Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/415-492/08-2/JK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2008-10-24
Teza: Koszty uzyskania przychodów w przypadku sprzedaży praw poboru.
Słowa kluczowe: akcja-objęcie (nabycie) akcji; koszt-koszty uzyskania przychodów; prawa-prawo poboru
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 5a; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 17; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 4-art. 22; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 4-art. 23

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana …, przedstawione we wniosku z dnia 18 lipca 2008 r. (data wpływu 1 sierpnia 2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ustalenia kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 1 siepnia 2008 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ustalenia kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca jest indywidualnym inwestorem giełdowym. Wszystkie transakcje przeprowadza za pośrednictwem Domu Maklerskiego. Dom Maklerski dostarcza Zainteresowanemu po zakończeniu roku podatkowego informację podatkową PIT-8C, która stanowić ma podstawę do określenia podatku od uzyskanego dochodu giełdowego w deklaracji PIT-38.

W rozliczeniu kosztów transakcyjnych Dom Maklerski stosuje zasadę transakcji zamkniętych. Oznacza to, że wartościami odniesienia są w takim przypadku koszty uzyskania akcji (koszt ich zakupu) oraz wielkość przychodu wynikająca z faktu ich sprzedaży. Zasady te są czytelne, ale nie są uniwersalne. W sztywnych zasadach rozliczeń nierozwiązany został problem ustalania rzeczywistych kosztów uzyskania praw poboru dla nowych emisji akcji, uwzględniających ten sposób przydziału emitowanych akcji.

Według interpretacji Domu Maklerskiego wartość akcji uzyskanych z tytułu wykupu należnego prawa poboru równa jest ich cenie emisyjnej (cenie wykupu praw poboru). I taka interpretacja stosowana jest do rocznego rozliczenia kosztów. Dom Maklerski nie uwzględnia, w przyjętym sposobie rozliczania następujących faktów:

1.  prawo poboru posiada konkretną wartość, która powinna być wyliczana indywidualnie dla każdego inwestora giełdowego, zależną od kosztów nabycia akcji uprawniających do uzyskania tego prawa
2.  prawo poboru jest odrębnym papierem wartościowym, podlegającym takim samym regułom jak akcje
3.  prawo poboru winno być od momentu wykupienia ewidencjonowane (a nie jest) w zawartości portfela akcji, w zakresie ilościowo – wartościowym, a średnia cena akcji uzyskanych z wykupu praw poboru winna być sumą jednostkowego kosztu uzyskania prawa poboru i jednostkowej ceny emisyjnej wykupywanych akcji (a takiej zgodności w portfelowym wykazie Domu Maklerskiego nie ma).

Przyjęte, przez Dom Maklerski, zasady wypaczają roczne rozliczenia kosztów. W przypadku, gdy inwestor uzyska prawo poboru oraz je wykupi a jednocześnie sprzeda akcje (które musiał posiadać w dniu ustalenia prawa poboru) w tym samym okresie rozliczeniowym – roku podatkowym, a akcje nowej emisji (które uzyskał z wykupu prawa poboru) sprzeda w następnym okresie rozliczeniowym – roku podatkowym to uzyskane wyniki finansowe są kuriozalne. W pierwszym okresie wykazuje się dużą stratę, a w okresie następnym wykazany jest niewspółmierny do rzeczywistości duży dochód.

Przyczyną takich przekłamań jest nie uwzględnienie rzeczywistych kosztów uzyskania prawa poboru. Poza wypaczaniem wyników ekonomicznych ustala się nierzetelną podstawę opodatkowania, narażając tym samym inwestora giełdowego (podatnika) na zapłatę podatku większego, niż wynika to z faktycznie uzyskanego dochodu (szczególnie, że ustawa pozwala jednorazowo zmniejszyć dochód jedynie o maksimum 50% poniesionej wcześniej straty).

Zainteresowany przedstawia przykład liczbowy ilustrujący opisany stan faktyczny. Przykład obrazuje stosowany przez Dom Maklerski system liczenia kosztów dający w efekcie wypaczone wyniki. Przykład (stan rzeczywisty) dotyczy nowej emisji z prawem poboru akcji NFI X S.A. (dzisiejszy XX NFI S.A) serii B z 2006 roku.

W obliczeniach pominięto koszty dodatkowe np. prowizje maklerskie.

Po sesji w dniu 21 czerwca 2006 roku Zainteresowany posiadał w zawartości portfela 10 000 sztuk akcji NFI X, które zakupił wcześniej w obrocie giełdowym za kwotę 66 940,00 zł. Ustalenie prawa poboru przewidziane było na dzień 26 czerwca 2006 roku, więc zgodnie z systemem rozliczeń KDPW dzień 21 czerwca 2006 roku był faktycznym terminem wykazania stanu posiadania akcji, uprawniającym do objęcia nowej emisji akcji z prawem poboru. Fakt ten upoważniał do objęcia 10 000 sztuk jednostkowych praw poboru, z których każde pozwalało wykupić 4 akcje w cenie emisyjnej równej 0,20 zł/1 akcję. Łącznie można było więc wykupić 40 000 sztuk akcji nowej emisji serii B za kwotę 8 000,00 zł. W dniu 21 czerwca 2006 roku kurs akcji zamknięty został na poziomie 4,93 zł/1 akcję, a w dniu następnym 22 czerwca 2006 roku kurs odniesienia po odjęciu praw poboru określony został na 1,15 zł/1 akcję.

Posiadane 10 000 sztuk akcji sprzedane zostało w dniu 22 czerwca 2006 roku, po odjęciu prawa poboru, za kwotę 15.100,00 zł (po 1,51zł/1 akcję). Posiadane uprawnienia wynikające z ustalonego prawa poboru zostały wykupione w pełnej wysokości tj. 40 000 sztuk akcji za kwotę 8.000,00 zł w miesiącu sierpniu 2006 roku. Zakupione akcje weszły do normalnego obrotu giełdowego w dniu 16 października 2006 roku, po zasymilowaniu akcji serii A i B. Akcje te w ilości 40 000 sztuk, sprzedane zostały w 2007 roku za kwotę 120.800,00 zł (po 3,02 zł/1 akcję).

Dom Maklerski rozliczył transakcje w następujący sposób:

A. dla potrzeb PIT-8C za 2006 rok - poniesiony koszt z tytułu zakupu akcji serii A - 66.940,00 zł - poniesiony koszt z tytułu wykupu prawa poboru akcji serii B - 8.000,00 zł - przychód z tytułu zbycia akcji serii A - 15.100,00 zł - przeniesienie wartości niesprzedanych akcji serii B na 2007 rok - 8.000,00 zł - strata - 51.840,00 zł B. dla potrzeb PIT-8C za 2007 rok - poniesiony koszt z tytułu wykupu praw poboru w 2006 rok - 8.000,00 zł - przychód z tytułu zbycia akcji - 120.800,00 zł - dochód - 112.800,00 zł

Z tytułu dochodu za 2007 rok należny podatek do zapłacenia przez podatnika wyniósłby (przy uwzględnieniu straty za 2006 rok): (112.800,00- 0,5 x 51.840,00)x0,19= 16.507,00 zł.

Jest to wartość zawyżona, ponieważ rzeczywisty osiągnięty dochód, na przestrzeni lat 2006 i 2007 wynosi:

\- poniesiony koszt z tytułu zakupu akcji wynosi 66.940,00 + 8.000,00= 74.940,00 zł - przychód z tytułu zbycia akcji wynosi 15.100,00 zł = 120.800,00 zł = 135.900,00 zł - dochód 60.960,00 zł

Stąd należny do zapłacenia podatek wyniósłby: 60.960,00x0,019=11.582,00 zł.

Wykazany błąd w rozliczeniu wykonanym przez Dom Maklerski spowodowany jest pominięciem ustalenia wartości rzeczywistej uzyskanego prawa poboru. Wartość rzeczywista winna być ustalana indywidualnie w zależności od kosztu zakupu akcji uprawniających do skorzystania z prawa poboru. Podawane przez GPW wartości pośrednie są jedynie informacją dotyczącą aktualnie kształtującego się kursu (odcięcie wartości prawa poboru od ceny akcji w odniesieniu do kursu z dnia ustalenia prawa poboru, ustalenia kursu prawa poboru w przypadku jego giełdowych notowań w odniesieniu do aktualnego kursu akcji). W podanym przykładzie rzeczywista wartość uzyskanego prawa poboru wynosi 51.840,00 zł (wykazana strata za 2006 rok).

Za tę kwotę uzyskano możliwość zakupu 40 000 sztuk akcji serii B w cenie emisyjnej 0,20 zł/1 akcję. Stąd też ostateczna wartość wykupionych z przysługującego prawa poboru 40 000 sztuk akcji wynosi: 51.840,00 zł + 8.000,00 zł = 59.840,00 zł.

W związku z tym Dom Maklerski powinien rozliczyć transakcję w następujący sposób:

A. dla potrzeb PIT-8C za 2006 rok - poniesiony koszt z tytułu zakupu akcji serii A - 66.940,00 zł - poniesiony koszt z tytułu wykupu praw poboru akcji serii B - 8.000,00 zł - przychód z tytułu zbycia akcji serii A - 15.100,00 zł - przeniesienie wartości niesprzedanych akcji serii B na 2007 rok - 59.840,00 zł - dochód, strata - 0,00 zł B. dla potrzeb PIT-8C za 2007 rok - poniesiony koszt z tytułu zakupu akcji serii B w 2006 roku - 59.840,00 zł - przychód z tytułu zbycia akcji serii B - 120.800,00 zł - dochód - 60.960,00 zł

Obliczony dochód (60.960,00 zł) pokrywa się z wartością wyliczoną powyżej sumarycznie dla 2006 i 2007 roku.

Swoje zastrzeżenia do sposobu wyliczania przychodu i kosztu dla potrzeb informacji PIT-8C Zainteresowany zgłosił do Domu Maklerskiego. Reklamacja nie została uwzględniona. Zasugerowano Wnioskodawcy wykonanie samodzielnych wyliczeń dla potrzeb rocznej deklaracji rozliczeniowej PIT-38.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy Dom Maklerski powinien każdorazowo wyliczać rzeczywistą wartość uzyskania prawa poboru w zależności od kosztów nabycia akcji uprawniających do uzyskania tego prawa poboru, a tym samym czy wartość ta winna być zaewidencjonowana w zawartości portfela posiadanych akcji, oraz czy końcowe rozliczenie kosztów winno następować dopiero w momencie sprzedaży akcji uzyskanych z wykupu praw poboru?

Zdaniem Wnioskodawcy, ustawa o obrocie instrumentami finansowymi rozróżnia pojęcie „akcja” od „prawo poboru” jako dwóch różnych papierów wartościowych. Poprzez pojęcie „prawo poboru” rozumie się, że jest to przywilej pierwszeństwa uprawniający do zakupu nowych akcji w ramach nowej emisji, tzw. emisji z prawem poboru przez dotychczasowych akcjonariuszy. „Prawo poboru” może być notowane na giełdzie jako samodzielny papier wartościowy.

Podstawową wytyczną ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest stwierdzenie, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu uzyskania przychodów albo też zabezpieczenia źródła przychodów. Określony wydatek można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wtedy, gdy ma on wpływ na osiągane przez podatnika przychody, a więc gdy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy poniesionym wydatkiem, a uzyskanym przychodem.

W przypadku obrotu giełdowego, odpłatnego zbywania akcji lub też praw poboru, kosztami uzyskania przychodów są koszty bezpośrednio związane z przedmiotową transakcją, a więc np.: koszt zakupu akcji, koszt uzyskania prawa poboru. Kosztami dodatkowymi są np. koszt obsługi konta w biurze maklerskim, prowizje pobierane przez biuro od przeprowadzanych transakcji.

Wnioskodawca uważa, że koszt uzyskania prawa poboru winien być każdorazowo wyliczany (w zakresie wielkości rzeczywistej) przez prowadzące rachunek giełdowy biuro maklerskie, dla każdego inwestora giełdowego indywidualnie. Końcowe rozliczenie kosztów uzyskania prawa poboru następować winno w momencie odpłatnego zbycia akcji, uzyskanych z racji wykupu prawa poboru. Wykazywana w portfelu posiadanych akcji średnia cena zakupu akcji nowej emisji (pozyskanych z wykupu praw poboru) winna korespondować z poniesionymi kosztami obejmującymi koszt uzyskania prawa poboru + koszt wykupu praw poboru (cena emisyjna).

Z przedstawionego przykładu liczbowego Zainteresowany wyciągnął następujące wnioski potwierdzające Jego stanowisko:

1.  faktycznie poniesione koszty uzyskania praw poboru winny być każdorazowo przez Dom Maklerski wyliczane i rozliczane w ramach przychodu powstałego ze zbycia akcji uzyskanych z wykupu praw poboru w dowolnym okresie rozliczeniowym. W podanym przykładzie rzeczywisty koszt uzyskania prawa poboru wyniósł: 51.840,00 zł : 10 000 = 5, 184 zł za 1 prawo poboru, a koszt 1 akcji z tytułu wykupu praw poboru wyniósł 59.840,00 zł : 40 000 = 1,496 zł za akcję. W przedstawionych wyliczeniach rocznych Dom Maklerski przyjął wartość 0,20 zł za 1 akcję.
2.  przyjęty przez Dom Maklerski sposób rozliczania kosztów i dochodu (z pominięciem ustalenia rzeczywistych kosztów uzyskania prawa poboru) sprawdza się jedynie w dwu skrajnych przypadkach: - gdy wszystkie transakcje zakupu i sprzedaży mieszczą się w jednym okresie rozliczeniowym – roku podatkowym, - gdy przysługujące prawo poboru przepadło bo inwestor nie wykupił w obowiązującym terminie przysługujących akcji.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), źródłem przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt. 8 lit. a) – c) ustawy. Stosownie zaś do przepisu art. 17 ust. 1 pkt 6a cyt. ustawy, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych.

W myśl art. 5a pkt 11 cyt. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych – rozumie się przez to papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538). Natomiast w myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy papierami wartościowymi są m.in. akcje i prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz.1037, ze zm.).

Tak więc ustawa o obrocie instrumentami finansowymi wyraźnie rozróżnia pojęcie „akcji” od pojęcia „prawo poboru”. Zgodnie z art. 433 § 1 Kodeksu spółek handlowych prawo poboru nowych akcji jest prawem akcjonariusza ucieleśnionym w akcji. Jest to przywilej pierwszeństwa przy zakupie nowych akcji spółki przez jej dotychczasowych akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby akcji już posiadanych. W zależności od wielkości nowej emisji w stosunku do już zarejestrowanej liczby akcji, ustalany jest parytet, informujący, ile nowych akcji można nabyć będąc posiadaczem jednej akcji starej emisji. Korzystając z prawa poboru dotychczasowi akcjonariusze mają możliwość zachowania dotychczasowego stanu posiadania w spółce akcyjnej. Ważną cechą prawa poboru jest to, że może ono być przedmiotem obrotu na giełdzie jako samodzielny papier wartościowy. Oznacza to, że dotychczasowi posiadacze starych akcji mogą też zrezygnować z prawa objęcia nowych akcji sprzedając to prawo na giełdzie.

Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych, albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e.

Przy czym koszty te można podzielić na dwie grupy: bezpośrednio przypisane do konkretnej transakcji – np. koszt nabycia odpłatnie zbywanego papieru wartościowego, koszty poniesione przez podatnika związane z obsługą rachunku przez biuro maklerskie, w celu uzyskania, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów (np. koszty prowizji, w tym kupna i sprzedaży, poniesione w roku związane z prowadzeniem lub założeniem rachunku, koszty transferów, zdeponowania papierów, itp.).

Zatem aby określony wydatek można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów musi on mieć wpływ na osiągane przez podatnika przychody, a więc musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy poniesionym wydatkiem, a uzyskanym przychodem.

Reasumując, kosztami uzyskania przychodów przy odpłatnym zbyciu papierów wartościowych są koszty bezpośrednio przypisane do przedmiotowej transakcji oraz wydatki poniesione w roku podatkowym na obsługę rachunku maklerskiego.

Mając więc na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz cytowane wyżej przepisy prawa należy stwierdzić, iż wydatek poniesiony przez Zainteresowanego na zakup praw poboru do akcji stanowi koszty uzyskania przychodów w momencie sprzedaży przedmiotowych akcji.

Zgodnie z art. 14b § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).

Wydając interpretację w trybie ww. przepisu organ nie oblicza wysokości należnego podatku jak również wysokości kosztów uzyskania przychodów, w związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu nie ustosunkował się do przedstawionych przez Wnioskodawcę obliczeń.

Mając powyższe na uwadze podkreślić należy również, iż organ podatkowy wydając interpretację indywidualną nie jest uprawniony do oceniania prawidłowości postępowania Domu Maklerskiego.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.