Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/436-171/10/GR
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2010-12-03
Teza: Opodatkowanie usługi cash - poolingu.
Słowa kluczowe: cash pooling; spółki-spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 31 sierpnia 2010 r. (data wpływu 6 września 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania usługi cash poolingu - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 6 września 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania usługi cash poolingu.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 18 czerwca 2010 r. została zawarta umowa cash poolingu \[zwana dalej: Umową\] pomiędzy bankiem (mającym siedzibę w Polsce) \[zwanym dalej: Bankiem\], „A.” S.A. \[dalej również zwany Spółką\] pełniącym funkcje agenta struktury cash pooling \[zwanym w umowie Agentem lub Posiadaczem Rachunku\] oraz spółką z Grupy Kapitałowej „A.”, która ma siedzibę w Czechach \[zwaną w umowie Uczestnikiem Pierwszym lub Posiadaczem Rachunku\].

Sukcesywnie do struktury cash poolingu przystępują i będą nadal przystępować inne polskie spółki z Grupy Kapitałowej „A.” \[zwane w umowie Posiadaczami Rachunku\].

Umowa ta ma na celu zwiększenie efektywności zarządzania finansami posiadaczy rachunków poprzez zoptymalizowanie kosztów pozyskiwanego finansowania i odpowiednie wykorzystanie sumy dziennych sald na rachunkach bankowych posiadaczy rachunków. Każdy z posiadaczy rachunków przystępując do umowy zakłada, że uczestnictwo w umowie cash poolingu przyczyni się do zmniejszenia obciążeń z tytułu odsetek od finansowania przyznanego przez bank danemu posiadaczowi rachunku oraz pozwoli na uzyskiwanie większych przychodów z tytułu odsetek od środków zgromadzonych w banku na rachunku bieżącym.

Struktura zawartej umowy cash poolingu oparta jest o mechanizm prawny przelewu (cesji) wierzytelności i przejęcia długu pomiędzy Bankiem i Posiadaczami Rachunku, w zależności od tego, czy stan rachunku danego Posiadacza Rachunku będzie wykazywał saldo dodatnie czy ujemne. Na podstawie odrębnych umów rachunków bankowych bieżących zawartych przez Bank z każdym z Posiadaczy Rachunków, Bank przechowuje środki pieniężne Posiadaczy Rachunków i dokonuje na ich zlecenie rozliczeń pieniężnych.

Rozliczenia w strukturze cash poolingu odbywają się poprzez przeznaczony wyłącznie do tego rachunek prowadzony przez Bank na rzecz Agenta \[zwany dalej: Rachunkiem Agenta\], będący rachunkiem pomocniczym do rachunku bieżącego Agenta i przeznaczonym do dokonywania rozliczeń oraz przeprowadzania operacji związanych z umową cash poolingu.

Struktura cash poolingu opiera się na bilansowaniu (tj. zerowaniu) sald na prowadzonych przez Bank rachunkach bankowych Posiadaczy Rachunku z wykorzystaniem Rachunku Pomocniczego Agenta.

Na koniec każdego dnia roboczego Bank przenosi na Agenta wszystkie Wierzytelności z wyłączeniem Wierzytelności wobec Agenta, oraz dokonuje przeksięgowania na Rachunek Agenta Wierzytelności przysługującej Bankowi wobec Agenta z tytułu ujemnego salda jego rachunku bieżącego w zamian za nominalną wartość Wierzytelności.

Na koniec każdego dnia roboczego Agent przejmuje od Banku wszystkie Długi z wyłączeniem Długu wobec Agenta, a Bank dokonuje przeksięgowania na rachunek Agenta długu Banku wobec Agenta z tytułu dodatniego salda na jego rachunku bieżącym w zamian za nominalną wartość Długu.

Na początek każdego dnia roboczego następującego po dniu, w którym Bank przeniósł na Agenta Wierzytelności, Agent dokonuje zwrotnego przeniesienia wszystkich Wierzytelności na Bank w zamian nominalną wartość Wierzytelności, a Bank dokonuje przeksięgowania na rachunek bieżący prowadzony dla Agenta Wierzytelności przysługującej Bankowi wobec Agenta z tytułu ujemnego salda na jego rachunku. Nominalna wartość Wierzytelności zostaje zapłacona przez uznanie Rachunku Agenta.

Na początek każdego dnia roboczego następującego po dniu, w którym Agenta przejął od Banku Długi, Bank dokonuje zwrotnego przejęcia wszystkich Długów w zamian za wynagrodzenie oraz dokonuje przeksięgowania na rachunek bieżący prowadzony dla Agenta, długu Banku wobec Agenta z tytułu dodatniego salda na jego rachunku. Wynagrodzenie zostaje zapłacone przez obciążenie Rachunku Agenta. Dług zwrotnie przejęty przez Bank zostanie zaliczony na dobro rachunku bieżącego danego Posiadacza Rachunku.

W zawartej 18 czerwca 2010 r. umowie cash pooling zwrot:

*   Dług oznacza zobowiązanie Banku wobec któregokolwiek Posiadacza Rachunku w kwocie równej nominalnej wysokości dodatniego salda na jego rachunku bieżącym według stanu na koniec dnia roboczego,
*   Wierzytelność oznacza wierzytelność przysługującą Bankowi wobec któregokolwiek Posiadacza Rachunku w kwocie równej nominalnej wysokości salda ujemnego na jego rachunku bieżącym według stanu na koniec dnia roboczego.

Jeżeli na Rachunku Agenta powstanie saldo dodatnie lub ujemne, Bank nalicza odsetki od tego salda. W ostatnim dniu roboczym każdego miesiąca z datą waluty następnego dnia roboczego, bank uznaje lub obciążą tymi odsetkami Rachunek Agenta.

Zgodnie z postanowieniem umowy z 18 czerwca 2010 r. Agent nie może udzielać pożyczek ze środków zgromadzonych na Rachunku Agenta oraz w jakikolwiek inny sposób dysponować tymi środkami. Wyjątek dotyczy dokonywania lokat typu overnight z wykorzystaniem zgromadzonych na Rachunku Agenta środków pieniężnych. Lokaty są negocjowanej przez Agenta, lub w przypadku braku czynności, wykonywane automatycznie przez Bank, a dochody z nich pozyskane podlegają wpłacie na Rachunek Agenta.

Ostatniego dnia roboczego każdego miesiąca kalendarzowego odsetki, którymi Rachunek Agenta został uznany lub obciążony zgodnie z postanowieniami umowy z 18 czerwca 2010 r., podlegają podziałowi pomiędzy Posiadaczy Rachunków poprzez, odpowiednio, uznanie bądź obciążenie ich rachunków bieżących. Podział odsetek zostaje dokonany stosownie do udziału każdego z Posiadaczy Rachunku w powstałych każdego dnia roboczego, w wyniku dokonania operacji omówionych powyżej, dodatnich albo ujemnych saldach na Rachunku Agenta. Nie później niż drugiego dnia roboczego każdego miesiąca, Bank sporządza raport dotyczący podziału odsetek w poprzednim miesiącu.

Na dzień składania wniosku uczestnikami przedstawionej powyżej struktury cash pooling są: 3 spółki polskie (w tym Agent) – rezydenci polscy i jeden nierezydent – spółka czeska. W zależności od zaangażowanych środków pieniężnych przez uczestników cash poolingu „A.” S.A. może być w poszczególnych okresach beneficjentem lub płatnikiem odsetek naliczonych zgodnie z przedstawionymi powyżej zasadami.

„A.” S.A. zamierza wystąpić z wnioskiem do czeskiego urzędu skarbowego o wydanie decyzji zwalniającej na podstawie dyrektywy 2003/49/WE czeską spółkę z poboru podatku od odsetek, jeżeli będzie ona płatnikiem odsetek na rzecz pozostałych uczestników cash poolingu. Czeskie organy podatkowe wydają taką decyzję w terminie do 3 miesięcy od złożenia wniosku. Do czasu uzyskania decyzji o zwolnieniu czeskiego płatnika z poboru podatku od odsetek, „A.” S.A. potrącony przez nierezydenta podatek zamierza rozliczać zgodnie z przepisem art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

„A.” S.A. występował wcześniej z wnioskami o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie obowiązków wynikających z uczestnictwa w strukturze cash poolingu. Jednakże stan faktyczny opisany w tamtych wnioskach był odmienny od przedstawionego powyżej (m.in. przystąpienie do umowy cash poolingu spółki zagranicznej z siedzibą w Czechach).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy opisana wyżej usługa cash poolingu świadczona m.in. na rzecz "A." S.A. podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, opodatkowaniu tym podatkiem podlegają jedynie czynności enumeratywnie wymienione w tymże artykule, tj.:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzecz i praw majątkowych,
*   umowy pożyczki,
*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
*   umowy dożywocia,
*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
*   ustanowienie hipoteki,
*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
*   umowy depozytu nieprawidłowego,
*   umowy spółki.

Oznacza to, że każda czynność prawna, która nie została wymieniona powyżej, pozostaje poza zakresem opodatkowania tym podatkiem. Niewątpliwym jest, iż celem ustawodawcy tworzącego opisywaną normę prawną w takiej właśnie postaci było precyzyjne określenie czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu. Natura usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową (usługi cash poolingu), świadczonej na podstawie Umowy, wskazuje, że jest to rozbudowany, wielostopniowy system rozliczeń finansowych w obrębie danej grupy kapitałowej. Umowa przewidująca świadczenie tej usługi (będąca umową nienazwaną) nie jest jednak tożsama z żadną z czynności wymienionych w zamkniętym katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających podatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, opodatkowane są umowy pożyczki. Natomiast zgodnie z art. 720 Kodeksu cywilnego, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Z tytułu uczestnictwa w strukturze cash poolingu, chociaż dla wszystkich Posiadaczy Rachunków powstają określone prawa i obowiązki, to zdaniem Wnioskodawcy, nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot,

Uczestnik cash poolingu, posiadający wolne środki finansowe nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości oraz przez którego z uczestników Umowy. Tym samym, zdaniem Wnioskodawcy, opisana powyżej Umowa nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649) podatkowi podlegają:

1.  następujące czynności cywilnoprawne:
    1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
    2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
    3.  (uchylona),
    4.  umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
    5.  umowy dożywocia,
    6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
    7.  (uchylona),
    8.  ustanowienie hipoteki,
    9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
    10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
    11.  umowy spółki;
2.  zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
3.  orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki, w których w myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Umowa cash-poolingu to nowoczesna forma efektywnego zarządzania finansami grupy podmiotów powiązanych. Cash-pooling polega na koncentrowaniu środków z jednostkowych rachunków (sald) poszczególnych jednostek (rachunki uczestników) i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą przy wykorzystaniu korzyści skali. Umowa cash-poolingu ma na celu zwiększenie efektywności działalności gospodarczej prowadzonej przez uczestniczące w niej podmioty dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu sumy dziennych sald (dodatnich i ujemnych) na rachunkach bankowych każdego z nich. Dzięki temu rozwiązaniu wynik odsetkowy grupy jest korzystniejszy niż w przypadku oddzielnego inwestowania nadwyżek i ponoszenia kosztów finansowania przez posiadaczy poszczególnych rachunków w tym systemie.

Przedstawiona we wniosku Spółki konstrukcja cash poolingu, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestników niewątpliwie zawiera w sobie pewne elementy kredytowania jednych podmiotów przez drugie. Nie sposób jednak uznać, że tym samym wyczerpuje ona wszystkie elementy przedmiotowo istotne dla umowy pożyczki. Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Uczestnik cash-poolingu posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika.

Reasumując należy stwierdzić, iż czynności dokonywane w ramach cash poolingu nie należą do katalogu czynności cywilnoprawnych wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i tym samym nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.