Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT2-2.4011.1261.2021.3.DA
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-04-26
Teza: Skutki podatkowe otrzymania odszkodowania na podstawie wyroku sądowego z tytułu niedostarczenia przez Gminę lokalu socjalnego osobie eksmitowanej.
Słowa kluczowe: cesja-cesja wierzytelności; odszkodowania; umowa-umowa powiernictwa
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10-ust. 1-pkt 9; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20-ust. 1

**Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe**

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

17 grudnia 2021 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania odszkodowania. Wezwaniem z 11 marca 2022 r., nr 0113-KDIPT2-2.4011.1261.2021.1.DA, poinformowaliśmy Pana, że wniosek ma braki formalne i poprosiliśmy o ich uzupełnienie. Wezwanie nie zostało przez Pana odebrane. Pismem z 6 kwietnia 2022 r. przesłanym za pośrednictwem platformy ePUAP zwrócił się Pan z prośbą o przesłanie kopii ww. wezwania. 8 kwietnia 2022 r. wysłaliśmy do Pana pismo wraz z załączoną kopią wezwania. Pismem z 14 kwietnia 2022 r. (data wpływu 20 kwietnia 2022 r.) odpowiedział Pan na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
---------------------------------------------

Wnioskodawca jest jednym z kilku współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. … w ….

W kwietniu 2016 r. w stosunku do jednej z lokatorek zajmującej lokal mieszkalny we wspomnianej nieruchomości Sąd Rejonowy dla … w … wydał wyrok z nakazem eksmisji. Jednocześnie Sąd orzekł, że lokatorce przysługuje prawo do lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego Gminy Miejskiej …, wstrzymując nakaz opuszczenia lokalu do czasu złożenia lokatorce oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przez Gminę.

Pomimo prawomocnego wyroku Sądu i wezwań do jego wykonania Gmina nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku zapewnienia lokalu socjalnego. W tej sytuacji właściciele nieruchomości podjęli decyzję o żądaniu od Gminy odszkodowania z tego tytułu.

W celu uproszczenia postępowania sądowego w sprawie o odszkodowanie, pomiędzy Wnioskodawcą i pozostałymi współwłaścicielami zostały zawarte umowy (cesji - powierniczych przelewów wierzytelności). Na mocy tych umów, jako cesjonariusz, Wnioskodawca uzyskał prawo do podejmowania wszelkich działań w celu dochodzenia od Gminy Miejskiej … wierzytelności (odszkodowania i odsetek - przelanych powierniczo), we własnym imieniu, lecz na rzecz pozostałych współwłaścicieli (cedentów). Z treści zawartych umów wynika, że uzyskane przez cesjonariusza kwoty przypadające na poczet tych wierzytelności będą w terminie 14 dni przekazywane przez Wnioskodawcę (cesjonariusza) pozostałym współwłaścicielom (cedentom) w wysokości odpowiadającej ich udziałowi we współwłasności nieruchomości.

W konsekwencji opisanych wyżej okoliczności Wnioskodawca wystąpił do Sądu w imieniu własnym z powództwem przeciwko Gminie Miejskiej … o wypłatę odszkodowania i należnych odsetek z tytułu niewywiązania się z obowiązku zapewnienia lokalu socjalnego dla lokatorki z prawomocnym nakazem eksmisji.

W dniu 7 maja 2021 r. Sąd Rejonowy dla … w … … Wydział Cywilny wydał korzystny dla Wnioskodawcy wyrok zasądzając na Jego rzecz zapłatę od Gminy Miejskiej … odszkodowania w kwocie 68 653 zł 34 gr wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty.

Przed złożeniem przedmiotowego wniosku o interpretację, zasądzone kwoty zostały przez Gminę wypłacone Wnioskodawcy.

Do realizacji pozostał jedynie podział i wypłata uzyskanych środków pozostałym współwłaścicielom zgodnie z opisanymi wyżej umowami cesji (przelewów powierniczych) oraz ich opodatkowanie - zdarzenie przyszłe.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazuje, że:

\- Gmina Miejska … dokonała wypłaty na rzecz Wnioskodawcy jako cesjonariusza, zasądzonych wyrokiem sądowym kwot stanowiących odszkodowanie wraz z odsetkami z tytułu niewywiązania się przez nią z obowiązku zapewnienia osobie eksmitowanej lokalu socjalnego, przelewem bankowym w dniu 28 września 2021 r.;

\- z uwagi na brak dokumentu wskazującego jednoznacznie datę uprawomocnienia się wyroku Sądu z dnia 7 maja 2021 r. Wnioskodawca wskazuje, że wyrok wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie wniesienia apelacji w terminie 3 tygodni od dnia doręczenia otrzymał w lipcu 2021 r. We wskazanym terminie żadna ze stron nie wniosła apelacji. Należy zatem przyjąć, że wyrok uprawomocnił się przed dniem 28 września 2021 r. (tj. dniem wypłaty odszkodowania przez Gminę Miejską …);

\- cała kwota otrzymana od Gminy zostanie podzielona pomiędzy osoby uprawnione proporcjonalnie do ich udziału we współwłasności nieruchomości wynikającego z wpisu w księdze wieczystej. Środki pieniężne zostaną przekazane na wskazane przez współwłaścicieli konta bankowe;

\- szczegółowe zapisy wskazanych we wniosku umów cesji - powierniczych przelewów wierzytelności zawartych przez Wnioskodawcę jako cesjonariusza z pozostałymi współwłaścicielami nieruchomości (cedentami) ilustruje załączona kopia tej umowy (wraz z aneksem). Wnioskodawca informuje, że wszystkie pozostałe umowy zawierały takie same postanowienia.

Ponadto Wnioskodawca wskazuje, że w chwili obecnej nie posiada żadnych informacji czy pozostali współwłaściciele nieruchomości (cedenci), prowadzą/prowadzili czy nie prowadzą działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z wpisów w księdze wieczystej wynika jedynie, że współwłaścicielami są wyłącznie osoby fizyczne. Prowadzenie przez osobę fizyczną działalności gospodarczej nie ma żadnego wpływu na ustalenie czy jest ona podatnikiem z tytułu otrzymanego odszkodowania;

\- Sąd zasądził od Gminy Miejskiej … na rzecz Wnioskodawcy, jako cesjonariusza, odszkodowanie wraz z odsetkami na podstawie art. 417 ustawy z dnia 13 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny w związku z art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Na dowód Wnioskodawca załącza kopię wyroku wraz z uzasadnieniem (treść uzasadnienia wyroku - str. 7).

Pytanie
-------

Czy w przytoczonym stanie faktycznym, będąc jedyną osobą występującą wobec Gminy Miejskiej … z powództwem o odszkodowanie, jedyną osobą wskazaną w wyroku Sądu, na której rzecz zasądzono odszkodowanie, a także jedyną osobą, której Gmina wypłaciła całą zasądzoną kwotę, Wnioskodawca powinien całość otrzymanych środków wykazać i opodatkować w składanym zeznaniu rocznym, a pozostałym współwłaścicielom wypłacić kwoty „netto” pozostałe po opodatkowaniu, czy też Wnioskodawca powinien wykazać i opodatkować w swoim zeznaniu jedynie część otrzymanej kwoty, która rzeczywiście jest Jego udziałem i wypłacić pozostałym osobom należne im kwoty „brutto”, aby to oni wykazali i opodatkowali je w swoich zeznaniach podatkowych, oraz czy w tym przypadku Wnioskodawca stanie się płatnikiem zobowiązanym do poboru zaliczek na podatek od wypłacanych należności?

Pana stanowisko w sprawie
-------------------------

Otrzymane od Gminy odszkodowanie nie mieści się w katalogu przychodów zwolnionych z opodatkowania wymienionych w art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód z tego tytułu podlega zatem opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy). Przychód ten powinien być wykazany i opodatkowany w zeznaniu rocznym składanym za rok podatkowy, w którym podatnik go otrzymał lub został postawiony do jego dyspozycji (rok 2021).
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wnioskodawca podkreśla, że wszystkie Jego działania podejmowane w opisanej sprawie były wykonywane w imieniu własnym, lecz na rachunek ogółu współwłaścicieli nieruchomości. Rzeczywiste kwoty uzyskane w wyniku działań Wnioskodawcy przypadają każdemu ze współwłaścicieli w stosunku do jego udziału.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

W oparciu o brzmienie art. 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Wnioskodawca uważa, że ciąży na Nim obowiązek podatkowy jedynie od tej części otrzymanego odszkodowania i odsetek, które rzeczywiście są Jego udziałem i tylko tę część powinien On wykazać i opodatkować w zeznaniu składanym za rok 2021. Gmina Miejska … zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sporządzi dla Wnioskodawcy i dla Urzędu Skarbowego stosowną informację (PIT-8C) obejmującą całość wypłaconej kwoty, z której tylko część zostanie wykazana w rocznym zeznaniu Wnioskodawcy. Pozostałą część wykażą i opodatkują pozostali współwłaściciele (będący bezspornie rzeczywistymi beneficjentami) w swoich zeznaniach podatkowych od kwot na nich przypadających. W ten sposób cała należność wypłacona przez Gminę zostanie zadeklarowana i opodatkowana.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wnioskodawca uważa, że żaden przepis rozdziału 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Pobór podatku lub zaliczek na podatek przez płatników), nie nakłada na Niego obowiązku poboru zaliczek od kwot wypłacanych innym współwłaścicielom. Wnioskodawca nie jest również zobowiązany do sporządzania i przekazywania współwłaścicielom i urzędom skarbowym żadnych informacji o dokonanych wypłatach należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 ww. ustawy, ponieważ jako osoba fizyczna nieprowadząca pozarolniczej działalności gospodarczej nie należy On do grupy osób lub jednostek organizacyjnych wymienionych w treści art. 42a ust. 1 ww. ustawy. Poprawność dokonanych rozliczeń podatkowych będzie możliwa do weryfikacji na podstawie zawartych umów (cesji - powierniczych przelewów wierzytelności) oraz dokumentów płatniczych.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 2 ww. ustawy, dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Na gruncie wskazanej ustawy, poza enumeratywnie w niej wymienionymi przypadkami, za moment uzyskania przychodu (będący momentem powstania obowiązku podatkowego) uważa się moment faktycznego otrzymania przez podatnika lub postawienia do jego dyspozycji przysporzenia majątkowego o charakterze bezzwrotnym.

Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Przy czym przez pojęcie „otrzymane” - zgodnie ze Słownikiem języka polskiego - należy rozumieć takie pieniądze i wartości pieniężne, które zostały podatnikowi dane. Mając na uwadze istnienie wielu form rozliczeń, należy uznać, że otrzymane pieniądze to nie tylko wypłacona gotówka, ale również kwota, która wpłynęła na rachunek bankowy podatnika.

Natomiast „postawionymi do dyspozycji” są takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik wykazując określoną aktywność - ma możliwość włączyć do swojego władztwa. Innymi słowy, podatnik ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy, a nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone środki do dyspozycji.

Katalog źródeł przychodów został uregulowany w art. 10 ust. 1 ww. ustawy. W myśl pkt 9 tego artykułu, do źródeł przychodów zalicza się przychody z innych źródeł.

Zgodnie z brzmieniem art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Sformułowanie „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Odszkodowanie stanowi, co do zasady, przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 172), osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie.

W myśl art. 18 ust. 2 ww. ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania uzupełniającego.

Stosownie do art. 18 ust. 5 ww. ustawy, jeżeli osobie uprawnionej do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu na mocy wyroku gmina nie dostarczyła lokalu, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy, na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 1509).

Stosownie do art. 361 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili - art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 417 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Jeżeli wykonanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana w ustawie Kodeks cywilny, zaś podstawą do dokonania cesji wierzytelności jest art. 509 tej ustawy.

Należy wskazać, że powiernictwo, jako instytucja prawna nie jest uregulowane w prawie polskim. Podstawą do konstruowania czynności powierniczych jest wyrażona w przepisie art. 3531 ustawy Kodeks cywilny, zasada swobody kontraktowej. Zgodnie z tym przepisem, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Najczęściej podstawą do skonstruowania umowy powierniczej jest umowa zlecenia. Prawa i obowiązki stron tej umowy należy zatem zasadniczo oceniać według przepisów o zleceniu.

Zgodnie natomiast z art. 509 § 1 ustawy Kodeks cywilny, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki – art. 509 § 2 ustawy Kodeks cywilny.

Stosownie do art. 510 § 1 ww. ustawy, umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Istotą przelewu wierzytelności jest zatem umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na mocy której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. Na podstawie umowy przelewu wierzytelności, cesjonariusz może dochodzić spełnienia określonego świadczenia od dłużnika, przysługuje mu również uprawnienie do rozporządzania wierzytelnością poprzez jej dalszą odsprzedaż, zamianę, darowiznę, zapis w testamencie lub zastaw. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia, wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja miała charakter odpłatny).

Jak wynika z art. 734 i art. 735 ustawy Kodeks cywilny, istotą umowy zlecenia jest odpłatne lub nieodpłatne dokonanie określonej czynności prawnej w imieniu dającego zlecenie lub (jeżeli tak stanowi umowa) w imieniu własnym lecz na rachunek zlecającego. W tym ostatnim wypadku wszelkie nabycie praw lub rzeczy ma charakter powierniczy (fiducjarny), a przyjmujący zlecenie ma obowiązek wydać zlecającemu wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym (art. 740 zdanie drugie ustawy Kodeks cywilny).

Władztwo nad nabytymi prawami, jakie można przypisać zleceniobiorcy wykonującemu zlecenie powiernicze jest ograniczone, a to poprzez:

· ograniczenie czasowe – zleceniobiorca obowiązany jest przekazać nabyte prawa, bądź uzyskane korzyści na pierwsze żądanie zleceniodawcy,

· ustawowo wyłączoną możliwość rozporządzania tymi prawami lub korzyściami na rzecz kogo innego aniżeli zleceniodawca lub wskazany przezeń podmiot, co powoduje wyłączenie możliwości efektywnego zwiększenia masy majątkowej zleceniobiorcy o prawa nabyte w wykonaniu powiernictwa,

· nieekwiwalentność dla zleceniobiorcy zbycia nabytych we własnym imieniu, lecz na rachunek zlecającego praw – prawa te przenoszone są na zlecającego nieodpłatnie – zgodnie z art. 742 ustawy Kodeks cywilny, dający zlecenie zwraca przyjmującemu zlecenie jedynie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, oraz zwalnia go od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym, natomiast w przypadku przenoszenia powierniczo nabytych praw na wskazaną przez zlecającego osobę trzecią cena zbycia stanowi należność zleceniodawcy (art. 740 ustawy Kodeks cywilny),

· przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie. Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z wykonywania zlecenia powinien płacić dającemu zlecenie odsetki ustawowe (art. 741 ustawy Kodeks cywilny),

· dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz z odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym (art. 742 ustawy Kodeks cywilny).

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt III CZP 61/16, czytamy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, dominujący także w doktrynie, że powierniczy przelew wierzytelności w celu jej ściągnięcia (inkasa) stanowi przelew z osłabionymi skutkami prawnymi w stosunku do przelewu wierzytelności w pełni rozporządzającego, z uwagi na oddziaływanie elementów obligacyjnych cesji inkasowej na stosunek zewnętrzny. Jego konstrukcja polega na tym, że wierzyciel na podstawie stosunku wewnętrznego z inną osobą, zamiast udzielenia jej pełnomocnictwa przelewa wierzytelność na zleceniobiorcę (cesjonariusza), który zobowiązuje się ściągnąć wierzytelność od dłużnika i wydać wierzycielowi uzyskane świadczenie. W następstwie takiej umowy zleceniobiorca staje się nabywcą wierzytelności, która z prawnego punktu widzenia wchodzi do jego majątku (stosunek zewnętrzny). W stosunku wewnętrznym zleceniobiorca (cesjonariusz), jako powiernik powinien stosować się do wskazówek zleceniodawcy (cedenta). Działa wprawdzie w imieniu własnym, ale z gospodarczego punktu widzenia na rachunek zleceniodawcy. Prawo będące przedmiotem umowy powiernictwa, na zewnątrz, w stosunku do osób trzecich, jest prawem nieograniczonym i przysługuje powiernikowi, który jest wierzycielem względem nich w pełnym tego słowa znaczeniu.

Strony stosunku wewnętrznego mogą zastrzec powrotne przejście wierzytelności na wierzyciela w razie niewyegzekwowania od dłużnika przelanej wierzytelności wprowadzając do umowy warunek rozwiązujący (art. 89 ustawy Kodeks cywilny) lub obowiązek powiernika przeniesienia z powrotem wierzytelności na zbywcę. W pierwszym przypadku wierzytelność samoistnie (bez konieczności składania oświadczenia woli o przeniesieniu wierzytelności z powrotem na zbywcę) powraca do cedenta, jako skutek warunku rozwiązującego. W drugim przypadku umowa rodzi tylko zobowiązanie do przelewu (skutek obligacyjny) nie powodując skutku rozporządzającego przenoszącego wierzytelność na nabywcę, który wymaga dokonania odrębnej czynności prawnej przez strony. Niepodjęcie działań przez żadną ze stron zmierzających do rozwiązania umowy wskazuje na wolę dalszego związania jej postanowieniami.

W rezultacie, powierniczy przelew wierzytelności wywiera taki skutek, że na osobę trzecią przechodzą wszelkie związane z wierzytelnością prawa. Przelew powierniczy nie jest jednak typową umową sprzedaży wierzytelności, lecz podstawą do przeprowadzenia windykacji. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1370/15, skład orzekający wyjaśnił w zakresie skutków podatkowych powierniczego przelewu wierzytelności u powiernika, że czynności powiernicze są określane w doktrynie prawa jako stosunki prawne, w których jednej osobie (powiernikowi) służy określone prawo, ograniczone jednak wyłącznie w stosunku wewnętrznym do innej osoby (powierzającego). W stosunkach zewnętrznych natomiast (wobec osób trzecich) powiernik jest wyłącznym podmiotem przysługującego mu prawa (\`(...)\`). Stosunek powiernictwa charakteryzuje się kilkoma istotnymi elementami. Dochodzi w nim do przeniesienia określonego prawa na powiernika, który zobowiązuje się do odpłatnego lub nieodpłatnego wykonywania zarządu tym prawem. Co jednak istotne z punktu widzenia powstania przychodu na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, powiernik jest zobowiązany do powrotnego przeniesienia prawa na powierzającego. Powiernik uzyskuje wprawdzie własność określonego prawa, niemniej jednak z konstrukcji umowy powiernictwa jednoznacznie wynika, że po zakończeniu stosunku powierniczego, prawo własności musi zostać przekazane powierzającemu. Nie jest to wobec powyższego nabycie definitywne. Podstawowym założeniem stosunku powiernictwa jest to, że powierzający przekazuje część swojego majątku powiernikowi w określonym celu gospodarczym. (\`(...)\`) Powiernik przy wykonywaniu przez siebie czynności, składa swoje oświadczenie woli, we własnym imieniu (w przeciwieństwie np. do pełnomocnika, który dokonuje czynności w imieniu mocodawcy) oraz na rzecz (rachunek) powierzającego. Ten ostatni element jest najistotniejszy w rozpoznaniu skutków podatkowych związanych z uzyskaniem przychodu na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Rzeczywistym beneficjentem dokonanej czynności jest bowiem powierzający, na którego rzecz/rachunek czynność zostaje dokonana. Przychodu takiego nie można przy tym rozpoznać u powiernika, gdyż nie stanowi on dla niego trwałego przysporzenia majątkowego.

Powierniczy przelew wierzytelności na gruncie przepisów prawa podatkowego nie rodzi takich skutków jak odpłatne zbycie wierzytelności. Z charakteru tej umowy wynika, że ryzyko niewypłacalności dłużnika pozostaje po stronie wierzyciela pierwotnego, przejmujący ten dług może dokonać tzw. przelewu zwrotnego wierzytelności. Właśnie ten nieostateczny charakter stanowi o różnicy na gruncie przepisów prawa podatkowego pomiędzy tymi dwoma czynnościami.

Przelew powierniczy nie jest więc umową sprzedaży wierzytelności, lecz podstawą do przeprowadzenia windykacji. Tak więc, powierniczy przelew wierzytelności na gruncie przepisów prawa podatkowego nie rodzi takich skutków jak odpłatne zbycie wierzytelności.

Jak wyżej wskazano, ogólne pojęcie przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określone zostało w art. 11 ww. ustawy. Przychodem będzie zatem każde przysporzenie majątkowe mające konkretny wymiar finansowy, otrzymane jako świadczenie pieniężne, rzeczowe lub też jako świadczenie nieodpłatne, czy częściowo odpłatne.

Tak więc w celu określenia, co stanowi przychód podatnika, należy zidentyfikować stosunek prawny leżący u podstaw otrzymania przez podatnika kwoty należnej. Jest to tym bardziej istotne, jeśli zważyć, że w niektórych przypadkach kwoty otrzymane nie są kwotami należnymi.

Dotyczyć to może w szczególności tych umów, w których podatnik występuje jako szeroko rozumiany pośrednik (przedstawiciel, pełnomocnik, zastępca pośredni itp.). W tych przypadkach, gdy podatnik działa na rzecz kogoś innego, kwotami należnymi nie są kwoty otrzymane od osoby, która jest drugą stroną umowy zawieranej i wykonywanej przez pośrednika, lecz wynagrodzenie wypłacane podatnikowi przez osobę, na rzecz której działa. Przychodem jest wówczas prowizja (lub inaczej: określone wynagrodzenie), a nie kwoty otrzymywane z tytułu czynności dokonywanej przez podatnika (działającego na rzecz innej osoby).

Natomiast zgodnie z przywołanym przez Pana art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.

Mając na uwadze przedstawiony opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego oraz powołane przepisy prawa podatkowego, stwierdzić należy, że otrzymane od Gminy odszkodowanie stanowi przychód z innych źródeł, o którym stanowią przepisy art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przedmiotowej sprawie w odniesieniu do otrzymanej przez Wnioskodawcę kwoty przypadającej na pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (cedentów) z tytułu cesji powierniczej wierzytelności nie dojdzie u Wnioskodawcy do powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie wystąpi przychód podatkowy stanowiący przysporzenie o definitywnym charakterze, skutkujące przyrostem (zwiększeniem wartości) majątku Wnioskodawcy, tj. Jego wzbogaceniem się.

Zatem, Wnioskodawca nie jest zobowiązany na podstawie art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z powyższymi wypłatami na rzecz cedentów jako płatnik do poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, bowiem powierniczy przelew wierzytelności jest neutralny podatkowo.

W związku z powyższym, Wnioskodawca w rozliczeniu rocznym za 2021 r. będzie zobowiązany wykazać jako przychód z innych źródeł w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ww. ustawy i opodatkować jedynie tą część otrzymanej kwoty odszkodowania, która jest Jego udziałem.

Dodatkowe informacje
--------------------

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
-------------------------------------

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego.

Z uwagi na to, że wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej stosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został złożony przez Pana – jednego ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości (cesjonariusza), zaznacza się, że interpretacja nie wywiera skutku prawnego dla pozostałych współwłaścicieli ww. nieruchomości (cedentów).

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
-------------------------------------------

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).