Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB4/4511-1353/15-2/PP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2015-12-31
Teza: Czy kwota uzyskana z tytułu spłaty w związku z odpłatnym działem spadku nie przekraczająca wartości otrzymanego spadku nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym nie jest wymagane złożenie deklaracji PIT-39 za rok 2015 z tytułu otrzymania kwoty spłaty?
Słowa kluczowe: nieruchomości; spadek; spadek-dział spadku; spłata
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 5 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko - przedstawione we wniosku z dnia 20 listopada 2015 r. (data wpływu 23 listopada 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w wyniku działu spadku – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 23 listopada 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w wyniku działu spadku.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca z matką oraz dwoma braćmi nabył z mocy ustawy prawo do spadku po zmarłym w dniu 21 kwietnia 2015 r. ojcu. Nabycie spadku zostało potwierdzone notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia w dniu 15 lipca 2015 r. Wnioskodawca razem z pozostałymi spadkobiercami dokonał w dniu 2 września 2015 r. zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych nabytych w drodze spadku w Urzędzie Skarbowym na formularzu SD-Z2. Zgłoszenie dotyczyło nabycia przez każdego ze spadkobierców udziałów w wysokości 1/8 lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (wartość rynkowa lokalu 400.000 zł).

W dniu 25 września 2015 r. aktem notarialnym umowy o dział spadku dokonano zniesienia współwłasności w nieruchomości na rzecz matki wnioskodawcy w zamian za spłaty w wysokości po 50.000 zł dla Wnioskodawcy i jego dwóch braci za każdy udział w lokalu. Wnioskodawca wskazuje, że uzyskana przez niego kwota spłaty nie przekracza wartości udziału, który nabył w spadku po ojcu.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy kwota uzyskana z tytułu spłaty w związku z odpłatnym działem spadku nie przekraczająca wartości otrzymanego spadku nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym nie jest wymagane złożenie deklaracji PIT-39 za rok 2015 z tytułu otrzymania kwoty spłaty?

Zdaniem Wnioskodawcy.

Zdaniem Wnioskodawcy spłata otrzymana przez jednego spadkobiercę od drugiego przy dziale spadku obejmującego nieruchomość w części nie przekraczającej wartości udziału w spadku, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości i w związku z tym faktem nie jest wymagane złożenie deklaracji PIT-39 za rok 2015 przez spadkobierców otrzymujących spłatę w drodze odpłatnego zbycia spadku.

W dniu 9 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w podobnej sprawie wydał wyrok. W jego uzasadnieniu WSA zauważył, że od chwili nabycia spadku między współspadkobiercami istnieje wspólność majątku spadkowego, która ma charakter przejściowy, to znaczy istnieje do chwili podziału między spadkobiercami majątku spadkowego (działu spadku). WSA uznał więc, że przez dziedziczenie należy rozumieć zarówno samo nabycie spadku, jak i nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze działu spadku (który jest zdaniem WSA swego rodzaju dalszym etapem dziedziczenia). W tym kontekście, WSA zwrócił uwagę, że dziedziczenie jest objęte podatkiem od spadków i darowizn, zatem opodatkowanie działu spadku, jako elementu dziedziczenia, powtórnie także podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest wykluczone.

WSA podkreślił także, że objęcie spłat otrzymanych w ramach działu spadku podatkiem dochodowym prowadziłoby do różnicowania sytuacji spadkobierców. Spadkobiercy niedokonujący w ogóle działu spadku (np. w sytuacji, gdy spadek dziedziczy jedyny spadkobierca) lub dokonujący działu spadku wyłącznie w naturze (np. przez podział rzeczy) nie byliby objęci podatkiem dochodowym, zaś spadkobiercy otrzymujący spłatę (z uwagi np. na brak możliwości podziału składnika spadku w naturze) byliby zobligowani do zapłaty podatku dochodowego.

Powyższe wnioski WSA warto uzupełnić o dodatkowe spostrzeżenie. Dział spadku obejmującego nieruchomość, polegający na przyznaniu jej własności jednemu spadkobiercy i pieniężnej spłaty drugiemu, nie mieści się w pojęciu odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości (to odpłatne zbycie stanowi źródło przychodu w podatku dochodowym). Dział spadku, jak wskazuje samo językowe rozumienie tego słowa, jest bogiem rozdysponowaniem składników spadku między spadkobiercami.

W omawianym stanie faktycznym w ramach działu nie doszło więc do zbycia udziału w przedmiocie należącym do spadku przez jednego spadkobiercę na rzecz drugiego, lecz do swego rodzaju „przydzielenia” części nieruchomości jednemu ze spadkobierców. Tym samym spłata uzyskana przez drugiego spadkobiercę, nie stanowiła odpłatności za udział w nieruchomości. Spłata ta zastępuje jedynie to, co spadkobierca może uzyskać z działu spadku w naturze, gdyby do niego doszło.

Podobne stanowisko, zdaniem Wnioskodawcy przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 5 marca 2013 roku, sygn. akt I SA/Po 918/12 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach: II FSK 3034/12, II FSK 3246/12, II FSK 2836/12. Identyczne stanowiska zajęli Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 9 sierpnia 2013 r. Nr ILPB2/415-422/12/13-S/TR oraz Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w indywidualnej interpretacji z dnia 16 stycznia 2014 roku nr IPTPB2/415-704/13-4/JR). Wynika z niej, że spłata otrzymana przez jednego spadkobiercę od drugiego przy dziale spadku obejmującego nieruchomość, w części nie przekraczającej wartości udziału w spadku, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości.

Podobne stanowisko zajął także Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej Nr IPPB4/4511-639/15-4/MP z dnia 12 sierpnia 2015 r. której istota brzmi: „Otrzymana kwota tytułem spłaty na podstawie umowy o dział spadku nie stanowi dla Wnioskodawcy przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym Wnioskodawca nie jest zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych lub przeznaczenia przychodu na inne cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji Wnioskodawca nie ma obowiązku składania, z tytułu otrzymania kwoty tytułem spłaty, deklaracji PIT-39 w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym nastąpiło zawarcie umowy o dział, spadku zniesienie wspólności”.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej opisanego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z poźn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

1.  nieruchomości
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej.
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,
4.  innych rzeczy

\- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c)- przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy- przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zmiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zmiany.

Przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy formułuje generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Tym samym jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości nastąpiła po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce nabycie lub wybudowanie – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a przychód uzyskany z odpłatnego zbycia w ogóle nie podlega opodatkowaniu.

Jako, że przepisy ustawy nie definiują pojęcia „spadek”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów zawartych w Kodeksie cywilnym. W myśl art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121) przez spadkobranie należy rozumieć przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób.

Stosownie do art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, że dniem nabycia spadku jest data śmierci spadkodawcy.

Natomiast, zgodnie z art. 1025 § 1 ww. ustawy, prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku, czy też akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, potwierdza jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

Z instytucją działu spadku mamy do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. Wskutek działu spadku poszczególni spadkobiercy stają się podmiotami wyłącznie uprawnionymi względem przyznanych im praw majątkowych, stanowiących do chwili działu przedmiot wspólności. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.

Zgodnie z art. 1035 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych.

W myśl art. 210 tej ustawy, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

Stosownie do art. 211 i 212 Kodeksu cywilnego, zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, a gdy rzeczy nie da się podzielić, przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, bądź przez podział cywilny, polegający na sprzedaży rzeczy wspólnej i podziale uzyskanej ceny stosownie do wielkości udziałów współwłaścicieli. W rezultacie, w wyniku dokonania działu spadku dochodzi więc jedynie do nowego ukształtowania prawa własności poprzez odebranie temu prawu cechy wspólności.

Zgodnie z art. 1037 § 1 i § 2 ww. ustawy, dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca wraz z matką oraz dwoma braćmi nabył z mocy ustawy prawo do spadku po zmarłym w dniu 21 kwietnia 2015 r. ojcu. Zgłoszenie dotyczyło nabycia przez każdego ze spadkobierców udziałów w wysokości 1 /8 lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (wartość rynkowa lokalu 400.000 zł). W dniu 25 września 2015 r. aktem notarialnym umowy o dział spadku dokonano zniesienia współwłasności w nieruchomości na rzecz matki Wnioskodawcy w zamian za spłaty w wysokości po 50.000 zł dla Wnioskodawcy i jego dwóch braci za każdy udział w lokalu. Wnioskodawca wskazał, że uzyskana przez niego kwota spłaty nie przekracza wartości udziału, który nabył w spadku po ojcu.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że otrzymanie przez Wnioskodawcę w wyniku działu spadku kwoty nie przekraczającej wartości posiadanego udziału w spadku nie spowodowało powstania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istotne znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że spłata nie przekroczyła wartości przysługującego Wnioskodawcy udziału spadkowego, a umowa została zawarta wyłącznie między spadkobiercami.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa, otrzymana kwota 50.000 złotych tytułem spłaty na podstawie umowy o dział spadku nie stanowi dla Wnioskodawcy przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym Wnioskodawca nie jest zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych lub przeznaczenia przychodu na inne cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji Wnioskodawca nie ma obowiązku składania, z tytułu otrzymania kwoty 50.000 złotych tytułem spłaty, deklaracji PIT-39 w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym nastąpiło zawarcie umowy o dział spadku.

Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko Wnioskodawcy jest prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.