Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP3/443-226/13-4/RD
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2013-05-28
Teza: Należy stwierdzić, że w tym opisywanym przypadku, gdy cena nabycia wierzytelności jest niższa od wartości nominalnej, a cena ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość wierzytelności w chwili nabycia, a poza cena zakupu wierzytelności nie dojdzie do przekazania innego wynagrodzenia, jak również pomiędzy zbywcą wierzytelności a Wnioskodawcą nie będzie istniał odrębny stosunek prawny rodzący obowiązek zapłaty wynagrodzenia na rzecz Wnioskodawcy w związku z nabyciem i egzekucją wierzytelności, to w przedmiotowej sprawie nie dojdzie do odpłatnego świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. W związku z powyższym, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, nabycie wierzytelności od wierzyciela wtórnego, który wcześniej nabył wierzytelność od wierzyciela pierwotnego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Słowa kluczowe: opodatkowanie; wierzytelność-nabycie wierzytelności
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Strony, przedstawione we wniosku z dnia 14.03.2013 r. (data wpływu 20.03.2013 r.), uzupełnionym w dniu 16.05.2013 r. (data wpływu 20.05.2013 r.) na wezwanie tut. Organu z dnia 06.05.2013 r. (skutecznie doręczone w dniu 09.05.2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania nabycia wierzytelności trudnych – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 20.03.2013 r. wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania nabycia wierzytelności trudnych.

Wniosek uzupełniony został pismem z dnia 14.05.2013 r., złożonym w dniu 16.05.2013 r. (data wpływu 20.05.2013 r.), będącym odpowiedzią na wezwanie z dnia 06.05.2013 r.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Duża Spółka windykacyjna nabyła wierzytelności od wierzyciela pierwotnego, które następnie przez wiele lat egzekwowała w imieniu własnymi na własny rachunek. W tym okresie podejmowała różne czynności prawne i faktyczne związane z egzekwowaniem należności. Spółka ta nie nabyła tych wierzytelności w celu ich dalszej sprzedaży, a jedynie w celu ich windykowania na własny rachunek. Obecnie Spółka, po kilkuletnim okresie egzekwowania należności, postanowiła sprzedać pozostałe nie wyegzekwowane wierzytelności w formie przetargu.

Podkreślenia wymaga fakt, iż Spółka —Zbywca nie nabyła tych wierzytelności w celu ich dalszej sprzedaży. Nabywca wierzytelności - Wnioskodawca (Spółka D. Sp. z o.o.) wyraził wolę nabycia tych wierzytelności w imieniu własnym i na własny rachunek w celu ich dalszego egzekwowania, z wykorzystaniem innych czynności prawnych.

D.Sp. z o.o. będąca czynnym podatnikiem podatku VAT zajmuje się zakupem wierzytelności od pierwotnego wierzyciela w celu windykacji na własny rachunek z zaangażowaniem własnych środków finansowych lub obcych (pożyczka bankowa). Obecnie w związku z prowadzoną działalnością zamierza nabyć pakiet wierzytelności od Spółki, która jest kolejnym wierzycielem.

Zgodnie z PKWiU opisane usługi mieszczą się w grupowaniu 8291 Z „działalność świadczona przez agencje inkasa i biura kredytowe”

W uzupełnieniu do wniosku Wnioskodawca wskazał, iż

1.  wartość wierzytelności w dniu nabycia będzie rzeczywistą wartością rynkową;
2.  poza ceną zakupu wierzytelności, umowa sprzedaży nie będzie nakładała na nabywcę żadnych dodatkowych świadczeń na rzecz zbywcy;<
3.  poza ceną sprzedaży wierzytelności, strony nie przewidują żadnych dodatkowych wynagrodzeń na rzecz zbywcy, w tym prowizji, premii;
4.  cena sprzedaży jest wyłącznie wartością rynkową wierzytelności i nie zawiera żadnego dodatkowego wynagrodzenia;
5.  zgodnie z umową sprzedaży wierzytelności strony nie przewidują powrotnego przeniesienia nabytych wierzytelności;
6.  zgodnie z umową sprzedaży wierzytelności strony nie przewidują zmiany ceny sprzedaży w zależności od powodzenia czynności zmierzających do wyegzekwowania nabytych wierzytelności;
7.  pomiędzy zbywcą a nabywcą nie będzie istniał żadny odrębny stosunek prawny w związku z nabyciem i egzekucją wierzytelności rodzący obowiązek zapłaty dodatkowego wynagrodzenia.

Jednocześnie Wnioskodawca informuje, iż zgodnie ze złożonym wnioskiem wnosi wyłącznie o interpretację przepisów prawa podatkowego w zakresie ustawy o podatku od towarów i usług.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy nabycie przez Spółkę windykacyjną (która nabywa wierzytelności we własnym imieniu na własną rzecz w celu ich dalszej windykacji) wierzytelności, od wierzyciela wtórnego (innej dużej firmy windykacyjnej) który wcześniej nabył wierzytelności od wierzyciela pierwotnego i dokonał częściowej windykacji tych wierzytelności we własnym imieniu i na własny rachunek będzie wyłączona spod opodatkowania podatkiem VAT, a będzie opodatkowana wyłącznie podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem Wnioskodawcy:

Nabycie przez D.Sp. z o.o. wierzytelności od wierzyciela wtórnego, który wcześniej nabył wierzytelności od wierzyciela pierwotnego, egzekwował te wierzytelności w imieniu własnym i na własny rachunek i następnie dokonał ich zbycia, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT, na podstawie art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów (usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą VAT.

W ocenie Wnioskodawcy cechą każdej usługi na gruncie prawa podatkowego zgodnie z brzmieniem przepisu art. 5 ust. 1 ustawy VAT jest jej odpłatność. Cesja wierzytelności zgodnie z art. 509 k.c. nie zawiera elementu świadczenia usług tj. odpłatności. Oznacza to, iż sama zapłata ceny, jak ma to miejsce przy umowie cesji, nie może zostać uznana za usługę, a między stronami cesji nie występuje jakiekolwiek inne świadczenie stanowiące wynagrodzenie za usługę.

Nabywając we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność za własne środki finansowe nabywca wejdzie w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Natomiast dalsze losy wierzytelności są poza tą transakcją.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt C-93/10, zakup wierzytelności nie jest usługą podlegająca VAT. Zgodnie z wymienionym wyrokiem podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży. Warunkiem braku opodatkowania VAT jest więc rynkowa wartość dyskonta. W tym zakresie nie wystąpi odpłatne świadczenie usług. Stanowisko to zostało potwierdzone wyrokiem poszerzonego składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt I FPS 5/11, w którym stwierdzono „Transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1.

W ocenie Wnioskodawcy, nabycie wierzytelności od wierzyciela pierwotnego, jak również od wierzyciela wtórnego, który wcześniej nabył wierzytelności od wierzyciela pierwotnego, egzekwował te wierzytelności w imieniu własnym i na własny rachunek i następnie dokonał ich zbycia, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

Wnioskodawca oświadcza, że w tej sprawie nie toczy się postępowanie podatkowe, nie jest prowadzona kontrola podatkowa, nie jest również prowadzone postępowanie kontrolne przez organy kontroli skarbowej. Sprawa ta nie została rozstrzygnięta w drodze decyzji lub postanowienia organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 8 ust. 1 ww. ustawy przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również m.in. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej.

Stosownie do brzmienia art. 8 ust. 2 ustawy, nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług.

Z powyższych przepisów wynika zatem, iż nie ma podstaw do opodatkowania usług świadczonych nieodpłatnie, lecz do celów prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.

Wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego. Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana w przepisach art. 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

Zgodnie z brzmieniem art. 509 § 1 tej ustawy, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

W myśl § 2 cytowanego artykułu, wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Jak stanowi art. 510 § 1 tej ustawy, umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Istotą przelewu wierzytelności jest zatem umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na podstawie której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia, wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja będzie miała charakter odpłatny).

W kwestii sprzedaży wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 27 października 2011r., w sprawie C-93/10. W powyższym orzeczeniu TSUE wskazał, iż artykuł 2 pkt 1 i art. 4 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania ww. dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży.

O ile więc, ustalona przez strony umowy cesji cena wierzytelności jest niższa od jej wartości nominalnej i jednocześnie różnica między wartością nominalną tej wierzytelności, a ceną jej sprzedaży, odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, nie możemy mówić o odpłatnym świadczeniu usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

TSUE w wyroku z dnia 27 października 2011 r. już w punkcie wyjścia zastrzegł, że opodatkowaniu w ramach systemu VAT podlegają tylko takie transakcje, które przewidują zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie (pkt 17 wyroku z dnia 27 października 2011 r.).

Natomiast NSA w wyroku z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt akt I FPS 5/11 rozważał okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę, ustalając, czy po stronie kupującego-cesjonariusza wystąpiło wynagrodzenie bezpośrednio związane z nabyciem wierzytelności, rzeczywiście otrzymane (bądź należne), jako świadczenie wzajemne za wykonaną na rzecz zbywcy-cedenta usługę, stającą się tym samym usługą odpłatną czyli czynnością opodatkowaną. Wyraził w tym zakresie pogląd, że „poszukiwać należy strumienia pieniędzy płynącego od zbywcy-cedenta do nabywcy cesjonariusza za wykonaną usługę, czyli odwrotnie płynącego niż w przypadku umowy kupna sprzedaży, kiedy zapłatę za wierzytelność otrzymuje zbywca od nabywcy". Stwierdził zarazem, że trzeba odpowiedzieć na pytanie, „czy - obok transakcji kupna-sprzedaży wierzytelności - wystąpiło świadczenie usługi przez nabywcę wierzytelności na rzecz jej zbywcy za bezpośrednim wynagrodzeniem otrzymanym, co ważne, przez nabywcę". W jego ocenie, „w sytuacji, kiedy występuje tylko zapłata ceny za wierzytelność, trudno uznać, że do świadczenia takiej usługi dochodzi".

Z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Spółka windykacyjna nabyła wierzytelności od wierzyciela pierwotnego, które następne przez wiele lat egzekwowała w imieniu własnym i na własny rachunek. Obecnie Spółka, po kilkuletnim okresie egzekwowania należności postanowiła sprzedać pozostałe nie wyegzekwowane wierzytelności. Zbywca nie nabywał tych wierzytelności w celu ich dalszej sprzedaży. Wnioskodawca wyraził wolę nabycia tych trudnych wierzytelności w imieniu własnym i na własny rachunek w celu ich dalszego egzekwowania z wykorzystaniem innych czynności prawnych. Wnioskodawca będąc czynnym podatnikiem podatku VAT, zajmuje się zakupem wierzytelności od pierwotnego wierzyciela w celu windykacji na własny rachunek z zaangażowaniem własnych środków finansowych lub obcych (pożyczka bankowa).

Na etapie nabycia przez Wnioskodawcę wierzytelności ich wartość w dniu nabycia będzie rzeczywistą wartością rynkową, poza ceną zakupu wierzytelności, umowa sprzedaży nie będzie nakładała na nabywcę żadnych dodatkowych świadczeń na rzecz zbywcy, poza ceną sprzedaży wierzytelności, strony nie przewidują żadnych dodatkowych wynagrodzeń na rzecz zbywcy, w tym prowizji, premii. Cena sprzedaży jak wskazuje Wnioskodawca jest wyłącznie wartością rynkową wierzytelności i nie zawiera żadnego dodatkowego wynagrodzenia, a zgodnie z umową sprzedaży wierzytelności strony nie przewidują powrotnego przeniesienia nabytych wierzytelności. Ponadto zgodnie z umową sprzedaży wierzytelności strony nie przewidują zmiany ceny sprzedaży w zależności od powodzenia czynności zmierzających do wyegzekwowania nabytych wierzytelności, pomiędzy zbywcą a nabywcą nie będzie istniał żadny odrębny stosunek prawny w związku z nabyciem i egzekucją wierzytelności rodzący obowiązek zapłaty dodatkowego wynagrodzenia.

Biorąc pod uwagę powyższe, treść powołanych przepisów oraz powołanego wyżej wyroku TSUE należy stwierdzić, że w tym opisywanym przypadku, gdy cena nabycia wierzytelności jest niższa od wartości nominalnej, a cena ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość wierzytelności w chwili nabycia, a poza cena zakupu wierzytelności nie dojdzie do przekazania innego wynagrodzenia, jak również pomiędzy zbywcą wierzytelności a Wnioskodawcą nie będzie istniał odrębny stosunek prawny rodzący obowiązek zapłaty wynagrodzenia na rzecz Wnioskodawcy w związku z nabyciem i egzekucją wierzytelności, to w przedmiotowej sprawie nie dojdzie do odpłatnego świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. W związku z powyższym, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, nabycie wierzytelności od wierzyciela wtórnego, który wcześniej nabył wierzytelność od wierzyciela pierwotnego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Opisana w zdarzeniu przyszłym transakcja dotyczyć będzie jedynie przelewu wierzytelności z cedenta na cesjonariusza, skoro Wnioskodawca wyraźnie wskazał, iż nabywając wierzytelność dokona za nią zapłaty, w której nie będzie mieściło się wynagrodzenie. Nabywając we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność Wnioskodawca wejdzie w miejsce dotychczasowego wierzyciela, natomiast dalsze losy wierzytelności są poza tą transakcją.

W związku z powyższym stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.