Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL3.4012.156.2022.1.MS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-10-18
Teza: Ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług w przypadku wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, którą ma otrzymać Spółka od Prosumenta, prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zarówno zakup urządzeń do sterowania mikroinstalacją, jak i montaż i eksploatację tych urządzeń, opodatkowania czynności zobowiązania Prosumenta do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, opodatkowania przez Spółkę nieodpłatnej czynności zarządzania/sterowania mikroinstalacją poprzez włączanie lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie energii elektrycznej do sieci w okresie, gdy cena energii elektrycznej jest ujemna o VAT.
Słowa kluczowe: energia-energia elektryczna; odliczenia-prawo do odliczenia; opodatkowanie-podstawa opodatkowania; prosument; sprzedaż; usługi-usługa nieodpłatna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku-Odliczenie podatku naliczonego-Odliczenie podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług  ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI. Podstawa opodatkowania-Podstawa opodatkowania - nieodpłatne świadczenie usług ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI. Podstawa opodatkowania-Podstawa opodatkowania - zasady ogólne
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8-ust. 2-pkt 2; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29a-ust. 1

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
====================================================================================

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe w części dotyczącej ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług w przypadku wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, którą ma otrzymać Spółka od Prosumenta, prawidłowe w pozostałej części.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

22 kwietnia 2022 r. wpłynął Państwa wniosek z 15 kwietnia 2022 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:

1) podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług w przypadku wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, którą ma otrzymać Spółka od Prosumenta,

2) prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zarówno zakup urządzeń do sterowania mikroinstalacją, jak i montaż i eksploatację tych urządzeń,

3) opodatkowania czynności zobowiązania Prosumenta do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją,

4) opodatkowania przez Spółkę nieodpłatnej czynności zarządzania/sterowania mikroinstalacją poprzez włączanie lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie energii elektrycznej do sieci w okresie, gdy cena energii elektrycznej jest ujemna o VAT.

Treść wniosku jest następująca:

### Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca („Spółka”, „Wnioskodawca”, „Sprzedawca”) prowadzi działalność w zakresie handlu energią elektryczną. Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

W dniu 29 października 2021 r. Sejm uchwalił nowelizację ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 21 grudnia 2021 r., poz. 2376, dalej: „ustawa o OZE”), którą to nowelizacją wprowadził nowy system rozliczeń z prosumentami w rozumieniu ustawy OZE (dalej: „Prosumenci”). System ten zacznie obowiązywać od 1 lipca 2022 r. i dotyczy tych Prosumentów, których instalacja została przyłączona do sieci elektroenergetycznej i wprowadzenie z niej energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej po raz pierwszy nastąpiło po 31 marca 2022 r.

Prosumenci, którzy przyłączyli swoje instalacje i rozpoczęli wprowadzanie wytworzonej energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej przed 1 kwietnia 2022 r. co do zasady pozostają w dotychczasowym systemie rozliczeń dedykowanym Prosumentom. Mogą oni przejść na nowy system rozliczeń po złożeniu pisemnego oświadczenia swojemu dostawcy energii elektrycznej.

Dotychczasowy system rozliczeń z Prosumentami opiera się na zasadzie bilansowania ilościowego energii elektrycznej (net metering), tj. Wnioskodawca salduje ilości energii elektrycznej pobranej z wprowadzoną przez Prosumenta. Saldowanie to nie jest 1 do 1, lecz w proporcji. Dla instalacji większych niż 10 kW w stosunku ilościowym 1 do 0,7 (za 1 kWh energii wprowadzonej do sieci Prosument „otrzymuje” w zamian 0,7 kWh energii pobranej). Dla instalacji nie większych niż 10 kW stosunek ten wynosi 1 do 0,8. W przypadku powstania tzw. salda dodatniego - nadwyżki ilości energii pobranej z sieci nad ilością energii wprowadzonej do sieci przez Prosumenta - różnica (ilość energii po saldowaniu) stanowi podstawę do określenia należności wobec Spółki.

Spółka fakturuje Prosumenta w zakresie sprzedaży energii elektrycznej określając należność netto jako iloczyn ilości energii wynikający z salda dodatniego oraz właściwej stawki (ceny jednostkowej energii elektrycznej). Powyższa wartość powiększana jest o należny podatek VAT. W przypadku powstania tzw. salda ujemnego - nadwyżki ilości energii wprowadzonej do sieci nad ilością energii pobranej z sieci przez Prosumenta przy zastosowaniu wyżej przedstawionych stosunków ilościowych - różnica (ilość energii po saldowaniu) podlega rozliczeniu w przyszłych okresach rozliczeniowych. Rozliczenie to polega na pomniejszeniu salda dodatniego w przyszłych okresach rozliczeniowych o nierozliczone saldo ujemne z poprzednich okresów rozliczeniowych. Prawo Prosumenta do rozliczenia nadwyżki z salda ujemnego jest określone czasowo. Nierozliczona w okresie … dni nadwyżka salda ujemnego przepada.

Nowy system rozliczeń z Prosumentami jest bardziej złożony. Składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap rozliczeń to saldowanie ilościowe, a następny to saldowanie wartościowe (net billing). Etap saldowania ilościowego (net metering) jest podobny do dotychczasowego sytemu rozliczeń z Prosumentami.

Różnica polega na tym, że saldowanie jest 1 do 1 i dokonuje się odrębnie dla każdego okresu bilansowania, tj. oddzielnie dla każdej godziny doby. Innymi słowy, w każdej godzinie doby dochodzi do saldowania ilościowego i powstaje różnica: saldo dodatnie, albo saldo ujemne. Może też dojść do zbiegu idealnego, gdzie saldo wyniesie 0 (zero), czyli powstaje okres zbilansowania (art. 4 ust. 3a ustawy o OZE). Następnie każde saldo godzinowe podlega wartościowaniu (art. 4 ust. 3a ustawy o OZE).

W przypadku godzin z saldem dodatnim, wartość nadwyżki energii elektrycznej pobranej nad wprowadzoną do sieci elektroenergetycznej przez Prosumenta ustala się jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikający z salda dodatniego oraz ceny sprzedaży energii elektrycznej uwzględniającej obowiązkowe obciążenia podatkowe (brutto) stosowanej w rozliczeniach pomiędzy Sprzedawcą i Prosumentem dla danego okresu rozliczenia niezbilansowania (art. 4c ust. 3 ustawy o OZE). Zgodnie z ustawą o OZE okresem rozliczenia niezbilansowania jest godzina zegarowa.

W przypadku godzin z saldem ujemnym, wartość nadwyżki energii elektrycznej wprowadzonej nad pobraną z sieci elektroenergetycznej przez Prosumenta ustala się jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikający z salda ujemnego oraz rynkowej ceny energii elektrycznej dla każdego okresu rozliczenia. W przypadku określenia wartości nadwyżki salda ujemnego w okresie od 1 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. ustawa o OZE stanowi, że wyznaczona jest jedna rynkowa cena energii dla danego miesiąca kalendarzowego. Ustawa o OZE określa sposób wyznaczania rynkowej miesięcznej ceny energii elektrycznej (art. 4b ust. 6 i 7). Dla rozliczeń po 1 lipca 2024 r., dla wyliczenia wartości sald ujemnych będą brane rynkowe ceny energii elektrycznej dla każdego okresu rozliczenia niezbilansowania, tj. dla każdej godziny doby będzie odrębnie ustalana cena energii elektrycznej. Również w tym przypadku ustawa o OZE określa sposób wyznaczania rynkowej ceny dla każdej godziny (art. 4b ust. 4 i 5). W przypadku określenia wartości salda ujemnego, ustawa o OZE w art. 4b ust. 4 odwołuje się do rynkowej ceny energii, jako ceny energii elektrycznej określonej dla polskiego obszaru rynkowego dla notowań w systemie kursu jednolitego na rynkach dnia następnego prowadzonych przez giełdę towarową w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych oraz w ramach jednolitego łączenia rynków dnia następnego prowadzonego przez wyznaczonych operatorów rynku energii elektrycznej (w Polsce funkcję tę pełnią … S.A.). Powyższe wskazuje, że do wyliczenia wartości salda ujemnego przyjmuje się ceny netto, gdyż takie są publikowane w ramach ww. notowań.

W celu prowadzenia rozliczeń z Prosumentem, zgodnie z art. 4c ust. 1 ustawy o OZE, Sprzedawca prowadzi dla niego konto (konto prosumenta), na którym ewidencjonuje ilość energii elektrycznej pobranej i wprowadzonej przez Prosumenta oraz wartość energii elektrycznej wprowadzonej do sieci elektroenergetycznej wobec wartości energii elektrycznej pobranej z tej sieci przez Prosumenta w celu jej zużycia na potrzeby własne.

Po wyliczeniu wartości sald wszystkich okresów niezbilansowania (czyli wszystkich godzin dób w miesiącu, w których powstało saldo dodatnie, albo saldo ujemne) następuje rozliczenie drugiego etapu poprzez różnicę pomiędzy wartością energii wprowadzoną do sieci elektroenergetycznej oraz wartością energii pobranej przez Prosumenta z tej sieci. W przypadku gdy suma wartości sald dodatnich będzie większa nad sumą sald ujemnych powstanie zobowiązanie Prosumenta wobec Sprzedawcy (art. 4 ust. 3a i art. 4c ust. 3 ustawy o OZE). W przypadku odwrotnym - gdy suma wartości sald ujemnych będzie większa nad sumą sald dodatnich powstanie depozyt prosumencki, który przeznaczany jest na rozliczenie zobowiązań Prosumenta z tytułu zakupu energii elektrycznej od Sprzedawcy poprzez pomniejszanie zobowiązania Prosumenta w następnych okresach rozliczeniowych (art. 4c ust. 1, 2 i 4 ustawy o OZE). Następuje to poprzez zmniejszanie zobowiązania wobec Sprzedawcy w kolejnych okresach rozliczeniowych, w których występuje nadwyżka sum wartości sald dodatnich nad sumą sald ujemnych. Prawo do rozliczenia kwot środków zgromadzonych jako depozyt prosumencki jest ograniczone czasowo. Kwoty te mogą być rozliczone przez okres kolejnych 12 miesięcy od dnia przypisania danej kwoty jako depozyt prosumencki na koncie Prosumenta (art. 4c ust. 5 ustawy o OZE). Po upływie 12 miesięcy od dnia przypisania danej kwoty środków do depozytu prosumenckiego niewykorzystane środki w części stanowiącej nie więcej niż 20% wartości energii elektrycznej wprowadzonej w danym miesiącu kalendarzowym stanowią nadpłatę, którą Sprzedawca zwraca w terminie nie dłuższym niż do końca 13 miesiąca następującego po danym miesiącu, w którym powstał ten depozyt. Pozostała nierozliczona i nie zwrócona Prosumentowi kwota podlega umorzeniu (art. 4 ust. 11 pkt 2 oraz art. 4c ust. 6 ustawy o OZE).

Ustawa o OZE wprowadza możliwość upoważnienia Sprzedawcy przez Prosumenta do zarządzania/sterowania mikroinstalacją poprzez włączanie lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie energii elektrycznej do sieci w okresie, gdy cena energii elektrycznej jest ujemna. W tym celu ustawa nakłada na Sprzedawcę obowiązek zainstalowania i utrzymywania w sprawności oraz użytkowania urządzeń sterujących taką instalacją na rzecz Prosumenta bez wynagrodzenia. Prosument jedynie jest zobowiązany do pokrycia 50% kosztów zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, w terminie 3 miesięcy od daty zainstalowania tych urządzeń. Pozostałe koszty związane z montażem, utrzymywaniem w sprawności i użytkowaniem tych urządzeń ponosi Sprzedawca (art. 4b ust. 12 -14 ustawy o OZE).

### Pytania

1) Czy w okresie po 1 lipca 2022 r. podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług w przypadku wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki będzie kwota, którą z tytułu sprzedaży energii elektrycznej ma otrzymać Spółka od Prosumenta (tj. różnica stanowiąca nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym, która w określonych przypadkach dodatkowo zostaje pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie), pomniejszona o należny podatek od towarów i usług wliczony uprzednio do kwoty zobowiązania Prosumenta względem Spółki w oparciu o art. 4c ust. 3 ustawy OZE?

2) Czy Spółce będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zarówno zakup urządzeń do sterowania mikroinstalacją, jak i montaż i eksploatację tych urządzeń?

3) Czy zobowiązanie Prosumenta do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją stanowić będzie dla Spółki odpłatną dostawę towarów albo odpłatne świadczenie usług?

4) Czy realizacja postanowień polegających na upoważnieniu Sprzedawcy przez Prosumenta do zarządzania/sterowania mikroinstalacją poprzez włączanie lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie energii elektrycznej do sieci w okresie, gdy cena energii elektrycznej jest ujemna (w tym celu ustawa nakłada na Sprzedawcę obowiązek zainstalowania i utrzymywania w sprawności oraz użytkowania urządzeń sterujących taką instalacją na rzecz Prosumenta bez wynagrodzenia) stanowić będzie dla Spółki nieodpłatne świadczenie usług na cele związane z działalnością gospodarczą podatnika, a zatem nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT a contrario?

### Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, w okresie po 1 lipca 2022 r. podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług w przypadku wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki będzie kwota, którą z tytułu sprzedaży energii elektrycznej ma otrzymać Spółka od Prosumenta (tj. różnica stanowiąca nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym, która w określonych przypadkach dodatkowo zostaje pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie), pomniejszona o należny podatek od towarów i usług wliczony uprzednio do kwoty zobowiązania Prosumenta względem Spółki w oparciu o art. 4c ust. 3 ustawy OZE.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm., dalej: ustawa o VAT), podstawą opodatkowania (\`(...)\`) jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W omawianym przypadku, tj. wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki, kwotą, którą z tytułu sprzedaży ma otrzymać Spółka od Prosumenta jest różnica stanowiąca nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym (ewentualnie pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie).

Jednocześnie jednak na podstawie art. 4c ust. 3 ustawy o OZE w przypadku godzin z saldem dodatnim, wartość nadwyżki energii elektrycznej pobranej nad wprowadzoną do sieci elektroenergetycznej przez Prosumenta ustala się jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikający z salda dodatniego oraz ceny sprzedaży energii elektrycznej uwzględniającej obowiązkowe obciążenia podatkowe stosowane w rozliczeniach pomiędzy Sprzedawcą i Prosumentem dla danego okresu rozliczenia niezbilansowania, co oznacza, że już na tym etapie ww. kwota uwzględnia podatek od towarów i usług, tzn. zobowiązanie Prosumenta względem Sprzedawcy występuje w kwocie brutto, przy czym dodatkowo może nastąpić pomniejszenie tego zobowiązania o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie.

Tym samym podstawą opodatkowania określoną zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT będzie kwota, którą z tytułu sprzedaży ma otrzymać Spółka od Prosumenta (różnica stanowiąca nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym, ewentualnie pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie), pomniejszona o należny podatek od towarów i usług (wliczony uprzednio do kwoty zobowiązania Prosumenta w oparciu o art. 4c ust. 3 ustawy OZE).

Wnioskodawca pragnie wskazać, iż sposób obliczenia należnej mu kwoty wynika nie z wzajemnych ustaleń stron umowy sprzedaży, a z powszechnie obowiązujących przepisów, które strony są obowiązane stosować (zwłaszcza przepisów ustawy OZE). W konsekwencji odmienny sposób obliczenia ww. kwoty, jako niezgodny z powszechnie obowiązującym prawem, jest niedopuszczalny.

W szczególności, nie będzie w omawianej sytuacji możliwe obliczenie wynagrodzenia w taki sposób, że Spółka dokona obliczenia kwoty wynagrodzenia z tytułu dostarczonej przez siebie energii drugiej stronie w danym okresie rozliczeniowym, a następnie potrącenie ww. kwoty z kwotą wynagrodzenia Prosumenta, obliczonego w analogiczny sposób. Takie rozwiązanie w zakresie obliczenia kwoty należnej Spółce byłby niezgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami.

Nie jest również możliwe obliczenie wynagrodzenia Prosumenta już na etapie ilościowego saldowania dokonywanego odrębnie dla każdego okresu bilansowania, tj. oddzielnie dla każdej godziny doby - powstające bowiem w tym momencie saldo dodatnie stanowi jedynie podstawę do dalszych wyliczeń kwoty zobowiązania Prosumenta względem Sprzedawcy w okresach rozliczeniowych, nie stanowiąc jeszcze definitywnej kwoty do zapłaty. Na etapie saldowania ilościowego nie może być zatem jeszcze mowy o powstaniu zobowiązania Prosumenta, które mogłoby zostać uznane za podstawę opodatkowania.

Jednocześnie należy uznać, że z uwagi na fakt, iż ww. sposoby obliczenia wynagrodzenia należnego Spółce byłyby niezgodne z prawem. Spółka nie miałaby możliwości skutecznego dochodzenia zapłaty swoich wynagrodzeń we wskazanych wysokościach. Powyższe również potwierdza, że nie można uznać obliczonych na podstawie wskazanych metod ustalania wynagrodzeń za kwoty stanowiące zapłatę w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy VAT.

Ustalenie ilości oraz wartości sprzedanej energii elektrycznej przez strony jest zatem możliwe dopiero w momencie obliczenia wartości zobowiązania na podstawie art. 4 ust. 3a i art. 4c ust. 3 ustawy o OZE (tj. różnicy stanowiącej nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym, która w określonych przypadkach dodatkowo zostaje pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie).

Należy również zaznaczyć, iż w omawianej sytuacji nie mamy do czynienia z transakcją barterową. W przypadku bowiem transakcji barterowych wzajemnym świadczeniem, stanowiącym wynagrodzenie drugiej strony, jest przekazanie innej rzeczy lub wykonanie innej usługi. Należy wyraźnie wskazać, iż energia elektryczna wprowadzana przez Prosumenta do sieci nie jest formą zapłaty za energię elektryczną pobieraną przez ten podmiot z sieci i na analogicznej zasadzie energia elektryczna pobierana przez Prosumenta z sieci nie jest formą zapłaty za energię elektryczną wprowadzaną do sieci.

Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w (…) „wynagrodzenie pieniężne ma zwykle formę płatności gotówką, czekiem, kartą kredytową, przelewem bankowym lub też potrącenia. Natomiast wynagrodzenie niepieniężne może stanowić dostawa towarów lub świadczenie usług dokonywane w zamian za otrzymane świadczenie (barter). W takim przypadku wzajemnym świadczeniem stanowiącym wynagrodzenie podatnika jest przekazanie innej rzeczy lub wykonanie innej usługi.

Podstawą opodatkowania w/w czynności jest zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o VAT - obrót, rozumiany jako kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Jeżeli natomiast należność jest określona w naturze, podstawą opodatkowania zgodnie z ust. 3 tego przepisu jest wartość świadczenia obliczona na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia, pomniejszonych o podatek.

Z wynagrodzeniem w formie niepieniężnej mamy do czynienia najczęściej w przypadku transakcji barterowych (a więc w przypadku dostaw towarów lub świadczenia usług w zamian za dostawę towaru lub świadczenie usługi). W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ukształtował się pogląd, zgodnie z którym, aby dostawa towarów lub świadczenie usług mogły być uznane za zapłatę, musza zostać spełnione następujące warunki:

§ istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dokonywanymi wymiennie czynnościami dostawy towarów lub świadczenia usług, czyli pomiędzy czynnością opodatkowaną a otrzymaną zapłata,

§ istnienie możliwości określenia wartości świadczonych usług lub dostarczanych towarów w pieniądzu (patrz orzeczenia: 230/87 Naturally Yours Cosmetics Ltd oraz C-33/93 Empire Stores Ltd v. Commisioners of Customs and Excise; B. Niedziółka \[w:\] Dyrektywa VAT. Komentarz, pod red. K. Sachsa, R. Namysłowskiego, Lex, Warszawa 2008, s. 451-452)." (wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2014 r., sygn. III SA/Wa 2022/13).

W omawianym przypadku nie sposób doszukać się istnienia ww. bezpośredniego związku pomiędzy dokonywanymi wymiennie czynnościami dostawy towarów. Możliwość pobrania energii elektrycznej z sieci przez Prosumenta jest bowiem niezależna od faktu wprowadzenia energii elektrycznej do sieci w tym sensie, że wprowadzenie energii elektrycznej do sieci w żaden sposób nie determinuje możliwości pobrania energii elektrycznej z sieci przez Prosumenta. W konsekwencji, sposób ustalenia zapłaty (w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy VAT) w omawianym przypadku musi być zgodny z regulacją ustawy OZE.

Końcowo należy zwrócić uwagę, iż przepisy ustawy OZE od momentu ich wejścia w życie zakładały, że przedmiotem sprzedaży jest jedynie nadwyżka pomiędzy energią elektryczną wprowadzoną / energią elektryczną pobraną, na co wskazuje uzasadnienie do projektu ustawy OZE w jej pierwotnym brzmieniu (druk sejmowy nr 2604): „(\`(...)\`) ustawa - Prawo energetyczne zawiera rozwiązania promujące rozwój tzw. energetyki prosumenckiej, która polega na zużywaniu wytwarzanej energii elektrycznej z OZE na potrzeby własne i sprzedawaniu jej nadwyżek do sieci elektroenergetycznej”.

Z powyższym podejściem zgadzały się Organy podatkowe, które w wydawanych interpretacjach indywidualnych potwierdzały, że za podstawę opodatkowania podatkiem VAT w rozumieniu art. 29a ustawy o VAT należy rozumieć wynagrodzenie należne sprzedawcy od Prosumenta tytułem zapłaty za saldo dodatnie, przykładowo:

§ Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 15.12.2015 r., znak IBPP1/4512-708/15/DK,

§ Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 18.12.2015 r., znak ILPP1/4512-1-691/15-4/AS,

§ Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 21.12.2015 r., znak IBPP2/4512-830/15/1K,

§ Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z dnia 21.12.2015 r., znak ITPP1/4512-871/15/DM.

Obecnie zmienił się model saldowania pobranej i wprowadzonej energii elektrycznej z ilościowego na wartościowy, jednakże podstawowe założenie energetyki prosumenckiej polegające na sprzedaży jedynie nadwyżek energii elektrycznej wynikającej z zastosowanego saldowania pozostało tożsame.

Mając powyższe na uwadze Spółka uznaje, że w okresie po 1 lipca 2022 r. podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług w przypadku wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki będzie kwota, którą z tytułu sprzedaży energii elektrycznej ma otrzymać Spółka od Prosumenta (tj. różnica stanowiąca nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym, która w określonych przypadkach dodatkowo zostaje pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie), pomniejszona o należny podatek od towarów i usług wliczony uprzednio do kwoty zobowiązania Prosumenta względem Spółki w oparciu o art. 4c ust. 3 ustawy OZE.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2.

Spółka stoi na stanowisku, że będzie przysługiwało jej prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zarówno zakup urządzeń do sterowania mikroinstalacją, jak i montaż i eksploatację tych urządzeń.

Zgodnie z art. 86 ustawy o VAT prawo do odliczenia VAT przysługuje generalnie w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Wprowadzone nowelą ustawy o OZE dodatkowe obowiązki dla Spółki związane są - zgodnie z art. 4b ust. 12-13 ustawy o OZE - z koniecznością zakupu przez Spółkę urządzeń sterujących oraz ponoszenia wydatków związanych z zainstalowaniem, utrzymywaniem w sprawności oraz użytkowaniem urządzeń sterujących:

Art. 4b ust. 12. Prosument energii odnawialnej niebędący równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej, wytwarzający energię elektryczną w mikroinstalacji i podlegający z tego tytułu rozliczeniom, o których mowa w art. 4 ust. 1a, może upoważnić w umowie kompleksowej albo w umowie sprzedaży sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1, do:

1) wyłączania tej mikroinstalacji lub ograniczania ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie tej energii do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie, gdy cena energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, jest ujemna, oraz

2) zainstalowania, utrzymywania w sprawności oraz użytkowania urządzeń sterujących tą mikroinstalacją w celu, o którym mowa w pkt 1.

Art. 4b ust. 13 - W przypadku udzielenia upoważnienia, o którym mowa w ust. 12, prosument energii odnawialnej obowiązany jest do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, o których mowa w ust, 12 pkt 2, w terminie 3 miesięcy od daty zainstalowania tych urządzeń, przy czym:

(pkt 1) koszt związany z instalacją tych urządzeń ponosi sprzedawca, o którym mowa w ust. 12, a urządzenia te pozostają własnością sprzedawcy (\`(...)\`).

Obowiązki Spółki dotyczące rozliczeń za sprzedaż energii Prosumentowi realizowane są w oparciu o umowę sprzedaży energii elektrycznej (umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży).

Czynnościami opodatkowanymi realizowanymi przez Spółkę jest przede wszystkim opodatkowana VAT sprzedaż energii elektrycznej.

Specyfika rozliczeń z Prosumentem wynikająca z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o OZE, która nakłada na Spółkę dodatkowe obowiązki, w tym te wskazane w art. 4b ust. 12-14 ustawy o OZE. Niewątpliwie zatem ponoszone przez Spółkę wydatki związane z zakupem urządzeń sterujących jak i dodatkowymi kosztami związanymi z koniecznością instalacji, utrzymywania czy też użytkowania tych urządzeń związane są z realizacją podstawowej sprzedaży dla spółki obrotu, czyli sprzedażą energii elektrycznej.

Urządzenie, zgodnie z ustawą o OZE, pozostaje własnością spółki, a zatem wydatki związane chociażby z utrzymaniem urządzenia dotyczą urządzeń własnych. Prosument na podstawie ustawy o OZE otrzymał określone uprawnienia (art. 4b ust. 12 pkt 1 ustawy o OZE), uprawnienia te Prosument wskazywał będzie w umowie sprzedaży energii elektrycznej realizowanej przez Spółkę. A zatem źródłem ponoszenia przez Spółkę dodatkowych wydatków jest umowa sprzedaży energii elektrycznej realizująca bezwzględne obowiązki wynikające z przepisów ustawy o OZE.

Mając na uwadze powyższe Spółka powinna mieć prawo do odliczenia VAT z faktur dot. zakupu urządzeń sterujących jak i z faktur dotyczących wydatków związanych z instalacją, utrzymaniem i użytkowaniem tych urządzeń.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3.

Spółka uważa, że wynikający z art. 4b ust. 13 ustawy o OZE obowiązek Prosumenta do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją nie stanowi dla Spółki ani odpłatnej dostawy towarów, ani odpłatnego świadczenia usług, czyli czynności opodatkowanych VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

3.1.

Generalnie, zgodnie z ustawą o VAT i art. 7, przez dostawę towaru rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Zgodnie z art. 4b ust. 13 ustawy o OZE;

W przypadku udzielenia upoważnienia, o którym mowa w ust. 12, prosument energii odnawialnej obowiązany jest do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, o których mowa w ust. 12 pkt 2, w terminie 3 miesięcy od daty zainstalowania tych urządzeń, przy czym:

1) koszt związany z instalacją tych urządzeń ponosi sprzedawca, o którym mowa w ust. 12, a urządzenia te pozostają własnością sprzedawcy;

2) sprzedawca, o którym mowa w ust. 12, ma obowiązek zdemontowania tych urządzeń nie później niż z dniem zakończenia realizacji umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży z tym prosumentem energii odnawialnej, chyba że postanowienia tej umowy stanowią inaczej albo prosument energii odnawialnej skorzysta z prawa zakupu, o którym mowa w pkt 3;

3) prosument energii odnawialnej może zawrzeć ze sprzedawcą, o którym mowa w art. 40 ust. 1, umowę sprzedaży należących do tego sprzedawcy urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, o których mowa w ust. 12 pkt 2, za cenę nie wyższą niż pozostałe 50% kosztu zakupu tych urządzeń;

4) sprzedawca nie może odmówić sprzedaży, o której mowa w pkt 3.

W związku z powyższym nie można uznać, że Spółka przenosi na Prosumenta prawo do rozporządzania towarem jak właściciel. Własność urządzenia przysługuje przez cały czas Spółce. Spółka nie przenosi na Prosumenta żadnych innych praw związanych z dysponowaniem tym urządzeniem, które można by było uznać za działanie Prosumenta, jak właściciela” takiego urządzenia.

Takie uprawnienia mogą przejść na Prosumenta, ale dopiero po zawarciu wskazanej powołanymi wyżej przepisami umowy sprzedaży. Do momentu jej zawarcia właścicielem urządzenia oraz jej faktycznym dysponentem, z pełnym zakresem władztwa nad rzeczą, jest Spółka.

Nie ma zatem w tej sytuacji odpłatnej dostawy towarów.

3.2.

Zwrot Spółce przez Prosumenta 50% kosztów zakupu urządzenia, wskazany w art. 4b ust. 13 nie powinien być uznany za odpłatne świadczenie usług.

Generalnie przez świadczenie usług, zgodnie z ustawą o VAT i art. 8 rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

W praktyce przyjmuje się, że aby mówić o odpłatnym świadczeniu usług powinny być spełnione określone warunki, te zaś wskazane zostały chociażby w interpretacji Dyrektora KIS z 26.01.2022 r., znak 0111-KDIB3-1.4012.913.2021.4.ICZ;

„Należy podkreślić, iż świadczenie usług zakłada istnienie dwóch podmiotów, a więc tego, który świadczy usługę (usługodawcę) i tego, który świadczenie odbiera (usługobiorcę), czyli konsumenta usługi. Skoro opodatkowaniu podlega odpłatne świadczenie usług, to znaczy, że istnieje stosunek prawny pomiędzy usługodawcą (dostawcą) i usługobiorcą (odbiorcą), a rezultatem tego związku jest wzajemne działanie tych podmiotów. Działanie to polega na tym, że wynagrodzenie otrzymywane przez wykonawcę usługi (dostawcę towaru) następuje w zamian za wykonanie usługi (dostarczenie towaru) na rzecz jej odbiorcy. Pomiędzy odpłatną czynnością podlegającą opodatkowaniu, a otrzymywanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek.”

Opisywany w cytowanej interpretacji stan faktyczny dotyczył partycypacji jednego podatnika w ponoszonych kosztach przez drugiego podatnika, dot. realizowanej przez tego drugiego podatnika inwestycji.

Organ zauważył, że partycypacja w kosztach nie może być uznana za odpłatne świadczenie usług i uzasadnił to następująco: „Należy wskazać, że w sytuacji opisanej we wniosku nie zostaną wypełnione wszystkie przesłanki pozwalające na uznanie, iż będziemy mieli do czynienia z odpłatnym świadczeniem usługi lub odpłatną dostawą towaru w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Jak wyżej wskazano, przedmiotem prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej jest produkcja maszyn elektrycznych, głównie silników różnego rodzaju. Zawarliście Państwo umowę o współpracy z podmiotem powiązanym, w obszarze wdrożenia nowych rozwiązań związanych z rozszerzeniem zakresu produkcji o silniki (\`(...)\`), na mocy której Kontrahent (Spółka XYZ) zobowiązał się do partycypowania w kosztach związanych z uruchomieniem produkcji silników (\`(...)\`).

Zatem przesłanka dotycząca istnienia związku prawnego (zawarcia umowy) między usługodawcą i usługobiorcą jest spełniona.

Natomiast nie wystąpi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy partycypacją w kosztach dokonaną przez Spółkę XYZ a uruchomieniem produkcji silników (\`(...)\`), bowiem odpłatność dokonana przez spółkę XYZ nie stanowi zapłaty za wykonywane przez Państwa świadczenie na rzecz XYZ.

Państwa Spółka dokonuje działań mających na celu dostosowanie produkcji do nowo wprowadzonych wymogów dla produkowanych silników m.in. wykonuje czynności związane z opracowaniem dokumentacji konstrukcyjno - technologicznej, zakupem oprzyrządowania i omodelowania niezbędnego do uruchomienia produkcji silników, wykonaniem prototypów oraz przeprowadzeniem pełnych badań tych silników.

Ponadto jak wyjaśniliście Państwo w wyniku zawartej umowy ze Spółką XYZ, dotyczącej partycypacji w kosztach inwestycji i otrzymania kwoty 250.000 PLN, nie dojdzie do przeniesienia na Spółkę XYZ prawa do «wartości intelektualnych wytworzonej myśli technologicznej», udzielenia licencji do wytworzonej myśli technologicznej, przeniesienia na Spółkę XYZ prawa do dysponowania towarem jak właściciel.

Zawarta umowa wymienia zatem działania, jakie mają zostać podjęte w celu dostosowania produkcji do nowo wprowadzonych wymogów dla produkowanych silników. Natomiast Spółka XYZ zobowiązuje się jedynie do partycypowania w udokumentowanych kosztach Spółki wynikających z realizacji działań.”

W przypadku Spółki partycypacja Prosumenta w kosztach zakupu urządzenia również nie powinna być uznana jako wynagrodzenie za jakąkolwiek usługę. Urządzenie nabywane jest przede wszystkim w interesie Spółki, w związku z realizacją obowiązków nałożonych ustawą o OZE. Spółka poprzez fakt nabycia urządzenia nie świadczy Prosumentowi żadnej usługi, działa przede wszystkim we własnym interesie, a więc partycypacja w kosztach nie powinna być uznawana za wynagrodzenie za usługę, ponieważ brak jest świadczenia Spółki w interesie Prosumenta. W tym przypadku Prosument płaci Spółce, ale niejako nie dostaje nic w zamian. Nie zostaje spełniony podstawowy warunek dla uznania zdarzenia za odpłatną usługę, to znaczy brak jest działania polegającego na tym, że wynagrodzenie otrzymywane przez wykonawcę usługi (dostawcę towaru) następuje w zamian za wykonanie usługi (dostarczenie towaru) na rzecz jej odbiorcy. Pomiędzy odpłatną czynnością podlegającą opodatkowaniu, a otrzymywanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek - w przypadku Spółki niewątpliwe brak jest takiego związku.

O uznaniu partycypacji w kosztach za czynności wyłączone z opodatkowania VAT wypowiadały się również Organy np. w interpretacji Dyrektora KIS z 03.04.2020 r., znak 0114-KDIP4-1.4012.34.2020.1.RM A dot. sprzedaży gruntu deweloperowi pod realizację inwestycji i partycypacji sprzedawcy w kosztach budowy drogi dojazdowej przez dewelopera, czy też w interpretacji Dyrektora KIS z 02.04.2019 r., 0114- KDIP4.4012.25.2019.2.AS w odniesieniu do rozliczeń pomiędzy producentem a dystrybutorem w związku z partycypacją przez producenta w kosztach utrzymania sieci sprzedaży detalicznej.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 4.

Spółka stoi na stanowisku, że realizacja świadczeń na rzecz Prosumenta, wynikających z art. 4b ust. 12-14, jeżeli będzie uznana za nieodpłatne świadczenie usług, to nie będzie podlegała VAT na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT, ponieważ a contrario realizacja tych usług związana będzie z działalnością gospodarczą Spółki.

Zgodnie z art. 8 ust. 2, za odpłatne świadczenie usług uznaje się również (…)nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

A zatem, a contrario, nie podlega opodatkowaniu nieodpłatne świadczenie, które realizowane jest na cele związane z działalnością gospodarczą podatnika.

W przykładowej interpretacji z 21.11.2019 r., znak 0112-KDIL4.4012.480.2019.2.NK, Dyrektor KIS wskazał na istotne elementy ustalania związku z działalnością gospodarczą podejmowanych przez podatnika działań, a mianowicie:

„Analizując treść powołanego art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy należy zauważyć, że dla ustalenia, czy konkretne nieodpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu na mocy tego przepisu, istotne jest ustalenie celu takiego świadczenia. Jeżeli nieodpłatne świadczenie wpisywało się będzie w cel prowadzonej działalności gospodarczej, wtedy przesłanka uznania takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu nie zostanie spełniona. Stwierdzenie takie uzależnione jednak jest od konkretnych okoliczności jakie w danej sprawie występują.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że opodatkowaniu podlegają te nieodpłatne usługi, które nie mają związku z prowadzoną działalnością, a więc nie mają wpływu na przyszłe obroty przedsiębiorstwa, jego zyski, wizerunek, odbiór przez kontrahentów.”

Nieodpłatne świadczenie usług na cele działalności gospodarczej ma miejsce, jeżeli następuje w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika i jest związane, choćby pośrednio, z wykonywanymi w ramach tej działalności czynnościami podlegającymi opodatkowaniu.

Art. 4b ust. 14 ustawy OZE wskazuje, że Spółka realizująca postanowienia umowy określone w art. 4b ust. 12, czyli wyłączanie mikroinstalacji lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w mikroinstalacji czy też zainstalowanie, utrzymywanie w sprawności oraz użytkowanie urządzeń sterujących mikroinstalacją, realizuje niewątpliwie czynności związane z podstawową działalnością gospodarczą Spółki, jaką jest obrót energią elektryczną. Jest to zadaniem Spółki realizującej działalność w oparciu o przepisy bezwzględnie obowiązującego prawa jak i umowy na sprzedaż energii z Prosumentem.

Brak wynagrodzenia za usługę oraz zakres świadczenia wskazane zostały w zasadniczym akcie prawnym regulującym zasady rozliczeń Prosumenta z przedsiębiorstwem energetycznym. Sprzedaż energii elektrycznej realizowana przez Spółkę odbywa się poprzez zawarcie umowy z Prosumentem, ze względu na specyfikę rozliczeń energii pobranej przez Prosumenta od Spółki jak i energii wprowadzonej przez Prosumenta, rozliczenia te odbywają się z uwzględnieniem zasad przewidzianych w ustawie o OZE.

Wskazane w stanie faktycznym jak i w zapytaniu nieodpłatne świadczenie realizowane jest przez Spółkę w związku z podstawową działalności opodatkowaną VAT Spółki, czyli sprzedażą energii elektrycznej.

Bez zawierania umowy na sprzedaż energii elektrycznej, Spółka nie realizowałaby nieodpłatnych świadczeń określonych ustawą o OZE na rzecz Prosumenta. Realizacja obowiązków wynikających z ustawy o OZE nakierowana jest na osiąganie lub na utrzymywanie podstawowego dla Spółki źródła przychodów/obrotu.

Mając na uwadze powyższe, Spółka uznaje, że nieodpłatne świadczenia, które Spółka będzie realizowała w oparciu o art. 4b ust. 12 i 14 ustawy o OZE nie będą podlegały VAT ze względu na ich związek z działalnością gospodarczą Spółki.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawiliście Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931) zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju; (…).

Pojęcie towaru ustawodawca zdefiniował w art. 2 pkt 6 ustawy. Zgodnie z tym przepisem:

Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Na podstawie art. 2 pkt 22 ustawy:

Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zauważyć należy, że jak wynika z ww. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, bezwzględnym warunkiem dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jest „odpłatność” za daną czynność. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jednocześnie wskazać należy, iż nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu, musi być wykonana przez podatnika.

W świetle art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy stanowi natomiast, że:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Co do zasady, opodatkowaniu podlegają czynności odpłatne, przy czym z przepisów nie wynika, że odpłatność za czynności dostawy towarów lub świadczenia usług musi mieć postać pieniężną. Odpłatność jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową – zapłata w innym towarze lub usłudze albo mieszaną – zapłata w części pieniężna i w części rzeczowa. Innymi słowy, dla uznania czynności za odpłatną wystarczające jest, by istniała możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność.

Natomiast stosownie do art. 29a ust. 1 cyt. ustawy:

Podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W myśl art. 29a ust. 6 ustawy,

Podstawa opodatkowania obejmuje:

1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;

2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Natomiast jak stanowi art. 29a ust. 7 ustawy,

Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;

2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;

3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Zgodnie z art. 2 pkt 27a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1378 ze zm.), zwanej również „ustawą o OZE”:

przez prosumenta energii odnawialnej należy rozumieć odbiorcę końcowego wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej określonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2022r. poz. 459 i 830).

Stosownie natomiast do art. 2 pkt 19 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

Przez mikroinstalację rozumie się instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW.

Stosownie do art. 3 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

Podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wymaga uzyskania koncesji na zasadach i warunkach określonych w ustawie - Prawo energetyczne, z wyłączeniem wytwarzania energii elektrycznej:

1) w mikroinstalacji;

2) w małej instalacji;

3) wyłącznie z biogazu rolniczego, w tym w kogeneracji w rozumieniu art. 3 pkt 33 ustawy - Prawo energetyczne;

4) wyłącznie z biopłynów.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 1a (w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2022 r. po wprowadzonych zmianach z dnia 29 października 2021 r. – Dz. U. 2021 r., poz. 2376) ustawy o odnawialnych źródłach energii:

1\. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej wobec ilości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w celu jej zużycia na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej wytwarzającego energię elektryczną w mikroinstalacji o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej:

1) większej niż 10 kW - w stosunku ilościowym 1 do 0,7;

2) nie większej niż 10 kW - w stosunku ilościowym 1 do 0,8.

1a. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia:

1) ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. wobec ilości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w tym okresie w celu jej zużycia na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej lub prosumenta zbiorowego energii odnawialnej wytwarzającego energię elektryczną w mikroinstalacji lub małej instalacji o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej:

a) większej niż 10 kW - w stosunku ilościowym 1 do 0,7,

b) nie większej niż 10 kW - w stosunku ilościowym 1 do 0,8

\- w odniesieniu do instalacji, w których energia elektryczna została wytworzona i wprowadzona do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej po raz pierwszy w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r., z wyłączeniem mikroinstalacji przyłączonych do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej zgodnie z art. 4d ust. 2-11;

2) wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej od 1 lipca 2022 r. przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, wytwarzającego energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii, której przyłączenie do sieci elektroenergetycznej i wprowadzenie z niej energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej po raz pierwszy nastąpiło po 31 marca 2022 r., z wyłączeniem mikroinstalacji przyłączonych do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej zgodnie z art. 4d ust. 2-11, wobec wartości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w celu jej zużycia na potrzeby własne.

W myśl art. 4 ust. 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii rozliczenia, o którym mowa w ust. 1 i 1a, w odniesieniu do:

1) prosumenta energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2a-2d, na podstawie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej w punkcie poboru energii prosumenta energii odnawialnej;

2) prosumenta zbiorowego energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2a-2d, na podstawie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej:

a) wytworzonej w mikroinstalacji lub małej instalacji, przy czym ilość energii elektrycznej wytworzonej ustala się odpowiednio do udziału prosumenta zbiorowego energii odnawialnej w wytwarzaniu energii odnawialnej w tej instalacji, określonego w umowie, o której mowa w art. 4a ust. 1,

b) pobranej przez prosumenta zbiorowego energii odnawialnej;

3) prosumenta wirtualnego energii odnawialnej - dokonuje się z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 2b-2d, na podstawie:

a) wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego dokonującego pomiaru ilości energii elektrycznej pobranej przez prosumenta wirtualnego energii odnawialnej,

b) ilości energii elektrycznej wytworzonej przez prosumenta wirtualnego energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii, zgłoszonej przez podmioty odpowiedzialne za bilansowanie handlowe tej instalacji odnawialnego źródła energii i sprzedawcy energii prosumenta wirtualnego energii elektrycznej, do operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego w ramach bilansowania handlowego, o którym mowa w ustawie - Prawo energetyczne. Ilość energii elektrycznej wytworzonej przez prosumenta wirtualnego energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii ustala się jako iloczyn:

\- udziału prosumenta wirtualnego energii odnawialnej w wytwarzaniu energii odnawialnej w instalacji odnawialnego źródła energii, określonego w umowie, o której mowa w art. 4a ust. 1, oraz

\- ilości energii elektrycznej określonej dla danego okresu rozliczania niezbilansowania (t) jako energia planowana do wprowadzenia do sieci z tej instalacji odnawialnego źródła energii - w przypadku gdy instalacja odnawialnego źródła energii i sprzedawca energii mają różny podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe, albo

\- ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci elektroenergetycznej z tej instalacji odnawialnego źródła energii, w przypadku gdy instalacja odnawialnego źródła energii i sprzedawca energii mają ten sam podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe i sprzedawca energii wyrazi zgodę na taki sposób ustalania ilości energii elektrycznej wytworzonej w instalacji odnawialnego źródła energii.

Jak stanowi art. 4 ust. 3 - 3a ustawy o odnawialnych źródłach energii:

3\. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej do i pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 1a pkt 1, z prosumentem energii odnawialnej lub prosumentem zbiorowym energii odnawialnej w okresie rozliczeniowym określonym w umowie kompleksowej lub umowie sprzedaży, zgodnie z ust. 1 lub ust. 1a pkt 1, według następującego wzoru: (…)

3a. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia, o którym mowa w ust. 1a pkt 2, na podstawie ilości energii sumarycznie zbilansowanych zgodnie z ust. 2a-2d, w zakresie różnicy pomiędzy wartością energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, ustaloną w sposób określony w art. 4b, oraz wartością energii elektrycznej pobranej z tej sieci, ustaloną w sposób określony w art. 4c ust. 3.

Stosownie do art. 4 ust. 4 - 4c ustawy o odnawialnych źródłach energii:

4\. Od energii elektrycznej:

1) rozliczonej zgodnie z ust. 1 albo ust. 1a pkt 1 lub której wartość rozliczono zgodnie z ust. 1a pkt 2, prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej nie uiszcza opłat z tytułu jej rozliczenia na rzecz sprzedawcy, o którym mowa w art. 40 ust. 1a;

2) rozliczonej zgodnie z ust. 1 albo ust. 1a pkt 1, sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, uiszcza, na podstawie ilości energii elektrycznej sumarycznie zbilansowanej zgodnie z ust. 2b, opłaty zgodnie z obowiązującą taryfą operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, do sieci którego przyłączony jest prosument energii odnawialnej lub prosument zbiorowy energii odnawialnej, których wysokość zależy od ilości energii elektrycznej pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez tego prosumenta, zaś prosument ten nie uiszcza tych opłat.

4a. W przypadku zawarcia umowy kompleksowej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej ze sprzedawcą, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, i dokonywania rozliczeń, o których mowa w ust. 1a pkt 2, opłaty, których wysokość, zgodnie z taryfą operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, do sieci którego przyłączony jest prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej, zależą od ilości energii elektrycznej pobranej, są uiszczane przez:

1) prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej na rzecz tego sprzedawcy;

2) sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, wobec operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, z którego sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej pobiera energię elektryczną.

4b. W przypadku zawarcia przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej ze sprzedawcą, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, umowy sprzedaży i dokonywania rozliczeń, o których mowa w ust. 1a pkt 2, opłaty, których wysokość, zgodnie z taryfą operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, do sieci którego przyłączony jest ten prosument, zależą od ilości energii elektrycznej pobranej, są uiszczane na rzecz tego operatora przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej.

4c. Wysokość opłat pobieranych, o których mowa w ust. 4a i 4b, uiszczanych przez:

1) prosumenta energii odnawialnej lub prosumenta zbiorowego energii odnawialnej w odniesieniu do energii elektrycznej podlegającej rozliczeniu na zasadach określonych w ust. 1, 1a i 3, ustala się na podstawie sumy ilości energii sumarycznie zbilansowanej we wszystkich godzinach (t) okresu rozliczeniowego, których wynik bilansowania jest dodatni, oznaczonej w ust. 2b symbolem Eb(t);

2) prosumenta wirtualnego energii odnawialnej ustala się na podstawie sumy ilości energii pobranej przez prosumenta we wszystkich godzinach (t) okresu rozliczeniowego, oznaczonej w ust. 2b symbolem Ep(t).

Zgodnie z art. 4 ust. 5 – 5e ustawy o odnawialnych źródłach energii:

5\. Rozliczeniu podlega energia elektryczna wprowadzona do sieci dystrybucyjnej nie wcześniej niż na 12 miesięcy przed datą wprowadzenia energii do sieci. Jako datę wprowadzenia energii elektrycznej do sieci przyjmuje się ostatni dzień danego miesiąca kalendarzowego, w którym ta energia została wprowadzona do sieci, z zastrzeżeniem, że niewykorzystana energia elektryczna w danym okresie rozliczeniowym przechodzi na kolejne okresy rozliczeniowe, jednak nie dłużej niż na kolejne 12 miesięcy od daty wprowadzenia tej energii do sieci.

5a. W rozliczaniu energii elektrycznej wprowadzonej do i pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, o którym mowa w ust. 3, niezależnie od liczby stref czasowych w danej grupie taryfowej, w pierwszej kolejności, przed energią wprowadzoną w bieżącym okresie rozliczeniowym rozliczana jest energia z najstarszą datą wprowadzenia do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, z zastrzeżeniem ust. 11.

5b. W przypadku gdy prosument energii odnawialnej lub prosument zbiorowy energii odnawialnej rozliczany jest według grupy taryfowej wielostrefowej, rozliczenie, o którym mowa w ust. 3, następuje w sposób określony w ust. 5a, przy czym w pierwszej kolejności rozlicza się energię elektryczną pobraną w tej samej strefie czasowej.

5c. Jeżeli po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 3, w danej strefie czasowej powstaną nadwyżki ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w stosunku do ilości energii elektrycznej pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, nadwyżki te uwzględnia się w bilansowaniu pozostałych stref czasowych.

5d. W przypadku gdy prosument energii odnawialnej lub prosument zbiorowy energii odnawialnej rozliczany jest według grupy taryfowej wielostrefowej, która obejmuje więcej niż dwie strefy czasowe, występujące nadwyżki uwzględnia się począwszy od strefy czasowej z najwyższym poziomem składnika zmiennego stawki sieciowej.

5e. Jeżeli po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 3, dokonanym w kolejności określonej w ust. 5a-5d, w danym okresie rozliczeniowym powstaną nadwyżki, uwzględnia się je w rozliczeniu dokonywanym w kolejnych okresach rozliczeniowych, w kolejności od strefy czasowej z najwyższym poziomem składnika zmiennego stawki sieciowej zawartej w danej grupie taryfowej taryfy operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, do którego jest przyłączony prosument energii odnawialnej lub prosument zbiorowy energii odnawialnej, do strefy z najniższym poziomem tego składnika.

Z art. 4 ust. 6 – 6a ustawy o odnawialnych źródłach energii wynika, że:

6\. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, udostępnia prosumentowi energii odnawialnej, prosumentowi zbiorowemu energii odnawialnej lub prosumentowi wirtualnemu energii odnawialnej, w przejrzystej i zrozumiałej formie, szczegółowe informacje dotyczące rozliczenia, o którym mowa w ust. 3 i 3a, w tym dane pomiarowe obejmujące ilości odnawialnej energii elektrycznej wprowadzonej do i pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, ustalone na zasadach określonych w ust. 2a-2d, a w przypadku rozliczenia, o którym mowa w ust. 3a, również dane obejmujące wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci oraz pobranej z sieci przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej.

6a. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, zapewnia od 1 lipca 2022 r. funkcjonowanie systemu teleinformatycznego, za pomocą którego udostępnia prosumentowi energii odnawialnej, prosumentowi zbiorowemu energii odnawialnej lub prosumentowi wirtualnemu energii odnawialnej dane, o których mowa w ust. 2a, oraz informacje i dane, o których mowa w ust. 6.

Zgodnie z art. 4 ust. 7 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

W zakresie nieuregulowanym ustawą do rozliczenia, o którym mowa w ust. 1-3a, w przypadku prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej będącego konsumentem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 1509 i 2459) stosuje się przepisy o ochronie praw odbiorcy końcowego oraz przepisy dotyczące ochrony konsumenta.

Na mocy art. 4 ust. 8 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

Wytwarzanie i wprowadzanie do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej energii elektrycznej, o której mowa w ust. 1 oraz ust. 1a, przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej niebędącego przedsiębiorcą, o którym mowa w ustawie - Prawo przedsiębiorców, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 tej ustawy.

Zgodnie z art. 4 ust.10 i 10 powyższych przepisów:

10\. Pobrana energia elektryczna podlegająca rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1 i 1a, jest zużyciem energii wyprodukowanej na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej i nie stanowi:

1) sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju,

2) zużycia energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu

\- w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 143 i 1137) ).

10a. W zakresie pobranej energii elektrycznej podlegającej rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1 i 1a, nie stosuje się obowiązków, o których mowa w:

1) art. 52 ust. 1;

2) art. 10 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2166).

Stosownie do art. 4 ust. 11 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

W przypadku gdy:

1) prosument energii odnawialnej w ramach rozliczenia, o którym mowa w ust. 1, nie odbierze energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie 12 miesięcy od daty jej wprowadzenia do sieci zgodnie z ust. 5, to nieodebraną energią dysponuje sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w celu pokrycia kosztów rozliczenia, w tym opłat, o których mowa w ust. 4;

2) prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej w ramach rozliczenia, o którym mowa w ust. 1a pkt 2, nie wykorzysta zgromadzonych dla danego miesiąca kalendarzowego środków odpowiadających wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w tym miesiącu w okresie 12 kolejnych miesięcy kalendarzowych, to niewykorzystane środki stanowią nadpłatę, która jest zwracana prosumentowi energii odnawialnej, prosumentowi zbiorowemu energii odnawialnej lub prosumentowi wirtualnemu energii odnawialnej przez sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w terminie nie dłuższym niż do końca 13. miesiąca następującego po danym miesiącu. Wysokość zwracanej nadpłaty nie może przekroczyć dwudziestu procent wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w miesiącu kalendarzowym, którego dotyczy zwrot nadpłaty.

W oparciu o art. 4b ust. 1 do 7 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

1\. W przypadku gdy prosument energii odnawialnej lub prosument zbiorowy energii odnawialnej wytworzył energię elektryczną w odnawialnym źródle energii i wprowadził ją do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie od 1 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2024 r., wartość energii elektrycznej, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, jest wyznaczana dla każdego miesiąca kalendarzowego i stanowi iloczyn:

1) sumy ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej lub prosumenta zbiorowego energii odnawialnej w poszczególnych okresach rozliczania niezbilansowania (t) składających się na dany miesiąc kalendarzowy, oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb (t) przyjmującym wartości ujemne;

2) rynkowej miesięcznej ceny energii elektrycznej, o której mowa w ust. 5, wyznaczonej dla danego miesiąca kalendarzowego.

2.W przypadku gdy prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej wytworzył energię elektryczną w odnawialnym źródle energii i wprowadził ją do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej od 1 lipca 2024 r., wartość energii elektrycznej, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, jest wyznaczana dla każdego miesiąca kalendarzowego i stanowi sumę następujących iloczynów wyznaczonych dla poszczególnych okresów rozliczania niezbilansowania (t) w tym miesiącu:

1) ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb (t) przyjmującym wartość ujemną;

2) rynkowej ceny energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, przy czym jeżeli wartość tej ceny jest ujemna dla danego okresu rozliczania niezbilansowania (t), to w celu wyznaczania wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w okresie t przez prosumenta energii odnawialnej niebędącego równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej przyjmuje się cenę równą zero, z zastrzeżeniem ust. 17 i 18.

3\. Uprawnienie do rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1a, powstaje od daty wytworzenia po raz pierwszy energii elektrycznej z odnawialnego źródła energii i wprowadzenia jej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej i trwa przez okres kolejnych 15 lat.

4\. Rynkowa cena energii elektrycznej ustalana jest dla każdego okresu rozliczania niezbilansowania, w rozumieniu art. 2 pkt 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz. Urz. UE L 158 z 14.6.2019, str. 54), zwanego dalej „rozporządzeniem 2019/943”, jako ważona wolumenem obrotu średnia z cen energii elektrycznej określonych dla polskiego obszaru rynkowego dla wszystkich sesji notowań danej doby w systemie kursu jednolitego na rynkach dnia następnego, prowadzonych:

1) przez giełdę towarową w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 170) oraz

2) w ramach jednolitego łączenia rynków dnia następnego prowadzonego przez wyznaczonych operatorów rynku energii elektrycznej.

5\. Rynkowa cena energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, jest obliczana według wzoru:

(\`(...)\`)

6\. Rynkowa miesięczna cena energii elektrycznej ustalana jest dla każdego miesiąca kalendarzowego, jako ważona wolumenem energii elektrycznej wprowadzanej do sieci elektroenergetycznej przez prosumentów energii odnawialnej lub prosumentów zbiorowych energii odnawialnej wytwarzających energię elektryczną w mikroinstalacjach lub małych instalacjach, średnia z rynkowych cen energii elektrycznej, o których mowa w ust. 4.

7\. Rynkowa miesięczna cena energii elektrycznej, o której mowa w ust. 6, jest obliczana według wzoru:

(\`(...)\`)

Zgodnie z art. 4c ust. 1 - 6 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

1\. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, w celu prowadzenia rozliczeń, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzi konto dla prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, zwane dalej „kontem prosumenta”, na którym ewidencjonuje ilości energii elektrycznej i wartości energii elektrycznej, o których mowa w art. 4 ust. 1a, oraz wynikającą z nich wartość środków za energię elektryczną należną prosumentowi za energię elektryczną wprowadzoną do sieci, zwaną dalej „depozytem prosumenckim”.

2\. Depozyt prosumencki przeznaczany jest na rozliczenie zobowiązań prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej z tytułu zakupu energii elektrycznej od sprzedawcy prowadzącego konto prosumenta, o którym mowa w ust. 1.

3\. Zobowiązanie prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, o którym mowa w ust. 2, określa się dla danego okresu rozliczeniowego jako sumę iloczynów, dla wszystkich okresów rozliczania niezbilansowania (t) w okresie rozliczeniowym, ilości energii elektrycznej pobranej z sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, oznaczonej w art. 4 ust. 2b symbolem Eb (t) przyjmującym wartość dodatnią, oraz ceny sprzedaży energii elektrycznej uwzględniającej obowiązkowe obciążenia podatkowe i fiskalne, stosowanej w rozliczeniach pomiędzy sprzedawcą i prosumentem dla tego okresu rozliczenia niezbilansowania.

4\. Wartość depozytu prosumenckiego dotycząca danego miesiąca kalendarzowego jest ustalana i przyporządkowywana do konta prosumenckiego w kolejnym miesiącu kalendarzowym.

5\. Kwota środków stanowiąca depozyt prosumencki może być rozliczana na koncie prosumenckim przez 12 miesięcy od dnia przypisania tej kwoty jako depozyt prosumencki na koncie prosumenta.

6\. Po upływie 12 miesięcy od dnia przypisania danej kwoty środków do depozytu prosumenckiego niewykorzystane lub niezwrócone na podstawie przepisu art. 4 ust. 11 pkt 2 środki umarza się.

7\. Na rozliczenie ze sprzedawcą w pierwszej kolejności przeznacza się środki o najstarszej dacie przypisania do konta prosumenta jako depozyt prosumencki.

8\. Prosument energii odnawialnej, prosument zbiorowy energii odnawialnej lub prosument wirtualny energii odnawialnej korzystający z dostaw sprzedawcy innego niż sprzedawca zobowiązany, o którym mowa w art. 40 ust. 1, ma prawo do zmiany tego sprzedawcy na sprzedawcę zobowiązanego, o którym mowa w art. 40 ust. 1, i korzystania z rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2.

9\. Sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dolicza do konta prosumenta wartość energii elektrycznej wytworzonej i niezużytej przez prosumenta energii odnawialnej lub prosumenta zbiorowego energii odnawialnej, który korzystał z rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1a pkt 1. Przepis art. 4 ust. 11 pkt 2 stosuje się odpowiednio.

10\. Wartość energii elektrycznej wytworzonej i niezużytej, o której mowa w ust. 9, wyznacza się na podstawie miesięcznej rynkowej ceny energii elektrycznej ustalanej dla czerwca 2022 r., zgodnie z art. 4b ust. 6.

W myśl art. 40 ust. 1 -1ab ustawy o odnawialnych źródłach energii:

1\. Obowiązek zakupu energii elektrycznej, o którym mowa w art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 70c ust. 2 oraz art. 92 ust. 1, wykonuje wyznaczony przez Prezesa URE sprzedawca energii elektrycznej, zwany dalej "sprzedawcą zobowiązanym", na podstawie umowy, o której mowa w art. 5 ustawy - Prawo energetyczne.

1a. Sprzedawca zobowiązany, o którym mowa w art. 40 ust. 1, ma obowiązek dokonać rozliczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1-3 oraz w art. 38c ust. 3, chyba że rozliczenia dokonuje sprzedawca wybrany przez prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej lub spółdzielnię energetyczną, na podstawie umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży.

1aa. Sprzedawcą wybranym, o którym mowa w ust. 1a, może być także sprzedawca zobowiązany.

1ab. Sprzedawca zobowiązany, o którym mowa w art. 40 ust. 1, zawiera umowę sprzedaży lub umowę kompleksową z prosumentem wirtualnym energii odnawialnej, o ile wskaże on instalację odnawialnego źródła energii, w której będzie wytwarzał energię elektryczną na własne potrzeby, wykaże się tytułem prawnym do tej instalacji, albo, w przypadku, gdy podmiot trzeci jest właścicielem instalacji odnawialnego źródła energii, wykaże się posiadaniem praw do wydawania poleceń i instrukcji temu podmiotowi, o których mowa w art. 4a ust. 4, a instalacja ta będzie spełniała wymogi wymagane przepisami prawa.

Z opisu sprawy wynika, że w związku z uchwaloną przez Sejm w dniu 29 października 2021 r. Sejm nowelizacją ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 21 grudnia 2021r., poz. 2376, dalej: „ustawa o OZE”), został wprowadzony nowy system rozliczeń z prosumentami w rozumieniu ustawy OZE (dalej: „Prosumenci”). System ten zacznie obowiązywać od 1 lipca 2022 r. i dotyczy tych Prosumentów, których instalacja została przyłączona do sieci elektroenergetycznej i wprowadzenie z niej energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej po raz pierwszy nastąpiło po 31 marca 2022 r.

Nowy system rozliczeń z Prosumentami składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap rozliczeń to saldowanie ilościowe, a następny to saldowanie wartościowe (net billing). Etap saldowania ilościowego (net metering) jest podobny do dotychczasowego sytemu rozliczeń z Prosumentami tj. tj. Wnioskodawca salduje ilości energii elektrycznej pobranej z wprowadzoną przez Prosumenta. Saldowanie to nie jest 1 do 1, lecz w proporcji. Dla instalacji większych niż 10 kW w stosunku ilościowym 1 do 0,7 (za 1 kWh energii wprowadzonej do sieci Prosument „otrzymuje” w zamian 0,7 kWh energii pobranej). Dla instalacji nie większych niż 10 kW stosunek ten wynosi 1 do 0,8.

W przypadku powstania tzw. salda dodatniego - nadwyżki ilości energii pobranej z sieci nad ilością energii wprowadzonej do sieci przez Prosumenta - różnica (ilość energii po saldowaniu) stanowi podstawę do określenia należności wobec Spółki.

Spółka fakturuje Prosumenta w zakresie sprzedaży energii elektrycznej określając należność netto jako iloczyn ilości energii wynikający z salda dodatniego oraz właściwej stawki (ceny jednostkowej energii elektrycznej). Powyższa wartość powiększana jest o należny podatek VAT.

W przypadku powstania tzw. salda ujemnego - nadwyżki ilości energii wprowadzonej do sieci nad ilością energii pobranej z sieci przez Prosumenta przy zastosowaniu wyżej przedstawionych stosunków ilościowych - różnica (ilość energii po saldowaniu) podlega rozliczeniu w przyszłych okresach rozliczeniowych. Rozliczenie to polega na pomniejszeniu salda dodatniego w przyszłych okresach rozliczeniowych o nierozliczone saldo ujemne z poprzednich okresów rozliczeniowych. Prawo Prosumenta do rozliczenia nadwyżki z salda ujemnego jest określone czasowo. Nierozliczona w okresie … dni nadwyżka salda ujemnego przepada.

Różnica polega na tym, że saldowanie jest 1 do 1 i dokonuje się odrębnie dla każdego okresu bilansowania tj. oddzielnie dla każdej godziny doby. Innymi słowy, w każdej godzinie doby dochodzi do saldowania ilościowego i powstaje różnica: saldo dodatnie, albo saldo ujemne. Może też dojść do zbiegu idealnego, gdzie saldo wyniesie 0 (zero), czyli powstaje okres zbilansowania. Następnie każde saldo godzinowe podlega wartościowaniu.

W przypadku godzin z saldem dodatnim wartość nadwyżki energii elektrycznej pobranej nad wprowadzoną do sieci elektroenergetycznej przez Prosumenta ustala się jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikający z salda dodatniego oraz ceny sprzedaży energii elektrycznej uwzględniającej obowiązkowe obciążenia podatkowe (brutto) stosowanej w rozliczeniach pomiędzy Sprzedawcą i Prosumentem dla danego okresu rozliczenia niezbilansowania. Zgodnie z ustawą o OZE okresem rozliczenia niezbilansowania jest godzina zegarowa.

W przypadku godzin z saldem ujemnym wartość nadwyżki energii elektrycznej wprowadzonej nad pobraną z sieci elektroenergetycznej przez Prosumenta ustala się jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikający z salda ujemnego oraz rynkowej ceny energii elektrycznej dla każdego okresu rozliczenia. W przypadku określenia wartości nadwyżki salda ujemnego w okresie od 1 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. ustawa o OZE stanowi, że wyznaczona jest jedna rynkowa cena energii dla danego miesiąca kalendarzowego. Ustawa o OZE określa sposób wyznaczania rynkowej miesięcznej ceny energii elektrycznej. Dla rozliczeń po 1 lipca 2024 r., dla wyliczenia wartości sald ujemnych będą brane rynkowe ceny energii elektrycznej dla każdego okresu rozliczenia niezbilansowania, tj. dla każdej godziny doby będzie odrębnie ustalana cena energii elektrycznej. Również w tym przypadku ustawa o OZE określa sposób wyznaczania rynkowej ceny dla każdej godziny (art. 4b ust. 4 i 5). W przypadku określenia wartości salda ujemnego, ustawa o OZE w art. 4b ust. 4 odwołuje się do rynkowej ceny energii, jako ceny energii elektrycznej określonej dla polskiego obszaru rynkowego dla notowań w systemie kursu jednolitego na rynkach dnia następnego prowadzonych przez giełdę towarową w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych oraz w ramach jednolitego łączenia rynków dnia następnego prowadzonego przez wyznaczonych operatorów rynku energii elektrycznej (w Polsce funkcję tę pełnią … S.A.). Powyższe wskazuje, że do wyliczenia wartości salda ujemnego przyjmuje się ceny netto, gdyż takie są publikowane w ramach ww. notowań.

W celu prowadzenia rozliczeń z Prosumentem zgodnie z art. 4c ust. 1 ustawy o OZE, Sprzedawca prowadzi dla niego konto (konto prosumenta), na którym ewidencjonuje ilość energii elektrycznej pobranej i wprowadzonej przez Prosumenta oraz wartość energii elektrycznej wprowadzonej do sieci elektroenergetycznej wobec wartości energii elektrycznej pobranej z tej sieci przez Prosumenta w celu jej zużycia na potrzeby własne.

Po wyliczeniu wartości sald wszystkich okresów niezbilansowania (czyli wszystkich godzin dób w miesiącu, w których powstało saldo dodatnie, albo saldo ujemne) następuje rozliczenie drugiego etapu poprzez różnicę pomiędzy wartością energii wprowadzoną do sieci elektroenergetycznej oraz wartością energii pobranej przez Prosumenta z tej sieci. W przypadku gdy suma wartości sald dodatnich będzie większa nad sumą sald ujemnych powstanie zobowiązanie Prosumenta wobec Sprzedawcy. W przypadku odwrotnym - gdy suma wartości sald ujemnych będzie większa nad sumą sald dodatnich powstanie depozyt prosumencki, który przeznaczany jest na rozliczenie zobowiązań Prosumenta z tytułu zakupu energii elektrycznej od Sprzedawcy poprzez pomniejszanie zobowiązania Prosumenta w następnych okresach rozliczeniowych. Następuje to poprzez zmniejszanie zobowiązania wobec Sprzedawcy w kolejnych okresach rozliczeniowych, w których występuję nadwyżka sum wartości sald dodatnich nad sumą sald ujemnych. Prawo do rozliczenia kwot środków zgromadzonych, jako depozyt prosumencki jest ograniczone czasowo. Kwoty te mogą być rozliczone przez okres kolejnych 12 miesięcy od dnia przypisania danej kwoty jako depozyt prosumencki na koncie Prosumenta. Po upływie 12 miesięcy od dnia przypisania danej kwoty środków do depozytu prosumenckiego niewykorzystane środki w części stanowiącej nie więcej niż 20% wartości energii elektrycznej wprowadzonej w danym miesiącu kalendarzowym stanowią nadpłatę, którą Sprzedawca zwraca w terminie nie dłuższym niż do końca 13 miesiąca następującego po danym miesiącu, w którym powstał ten depozyt. Pozostała nierozliczona i nie zwrócona Prosumentowi kwota podlega umorzeniu.

Wątpliwości Wnioskodawcy w pierwszej kolejności dotyczą czy w okresie po 1 lipca 2022 r. podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług w przypadku wystąpienia zobowiązania Prosumenta względem Spółki będzie kwota, którą z tytułu sprzedaży energii elektrycznej ma otrzymać Spółka od Prosumenta (tj. różnica stanowiąca nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym, która w określonych przypadkach dodatkowo zostaje pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie), pomniejszona o należny podatek od towarów i usług wliczony uprzednio do kwoty zobowiązania Prosumenta względem Spółki w oparciu o art. 4c ust. 3 ustawy OZE.

W odniesieniu do powyższego należy raz jeszcze podkreślić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, co do zasady - zgodnie z art. 29a ust. 1 - podlegają czynności wykonywane odpłatnie.

Nowych prosumentów, którzy dokonali zgłoszenia instalacji fotowoltaicznej po 1 kwietnia 2022 roku obejmuje zasada „net-billingu”.

Net-billing to rozliczanie kosztowe opierające się o wartość energii zakupionej i oddanej. Oznacza to, że prosumenci będą sprzedawać nadwyżki energii wprowadzonej do sieci po określonej cenie, a za energię pobraną będą płacić jak inni odbiorcy.

Net-billing zakłada, że pieniądze ze sprzedaży nadwyżki energii z fotowoltaiki będą znajdować się w depozycie przez okres 12 miesięcy. Dzięki nim prosument będzie mógł płacić za zużytą energię. Środki, które pozostaną niewykorzystane będą im wypłacane.

Ograniczono jednak wysokość wypłacanej kwoty, aby zabezpieczyć się przed ewentualnym przewymiarowywaniem instalacji i nadprodukcją. Nie może być ona wyższa niż 20% wartości prądu, który został wprowadzony do sieci w danym miesiącu.

Wyprodukowane nadwyżki będą sprzedawane po średniej cenie z rynku hurtowego z poprzedniego miesiąca, a od połowy 2024 roku - po średniej cenie godzinowej.

W sytuacji zapotrzebowania na energię elektryczną, którego nie będzie w stanie pokryć instalacja PV, będzie trzeba pobrać energię z sieci po cenach dla odbiorcy końcowego.

Z wcześniej przywołanego już przepisu art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że co do zasady podstawa opodatkowania obejmuje wszystko co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania.

W orzeczeniu w sprawie C-427/98 (Komisja Europejska v. Republika Federalna Niemiec) Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że wynagrodzenie (kwota należna w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy) jest wartością subiektywną, a więc wartością faktycznie otrzymaną w danym przypadku. W szczególności, niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podstawa opodatkowania byłaby wyższa od kwoty, którą podatnik ostatecznie otrzymuje.

Pojęcie kwoty należnej z tytułu sprzedaży łączy się ściśle z pojęciem „wynagrodzenie”, które jest sprzedawcy należne z tytułu jego świadczenia na rzecz nabywcy. O wynagrodzeniu w ramach danej sprzedaży można mówić, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług, a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym. Dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego). Za dokonanie tych czynności, wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu, co jednak nie oznacza, że musi mieć ono postać pieniężną, gdyż wynagrodzenie (odpłatność) jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za towar lub usługę może być inny towar lub usługa), albo mieszaną (zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa). Innymi słowy, musi istnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług.

Mając na uwadze konstrukcję normatywną podstawy opodatkowania, wyrażoną w przytoczonych powyżej art. 29a ust. 1 i ust. 6 ustawy oraz powołane przepisy ustawy o odnawialnych źródłach energii, należy podkreślić, że podstawą opodatkowania jest w istocie kwota należna, co istotne, pomniejszona o należny z tytułu danej usługi podatek.

Wynagrodzenie należne Sprzedawcy (przedsiębiorstwu energetycznemu - Państwu) od Prosumenta jest określane dla energii pobranej z sieci przez Prosumenta po wektorowym zbilansowaniu międzyfazowym. Zatem za podstawę opodatkowania podatkiem VAT w takim przypadku należy uznać wartość ustaloną jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikającej z salda dodatniego (tj. ilości energii pobranej z sieci dystrybucyjnej przez Prosumenta w poszczególnych godzinach, czyli z uwzględnieniem bilansowania międzyfazowego) i ceny energii elektrycznej stosowanej w rozliczeniach pomiędzy dostawcą i Prosumentem dla danego okresu rozliczenia.

Analogicznie podstawę opodatkowania u Prosumenta będzie stanowić wartość ustalona jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikającej z salda ujemnego (tj. ilości energii elektrycznej wprowadzonej w poszczególnych godzinach do sieci przez Prosumenta – po zbilansowaniu międzyfazowym) i rynkowej ceny energii elektrycznej.

Zatem, kwoty zobowiązania Prosumenta wobec przedsiębiorstwa energetycznego i tego przedsiębiorstwa wobec Prosumenta, tj. sumy sald dodatnich i ujemnych, nie należy kompensować na potrzeby określenia podstawy opodatkowania VAT.

**Należy zatem przyjąć, że w okresie po 1 lipca 2022 r. podstawą opodatkowania podatkiem VAT dostawy energii elektrycznej na rzecz Prosumenta jest kwota ustalona jako iloczyn ilości energii elektrycznej wynikającej z salda dodatniego (tj. ilość energii pobranej z sieci dystrybucyjnej przez prosumenta w poszczególnych godzinach, czyli z uwzględnieniem bilansowania międzyfazowego) i ceny energii elektrycznej stosowanej w rozliczeniach pomiędzy Sprzedawcą i Prosumentem dla danego okresu rozliczenia.**

**Jeżeli natomiast cena ta jest kwotą brutto (z opisu sprawy wynika, że na podstawie art. 4c ust. 3 ustawy o OZE ceny stosowane w rozliczeniach pomiędzy Sprzedawca a Prosumentem zawierają obowiązkowe obciążenia podatkowe), to podstawa opodatkowania określona w ww. sposób podlega pomniejszeniu o kwotę należnego podatku VAT.**

**Proponowany sposób określenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT uwzględniające kompensowanie wzajemnych zobowiązań Sprzedawcy i Prosumenta nie znajduje uzasadnienia.**

Podsumowując, Państwa stanowisko w zakresie części pytania nr 1 uznające, że za podstawę opodatkowania podatkiem VAT należy przyjąć różnicę stanowiącą nadwyżkę wartości sumy sald dodatnich nad sumą sald ujemnych w okresie rozliczeniowym, która w określonych przypadkach dodatkowo zostaje pomniejszona o środki zgromadzone jako depozyt prosumencki podlegające rozliczeniu w danym okresie, pomniejszona o należny podatek od towarów i usług wliczony uprzednio do kwoty zobowiązania Prosumenta względem Spółki w oparciu o art. 4c ust. 3 ustawy OZE jest nieprawidłowe.

W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą kwestii prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zarówno zakup urządzeń do sterowania mikroinstalacją, jak i montaż i eksploatację tych urządzeń.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:

w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Jak wynika z powyższych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi tzn. takimi, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Z uwagi na konstrukcję podatku od towarów i usług (opartą na zasadzie potrącalności w danej fazie obrotu), podatek ten jest z punktu widzenia jego podatników neutralny, gdyż pełnią oni jedynie rolę płatników, przerzucając jego ekonomiczny ciężar na kolejnych nabywców, czyli finalnie na konsumentów. Możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związana jest jednak z wykonaniem przez podatnika takich czynności, które podlegają ustawie o podatku od towarów i usług. Jeśli jednak dana czynność ustawie tej nie podlega, to nie powstaje ani obowiązek w zakresie podatku należnego, ani uprawnienie w zakresie podatku naliczonego.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie precyzują, jaki związek musi istnieć pomiędzy zakupami, a sprzedażą żeby podatnik mógł skorzystać z prawa do odliczenia. Związek dokonywanych zakupów z działalnością podatnika może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży - towary handlowe lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy, bezpośrednio więc wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast o związku pośrednim można mówić wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa, mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganymi przez podatnika przychodami. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. Pośredni związek dokonanych zakupów z działalnością podatnika można zauważyć wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania przychodu przez podatnika np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez dany podmiot obrotów.

Z opisu sprawy wynika, że ustawa o OZE wprowadza możliwość upoważnienia Sprzedawcy przez Prosumenta do zarządzania/sterowania mikroinstalacją poprzez włączanie lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie energii elektrycznej do sieci w okresie, gdy cena energii elektrycznej jest ujemna. W tym celu ustawa nakłada na Sprzedawcę obowiązek zainstalowania i utrzymywania w sprawności oraz użytkowania urządzeń sterujących taką instalacją na rzecz Prosumenta bez wynagrodzenia. Prosument jedynie jest zobowiązany do pokrycia 50% kosztów zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, w terminie 3 miesięcy od daty zainstalowania tych urządzeń. Pozostałe koszty, związane z montażem, utrzymywaniem w sprawności i użytkowaniem tych urządzeń ponosi Sprzedawca co wynika z art. 4b ust. 12 -14 ustawy o odnawialnych źródłach energii.

Aby ustalić, czy będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zarówno zakup urządzeń do sterowania mikroinstalacją jak i montaż i eksploatację tych urządzeń należy wykazać czy będzie istniał związek powyższych wydatków z wykonywaniem przez Państwo czynności opodatkowanych.

Znowelizowana ustawa o OZE – jak Państwo wskazaliście we własnym stanowisku – nakłada na Spółkę dodatkowe obowiązki.

Zgodnie z art. 4b ust. 12 i 13 pkt 1 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

12\. Prosument energii odnawialnej niebędący równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej, wytwarzający energię elektryczną w mikroinstalacji i podlegający z tego tytułu rozliczeniom, o których mowa w art. 4 ust. 1a, może upoważnić w umowie kompleksowej albo w umowie sprzedaży sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1, do:

1) wyłączania tej mikroinstalacji lub ograniczania ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie tej energii do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie, gdy cena energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, jest ujemna, oraz

2) zainstalowania, utrzymywania w sprawności oraz użytkowania urządzeń sterujących tą mikroinstalacją w celu, o którym mowa w pkt 1.

13\. W przypadku udzielenia upoważnienia, o którym mowa w ust. 12, prosument energii odnawialnej obowiązany jest do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, o których mowa w ust. 12 pkt 2, w terminie 3 miesięcy od daty zainstalowania tych urządzeń, przy czym:

1) koszt związany z instalacją tych urządzeń ponosi sprzedawca, o którym mowa w ust. 12, a urządzenia te pozostają własnością sprzedawcy;

Zatem zakup, montaż i utrzymanie w należytym stanie technicznym powyższych urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją jest obowiązkowy i wynika z ustawy o OZE. Zaś uprawnienia do zakupu, montażu i konserwacji danego urządzenia przez Państwo u Prosumenta będą miały swoje źródło w podpisanej umowie sprzedaży energii elektrycznej z Prosumentem. Urządzenie pozostaje Państwa własnością.

Należy wskazać, że skoro poniesienie w/w wydatków wynika bezpośrednio z ustawy regulującej Państwa sprzedaż, to dokonywane zakupy towarów i usług będą pośrednio związane z Państwa działalnością gospodarczą czynnego podatnika podatku VAT.

Przedmiotowe wydatki mają pośredni wpływ na Państwa sprzedaż, są związane z całokształtem prowadzonej działalności gospodarczej i sprzedaży opodatkowanej.

**Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy, będzie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących powyższe wydatki, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy.**

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 należy uznać za prawidłowe.

Dalsze Państwa wątpliwości dotyczą kwestii czy zobowiązanie Prosumenta do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją stanowić będzie dla Spółki odpłatną dostawę towarów albo odpłatne świadczenie usług.

Jak już wcześniej napisano, zgodnie z art. 4b ust. 13 pkt 1 i 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii:

W przypadku udzielenia upoważnienia, o którym mowa w ust. 12, prosument energii odnawialnej obowiązany jest do pokrycia 50% kosztu zakupu urządzeń służących do sterowania mikroinstalacją, o których mowa w ust. 12 pkt 2, w terminie 3 miesięcy od daty zainstalowania tych urządzeń, przy czym:

1) koszt związany z instalacją tych urządzeń ponosi sprzedawca, o którym mowa w ust. 12, a urządzenia te pozostają własnością sprzedawcy;

2) sprzedawca, o którym mowa w ust. 12, ma obowiązek zdemontowania tych urządzeń nie później niż z dniem zakończenia realizacji umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży z tym prosumentem energii odnawialnej, chyba że postanowienia tej umowy stanowią inaczej albo prosument energii odnawialnej skorzysta z prawa zakupu, o którym mowa w pkt 3;

Katalog czynności opodatkowanych VAT zamieszczony został w wcześniej przywołanym art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

Natomiast, co jest w myśl ustawy usługą opodatkowaną podatkiem VAT, zapisano w art. 8 ust. 1 (również wcześniej już cytowanego).

W tym miejscu ponownie należy zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, dla uznania, że dostawa towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie, nagroda. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą.

Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem, jest określenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje bowiem wyłącznie w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni i niezbędny związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami i jednocześnie wynagrodzenie to może być wyrażone w pieniądzu.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług, a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie bezpośredniej i jasno zindywidualizowanej korzyści na rzecz dostawcy towarów lub świadczącego usługę oraz gdy świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem dokonanej czynności.

A zatem pod pojęciem odpłatności dostawy towarów lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej, zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zauważyć też należy, że nie każda czynność, stanowiąca towar lub usługę w rozumieniu art. 7 i art. 8 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem był podatnikiem podatku od towarów i usług.

Z powyższego wynika, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Pośród warunków aby uznać dostawę towarów za czynność opodatkowaną, prawodawca wymienił m.in. odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Ze względu na to, że w analizowanej sytuacji nie występuje – jak wynika z przepisu art. 4b ust. 13 pkt. 1 i 2 - w trakcie trwania umowy sprzedaży energii odnawialnej przekazanie prawa do rozporządzania przedmiotowym urządzeniem jak właściciel, co wg art. 7 ust. 1 ustawy o VAT stanowi warunek konieczny dostawy towarów opodatkowanej VAT, jedyną przesłanką, która ewentualnie uzasadniałaby opodatkowanie partycypacji w kosztach zakupionego przez Państwa urządzenia, byłoby sklasyfikowanie takiego działania jako odpłatnego świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ustawy o VAT.

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć również należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

Z analizy złożonego wniosku wynika, że w zamian za otrzymane od Prosumenta płatności nie będziecie Państwo wykonywać żadnej usługi, ani dostawy towarów na rzecz Prosumenta. Ponadto, na Prosumentach nie ciążą żadne, inne niż współfinansowanie kosztów urządzenia, obowiązki wynikające z umowy. Najpierw Państwo zakupujecie urządzenie z własnych środków, a następnie zgodnie ze stosownymi przepisami otrzymacie zwrot odpowiedniej części poniesionych wydatków. Poniesienie ciężaru ekonomicznego wydatków, zakupu urządzeń do sterowania mikroinstalacją wynika z art. 4b ust. 13 pkt 1 ustawy o OZE, natomiast obowiązek (zobowiązanie) partycypacji Prosumenta w powyższym wydatku - z pkt 2 wspomnianego wyżej art. ustawy o odnawialnych źródłach energii.

Zatem w niniejszej sprawie nie dojdzie do odpłatnej dostawy towarów ani odpłatnego świadczenia usług przez Państwo na rzecz Prosumentów, a otrzymane od Prosumentów środki nie stanowią wynagrodzenia za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT. Czynność przekazania środków przez Partycypantów stanowiącą 50% wartości urządzenia służącego do sterowania mikroinstalacją, nie będzie stanowić zapłaty za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy.

Prosument nie nabywa od Państwa (operatora) tego urządzenia, lecz jest wyłącznie ustawowo (na gruncie ustawy o OZE) zobowiązany do sfinansowania w 50% kosztu jego zakupu. Prosument ma jedynie fakultatywną promesę wykupu ww. urządzenia za cenę nie wyższą niż pozostałe 50% kosztu jego zakupu (art. 4b ust. 13 pkt 3 i 4 ustawy o OZE), a Państwo nie możecie odmówić Prosumentowi sprzedaży tego urządzenia.

**Podsumowując, zobowiązanie Prosumentów do poniesienia 50% kosztów zakupu przedmiotowych urządzeń nie stanowi czynności opodatkowanej podatkiem VAT - nie jest odpłatną dostawą towarów ani odpłatnym świadczeniem usług.**

Tym samym w zakresie pytania 3 stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Rozpatrując ostatnie zagadnienie rozstrzygające czy sterowanie mikroinstalacją poprzez wyłączanie lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie energii elektrycznej do sieci w okresie, gdy cena energii elektrycznej jest ujemna stanowić będzie dla Spółki nieodpłatne świadczenie usług na cele związane z działalnością gospodarczą podatnika i nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT należy przeanalizować art. 4b ust. 12 pkt 1 oraz ust. 14 ustawy o OZE w powiązaniu z art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy.

Z przepisu z art. 4b ust. 12 pkt 1 ustawy o OZE wynika:

Prosument energii odnawialnej niebędący równocześnie prosumentem zbiorowym energii odnawialnej lub prosumentem wirtualnym energii odnawialnej, wytwarzający energię elektryczną w mikroinstalacji i podlegający z tego tytułu rozliczeniom, o których mowa w art. 4 ust. 1a, może upoważnić w umowie kompleksowej albo w umowie sprzedaży sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1, do:

1) wyłączania tej mikroinstalacji lub ograniczania ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie tej energii do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w okresie, gdy cena energii elektrycznej, o której mowa w ust. 4, jest ujemna.

Natomiast zgodnie z art. 4b ust. 14 ustawy o OZE,

Sprzedawcy, o którym mowa w art. 40 ust. 1, realizującemu postanowienia umowy, o których mowa w ust. 12, nie przysługuje od prosumenta energii odnawialnej wynagrodzenie za realizację tych postanowień.

Stosownie do art. 8 ust. 1 i 2 ustawy,

1\. Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

2\. Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych;

2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność

Z powyższego przepisu wynika, że aby nieodpłatne świadczenie usług podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, muszą być spełnione określone warunki:

§ w przypadku użycia towarów stanowiących część przedsiębiorstwa – użycie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika oraz istnienie prawa podatnika do odliczenia – w całości lub w części – podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów (warunki te muszą być spełnione łącznie),

§ w przypadku świadczenia usług – świadczenie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Za usługi świadczone do celów innych niż działalność gospodarcza należy uznać wszelkie usługi, których świadczenie odbyło się bez związku z potrzebami prowadzonej działalności gospodarczej. Niedopełnienie któregokolwiek z warunków określonych w art. 8 ust. 2 ustawy jest podstawą do traktowania nieodpłatnej usługi jako niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Aby użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, uznać za odpłatne świadczenie usług, a zatem za podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być ono dokonane do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika oraz Wnioskodawcy musiało przysługiwać, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów.

Analizując natomiast treść powołanego art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy, zauważyć należy, że dla ustalenia czy konkretne nieodpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu na mocy cytowanego wyżej przepisu istotne jest ustalenie celu takiego świadczenia. Jeżeli nieodpłatne świadczenie wpisywało się będzie w cel prowadzonej działalności gospodarczej, wtedy przesłanka uznania takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu nie zostanie spełniona. Stwierdzenie takie uzależnione jest jednak od konkretnych okoliczności, jakie w danej sprawie występują.

We wniosku podkreśliliście Państwo, że: „Sprzedaż energii elektrycznej realizowana przez Spółkę odbywa się poprzez zawarcie umowy z Prosumentem, ze względu na specyfikę rozliczeń energii pobranej przez Prosumenta od Spółki jak i energii wprowadzonej przez Prosumenta, rozliczenia te odbywają się z uwzględnieniem zasad przewidzianych w ustawie o OZE.

Wskazane w stanie faktycznym jak i w zapytaniu nieodpłatne świadczenie realizowane jest przez Spółkę w związku z podstawową działalności opodatkowaną VAT Spółki, czyli sprzedażą energii elektrycznej.

Bez zawierania kompleksowej umowy na sprzedaż energii elektrycznej, Spółka nie realizowałaby nieodpłatnych świadczeń, w tym określonych ustawą o OZE na rzecz Prosumenta. Realizacja obowiązków wynikających ustawy o OZE nakierowana jest na osiąganie lub na utrzymywanie podstawowego dla Spółki źródła przychodów/obrotu.

Tym samym w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do traktowania opisanego świadczenia jako odpłatnego świadczenia usług – nie znajdzie tutaj zastosowania art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy, a tym samym świadczenie nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zarządzanie/sterowanie mikroinstalacją, za które Państwu nie przysługuje od Prosumenta wynagrodzenie (art. art. 4b ust. 14 ustawy o OZE), może być rozpatrywane w kontekście związku tych czynności z Państwa działalnością gospodarczą (polegającą na sprzedaży energii elektrycznej).

**Zatem uznać należy, że usługi, o których mowa we wniosku są wykonywane na potrzeby prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej i ich świadczenie na rzecz Prosumentów nie jest zrównane z odpłatnym świadczeniem usług na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy. Tym samym należy stwierdzić, iż nieodpłatne świadczenie przez Państwa usług polegających na sterowaniu mikroinstalacją poprzez jej wyłączanie lub ograniczanie ilości wytwarzanej energii elektrycznej w tej mikroinstalacji, tak by nie następowało wprowadzanie energii elektrycznej do sieci w okresie, gdy cena energii elektrycznej jest ujemna, będzie czynnością niepodlegającą opodatkowaniu.**

Podsumowując, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 należało również uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawiliście i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnośnie powołanych przez Wnioskodawcę interpretacji indywidualnych, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych i nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.

Zwrócić należy uwagę, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania) Wnioskodawcy. Inne kwestie wynikające z opisu sprawy, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – w wydanej interpretacji rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności uznania czy świadczenie na rzecz Prosumenta polegające na zainstalowaniu oraz utrzymywaniu urządzenia do sterowania mikroinstalacją w sprawności za nieodpłatne świadczenie usług.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosujecie się Państwo do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…) . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako „PPSA”.

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).