Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4015.81.2025.1.KK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-07-17
Teza: Darowizny od matki dla syna, przelewane bezpośrednio na
konto wierzycieli syna, nie korzystają ze zwolnienia z art. 4a.
Słowa kluczowe: darowizna
postępowanie-postępowanie upadłościowe
rachunki-rachunek bankowy
syndycy
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zakres opodatkowania-Nabycie tytułem
darowizny, polecenia darczyńcy
Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny
Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 2 Obowiązek
podatkowy-Moment powstania obowiązku podatkowego-
Powstanie obowiązku podatkowego-Darowizna
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 1-ust. 1-pkt 2
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
2-art. 5

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

16 maja 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych otrzymania w
    darowiźnie środków pieniężnych. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    W (...) r., wyrokiem Sądu Gospodarczego ogłoszono Pana upadłość konsumencką.
    Wyznaczony został Syndyk masy upadłości do zarządzania masą upadłości w celu spłaty
    wierzycieli. Został zamknięty Pana rachunek bankowy. Otwarty został jedynie rachunek do
    obsługi postępowania upadłościowego, którego dysponentem jest tylko Syndyk.
    Obecnie utrzymuję się Pan z renty inwalidzkiej. 50% renty jest zajmowane przez Syndyka.
    Pozostała kwota nie wystarcza Panu na pokrycie miesięcznych kosztów życiowych w tym
    jedzenia, leków, telefonu, opłat sądowych itd.
    W związku z tym, aby nie powiększać zadłużenia i umożliwić Panu funkcjonowanie, Pana
    mama dokonuje w Pana imieniu bieżących płatności, przelewów na rzecz wierzycieli
    wynikających z faktur wystawionych na Pana imię i nazwisko. Są to telefon, Internet,
    zabiegi medyczne, leki, opłaty sądowe, porady prawne itp.
    Kwoty te są zgłaszane jako darowizna, na drukach SD-Z2, jako forma darowizny dla
    obdarowanego w I linii. Obecnie kwota darowizny z ostatnich 5 lat przekracza limit kwoty
    wolnej od podatku w zakresie darowizn w I grupie.
    Nie posiada Pan rachunku bankowego więc nie ma możliwości aby darczyńca (Pana
    mama) przelewał środki na Pana konto (obdarowanego) aby to Pan mógł dokonać
    przelewu, zapłaty na rzecz wierzycieli.

## Pytanie

Czy w sytuacji upadłości konsumenckiej, z uwagi na brak możliwości przelewu darowizny
    na rachunek bankowy obdarowanego, wystarczającym potwierdzeniem dokonania
    darowizny na rzecz obdarowanego, jest faktura wierzyciela wystawiona na dane
    obdarowanego oraz potwierdzenie przelewu dokonane na rachunek wierzyciela
    (wynikającego z faktury), z konta darczyńcy (Pana mamy)?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem, w sytuacji upadłości konsumenckiej, z uwagi na brak rachunku bankowego
    i braku możliwości przelewu darowizny na wsparcie i pokrycie wydatków, wystarczającym
    potwierdzeniem dokonania darowizny na rzecz obdarowanego, może być faktura
    wierzyciela wystawiona na obdarowanego oraz potwierdzenie przelewu dokonane na
    rachunek wierzyciela, z konta darczyńcy. Taki sposób uwiarygodnienia darowizny jest
    jedynym możliwym sposobem potwierdzenia darowizny na rzecz obdarowanego w
    sytuacji braku rachunku bankowego z powodu upadłości konsumenckiej.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium

      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny i polecenia darczyńcy.
    Jako, że przepisy tej ustawy nie definiują pojęcia „darowizna” należy odwołać się do
    odpowiednich przepisów Kodeksu cywilnego.
    Na podstawie art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z
    2024 r. poz. 1061 ze zm.):
      Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na
      rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
    Celem darowizny jest dokonanie nieodpłatnego przysporzenia na rzecz obdarowanego
    kosztem majątku darczyńcy. Może ona polegać zarówno na przesunięciu do majątku
    obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i na innych formach
    dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia jego majątku, a po
    stronie majątku obdarowanego – do zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów.
    Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do
    jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę.
    Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
    Jak wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje, przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą
      złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie
      zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia
      przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy
      wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy
      powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ww. ustawy:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba
      zaliczona do I grupy podatkowej.
      Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy
      następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych
      ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych
      dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w
      okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Od podatku obliczonego od łącznej wartości
      nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od
      opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z
      obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków,
      ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i
      prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.
    Stosownie do art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:
      Do I grupy podatkowej zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia,
      synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
    Należy zauważyć, że – co do zasady – darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od
    spadków i darowizn. Podatek ustala się z uwzględnieniem tzw. kwoty wolnej od podatku.
    Na wysokość podatku ma wpływ przynależność do grupy podatkowej, do której zaliczany
    jest nabywca.
    Niezależnie od powyższego, ustawa o podatku od spadków i darowizn przewiduje w
    swojej treści zwolnienie podmiotowo-przedmiotowe dla członków najbliższej rodziny.
    W myśl art. 4a ust. 1 ww. ustawy:

      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
    1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w
      przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia
      uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
      zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz
    2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy
      są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego
      dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w
      okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt
      1 – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy
      nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie
      oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
    Zgłoszenie o nabyciu rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-
    Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w
    sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. z 2015
    r. poz. 2060).
    Należy podkreślić, że w przypadku darowizny środków pieniężnych oba warunki wskazane
    w art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy muszą być spełnione łącznie, aby można było zastosować
    zwolnienie.
    Zgodnie z art. 4a ust. 3 cyt. ustawy:
      W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności
      rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla
      nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
    Przy czym, w myśl art. 4a ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
    1) wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego
      dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło
      ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty
      określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub
    2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w
      tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Z zacytowanego powyżej art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika,
    że podstawowym kryterium uprawniającym do skorzystania ze zwolnienia, jeżeli
    przedmiotem darowizny są środki pieniężne, poza zgłoszeniem nabytych środków
    pieniężnych naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 (za wyjątkiem sytuacji
    określonych w art. 4a ust. 4 ustawy) jest udokumentowanie ich otrzymania dowodem
    przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku
    lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
    Z treści wniosku wynika, że w (...) r., wyrokiem Sądu Gospodarczego ogłoszono Pana
    upadłość konsumencką. Wyznaczony został Syndyk masy upadłości do zarządzania masą
    upadłości w celu spłaty wierzycieli. Został zamknięty Pana rachunek bankowy. Otwarty
    został jedynie rachunek do obsługi postępowania upadłościowego, którego dysponentem
    jest tylko Syndyk.
    Pana mama dokonuje w Pana imieniu bieżących płatności, przelewów na rzecz wierzycieli
    wynikających z faktur wystawionych na Pana imię i nazwisko. Są to telefon, Internet,
    zabiegi medyczne, leki, opłaty sądowe, porady prawne itp. Kwoty te są zgłaszane jako

    darowizna, na drukach SD-Z2, jako forma darowizny dla obdarowanego w I linii. Obecnie
    kwota darowizny z ostatnich 5 lat przekracza limit kwoty wolnej od podatku w zakresie
    darowizn w I grupie. Nie posiada Pan rachunku bankowego więc nie ma możliwości aby
    darczyńca (Pana mama) przelewał środki na Pana konto (obdarowanego) aby to Pan mógł
    dokonać przelewu, zapłaty na rzecz wierzycieli.
    Pana zdaniem, w sytuacji upadłości konsumenckiej, z uwagi na brak rachunku bankowego
    i braku możliwości przelewu darowizny na wsparcie i pokrycie wydatków, wystarczającym
    potwierdzeniem dokonania darowizny na rzecz obdarowanego, może być faktura
    wierzyciela wystawiona na obdarowanego oraz potwierdzenie przelewu dokonane na
    rachunek wierzyciela, z konta darczyńcy. Taki sposób uwiarygodnienia darowizny jest
    jedynym możliwym sposobem potwierdzenia darowizny na rzecz obdarowanego w
    sytuacji braku rachunku bankowego z powodu upadłości konsumenckiej.
    Z Pana stanowiskiem nie można się zgodzić.
    W przypadku darowizny środków pieniężnych, dla zastosowania przedmiotowego
    zwolnienia z podatku, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków
    i darowizn, środki te muszą zostać przekazane w sposób ściśle w przepisie określony, a
    zatem na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub
    spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. Literalne
    brzmienie przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn nie pozwala
    skorzystać ze zwolnienia podatkowego gdy nabycie nie jest udokumentowane tak, jak
    wskazuje przepis art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    Z treści wniosku wprost wynika, że środki pieniężne przekazywane są przez Pana matkę
    na rachunek Pana wierzycieli. W opisanych sytuacjach wpłaty nie zostały zatem
    przekazane na Pana rachunek płatniczy. Przepis art. 4a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wyraźnie z
    kolei wskazuje, że do skorzystania ze zwolnienia koniecznym jest udokumentowanie
    otrzymanych środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek nabywcy, na jego
    rachunek.
    Co prawda, zgodnie z utartą linią interpretacyjną i orzeczniczą, warunek określony we
    wskazanym przepisie uważa się za spełniony również wtedy, gdy wpłata dokonywana jest
    na rachunek bankowy osoby trzeciej ale na subkonto wyodrębnione w ramach tego
    rachunku dla osoby obdarowanej. W analizowanym przypadku taka sytuacja jednak nie
    występuję.
    Literalne brzmienie przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn nie pozwala
    więc skorzystać ze zwolnienia podatkowego w przypadku wpłaty środków pieniężnych
    przez darującego na rzecz osób trzecich, gdyż nabycie nie jest udokumentowane tak, jak
    wskazuje przepis art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli więc
    przedmiot darowizny został przekazany bezpośrednio przez darczyńcę na rachunek
    wierzyciela osoby obdarowanej, zwolnienie określone w art. 4a ustawy od spadków i
    darowizn nie będzie miało zastosowania.
    Nie można bowiem odstąpić od jednoznacznego brzmienia ww. przepisu i stosować go z
    pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu
    przepisu (określającego wprost jak darowane środki mają być przekazane), który musiałby
    zostać uznany nie tyle za zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję
    Rzeczypospolitej Polskiej.
    Użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wyrażenie
    „udokumentowanie – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub
    polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) – ich otrzymanie dowodem przekazania na
    rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub
    spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym” należy
    rozumieć w ten sposób, że dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu
    środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (art. 888 § 1
    Kodeksu cywilnego), przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew

    na konto innego podmiotu. Zatem warunkiem do skorzystania ze zwolnienia
    podatkowego uregulowanego w ww. przepisie jest udokumentowanie dokonania
    przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę
    na rzecz obdarowanego. Podejmowanie innych czynności w celu dokumentowania
    otrzymania środków pieniężnych tytułem darowizny jest niewystarczające albo zbędne.
    Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz powołane wyżej przepisy
    prawa należy zatem stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony jeden z
    warunków zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, o którym mowa w
    art. 4a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, bowiem przekazanie środków pieniężnych tytułem
    darowizny nie zostało udokumentowane zgodnie z zasadami określonymi w tym przepisie.
    W konsekwencji, otrzymane przez Pana darowizny, w części w jakiej przekraczają kwotę
    wolną od opodatkowania, podlegają opodatkowaniu na ogólnych zasadach określonych
    dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
    Zgodnie z art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca
      od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu
      skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według
      ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ
      na określenie podstawy opodatkowania. Obowiązek składania zeznań podatkowych
      nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika.
    A zatem, skoro otrzymane darowizny środków pieniężnych nie korzystają ze zwolnienia
    określonego w art. 4a ust. 1 ww. ustawy, powinien Pan złożyć zeznanie o nabyciu rzeczy
    lub praw majątkowych na formularzu SD-3 określonym przez Ministra Finansów w
    rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego
    przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2015 r. poz. 2068) i wykazać w
    nim nabycie środków pieniężnych od matki.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.