Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.215.2021.1.ASZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-02-15
Teza: Przeniesienie praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej
Słowa kluczowe: darowizna; spółki-spółka jawna; wspólnik
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania-Zakres opodatkowania; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania-Zwolnienia od opodatkowania
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1

Interpretacja indywidualna
==========================

– stanowisko nieprawidłowe
==========================

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

3 grudnia 2021 r. wpłynął Pani wniosek z 29 listopada 2021 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Wniosek dotyczy m.in. podatku od spadków i darowizn. Treść wniosku jest następująca:

**Opis stanu faktycznego**

Mąż Wnioskodawczyni w 1990 r. zawarł z osobą trzecią umowę spółki cywilnej celem prowadzenia przedsiębiorstwa zarobkowego. Środki na wkład do spółki męża pochodziły z majątku wspólnego małżonków – Wnioskodawczyni i jej męża.

Małżeństwo Wnioskodawczyni zawarte zostało przed powstaniem spółki cywilnej i trwa do dnia dzisiejszego. Przez cały okres trwania małżeństwa między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa małżeńska.

W dniu 22 kwietnia 2008 r. doszło do przekształcenia w trybie art. 26 § 4 Kodeksu spółek handlowych – spółki cywilnej w spółkę jawną.

Majątek spółki tworzy nie tylko wkład pierwotny, ale i zysk niewypłacony przez wspólników. W związku z problemami zdrowotnymi małżonka i jego niemożnością uczestniczenia w prowadzeniu spraw spółki, podjęto decyzję o przeniesieniu z małżonka na Wnioskodawczynię ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej w trybie art. 10 Kodeksu spółek handlowych – ze skutkiem od dnia 1 listopada 2021 r. Fakt ten został zgłoszony sądowi rejestrowemu.

Biorąc pod uwagę to, iż między Wnioskodawczynią i jej mężem istnieje wspólność majątkowa małżeńska, przedmiotowe przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej nastąpiło pod tytułem darmym.

### Pytanie w zakresie podatku od spadków i darowizn

Czy w zaistniałym stanie faktycznym mamy do czynienia z koniecznością zastosowania przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn do przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej – art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn (darowizna)?

**Pani stanowisko w sprawie**

Zdaniem Wnioskodawczyni, w zaistniałym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z sytuacją, która rodziłaby obowiązki na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Pomiędzy małżonkami nie doszło do darowizny (która celem zwolnienia winna zostać zgłoszona organom podatkowym), ponieważ Wnioskodawczyni nie uzyskała przysporzenia majątkowego – nie zwiększyła swych aktywów, czy też zmniejszyła stanu swych zobowiązań.

Na potwierdzenie swojego stanowiska Wnioskodawczyni przytoczyła fragment interpretacji indywidualnej.

Z uwagi na zakres tej interpretacji, przywołaliśmy powyżej tylko tę część Pani stanowiska, która odnosi się do zagadnienia dotyczącego podatku od spadków i darowizn.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2) darowizny, polecenia darczyńcy;

3) zasiedzenia;

4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.


-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Stosownie do art. 1 ust. 2 ww. ustawy:

Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Z kolei, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 9.637 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.

W rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:

Do grupy I zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

Natomiast zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy od spadków i darowizn:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.

Stosownie do art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Podkreślić należy, że katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn określony w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wobec tego jedynie wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią przypadki podlegające opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że między Panią i mężem istnieje wspólność majątkowa małżeńska. Pani mąż w 1990 r. zawarł z osobą trzecią umowę spółki cywilnej. W 2008 r. spółka cywilna została przekształcona w spółkę jawną. Została podjęta decyzja o przeniesieniu z małżonka na Panią ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej w trybie art. 10 Kodeksu spółek handlowych. Przedmiotowe przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej nastąpiło pod tytułem darmym.

W myśl art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.):

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Umowa jest czynnością prawną zawierającą co najmniej dwa zgodne oświadczenia woli zmierzające do powstania, zmiany lub ustania stosunku prawnego. Strony mają prawnie zagwarantowaną swobodę:

\- w wyborze kontrahenta,

\- ukształtowania treści konkretnego stosunku zobowiązaniowego (w granicach wyznaczonych przez właściwość, naturę tego stosunku, przepisy bezwzględnie obowiązujące

oraz zasady współżycia społecznego),

\- w nadaniu określonej formy oświadczeń woli stron.

Uczestnicy obrotu, zawierający umowę, mają dodatkowo wybór pomiędzy ustawowo określonymi wzorcami umów (tzw. „umowami nazwanymi”, tj. „zaproponowanymi przez ustawodawcę” poprzez uregulowanie ich postanowień w przepisach prawa cywilnego) oraz stosunkami, których postanowienia nie mieszczą się w takich wzorcach (tzw. umowy nienazwane).

Kwestię przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika reguluje art. 10 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm.).

W myśl art. 10 § 1– 3 ustawy Kodeks spółek handlowych:

Ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przeniesiony na inną osobę tylko wówczas, gdy umowa spółki tak stanowi.

Ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przeniesiony na inną osobę tylko po uzyskaniu pisemnej zgody wszystkich pozostałych wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

W przypadku przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę, za zobowiązania występującego wspólnika związane z uczestnictwem w spółce osobowej i zobowiązania tej spółki osobowej odpowiadają solidarnie występujący wspólnik oraz wspólnik przystępujący do spółki.

Jak z powyższego wynika art. 10 Kodeksu spółek handlowych razem z odpowiednimi zapisami umowy spółki stanowi niezbędne minimum prawne umożliwiające zbycie ogółu praw i obowiązków wspólnika.

Należy jednak mieć na względzie, że przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, o którym mowa w art. 10 Kodeksu spółek handlowych może zostać przeprowadzone w dowolnej formie prawnej (umowa nazwana, np. umowa sprzedaży, umowa darowizny lub umowa nienazwana), gdyż przepisy Kodeksu spółek handlowych nie określają rodzaju umowy w oparciu, o którą powinno dojść do przeniesienia członkostwa.

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Wskazała Pani, że przeniesienie ogółu praw i obowiązków spółki jawnej nastąpiło pod tytułem darmym.

Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego osobie obdarowanej (świadczenie musi wzbogacić obdarowanego)

i zobowiązanie darczyńcy musi być zamierzone jako nieodpłatne. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za otrzymane świadczenie. Istotą darowizny – jako czynności nieodpłatnej – jest więc brak po drugiej stronie ekwiwalentu w postaci świadczenia wzajemnego. Darowizna może polegać zarówno na przesunięciach do majątku obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i na innych postaciach dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia jego majątku, a po stronie majątku obdarowanego do zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów.

Skoro zatem – jak Pani wskazała – przeniesienie ogółu praw i obowiązków spółki jawnej nastąpiło pod tytułem darmym, to w przedstawionym stanie faktycznym doszło do darowizny, o której mowa w art. 888 powołanego powyżej Kodeksu cywilnego.

Nie można się bowiem zgodzić z Panią, że w opisanej sytuacji, skoro pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspolność majątkowa małżeńska, nie nastapi w jej przypadku przysporzenie majątkowe.

Zgodnie z art. 31 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359):

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r.

poz. 266, 321, 568, 695 i 875).

Zgodnie z art. 33 pkt 3 ww. ustawy:

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom.

Stosownie do art. 33 pkt 10 cyt. ustawy:

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Z wniosku wynika, że Pani mąż w 1990 r. zawarł z osobą trzecią umowę spółki cywilnej. W 2008 r. spółka cywilna została przekształcona w spółkę jawną.

Z powołanego powyżej art. 33 pkt 3 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy wynika, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom. Pod pojęciem praw majątkowych wynikających ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom należy rozumieć w przypadku spółki cywilnej prawa wchodzące w jej skład, ale także roszczenie o zwrot wkładu w przypadku wystąpienia wspólnika ze spółki i wierzytelność z tytułu udziału po rozwiązaniu spółki. W konsekwencji do majątku osobistego małżonka będą również należały wszystkie prawa majątkowe nabyte po rozwiązaniu, likwidacji czy przekształceniu spółki cywilnej oraz ich surogaty.

Jeżeli przedmioty majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom stanowią majątek osobisty małżonka, to również udział w majątku powstały na skutek rozwiązania spółki cywilnej stanowi majątek osobisty małżonka, podobnie jak zwracane wkłady czy nadwyżka wspólnego majątku wypłacana wspólnikom stosownie do udziału w zyskach spółki. Okoliczność, że wkłady wniesione przez małżonka do spółki cywilnej zostały pokryte z majątku wspólnego, nie zmienia oceny, że dokonane przez małżonka przesunięcie majątkowe spowodowało, że przysługujące mu prawa wspólnika spółki cywilnej uzyskane w zamian za wniesienie wkładów weszły w skład jego majątku osobistego.

Zatem przysługujące małżonkowi – wspólnikowi spółki cywilnej prawa związane z wniesionymi przez niego wkładami do spółki cywilnej z majątku wspólnego małżonków, wchodzą w skład jego majątku osobistego. Przeniesienie więc prawa własności poszczególnych składników wchodzących w skład majątku wspólników spółki cywilnej na ich rzecz lub jednego ze wspólników następuje do majątku osobistego każdego z nich lub tego, na rzecz którego nastąpiło przysporzenie.

Tak samo będzie w sytuacji, gdy spółka cywilna zostanie przekształcona w inną spółkę, np. spółkę jawną. Udziały w spółce jawnej (prawa majątkowe) zostaną bowiem nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (za prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej, jaka istniała w spółce cywilnej).

Tym samym – mając na uwadze treść art. 33 pkt 10 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy – po przekształceniu spółki cywilnej w spółkę jawną – prawa majątkowe związane ze spółką jawną wchodzą do majątku odrębnego wspólnika spółki jawnej, mimo, że przed założeniem spółki cywilnej, wkłady do niej wniesione pochodziły z majątku wspólnego małżonków.

Jeżeli zatem przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej (Pani męża) nastąpiło pod tytułem darmym na Pani rzecz, to skutkuje ono przysporzeniem majątkowym po Pani stronie, rodzącym obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Nastąpiło bowiem przeniesienie prawa własności składników majątkowych z majątku osobistego Pani męża – wspólnika spółki jawnej i przeniesienie do Pani majątku osobistego.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skoro przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej (Pani męża) zostało dokonane tytułem darowizny (pod tytułem darmym), to ich nabycie przez Panią będzie objęte regulacją przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn i będzie skutkować powstaniem obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn na zasadach przewidzianych dla osób zaliczonych do I grupy podatkowej. Powyższe nabycie może jednak korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jeżeli zostaną spełnione łącznie warunki wymienione w powołanych wyżej przepisach art. 4 ust. 4 i art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Nie można zatem zgodzić się z Pani stanowiskiem, z którego wynika, że w zaistniałym stanie faktycznym nie ma zastosowania art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Skoro przekazanie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej zostało dokonane tytułem darmym to przekazanie to spowodowało przysporzenie majątku Pani kosztem majątku męża, zatem przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn znajdą zastosowanie.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych zostały wydane odrębne rozstrzygnięcia.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako: Ordynacja podatkowa). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem

czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

\- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

\- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.