Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDSL1-2.4011.144.2025.1.MO
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-28
Teza: Możliwości rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca
dziecko.
Słowa kluczowe: dzieci i młodzież
majątek-rozdzielność majątkowa
osoba-osoby samotnie wychowujące dzieci
rozwód
separacja
ulga-ulga dla osób samotnie wychowujących dzieci
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-Podmiot i przedmiot opodatkowania-
Opodatkowanie małżonków i osób samotnie
wychowujących dzieci.-Opodatkowanie rodziców
samotnie wychowujących dzieci.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 6-ust. 4c
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 6-ust. 4d
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 6-ust. 4e
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 6-ust. 4f
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 6-ust. 8

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 lutego 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 27 lutego 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 28 lutego 2025 r. (wpływ 28 lutego 2025 r.).
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca od (...) 2020 r. samotnie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe z
    czwórką swoich dzieci. (...) 2020 r. Wnioskodawca wystąpił do Sądu Okręgowego w (...) z
    wnioskiem o orzeczenie separacji małżeńskiej, a w 2021 r. złożył pozew o rozwód (sygn.
    akt: (...)). (...) 2021 r. sąd opiekuńczy postanowił, iż miejscem zamieszkania dwójki
    małoletnich wówczas córek będzie każdorazowo miejsce zamieszkania Wnioskodawcy, zaś
    matce dzieci przyznano jedynie ograniczone prawo kontaktów. Od tego czasu
    Wnioskodawca faktycznie sprawuje stałą, samodzielną opiekę nad dziećmi.
    W (...) 2021 r. Wnioskodawca wystąpił o ustanowienie rozdzielności majątkowej między
    małżonkami. (...) 2024 r. uzyskał prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w (...), (sygn.
    akt (...)) ustanawiające rozdzielność majątkową ze skutkiem wstecznym od (...) 2021 r.
    Oznacza to, że od początku 2021 r. ustaje wspólność majątkowa małżeńska –
    Wnioskodawca i jego żona posiadają odrębne majątki.
    W roku podatkowym 2024 Wnioskodawca nadal zamieszkiwał z czworgiem dzieci, z czego
    jedno dziecko (córka (...)) jest małoletnie. Pozostała trójka dzieci osiągnęła pełnoletność.
    Dwójka z tych pełnoletnich dzieci ((...) i (...)) w 2024 r. uzyskała własne dochody
    przekraczające kwotę 22 000 zł (każde z nich), natomiast jedno pełnoletnie dziecko (...) nie
    osiągnęło w ogóle dochodów w 2024 r. (pozostaje na utrzymaniu Wnioskodawcy).
    Małoletnia córka nie osiąga żadnych dochodów i pozostaje całkowicie na utrzymaniu
    Wnioskodawcy.
    Wnioskodawca samodzielnie ponosi wszelkie koszty utrzymania i wychowania najmłodszej
    córki oraz część kosztów utrzymania (...) i (...), a także pełne koszty utrzymania (...). Matka
    dzieci nie uczestniczy aktywnie w ich wychowywaniu ani w codziennej opiece – jej kontakty
    z dziećmi zostały ograniczone orzeczeniem sądu, a obowiązek alimentacyjny wobec dzieci
    był przez matkę niewypełniany dobrowolnie (alimenty zasądzone wyrokiem sądu z (...)
    2022 r. były egzekwowane przez komornika z uwagi na brak dobrowolnych wpłat ze
    strony matki).
    Wnioskodawca osiąga dochody z pracy najemnej opodatkowane według skali podatkowej
    (art. 27 ust. 1 ustawy o PIT), nie prowadzi działalności gospodarczej, nie rozlicza się
    podatkiem liniowym, ani ryczałtowym. Wnioskodawca korzysta także z dodatku 500+ na
    dziecko (obecnie 800+).
    W świetle powyższych okoliczności Wnioskodawca faktycznie sam, bez udziału drugiego
    rodzica, wychowuje jedno małoletnie dziecko oraz wspiera pełnoletnią, pozostającą bez
    dochodów córkę, jak i jej dorosłe studiujące i uzyskujące dochód rodzeństwo.
    Wnioskodawca pragnie upewnić się co do swoich uprawnień podatkowych związanych z
    rozliczeniem rocznym PIT za 2024 r., w szczególności czy może skorzystać z
    preferencyjnego sposobu opodatkowania przewidzianego dla osób samotnie
    wychowujących dzieci.

    Zdaniem Wnioskodawcy, w opisanym stanie faktycznym przysługuje mu prawo do
    rozliczenia rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2024 r. na zasadach
    preferencyjnych przewidzianych dla osoby samotnie wychowującej dziecko, zgodnie z art.
    6 ust. 4c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 163, dalej: u.p.d.o.f.). Wnioskodawca spełnia zarówno
    materialnoprawne przesłanki samotnego wychowywania dziecka, jak i – w ocenie
    Wnioskodawcy – przesłanki formalne dotyczące statusu osobistego wymagane przez
    przepisy. Poniżej Wnioskodawca przedstawia argumentację prawną, popartą wykładnią
    przepisów oraz orzecznictwem sądów administracyjnych (w tym aktualnym
    orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego), uzasadniającą jego stanowisko.
    1. Przesłanki preferencyjnego rozliczenia dla osoby samotnie wychowującej dziecko –
    przepisy ustawy o PIT.
    Zgodnie z art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f., od osoby samotnie wychowującej w roku podatkowym
    dziecko podatek dochodowy może być – na wniosek wyrażony w zeznaniu rocznym –
    obliczony w podwójnej wysokości podatku od połowy jej dochodów (tzw. wspólne
    rozliczenie z dzieckiem). Innymi słowy, ustawodawca przewidział preferencyjny sposób
    opodatkowania dochodów osoby samotnie wychowującej dziecko, analogiczny do
    wspólnego rozliczenia małżonków. Preferencja ta ma na celu odciążenie podatkowe
    rodzica, na którym spoczywa cały ciężar utrzymania dziecka i który nie może korzystać ze
    wsparcia drugiego rodzica przy rozliczeniach podatkowych. Podkreśla się w literaturze, że
    ulga ta stanowi realizację zasady szczególnej pomocy dla rodzin niepełnych, wynikającej m.
    in. z art. 71 Konstytucji RP – państwo poprzez system podatkowy wspiera samotnych
    rodziców, którzy samotnie ponoszą trudy wychowawcze.
    Ustawa o PIT definiuje, kto może być uznany za „osobę samotnie wychowującą dziecko”.
    Definicję tę zawiera art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f., zgodnie z którym za osobę samotnie
    wychowującą dzieci uważa się: jednego z rodziców albo opiekuna prawnego będącego
    panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem lub osobą, w stosunku
    do której orzeczono separację (w rozumieniu odrębnych przepisów), a także osobę
    pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony władzy
    rodzicielskiej albo odbywa karę pozbawienia wolności.
    Z przytoczonej regulacji wynikają dwie zasadnicze przesłanki: (a) przesłanka formalna
    dotycząca stanu cywilnego lub sytuacji prawnej rodzica oraz (b) przesłanka faktyczna –
    rzeczywiste samotne wychowywanie dziecka. Ustawodawca wymaga, aby podatnik chcący
    skorzystać z preferencji posiadał określony status (stan wolny, rozwiedziony, w separacji
    itp.), przy czym dopuszcza także sytuację formalnego pozostawania w związku
    małżeńskim tylko w dwóch wyjątkowych przypadkach (gdy drugi małżonek jest
    pozbawiony praw rodzicielskich albo odbywa karę więzienia). Jednocześnie samo
    spełnienie wymogu stanu cywilnego nie jest wystarczające – rodzic musi w roku
    podatkowym faktycznie samotnie wychowywać dziecko (dzieci). Ustawodawca użył
    bowiem określenia „rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci”
    (art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f.), co oznacza, że decydujące znaczenie ma sytuacja wychowawcza –
    czyli czy dany rodzic sam (bez udziału drugiego rodzica) zajmuje się wychowaniem
    dziecka. Jak podkreślił NSA w jednym z najnowszych orzeczeń, preferencyjne
    opodatkowanie na podstawie art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. przysługuje wyłącznie takim osobom,
    „które same bez udziału drugiego rodzica zajmują się wychowaniem [dzieci]”.
    Warunkiem materialnym jest więc rzeczywiste pozbawienie rodzica wsparcia drugiego z
    rodziców w procesie wychowawczym. Potwierdza to treść art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f., który
    enumeratywnie wymienia dopuszczalne statusy osoby samotnie wychowującej –
    posługuje się sformułowaniem „jednego rodzica”, co sugeruje, że preferencja jest
    adresowana do rodzica wychowującego dziecko w pojedynkę (bez wspólnego
    gospodarowania i wychowywania z drugim rodzicem). W orzecznictwie zwraca się uwagę,
    że przez pojęcie „samotnie” ustawodawca jednoznacznie rozumie brak wsparcia drugiego
    rodzica – skoro nawet osobę pozostającą formalnie w małżeństwie zaliczono do

    samotnych wychowujących dzieci tylko wtedy, gdy drugi małżonek jest całkowicie
    wyłączony z wychowania (nie ma praw rodzicielskich lub siedzi w więzieniu).
    Podsumowując, podatnik ubiegający się o rozliczenie jako samotny rodzic musi zatem
    spełniać łącznie:
      · kryterium stanu cywilnego/prawnego (być osobą niepozostającą w normalnym,
        czynnym związku małżeńskim – tj. być stanu wolnego, rozwiedzionym, w separacji
        sądowej lub w sytuacji prawnej wyłączającej współudział małżonka w wychowaniu),
        oraz
      · kryterium faktyczne – w roku podatkowym samodzielnie, bez udziału drugiego
        rodzica, wychowywać dziecko.
    Co istotne, powyższych warunków nie trzeba spełniać przez cały rok podatkowy. W myśl
    art. 6 ust. 4b u.p.d.o.f. (oraz utrwalonej linii interpretacyjnej) wystarczy, aby przesłanki te
    były spełnione w jakimkolwiek okresie roku, choćby przez jeden dzień – wtedy podatnik
    nabywa prawo do preferencyjnego rozliczenia za cały rok. Oznacza to, że np. rodzic, który
    uzyskał rozwód w trakcie roku (choćby w grudniu), może rozliczyć cały rok jako osoba
    samotnie wychowująca dziecko, o ile w okresie po rozwodzie rzeczywiście samotnie
    sprawował opiekę nad dzieckiem. Analogicznie, rodzic pozostający przez część roku w
    separacji sądowej lub będący wdowcem/wdową od pewnego momentu roku
    podatkowego – zachowuje prawo do preferencji za cały rok. Warunek jest jeden: w tym
    okresie, w którym posiada wymagany status, rodzic musi faktycznie samotnie
    wychowywać dziecko.
    2. Zastosowanie przepisów do sytuacji Wnioskodawcy – spełnienie przesłanki faktycznego
    samotnego wychowywania dziecka.
    W ocenie Wnioskodawcy, nie ulega wątpliwości, że w opisanym stanie faktycznym spełnia
    on materialną przesłankę samotnego wychowywania dziecka. Od (...) 2020 r.
    Wnioskodawca sprawuje wyłączną, codzienną opiekę nad swoimi dziećmi, szczególnie nad
    najmłodszą córką (obecnie małoletnią). Decyzją sądu miejsce zamieszkania dzieci zostało
    ustalone przy ojcu (Wnioskodawcy), zaś matka dzieci ma jedynie ograniczone prawo
    kontaktów, co w praktyce oznacza sporadyczne wizyty, bez realnego współuczestniczenia
    w wychowaniu. Matka nie partycypuje też w kosztach utrzymania – alimenty na dzieci
    musiały być egzekwowane przymusowo, co świadczy o braku dobrowolnego
    zaangażowania finansowego z jej strony. Zatem cały ciężar wychowawczy i finansowy
    związany z opieką nad dzieckiem spoczywa na Wnioskodawcy. Sytuacja ta trwa
    nieprzerwanie od końca 2020 r. do chwili obecnej (2025 r.).
    Tak przedstawiony stan faktyczny odpowiada istocie pojęcia „samotnie wychowujący
    dziecko”. W orzecznictwie podkreśla się, że chodzi o rodzica, który samodzielnie, bez
    pomocy drugiego rodzica, troszczy się o byt materialny i rozwój dziecka. Udział drugiego
    rodzica, jeżeli jest tylko okazjonalny lub marginalny, nie powinien wyłączać uznania
    pierwszego z rodziców za osobę samotnie wychowującą – inaczej preferencja podatkowa
    miałaby zastosowanie jedynie do skrajnych przypadków całkowitego braku drugiego
    rodzica (np. śmierć, nieznany ojciec itp.), co byłoby sprzeczne z celem ulgi. Naczelny Sąd
    Administracyjny w najnowszym wyroku z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. II FSK 972/21,
    wyraźnie zaznaczył, że literalna wykładnia art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie pozwala na zawężanie
    pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” tylko dlatego, że drugi z rodziców w
    pewnym zakresie uczestniczy w opiece. Wręcz przeciwnie, każdy z rozwiedzionych
    rodziców, który sprawuje opiekę nad dzieckiem osobno (w innym miejscu i czasie, bez
    udziału drugiego), może być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko.
    W realiach niniejszej sprawy matka dzieci nie sprawuje opieki naprzemiennej, ani
    równorzędnej – jej rola w życiu dzieci jest znikoma. Taka sytuacja to klasyczny przykład
    samotnego wychowywania potomstwa przez Wnioskodawcę. W orzecznictwie akcentuje
    się, że dla oceny „samotności” wychowywania decydujące jest, czy drugi rodzic
    współdziała w wychowaniu i prowadzi wspólne gospodarstwo, czy też obowiązki

    wychowawcze i utrzymaniowe spoczywają de facto tylko na jednym z rodziców.
    Przykładowo, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji podatkowej (decyzja z
    2007 r.) uznał, że nawet wspólne zamieszkiwanie obojga rodziców pod jednym dachem
    nie wyklucza uznania jednego z nich za osobę samotnie wychowującą dziecko, jeżeli
    faktycznie tylko ten jeden rodzic ponosi wszelkie trudy wychowawcze i utrzymuje dziecko,
    zaś między rodzicami nie ma więzi ekonomiczno-rodzinnej (nie prowadzą wspólnego
    gospodarstwa domowego). Tym bardziej zatem w sytuacji Wnioskodawcy – gdzie rodzice
    nie mieszkają razem od lat, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa, a matka praktycznie
    nie uczestniczy w wychowaniu – należy stwierdzić, że Wnioskodawca samotnie wychowuje
    dzieci w rozumieniu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f.
    Podsumowując ten wątek: przesłanka faktyczna (samodzielne wychowywanie) jest
    spełniona. Wnioskodawca od 2020 r. samotnie zajmuje się dziećmi, co potwierdzają
    zarówno orzeczenia sądowe (ustalenie miejsca pobytu dzieci, ograniczenie kontaktów
    matki), jak i obiektywne okoliczności (brak zaangażowania matki w opiekę, egzekucja
    alimentów). Taka sytuacja mieści się w pojęciu samotnego wychowywania dziecka
    przyjętym przez sądy administracyjne. Organy podatkowe nie mają podstaw, by twierdzić,
    że Wnioskodawca wychowuje dzieci „wspólnie” z matką – jak wskazał Wojewódzki Sąd
    Administracyjny w Warszawie, nie można nadawać pojęciu „samotnie” innego znaczenia
    niż wynika z ustawy, ani dodawać warunków w niej niewymienionych. Skoro ustawodawca
    nie wymaga całkowitego zerwania kontaktów z drugim rodzicem, a jedynie faktycznego
    ponoszenia ciężaru wychowania przez jednego z nich, to okoliczność okazjonalnych wizyt
    matki nie odbiera Wnioskodawcy statusu samotnego wychowawcy. Liczy się to, kto na co
    dzień zapewnia dziecku utrzymanie i opiekę – w tym przypadku wyłącznie Wnioskodawca.
    3. Przesłanka formalna – status cywilny Wnioskodawcy (wpływ separacji, rozwodu lub jego
    braku).
    Wątpliwości w niniejszej sprawie mogą dotyczyć spełnienia przesłanki formalnej, o której
    mowa w art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f.
    Wnioskodawca jest bowiem wciąż formalnie w związku małżeńskim – postępowanie
    rozwodowe nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone (pozew o rozwód został złożony
    w 2021 r. i sprawa jest w toku). Nie została również orzeczona sądownie separacja w
    rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (wniosek o separację złożony w 2020 r.
    nie doprowadził do wydania takiego orzeczenia, gdyż Wnioskodawca finalnie zdecydował
    się na żądanie rozwodu). Tym samym na dzień sporządzania niniejszego wniosku
    Wnioskodawca nie jest rozwiedziony, ani formalnie pozostający w separacji sądowej. Jego
    małżonka nie została też pozbawiona władzy rodzicielskiej (ograniczenie kontaktów nie
    jest równoznaczne z pozbawieniem praw) ani nie odbywa kary pozbawienia wolności. To
    oznacza, że ściśle literalnie Wnioskodawca nie mieści się w katalogu osób z art. 6 ust. 5 u.p.
    d.o.f. (nie jest żadną z wymienionych tam osób stanu wolnego, rozwiedzionych czy też
    małżonkiem w sytuacji szczególnej).
    Wnioskodawca pragnie jednak zauważyć, że wykładnia celowościowa i systemowa
    przepisów prowadzi do wniosku, iż formalny brak orzeczonego rozwodu nie powinien
    automatycznie przekreślać jego prawa do ulgi, skoro spełnia on wszystkie pozostałe
    warunki i znajduje się dokładnie w takiej sytuacji, dla której ulga została pomyślana. Nie
    można tracić z oczu celu przepisu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f., jakim jest wsparcie faktycznie
    samotnych rodziców. Organy podatkowe niejednokrotnie prezentowały zawężającą
    interpretację, wedle której preferencja przysługuje wyłącznie w razie całkowitego braku
    udziału drugiego rodzica – de facto ograniczając ulgę tylko do wdów, wdowców lub
    rozwiedzionych z wyłączną opieką. Takie podejście było krytykowane przez sądy. NSA
    wskazał, że wykładnia literalna przepisów nie daje podstaw do wprowadzania
    dodatkowych wymogów poza wprost wymienionymi w ustawie. Skoro zaś ustawodawca
    nie uzależnił preferencji od jakichkolwiek innych przesłanek (np. wyłącznej władzy

    rodzicielskiej), to nie można drogą interpretacji dokładać kolejnego warunku w postaci
    formalnego zakończenia małżeństwa w sytuacji, gdy małżeństwo to faktycznie nie
    funkcjonuje, a drugi rodzic nie uczestniczy w wychowaniu.
    W orzecznictwie można znaleźć przykłady przyznania prawa do ulgi w sytuacjach
    nietypowych. Przywołana wcześniej interpretacja Dyrektora IS w Warszawie z 2007 r.
    (dotycząca panny mieszkającej pod jednym dachem z ojcem dziecka) wskazała, że
    decydujące znaczenie ma to, kto faktycznie ponosi ciężar wychowania, a nie samo
    współzamieszkiwanie, czy utrzymywanie kontaktów. W tamtej sprawie organ uznał, że
    skoro matka dziecka samotnie zajmuje się synem i pokrywa wszystkie koszty, to spełnia
    warunki preferencyjnego rozliczenia, mimo iż biologiczny ojciec dziecka mieszkał w tym
    samym budynku (z powodów majątkowych). Skoro nawet współmieszkanie z drugim
    rodzicem nie wykluczyło ulgi, tym bardziej pozostawanie w nieformalnej separacji
    (faktycznej) Wnioskodawcy z małżonką nie powinno go pozbawiać ulgi, jeżeli wszystkie
    przesłanki materialne są spełnione.
    Należy zauważyć, że Wnioskodawca dołożył starań, aby uregulować swoją sytuację
    rodzinną – już w 2020 r. wystąpił o separację, a od 2021 r. toczy się sprawa rozwodowa,
    która z przyczyn od niego niezależnych nadal trwa. Małżeństwo w sensie faktycznym
    rozpadło się definitywnie najpóźniej w 2020 r. (małżonkowie nie mieszkają razem, nie
    prowadzą wspólnych spraw). Wprowadzenie przez ustawodawcę kategorii osób „w
    stosunku do których orzeczono separację” świadczy o tym, że również osoby formalnie
    nadal będące w związku małżeńskim mogą korzystać z ulgi – byle sąd potwierdził rozkład
    pożycia (separacja sądowa). Wnioskodawca znajduje się w analogicznej sytuacji, z tą
    różnicą, że jego faktyczna separacja nie została jeszcze potwierdzona prawomocnym
    wyrokiem (lecz jest przedmiotem postępowania rozwodowego). Ma to charakter
    przejściowy – Wnioskodawca spodziewa się, że wyrok rozwodowy zapadnie niebawem. Z
    dużym prawdopodobieństwem orzeczenie rozwodu nastąpi jeszcze w 2025 r. (a jeśli
    nawet później, to i tak obejmie stan faktyczny długoletniej separacji faktycznej
    małżonków).
    Postępowanie rozwodowe nie zakończyło się przed końcem 2024 r., co rodzi pytanie, czy
    organy podatkowe mógłby uznać Wnioskodawcę za osobę samotnie wychowującą dziecko
    pomimo formalnego trwania związku małżeńskiego. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że
    takie rozstrzygnięcie byłoby uzasadnione wykładnią celowościową i znajduje wsparcie w
    orzecznictwie. Argumentem jest tutaj całkowity brak udziału małżonki Wnioskodawcy w
    wychowaniu dzieci. Sytuacja Wnioskodawcy nie różni się niczym (w aspekcie ciężaru
    wychowania) od sytuacji osoby rozwiedzionej samotnie wychowującej dziecko.
    Odmówienie mu ulgi tylko z powodu braku formalnego wyroku rozwodowego
    prowadziłoby do nierównego traktowania osób w jednakowej sytuacji życiowej.
    Zauważmy, że ustawodawca dopuścił rozliczenie nawet w sytuacji formalnego trwania
    małżeństwa, jeśli drugi małżonek nie uczestniczy w wychowaniu (brak praw rodzicielskich
    lub więzienie). Wnioskodawca zdaje sobie sprawę, że przesłanki te są ściśle określone i
    wprost jego sytuacja pod nie nie podpada. Niemniej jednak pomiędzy jego sytuacją, a
    sytuacją rozwodnika nie ma realnej różnicy – w obydwu przypadkach drugi rodzic jest
    całkowicie wyłączony z codziennej opieki nad dzieckiem.
    Tutaj Wnioskodawca pragnie przywołać pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. I SA/Gl 719/09. Sąd ten
    zauważył, że nie można uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko osoby, która co
    prawda ma odpowiedni stan cywilny (np. jest panną), ale w rzeczywistości wychowuje
    dziecko wspólnie z drugim rodzicem – to prowadziłoby do nieuzasadnionego
    faworyzowania rodziców żyjących osobno w porównaniu do małżonków. Rozumowanie to
    działa jednak w obie strony: skoro istotą ulgi jest wsparcie samotnego wychowania, to
    jeżeli ktoś realnie wychowuje samotnie, nie powinien być tej ulgi pozbawiony tylko
    dlatego, że nie spełnia jakiegoś formalnego kryterium, które nie ma wpływu na fakt
    ponoszenia ciężaru wychowania. Wreszcie, warto wskazać na wyrok NSA z dnia 10 lipca

    2024 r. (II FSK 972/21), w którym Sąd podkreślił, że nowelizacja ustawy o PIT od 2022 r.
    (tzw. Polski Ład, który początkowo miał ograniczyć tę preferencję) nie zmieniła istoty
    pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, a fiskus nie może poprzez zawężającą
    interpretację odbierać prawa do ulgi rodzicom, którzy po rozwodzie (bądź w separacji
    faktycznej) zgodnie, lecz osobno opiekują się dziećmi. W przywołanej sprawie NSA
    stwierdził, że opieka naprzemienna sprawowana w różnych okresach przez
    rozwiedzionych rodziców nie wyklucza ulgi – jedynym ograniczeniem jest przepis
    szczególny art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. dotyczący pobierania świadczenia 500+ (o czym niżej).
    Skoro nawet naprzemienne dzielenie się opieką nie odebrało prawa do ulgi jednemu z
    rodziców (temu, który nie pobierał 500+), to tym bardziej Wnioskodawca, u którego nie ma
    mowy o naprzemienności opieki (drugi rodzic nie opiekuje się dzieckiem praktycznie
    wcale), powinien być uznany za uprawnionego do preferencji.
    Reasumując, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że spełnia przesłankę bycia osobą
    samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o PIT. Co prawda brak formalnie
    zakończonego postępowania rozwodowego rodzi pewne wątpliwości natury literalnej,
    jednak Wnioskodawca przewiduje rychłe uzyskanie statusu rozwodnika jeszcze w roku
    2025 (co definitywnie rozstrzygnie tę kwestię na jego korzyść). Nawet gdyby tak się nie
    stało, okoliczności faktyczne (trwałe rozłączenie małżonków, samodzielna opieka nad
    dzieckiem) przemawiają za zastosowaniem ulgi. Wnioskodawca wnosi zatem o
    potwierdzenie, iż w opisanej sytuacji przysługuje mu prawo do rozliczenia się za 2024 r.
    jako osoba samotnie wychowująca dziecko.
    4. Dochody pełnoletnich dzieci a prawo do preferencyjnego rozliczenia.
    Drugie pytanie Wnioskodawcy dotyczy wpływu dochodów jego pełnoletnich dzieci na
    możliwość skorzystania z preferencji. W roku 2024 dwoje spośród dzieci Wnioskodawcy
    było pełnoletnie i uzyskało dochody własne (przekraczające 22 000 zł każde). Należy
    rozważyć, czy fakt ten pozbawia Wnioskodawcę możliwości skorzystania z ulgi jako
    samotny rodzic.
    Kwestia ta wynika z brzmienia art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f., który w pkt 3 wskazuje jako
    uprawnione do wspólnego rozliczenia z rodzicem również dzieci do ukończenia 25 lat
    uczące się w szkołach – o ile w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów
    podlegających opodatkowaniu (z wyjątkiem dochodów zwolnionych od podatku, renty
    rodzinnej niepowodującej obowiązku podatkowego itp.). Innymi słowy, ustawodawca
    przewidział, że dziecko pełnoletnie uczące się może być uwzględnione przy rozliczeniu
    samotnego rodzica tylko wtedy, gdy nie osiągnęło własnych dochodów (poza pewnymi
    drobnymi wyjątkami). Analogiczne ograniczenie dotyczyło (przed 2022 r.) wszystkich
    kategorii dzieci – jeśli dziecko miało własne dochody, rodzic tracił możliwość
    preferencyjnego opodatkowania. Po nowelizacji przepisów Polski Ład 2.0 w 2022 r.,
    wymogi te uszczegółowiono w dodanych ust. 4e i 4f art. 6 u.p.d.o.f. I tak: art. 6 ust. 4e u.p.
    d.o.f. stanowi, że prawo do preferencyjnego rozliczenia traci podatnik, którego dziecko
    uzyskało w roku podatkowym dochody lub przychody podlegające opodatkowaniu według
    skali, dochody z kapitałów pieniężnych lub określone dochody zwolnione (m.in. z pracy,
    praktyk, tzw. „ulga dla młodych”) przekraczające
    12-krotność renty socjalnej. Obecnie kwota 12-krotności renty socjalnej wynosi 21 371,52
    zł – zatem jeśli dziecko uzyska dochód powyżej tej granicy, rodzic nie może skorzystać z
    preferencji. Wnioskodawca zauważa, że dwoje z jego dzieci przekroczyło wskazany próg
    (22 000 zł >21 371,52 zł), a więc te dzieci nie spełniają kryterium bycia „na utrzymaniu” w
    sensie ulgi podatkowej. Innymi słowy, Wnioskodawca nie może uwzględniać tych dwójki
    pełnoletnich, pracujących dzieci przy rozliczeniu jako samotny rodzic. Nie oznacza to
    jednak, że sam fakt posiadania zarabiających pełnoletnich dzieci odbiera mu prawo do
    ulgi w ogóle. Ustawodawca nie wymaga bowiem, aby wszystkie dzieci podatnika
    pozostawały bez dochodów – wystarczy, że co najmniej jedno dziecko spełnia ustawowe
    kryteria (np. jest małoletnie lub uczące się bez dochodów). W art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f.
    wymienione są trzy kategorie dzieci uprawniających do ulgi: (1) małoletnie, (2) bez względu

    na wiek otrzymujące zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, (3) uczące się do 25 lat
    nieosiągające dochodu. Wystarczy, że podatnik samotnie wychowuje dziecko należące do
    jednej z tych kategorii, aby móc skorzystać z preferencyjnego opodatkowania. W
    przypadku Wnioskodawcy warunek ten jest spełniony przez najmłodszą, małoletnią córkę
    (kategoria (1)). Ponadto jedno z pełnoletnich dzieci Wnioskodawcy również nie uzyskało
    dochodów w 2024 r. – córka (...) spełnia warunek kontynuowania nauki (jest studentem III
    roku (...)) i nie ukończyła 25 lat, w związku z tym także kwalifikuje się do objęcia ulgą
    (kategoria (3)).
    Należy zatem stwierdzić, że dochody dwójki pełnoletnich dzieci osiągnięte w 2024 r. nie
    pozbawiają Wnioskodawcy prawa do ulgi w odniesieniu do pozostałego dziecka (dzieci),
    które spełnia kryteria. Wnioskodawca korzystając z preferencyjnego rozliczenia „wspólnie
    z dzieckiem” za 2024 r. będzie to czynił przede wszystkim z tytułu wychowywania
    małoletniej córki oraz drugiego dziecka pełnoletniego ((...)) bez dochodów. Natomiast
    dwoje dorosłych, samodzielnie zarabiających dzieci nie będzie uwzględniane w preferencji
    – co jest zgodne z ustawą (nie są już na utrzymaniu rodzica w rozumieniu ulgi).
    Stanowisko takie jest zgodne z intencją ustawodawcy: ulga ma wspierać samotnych
    rodziców w trudzie wychowania dzieci finansowo od nich zależnych. Jeśli dziecko posiada
    własne znaczące dochody, to ulga nie ma zastosowania w relacji do tego dziecka. Istotne
    jednak, że posiadanie jednego dziecka z dochodami nie wyklucza ulgi względem innego
    dziecka. Gdyby interpretować art. 6 ust. 4e u.p.d.o.f. tak, że zarobki jednego dziecka
    odbierają w ogóle prawo do ulgi, powstałaby paradoksalna sytuacja: rodzic wychowujący
    samotnie dwoje dzieci (np. jedno małoletnie, jedno dorosłe pracujące) byłby w gorszej
    sytuacji niż gdyby wychowywał tylko to małoletnie. Ustawodawca nie wyraził wprost takiej
    intencji. Przeciwnie – posługuje się pojęciem „dziecka” w liczbie pojedynczej w kontekście
    uzyskania dochodów, co sugeruje ocenę każdego dziecka z osobna. Pogląd ten znajduje
    potwierdzenie w dotychczasowych przepisach i interpretacjach – np. w przytoczonym art.
    6 ust. 4c pkt 3 u.p.d.o.f. mowa jest, że dzieci do 25 lat jeśli nie uzyskały dochodów, to
    można je brać pod uwagę. Konsekwentnie, jeśli jedno dziecko spełnia ten warunek, to
    ulga przysługuje w odniesieniu do tego dziecka.
    W literaturze podkreślano, że „wystarczające jest, aby taki stan (samotne wychowywanie)
    istniał w odniesieniu do co najmniej jednego dziecka”. Nawet Ministerstwo Finansów w
    objaśnieniach wskazywało, że nie jest konieczne, by rodzic przez cały rok wychowywał
    samotnie wszystkie dzieci – liczy się fakt samotnego wychowywania co najmniej jednego
    dziecka w danym roku. Tym samym dochody pełnoletnich dzieci mogą spowodować, że
    one same nie są już uwzględniane przy rozliczeniu (nie są „dzieckiem wychowywanym” w
    rozumieniu ulgi), ale nie powodują utraty prawa do ulgi w ogóle, o ile inne dziecko nadal
    spełnia warunki.
    Podsumowując, Wnioskodawca uważa, że fakt zarobkowania przez dwoje z pełnoletnich
    dzieci nie niweczy jego prawa do preferencyjnego rozliczenia jako samotny rodzic z
    małoletnią córką. W rozliczeniu za 2024 r. Wnioskodawca wskaże małoletnią córkę jako
    dziecko uprawniające do ulgi oraz jej 22 letnią studiującą siostrę, natomiast nie będzie
    wskazywał dorosłych samodzielnie zarabiających dzieci (gdyż te warunku nie spełniają).
    Takie podejście jest zgodne z art. 6 ust. 4e u.p.d.o.f. i utrwaloną praktyką, która każe
    badać dochody każdego dziecka osobno. W interpretacjach indywidualnych organów
    również stwierdzano, że uzyskanie dochodu przez pełnoletnie dziecko wyłącza preferencję
    tylko w odniesieniu do tego dziecka, nie zaś co do wszystkich dzieci.
    5. Znaczenie orzeczenia sądu o miejscu zamieszkania dziecka i ograniczeniu kontaktów
    drugiego rodzica.
    Orzeczenie sądu opiekuńczego z kwietnia 2021 r., na mocy którego ustalono miejsce
    zamieszkania trójki małoletnich dzieci przy Wnioskodawcy oraz ograniczono matce dzieci
    prawo kontaktów, ma istotne znaczenie dowodowe dla niniejszej sprawy. Potwierdza ono
    bowiem formalnie stan, o którym była mowa wyżej – że to Wnioskodawca sprawuje
    codzienną opiekę nad dziećmi, zaś udział matki został zredukowany do ściśle określonych,

    ograniczonych wizyt. Innymi słowy, orzeczenie to stwierdza, że dzieci na stałe mieszkają
    tylko z ojcem, co oznacza, że tylko ojciec (Wnioskodawca) wychowuje je na co dzień.
    Z punktu widzenia prawa podatkowego, samo istnienie takiego orzeczenia nie jest
    odrębną przesłanką wymaganą przez ustawę – niemniej stanowi ważny element stanu
    faktycznego, który dokumentuje samotne wychowywanie dzieci przez Wnioskodawcę.
    Organy podatkowe, oceniając prawo do ulgi, biorą pod uwagę okoliczności faktyczne, a
    orzeczenia sądowe mogą służyć jako dowód potwierdzający te okoliczności. W tym
    przypadku postanowienie sądu opiekuńczego wprost wskazuje, że opieka nad dziećmi
    została powierzona Wnioskodawcy jako jedynemu rodzicowi rezydującemu z dziećmi. Jest
    to sytuacja diametralnie różna od np. opieki naprzemiennej, czy nieformalnego podziału
    opieki między rodzicami – tu sąd wykluczył wspólne sprawowanie opieki, ograniczając rolę
    matki.
    W konsekwencji, należy uznać, że orzeczenie to wzmacnia argumentację Wnioskodawcy, iż
    w roku podatkowym 2024 (jak i w poprzednich latach) samotnie wychowuje on małoletnie
    dziecko. Ograniczenie kontaktów matki sprawia, że praktycznie nie można mówić o
    „wspólnym wychowywaniu” – matka nie tylko nie współdecyduje o sprawach dzieci na co
    dzień, ale wręcz nie uczestniczy w ich codziennym życiu poza ustalonym sporadycznym
    kontaktem. Taka sytuacja odpowiada definicji samotnego wychowywania dziecka
    wymaganej przez ustawę. W orzeczeniach sądów administracyjnych podkreślano, że jeżeli
    drugi rodzic nie sprawuje opieki, ani nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z dzieckiem,
    to pierwszy z rodziców spełnia przesłankę samotnego wychowywania. Postanowienie
    sądu opiekuńczego jednoznacznie wskazuje, że tylko Wnioskodawca prowadzi
    gospodarstwo domowe z dziećmi, co jest kluczowe dla ulgi.
    Ponadto, ograniczenie kontaktów często wynika z przesłanek leżących po stronie tego
    ograniczanego rodzica (np. niewłaściwe sprawowanie opieki, dobrowolne odsunięcie się
    od dzieci, itp.). W niniejszym przypadku, skoro matka nie wywiązywała się z obowiązków
    (konieczność egzekucji alimentów), można domniemywać, że to Wnioskodawca z własnej
    inicjatywy i poczucia obowiązku zajął się samotnie wychowaniem dzieci, a sąd to
    zatwierdził formalnie. Taka sytuacja jest właśnie tą, którą preferencja podatkowa ma
    honorować i wspierać.
    Warto również odnieść się do najnowszego orzecznictwa NSA dotyczącego opieki
    naprzemiennej. NSA w wyroku z 2024 r. (sygn. II FSK 972/21) uznał, że nawet gdy rodzice
    dzielą się opieką w systemie naprzemiennym, to oboje mogą być uznani za samotnie
    wychowujących dzieci w rozumieniu ustawy – byle w czasie, gdy każde z nich sprawuje
    opiekę, czyni to samodzielnie, osobno (tj. dziecko mieszka z nim na zmianę). W
    konsekwencji NSA stwierdził, że nowe wyłączenie ulgi wprowadzone w art. 6 ust. 4f u.p.d.o.
    f. (dotyczące pobierania świadczenia 500+ przy opiece naprzemiennej) należy
    interpretować zawężająco – ulga przysługuje temu z rodziców, który faktycznie nie pobiera
    świadczenia 500+ (obecnie 800+), nawet jeśli opieka jest dzielona. Skoro więc przy opiece
    naprzemiennej dopuszczono możliwość uznania obojga rodziców za samotnie
    wychowujących (w różnym czasie), to w sytuacji Wnioskodawcy – gdzie opieka nie jest
    naprzemienna, lecz jednostronna – tym bardziej nie ma przeszkód, by uznać
    Wnioskodawcę za samotnego rodzica uprawnionego do ulgi. Orzeczenie sądu
    opiekuńczego potwierdza bowiem, że Wnioskodawca sprawuje opiekę nieprzerwanie, a
    drugi rodzic nie ma porównywalnego zakresu pieczy nad dzieckiem.
    6. Skutki podatkowe ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną ((...) 2021 r.).
    Wnioskodawca pragnie także wyjaśnić wpływ uzyskania orzeczenia o rozdzielności
    majątkowej małżeńskiej (ze skutkiem wstecznym od (...) 2021 r.) na rozliczenia podatkowe.
    Rozdzielność majątkowa oznacza ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej – każdy z
    małżonków ma odrębny majątek i samodzielnie zarządza swoimi finansami od momentu
    wskazanego w wyroku. Na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych,
    ustanowienie rozdzielności majątkowej nie jest bezpośrednio powiązane z ulgą dla

    samotnie wychowujących dzieci. Prawo do preferencyjnego opodatkowania zależy od
    przesłanek omówionych wyżej (stan cywilny, samotne wychowywanie), a nie od ustroju
    majątkowego małżonków. Innymi słowy, rozdzielność majątkowa sama w sobie nie czyni z
    małżonka „osoby samotnie wychowującej” – decyduje tu rozwód, separacja albo inne
    przesłanki z art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. Rozdzielność majątkowa nie jest równoznaczna z
    orzeczeniem separacji w rozumieniu Kodeksu rodzinnego – ma charakter czysto
    majątkowy, nie reguluje kwestii opieki nad dziećmi ani relacji osobistych małżonków.
    Dlatego samo posiadanie rozdzielności nie uprawnia jeszcze do ulgi, jeśli inne warunki nie
    są spełnione.
    Niemniej jednak, w okolicznościach niniejszej sprawy ustanowienie rozdzielności z datą
    wsteczną od początku 2021 r. potwierdza poniekąd stan faktyczny – mianowicie, że już od
    (...) 2021 r. ustała wspólnota życiowa i ekonomiczna między małżonkami. Sąd ustanowił
    rozdzielność wstecz, co jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach (np. faktyczna
    separacja małżonków w danym okresie). To dodatkowo potwierdza, że małżeństwo
    Wnioskodawcy istniało w tym okresie jedynie formalnie, zaś realnie małżonkowie
    funkcjonowali oddzielnie. Z perspektywy ulgi podatkowej oznacza to, że od 2021 r.
    Wnioskodawca de facto był jedyną osobą finansowo troszczącą się o dzieci, co wzmacnia
    argument, że spełnia on warunek samotnego wychowania (również w sferze
    ekonomicznej).
    Jeśli chodzi o inne skutki podatkowe rozdzielności majątkowej: od momentu ustanowienia
    rozdzielności (zwłaszcza gdy działa ona wstecz) następuje oddzielenie dochodów
    małżonków. Co do zasady, małżonkowie objęci wspólnością majątkową mogą uzyskiwać
    dochody z majątku wspólnego, które – w braku odmiennej umowy – przypisuje się im po
    połowie (art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f. reguluje opodatkowanie dochodów ze wspólnej własności,
    wspólnego przedsięwzięcia itp.). W przypadku rozdzielności, każdy małżonek
    opodatkowuje wyłącznie dochody z własnego majątku. Wnioskodawca wskazuje, że w
    praktyce już od 2021 r. jego żona nie osiągała dochodów wspólnie z nim – nie prowadzili
    razem działalności, ani inwestycji. Gdyby jednak takie dochody były (np. z najmu
    nieruchomości stanowiącej wcześniej współwłasność małżeńską), to orzeczenie o
    rozdzielności z datą (...) 2021 r. oznaczałoby, że od tej daty całość dochodu z owego źródła
    powinna być przypisana temu małżonkowi, któremu przypadł dany składnik majątku we
    własność. Innymi słowy, rozdzielność majątkowa porządkuje kwestię opodatkowania
    ewentualnych dochodów z dotychczasowego majątku wspólnego – każdy z małżonków
    rozlicza się odrębnie ze swoich zysków od dnia zniesienia wspólności.
    W kontekście ulgi dla samotnie wychowującego dziecko, istotne jest, że Wnioskodawca nie
    korzystał i nie zamierza korzystać ze wspólnego opodatkowania z małżonką (co i tak
    byłoby wykluczone z uwagi na trwającą sprawę rozwodową). Rozdzielność majątkowa z
    mocą wsteczną nie wpływa negatywnie na żadne rozliczenie Wnioskodawcy – przeciwnie,
    utwierdza stan, w którym Wnioskodawca jest samodzielnym dysponentem swoich
    dochodów i przeznacza je na utrzymanie dzieci. Nie ma także konieczności korygowania
    poprzednich zeznań podatkowych z lat 2021-2023, ponieważ Wnioskodawca rozliczał się
    indywidualnie (nie z małżonką). Jedyną potencjalną implikacją mogłaby być sytuacja, gdyby
    Wnioskodawca wcześniej nie korzystał z ulgi na samotne wychowywanie z obawy, że
    formalnie jest w związku małżeńskim – teraz, dysponując orzeczeniem o rozdzielności
    (świadczącym o faktycznej separacji od (...) 2021 r.), mógłby ewentualnie wystąpić o
    interpretację (tak jak czyni to niniejszym) lub skorygować rozliczenia, powołując się na
    samotne wychowywanie.
    Podkreślić jednak trzeba: kluczowe znaczenie dla ulgi ma status na gruncie przepisów
    rodzinnych (rozwód, separacja osobista) oraz faktyczne wychowywanie dziecka, natomiast
    ustrój majątkowy małżonków nie jest przesłanką ustawową. W orzecznictwie nie
    znajdziemy zatem np. wyroku stwierdzającego, że sama rozdzielność majątkowa daje
    prawo do ulgi – zawsze istotny jest przede wszystkim stan cywilny i okoliczności opieki nad
    dzieckiem. W niniejszej sprawie rozdzielność majątkowa pełni rolę uzupełniającą,

    potwierdzającą i umacniającą stanowisko Wnioskodawcy. Świadczy ona o trwałym
    rozkładzie pożycia i rozdziale finansów między małżonkami już od początku 2021 r., co
    zbiega się w czasie z rozpoczęciem samotnego wychowywania dzieci przez
    Wnioskodawcę. Tym samym stanowi dodatkowy argument, że sytuacja Wnioskodawcy
    odpowiada przesłankom ulgi od strony zarówno faktycznej (samotna opieka), jak i – w
    istocie – formalnej (quasi-separacja od 2021 r.).
    Pytania
    1. Czy w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca spełnia warunki do
      skorzystania z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego za rok 2024 jako
      osoba samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku
      dochodowym od osób fizycznych?
    2. Czy fakt uzyskania w 2024 r. przez pełnoletnie dzieci Wnioskodawcy własnych
      dochodów (przekraczających 22 000 zł w przypadku dwojga dzieci) wpływa na
      możliwość skorzystania przez Wnioskodawcę z preferencyjnego rozliczenia jako
      samotny rodzic? Innymi słowy, czy dochody pełnoletnich dzieci odbierają
      Wnioskodawcy prawo do tej preferencji, nawet jeśli jedno z dzieci pozostaje
      małoletnie i na wyłącznym utrzymaniu Wnioskodawcy?
    3. Jakie znaczenie dla oceny uprawnień Wnioskodawcy ma orzeczenie sądu opiekuńczego
      powierzające Wnioskodawcy (ojcu) stałe miejsce zamieszkania małoletnich dzieci oraz
      ograniczające kontakty matki z tymi dziećmi? Czy fakt, że drugi rodzic ma jedynie
      marginalny udział w życiu dzieci (ograniczone wizyty, brak bieżącej opieki, niepłacenie
      alimentów bez przymusu) potwierdza status Wnioskodawcy jako osoby samotnie
      wychowującej dzieci w rozumieniu przepisów ustawy o PIT?
    4. Jakie skutki na gruncie prawa podatkowego (zwłaszcza w kontekście preferencyjnego
      rozliczenia PIT) wywołuje ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą
      wsteczną od (...) 2021 r.? Czy uzyskanie rozdzielności majątkowej z mocą wsteczną
      wpływa na ocenę spełnienia przez Wnioskodawcę warunków preferencyjnego
      opodatkowania jako samotny rodzic za rok 2024?
    Pana stanowisko w sprawie
    Mając na uwadze opisany powyżej stan faktyczny, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że:
    Ad 1.
    Spełnia warunki do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego za
    2024 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko. W roku 2024 (jak i we wcześniejszych
    latach) Wnioskodawca faktycznie samotnie wychowuje małoletnią córkę (oraz
    wychowywał samotnie pozostałe dzieci do czasu ich pełnoletności). Od (...) 2020 r. drugi
    rodzic – matka dzieci – nie uczestniczy w procesie wychowawczym w sposób ciągły i
    znaczący. Wnioskodawca spełnia zatem przesłankę faktyczną samotnego wychowywania.
    Co do przesłanki formalnej, Wnioskodawca przewiduje uzyskanie rozwodu w trakcie 2025
    r., co uczyni go rozwodnikiem w rozumieniu art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. już w tym roku
    podatkowym. Pomimo, że wyrok rozwodowy nie zapadł w 2024 r. to okoliczności sprawy
    (trwała separacja faktyczna, brak udziału małżonki w wychowaniu) uzasadniają przyznanie
    Wnioskodawcy prawa do ulgi zgodnie z celem ustawy i linią orzeczniczą sądów
    administracyjnych.
    Ad 2.
    Uzyskanie dochodów przez pełnoletnie dzieci Wnioskodawcy nie pozbawia go możliwości
    skorzystania z preferencji, o ile przynajmniej jedno dziecko spełnia kryteria ustawy.
    Wnioskodawca wychowuje małoletnią córkę (bez dochodów własnych), która stanowi
    podstawę do ulgi. Fakt, że dwoje starszych dzieci osiągnęło dochody powyżej ustawowego
    limitu (12 x renta socjalna), powoduje jedynie, że tych dwoje dzieci nie zostanie
    uwzględnione przy preferencyjnym rozliczeniu (nie są już „na utrzymaniu” w rozumieniu

    art. 6 ust. 4e u.p.d.o.f.). Jednak obecność zarabiających dzieci nie odbiera prawa do ulgi w
    odniesieniu do dziecka małoletniego (oraz ewentualnie drugiego pełnoletniego bez
    dochodów). Innymi słowy, Wnioskodawca będzie uprawniony do rozliczenia się jako
    samotny rodzic z uwagi na wychowywanie samotnie małoletniej córki, niezależnie od
    dochodów pozostałych pełnoletnich dzieci.
    Ad 3.
    Orzeczenie sądu ustalające miejsce zamieszkania dziecka przy Wnioskodawcy i
    ograniczające kontakty matki jednoznacznie potwierdza, że Wnioskodawca samotnie
    sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ograniczenie kontaktów drugiego rodzica oznacza brak
    jego udziału w codziennym wychowaniu. Ma to istotne znaczenie przy ocenie spełnienia
    przesłanki „samotnego wychowywania” – Wnioskodawca, jako jedyny stały opiekun,
    bezspornie ją spełnia. Orzeczenie sądu stanowi silny dowód potwierdzający stan faktyczny
    uprawniający do ulgi. W świetle orzecznictwa NSA i WSA nawet częściowy udział drugiego
    rodzica (opieka naprzemienna) nie zawsze wyklucza ulgę, tym bardziej więc marginalny
    udział matki dzieci w niniejszej sprawie nie pozbawia Wnioskodawcy prawa do
    preferencyjnego rozliczenia.
    Ad 4.
    Ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną od (...) 2021 r. nie wpływa
    bezpośrednio na możliwość skorzystania z ulgi dla osoby samotnie wychowującej dziecko,
    ponieważ ulga ta zależy od przesłanek osobistych (stan cywilny, sposób wychowywania
    dzieci), a nie od ustroju majątkowego małżonków. Rozdzielność majątkowa potwierdza
    jednak, że od początku 2021 r. ustała więź ekonomiczna między Wnioskodawcą, a jego
    małżonką, co idzie w parze z ustaniem więzi faktycznych i rozpoczęciem samotnego
    wychowywania dzieci przez Wnioskodawcę. Podatkowo rozdzielność oznacza rozdzielenie
    opodatkowania ewentualnych dochodów z majątku wspólnego – w niniejszej sprawie nie
    rodzi to szczególnych konsekwencji, gdyż Wnioskodawca rozliczał się i tak samodzielnie.
    Istotne jest, że rozdzielność nie zastępuje wymogu rozwodu/separacji przy uldze – dopóki
    Wnioskodawca formalnie pozostaje w związku małżeńskim (a małżonka nie jest
    pozbawiona praw rodzicielskich, ani w więzieniu), musi uzyskać rozwód lub separację, by
    spełnić formalny warunek ulgi. W praktyce jednak, jak wspomniano wyżej, Wnioskodawca
    spodziewa się uzyskania rozwodu, co rozwieje tę wątpliwość.
    Podsumowując całość zagadnienia: Wnioskodawca stoi na stanowisku, że ma prawo do
    rozliczenia podatku dochodowego za 2024 r. na preferencyjnych zasadach przewidzianych
    dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Spełnia on zarówno przesłankę materialną
    (samotnie wychowuje małoletnie dziecko, bez udziału drugiego rodzica), jak i – z chwilą
    orzeczenia rozwodu w toku 2025 r. – przesłankę formalną (będzie rozwodnikiem w
    rozumieniu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f.). Dochody pełnoletnich dzieci nie stanowią przeszkody
    w skorzystaniu z ulgi względem niepełnoletniego dziecka, które pozostaje na wyłącznym
    utrzymaniu Wnioskodawcy oraz pełnoletniej studiującej córki, które nie uzyskuje żadnego
    dochodu. Orzeczenie sądu rodzinnego oraz ustanowienie rozdzielności majątkowej
    dodatkowo potwierdzają okoliczności uzasadniające zastosowanie preferencji.
    W świetle powyższego, Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie prawidłowości jego
    stanowiska. Ewentualne odmienne stanowisko organu (np. uznanie, że brak formalnego
    rozwodu przed końcem roku odbiera prawo do ulgi) Wnioskodawca bardzo prosi o
    szczegółowe uzasadnienie, z uwzględnieniem przedstawionego orzecznictwa oraz
    specyfiki sytuacji Wnioskodawcy, który de facto od lat samodzielnie pełni rolę jedynego
    opiekuna swoich dzieci.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na mocy art. 6 ust. 4c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) dalej zwanej ustawą:
      Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi
      podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową,
      wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono
      separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został
      pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten
      rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
      1) małoletnie,
      2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek)
        pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
      3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w
        przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe,
        obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
      - podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym
        zeznaniu podatkowym.
    Zgodnie z art. 6 ust. 4d ustawy:
      W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej
      wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej
      dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się
      dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach
      określonych w niniejszej ustawie.
    Według art. 6 ust. 4e ustawy:
      Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie,
      uzyskało w roku podatkowym:
      1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach
        określonych w art. 27 lub art. 30b lub
      2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
      - w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej
        określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r.
        poz. 2194), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
    Stosownie do art. 6 ust. 4f ustawy:
      Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby,
      która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej
      jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku
      z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z
      art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu
      dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810 i 1565).
    Na podstawie art. 6 ust. 8 ustawy:
      Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w
      przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko
      lub jej dziecko:
      1) stosuje przepisy:
      a) art. 30c lub
      b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej
        ustawy

      - w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów
        uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub
        pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub
        uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
      2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia
        2006 r.
        o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu
        okrętowego i przemysłów komplementarnych.
    Z powyższego wynika, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z
    preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie
    wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:
    · posiadania przez rodzica lub opiekuna prawnego statusu osoby samotnie
      wychowującej dziecko (dzieci);
    · wychowywania przez rodzica lub opiekuna prawnego samotnie w roku podatkowym
      dziecka (dzieci);
    · nieuzyskiwania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) przychodów
      /dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku
      dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym,
      z wyjątkiem najmu prywatnego – w zakresie osiągniętych w roku podatkowym
      przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub
      uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo
      przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub
      odliczeń;
    · niepodlegania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) opodatkowaniu
      na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku
      tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i
      przemysłów komplementarnych;
    · nieuzyskiwania przez pełnoletnie dziecko przychodów/dochodów (z wyjątkiem
      przewidzianym ustawą) w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność
      kwoty renty socjalnej, która w grudniu 2024 r. wynosiła 21 371,52 zł.
    Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Pana z preferencyjnego
    rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych – za wskazany przez Pana okres,
    tj. za 2024 r. – w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, należy
    wyjaśnić, że każda preferencja podatkowa stanowi wyjątek od zasady równości i
    powszechności opodatkowania. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady,
    muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego
    literą. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w
    art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od
    spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
    Z przywołanych wyżej przepisów art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych jednoznacznie wynika, że stanowią odstępstwo od generalnej zasady
    indywidualnego opodatkowania. Możliwość ich zastosowania obwarowana jest
    szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować
    ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej, ani też zawężającej.
    W konsekwencji, aby korzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów na zasadach
    w nich przewidzianych należy posiadać ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać
    samotnie dziecko/dzieci.
    Brzmienie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych precyzuje
    pojęcie „osoby samotnie wychowującej dzieci” w taki sposób, aby nie budziło wątpliwości,
    iż prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów nie przysługuje wszystkim

    osobom stanu wolnego posiadającym dzieci własne lub przysposobione, (o których mowa
    w tym przepisie), a wyłącznie jednemu z rodziców/opiekunów prawnych, tj. temu, który
    samotnie wychowuje dziecko/dzieci.
    Z uwagi na to, że ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie
    zawarł definicji pojęcia „wychowywać”, należy odwołać się do jego definicji słownikowych.
    „Wychowywać” w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do
    osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym
    troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny.
    Wychowywanie dziecka nie sprowadza się jedynie do „jego utrzymania” czy też czasowego
    (doraźnego) przebywania z nim, lecz obejmuje ogół czynności zmierzających do
    należytego ukształtowania człowieka w sferze duchowej i psychicznej oraz zapewnienia
    mu materialnych podstaw rozwoju.
    Do skorzystania z tej preferencji, niewystarczające jest więc samo legitymowanie się
    określonym stanem cywilnym. Równie istotne jest samotne troszczenie się o byt
    materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca
    lub matki dziecka.
    Z istoty pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” wynika, że jest to osoba, która w
    określonej sytuacji, w określonym czasie, tj. w roku podatkowym, sama (bez udziału
    drugiej osoby), zajmuje się wychowywaniem dziecka. Przepis ten wymienia
    enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci,
    odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci, jak
    również do tego, że osoba ta w roku podatkowym musi faktycznie wychowywać dzieci
    samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców.
    Użycie określenia „osoba samotnie wychowująca dzieci” oznacza zatem, że intencją
    ustawodawcy było przyznanie prawa do rozliczenia dochodów jako osoba samotnie
    wychowująca dziecko jednemu z rodziców lub opiekunów prawnych, który faktycznie
    wychowuje dziecko.
    W przypadku, gdy żadne z rodziców nie jest pozbawione władzy rodzicielskiej, rodzic, który
    faktycznie w roku podatkowym dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim ciągłą opiekę,
    stale troszczy się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka, ma prawo do
    przedmiotowej preferencji podatkowej. W sytuacji, gdy dziecko pozostaje pod stałą,
    codzienną opieką jednego rodzica, a drugi rodzic jest zobowiązany do płacenia alimentów
    oraz zajmowania się dzieckiem doraźnie (np. według postanowień porozumienia
    rodzicielskiego), status samotnego rodzica ma ten, który wykonuje wszystkie obowiązki,
    dzięki którym dziecko będzie wychowywane w sposób zapewniający jego prawidłowy
    rozwój. Fakt utrzymywania kontaktów pomiędzy dzieckiem i drugim rodzicem, nie
    pozbawia pierwszego rodzica – przy którym dziecko mieszka – prawa do opodatkowania
    swoich dochodów na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych. Rodzic, który jest stanu cywilnego, o którym mowa w
    art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i w pojedynkę troszczy
    się o zaspokojenie bieżących potrzeb dziecka, nie traci statusu osoby samotnie
    wychowującej dziecko z racji utrzymywania sporadycznych kontaktów z dzieckiem przez
    drugiego rodzica lub płacenia przez niego alimentów.
    Należy zauważyć, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych
    zasad rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych od spełnienia m.in. warunku
    posiadania określonego statusu cywilnoprawnego wymienionego w art. 6 ust. 4c ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Przepisy art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniają
    enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci,
    odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna,
    kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której orzeczono
    separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osoba, której małżonek został

    pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), jak również do
    tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z
    rodziców, którym przysługuje preferencyjne rozliczenie podatku.
    Przy czym, status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne
    orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa.
    Natomiast za osobę samotnie wychowującą dzieci ustawodawca uznał również osobę
    pozostającą w związku małżeńskim pod warunkiem, że drugi małżonek został pozbawiony
    praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
    Jak wynika z art. 93 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
    (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.):
      § 1. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.
      § 2. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie
      dziecka może orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy
      rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109-111 stosuje się
      odpowiednio.
    Jak stanowi art. 94 § 1 ww. ustawy:
      § 1. Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności
      prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy
      wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy
      jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.
    W myśl art. 107 § 1 i § 2 ww. ustawy:
      § 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu,
      sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania
      i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu
      rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o
      sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.
      Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga
      innego rozstrzygnięcia.
      § 2. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka
      do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego
      wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może
      powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając
      władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku
      do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.
    Zgodnie z art. 111 ww. ustawy:
      § 1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej
      przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący
      zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców
      władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w
      stosunku do jednego z rodziców.
      § 1a. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej
      pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy
      rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.
      § 2. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy
      rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.
    Z powołanych zatem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że
    ustawodawca odróżnia pozbawienie władzy rodzicielskiej od ograniczenia władzy
    rodzicielskiej, czemu dał wyraz w powołanych wyżej przepisach prawa.

    Osobami samotnie wychowującymi dzieci mogą być również osoby, wobec których
    orzeczono separację. Przy czym, nabycie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w
    takim przypadku wymaga prawomocnego orzeczenia sądu o separacji małżonków.
                      1Zgodnie bowiem z treścią art. 61 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy:
      § 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków
      może żądać, ażeby sąd orzekł separację.
      § 2. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest
      dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich
      dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby
      sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
      § 3. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec
      separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.
            2W myśl art. 61 ww. ustawy:
      § 1. Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i
      żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód.
      § 2. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia
      separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację.
              3Stosownie do art. 61 ww. ustawy:
      § 1. Przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58.
      § 2. Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka
      o winie rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z
      małżonków nie ponosił winy.
              4Jak stanowi art. 61 ww. ustawy:
      § 1. Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód,
      chyba że ustawa stanowi inaczej.
      § 2. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.
      § 3. Jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji
      obowiązani są do wzajemnej pomocy.
      § 4. Do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków
      pozostających w separacji drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy art. 60, z
      wyjątkiem § 3.
      § 5. Przepisu art. 59 nie stosuje się.
    Natomiast zgodnie z art. 31 § 1 cytowanej ustawy:
      Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy
      wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe
      nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich
      (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą
      do majątku osobistego każdego z małżonków.
    Jak stanowi art. 35 ww. Kodeksu:
      W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać
      podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się
      do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w
      majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.
    Według art. 47 § 1 ww. Kodeksu:

      Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność
      ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub
      rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa
      taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.
    Ustawowy ustrój majątkowy między małżonkami może ulec zniesieniu lub ograniczeniu na
    skutek zawartej między nimi umowy (art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), na
    skutek orzeczenia sądu (art. 52 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) albo z mocy
    prawa np. ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków (art. 53 Kodeksu rodzinnego i
    opiekuńczego).
    Prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie zatem przysługiwało jedynie temu z
    rodziców, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym)
    faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim
    samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. W
    konsekwencji, aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów na
    zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych, należy mieć ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać samotnie dziecko
    (dzieci).
    Powyższe stanowisko potwierdza prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w Krakowie z 25 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 289/24, w którym Sąd
    stwierdził, że:
      Z powołanych uregulowań prawnych jednoznacznie wynikają przesłanki
      podmiotowe warunkujące skorzystanie z preferencji podatkowej dla osób samotnie
      wychowujących dzieci. Nie może budzić wątpliwości, że skorzystać z rzeczonej ulgi
      mogą jedynie osoby tam enumeratywnie wymienione, tj. samotnie wychowująca
      dzieci osoba będąca panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką,
      rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu
      odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw
      rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w
      roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci.
      Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organu, że skoro omawiana preferencja
      uzależniona jest również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby
      samotnie wychowującej dziecko (dzieci), to wnioskująca nie może niej skorzystać,
      gdyż w latach 2021-2023 była mężatką. Samo złożenie pozwu o rozwód nie jest
      wystarczające dla uznania danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ
      status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie o
      rozwiązaniu małżeństwa. Zatem nie będąc w okresie od 2021-2023 roku panną,
      wdową, rozwódką, ani osobą, w stosunku do której orzeczono separację w
      rozumieniu odrębnych przepisów, ani też osobą pozostającą w związku małżeńskim,
      której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę
      pozbawienia wolności – nie można wnioskodawczyni przypisać statusu „osoby
      samotnie wychowującej dzieci”. Wskazywana przez skarżącą okoliczność
      pozostawania w faktycznej separacji z mężem nie może wpływać na dokonaną przez
      organ ocenę. Separacja prawna i separacja faktyczna to dwa różne pojęcia. Pierwsze
      z nich odnosi się do faktu drugie do prawa. Separacja faktyczna nie ma znaczenia
      prawnego w tym sensie, że nie powoduje, iż małżonkowie w świetle przepisów
      kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozostają w separacji o której mowa w Dziale V
      Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Separacja faktyczna, rozumiana jako zupełny
      rozkład pożycia małżonków, może stanowić podstawę do żądania orzeczenia
      separacji przez sąd (art. 611 § 1k.r. i op.). Oceny tej nie zmienia także zaangażowanie
      jedynie skarżącej w proces wychowawczy córek.
    W prawomocnym wyroku z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1180/21, Wojewódzki Sąd
    Administracyjny w Warszawie w odniesieniu do art. 6 ust. 4 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych stwierdził, że:

      W ocenie sądu, organ interpretacyjny prawidłowo wskazał, że powołany przepis
      wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osoby samotnie
      wychowującej dzieci. Zgodzić się też należy z Dyrektorem KIS, że przepis odwołuje się
      do statusu cywilnoprawnego takich osób, jak i faktu samotnego wychowywania dzieci
      /dziecka.
      Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2021 roku w sprawie sygn. akt II
      FSK 775/19 wyjaśnił, że ustawodawca zaliczył (ze względu na stan cywilny) do kręgu
      osób samotnie wychowujących dzieci dwa rodzaje podmiotów: (1) osobę, która nie
      pozostaje w związku małżeńskim (będącą panną, kawalerem, wdową, wdowcem,
      rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację);
      lub (2) osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został
      pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Jednakże
      obie kategorie podmiotów, aby mogły skorzystać z preferencyjnego opodatkowania
      swoich dochodów, muszą spełnić warunek samotnego wychowywania dziecka w
      roku podatkowym (...).
      (...) Jednakże sama ta okoliczność – faktycznego samotnego wychowywania dziecka -
      nie jest wystarczająca dla rozliczenia w sposób przewidziany dla osoby samotnie
      wychowującej dziecko, na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.
      Z treści powołanego przepisu art. 6 ust. 4 ustawy o PIT, wynika, że obok faktycznego
      samotnego wychowywania dziecka, skarżący winien spełniać jeszcze jedno kryterium
      odnoszące się do stanu cywilnego. Mianowicie w roku podatkowym 2020, skarżący
      powinien mieć status osoby nie pozostającej w związku małżeńskim, bądź osoby
      pozostającej w związku małżeńskim, ale równocześnie w takiej sytuacji, że małżonek
      został pozbawiony prawa rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności (...).
      (...) Wskazać należy, że pozbawienie władzy rodzicielskiej i ograniczenie władzy
      rodzicielskiej są dwoma odrębnymi instytucjami, które przewiduje kodeks rodzinny i
      opiekuńczy. Uregulowane odpowiednio w art. 111 i art. 107 instrumenty ingerencji
      we władzę rodzicielską, są przewidziane do stosowania przy zaistnieniu różnych
      przesłanek, powodują także odmienne skutki. Wbrew stanowisku skarżącego, nie ma
      podstaw do stosowania analogii legis pomiędzy osobą całkowicie pozbawioną
      władzy rodzicielskiej będącą w związku małżeńskim, a osobą, która ma ograniczoną
      władzę rodzicielską „niemal do zera” – jak się wyraził skarżący. O ile można zgodzić
      się ze skarżącym, że tak silne ograniczenie władzy rodzicielskiej w praktyce równa się
      jej pozbawieniu, o tyle nie można uznać, że uprawnia do skorzystania przez
      skarżącego ze sposobu opodatkowania przewidzianego w art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.
    Jednocześnie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają
    prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez
    cały rok był osobą samotnie wychowującą dzieci. Wystarczające jest zatem, aby taki stan
    zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
    Z opisu sprawy wynika, że od (...) 2020 r. samotnie zamieszkuje i prowadzi Pan
    gospodarstwo domowe z czwórką swoich dzieci. (...) 2020 r. wystąpił Pan do Sądu
    Okręgowego w (...) z wnioskiem o orzeczenie separacji małżeńskiej, a w 2021 r. złożył
    pozew o rozwód. W 2024 r. nadal jednak był Pan formalnie w związku małżeńskim –
    postępowanie rozwodowe nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Nie została
    również orzeczona sądownie separacja w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
    (wniosek o separację złożony w 2020 r. nie doprowadził do wydania takiego orzeczenia,
    gdyż finalnie zdecydował się Pan na żądanie rozwodu). (...) 2021 r. sąd opiekuńczy
    postanowił, iż miejscem zamieszkania dwójki małoletnich wówczas córek będzie
    każdorazowo Pana miejsce zamieszkania, zaś matce dzieci przyznano jedynie ograniczone
    prawo kontaktów. Żona nie została pozbawiona władzy rodzicielskiej (ograniczenie
    kontaktów nie jest równoznaczne z pozbawieniem praw), ani nie odbywa kary
    pozbawienia wolności. Od 2021 r. faktycznie sprawuje Pan stałą, samodzielną opiekę nad

    dziećmi. W (...) 2021 r. wystąpił Pan o ustanowienie rozdzielności majątkowej między
    Panem, a żoną. (...) 2024 r. uzyskał Pan prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w (...),
    ustanawiające rozdzielność majątkową ze skutkiem wstecznym od (...) 2021 r. Oznacza to,
    że od początku 2021 r. ustaje wspólność majątkowa małżeńska – Pan i Pana żona
    posiadają odrębne majątki. W 2024 r. nadal zamieszkiwał Pan z czworgiem dzieci, z czego
    jedno dziecko (córka (...)) jest małoletnie. Pozostała trójka dzieci osiągnęła pełnoletność.
    Dwójka z tych pełnoletnich dzieci ((...) i (...)) w 2024 r. uzyskała własne dochody
    przekraczające kwotę 22 000 zł (każde z nich), natomiast jedno pełnoletnie dziecko (...) nie
    osiągnęło w ogóle dochodów w 2024 r. (pozostaje na Pana utrzymaniu). Małoletnia córka
    nie osiąga żadnych dochodów i pozostaje całkowicie na Pana utrzymaniu. Samodzielnie
    ponosi Pan wszelkie koszty utrzymania i wychowania najmłodszej córki oraz część
    kosztów utrzymania córki (...) i syna (...), a także pełne koszty utrzymania córki (...). Matka
    dzieci nie uczestniczy aktywnie w ich wychowywaniu, ani w codziennej opiece – jej
    kontakty z dziećmi zostały ograniczone orzeczeniem sądu, a obowiązek alimentacyjny
    wobec dzieci był przez matkę niewypełniany dobrowolnie (alimenty zasądzone wyrokiem
    sądu z (...) 2022 r. były egzekwowane przez komornika z uwagi na brak dobrowolnych
    wpłat ze strony matki). Osiąga Pan dochody z pracy najemnej opodatkowane według skali
    podatkowej, nie prowadzi Pan działalności gospodarczej, nie rozlicza się podatkiem
    liniowym, ani ryczałtowym. Korzysta Pan także z dodatku 500+ na dziecko (obecnie 800+).
    Mając zatem na uwadze zacytowane przepisy prawa oraz opis sprawy stwierdzić należy,
    że w przedmiotowej sprawie w 2024 r. nie została spełniona przesłanka pozwalająca na
    uznanie Pana za osobę samotnie wychowującą dzieci, tj. nie należy Pan do jednej z
    kategorii osób wymienionych w powołanym powyżej przepisie (nie jest Pan kawalerem,
    wdowcem, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w
    rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, której
    małżonka została pozbawiona praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia
    wolności), stanowiącym zamknięty katalog osób uznanych przez ustawodawcę za osobę
    samotnie wychowującą dzieci. Jak sam Pan poinformował we wniosku, nie posiada Pan
    prawomocnego orzeczenia sądu o separacji i wciąż formalnie pozostaje Pan w związku
    małżeńskim, bowiem postępowanie rozwodowe nie zostało jeszcze prawomocnie
    zakończone, a matka dzieci nie została pozbawiona praw rodzicielskich, ani nie
    odbywała kary pozbawienia wolności.
    Podkreślić należy, że samo złożenie pozwu o rozwód nie pozwala na uznanie danej osoby
    za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się
    dopiero poprzez prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa. Również
    separacja faktyczna (zerwanie więzi między stronami), która nie pociąga za sobą skutków
    prawnych w postaci prawomocnego orzeczenia sądu, nie pozwala na uznanie danej osoby
    za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ to wyłącznie do separacji orzekanej przez
    sąd odnoszą się przepisy art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
    wymieniając w kategorii osób uprawnionych do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia
    jako osoba samotnie wychowująca dziecko osobę, w stosunku do której orzeczono
    separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Samo ograniczenie przez sąd opiekuńczy
    prawa do kontaktów z dziećmi małżonce również nie pozwala na uznanie danej osoby za
    samotnie wychowującą dziecko z uwagi na fakt, że przepisy art. 6 ust. 4c ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych stanowią o możliwości skorzystania z
    preferencyjnego opodatkowania dochodów m.in. w przypadku osoby, której małżonek
    został pozbawiony praw rodzicielskich – a zatem samo przyznanie ograniczonego prawa
    do kontaktów z dziećmi małżonce przez sąd jest niewystarczające dla skorzystania z ww.
    preferencji podatkowej. Dla możliwości skorzystania z preferencyjnego rozliczenia
    dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko bez znaczenia pozostaje także fakt
    ustanowienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. Przepisy ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych pozwalające na skorzystanie z ww. preferencji
    podatkowej nie różnicują rodziców dziecka na tych, którzy posiadają wspólność

    majątkową, czy rozdzielność majątkową. Rozdzielność majątkowa odnosi się do ustroju
    małżeńskiego i nie świadczy o separacji między małżonkami, którą orzeka sąd na
    podstawie odrębnych przepisów.
    Fakt, że w 2024 r. sprawował Pan wyłączną, codzienną opiekę nad swoimi dziećmi,
    szczególnie nad najmłodszą córką (obecnie małoletnią), cały ciężar wychowawczy i
    finansowy związany z opieką nad dzieckiem spoczywał na Panu i to Panu sąd opiekuńczy
    powierzył stałe miejsce zamieszkania dzieci, a matce dzieci ograniczył prawo do kontaktu,
    co w praktyce oznacza sporadyczne wizyty, bez realnego współuczestniczenia i w
    konsekwencji rola matki w życiu dzieci jest znikoma – nie pozwala na uznanie Pana za
    osobę samotnie wychowującą dzieci, o której mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie należy Pani do jednej z kategorii osób
    wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę w
    przywołanym wyżej art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    W związku z powyższym, skoro w 2024 r. był Pan żonaty, nie została orzeczona w
    stosunku do Pana separacja oraz matka dzieci nie została pozbawiona praw
    rodzicielskich, ani nie odbywała kary pozbawienia wolności, to nie przysługuje Panu
    prawo do preferencyjnego rozliczenia się w sposób przewidziany dla osoby samotnie
    wychowującej dzieci, o którym mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od
    osób fizycznych.
    Zatem – nie kwestionując Pana zaangażowania w proces wychowawczy dzieci – należy
    stwierdzić, że w świetle przedstawionego opisu sprawy i obowiązującego stanu prawnego,
    nie przysługuje Panu prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie
    wychowująca dzieci, na podstawie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych w zeznaniu rocznym za 2024 r.
    Na powyższe nie ma wpływu zarówno wydanie orzeczenia sądu opiekuńczego
    powierzającego Panu stałe miejsce zamieszkania małoletnich dzieci oraz ograniczające
    kontakty matki z tymi dziećmi (wskutek czego matka ma jedynie marginalny udział w życiu
    dzieci), jak i ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną. Także
    uzyskanie w 2024 r. przez Pana pełnoletnie dzieci własnych dochodów (przekraczających
    22 000 zł) nie wpływa na brak możliwości skorzystania przez Pana z preferencyjnego
    rozliczenia jako samotny rodzic.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Pana i stanu
    prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
    Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o
    wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia
    zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany
    przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym. Wnioskodawca ponosi ryzyko
    związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku
    opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki
    prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej
    przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez
    wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany
    któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona
    odpowiedź traci swoją aktualność. Równocześnie w przypadku, gdy w toku postępowania
    podatkowego, kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej zostanie określony
    odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
    Ponadto wskazuję, że nie jestem uprawniony do analizowania i oceny dokumentów
    załączonych do wniosku o interpretację. Wszystkie istotne dla sprawy informacje powinny
    znaleźć się w opisie zdarzenia przyszłego.

    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
    z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będze zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego oraz zastosuje się Pan do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.