Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/436-380/12/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2013-01-31
Teza: Czy czynności wykonywane w ramach systemu cash poolingu prowadzonego przez Bank podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności cywilnoprawne; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; umowa-umowa nienazwana; usługi-usługi finansowe
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 30 października 2012 r. (data wpływu do tut. Biura – 02 listopada 2012 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cash poolingu - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 02 listopada 2012 r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cash poolingu.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca (Spółka z o.o.) zamierza przystąpić do umowy zarządzania wspólną płynnością finansową (dalej również jako „umowa”, „umowa cash poolingu”) w ramach usługi jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego oferowanego przez bank z siedzibą w Polsce.

Generalnie, usługa cash poolingu rzeczywistego jest systemem zarządzania płynnością finansową spółek z danej grupy kapitałowej, którego głównym celem jest bardziej efektywne wykorzystanie nadwyżek finansowych spółek biorących udział w strukturze. W efekcie dochodzi do zmniejszenia kosztów finansowania poszczególnych uczestników i efektywnej alokacji środków pieniężnych w ramach danej grupy kapitałowej. W przypadku cash poolingu rzeczywistego, jego mechanizm opiera się na rzeczywistej konsolidacji sald z rachunków bankowych poszczególnych uczestników w opisany poniżej sposób.

W strukturze będą brali udział uczestnicy należący do jednej grupy kapitałowej, będący polskimi rezydentami podatkowymi (m.in. Wnioskodawca) w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz jeden nierezydent podatkowy w rozumieniu art. 3 ust. 2 tej ustawy.

W ramach „umowy” nierezydent podatkowy będzie pełnił funkcje tzw. „agenta”. Podstawę funkcjonowania cash poolingu będą stanowić:

*   rachunki bankowe, otwarte i prowadzone w PLN albo walucie obcej dla „agenta” oraz uczestników, na podstawie odrębnie zawartych umów (dalej jako: „rachunek główny agenta” w odniesieniu do rachunku agenta oraz „rachunki” w odniesieniu do „rachunków uczestników”), oraz
*   rachunek pomocniczy otwarty i prowadzony w PLN albo walucie obcej dla „agenta”, służący wyłącznie do przeprowadzania przez bank rozliczeń związanych z cash poolingiem (dalej jako: „rachunek pomocniczy agenta”).

W celu wykonania usługi jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego bank udzieli uczestnikom, na warunkach określonych w odrębnych umowach, limitów zadłużenia lub linii kredytowych.

Usługa cash poolingu rzeczywistego, świadczona przez bank, będzie polegała na codziennym bilansowaniu środków zgromadzonych na „rachunkach uczestników”. W tym celu, planowane jest, iż bank wykona poniższe operacje:

1\. Każdego dnia roboczego bank przeprowadzi kolejno po sobie następujące czynności, jako ostatnie operacje wykonane na „rachunkach” w danym dniu roboczym:

1.  ustali saldo na „rachunku” każdego z uczestników z osobna;
2.  ustali sumę sald dodatnich oraz sumę sald ujemnych;
3.  dokona obliczenia kwoty stanowiącej sumę sald dodatnich oraz sald ujemnych („suma”);
4.  w przypadku gdy „suma” ma wartość:

*   ujemną: bank dokona transferu środków pieniężnych stanowiących równowartość „sumy” z „rachunku głównego agenta” na „rachunek pomocniczy agenta”;
*   dodatnią: bank dokona transferu środków pieniężnych stanowiących równowartość „sumy” z „rachunku pomocniczego agenta” na „rachunek główny agenta”;

6.  w przypadku, gdy „suma” ma wartość równą zeru: operacje, o których mowa powyżej w pkt 1 lit. d) nie będą dokonywane, a bank przystąpi bezpośrednio do realizacji operacji, o których mowa poniżej w pkt 2.

2\. Jeżeli bank ustali, że:

1.  co najmniej jeden uczestnik niebędący „agentem” jest tzw. „uczestnikiem dodatnim” (tzn. saldo na jego „rachunku” ma wartość dodatnią) i co najmniej jeden uczestnik niebędący „agentem” jest tzw. „uczestnikiem ujemnym” (tzn. saldo na jego „rachunku” ma wartość ujemną), to wówczas „agent”, z wykorzystaniem środków pieniężnych dostępnych w jego „rachunku pomocniczym”, spłaci zobowiązania „uczestników ujemnych” względem banku i wstąpi w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. banku względem „uczestnika ujemnego” do wysokości dokonanej spłaty, w trybie art. 518 § 1 Kodeksu cywilnego; następnie, „uczestnicy dodatni” niebędący „agentem”, z wykorzystaniem środków pieniężnych zgromadzonych na ich „rachunkach”, spłacą zobowiązania „agenta”, istniejące w „rachunku pomocniczym agenta”, względem banku i wstąpią tym samym w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. banku względem „agenta” do wysokości dokonanej spłaty w trybie art. 518 § 1 Kodeksu cywilnego;
2.  każdy z uczestników innych niż „agent” jest „uczestnikiem dodatnim” lub saldo na „rachunku uczestnika” jest równe zeru, to wówczas „uczestnicy dodatni”, z wykorzystaniem środków pieniężnych zgromadzonych na ich „rachunkach”, spłacą zobowiązania „agenta”, istniejące w „rachunku pomocniczym agenta”, względem banku i wstąpią tym samym w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. banku względem „agenta” do wysokości dokonanej spłaty w trybie art. 518 § 1 Kodeksu cywilnego;
3.  każdy z uczestników innych niż „agent” jest „uczestnikiem ujemnym” lub saldo na „rachunku uczestnika” jest równe zeru, to wówczas „agent”, z wykorzystaniem środków pieniężnych dostępnych w jego „rachunku pomocniczym” spłaci zobowiązania „uczestników ujemnych” względem banku i wstąpi w ten sposób w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. banku względem „uczestników ujemnych” do wysokości dokonanej spłaty, w trybie art. 518 § 1 Kodeksu cywilnego.

3\. Dodatkowo, planowane jest by bank świadczył usługę polegającą na wyliczeniu i rozliczeniu (alokowaniu) odsetek, tj.:

1.  w odniesieniu do każdego „rachunku” bank na bazie dziennej dokona wyliczenia odsetek należnych od uczestnika z tytułu sald ujemnych oraz/albo należnych uczestnikowi z tytułu sald dodatnich, na podstawie sald prezentowanych na „rachunku” zgodnie z datą waluty tak, jakby nie dochodziło do transferów pomiędzy „rachunkiem” a „rachunkiem pomocniczym agenta”, jak opisano powyżej,
2.  dokona automatycznych miesięcznych księgowań pomiędzy „rachunkiem każdego uczestnika” i „rachunkiem głównym agenta” kwot odwzorowujących wysokość odsetek wypłacanych/pobieranych, na „rachunku każdego uczestnika” za poprzedni miesiąc, zgodnie z opisem wyliczenia w lit. a) powyżej.

Bank będzie pobierał od uczestników opłatę za świadczenie usługi jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego w ustalonej wysokości w postaci miesięcznej prowizji należnej od każdego uczestnika. Dodatkowo, bank będzie pobierał miesięczną opłatę za świadczenie usług w zakresie alokacji odsetek.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych umowa zarządzania wspólną płynnością finansową powiązanych podmiotów (umowa jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego) oraz świadczone w jej ramach czynności nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem Wnioskodawcy, umowa zarządzania wspólną płynnością finansową powiązanych podmiotów (umowa jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego) oraz świadczone w jej ramach czynności nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Wnioskodawca przytaczając art. 1 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych stwierdził, iż należy zauważyć, że art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Oznacza to, iż opodatkowaniu tym podatkiem podlegają wyłącznie czynności wymienione w powyższym katalogu.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że rozważana umowa jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego polegająca na zarządzaniu wspólną płynnością finansową podmiotów z jednej grupy kapitałowej, nie znajduje odpowiednika w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny i, pozostając umową nienazwaną, nie mieści się w zamkniętym katalogu art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Wynika to z faktu, iż, zdaniem Wnioskodawcy, celem ustawodawcy tworzącego przedmiotową normę prawną w takiej właśnie postaci było precyzyjne określenie czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Natura usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową (cash pooling), świadczonej przez bank, wskazuje, w opinii Wnioskodawcy, że jest to rozbudowany, wielostopniowy system rozliczeń finansowych w obrębie danej grupy kapitałowej - nie jest to natomiast żadna z czynności wymienionych w zamkniętym katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, umowa zarządzania wspólną płynnością finansową powiązanych podmiotów w ramach jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego oraz czynności wykonywane w ramach tej umowy nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Na potwierdzenie swojego stanowiska Wnioskodawca powołał szereg interpretacji indywidualnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
*   umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
*   umowy dożywocia,
*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
*   ustanowienie hipoteki,
*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
*   umowy depozytu nieprawidłowego,
*   umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, w których to umowach, w myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Należy stwierdzić, iż umowa cash pooling pozostaje umową nienazwaną. Ustawa Kodeks cywilny – w części zobowiązaniowej – nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy.

Umowa cash poolingu jest istotnie najbardziej zbliżona swą konstrukcją do umowy pożyczki. Jednakże przedstawiona we wniosku konstrukcja umowy cash poolingu, jako sposobu zarządzania płynnością finansową uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje istotnych jej znamion. Cash pooling polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków.

W przypadku cash poolingu mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz podmiotem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnik cash poolingu posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest – co do zasady – rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników cash poolingu lub też rachunek któregoś z uczestników, który posiada saldo dodatnie.

Nadto z treści wniosku wynika, iż transfery pieniężne pomiędzy uczestnikami będą odbywać się na podstawie instytucji nabycia wierzytelności skutkującej wstąpieniem w miejsce zaspokojonych wierzycieli (na podstawie art. 518 § 1 Kodeksu cywilnego).

Wskazana instytucja nie została wymieniona w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zatem, jeżeli nie przyjmie ona charakteru żadnej z czynności w nim wymienionych – omawiana czynność dokonywana w ramach umowy jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W związku z powyższym, należy stwierdzić, iż zawarcie umowy jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Czynności tego typu nie można zakwalifikować, np. jako umowy pożyczki wymienionej w tym katalogu. Tym samym – z powyższych przyczyn – zarówno zawarcie opisanej we wniosku umowy jak również wszystkie czynności dokonywane w ramach umowy jednokierunkowego cash poolingu rzeczywistego nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, bowiem nie mieszczą się w katalogu czynności ściśle wymienionych jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W świetle powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

W odniesieniu do powołanych przez Wnioskodawcę interpretacji organów podatkowych należy stwierdzić, że interpretacje te zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Niniejsza interpretacja stosownie do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że Minister Finansów, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną), została wydana wyłącznie dla Wnioskodawcy.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.