykonywania tych czynności,
        wynagrodzenia, oraz
        odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe
    kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na
    warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za
    wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w
    rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym
    ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny
    w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie

    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Istotna jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią z Gminą.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
    „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych
    zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności
    wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w
    celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważyć też należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko

    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy.
    Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne, jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy Zleceniobiorcą - Panią a Zleceniodawcą - Gminą wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie -
    warunek drugi).
    Warunek drugi - wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez doradcę.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że prowadzi Pani działalność gospodarczą, wpisaną do CEIDG pod
    nazwą Kancelaria Radcy Prawnego (...) Radca Prawny. Jako Zleceniobiorca zawarła Pani
    umowę o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji z Gminą. Przedmiotem
    umowy było zlecenie przez Gminę osobistego udzielania przez Zleceniobiorcę, za
    wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnej mediacji w ramach
    zorganizowanego przez Gminę punktu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, zgodnie z
    ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej. Zleceniobiorca, zgodnie z zapisami umowy musi być
    osobą uprawnioną, zgodnie z zapisami ustawy, do udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej. Pomoc będzie świadczona według ściśle wyznaczonego harmonogramu
    określonego w umowie - wyznaczonym mieście, budynku, dniu i godzinach oraz za zapłatą
    stałego, ryczałtowego wynagrodzenia w stawce za miesiąc, niezależnie od ilości dyżurów i
    przyjętych petentów. Zgodnie z zapisami umowy wysokość wynagrodzenia została
    ustalona przy uwzględnieniu wysokości dotacji celowej przyznanej na rzecz Gminy w 2025
    r. na realizację zadania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Wynagrodzenie będzie

    płatne Zleceniobiorcy po przekazaniu Gminie prawidłowo wystawionej faktury VAT, w
    terminie 14 dni od jej przekazania do 10-go dnia kolejnego mca kalendarzowego. Gmina w
    umowie zastrzegła możliwość wydłużenia dyżuru do 5 godzin i zmiany lokalu oraz godzin
    świadczenia porad. Gmina zobowiązała się w umowie do udostępnienia lokalu
    świadczenia porad, wyposażenia w meble, dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej,
    teleinformatycznej, wyposażenia lokalu w telefon, drukarkę, skaner, komputer,
    zapewnienie dostępu do bazy aktów prawnych. W umowie było zastrzeżenie, że lokal
    może być wykorzystywany wyłącznie dla celów udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zleceniobiorca został w umowie zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy i aktów
    wykonawczych; udzielania pomocy prawnej osobiście według swojej najlepszej wiedzy;
    obecności w godzinach dyżurów w wyznaczonym miejscu według ustalonego
    harmonogramu oraz punktualnego logowania do systemu teleinformatycznego; przyjęcia
    stosownych oświadczeń od osoby uprawnionej; dokumentowania w kartach każdego
    przypadku udzielania pomocy; przekazywania gminie dokumentów w określonym
    terminie; zabezpieczenia danych osobowych; informowania osób uprawnionych o
    możliwości spotkania z mediatorem w ramach npp; informowania osób uprawnionych o
    innych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego oraz
    mediacji. W przypadku niemożliwości udzielania pomocy prawnej i mediacji osobiście
    Zleceniobiorca ma obowiązek zapewnić zastępstwo. Zleceniobiorca rozlicza się z zastępcą
    i informuje Gminę o osobie zastępcy z imienia i nazwiska, z jednodniowym
    wyprzedzeniem. W umowie znajduje się zapis, iż Zleceniobiorca ponosi pełną
    odpowiedzialność za działania i zaniechania osób, którym powierzył zastępstwo.
    Wykonawca jest obowiązany w wyznaczonym dniu i godzinach stawić się w punkcie i
    zalogować w systemie informatycznym MS, bowiem jest po tym sprawdzany czy przebywa
    na dyżurze. Niestawiennictwo w punkcie i niezapewnienie dyżuru jest jednym z powodów
    rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym jako rażące naruszenie jej
    postanowień. Jeżeli z jakichkolwiek przyczyn - choroba, sytuacje nadzwyczajne nie jest w
    stanie świadczyć pomocy ma obowiązek zapewnić zastępcę. Nieodpłatna pomoc prawna
    obejmuje również nieodpłatną mediację.
    W umowie przewidziane jest stałe, ryczałtowe wynagrodzenie za cały miesiąc bez względu
    na liczbę przyjętych petentów. Wykonawca nie ma wpływu na dobór osób, które zapisuje
    Gmina, która ma także obowiązek zapewnić, zgodnie z rozporządzeniem MS lokal,
    wyposażenie, sprzęt techniczny, meble, dostęp do komputera, sieci energetycznej,
    Internetu, oprogramowania z bazą aktów prawnych i faktycznie to zapewnia. Zakres npp i
    npo został określony ściśle w ustawie i jest to wąski zakres usług. Wnioskodawca
    sporządza jedynie projekt pisma, za wyjątkiem pism w toku sprawy, nie podpisuje tych
    pism swoim imieniem i nazwiskiem ani nie sygnuje ich swoją pieczątką, nie używa w
    punkcie szyldu swojej kancelarii, nie reprezentuje osób przed sądem. Przeważnie udziela
    porad prawnych. Dla osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej jest Pani osobą
    anonimową, pozostającą w dyspozycji Gminy. Zleceniobiorca z racji wykonywanego
    zawodu jest czynnym podatnikiem VAT oraz posiada ubezpieczenie OC.
    W umowie nie ma zapisu kto ponosi odpowiedzialność za realizację umowy wobec osób
    trzecich. Jest jedynie przewidziana odpowiedzialność Zleceniobiorcy za działania i
    zaniechania zastępcy bez wskazania wobec kogo jest ta odpowiedzialność - czy wobec
    osób trzecich czy wobec Gminy. Nie ma również zapisu, aby Gmina wzięła na siebie
    jakąkolwiek odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez
    Zleceniobiorcę na jej rzecz.
    Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego ani
    ekonomicznego. Ponosi je Gmina. W zakresie wypłaty wynagrodzenia ryzyko gospodarcze
    ponosi Gmina. Gmina dostaje dotację celową od Państwa na realizację zadania z zakresu
    npp i wypłaca z niej Zleceniobiorcom wynagrodzenie. Natomiast w zakresie obowiązku
    dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych ryzyko
    ekonomiczne ponosi również Gmina, bowiem ona ma obowiązek to wszystko zapewnić
    zgodnie z zapisami Rozporządzenia MS z 21 grudnia 2018 r. Nie ma Pani żadnego wpływu

    na wysokość przyznanego Pani wynagrodzenia wynikającego z zawartej z Gminą umowy.
    Wynagrodzenie jest określone w stałej kwocie za cały miesiąc, niezmiennej przez cały rok
    trwania umowy. W jednym miesiącu kwota wynagrodzenia jest wyższa o 4 grosze od
    pozostałych.
    Pani wątpliwości dotyczą w pierwszej kolejności ustalenia, czy świadcząc usługi
    nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji w ramach umowy z Gminą jest Pani zobowiązana
    odprowadzić podatek od towarów i usług od uzyskiwanego wynagrodzenia.
    Mając powyższe na uwadze, na gruncie powołanych przepisów należy stwierdzić, że przy
    tak przedstawionym opisie sprawy, świadczenie przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej
    i mediacji na podstawie zawartej umowy z Gmina, nie mieści się w definicji działalności
    gospodarczej określonej w ustawie, a tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem
    zobowiązanym do rozliczania podatku od towarów i usług.
    Jak wynika bowiem z okoliczności sprawy - nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego i
    ekonomicznego. W umowie nie ma zapisu kto ponosi odpowiedzialność za realizację
    umowy wobec osób trzecich. Ponadto, Gmina ma obowiązek zapewnić lokal, wyposażenie,
    sprzęt techniczny, meble, dostęp do komputera, sieci energetycznej, Internetu,
    oprogramowania z bazą aktów prawnych. Co więcej - jak wskazała Pani we wniosku - nie
    ma Pani żadnego wpływu na wysokość przyznanego wynagrodzenia, które jest określone
    w stałej kwocie za cały miesiąc.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, realizowane przez Panią świadczenie z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i
    mediacji, na podstawie przedmiotowej umowy z Gminą, nie podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług. Zatem, w przypadku umowy zawartej z Gminą nie
    powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonej - na podstawie
    umowy - usługi nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji.
    Podsumowując, stwierdzam, że nie jest Pani zobowiązana do odprowadzania podatku od
    towarów i usług od otrzymywanego wynagrodzenia, zawierając z Gminą o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji jako Kancelaria Radcy Prawnego na zasadach
    określonych w ustawie z 5 sierpnia 2025 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym
    poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.
    Tym samym Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy z tytułu świadczonych usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji jest Pani zobowiązana wystawić jako Kancelaria
    Rady Prawnego notę księgową.
    Należy wskazać, że zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w
    Rozdziale 1 - Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy, jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:

      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 111):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnięto świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy
    prawnej i mediacji nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, wykonywane przez Panią czynności na rzecz Gminy z zakresu nieodpłatnej
    pomocy prawnej i mediacji, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Tym samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia za
    czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w
    analizowanej sprawie nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od
    świadczonych na podstawie zawartej umowy z Gminą.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji,
    ponieważ w ww. zakresie nie prowadzi Pani działalności gospodarczej.
    W odniesieniu do wykonywanych przez Panią usług, które nie będą opodatkowane
    podatkiem od towarów i usług brak jest podstaw do wystawiania przez Panią faktur lub
    rachunków. Powyższe wynagrodzenie z umowy zawartej z Gminą w przedmiocie
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji, może być udokumentowane na
    podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Nic nie wskazuje
    również, że dokumentem takim nie może być umowa cywilnoprawna. Należy jednak
    zaznaczyć, że nota księgowa jak i umowa nie są dokumentami przewidzianymi przez
    przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, i jako takie nie są objęte ich regulacją. Brak
    jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przedmiotowych przepisów dla takiego sposobu
    udokumentowania.
    Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan
    faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji będzie się pokrywał z opisem stanu
    faktycznego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w
    przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona
    odpowiedź traci swoją aktualność.
    Należy wskazać, że niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie kwestie będącą
    przedmiotem zapytania, tj. braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia
    usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji oraz udokumentowania tych
    czynności. Inne kwestie nieobjęte pytaniem i stanowiskiem nie mogą być - zgodnie z art.
    14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - rozpatrzone.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie
        zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.