Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.179.2021.2.ASZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2021-11-25
Teza: nieodpłatne zniesienia współwłasności
Słowa kluczowe: współwłasność; zniesienie-nieodpłatne zniesienie współwłasności
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 3 Podstawa opodatkowania; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 3 Podstawa opodatkowania-Ustalenie podstawy opodatkowania
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 3; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 3-art. 7; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 3-art. 7-ust. 1

**INTERPRETACJA INDYWIDUALNA**

Na podstawie art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) – Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z 24 września 2021 r. (data wpływu – 25 września 2021 r.), uzupełnionym 19 listopada 2021 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego zniesienia współwłasności lokalu mieszkalnego – **jest prawidłowe**.

**UZASADNIENIE**

W dniu 25 września 2021 r. wpłynęły do Organu dwa identyczne wnioski o wydanie interpretacji indywidualnych dotyczących podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego zniesienia współwłasności lokalu mieszkalnego.

Z uwagi na fakt, że w związku ze złożonymi wnioskami konieczne było wyjaśnienie kwestii czy należy procedować oba wnioski czy też jeden z nich wycofać, w piśmie z 5 listopada 2021 r. znak: 0111-KDIB2-3.4015.179.2021.1.ASZ oraz 0111-KDIB2-3.4015.180.2021.1.ASZ wezwano do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Wniosek uzupełniono 19 listopada 2021 r.

**W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:**

Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką – w udziale ½ części – lokalu mieszkalnego, o powierzchni użytkowej 52,37 m2 (dalej: „Lokal Mieszkalny”).

Drugim współwłaścicielem Lokalu Mieszkalnego – w udziale ½ części – jest niespokrewniona z Wnioskodawczynią osoba fizyczna należąca do III grupy podatkowej zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Lokal Mieszkalny nabyty został przez Wnioskodawczynię i drugiego współwłaściciela na współwłasność na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 2 września 2019 r.

Zakup Lokalu Mieszkalnego sfinansowany został częściowo z wkładu własnego, który wynosił 49.309,21 zł, a częściowo z zaciągniętego w banku kredytu hipotecznego w wysokości 384.300 zł. Stronami umowy z 21 sierpnia 2018 r. o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych są bank (jako kredytodawca) oraz Wnioskodawczyni i drugi współwłaściciel Lokalu Mieszkalnego (jako kredytobiorcy). Zabezpieczeniem udzielonego kredytu jest w szczególności ustanowiona na rzecz banku hipoteka umowna do kwoty 576.000 zł. Raty kapitałowo-odsetkowe określone w harmonogramie spłat stanowiącym załącznik do ww. umowy o kredyt hipoteczny są regularnie spłacane.

Wnioskodawczyni i drugi współwłaściciel mają zamiar dokonać – w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego – nieodpłatnego zniesienia współwłasności Lokalu Mieszkalnego na rzecz Wnioskodawczyni (tj. bez żadnych spłat lub dopłat) z jednoczesnym przejęciem przez nią wszystkich obciążeń wynikających z ww. umowy o kredyt hipoteczny. W akcie notarialnym obejmującym umowę, na podstawie której nastąpi zniesienie współwłasności, strony złożą oświadczenie, w którym wartość Lokalu Mieszkalnego określona będzie na kwotę 550.000 zł i wartość ta odpowiadać będzie wartości rynkowej.

**W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:**

1\. Czy w związku z planowanym umownym zniesieniem współwłasności Lokalu Mieszkalnego obciążonego hipoteką, z jednoczesnym przejęciem przez Wnioskodawczynię wszystkich obciążeń wynikających z opisanej we wniosku umowy o kredyt hipoteczny, przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wartość Lokalu Mieszkalnego, w części przekraczającej wartość dotychczasowego udziału Wnioskodawczyni we współwłasności (tj. w ½ części), może zostać pomniejszona o ½ część kwoty hipoteki?

2\. Czy w związku z planowanym umownym zniesieniem współwłasności Lokalu Mieszkalnego obciążonego hipoteką, z jednoczesnym przejęciem przez Wnioskodawczynię wszystkich obciążeń wynikających z opisanej we wniosku umowy o kredyt hipoteczny, w przypadku, gdy kwota hipoteki będzie wyższa niż wartość Lokalu Mieszkalnego, Wnioskodawczyni zobowiązana będzie do zapłaty podatku od spadków i darowizn?

3\. Czy w związku z planowanym umownym zniesieniem na rzecz Wnioskodawczyni współwłasności Lokalu Mieszkalnego obciążonego hipoteką, które dokonane zostanie w formie aktu notarialnego, Wnioskodawczyni zobowiązana będzie do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych?

Ad. 1

**Zdaniem Wnioskodawczyni,** w związku z planowanym umownym zniesieniem współwłasności Lokalu Mieszkalnego obciążonego hipoteką, z jednoczesnym przejęciem przez Wnioskodawczynię wszystkich obciążeń wynikających z opisanej we wniosku umowy o kredyt hipoteczny, przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wartość Lokalu Mieszkalnego, w części przekraczającej wartość dotychczasowego udziału Wnioskodawczyni we współwłasności (tj. w ½ części), może zostać pomniejszona o ½ część kwoty hipoteki.

Wnioskodawczyni wskazuje, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności. W myśl art. 5 ww. ustawy obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Artykuł 6 ust. 1 pkt 7 cyt. ustawy stanowi, że przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności. W świetle art. 7 ust. 1 ww. ustawy podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia

i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru. Jednocześnie w myśl art. 7 ust. 6 ww. ustawy przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności podstawę opodatkowania stanowi wartość rzeczy lub praw majątkowych, w części przekraczającej wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem przysługiwał nabywcy.

Wnioskodawczyni zauważyła, że w przepisach ustawy o podatku od spadków i darowizn nie ma definicji legalnej „długów i ciężarów”. W art. 7 ust. 2 i 3 ww. ustawy ustawodawca podał jedynie przykładowe rodzaje ciężarów i długów. W ocenie Wnioskodawczyni, uznać należy, że katalog „długów i ciężarów” w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn ma charakter otwarty. Ustawodawca nie określił bowiem zamkniętego katalogu długów i ciężarów, poprzestając na przykładowym tylko ich wymienieniu (tak również w literaturze przedmiotu - zob. Styczyński Rafał, „Ustawa o podatku od spadków i darowizn. Komentarz”, wyd. Lexis Nexis, 2014 r.).

Zdaniem Wnioskodawczyni, w pojęciu długów w rozumieniu art. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn mieszczą się wszelkie roszczenia cywilnoprawne o charakterze pieniężnym, które związane są z nabytymi rzeczami i/lub prawami majątkowymi. Za „ciężary” uznać natomiast należy inne niż dług obciążenie nabytej rzeczy i/lub praw majątkowych, które w chwili nabycia zmniejsza ich wartość rynkową.

W ocenie Wnioskodawczyni, hipoteka stanowi ciężar w rozumieniu art. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ ze swojej istoty obciąża nieruchomość. Zgodnie z art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym. Instytucję hipoteki regulują przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Artykuł 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).

Wnioskodawczyni podkreśliła, że odliczenie długów i ciężarów jest wyrazem istoty (elementem konstrukcyjnym) podatku od spadków i darowizn, polegającej na opodatkowaniu przyrostu czystej wartości majątku podatnika. Jedynie przyrost czystej wartości nabywanych rzeczy i praw majątkowych spowoduje możliwość przekształcenia się obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe.

Wnioskodawczyni wskazuje też, że w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 3 cyt. ustawy, wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego. Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy, opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 4.902 zł – jeżeli nabywcą jest osobą zaliczoną do III grupy podatkowej. Przy obliczeniu podatku od nieodpłatnego zniesienia współwłasności znajduje zastosowanie zasada kumulacji nabytych od tej samej osoby wartości rzeczy i praw majątkowych w okresie 5 lat poprzedzających rok,

w którym nastąpiło ostatnie nabycie (art. 9 ust. 2 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy, wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe (art. 14 ust. 2 ww. ustawy).

W myśl art. 14 ust. 3 cyt. ustawy do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

1) do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;

2) do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych; 3)

3) do grupy III – innych nabywców.

Biorąc pod uwagę przedstawiony we wniosku opis zdarzenia przyszłego, zdaniem Wnioskodawczyni, uznać należy, że planowane nieodpłatne zniesienie współwłasności Lokalu Mieszkalnego na jej rzecz, które nastąpi w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego, objęte będzie zakresem przedmiotowym ustawy o podatku od spadków i darowizn zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Przy ustalaniu podstawy opodatkowania zastosowanie znajdą przepisy art. 7 ust. 1 i 6 tej ustawy, co oznacza, że opisana we wniosku hipoteka stanowić będzie obciążenie, które należy zaliczyć do „ciężarów” w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podstawą opodatkowania będzie zatem wartość Lokalu Mieszkalnego, w części przekraczającej wartość dotychczasowego udziału Wnioskodawczyni we współwłasności (tj. udział wynoszący ½ część), pomniejszona o ½ kwoty hipoteki.

Ad 2

**Zdaniem Wnioskodawczyni**, w związku z planowanym umownym zniesieniem współwłasności Lokalu Mieszkalnego obciążonego hipoteką, z jednoczesnym przejęciem przez Wnioskodawczynię wszystkich obciążeń wynikających z opisanej we wniosku umowy o kredyt hipoteczny, w sytuacji, w której kwota hipoteki przewyższać będzie wartość Lokalu Mieszkalnego, Wnioskodawczyni nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn. Przy ustalaniu podstawy opodatkowania zastosowanie znajdą przepisy art. 7 ust. 1 i 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co oznacza, że opisana we wniosku hipoteka stanowić będzie obciążenie, które należy zaliczyć do „ciężarów” w rozumieniu art. 7 ust. 1 ww. ustawy. Podstawę opodatkowania stanowić będzie zatem wartość Lokalu Mieszkalnego, w części przekraczającej wartość dotychczasowego udziału Wnioskodawczyni we współwłasności (tj. udział wynoszący ½ część, czyli ½ x 550.000 zł = 275.000 zł – przyjmując wartość Lokalu Mieszkalnego, która określona będzie w akcie notarialnym obejmującym umowę w sprawie zniesienia współwłasności na kwotę 550.000 zł), pomniejszona o ½ część kwoty hipoteki (czyli ½ x 576.000 zł = 288.000 zł). Zważywszy, że ww. część kwoty hipoteki będzie wyższa niż wartość Lokalu Mieszkalnego, w części przekraczającej wartość dotychczasowego udziału Wnioskodawczyni we współwłasności, podstawa opodatkowania wyniesie „0”. W związku z tym Wnioskodawczyni nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn.

Ad 3

**Zdaniem Wnioskodawczyni**, w związku z planowanym umownym zniesieniem na rzecz Wnioskodawczyni współwłasności Lokalu Mieszkalnego obciążonego hipoteką, które dokonane zostanie w formie aktu notarialnego, Wnioskodawczyni nie będzie zobowiązana do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (zeznania SD-3). Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatnicy są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika (art. 17a ust. 2 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugody w tym przedmiocie. Wobec tego Wnioskodawczyni nie będzie miała obowiązku składania zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (zeznania SD-3), ponieważ nieodpłatne zniesienie współwłasności Lokalu Mieszkalnego nastąpi w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Uzasadniając swoje stanowisko Wnioskodawczyni powołała się na orzeczenia Wojewódzkich Sadów Administracyjnych, orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz interpretacje indywidualne, których fragmenty przytoczyła.

**W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.**

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.) – podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności.

W związku z tym, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji współwłasności, należy w tej kwestii odnieść się do przepisów uregulowanych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.).

Zgodnie z art. 195 ustawy Kodeks cywilny przez współwłasność należy rozumieć stan, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. To oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługują wszystkie atrybuty prawa własności (tzn. wszystkie uprawnienia składające się na własność). Z kolei niepodzielność oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej udziałowi.

W myśl art. 210 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego – każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Sposoby wyjścia ze stanu współwłasności regulują postanowienia art. 211 i art. 212 Kodeksu cywilnego.

W świetle wyżej przywołanych przepisów zniesienie współwłasności może nastąpić w drodze umowy między współwłaścicielami albo, w przypadku braku zgody między współwłaścicielami, na podstawie orzeczenia sądu.

W ramach wymienionych trybów ustawodawca przewiduje trzy sposoby zniesienia współwłasności:

1) podział rzeczy wspólnej, czyli np. podzielenie jednej nieruchomości na kilka mniejszych (tzw. podział fizyczny),

2) przyznanie rzeczy jednemu lub niektórym ze współwłaścicieli,

3) sprzedaż rzeczy wspólnej (tzw. podział cywilny).

Zniesienie współwłasności dokonane poprzez przyznanie rzeczy (nieruchomości) jednemu ze współwłaścicieli bez spłat i dopłat (nieodpłatnie) podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn – obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy – obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności – z chwilą zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności.

Natomiast podstawę opodatkowania – w myśl art. 7 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn – przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności stanowi wartość rzeczy lub praw majątkowych, w części przekraczającej wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem przysługiwał nabywcy.

Przepis ten powinien być stosowany łącznie z przepisem art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze, w myśl którego podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Pojęcie „długów” w rozumieniu tego artykułu obejmuje wszelkie pieniężne roszczenia cywilnoprawne związane z przedmiotem nabycia. Równowartość tych roszczeń podlega potrąceniu od wartości przedmiotu nabycia. „Ciężarem” natomiast jest inne niż dług obciążenie nabytej rzeczy lub prawa, które w chwili nabycia zmniejsza jej/jego wartość rynkową, np. hipoteka.

Odliczenie długów i ciężarów jest wyrazem istoty (elementem konstrukcyjnym) podatku od spadków i darowizn, polegającej na opodatkowaniu przyrostu czystej wartości majątku podatnika.

Ustalenie podstawy opodatkowania składa się zatem z dwóch etapów. W pierwszym należy określić wartość rzeczy lub praw majątkowych, których dotyczy zniesienie współwłasności, według zasady generalnej wyrażonej w art. 7 ust. 1 ustawy (czysta wartość, ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego). W drugim etapie ustala się udział, jaki przysługiwał dotychczas współwłaścicielowi i jego wartość. Podatkowi podlega bowiem nadwyżka wartości udziału.

Wskazać również należy, że wartość nieruchomości przy zniesieniu współwłasności przyjmuje się z dnia powstania obowiązku podatkowego, tzn. z chwili zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności.

W oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów.

Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych – zgodnie z art. 8 ust. 3 ww. ustawy – określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ww. ustawy - wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. W myśl art. 14 ust. 2 ww. ustawy – zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe. Stosownie do art. 14 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy – do III grupy podatkowej zalicza się innych nabywców.

Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego, hipoteka stanowi ograniczone prawo rzeczowe. Hipotekę regulują odrębne przepisy, a mianowicie ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm.).

W myśl art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece – w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).

Z sytuacji przedstawionej we wniosku wynika, że Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką – w udziale ½ części – Lokalu Mieszkalnego o powierzchni użytkowej 52,37 m2. Drugim współwłaścicielem Lokalu Mieszkalnego – w udziale ½ części – jest niespokrewniona z Wnioskodawczynią osoba fizyczna należąca do III grupy podatkowej. Lokal Mieszkalny nabyty został przez Wnioskodawczynię i drugiego współwłaściciela na współwłasność na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 2 września 2019 r. Zakup Lokalu Mieszkalnego sfinansowany został częściowo z wkładu własnego, który wynosił 49.309,21 zł, a częściowo z zaciągniętego w banku kredytu hipotecznego w wysokości 384.300 zł. Stronami umowy z dnia 21 sierpnia 2018 r. o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych są bank (jako kredytodawca) oraz Wnioskodawczyni i drugi współwłaściciel Lokalu Mieszkalnego (jako kredytobiorcy). Zabezpieczeniem udzielonego kredytu jest w szczególności ustanowiona na rzecz banku hipoteka umowna do kwoty 576.000 zł. Raty kapitałowo-odsetkowe określone w harmonogramie spłat stanowiącym załącznik do ww. umowy o kredyt hipoteczny są regularnie spłacane. Wnioskodawczyni i drugi współwłaściciel mają zamiar dokonać – w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego – nieodpłatnego zniesienia współwłasności Lokalu Mieszkalnego na rzecz Wnioskodawczyni (tj. bez żadnych spłat lub dopłat) z jednoczesnym przejęciem przez nią wszystkich obciążeń wynikających z ww. umowy o kredyt hipoteczny.

W akcie notarialnym obejmującym umowę, na podstawie której nastąpi zniesienie współwłasności, strony złożą oświadczenie, w którym wartość Lokalu Mieszkalnego określona będzie na kwotę 550.000 zł i wartość ta odpowiadać będzie wartości rynkowej.

Biorąc pod uwagę wyżej przywołane przepisy i przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe należy stwierdzić, że skoro – jak wskazała sama Wnioskodawczyni – nastąpi nabycie przez nią własności lokalu, tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności, to będzie ono podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podstawę opodatkowania w odniesieniu do przedmiotu nieodpłatnego zniesienia współwłasności należy ustalić zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 i 6 tej ustawy.

Ustanowiona na nieruchomości hipoteka w wysokości proporcjonalnej do wielkości udziału przypadającego zbywcy (drugiemu współwłaścicielowi) przed zniesieniem współwłasności stanowi obciążenie, które należy zaliczyć do długów i ciężarów w rozumieniu art. 7 ww. ustawy. W analizowanej sprawie wartość udziału w nieruchomości nabyta przez Wnioskodawczynię w drodze zniesienia współwłasności powinna być pomniejszona o część kwoty hipoteki przypadającą na przeniesiony na Wnioskodawczynię udział. Wartość udziału będzie zatem pomniejszona o kwotę samej hipoteki przypadającą na ten udział, gdyż to hipoteka stanowi ciężar w myśl przywołanych powyżej regulacji. Skoro bowiem w wyniku zniesienia współwłasności Wnioskodawczyni nabędzie udział ½ w nieruchomości (ponieważ była już właścicielem pozostałego udziału w nieruchomości), to tylko o tę część kwoty hipoteki należy pomniejszyć wartość przedmiotu nabycia czyli udziału w nieruchomości.

Dla kwestii ustalenia podstawy opodatkowania nie ma znaczenia jaka kwota kredytu pozostała do spłacenia i jaka jest wartość zadłużenia. Istotna jest kwota hipoteki, którą została obciążona opisana we wniosku nieruchomość.

Skoro w rozpatrywanej sprawie wartość ½ hipoteki przypadającej na nabywany – tytułem zniesienia współwłasności – udział przekracza wartość nabywanego udziału w nieruchomości (wynoszącego ½ nieruchomości), to podstawa opodatkowania wynosi zero.

Odnosząc się do kwestii złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, zauważyć należy, że stosownie do treści art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika (art. 17a ust. 2 ww. ustawy). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugody w tym przedmiocie.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że skoro nieodpłatne zniesienie współwłasności Lokalu Mieszkalnego obciążonego hipoteką zawarte zostanie w formie aktu notarialnego nie będzie obowiązku składania zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, stosownie do postanowień art. 17a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Mając powyższe na uwadze, stanowisko Wnioskodawczyni należało uznać **za prawidłowe.**

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Wnioskodawczynię w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78-79, 50-126 Wrocław, za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).

Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy). W przypadku wnoszenia skargi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii jako najwłaściwszy proponuje się kontakt z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ePUAP.

Zgodnie z art. 57a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.