Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-293/09-4/AF
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2009-10-30
Teza: Czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym, w przedstawionym powyżej stanie faktycznym, umowa Cash poolingu nie podlega w świetle regulacji zawartych w ustawie z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych opodatkowaniu tym podatkiem?
Słowa kluczowe: banki; cash pooling; przedmiot; spółki; zarządzanie
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 31.07.2009 r. (data wpływu 03.08.2009 r.) uzupełnionym pismem z dnia 23.09.2009 r. (data nadania 24.09.2009 r. (data wpływu 28.09.2009 r.) na wezwanie Nr IPPB2/436-293/ 09-2/AF z dnia 16.09.2009 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową (tzw. cash pooling) - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 03.08.2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową (tzw. cash pooling).

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca zamierza zawrzeć z Bankiem z siedzibą w Niemczech umowę o świadczenie usług polegających na kompleksowym zarządzaniu płynnością finansową w ramach grupy kapitałowej (Umowę Cash Poolingu).

Stronami umowy będą także inne spółki zagraniczne, wchodzące w skład międzynarodowej Grupy M. Umowa Cash Poolingu oparta jest na następującej strukturze:

*   Spółka wchodząca w skład międzynarodowej Grupy kapitałowej M. otwiera Rachunki w Bank Polska S.A. oraz w Banku w Niemczech;

*   Zagraniczne spółki z Grupy kapitałowej M., uczestniczące w systemie Cash Poolingu, otwierają swoje Rachunki w Banku w Niemczech lub w innym banku zagranicznym;

*   W ramach Umowy Cash Poolingu, M. GmbH - spółka będąca nierezydentem - została wybrana Agentem, który wobec Banku w Niemczech reprezentuje inne spółki z Grupy M.;

*   Dla celów realizacji niniejszej umowy Bank w Niemczech prowadzi na rzecz i w imieniu Agenta Rachunek Docelowy Agenta, na którym będzie dokonywana konsolidacja środków z Rachunków Spółki i rachunków pozostałych spółek z Grupy kapitałowej M. posiadanych przez te podmioty w Banku w Niemczech;

*   Za świadczenie na rzecz Spółek przedmiotowej usługi Banku w Niemczech pobiera miesięczne wynagrodzenie w formie prowizji.

Przypadek 1)

W sytuacji, gdy na koniec dnia roboczego na Rachunku Spółki w Bank Polska wykazywane jest saldo dodatnie:

1.  Bank Polska transferuje środki z Rachunku Spółki na rachunek Spółki prowadzony przez Bank w Niemczech;
2.  Bank w Niemczech transferuje środki z Rachunku Spółki na Rachunek Docelowy Agenta.

Przypadek 2)

W sytuacji gdy na koniec dnia roboczego na Rachunku Spółki w Bank Polska powstało saldo ujemne:

1.  Bank w Niemczech transferuje na Rachunek Spółki w Banku Polska środki odpowiadające wysokości salda ujemnego powstałego na Rachunku Spółki w Banku Polska;
2.  Środki z Rachunku Docelowego Agenta transferowane są na Rachunek Spółki w Banku w Niemczech w wysokości salda ujemnego powstałego na Rachunku Spółki w Banku Polska.

W konsekwencji, na koniec dnia roboczego w każdym przypadku zarówno na Rachunku Spółki w Banku w Niemczech, jak i w Banku Polska saldo jest równe zeru.

Alokacja odsetek

*   Zgodnie z Umową Cash Poolingu, po zakończeniu danego miesiąca (okres rozliczeniowy dla odsetek) Agent (posiadacz Rachunku Docelowego w Banku w Niemczech) dostarcza Spółce i pozostałym spółkom informację zawierającą zestawienie przepływów pieniężnych powstałych w ramach niniejszej umowy oraz zestawienie należnych odsetek wynikających z transferów pieniężnych pomiędzy uczestnikami systemu Cash Poolingu, którymi zarządza i których dokonuje Agent (między uczestnikami systemu – tj. Spółka i pozostałymi spółkami z Grupy M. nie dochodzi do bezpośrednich transferów pieniężnych). Spółka otrzymuje zestawienie dotyczące wyłącznie jej własnych przepływów pieniężnych, tj. nie otrzymuje danych dotyczących pozostałych spółkę z Grupy M.

*   Należne odsetki (odsetki naliczone od posiadanych przez Spółkę lub pozostałe spółki sald dodatnich w ostatnim miesiącu) są płatne w terminie 7 dni od daty dostarczenia powyższej informacji. W tym terminie Spółka przelewa obciążające ją odsetki (odsetki naliczone od posiadanych przez Spółkę sald ujemnych w ostatnim miesiącu) na Rachunek wskazany przez Agenta, zaś odsetki należne Spółce Agent przelewa na Rachunek wskazany przez Spółkę i których dokonuje Agent (między uczestnikami systemu – tj. Spółką i pozostałymi spółkami z Grupy M. nie dochodzi do bezpośrednich transferów pieniężnych). Spółka otrzymuje zestawienie dotyczące wyłącznie jej własnych przepływów pieniężnych, tj. nie otrzymuje danych dotyczących pozostałych spółek z Grupy M.

*   Należne odsetki (odsetki naliczone od posiadanych przez Spółkę lub pozostałe spółki sald dodatnich w ostatnim miesiącu) są płatne w terminie 7 dni od daty dostarczenia powyższej informacji. W tym terminie Spółka przelewa obciążające ją odsetki (odsetki naliczone od posiadanych przez Spółkę sald ujemnych w ostatnim miesiącu) na Rachunek wskazany przez Agenta, zaś odsetki należne Spółce Agent przelewa na Rachunek wskazany przez Spółkę.

Pismem z dnia 16.09.2009 r. Nr IPPB2/436-293/09-2/AF wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez przesłanie dokumentu (oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem), z którego wynika prawo do występowania w imieniu Wnioskodawcy z wnioskiem o udzielenie interpretacji indywidualnej. Wezwanie skutecznie doręczono w dniu 18.09.2009 r. Wnioskodawca uzupełnił wniosek w terminie (data nadania 24.09.2009 r., data wpływu 28.09.2009 r.) przesyłając potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię KRS.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

Czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym, w przedstawionym powyżej stanie faktycznym, umowa Cash poolingu nie podlega w świetle regulacji zawartych w ustawie z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych opodatkowaniu tym podatkiem?

Zdaniem Wnioskodawcy

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 9 września 2000 r., podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

*   umowy pożyczki,

*   umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

*   umowy dożywocia,

*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,

*   ustanowienie hipoteki,

*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

*   umowy depozytu nieprawidłowego,

*   umowy spółki (akty założycielskie).

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych opodatkowaniu tym podatkiem podlega jedynie zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych. Spółka stoi na stanowisku że czynność polegająca na zarządzaniu płynnością finansową danej grupy kapitałowej na podstawie Umowy Cash Poolingu, która nie znajduje odpowiednika w Kodeksie cywilnym pozostając umową nienazwaną nie mieści się w zamkniętym katalogu art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zdaniem Spółki, celem ustawodawcy tworzącego opisywaną normę prawną w takiej właśnie postaci było precyzyjne określenie czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu. Treść Umowy Cash Poolingu wskazuje, że jest to rozbudowany, wielostopniowy, międzynarodowy system rozliczeń finansowych w obrębie danej grupy kapitałowej, nie jest to natomiast żadna z umów wymienionych w zamkniętych katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Innymi słowy, konstrukcja transakcji w ramach Umowy Cash Poolingu jako sposób gospodarowania wolnymi środkami finansowymi (zarówno nadwyżkami jak i niedoborami na rachunkach) podmiotów uczestniczących w systemie nie zawiera w sobie elementów, które pozwoliłyby na zakwalifikowanie opisanych transferów jako któregokolwiek z typów umów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Wnioskodawca pragnie podkreślić, iż stanowisko Spółki zostało potwierdzone w licznych interpretacjach organów skarbowych, prezentowanych na stronie internetowej Ministerstwa Finansów, m.in.:

1.  Pierwszy Mazowiecki Urząd Skarbowy; 17 lutego 2006 r. sygn. 1471/DC/436/59/05/HB: „czynność polegająca na zarządzaniu płynnością finansową danej grupy kapitałowej na podstawie Umowy Cash Poolingu, która nie znajduje odpowiednika w kodeksie cywilnym, pozostając umową nienazwaną, nie mieści się w zamkniętym katalogu art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych”.
2.  Podkarpacki Urząd Skarbowy; 22 sierpnia 2006 r. sygn. PUS.V.436/6/06: „stwierdzić należy, że umowa cash pooling nie spełnia wymogów przedmiotowo istotnych żadnej z umów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, czynność jej zawarcia nie będzie skutkowała opodatkowaniem z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych”.
3.  Opolski Urząd Skarbowy; 22 maja 2006 r. sygn. PD/436-2/MG/06: „Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zmianami) w art. 1 ust. 1 zawiera zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu, a tym samym skutkujących powstaniem obowiązku podatkowego. Oznacza to, że czynności cywilnoprawne, które nie zostały wymienione w sposób wyraźny w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem. Zatem czynności wynikające z umowy cash poolingu, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych”.
4.  Małopolski Urząd Skarbowy; 22 lutego 2006 r. sygn. PMO/436-18/205/UM/16377: „Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają wyłącznie czynności cywilnoprawne enumeratywnie wymienione w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 9 września 2000 r. (Dz. U. Nr 41 poz. 399 z 2005 r. ze zmian.). Umowy nienazwane, a także czynności cywilnoprawne nie wymienione w ustawie, nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawne. Umowa cash pooling nie została wymieniona w tym przepisie, nie będzie ona z tego względu podlegać podatkowi od czynności cywilnoprawnych”.

Ponadto, Spółka pragnie zauważyć, iż zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług czynności polegające na kompleksowym zarządzaniu płynnością finansową grupy kapitałowej (cash pooling) stanowią usługę pośrednictwa finansowego świadczoną przez banki (grupowanie PKWiU 65.23.10-00.00: usługi pośrednictwa finansowego, gdzie indziej niesklasyfikowane). W opinii Spółki, jest to dodatkowe potwierdzenie, iż usługa świadczona w ramach umowy cash poolingu nie mieści się w zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 04 września 2008 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 165, poz. 1316) art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) otrzymał nowe brzmienie: podatkowi temu podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku.

A zatem zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki, w których w myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Należy podkreślić, iż umowa cash pooling pozostaje na gruncie polskiego prawa umową nienazwaną. Ustawa Kodeks cywilny – w części zobowiązaniowej – nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy.

Umowa „cash poolingu” jest najbardziej zbliżona swą konstrukcją do umowy pożyczki. Jednakże przedstawiona we wniosku konstrukcja umowy „cash poolingu”, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje istotnych jej znamion. „Cash pooling” polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków netto.

W przypadku „cash poolingu” mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz bankiem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu. Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnik „cash poolingu” posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników „cash poolingu”.

Reasumując, należy stwierdzić, iż zawarcie umowy „cash poolingu” nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Czynności tego typu nie można zakwalifikować jako umowy pożyczki wymienionej w tym katalogu. Tym samym czynności dokonywane w ramach umowy cash pooling nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W odniesieniu do powołanych przez Wnioskodawcę interpretacji organów podatkowych należy stwierdzić, że interpretacje te zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.