Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL1-3.4012.77.2025.2.AKS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-25
Teza: Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz w przyszłości
nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach
przedstawionych we wniosku nie stanowi/nie będzie stanowić
świadczenie usług w ramach prowadzonej działalności
gospodarczej, które podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Słowa kluczowe: mediacja
opodatkowanie
pomoc-pomoc prawna
radca prawny
usługi-usługi prawnicze
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Samodzielnie wykonywana
działalność gospodarcza, usługi twórców i artystów
wykonawców - wyłączenia
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,

    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 lutego 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 8 lutego 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy wskazania, czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    w przyszłości nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych
    we wniosku stanowi/będzie stanowić świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
    Panią działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Uzupełniła
    go Pani pismem z 2 kwietnia 2025 r. (wpływ 7 kwietnia 2025 r.) – w odpowiedzi na
    wezwanie.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
    Jest Pani radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez
    Okręgową Izbę Radców Prawnych. Prowadzi Pani Kancelarię Radcy Prawnego, w ramach
    której świadczy Pani usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących
    działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących
    działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych, dalej
    jako: „Klienci”), w zakresie, w jakim działalność radcy prawnego została uregulowana w
    odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawych
    (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 499).
    Pani działalność obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych,
    opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed sądami.
    Od 2017 r. ma Pani zarejestrowaną działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG jako
    działalność prawniczą. Jest Pani czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji usługi
    świadczone na rzecz Klientów dokumentuje Pani, w zależności od ich statusu, poprzez
    wystawienie faktury VAT albo paragonu fiskalnego.
    W ramach praktyki zawodowej, świadczy Pani nieodpłatną pomoc prawną na zasadach
    określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021
    r. poz. 945 z późn. zm.), dalej jako: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych powiatu
    realizowanych przez powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami.
    Powiaty wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej
    poprzez utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby
    uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla
    nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym. Do
    obowiązków Powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w tym m.
    in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje, oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z Okręgową Izbą Adwokacką oraz Okręgową Izbą
    Radców Prawnych.
    W grudniu 2023 r. zawarła Pani z Powiatem umowę o świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej w punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Umowa została zawarta na
    okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. W listopadzie 2024 r. (jak i latach

    poprzednich) taką umowę zawarła Pani również z organizacją pozarządową
    (Stowarzyszeniem A).
    Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc
    prawną zawartą z Powiatem, zobowiązała się Pani do osobistego świadczenia za
    wynagrodzeniem należnym od Powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnej
    mediacji osobom uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym
    przez Powiat.
    Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej, miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a także
    zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych przez powiaty.
    Podobną umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawarła Pani ze
    Stowarzyszeniem A (dalej: „Stowarzyszenie”). Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowa
    na tych samych zasadach będzie kontynuowana albo zawrze Pani umowę z inną
    organizacją pozarządową, której Powiat zleci prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy
    prawnej. W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej udziela Pani porad
    prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową
    działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które
    wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały
    zgłoszenia w sposób określony przez Powiat, według kolejności zgłoszeń. Wynagrodzenie
    określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez Powiat i
    Stowarzyszenie, na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu ani jego
    negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w
    trakcie dyżurów, które odbyła Pani w trakcie miesiąca. Powiat może powierzyć
    prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego
    organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego.
    Obecnie nie udziela Pani nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie
    Umowy zawartej ze Stowarzyszeniem, bowiem nie posiada Pani uprawień doradcy
    obywatelskiego. Nie jest jednak wykluczone, że w kolejnych latach po uzyskaniu
    uprawnień doradcy obywatelskiego, zawrze Pani taką umowę ze Stowarzyszeniem, z
    którym obecnie Pani współpracuje, lub inną organizacją pozarządową, której Powiat zleci
    prowadzenie punktu poradnictwa obywatelskiego.
    Zgodnie z art. 11 ust. 3a ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej: Nieodpłatne
    poradnictwo obywatelskie może świadczyć osoba, która:
      1) posiada wykształcenie wyższe,
      2) ukończyła z oceną pozytywną szkolenie z zakresu świadczenia poradnictwa
        obywatelskiego, zwane dalej „szkoleniem”, albo posiada doświadczenie w
        świadczeniu poradnictwa obywatelskiego i uzyskała zaświadczenie potwierdzające
        posiadanie wiedzy i umiejętności w tym zakresie wydane przez podmiot
        uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego, o którym mowa
        w art. 11a ust. 2,
      3) spełnia wymogi, o których mowa w ust. 3 pkt 2 lit. c i d , zwana dalej „doradcą”.
    Zasady świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego są tożsame z zasadami
    udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, które określa ustawa o nieodpłatnej pomocy
    prawnej. Wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
    należne Zleceniobiorcy (doradcy obywatelskiemu) jest określone w Umowie o świadczenie
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego jako ryczałtowe miesięczne wynagrodzenie.
    Jego wysokość wynika z zasad określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej i
    jest uzależnione od ilości dni przepracowanych przez Zleceniobiorcę (doradcę

    obywatelskiego) w danym miesiącu, a nie od ilości porad albo innych zadań należących do
    zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym miesiącu. Podobnie jak w
    przypadku nieodpłatnej pomocy prawnej, doradca obywatelski udziela nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego osobiście, osobom uprawnionym, które dokonały
    odpowiedniego zgłoszenia, w miejscu i czasie określonym w Umowie o nieodpłatne
    poradnictwo obywatelskie oraz za wynagrodzeniem ustalonym na zasadach określonych
    w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej. Osoba świadcząca takie usługi nie ma tym
    samym dowolności sposobu wykonania zlecenia, czasu i miejsca oraz możliwości wyboru
    osób, którym udziela nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.
    Na moment składania wniosku o interpretację indywidualną, dokumentuje Pani ww.
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnej mediacji poprzez wystawienie
    faktury VAT na rzecz Powiatu/organizacji pozarządowej. Uwzględnia Pani VAT należny na
    ww. fakturach oraz rozlicza go w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
    Wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatną mediację
    należne Pani jako radcy prawnemu od organizacji pozarządowej jest określone w
    „Umowie o wykonywanie świadczeń” jako miesięczne wynagrodzenie uzależnione od
    przepracowanych godzin.
    Uzupełnienie opisu sprawy
    W odpowiedzi na pytanie nr 1: „Czy świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej, a także usługi nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
    zawartej z Powiatem/Fundacją wyraża/będzie Pani wyrażała oświadczenie woli w imieniu i
    na rzecz Powiatu/Fundacji?”
    wskazała Pani:
      Wskazuję, że świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy
      prawnej zawartej ze Stowarzyszeniem A wyrażam oświadczenie woli w imieniu i na
      rzecz Stowarzyszenia, bowiem z tym stowarzyszeniem mam zawartą umowę o
      wykonywanie tychże świadczeń. Usługi te mam obowiązek świadczyć osobiście,
      bowiem mam uprawnienia radcy prawnego, oraz mediatora.
      Wskazuję, że świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy
      prawnej zawartej z Powiatem, wyrażam oświadczenie woli w imieniu i na rzecz
      Powiatu, bowiem z danym Powiatem mam zawartą umowę o wykonywanie tychże
      świadczeń. Usługi te mam obowiązek świadczyć osobiście, ponieważ mam
      uprawnienia radcy prawnego, oraz mediatora.
      Informacje dotyczące zdarzenia przyszłego:
      Wskazuję, że świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnego
      poradnictwa obywatelskiego (treść umowy pokrywa się w całości z zapisami umowy
      o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej) zawartej ze Stowarzyszeniem A będę
      wyrażać oświadczenie woli w imieniu i na rzecz Stowarzyszenia, bowiem z tym
      stowarzyszeniem, będę miała zawartą umowę o świadczenie nieodpłatnego
      poradnictwa obywatelskiego, choć usługi te będę zobowiązana świadczyć osobiście,
      bowiem będę mieć uprawnienia doradcy obywatelskiego.
    W odpowiedzi na pytanie nr 2: „Czy ponosi/będzie Pani ponosiła ryzyko gospodarcze,
    ekonomiczne za czynności wykonywane na podstawie umowy zawartej z Powiatem
    /Fundacją? Jeśli nie, to kto ponosi/będzie ponosił to ryzyko?”
    wskazała Pani:
      Wskazuję, że za czynności wykonywane w ramach umowy zawartej ze
      Stowarzyszeniem nie ponoszę ryzyka gospodarczego, ani ekonomicznego. Ryzyko
      gospodarcze, ekonomiczne ponosi Stowarzyszenie.
      Powiat dostaje dotację od Skarbu Państwa, przelewa ją Stowarzyszeniu, a
      Stowarzyszenie na rzecz Kancelarii Radcy Prawnego (...) tytułem wynagrodzenia za
      wykonywanie usług w ramach umowy zawartej z Powiatem.

      Kwota wynagrodzenia za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej jest
      ustalona z góry w umowie i ja jako wykonawca nie mam na nią wpływu. Zgodnie z
      zapisami umowy za świadczone usługi, wynagrodzenie Wnioskodawcy wypłaca
      Kancelaria Radcy Prawego (...) na podstawie dotacji pobranej od Stowarzyszenia A,
      chociaż ja nie realizuję ww. usług na rzecz Kancelarii Radcy Prawego, tylko na rzecz
      Stowarzyszenia.
      Natomiast w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia,
      infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych, ryzyko ekonomiczne ponosi Gmina,
      bowiem ona ma obowiązek to wszystko zapewnić zgodnie z zapisami
      Rozporządzenia MS z dnia 21.12.2018r. w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej o
      nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2492).
      W umowie ze Stowarzyszeniem jest zapis, iż mam korzystać ze wskazanego i
      wyposażonego pomieszczenia, sprzętu i materiałów, zaplecza technicznego, oraz
      udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości programu do dokumentowania
      świadczeń (zwanego dalej programem MS), na potrzeby realizacji świadczeń.
      W ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej z Powiatem
      otrzymuję wynagrodzenie bezpośrednio od Powiatu. Powiat otrzymuje dotację od
      Skarbu Państwa, a następnie przelewa je tytułem mojego wynagrodzenia na rzecz
      Kancelarii Radcy Prawego (...).
      W umowie z Powiatem jest zapis, że Powiat zapewnia mi lokal biurowy wchodzący w
      zasób Powiatu/Gminy, w którym wykonuję usługi w ramach umowy o świadczenie
      nieodpłatnej pomocy prawnej. Pomieszczenia te posiadają dostęp do sieci
      energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej. Pomieszczenia są wyposażone w
      niezbędny sprzęt biurowy, zestaw komputerowy oraz szafę do przechowywania
      dokumentów zawierających dane osobowe klientów punktu. Powiat ponosi koszty
      materiałów pomocniczych związanych z działalnością Punktu (koszty papieru,
      tonerów do drukarki itp.) oraz zapewnia dostęp do bazy aktów prawnych poprzez
      teleinformatyczny system aktów prawnych.
      Informacje dotyczące zdarzenia przyszłego:
      W ramach umowy o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (treść
      umowy pokrywa się w całości z zapisami umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy
      prawnej), którą zawrę ze Stowarzyszeniem A, nie będę ponosić ryzyka
      gospodarczego, ani ekonomicznego. Ryzyko gospodarcze, ekonomiczne będzie
      ponosić Stowarzyszenie.
      Powiat będzie otrzymywał dotację od Skarbu Państwa, przelewał ją Stowarzyszeniu,
      a Stowarzyszenie będzie przelewało je na rzecz Kancelarii Radcy Prawnego tytułem
      wynagrodzenia za wykonywanie usług w ramach umowy o świadczenie
      nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zawartej z Powiatem.
      Kancelaria będzie pośrednikiem w wypłacie wykonawcy wynagrodzenia i będzie
      płacić je pod warunkiem uzyskania dotacji od Stowarzyszenia. Takie rozwiązanie
      wynika z wewnętrznych uzgodnień Stowarzyszenia z kancelarią i nie są mi znane jego
      przyczyny.
      Natomiast w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia,
      infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych, ryzyko ekonomiczne będzie ponosić
      Gmina, bowiem ona będzie miała obowiązek to wszystko zapewnić zgodnie z
      zapisami Rozporządzenia MS z dnia 21.12.2018 r. w sprawie nieodpłatnej pomocy
      prawnej o nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2492).
      W umowie ze Stowarzyszeniem będzie zapis, iż mam korzystać ze wskazanego i
      wyposażonego pomieszczenia, sprzętu i materiałów, zaplecza technicznego, oraz
      udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości programu do dokumentowania
      świadczeń (zwanego dalej programem MS), na potrzeby realizacji świadczeń.
    W odpowiedzi na pytanie nr 3: „Czy w umowie z Powiatem/Fundacją są/będą zawarte
    postanowienia, w ramach których Powiat/Fundacja wzięłaby jakąkolwiek
    odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią na rzecz
    Powiatu/Fundacji?”

    wskazała Pani:
      W aktualnej umowie o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej ze
      Stowarzyszeniem nie ma żadnego zapisu tyczącego się odpowiedzialności
      Stowarzyszenia wobec osób trzecich za czynności wykonywane przeze mnie na rzecz
      Stowarzyszenia. Tym samym uważam, że nie ma odpowiedzialności wobec osób
      trzecich również po mojej stronie jako Wykonawcy.
      Umowa ze Stowarzyszeniem przewiduje wobec mnie możliwość wyciągnięcia
      konsekwencji finansowych za nienależyte wykonanie umowy, tj. spóźnienia w
      rozpoczęciu dyżurów, w dostarczaniu oświadczeń i list obecności, skracaniu
      dyżurów, niepoinformowanie o niemożliwości realizacji dyżuru, czy też
      niezorganizowanie zastępstwa wg zasad określonych w umowie. Jest to
      odpowiedzialność mojej osoby za nieprzestrzeganie zapisów przewidzianych w
      umowie wobec Stowarzyszenia, a nie wobec osób trzecich.
      W umowie o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem nie ma żadnego
      zapisu tyczącego się odpowiedzialności Powiatu wobec osób trzecich za czynności
      wykonywane przeze mnie na rzecz Powiatu. Tym samym uważam, że nie ma
      odpowiedzialności wobec osób trzecich również po mojej stronie jako Wykonawcy.
      W umowie znajdują się zapisy przewidujące moją odpowiedzialność względem
      Powiatu w przypadku naruszenia przeze mnie obowiązków wynikających z niniejszej
      umowy, np. za nierzetelne dokumentowanie udzielonej pomocy prawnej, czy też
      niezorganizowanie zastępstwa wg zasad określonych w umowie.
      Informacje dotyczące zdarzenia przyszłego:
      W przyszłej umowie o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, którą
      zawrę ze Stowarzyszeniem, a której treść pokrywa się w całości z zapisami umowy o
      świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej ze Stowarzyszeniem A, nie ma
      żadnego zapisu tyczącego się odpowiedzialności Stowarzyszenia wobec osób
      trzecich za czynności wykonywane przeze mnie na rzecz Stowarzyszenia. Tym
      samym uważam, że nie będzie takiej odpowiedzialności po mojej stronie jako
      Wykonawcy.
      W umowie o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, będą zapisy
      przewidujące moją odpowiedzialność względem Stowarzyszenia w przypadku
      naruszenia przeze mnie obowiązków wynikających z zawartej umowy.
    W odpowiedzi na pytanie nr 4: „Czy zawarta z Powiatem/Fundacją umowa o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dotycząca nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
    przewiduje/będzie przewidywać stałe wynagrodzenie za świadczone usługi? Czy wystąpi
    również jakaś część wynagrodzenia zmiennego? Jeśli tak, to jaka i od czego ono zależy
    /będzie zależeć?”
    wskazała Pani:
      Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawarta ze Stowarzyszeniem A
      przewiduje stałe wynagrodzenie za świadczone usługi, niezależnie od ilości dyżurów,
      które pełnię w danym miesiącu kalendarzowym (ma charakter ryczałtowy). Obecnie
      pełnię 2 dyżury tygodniowo po 4 godziny dziennie w ramach umowy zawartej ze
      Stowarzyszeniem. Wynagrodzenie ustalone w umowie jest niezmiennie i ustalone na
      cały rok trwania umowy.
      Wysokość wynagrodzenia za godzinę dyżuru w punkcie NPP waha się w zależności
      od tego czy są to 4, czy 5 dni w miesiącu, w którym pełnię dyżur, jednakże kwota na
      fakturze którą wystawiam na rzecz Stowarzyszenia w każdym miesiącu
      kalendarzowym jest taka sama.
      To samo tyczy się umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej z
      Powiatem.
      Informacje dotyczące zdarzenia przyszłego:
      W przyszłej umowie o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, którą
      zawrę ze Stowarzyszeniem, a której treść pokrywa się w całości z zapisami umowy o

      świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej ze Stowarzyszeniem A będzie
      przewidziane stałe wynagrodzenie za świadczone usługi, niezależnie od ilości
      dyżurów, które będę pełnić w danym miesiącu kalendarzowym (będzie miało
      charakter ryczałtowy). Wynagrodzenie to będzie niezmiennie i ustalone na cały rok
      trwania umowy.
      Wysokość wynagrodzenia za godzinę dyżuru w punkcie NPO będzie się wahać w
      zależności od tego czy będą to 4, czy 5 dni w miesiącu, w którym będę pełnić dyżur,
      jednakże kwota na fakturze, którą będę wystawiać na rzecz Stowarzyszenia w
      każdym miesiącu kalendarzowym będzie taka sama.
    W odpowiedzi na pytanie nr 5: „Czy wynagrodzenie, które Pani otrzymuje/otrzyma od
    Powiatu/Fundacji za wykonywane usługi nieodpłatnej pomocy prawnej oraz usługi
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, stanowi/będzie stanowić przychód, o którym
    mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
    od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163)? Jeśli tak, to proszę, aby wskazała Pani
    konkretny ustęp art. 12 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”.
    wskazała Pani:
      W mojej ocenie wynagrodzenie, które otrzymuje za wykonywanie usług w ramach
      zawartej umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz
      Stowarzyszenia, a w poprzednich latach w ramach świadczenia usług na rzecz
      Powiatu, nie jest to przychód o których mowa w przepisach art. 12 ustawy o podatku
      dochodowym od osób fizycznych.
      Informacje dotyczące zdarzenia przyszłego:
      W mojej ocenie wynagrodzenie, które będę otrzymywać ze Stowarzyszenia za
      wykonywanie usług w ramach zawartej umowy o świadczenie usługi nieodpłatnego
      poradnictwa obywatelskiego, nie będzie to przychód, o którym mowa w przepisach
      art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
      Wynagrodzenie, które otrzymuję ze Stowarzyszenia, czy też które otrzymywałam w
      2024 roku bezpośrednio od Powiatu jest/było wypłacane z dotacji, którą Powiat
      otrzymuje ze środków Skarbu Państwa na prowadzenie punktów nieodpłatnej
      pomocy prawnej. W taki sam sposób finansowane są punkty nieodpłatnego
      poradnictwa obywatelskiego.
      Tym samym wynagrodzenie, które otrzymam od Stowarzyszenia za świadczenie
      usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego nie będzie stanowić przychodu, o
      którym mowa w przepisach art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób
      fizycznych.
    W odpowiedzi na pytanie nr 6: „Czy wynagrodzenie, które Pani otrzymuje/otrzyma od
    Powiatu/Fundacji za wykonywane usługi nieodpłatnej pomocy prawnej oraz usługi
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, stanowi/będzie stanowić przychód, o którym
    mowa w przepisach art. 13 ust. 2-9 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych? Jeśli tak, to proszę, aby wskazała Pani konkretny ustęp art. 13 ww. ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych”.
    wskazała Pani:
      Wynagrodzenie, które otrzymuje od Stowarzyszenia za wykonywane czynności na
      podstawie umowy zlecenia (umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
      prawnej i mediacji), będzie stanowić przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8a
      ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. przychód z tytułu
      wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia, uzyskiwane od osoby prawnej,
      jaką jest Stowarzyszenie. Tak samo należy zakwalifikować wynagrodzenie, które
      otrzymywałam w 2024 roku od Powiatu za wykonywane czynności na podstawie
      umowy zlecenia w ramach świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej.
      Informacje dotyczące zdarzenia przyszłego:
      W mojej ocenie Wynagrodzenie, które będę otrzymywać ze Stowarzyszenia/Fundacji
      za wykonywane czynności w ramach umowy o świadczenie usług nieodpłatnego

      poradnictwa obywatelskiego będzie stanowić przychód, o którym mowa w art. 13 pkt
      8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. przychody z tytułu
      wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia, uzyskiwane od osoby prawnej,
      jaką jest Stowarzyszenie/Fundacja.
    Pytania
      1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
        wniosku o interpretację indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach
        prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu
        VAT?
      2. Czy udzielanie przez Panią w przyszłości nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
        na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną stanowi
        świadczenie usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej,
        które podlega opodatkowaniu VAT?
    Pani stanowisko w sprawie
    W Pani ocenie, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych
    we wniosku nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Panią
    działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu VAT. Nie ma Pani
    samodzielności w zakresie udzielania pomocy prawnej, bowiem udziela jej Pani osobom
    uprawnionym w ramach punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, w czasie i miejscu
    określonym w umowie. Nadto nie wykorzystuje Pani do świadczenia nieodpłatnej pomocy
    prawnej własnych zasobów, ale zasoby należące do starostwa i organizacji pozarządowej.
    Jednocześnie nie ponosi Pani odpowiedzialności ani ryzyka związanego z udzielanymi
    poradami, a Pani wynagrodzenie jest ustalone na zasadach określonych w ustawie o
    nieodpłatnej pomocy prawnej i niezależne od ilości porad udzielonych w miesiącu.
    W odniesieniu do świadczonych przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej
    zaistnieją przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy.
    To samo tyczy się świadczenia przez Panią w przyszłości nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego. Umowa zlecenia, którą podpisze Pani z organizacją pozarządową na
    świadczenie ww. usług, wyłącza Pani samodzielność w zakresie udzielania przez Panią
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Będzie Pani świadczyć usługi w czasie i
    miejscu określonym w umowie. Do świadczenia nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego będzie Pani korzystać z zasobów należących do organizacji pozarządowej
    lub starostwa. Nie będzie Pani ponosić odpowiedzialności, ani ryzyka związanego z
    udzielanymi poradami. Pani wynagrodzenie będzie miało wymiar ryczałtowy. To oznacza,
    że zostaną spełnione kryteria wyłączające świadczenie ww. usług, objętych zawartymi
    umowami współpracy z powiatem oraz stowarzyszeniem, z czynności podlegających
    ustawie.
    Zatem świadczenie przez Panią jako radcę prawnego opisanych usług bezpłatnej pomocy
    prawnej lub też w przyszłości usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, nie
    stanowi wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie jest Pani (nie
    będzie) z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług. Tym samym wykonywane
    czynności nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
        formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że
    usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni
    konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów lub
    świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym
    podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania
    danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek:
    po pierwsze czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana
    przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
      Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność
      producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących
      zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne
      zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na

      wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły
      dla celów zarobkowych.
    Stosownie do art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony);
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.
    Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej,
        trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z
        dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w
        badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system
        szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu,
        stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
        przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
        arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem
        obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania
        tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem
        przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
        samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
        wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w
        postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z
        zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a
        także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy
        lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o
        których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
        należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
        stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
        o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki
        organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
        działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik
        wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      – z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
        kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody
        z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
        pozarolniczej działalności gospodarczej – z wyjątkiem przychodów, o których
        mowa w pkt 7.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie, które otrzymuje Pani za świadczenie
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji na podstawie umowy zawartej ze
    Stowarzyszeniem oraz wcześniej z Powiatem, a także wynagrodzenie, które będzie Pani
    otrzymywała od Stowarzyszenia za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego, stanowi/będzie stanowić przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług wynika,
    że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w
    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
      - wykonywania tych czynności,
      - wynagrodzenia, oraz
      - odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy,
    wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym,
    kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, tylko i wyłącznie te
    czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności
    istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych
    czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
    wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym
    wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś
    sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług
    osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi
    analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających
    samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a

    zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala
    jednocześnie wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów
    i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego
    wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru
    prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy
    o podatku VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status
    podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej
    powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z
    charakteru stosunku prawnego łączącego Panią oraz Powiat i Stowarzyszenie.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego
    systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11 grudnia 2006, Nr 347, str. 1 ze
    zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady:
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    W akapicie pierwszym, artykuł 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady wskazano, że:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
    W myśl art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przytoczyć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania
    towarów i usług.

    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest
    działalnością wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się
    w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony
    poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej
    czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług.
    Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006
    /112/WE Rady jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje
    zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez
    producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w
    rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar
    wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji
    towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de
    Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85
    Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww.
    orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność
    gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego
    ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje
    odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku
    z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co
    się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako
    zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie
    zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego
    zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania
    zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w
    administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób
    samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy
    władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie
    wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków
    wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest
    proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne
    wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w
    ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie
    odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny
    wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).
    Zauważyć też należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy,
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę
    zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy.
    Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu,
    który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie

    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno
    zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na
    zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Powiatem oraz Stowarzyszeniem
    wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika
    VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca
    (Pani) występuje w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna świadczona
    przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego – w przedmiotowej sprawie Powiatu oraz Stowarzyszenia.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym
    zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się
    wynagrodzenie – warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji, czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu przez zleceniobiorcę ryzyka
    ekonomicznego.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony, jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie
    po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter
    jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz w
    przyszłości nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych
    we wniosku stanowi/będzie stanowić świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
    Panią działalności gospodarczej, które podlega/będzie podlegało opodatkowaniu
    podatkiem VAT.
    Mając na uwadze powołane powyżej przepisy prawa na tle przedstawionego przez
    Panią opisu sprawy należy wskazać, że świadczenie przez Panią nieodpłatnej pomocy
    prawnej na podstawie zawartych umów z Powiatem oraz Stowarzyszeniem, a także
    świadczenie w przyszłości nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, nie mieści/nie
    będzie mieściło się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku
    od towarów i usług, a tym samym nie jest/nie będzie Pani z tego tytułu podatnikiem
    zobowiązanym do rozliczania tego podatku.
    Jak wynika bowiem z opisu sprawy, za czynności wykonywane w ramach umowy
    zawartej ze Stowarzyszeniem nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego, ani
    ekonomicznego. Ryzyko gospodarcze, ekonomiczne ponosi Stowarzyszenie. Powiat
    dostaje dotację od Skarbu Państwa, przelewa ją Stowarzyszeniu, a Stowarzyszenie na
    rzecz Kancelarii Radcy Prawnego tytułem wynagrodzenia za wykonywanie usług w
    ramach umowy zawartej z Powiatem. Kwota wynagrodzenia za świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej jest ustalona z góry w umowie i ja jako wykonawca nie
    ma Pani na nią wpływu. Zgodnie z zapisami umowy za świadczone usługi,
    wynagrodzenie Wnioskodawcy wypłaca Kancelaria Radcy Prawego na podstawie dotacji
    pobranej od Stowarzyszenia, chociaż nie realizuje Pani ww. usług na rzecz Kancelarii
    Radcy Prawego, tylko na rzecz Stowarzyszenia. Natomiast w zakresie obowiązku
    dostarczenia lokalu, jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych,
    ryzyko ekonomiczne ponosi Gmina, bowiem ona ma obowiązek to wszystko zapewnić

    zgodnie z zapisami Rozporządzenia MS z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. W
    umowie ze Stowarzyszeniem jest zapis, iż ma Pani korzystać ze wskazanego i
    wyposażonego pomieszczenia, sprzętu i materiałów, zaplecza technicznego, oraz
    udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości programu do dokumentowania
    świadczeń, na potrzeby realizacji świadczeń. Świadcząc usługi w ramach umowy o
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej ze Stowarzyszeniem wyraża Pani
    oświadczenie woli w imieniu i na rzecz Stowarzyszenia. Umowa o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej zawarta ze Stowarzyszeniem przewiduje stałe
    wynagrodzenie za świadczone usługi, niezależnie od ilości dyżurów, które Pani pełni w
    danym miesiącu kalendarzowym (ma charakter ryczałtowy). Wynagrodzenie ustalone w
    umowie jest niezmienne i ustalone na cały rok trwania umowy. W aktualnej umowie o
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej ze Stowarzyszeniem nie ma żadnego zapisu
    tyczącego się odpowiedzialności Stowarzyszenia wobec osób trzecich za czynności
    wykonywane przez Panią na rzecz Stowarzyszenia. Tym samym uważa Pani, że nie ma
    odpowiedzialności wobec osób trzecich również po Pani stronie jako Wykonawcy.
    Umowa ze Stowarzyszeniem przewiduje wobec Pani możliwość wyciągnięcia
    konsekwencji finansowych za nienależyte wykonanie umowy, tj. spóźnienia w
    rozpoczęciu dyżurów, w dostarczaniu oświadczeń i list obecności, skracaniu dyżurów,
    niepoinformowanie o niemożliwości realizacji dyżuru, czy też niezorganizowanie
    zastępstwa wg zasad określonych w umowie. Jest to odpowiedzialność Pani osoby za
    nieprzestrzeganie zapisów przewidzianych w umowie wobec Stowarzyszenia, a nie
    wobec osób trzecich.
    Świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej
    zawartej z Powiatem, wyraża Pani oświadczenie woli w imieniu i na rzecz Powiatu. W
    ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej z Powiatem
    otrzymuje Pani wynagrodzenie bezpośrednio od Powiatu. Powiat otrzymuje dotację od
    Skarbu Państwa, a następnie przelewa je tytułem Pani wynagrodzenia na rzecz
    Kancelarii Radcy Prawego. W umowie z Powiatem jest zapis, że Powiat zapewnia Pani
    lokal biurowy wchodzący w zasób Powiatu/Gminy, w którym wykonuje Pani usługi w
    ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej. Pomieszczenia te
    posiadają dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej.
    Pomieszczenia są wyposażone w niezbędny sprzęt biurowy, zestaw komputerowy oraz
    szafę do przechowywania dokumentów zawierających dane osobowe klientów punktu.
    Powiat ponosi koszty materiałów pomocniczych związanych z działalnością Punktu
    (koszty papieru, tonerów do drukarki itp.) oraz zapewnia dostęp do bazy aktów
    prawnych poprzez teleinformatyczny system aktów prawnych. Umowa o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej zawarta z Powiatem przewiduje stałe wynagrodzenie za
    świadczone usługi, niezależnie od ilości dyżurów, które Pani pełni w danym miesiącu
    kalendarzowym (ma charakter ryczałtowy). Wynagrodzenie ustalone w umowie jest
    niezmienne i ustalone na cały rok trwania umowy. W umowie o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem nie ma żadnego zapisu tyczącego się
    odpowiedzialności Powiatu wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią
    na rzecz Powiatu. Tym samym uważa Pani, że nie ma odpowiedzialności wobec osób
    trzecich również po Pani stronie jako Wykonawcy. W umowie znajdują się zapisy
    przewidujące Pani odpowiedzialność względem Powiatu w przypadku naruszenia przez
    Panią obowiązków wynikających z niniejszej umowy, np. za nierzetelne
    dokumentowanie udzielonej pomocy prawnej, czy też niezorganizowanie zastępstwa
    wg zasad określonych w umowie.
    W ramach umowy o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, którą
    zawrze Pani ze Stowarzyszeniem, nie będzie Pani ponosić ryzyka gospodarczego, ani
    ekonomicznego. Ryzyko gospodarcze, ekonomiczne będzie ponosić Stowarzyszenie.
    Świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego zawartej ze Stowarzyszeniem będzie Pani wyrażać oświadczenie woli w

    imieniu i na rzecz Stowarzyszenia. W przyszłej umowie o świadczenie nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego, którą zawrze Pani ze Stowarzyszeniem, a której treść
    pokrywa się w całości z zapisami umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej
    zawartej obecnie ze Stowarzyszeniem, będzie przewidziane stałe wynagrodzenie za
    świadczone usługi, niezależnie od ilości dyżurów, które będzie Pani pełnić w danym
    miesiącu kalendarzowym (będzie miało charakter ryczałtowy). Wynagrodzenie to będzie
    niezmienne i ustalone na cały rok trwania umowy. W przyszłej umowie o świadczenie
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, którą zawrze Pani ze Stowarzyszeniem, a
    której treść pokrywa się w całości z zapisami umowy o świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej zawartej obecnie ze Stowarzyszeniem, nie ma żadnego zapisu
    tyczącego się odpowiedzialności Stowarzyszenia wobec osób trzecich za czynności
    wykonywane przez Panią na rzecz Stowarzyszenia. Tym samym uważa Pani, że nie
    będzie takiej odpowiedzialności po Pani stronie jako Wykonawcy. W umowie o
    świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, będą zapisy przewidujące
    Pani odpowiedzialność względem Stowarzyszenia w przypadku naruszenia przez Panią
    obowiązków wynikających z zawartej umowy.
    Wobec powyższego, w odniesieniu do świadczonych przez Panią usług z zakresu
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, istnieją
    /zaistnieją przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co oznacza, że zostały/zostaną
    spełnione kryteria wyłączające świadczenie ww. usług, objętych zawartymi umowami z
    Powiatem oraz Stowarzyszeniem, z czynności podlegających ustawie o podatku od
    towarów i usług. Zatem świadczenie przez Panią, w okolicznościach przedstawionych
    we wniosku, opisanych usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego, nie stanowi/nie będzie stanowiło wykonywanej
    samodzielnie działalności gospodarczej, i w efekcie nie jest/nie będzie Pani z tego tytułu
    podatnikiem podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegają/nie
    będą podlegały opodatkowaniu tym podatkiem.
    Podsumowując, należy stwierdzić, że:
      1. Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we wniosku
        nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności
        gospodarczej i nie podlega opodatkowaniu VAT.
      2. Udzielanie przez Panią w przyszłości nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
        zasadach przedstawionych we wniosku nie będzie stanowiło świadczenia usług w
        ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej i nie będzie podlegało
        opodatkowaniu VAT.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1 i nr 2 jest
    prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy:
        stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał
        w dacie zaistnienia zdarzenia,
        zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obow
        iązuje w dniu wydania interpretacji.
    Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

      Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do
      wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia
      przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej
      tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
    Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem
    zdarzenia przyszłego). Pani ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub
    nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia
    przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy,
    gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się
    będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Panią w
    złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na
    wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. W
    przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-
    skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym
    zakresie skutków 18/19 prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu
    przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
    Informuję również, że niniejszą interpretacją został załatwiony wniosek w zakresie pytań
    oznaczonych we wniosku nr 1 i nr 2. Natomiast w części dotyczącej pytań oznaczonych we
    wniosku nr 3 i nr 4 zostało wydane postanowienie o umorzeniu postępowania.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
      ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
      111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja
      będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i
      zastosuje się Pani do interpretacji.
      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
    zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
    czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
    1) z zastosowaniem art. 119a;
    2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
    dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
    3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
    decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
    interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):

        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.