Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.313.2024.2.ASZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-02-24
Teza: Skutki podatkowe darowizny wierzytelności z tytułu pożyczki udzielonej przez rodziców.
Słowa kluczowe: darowizna; pożyczka; prawa-prawa majątkowe; wierzytelność
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw majątkowych przez członków najbliższej rodziny-Warunki zwolnienia-Obowiązek zgłoszenia nabycia
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1-art. 4a-ust. 1 -pkt 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

25 listopada 2024 r. wpłynął Pana wniosek z 19 listopada 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków
    podatkowych darowizny wierzytelności z tytułu pożyczki udzielonej przez rodziców.
    Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – w piśmie z 11 lutego 2025 r. (data wpływu
    19 lutego 2025 r.).
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca zawarł (...) 2021 r. w (...), jako pożyczkobiorca, umowę pożyczki.
    Pożyczkodawcami byli wstępni (rodzice) pożyczkobiorcy a pożyczka udzielona została z
    majątku wspólnego Pożyczkodawców. Pożyczkodawca oraz Pożyczkobiorcy dalej będą
    zwani „Stronami”. Kwota pożyczki wyniosła (...) zł, udzielona została w formie gotówki i
    została udzielona na okres od (...) 2021 r. do (...) 2029 r.
    Pożyczka ta nie została jeszcze spłacona. Z tytułu umowy pożyczki pożyczkobiorcom nie
    przysługuje prawo do odsetek. Pożyczkobiorcy wyrażają wolę, aby cała kwota pożyczki
    została przekazana Pożyczkobiorcy (Wnioskodawcy) do jego majątku osobistego w formie
    darowizny. Umowa została sporządzona w formie podpisów notarialnie poświadczonych.
    Darowizna nie będzie udokumentowana przelewem bankowym lub przekazem
    pocztowym, gdyż Wnioskodawca otrzymał już kwotę objętą ewentualną przyszłą
    darowizną na podstawie zawartej (...) 2021 r. umowy pożyczki.
    Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
    1. Czy czynność prawna polegająca na zawarciu pomiędzy Wnioskodawcą (jako
      Obdarowanym) a jego wstępnymi (rodzicami) (jako Darczyńcami) umowy darowizny
      kwoty pożyczki będzie podlegać zwolnieniu od podatku od darowizn, w sytuacji
      spełnienia wymogu zgłoszenia nabycia praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego? Jeśli nie, to z jakiego powodu? Jeśli należy spełnić dodatkowe wymogi
      /przesłanki, to jakie?
    2. Czy obowiązek podatkowy powstanie z chwilą zawarcia umowy darowizny pożyczki,
      złożenia oświadczenia przez obdarowanego o przyjęciu darowizny czy też z innym
      momentem? Jeśli z innym momentem, to jaki jest to moment?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem, czynność prawna polegająca na zawarciu pomiędzy Wnioskodawcą (jako
    Obdarowanym), a jego wstępnymi (rodzicami) (jako Darczyńcami) umowy darowizny
    kwoty pożyczki będzie podlegać zwolnieniu od podatku od darowizn, w sytuacji
    spełnienia wymogu zgłoszenia nabycia praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
    urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.
    Obowiązek podatkowy powstanie z chwilą złożenia oświadczenia przez obdarowanego
    o przyjęciu darowizny.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części
    nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od
    spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem m.in. darowizny.
    Jako, że przepisy tej ustawy nie definiują pojęcia „darowizna” należy odwołać się do
    odpowiednich przepisów Kodeksu cywilnego.
    Na podstawie art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z
    2024 r. poz. 1061 ze zm.):
      Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na
      rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
    Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia
    majątkowego bez ekwiwalentu w postaci świadczenia wzajemnego i polega najczęściej na
    przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku
    obdarowanego.
    Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do
    jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Darowizna jest więc
    czynnością, której celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego (świadczenie
    musi wzbogacić obdarowanego), a zobowiązanie darczyńcy musi być zamierzone jako
    nieodpłatne. W wyniku zawarcia umowy darowizny może dochodzić do określonych zmian
    w położeniu prawno-majątkowym darczyńcy i obdarowanego. Przedmiotem darowizny
    mogą bowiem strony uczynić wszelkie postacie zwolnienia obdarowanego od określonych
    zobowiązań. Może to nastąpić w drodze zrzeczenia się przez darczyńcę wierzytelności,
    jaka służyła mu w stosunku do obdarowanego lub poprzez przejęcie długu obdarowanego
    względem osoby trzeciej, będącej jego wierzycielem. Darczyńca może wreszcie wypełnić
    zobowiązanie ciążące na obdarowanym względem osoby trzeciej.
    Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują szczególną formę dla umowy darowizny, umowa
    taka – pod rygorem nieważności powinna zostać sporządzona w formie aktu notarialnego.
    Niezachowanie tej formy nie powoduje nieważności umowy tylko wówczas, gdy darowizna
    została spełniona.
    Z treści art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że:
      Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże
      umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli
      przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
    Należy zaznaczyć, że ustawodawca nie wymaga żadnej szczególnej formy oświadczenia
    obdarowanego o przyjęciu darowizny.
    Jak wynika z art. 889 Kodeksu cywilnego:
      Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:
      1) gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej
        innymi przepisami kodeksu;
      2) gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób,
        że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nie nabyte.
    Zatem, daną czynność można uznać za darowiznę, jeżeli posiada cechy darowizny, tzn.
    gdy zostanie złożone oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny a ponadto
    czynność ta musi polegać na nieodpłatnym świadczeniu darczyńcy (kosztem jego majątku)

    na rzecz obdarowanego, pod warunkiem, że czynność ta nie została wymieniona w treści
    art. 889 Kodeksu cywilnego.
    Stosownie do art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje: przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą
      złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie
      zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia
      przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy
      wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy
      powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.
    Należy zauważyć, że – co do zasady – darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od
    spadków i darowizn. Wysokość podatku od spadków i darowizn ustala się w zależności od
    grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do jednej z trzech grup
    podatkowych odbywa się w zależności od jego stopnia pokrewieństwa albo
    powinowactwa z osobą, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł − jeżeli nabywcą jest osoba
      zaliczona do I grupy podatkowej.
    Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy:
      Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony
      jest nabywca.
      Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do
      osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:
      Do grupy I zalicza się − małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową,
      rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
    Stosownie do treści art. 4a ust. 1 ww. ustawy:
      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
      1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
        urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
        podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w
        przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia
        uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
        zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz
      2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia
        darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku
        nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie
        nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w
        art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na
        rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub
        spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

    Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na
    formularzu SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20
    listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw
    majątkowych (Dz.U. poz. 2060).
    W myśl art. 4a ust. 3 ww. ustawy:
      W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności
      rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla
      nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
    Zgodnie z art. 4a ust. 4 omawianej ustawy:
      Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
      1) wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego
        dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym
        nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie
        przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub
      2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo
        w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Z treści wniosku wynika, że zawarł Pan (...) 2021 r., jako pożyczkobiorca, umowę pożyczki.
    Pożyczkodawcami byli Pana wstępni (rodzice) a pożyczka udzielona została z majątku
    wspólnego Pożyczkodawców. Kwota pożyczki wyniosła (...) zł, udzielona została w formie
    gotówki i została udzielona na okres od (...) 2021 r. do (...) 2029 r. Pożyczka ta nie została
    jeszcze spłacona. Z tytułu umowy pożyczki pożyczkobiorcom nie przysługuje prawo do
    odsetek. Pożyczkobiorcy wyrażają wolę, aby cała kwota pożyczki została przekazana Panu
    do Pana majątku osobistego w formie darowizny. Umowa została sporządzona w formie
    podpisów notarialnie poświadczonych. Darowizna nie będzie udokumentowana
    przelewem bankowym lub przekazem pocztowym, gdyż Wnioskodawca otrzymał już
    kwotę objętą ewentualną przyszłą darowizną na podstawie zawartej (...) 2021 r. umowy
    pożyczki.
    Z powyższego jednoznacznie wynika, że w wyniku umowy darowizny pomiędzy Panem a
    Pana rodzicami w efekcie dochodzi do nieodpłatnego zwolnienia Pana z długu tytułem
    wcześniej otrzymanej pożyczki. W tej sytuacji zatem przyczyną nieodpłatnego zwolnienia z
    długu jest causa donandi, bowiem zwolnienie z długu jest dokonane poprzez zawarcie
    umowy darowizny, w wyniku której jest Pan zwolniony z obowiązku zwrotu pożyczki.
    Przedmiotem tejże umowy jest prawo majątkowe darczyńcy do żądania zwrotu
    pożyczonych środków pieniężnych.
    Instytucja zwolnienia z długu została uregulowana w części ogólnej zobowiązań – art. 508
    Kodeksu cywilnego; nie stanowi ona typu umowy. Jej kwalifikacja prawna zależy od
    przyczyny, dla której wierzyciel decyduje się umniejszyć swój majątek na korzyść dłużnika.
    Zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego:
      Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie
      przyjmuje.
    Oznacza to, iż zwolnienie z długu jest czynnością dwustronną o charakterze
    rozporządzającym, zawartą między wierzycielem a dłużnikiem.
    Z prawnego punktu widzenia, przysporzenia dokonywane są w celu zwolnienia się z
    istniejącego zobowiązania (causa solvendi), dążenia do uzyskania świadczenia od drugiej
    strony (causa obligandi vel acquirendi) albo obdarowania (causa donandi). W zależności
    od przyczyny oraz woli stron umowy, zwolnienie z długu może być nieodpłatne albo
    odpłatne.

    Najczęstszą przyczyną nieodpłatnego zwolnienia z długu jest causa donandi. W tych
    przypadkach zwolnienie z długu zostaje dokonane przez zawarcie umowy darowizny
    uregulowanej w przepisach art. 888 i następne Kodeksu cywilnego.
    Jeżeli w istocie opisana we wniosku czynność cywilnoprawna jest dokonana w formie
    darowizny, to nabycie prawa majątkowego wynikającego z umowy pożyczki podlega – co
    do zasady – opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn z możliwością
    zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie zacytowanego art. 4a ust. 1
    ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli są spełnione przewidziane tym przepisem
    warunki.
    Zatem, aby w przedmiotowej sprawie skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 4a
    ustawy o podatku od spadków i darowizn będzie Pan zobowiązany złożyć zgłoszenie o ww.
    nabyciu do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia
    powstania obowiązku podatkowego na formularzu SD-Z2.
    W przedmiotowej sprawie nie doszło do darowizny środków pieniężnych. Środki pieniężne
    zostały bowiem przekazane tytułem umowy pożyczki. Obecnie przedmiotem darowizny
    jest prawo majątkowe w postaci zwolnienia z długu. Jego wartość będzie w istocie
    stanowiła niespłacona pożyczka.
    A więc dla spełnienia warunku koniecznego do zwolnienia nie wystąpił obowiązek
    udokumentowania nabycia – o którym to obowiązku mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o
    podatku od spadków i darowizn.
    Podsumowując, jeżeli złoży Pan zgłoszenie o ww. nabyciu na formularzu SD-Z2, to będzie
    przysługiwało Panu prawo do skorzystania ze zwolnienia na podstawie art. 4a ustawy o
    podatku od spadków i darowizn. Przy czym, w omawianej sprawie nie ma konieczności
    udokumentowania nabycia potwierdzeniem przelewu, ponieważ przedmiotem nabycia
    tytułem darowizny nie były środki pieniężne lecz prawo majątkowe.
    W tym zakresie stanowisko Pana jest prawidłowe.
    W odniesieniu z kolei do momentu powstania obowiązku podatkowego należy stwierdzić,
    że jak wynika z cytowanego powyżej art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i
    darowizn obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze darowizny z chwilą
    złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego a w razie zawarcia
    umowy bez zachowania prawidłowej formy z chwilą spełnienia przyrzeczonego
    świadczenia. W przypadku gdy przepisy przewidują szczególną formę dla oświadczeń obu
    stron ze względu na przedmiot darowizny obowiązek podatkowy powstaje z chwila
    złożenia takich oświadczeń. W opisanej we wniosku sytuacji doszło do darowizny prawa
    majątkowego a umowa darowizny została sporządzona w formie podpisów notarialnie
    poświadczonych.
    Ponieważ umowa darowizny nie została sporządzona w formie aktu notarialnego umowa
    ta w świetle art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego jest ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie
    zostało spełnione. Równocześnie obowiązek podatkowy powstaje w tej sytuacji z chwilą
    spełnienia przyrzeczonego świadczenia, czyli w tym przypadku z chwilą sporządzenia
    umowy darowizny w formie podpisów notarialnie poświadczonych.
    Wobec powyższego stanowisko Pana w kwestii momentu powstania obowiązku
    podatkowego należało uznać za nieprawidłowe. Momentem tym nie jest moment złożenia
    oświadczenia przez obdarowanego choć w Pańskiej sytuacji moment ten pokrywa się z
    momentem spełnienia przyrzeczonego świadczenia czyli z momentem powstania
    obowiązku podatkowego.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego
    obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
    z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.