Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPP1/443-1211/09/AT
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2010-03-10
Teza: Czy kompensując notę odsetkową lub koszty sądowe z fakturami VAT RR, zwiększy to u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego?
Słowa kluczowe: dostawa; kompensata; odliczenia; podatek-podatek naliczony; podatek-zwrot podatku-zryczałtowany zwrot podatku; produkty-produkty rolne; rolnik-rolnik ryczałtowy; zapłata
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XII-Rozdział 2-art. 116

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112 poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 8 grudnia 2009 r. (data wpływu 11 grudnia 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do zwiększenia kwoty podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 11 grudnia 2009 r. został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do zwiększenia kwoty podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Prowadzi Pan działalność gospodarczą, w ramach której zakupuje od rolników ryczałtowych produkty rolne pochodzące z własnej działalności rolniczej. Na wskazaną okoliczność wystawiane są faktury VAT RR, które odpowiadają wymogom wynikającym z przepisu art. 116 ustawy o podatku od towarów i usług na zakupione towary. Z dokumentów tych wynika, że dostawca produktów rolnych jest rolnikiem ryczałtowym, zwolnionym od podatku VAT. Na fakturze wyszczególniona jest również kwota zryczałtowanego zwrotu podatku.

Wskazując na ww. przepis art. 116 ustawy o podatku od towarów i usług, zaznacza Pan, iż pod warunkami wymienionymi w tym przepisie, kwota zryczałtowanego zwrotu podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych (wystawcy faktury VAT RR) kwotę naliczonego podatku od towarów i usług w rozliczeniu za miesiąc, w którym dokonano zapłaty należności. Ponadto zwraca Pan uwagę na to, iż przez należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu rozumie się również potrącenia z tytułu spłat pożyczek i zaliczek udzielanych rolnikowi ryczałtowemu dostarczającemu produkty rolne, pod warunkiem że zaliczka była przekazana na rachunek bankowy rolnika, a na fakturze zakupowej produktów podano dane identyfikacyjne dokumentu potwierdzającego dokonanie wpłaty, a raty i pożyczki wynikają z umów w formie pisemnej. Przez należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu rozumie się także potrącenia, jeżeli wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE i tytułów wykonawczych (egzekucyjnych).

Zaznaczył Pan, że sprzedaje na rzecz rolników ryczałtowych towary. Często zdarza się, że rolnicy nie regulują swoich zobowiązań w terminie, a niekiedy nie czynią tego w ogóle. Na należności zapłacone przez rolnika po terminie, wystawia Pan noty odsetkowe, które księguje na dochody przyszłych okresów, natomiast należności przeterminowane kieruje na drogę postępowania sądowego. W związku z powyższym powstają kolejne należności wynikające z wystawionych not odsetkowych oraz koszty związane ze sprawami sądowymi (tytuły wykonawcze).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy kompensując notę odsetkową lub koszty sądowe z fakturami VAT RR, zwiększy to u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego?

Pana zdaniem, wskazane kompensaty zwiększą u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego.

Powołując się na przepis art. 116 ust. 9a ustawy o podatku od towarów i usług, uważa Pan, że potrącenia mogą wynikać z innych ustaw, natomiast nota odsetkowa znajduje oparcie w normie art. 481 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Koszty sądowe wynikają również z ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).

Reasumując, stoi Pan na stanowisku, że kompensata faktur VAT RR z notami odsetkowymi i kosztami sądowymi, zwiększy u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z dyspozycją art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm. ), w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Kwotę podatku naliczonego - według zapisu ust. 2 tego artykułu – stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7:

1.  suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika:
    1.  z tytułu nabycia towarów i usług,
    2.  potwierdzających dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty), jeżeli wiązały się one z powstaniem obowiązku podatkowego,
    3.  od komitenta z tytułu dostawy towarów będącej przedmiotem umowy komisu z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 29 ust. 4;
2.  w przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentu celnego i deklaracji podatkowej, z zastrzeżeniem pkt 5;
3.  zryczałtowany zwrot podatku, o którym mowa w art. 116 ust. 6;
4.  kwota podatku należnego od importu usług, kwota podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz kwota podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów;
5.  kwota podatku należnego z tytułu importu towarów – w przypadku, o których mowa w art. 33a.

Na podstawie art. 116 ust. 6 ww. ustawy, zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym dokonano zapłaty, pod warunkiem że:

1.  nabycie produktów rolnych jest związane z dostawą opodatkowaną;
2.  zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14 dnia, licząc od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku, gdy rolnik zawarł umowę z podmiotem nabywającym produkty rolne określającą dłuższy termin płatności;
3.  w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty należności za produkty rolne zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie tych produktów albo na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu stwierdzającego dokonanie zapłaty.

W myśl art. 116 ust. 7 ustawy, za datę dokonania zapłaty uważa się datę wydania dyspozycji bankowej przekazania środków finansowych na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, jeżeli dyspozycja ta została zrealizowana.

Warunek, o którym mowa w ust. 6 pkt 2, dotyczy tej części zapłaty, która stanowi różnicę między kwotą należności za dostarczone produkty rolne a kwotą należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę tych produktów rolnych (art. 116 ust. 8 ustawy).

Przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa w ust. 8, rozumie się również potrącenia, jeżeli wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE lub tytułów wykonawczych (egzekucyjnych), o czym stanowi art. 116 ust. 9a ustawy.

Zatem z powyższych przepisów omawianego art. 116 ust. 6, 7, oraz ust. 8 i 9a ww. ustawy wynika, że zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego wyłącznie w wypadku zapłaty pełnej kwoty należności obejmującej również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku na rachunek bankowy rolnika, w terminie wskazanym w przepisie, z uwzględnieniem potrąceń, jeżeli wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE lub tytułów wykonawczych (egzekucyjnych).

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że prowadząc działalność gospodarczą zakupuje Pan od rolników ryczałtowych produkty rolne. W związku z tym wystawia na powyższą okoliczność faktury VAT RR, które odpowiadają wymogom wynikającym z przepisu art. 116 ustawy o podatku od towarów i usług. Z dokumentów tych wynika, że dostawca produktów rolnych jest rolnikiem ryczałtowym, zwolnionym od podatku VAT. Na fakturze wyszczególniona jest również kwota zryczałtowanego zwrotu podatku. Sprzedaje Pan również towary na rzecz rolników ryczałtowych. W tym przypadku częste są jednak sytuacje, iż nie regulują oni swoich zobowiązań w terminie, a niekiedy nie czynią tego w ogóle. Na należności zapłacone przez rolnika po terminie, wystawia Pan noty odsetkowe, które księguje na dochody przyszłych okresów, natomiast należności przeterminowane kieruje na drogę postępowania sądowego.

Wątpliwości Pana sprowadzają się do kwestii ustalenia, czy kompensując notę odsetkową lub koszty sądowe z fakturami VAT RR, będzie miał prawo do zwiększenia kwoty podatku naliczonego.

Uwzględniając powyższe, wskazać należy, iż na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, chyba że ustawa stanowi inaczej. W oparciu o przepis art. 80 ust. 1 ww. ustawy, sąd z urzędu zwraca stronie różnicę między opłatą pobraną od strony a opłatą należną. Kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu (art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Tym samym koszty sądowe opisane we wniosku mogą być uznane za potrącenia, o których mowa w art. 116 ust. 9a ustawy o podatku od towarów i usług, jeżeli wynikają z tytułów wykonawczych.

Z kolei, odnosząc się do kwestii możliwości uznania za potrącenia w rozumieniu ww. art. 116 ust. 9a ustawy o podatku od towarów i usług odsetek od nieterminowych wpłat przez rolników ryczałtowych należności z tytułu dokonanych na ich rzecz dostaw, wskazać należy, iż art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) stanowi, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W myśl art. 481 § 2 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Na podstawie art. 498 § 1 Kodeksu, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 Kodeksu). Jednakże dla ważności takiego potrącenia niezbędne jest złożenie oświadczenia wobec drugiej strony, zaś oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe, co wynika z normy art. 499 Kodeksu cywilnego.

W świetle powyższego, wskazać należy, iż potrącenie może być skutecznie dokonane, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

*   wierzytelności przedstawione wzajemnie do potrącenia muszą istnieć i dotyczyć tych samych osób, które są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami
*   przedmiotem obu wierzytelności muszą być sumy pieniężne albo rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku
*   przedstawione do potrącenia wierzytelności muszą być wymagalne i charakteryzować się tym, że mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym
*   na skutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Potrącenia dokonuje się poprzez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Oświadczenie to ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

A zatem przedmiotowe odsetki, wynikające z wystawionej przez Pana noty odsetkowej, nie uprawniają do wskazanego powyżej potrącenia w świetle przepisów Kodeksu cywilnego, jeżeli nie złożono wobec drugiej strony (w tym przypadku względem rolnika ryczałtowego) oświadczenia o zamiarze dokonania takiego potrącenia.

Powyższe, w zestawieniu z literalnym brzmieniem powołanego wcześniej art. 116 ust. 9a ustawy o podatku od towarów i usług, oznacza, że potrącenie, dokonane jako jednostronna czynność wierzyciela wynikająca z przepisów „innych ustaw”, uprawnia do zwiększenia kwoty podatku naliczonego, m.in. pod ww. warunkiem złożenia wobec osoby dłużnika oświadczenia o tym potrąceniu.

W tym miejscu zauważyć należy, iż potrącenie, o którym mowa w omawianych przepisach ustawy o podatku od towarów i usług, nie jest tożsame z pojęciem „kompensowanie”, o którym wspomina Pan we wniosku. Kompensata bowiem w praktyce gospodarczej, w przeciwieństwie do potrącenia, w rozumieniu ww. przepisów Kodeksu cywilnego oraz w przeciwieństwie do obowiązku zwrotu kosztów sądowych wynikających z prawomocnego orzeczenia zasądzającego wysokość kosztów sądowych (tytuł wykonawczy), stanowi czynność dwustronną i jest formą zapłaty prowadzącą do całkowitego lub częściowego wygaśnięcia wzajemnych zobowiązań. Pojęcie „kompensaty” jest wykorzystywane do odróżnienia potrącenia umownego od potrącenia ustawowego (powołany wyżej art. 498 i następne Kodeksu cywilnego) i urzeczywistnia się w porozumieniu kompensacyjnym, będącym pozakodeksową umową (dwustronną), której podstawę prawną stanowi art. 3531 Kodeksu cywilnego, w myśl którego strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Reasumując, stwierdzić należy, że uprawniony jest Pan do zwiększenia kwoty podatku naliczonego o wartość zryczałtowanego zwrotu podatku wykazanego na fakturze VAT RR, pod warunkiem, że całkowita zapłata należności, o których mowa w art. 116 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, na rzecz rolnika ryczałtowego, nastąpi zgodnie z zasadami wskazanymi w powołanym art. 116 ustawy.

Wobec tego, potrącając z faktury VAT RR wymagalną, przysługującą i nieuregulowaną na Pana rzecz należność z tytułu przysługującego zwrotu kosztów sądowych związanych z dochodzeniem nieopłaconych wierzytelności wynikających z dokonanej na rzecz określonego rolnika ryczałtowego dostawy towarów, może Pan zwiększać kwotę podatku naliczonego o kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, o ile potrącenia ich dokonano na podstawie prawomocnego orzeczenia zasądzającego wysokość kosztów sądowych (tytuł wykonawczy) i m.in. potracenie następuje nie później niż w terminie 14 dni od dnia zakupu produktów rolnych (chyba że zawarto umowę z tym rolnikiem, określającą dłuższy termin płatności) oraz pod warunkiem uregulowania należności związanej z dostawą produktów rolnych.

Powyższe odnieść należy również do potrącanych odsetek. A zatem może Pan zwiększać kwotę podatku naliczonego o kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, pod wskazanymi w art. 116 ustawy o podatku od towarów i usług warunkami oraz gdy odsetki te potrącono po złożeniu oświadczenia wobec dłużnika o ich potrąceniu.

Mając powyższe na względzie, tut. organ nie podziela Pana stanowiska, zgodnie z którym wskazane we wniosku kompensaty zwiększą u nabywców produktów rolnych kwotę podatku naliczonego, albowiem kwotę tego podatku zwiększa, zgodnie z treścią uprzednio cytowanego art. 116 ust. 6 ustawy, zryczałtowany zwrot podatku. Z tego też względu stanowisko to uznano za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.