Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-3.4012.90.2025.1.IG
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-17
Teza: Uznanie, że otrzymane odszkodowanie z tytułu ograniczenia
sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach
w związku z budową gazociągu nie podlega opodatkowaniu
podatkiem VAT oraz kwestii braku obowiązku wystawienia
faktury z tytułu otrzymanej należności.
Słowa kluczowe: czynności-czynności opodatkowane podatkiem od
towarów i usług
faktura
odszkodowania
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
podlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Działalność gospodarcza
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Obowiązek
wystawienia faktury
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Termin wystawienia
faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1-pkt 3
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 2
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106b-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106i
1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 lutego 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy uznania, że otrzymane odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania
    i szkód powstałych na nieruchomościach w związku z budową gazociągu nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem VAT oraz kwestii braku obowiązku wystawienia faktury z tytułu
    otrzymanej należności. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    1. Status VAT Wnioskodawcy
    Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
    Głównym przedmiotem działalności Spółki jest działalność rolnicza, w tym dzierżawa
    gruntów rolnych.
    2. Inwestycja (...) prowadzona na podstawie specustawy gazowej.
    Na mocy decyzji (...) ustalającej lokalizację inwestycji pn.: (...) na gruntach rolnych
    będących własnością Wnioskodawcy, została zrealizowana inwestycja dot. budowy ww.
    gazociągu.

    Inwestycja była prowadzona w oparciu o ustawę z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach
    w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w (...) (dalej
    specustawa gazowa).
    W decyzji lokalizacyjnej, Wojewoda, powołując się na art. 24 ust. 1 specustawy gazowej,
    ograniczył sposób korzystania z nieruchomości będących własnością Wnioskodawcy
    poprzez zapewnienie prawa wejścia na ich teren celem realizacji inwestycji w zakresie
    terminalu oraz wykonywania prac związanych z konserwacją, usuwaniem awarii, a nadto
    poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na tych
    nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania
    płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej sygnalizacji
    oraz innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
    Wykonawcą robót był A. S.A.
    3. Decyzje odszkodowawcze
    W związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie gazociągu Wnioskodawca poniósł
    szkody, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
    nieruchomościami w postaci ograniczenia korzystania z nieruchomości i szkód powstałych
    na nieruchomościach.
    Po zakończeniu inwestycji zostały sporządzone operaty szacunkowe, w których biegły
    określił rodzaj i wartość szkód podlegających rekompensacie.
    Następnie Spółka otrzymała decyzje Wojewody (...), które zostały wydane na podstawie
    art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu
    regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w (...) oraz art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4
    ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda w ww.
    decyzjach orzekł o ustaleniu wysokości odszkodowania na rzecz Spółki z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach będących
    własnością Spółki.
    Wojewoda wskazał, że w myśl z art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce
    organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości
    do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów,
    przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do
    stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty,
    stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust 4. Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n.,
    odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których
    mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych
    szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie
    powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
    Wojewoda w dalszej kolejności przywołał przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju i
    Technologii z dnia 5 września 2023r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r.
    poz. 1832), dalej: „rozporządzenie”.
    Stosownie do § 75 ust. 1 rozporządzenia, przy określaniu wartości poniesionych szkód
    powstałych wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 ustawy, uwzględnia
    się w szczególności:
    1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o
    wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie
    nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań
    podjętych na podstawie tej decyzji;
    2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań
    podjętych na podstawie tej decyzji.
    W myśl § 75 ust. 2 rozporządzenia, wartość poniesionych szkód określa się po wystąpieniu
    szkody. Stosownie do § 75 ust. 3 rozporządzenia, przez stan zagospodarowania

    nieruchomości rozumie się sposób i intensywność wykorzystywania terenu, a także
    sposób wykorzystywania obiektów budowlanych oraz cechy tych obiektów, w
    szczególności wymiary, kubaturę, formę architektoniczną i usytuowanie na gruncie.
    Ponadto, zgodnie z § 52 rozporządzenia, przy określaniu zmniejszenia wartości
    nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się w szczególności:
    1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości;
    2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości;
    3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości;
    4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania
    czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii, a także remontów i
    demontażu, ciągów, przewodów i urządzeń wymienionych w art. 124 ust. 1 ustawy.
    W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. oraz 156 ust. 1 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania
    następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu
    szacunkowego. Wojewoda powołał takiego rzeczoznawcę.
    Zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki
    szacowania dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel
    wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień
    wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz
    dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
    Uwzględniając operaty szacunkowe rzeczoznawcy majątkowego, Wojewoda wskazał w
    decyzjach, że biegły dokonał oszacowania:
    1) wartości szkód odpowiadających zmniejszeniu wartości nieruchomości, na skutek
    ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości,
    2) wartości szkód fizycznych tymczasowych, w tym utraconych pożytków, w skład której
    zaliczył:
        wartość szkód rolniczych w okresie budowy gazociągu,
        koszt rekultywacji gruntu w pasie montażowym (w pasie budowy),
        wartość strat z tytułu zmniejszonego plonowania,
        szkody związane z utrudnieniami w korzystaniu z nieruchomości (dodatkowy
        dojazd) - w odniesieniu do niektórych działek,
    3) wartości podatku od nieruchomości proporcjonalnie do czasu i powierzchni zajęcia
    nieruchomości;
    4) wartości skutków finansowych związanych z czasowym wyłączeniem gruntów z
    przysługujących dopłat do produkcji rolnej.
    4. Wypłata odszkodowania
    Odszkodowanie na rzecz Wnioskodawcy wypłaca A. S.A. Wnioskodawca powziął
    wątpliwość, czy po otrzymaniu płatności powinien to udokumentować fakturą VAT.
    Pytania
    1. Czy otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu
    korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach stanowiących własność
    Wnioskodawcy w związku z (...) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
    2. Czy Wnioskodawca ma obowiązek wystawienia faktury VAT?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1:

    Kwoty wypłacone Wnioskodawcy z tytułu ograniczenia korzystania z nieruchomości i
    powstałych szkód stanowią odszkodowanie, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Świadczenie to nie jest
    bowiem wynagrodzeniem z tytułu wykonania przez Wnioskodawcę odpłatnej usługi, o
    której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o VAT w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy.
    Uzasadnienie Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1:
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na
    terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1
    pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w
    art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej
    lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
    1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
    jakiej dokonano czynności prawnej;
    2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
    czynności lub sytuacji;
    3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
    działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Zdaniem Wnioskodawcy, żadna z czynności wymienionych w powyższych przepisach nie
    odpowiada okoliczności faktycznej wskazanej we wniosku.
    Z treści ww. przepisów wynika, że przez świadczenie usług należy rozumieć każde
    zachowanie się na rzecz innej osoby.
    Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak
    i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).
    Dodatkowo, świadczenie usług co do zasady podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy
    jest wykonywane odpłatnie.
    W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie będącej przedmiotem wniosku, nie
    zachodzi sytuacja wskazana w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Nie dochodzi bowiem do
    świadczenia usługi rozumianej jako zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania
    czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji.
    Do świadczenia usług konieczne jest występowanie stosunku zobowiązaniowego, na
    podstawie którego jedna ze stron zobligowana jest spełnić umówione świadczenia, druga
    zaś zobowiązana jest za to świadczenie zapłacić wynagrodzenie. Otrzymane
    wynagrodzenie powinno być rezultatem wykonania świadczenia. Taka sytuacja nie miała
    jednak miejsca w przypadku Wnioskodawcy. Po pierwsze, nie wystąpił stosunek
    zobowiązaniowy. Po drugie, otrzymane odszkodowanie nie stanowiło wynagrodzenia za
    usługę.
    Inwestycja w zakresie budowy gazociągu na terenie województwa (...) była od momentu
    planowania do jej zakończenia prowadzona w oparciu o specustawę gazową. Zgodnie z
    art. 1 ust. 1 specustawy gazowej określa ona zasady przygotowania, realizacji i
    finansowania inwestycji w zakresie terminalu wymagane ze względu na istotny interes
    bezpieczeństwa państwa oraz inwestycji towarzyszących. Ustawa ta nadaje szereg
    uprawnień władczych co do lokalizacji inwestycji, prowadzenia inwestycji, zajęcia terenów
    pod inwestycję, w tym prawa wejścia na tereny stanowiące własność podmiotów
    prywatnych, ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości czy wywłaszczenia.

    Ustawa przewiduje m.in. dwa tryby nabycia tytułu prawnego do nieruchomości i realizacji
    inwestycji w zakresie terminalu, a mianowicie (i) poprzez ograniczenie sposobu
    korzystania z nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie
    terminalu (art. 24 ww. ustawy) i (ii) poprzez m.in. zatwierdzenie podziału nieruchomości;
    przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa; nabycie użytkowania wieczystego
    oraz ustanowienie trwałego zarządu na nieruchomościach objętych decyzją o ustaleniu
    lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu (art. 20 ww. ustawy).
    Dodatkowo, właściciel gruntu nie ma żadnego wpływu na to, w jaki sposób jego grunt
    zostanie potraktowany do celów realizacji inwestycji. Nie ma również żadnych możliwości
    skutecznej obrony przed działaniami organów wynikającymi ze specustawy gazowej.
    Decyzje organów są bowiem natychmiast wykonalne, a odmowa wydania nieruchomości
    przez właściciela stanowi podstawę do wszczęcia przez właściwy organ (m.in. Wojewodę)
    egzekucji administracyjnej wydania nieruchomości.
    Oznacza to, że zarówno przepisy specustawy gazowej, jak również cała procedura
    związana z zajęciem nieruchomości pod inwestycję wskazuje na fakt, iż odbywa się to
    arbitralnie, na podstawie jednostronnych aktów władczych administracji państwowej,
    gdzie właściciel nieruchomości nie ma żadnego wpływu na cały proces, a każdy sprzeciw
    właściciela polegający np. na odmowie wydania nieruchomości, będzie egzekwowany w
    drodze egzekucji administracyjnej.
    Można więc stwierdzić, że cały proces realizacji inwestycji odbywał się bez zgody
    Wnioskodawcy. Mógł on się jedynie biernie poddać wszelkim czynnościom będącym
    następstwem nie stosunku zobowiązaniowego a jednostronnych aktów
    administracyjnych. A zatem to bierne zachowanie Wnioskodawcy nie wypełnia dyspozycji
    art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT i nie może zostać uznane za usługę. A zatem, jeżeli
    świadczenie usług nie ma charakteru dobrowolnego, to w dalszej kolejności należy przejść
    do analizy art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, przez świadczenie
    usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby
    fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
    które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również świadczenie usług
    zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu
    lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    W art. 8 ust. 1 ustawy o VAT nie zostały wymienione odszkodowania, stąd - co do zasady -
    nie stanowią one świadczenia usług w rozumieniu tego przepisu i nie podlegają
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W ślad za wyrokiem NSA z 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I FSK 1612/20 należy wskazać, że
    istotą odszkodowania, które służy wyrównaniu uszczerbku w majątku w związku z np.
    działaniem kontrahenta jest brak możliwości zidentyfikowania wzajemnego świadczenia
    ze strony podatnika. O tym, czy otrzymana kwota stanowi rzeczywiście odszkodowanie nie
    przesądza taki sposób określenia świadczenia przez strony, lecz konieczna jest ocena
    całokształtu okoliczności, które stały się podstawą do otrzymania przedmiotowego
    świadczenia wspierana treścią stosunku prawnego pomiędzy stronami.
    W sprawie będącej przedmiotem wniosku wypłacone Wnioskodawcy odszkodowanie jest
    ustawowo gwarantowanym odszkodowaniem za szkody powstałe w związku z realizacją
    inwestycji w zakresie terminalu pn.: (...). Źródłem tego świadczenia jest art. 128 ust. 4
    ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 130 ust. 1 u.
    g.n. oraz 156 ust. 1 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu
    opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Natomiast
    szczegółowe uregulowania dotyczące wyceny nieruchomości zawierają przepisy
    wykonawcze wydane na podstawie art. 159 u.g.n. - t.j. rozporządzenie Ministra Rozwoju i
    Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.
    W sprawie będącej przedmiotem wniosku, stwierdzenie rodzaju uszczerbków w ramach
    ustalenia szkody oraz ustalenie jej wysokości nastąpiło na podstawie opinii biegłego

    rzeczoznawcy majątkowego, w której została określona wysokość odszkodowania z tytułu
    ograniczenia korzystania z tych nieruchomości i szkód powstałych w okresie budowy
    gazociągu. Następnie Wnioskodawca otrzymał decyzje Wojewody ustalające
    odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i szkód
    powstałych na nieruchomościach wskutek realizacji inwestycji polegającej na budowie
    gazociągu. Decyzje wydane zostały na podstawie specustawy gazowej, ustawy o
    gospodarce nieruchomościami a wysokość odszkodowania ustalono na podstawie opinii
    rzeczoznawcy majątkowego. Odszkodowanie obejmowało:
    1) wartość szkód odpowiadających zmniejszeniu wartości nieruchomości, na skutek
    ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości,
    2) wartość szkód fizycznych tymczasowych, w tym utraconych pożytków, w skład której
    zaliczył:
        wartość szkód rolniczych w okresie budowy gazociągu ,
        koszt rekultywacji gruntu w pasie montażowym (w pasie budowy),
        wartość strat z tytułu zmniejszonego plonowania,
        szkody związane z utrudnieniami w korzystaniu z nieruchomości (dodatkowy
        dojazd) - w odniesieniu do niektórych działek,
    3) wartość podatku od nieruchomości proporcjonalnie do czasu i powierzchni zajęcia
    nieruchomości;
    4) wartość skutków finansowych związanych z czasowym wyłączeniem gruntów z
    przysługujących dopłat do produkcji rolnej.
    W związku z tym, nie powinno budzić wątpliwości, że wypłacone Wnioskodawcy kwoty
    miały rekompensować doznane uszczerbki majątkowe, a zatem pełniły funkcję
    kompensacyjną, charakterystyczną dla świadczenia odszkodowawczego.
    Zatem skoro otrzymane kwoty wypłacone Wnioskodawcy z tytułu ograniczenia korzystania
    z tych nieruchomości i powstałych szkód stanowią odszkodowanie, to nie podlega ono
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
    Świadczenie to nie jest bowiem wynagrodzeniem z tytułu wykonania przez Wnioskodawcę
    odpłatnej usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o VAT w związku z art. 5 ust.
    1 tej ustawy.
    Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2:
    Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku otrzymania odszkodowania nie ma on obowiązku
    udokumentowanie tego fakturą VAT.
    Uzasadnienie Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2:
    Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
    dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa
    w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku
    od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
    niebędącej podatnikiem. Z uwagi na fakt, iż w sprawie będącej przedmiotem wniosku nie
    dochodzi w ogóle do odpłatnego świadczenia usług a otrzymane odszkodowanie nie
    stanowi wynagrodzenia za usługę, Wnioskodawca nie ma obowiązku wystawienia faktury
    VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...) podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest
    wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z
    treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na
    rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako
    „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania,
    przekazania czegoś.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej
    osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie,
    znoszenie określonych stanów rzeczy). Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie
    świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania
    towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów. Przy ocenie charakteru
    świadczenia, jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde
    świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem,
    to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo
    dostawę towarów.
    Ponadto, z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa
    towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są
    wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek
    prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi
    powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów
    lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego
    dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy
    usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia
    wzajemnego). W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas,
    gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym
    świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za
    wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do
    wymiany świadczeń wzajemnych.
    Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług w
    rozumieniu art. 5 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

    Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub
    świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a
    dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.
    Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku
    od towarów i usług.
    Na mocy decyzji Wojewody ustalającej lokalizację inwestycji pn.: (...) na gruntach rolnych
    będących Państwa własnością, została zrealizowana inwestycja dot. budowy ww.
    gazociągu.
    W związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie gazociągu ponieśli Państwo
    szkody, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w
    postaci ograniczenia korzystania z nieruchomości i szkód powstałych na
    nieruchomościach. Po zakończeniu inwestycji zostały sporządzone operaty szacunkowe, w
    których biegły określił rodzaj i wartość szkód podlegających rekompensacie.
    Następnie otrzymali Państwo decyzje Wojewody wydane na podstawie art. 24 ust. 1 i ust.
    2 ustawy o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu
    ziemnego w (...) oraz art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami. W ww. decyzjach Wojewoda orzekł o ustaleniu wysokości
    odszkodowania na Państwa rzecz z tytułu ograniczenia sposobu korzystania i szkód
    powstałych na nieruchomościach będących Państwa własnością. Odszkodowanie na
    Państwa rzecz wypłaca A. S.A.
    Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy odszkodowanie z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach stanowiących
    Państwa własność w związku z (...) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wyjaśnić należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania.
    W tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks
    cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
    Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową,
    która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli
    wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 kodeksu cywilnego).
    Zgodnie z treścią art. 471 kodeksu cywilnego:
      Dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte

      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda
    polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, przy
    czym musi zaistnieć adekwatny związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
    Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę.
    W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w
    zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z
    żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z
    zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania
    się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
    Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z
    czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie
    mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie
    podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Zatem ustalanie statusu wypłacanej
    rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać
    w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
    Przenosząc powołane przepisy na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że należność
    nazywana przez Państwa odszkodowaniem, wypłacona z tytułu ograniczenia w sposobie
    korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach w związku z (...) nie posiada cech
    odszkodowania za poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę,
    świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8
    ust. 1 pkt 3 ustawy, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną.
    Otrzymane od przedsiębiorstwa przesyłowego odszkodowanie stanowi w rzeczywistości
    wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i
    bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości. Niezależnie od
    użytej nazwy otrzymane odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za
    świadczoną usługę.
    Zatem wykonując usługi z nakazu organu władzy publicznej – Wojewody – tj. pozwalając
    przedsiębiorstwu przesyłowemu na korzystanie z gruntu (tolerując taką sytuację), jako
    podatnik zdefiniowany w art. 15 ust. 1 ustawy w ramach działalności, o której mowa w art.
    15 ust. 2 ustawy, świadczą Państwo usługi, które ze względu na ich odpłatny charakter
    podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług
    w myśl art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.
    Podsumowując, otrzymana przez Państwa należność tytułem „odszkodowania” z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach stanowiących
    Państwa własność w związku z (...) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.
    Państwa wątpliwości dotyczą również obowiązku wystawienia faktury z tytułu
    otrzymanych należności z tytułu ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na
    nieruchomościach stanowiących Państwa własność w związku z (...)
    Zasady dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu regulują przepisy art.
    106a-106q ustawy.
    Na podstawie art. 106b ust. 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
      1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art.
        106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku,

        podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz
        osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
      2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik
        korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
      3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany
        w pkt 1;
      4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o
        których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
      a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt
        4,
      c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a
        ust. 1b.
    Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Jak stanowi art. 2 pkt 31 ustawy:
      Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o fakturze – rozumie się przez to dokument
      w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane
      ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie.
    Zgodnie z art. 106i ust. 1 ustawy:
      Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w
      którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-9.
    W myśl art. 106i ust. 2 ustawy:
      Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość
      lub część zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, fakturę wystawia się nie
      później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano
      całość lub część zapłaty od nabywcy.
    Z uwagi na fakt, że jak wyżej wskazano, w przedmiotowej sprawie otrzymana należność z
    tytułu ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach
    stanowiących Państwa własność w związku z (...) nie spełnia funkcji odszkodowawczej, lecz
    stanowi wynagrodzenie za konkretne świadczenie, które mieści się w katalogu czynności
    podlegających opodatkowaniu wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy jako odpłatne
    świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, są Państwo zobowiązani do
    wystawienia faktury dokumentującej świadczoną usługę.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe
    tylko wtedy, gdy stan faktyczny będący przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze
    stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku
    opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

    Odnosząc się do powołanego przez Państwa orzeczenia Naczelnego Sądu
    Administracyjnego z 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I FSK 1612/20 należy wskazać, że dotyczy
    on konkretnej sprawy podatnika osądzonej w określonym stanie faktycznym i w tej
    sprawie rozstrzygnięcie w nim zawarte jest wiążące. Natomiast organy podatkowe mimo,
    że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami
    sądów, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost, z tego powodu, że nie stanowią
    materialnego prawa podatkowego.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i
        zastosują się Państwo do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.