Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPTPP1/4512-597/15-4/MW
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi
Data wydania: 2016-03-10
Teza: uznanie kwoty kosztów zastępstwa procesowego za kwotę netto
Słowa kluczowe: koszt-koszty zastępstwa procesowego; opodatkowanie-podstawa opodatkowania; świadczenie-świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29 (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30b; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30c

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) i w związku z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1649 z późn. zm.) oraz § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015r. poz. 643), Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 23 listopada 2015r. (data wpływu 25 listopada 2015 r.), uzupełnionym pismem z dnia 11 lutego 2016r. (data wpływu 15 lutego 2016r.) oraz z dnia 23 lutego 2016r. (data wpływu 4 marca 2016r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie uznania kwoty kosztów zastępstwa procesowego za kwotę netto – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 25 listopada 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie uznania kwoty kosztów zastępstwa procesowego za kwotę netto.

Wniosek został uzupełniony w dniu 15 lutego 2016r. w zakresie doprecyzowania przedmiotu wniosku, przepisów prawa podatkowego, stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego oraz w dniu 4 marca 2016r. o podpis Wnioskodawczyni na uzupełnieniu wniosku.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny (doprecyzowany w uzupełnieniu wniosku).

Wnioskodawczyni prowadzi Kancelarię Adwokacką i jest czynnym podatnikiem VAT. W ramach świadczonych usług prawnych Wnioskodawczyni podpisała umowę na wykonywanie obsługi prawnej Spółki z o.o. Obsługa ta polega na opiniowaniu spraw bieżących, przygotowywaniu projektów umów i pism, na konsultacjach ustnych oraz na wykonywaniu zastępstwa procesowego spółki przed sądami oraz w postępowaniu egzekucyjnym. Na mocy zawartej umowy za świadczenie tych usług ustalono wynagrodzenie ryczałtowe w stałej kwocie powiększone o 23% VAT. Spółka dokonuje również zwrotu zasądzonych kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu sądowym i egzekucyjnego po ich wyegzekwowaniu od dłużnika. Zwrot kosztów zastępstwa następuje po wystawieniu przez Wnioskodawczynię faktury na Spółkę. Wnioskodawczyni fakturując na Spółkę zwrot kosztów zastępstwa procesowego lub egzekucyjnego w kwocie zasądzonej, dolicza 23% VAT.

Na pytanie „Jakie postanowienia (uregulowania) dotyczące wysokości dodatkowego wynagrodzenia z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym zawiera umowa pomiędzy Wnioskodawczynią a Spółką z o.o.?” Wnioskodawczyni odpowiedziała w uzupełnieniu wniosku, że:

Na mocy postanowienia § 3 ust 1-3 umowy obsługi prawnej z dnia 1 lipca 2012 r. za wykonanie zlecenia strony uzgodniły miesięczne wynagrodzenie ryczałtowe w określonej kwocie netto. Wynagrodzenie przysługuje za czas pracy i za wszelkie podjęte czynności, które są choćby pośrednio związane z przedmiotem zlecenia i podjęte zostały dla osiągnięcia celu pożądanego przez Zleceniodawcę. Wynagrodzenie obejmuje wszelkie koszty Zleceniobiorcy jakie może on ponieść w związku z wykonywaniem umowy, wliczając w to podróże do spółek powiązanych zleceniodawcy. Kwota wynagrodzenia powiększona zostanie o stawkę podatku VAT w wysokości 23 %.

W § 3 ust. 6 strony wskazały, iż niezależnie od postanowień zawartych w ust. 1-3 w razie reprezentowania zleceniodawcy przed Sądem, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie zasądzone na rzecz Zleceniodawcy od strony przeciwnej albo Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Powyższe postanowienie dotyczy również zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez komornika, a także zwrotu kosztów przyznanych Zleceniodawcy w postępowaniu przed innym organem, niż wymienione.

Ponadto z uzupełnienia wynika, że: Wystawiając fakturę obejmującą wartość zasądzonych kosztów w postępowaniu sądowym bądź egzekucyjnym, Wnioskodawczyni wskazuje ich wartość jako cenę, nie obejmującą podatku od towarów i usług, tj. cenę netto.

Stan faktyczny, będący przedmiotem wniosku zaistniał od początku obowiązywania umowy tj. 1 lipca 2012 r. i w związku z dalszym obowiązywaniem przedmiotowej umowy trwa w obecnym czasie.

Dla niniejszego stanu faktycznego zastosowanie znajdzie obowiązujący od 1 stycznia 2014 r. art. 29a ustawy o podatku od towarów i usług ( poz. 61 wniosku ORD -IN ).

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy Wnioskodawczyni postępuje prawidłowo wystawiając fakturę obejmującą kwotę stanowiącą równowartość zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego lub ustalonych przez komornika kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym, powiększoną o 23% VAT?

Zdaniem Wnioskodawczyni (ostatecznie przedstawionym w uzupełnieniu wniosku), postępuje ona prawidłowo wystawiając fakturę obejmującą kwotę stanowiącą koszty zastępstwa procesowego lub zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym powiększoną o podatek VAT.

Na podstawie art. 29a, podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W myśl ust. 6 niniejszego wskazanego artykułu, podstawa opodatkowania obejmuje:

1.  podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2.  koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

W przedstawionym we wniosku przez Wnioskodawczynię ustalone zostały w umowie strony zasady wynagrodzenia adwokata poprzez zapłatę kwoty ryczałtu powiększoną o należny podatek VAT. Analogiczne zasady stosowane przez Wnioskodawcę do otrzymywanych kosztów zastępstwa w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym. Oczywista jest konstatacja, iż zastępstwo w postępowaniu egzekucyjnym i sądowym oraz wynagrodzenie z nim związane stanowi odpowiednio świadczenie usługi i cenę należną za wskazaną usługę. Zgodnie z ustawą ta cena stanowi podstawę opodatkowania, zatem jest ceną netto, którą należy powiększyć o należny podatek VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług w rozumieniu art. 5 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Przepis art. 15 ust. 1 ustawy stanowi, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza – według art. 15 ust. 2 ustawy – obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W świetle art. 29 ust. 1 ustawy, obowiązującego do 31 grudnia 2013r., podstawą opodatkowania jest obrót z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy, obowiązującym od 1 stycznia 2014r., podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Uregulowanie wynikające z art. 29 ust. 1 i art. 29a ust. 1 ustawy stanowi odpowiednik art. 73 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.), zgodnie z którym podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi wynagrodzenie (zapłatę), które dostawca towarów lub świadczący usługi otrzymał lub ma otrzymać od nabywcy, klienta lub osoby trzeciej z tytułu wykonanych czynności, łącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takich dostaw.

W myśl art. 29a ust. 6 ustawy, obowiązującego od 1 stycznia 2014r., podstawa opodatkowania obejmuje:

1.  podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2.  koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Stosownie do art. 29a ust. 7 ustawy, obowiązującego od 1 stycznia 2014r., podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

1.  stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2.  udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3.  otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Należy zwrócić uwagę, iż ustanawiając zastępstwo procesowe w sprawach prowadzonych przed sądem, w zawartej umowie cywilnoprawnej zwykle określana jest szczegółowo wysokość wynagrodzenia oraz zasady jego ustalania dla pełnomocnika, w tym celu między innymi, aby uniknąć nieporozumień co do prawidłowego określenia wynagrodzenia z tego tytułu.

Zatem, w sytuacji braku odmiennego uregulowania w postanowieniach zawartej umowy cywilnoprawnej dotyczącej wysokości wynagrodzenia z tytułu kosztów zastępstwa procesowego, wynagrodzenie z tytułu kosztów zastępstwa procesowego winno być potraktowane jako kwota brutto, tj. zawierająca podatek o towarów i usług.

Jak wynika z okoliczności przedstawionych we wniosku, umowa podpisana przez Wnioskodawczynię ze Spółką na świadczenie usług zawiera uregulowania dotyczące wysokości wynagrodzenia za obsługę prawną - § 3 ust. 1-3 umowy - miesięczne wynagrodzenie zostało określone ryczałtowo w kwocie netto, kwota wynagrodzenia powiększana jest o stawkę podatku VAT w wysokości 23%. W § 3 ust. 6 strony wskazały, iż niezależnie od postanowień zawartych w ust. 1-3 w razie reprezentowania zleceniodawcy przed Sądem, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie zasądzone na rzecz Zleceniodawcy od strony przeciwnej albo Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Powyższe postanowienie dotyczy również zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez komornika, a także zwrotu kosztów przyznanych Zleceniodawcy w postępowaniu przed innym organem, niż wymienione.

Zatem należy stwierdzić, że ww. umowa nie zawiera postanowień, z których wynikałoby, że zasądzone koszty zastępstwa procesowego lub ustalonych przez komornika stanowią kwotę netto, którą należy powiększyć o podatek VAT.

Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, należy stwierdzić, że podstawą opodatkowania dla czynności będących przedmiotem wniosku jest, odpowiednio zgodnie z art. 29 ust. 1 i art. 29a ust. 1 ustawy, wszystko, co stanowi wynagrodzenie, które Wnioskodawczyni otrzymuje z tytułu zastępstwa procesowego lub ustalonych przez komornika za świadczone usługi. Zatem zwrot kosztów zastępstwa procesowego lub ustalonych przez komornika, które Wnioskodawczyni otrzymuje, jest kwotą brutto, tj. kwotą, która zawiera kwotę podatku VAT.

Zatem kwota kosztów zastępstwa procesowego lub ustalonych przez komornika, w związku z brakiem – jak wynika z okoliczności przedstawionych we wniosku - odmiennego uregulowania w postanowieniach zawartej umowy cywilnoprawnej dotyczącej wysokości wynagrodzenia z tytułu ww. kosztów, powinna być uznana za kwotę brutto.

Okoliczność, że kwestia wynagrodzenia podstawowego oraz wynagrodzenia dodatkowego wynika z jednej umowy nie może determinować, że zasady określone dla opodatkowania wynagrodzenia podstawowego mają odpowiednie zastosowanie do zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego lub ustalonych przez komornika kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym, skoro – jak wynika z ww. umowy – w powyższym zakresie nie ma stosownych uregulowań w umowie.

Tym samym należy stwierdzić, że Wnioskodawczyni, powiększając o 23% VAT wartość zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego lub ustalonych przez komornika kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym, postępuje nieprawidłowo.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania) Zainteresowanego. Inne kwestie, które nie zostały objęte pytaniem wskazanym we wniosku, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone. Niniejsza interpretacja nie rozstrzyga kwestii podstawy opodatkowania ewentualnych innych elementów wynagrodzenia Wnioskodawczyni z tytułu świadczonych usług.

Dodatkowo tut. Organ zwraca uwagę, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Zaznaczenia wymaga, że organ podatkowy jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Wnioskodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w…, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.