Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB1/415-957/13-2/ES
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2013-12-05
Teza: zaliczenie do kup wydatków na studia podyplomowe i doktoranckie
Słowa kluczowe: dokształcanie; działalność-działalność gospodarcza; koszt-koszty uzyskania przychodów; opłata; studia-studia doktoranckie; studia-studia podyplomowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 4-art. 22

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Strony przedstawione we wniosku z dnia 4.09.2013 r. (data wpływu 11.09.2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów:

*   wydatków na studia doktoranckie - **jest nieprawidłowe,**

*   wydatków na studia podyplomowe - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 11.09.2013 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na studia podyplomowe.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca od dnia 07 listopada 2012 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą (Kancelaria prawna) w zakresie m.in. działalności prawniczej (PKD 69.10.Z), pozostałej działalności wspomagającej ubezpieczenia i fundusze emerytalne (PKD 66.29.Z), pozostałego doradztwa w zakresie prowadzenia działalności i zarządzania (PKD 70.22.Z), pozostałych pozaszkolnych form edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKD 85.59.B), działalności wspomagającej edukację (PKD 85.60.Z).

Jednymi z podstawowych obszarów działania kancelarii są udzielanie porad prawnych z zakresu prawa medycznego, farmaceutycznego, ubezpieczeniowego oraz prowadzenie szkoleń z zakresu prawa medycznego, farmaceutycznego, ubezpieczeniowego, prawa dla psychologów, a także współpraca z uczelniami wyższymi i prowadzenie wykładów np. w Centrum.

Wnioskodawca z wykształcenia jest magistrem prawa, posiada również dyplom ukończenia studiów podyplomowych z zakresu prawa medycznego. Dzięki zdobytemu do tej pory doświadczeniu (na podstawie umowy o pracę) w szpitalach i firmie ubezpieczeniowej Wnioskodawca posiada potrzebną wiedzę i doświadczenie związane z prawem medycznym i ubezpieczeniowym, które jest niezbędne do świadczenia usług doradztwa prawnego i prowadzenia szkoleń, wykładów na najwyższym poziomie.

Ze względu na chęć poszerzenia swojej oferty, ciągłe zmiany w prawie medycznym oraz potrzebę świadczenia usług najwyższej jakości niezbędne jest ciągłe i dalsze kształcenie w kierunkach związanych ze specyfiką działalności własnej firmy. W związku z tym od października 2009 r. Wnioskodawca jest słuchaczem seminariów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji Uczelni (studia doktoranckie tzw. „wolnej stopy”, koszt otwarcia doktoratu ok. 10.000 zł). Rozprawa doktorska dotyczy prawa karnego materialnego w połączeniu z prawem medycznym.

Wnioskodawca od października 2013 r. zamierza rozpocząć dodatkowo naukę na niestacjonarnych studiach podyplomowych Wojskowej Akademii Technicznej Wydział Mechaniczny kierunek Bezpieczeństwo Ruchu Drogowego i Rzeczoznawstwa Samochodowego specjalizacja rekonstrukcja wypadków drogowych (wpisowe 85 zł, czesne 2.700 zł, w przypadku rozłożenia na 3 raty wzrost czesnego o 5% oraz specjalizacja - 800 zł).

Zdobyty dotychczas dorobek naukowy i wiedza związana z seminariami doktoranckimi przekształciły się w rozpoznawalność na rynku usług prawnych oraz szkoleniowych (jako wykładowcy), które umożliwiły założenie przedmiotowej działalności gospodarczej, a także prowadzenie wykładów na uczelniach: Uniwersytecie Medycznym, Uniwersytecie, Akademii oraz Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w W. W ostatnim czasie dotychczasowe doświadczenie i wiedza umożliwiły również nawiązanie współpracy ze Stowarzyszeniem „I” i wzięcie udziału w projekcie dofinansowanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Bezpośredni wpływ na zawieranie umów z uczelniami i Stowarzyszeniem miały publikacje Wnioskodawcy dotyczące tematyki prawnej m.in. prawa medycznego szeroko rozumianego (w zakres którego wchodzi np. prawo karne, prawo cywilne, prawo ubezpieczeń zdrowotnych) i poruszający temat rozprawy doktorskiej (na co zwróciły uwagę osoby odpowiedzialne za układanie planów zajęć na studiach ww. uczelni oraz na szkoleniach specjalistycznych w CMKP - m.in. prowadzenie wykładów z ubezpieczeń).

Ponadto, w opinii Wnioskodawcy, dalsze kształcenie we wskazanych kierunkach umożliwi rozszerzenie zakresu działalności i tym samym pozyskanie nowych odbiorców usług. Dodatkowo tytuł doktora nauk prawnych stanowić będzie dla obecnych i przyszłych klientów gwarancję wysokiego i profesjonalnego poziomu świadczonych usług, co już na obecnym etapie miało wpływ na podpisywanie umów ze wskazanymi wyżej uczelniami.

Mając na uwadze stan faktyczny Wnioskodawca planuje zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów poniesioną w przyszłości opłatę za otworzenie przewodu doktorskiego oraz wpisowe na studia podyplomowe, czesne za studia podyplomowe i opłatę za specjalizację (rekonstrukcje wypadków drogowych).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym wydatki poniesione na otwarcie przewodu doktorskiego oraz wydatki na wpisowe, opłatę czesnego studiów podyplomowych i opłatę za specjalizację będą stanowiły koszty podatkowe prowadzonej działalności gospodarczej i powinny zostać wpisane do podatkowej księgi przychodów i rozchodów?

Zdaniem Wnioskodawcy wydatki poniesione na otwarcie przewodu doktorskiego oraz wydatki na wpisowe, opłatę czesnego studiów podyplomowych i opłatę za specjalizację będą stanowiły koszty podatkowe prowadzonej działalności gospodarczej i powinny zostać wpisane do podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: D.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm., dalej jako: u.p.d.o.f..) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 u.p.d.o.f.

Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty, a więc bezpośrednio i pośrednio związane z uzyskiwaniem przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 u.p.d.o.f. Jednakże, aby dany wydatek mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, podatnik musi wykazać jego związek z prowadzoną działalnością oraz to, że poniesienie tego wydatku miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu, ewentualnie na zachowanie lub zabezpieczenie źródła tego przychodu. Artykuł 23 u.p.d.o.f. określa negatywny katalog wydatków, które nie należą do kosztów uzyskania przychodów podatkowych. Kosztami uzyskania przychodów nie są bowiem wszystkie wydatki, ale tylko takie, które nie są wymienione w art. 23 u.p.d.o.f. I których poniesienie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z uzyskaniem (zwiększeniem) przychodu z danego źródła. Ciężar wskazania owego związku spoczywa na Wnioskodawcy, który wywodzi z tego określone skutki prawne.

Biorąc pod uwagę powyższe, kosztami uzyskania przychodów są zatem wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów. Dla potrzeb podatkowych ważne jest, aby wydatek był poniesiony w określonym celu. Zatem podatnik powinien wykazać związek między wydatkiem a przychodem, działając w przekonaniu, że poniesienie kosztu doprowadzi do osiągnięcia lub zwiększenia przychodów, jego zachowania lub zabezpieczenia. Do stwierdzenia, czy wydatki poniesione przed datą rozpoczęcia działalności, można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, istotnym jest ustalenie, czy takie wydatki związane z poniesionymi na studia doktoranckie i studia podyplomowe ze specjalizacją są potrzebne w prowadzonej działalności i czy mają związek z tą działalnością, czy też wydatki te nie są związane z działalnością gospodarczą, a więc takie, które co do zasady mają charakter osobisty. Poza tym koszt podatkowy musi być odpowiednio udokomentowany.

Należy zaznaczyć, że zarówno otwarcie doktoratu jak i rozpoczęcie studiów podyplomowych ze specjalizacją przez Wnioskodawcę są bezpośrednio związane z zakresem prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej poprzez wpływ na zakres oraz jakość świadczonych przez Wnioskodawcę usług. Zdobyta dotychczasowa wiedza oraz dorobek naukowy związany z kierunkiem studiów oraz tematem dysertacji ma odzwierciedlenie w powstaniu przyszłych przychodów podatkowych, jak również w przyszłym zachowaniu źródła tych przychodów.

Uzyskanie tytułu doktora w sposób bezpośredni wpłynie na wzrost przychodu w krótkim czasie po uzyskaniu tytułu naukowego. Wykładowca z tytułem magistra zarabia zdecydowanie mniej niż wykładowca z tytułem doktora. Różnica w stawce godzinowej za wykład wynosi nawet 100 zł, w zależności od uczelni.

Również ukończenie studiów podyplomowych i zdobycie specjalizacji z rekonstrukcji wypadków drogowych wpłynie na zwiększenie się przychodu. Biorąc pod uwagę zainteresowania i działalność Wnioskodawcy studia podyplomowe i specjalizacja umożliwią kompleksową obsługę klienta, od zbadania i rekonstrukcji wypadku drogowego, przez wykonanie opinii i udzielenie porady, aż po prowadzenie sprawy przeciwko ubezpieczycielowi lub sprawcy wypadku o wypłacenie odszkodowania i zadośćuczynienia. Studia te i specjalizacja także umożliwią Wnioskodawcy nawiązanie współpracy z firmami ubezpieczeniowymi w zakresie opiniowania wypadków drogowych i powstałych szkód na osobie oraz prowadzenia nowej formy szkoleń dla ubezpieczycieli. Poza tym wiedza zdobyta na studiach podyplomowych umożliwi Wnioskodawcy wpis na listę biegłych sądowych, co także związane jest z bezpośrednim uzyskaniem przychodów.

Dodatkowo należy stwierdzić, że zarówno studia podyplomowe i specjalizacja, jak i doktorat poprzez dostęp do bazy naukowej i wyników badań znacznie poszerzą wiedzę Wnioskodawcy, a to bez wątpienia przełoży się na jakość usług świadczonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i będzie miało odbicie w wysokości uzyskiwanych przychodów. Zdobyte umiejętności pozwolą Wnioskodawcy wdrożyć nowe usługi dla klientów oraz będą stanowić gwarancję osiągnięcia, zabezpieczenia i zachowania źródła przychodów. Dodatkowo tytuł doktora nauk prawnych w zakresie prawa karnego w połączeniu z prawem medycznym stanowić będzie dla obecnych i przyszłych klientów gwarancję wysokiego poziomu usług.

Wydaje się zatem, że brak jest przeszkód prawnych do zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków poniesionych zarówno ze studiami podyplomowymi i specjalizacją, jak i z otwarciem doktoratu. W związku z powyższym wydatki, o których mowa w przedmiotowym wniosku, tj. wydatki poniesione na otwarcie przewodu doktorskiego, wydatki na wpisowe, opłatę czesnego studiów podyplomowych i opłatę za specjalizację mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.

W tym miejscu Wnioskodawca pragnie również zaznaczyć, że analogiczne stanowisko w kwestii kwalifikacji poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej zostało przedstawione m.in. przez:

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 02 lipca 2012 r. (interpretacja indywidualna ITPB1/415-415/12/PSZ),

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2012 r. (Interpretacja indywidualna ITPB1/415-1006/12/AK),

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 16 września 2011 r. (interpretacja indywidualna IBPB1/415-701/11/BK),

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 04 kwietnia 2011 r. (interpretacja indywidualna ILPB1/41 5-17/11-3/7W),

*   Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 16 lipca 2010 r. (interpretacja indywidualna IBPBI/1/415-430/10/ESZ),

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 5 listopada 2008 r. (Interpretacja indywidualna IBPB1/415-627/08/MW),

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 stycznia 2008 r. (interpretacja Indywidualna IPPB1/415-342/07-2/AJ),

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2013 r. (interpretacja indywidualna ITPB1/415-1197/12/MW).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego w zakresie:

*   możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na studia doktoranckie – **uznaje się za nieprawidłowe,**

**

*   możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na studia podyplomowe – **uznaje się za prawidłowe.**

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

W przypadku źródła przychodów, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza należy przyjąć, iż kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie przychodów, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów. Wydatki związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych w formie studiów podyplomowych i doktoranckich nie zostały ujęte w katalogu wydatków nieuznawanych za koszt uzyskania przychodów, zawartym w treści art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie stanowi to jednak wystarczającej przesłanki do zaliczenia poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Konieczne jest również wykazanie związku przyczynowego między poniesionymi wydatkami, a celem jakim jest osiągnięcie przychodu lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodu.

Koszty poniesione na zachowanie źródła przychodu to koszty, które poniesione zostały, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu uzyskiwano oraz, aby takie źródło w ogóle dalej istniało. Natomiast za koszty służące zabezpieczeniu źródła przychodów należy uznać koszty poniesione na ochronę istniejącego źródła przychodów, w sposób, gwarantujący bezpieczne funkcjonowanie tego źródła. Istotą tego rodzaju kosztów jest, więc ich obligatoryjne poniesienie w celu niedopuszczenia do utraty źródła przychodu w przyszłości.

Obowiązkiem podatnika, jako odnoszącego ewidentną korzyść z faktu zaliczenia określonych wydatków w poczet kosztów uzyskania przychodów, jest wykazanie związku pomiędzy poniesieniem kosztu, a uzyskaniem przychodu, zgodnie z dyspozycją powołanego art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Musi to być, zatem taki wydatek, którego związek z prowadzoną działalnością nie budzi wątpliwości, a obowiązek wykazania tego związku należy do podatnika. Kwalifikacja wydatków do kosztów uzyskania przychodów, ze względu na kryterium celowości, leży, bowiem w gestii podatnika. Należy jednak mieć na uwadze, że prawidłowość dokonanej kwalifikacji podlega ocenie organów podatkowych.

Aby zatem wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu winien, w myśl powołanego przepisu, spełniać łącznie następujące warunki:

*   pozostawać w związku przyczynowym z przychodem lub źródłem przychodu i być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu,

*   nie znajdować się na liście wydatków nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

*   być właściwie udokumentowany.

Dla stwierdzenia, czy wydatki poniesione przez Wnioskodawczynię w związku z podjęciem studiów doktoranckich, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, istotne jest ustalenie:

*   czy takie wydatki związane są z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, zdobywaniem wiedzy i umiejętności są potrzebne w prowadzonej działalności gospodarczej i mają z nią związek,

*   czy takie wydatki służą tylko podnoszeniu ogólnego poziomu wiedzy i wykształcenia niezwiązanego z działalnością, a więc co do zasady mają charakter osobisty.

Zatem, za uzasadnione racjonalnie i gospodarczo koszty, których poniesienie może przyczynić się do osiągnięcia przychodów ze źródła, jakim jest działalność gospodarcza, uznać należy takie wydatki na kształcenie, które pozwolą Wnioskodawczyni nabyć umiejętności i wiedzę niezbędną w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Złożony wniosek dotyczy możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu odbywania przez Wnioskodawczynię studiów doktoranckich oraz studiów podyplomowych. Wprawdzie we wniosku wskazano, że dalsze kształcenie we wskazanych kierunkach umożliwi rozszerzenie zakresu działalności i tym samym pozyskanie nowych odbiorców usług, a uzyskany tytuł doktora nauk prawnych stanowić będzie dla obecnych i przyszłych klientów gwarancję wysokiego i profesjonalnego poziomu świadczonych usług, jednakże w ocenie tutejszego Organu, w przedstawionej sytuacji opisany wydatek na otwarcie przewodu doktorskiego nie spełnia kryterium celowości, wynikającego z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ze zdarzenie przyszłego wskazanego we wniosku wynika, że Wnioskodawczyni jest magistrem prawa. Posiada również dyplom ukończenia studiów podyplomowych z zakresu prawa medycznego. Dzięki zdobytemu do tej pory doświadczeniu (na podstawie umowy o pracę) w szpitalach i firmie ubezpieczeniowej Wnioskodawca posiada potrzebną wiedzę i doświadczenie związane z prawem medycznym i ubezpieczeniowym, które jest niezbędne do świadczenia usług doradztwa prawnego i prowadzenia szkoleń, wykładów.

Opisany we wniosku wydatek poniesiony w przyszłości na otwarcie przewodu doktorskiego należy więc ocenić jako poniesiony w celu zdobycia przez Wnioskodawcę kwalifikacji w postaci ukończonych studiów doktoranckich. Wydatek ten służy podnoszeniu ogólnego poziomu wiedzy prawniczej i wykształcenia, a więc ma charakter osobisty. Z tej też przyczyny, nie będzie można uznać go za koszty uzyskania przychodów prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej.

Odnosząc się natomiast do wydatków poniesionych na studia podyplomowe wskazać należy, że jeżeli w istocie program studiów podyplomowych (specjalizacja z rekonstrukcji wypadków drogowych) o których mowa we wniosku, jest bezpośrednio związany z zakresem prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, a zdobyta wiedza będzie miała odzwierciedlenie w powstaniu lub wzroście przychodu (np. poprzez wpływ na zakres oraz jakość świadczonych przez Wnioskodawcę usług), ewentualnie na zachowanie lub zabezpieczenie tego źródła przychodu, to nie ma przeszkód prawnych aby wydatki poniesione tytułem podjęcia studiów podyplomowych, można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej.

Zauważyć jednakże należy, iż to na Wnioskodawczyni spoczywa ciężar wykazania związku przyczynowego pomiędzy ponoszonymi wydatkami, a osiąganymi przychodami oraz okoliczności, iż ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wysokość osiągniętych przychodów, bądź na zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Wykazanie takiego związku jest warunkiem koniecznym dla uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu.

Nadmienić także należy, iż zasadność zaliczenia wskazanych we wniosku wydatków, do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, może zostać zweryfikowana w toku ewentualnego postępowania podatkowego, prowadzonego przez uprawniony organ podatkowy.

Mając powyższe na względzie wskazać należy, że Wnioskodawczyni będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatki na studia podyplomowe (czesne i specjalizacja). Do kosztów tych nie będzie mogła zaliczyć natomiast kosztów otwarcia przewodu doktorskiego.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.

**