Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP1/443-344/12-2/JL
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2012-07-05
Teza: Uznanie za wynagrodzenie za usługę środków pieniężnych pobieranych od pożyczkobiorców przez pełnomocnika pożyczkodawcy.
Słowa kluczowe: pełnomocnictwo; pożyczka; świadczenie-świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 12.04.2012 r.(data wpływu 19.04.2012 r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie uznania za wynagrodzenie za usługę środków pieniężnych pobieranych od pożyczkobiorców przez pełnomocnika pożyczkodawcy - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 19.04.2012r. wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie uznania za wynagrodzenie za usługę środków pieniężnych pobieranych od pożyczkobiorców przez pełnomocnika pożyczkodawcy.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością M. (zwana dalej „M” lub podatnikiem) prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na działalności finansowej usługowej w zakresie obsługi podmiotów gospodarczych przy rozliczeniach dokonywanych przez nich z ich kontrahentami i klientami.

M. zawarła umowę ramową o świadczeniu usług z A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (zwaną dalej „A.”), która prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na udzielaniu krótkoterminowych pożyczek konsumenckich. Przedmiotem umowy ramowej jest świadczenie usług przez M. na rzecz A. w związku z prowadzoną przez A działalnością gospodarczą polegającą m.in. na udzielaniu krótkoterminowych pożyczek konsumenckich, gdzie M. zostaje zlecone wykonanie usług zgodnie z treścią umowy ramowej tj. M zobowiązało się do świadczenia na rzecz A. usług organizacyjnych, doradczych i finansowych. Ponadto A udzieliło M. pełnomocnictwa do dokonywania w imieniu i na rzecz A. czynności prawnych i faktycznych wskazanych w umowie ramowej, z prawem udzielania dalszych pełnomocnictw. Zgodnie z przedmiotową umową ramową M. zobowiązało się m.in. do:

*   zawierania umów pożyczek w imieniu i na rzecz A.,

*   wysyłania w imieniu i na rzecz A. wezwań do zapłaty, w związku z czym M. jest uprawnione do pobierania na swoją rzecz stosownych opłat od konsumenta,

*   odbioru wszelkich zobowiązań pieniężnych uiszczanych przez konsumenta – pożyczkobiorcę, a wynikających z umowy pożyczki pomiędzy danym konsumentem, a A., oraz umową dodatkową do umowy pożyczki zawartą pomiędzy M, a konsumentem - pożyczkobiorcą, w tym kosztów wystosowywania wezwań do zapłaty i kosztów zabezpieczenia we własnym imieniu i na własną rzecz.

W świetle powyższej umowy ramowej M. zobowiązało się do niezwłocznego - najpóźniej w terminie 30 dni od uzyskania przedmiotowych środków - przekazywania uzyskanych od konsumenta - pożyczkobiorcy kwot zobowiązań pieniężnych należnych A., w tym spłaconego kapitału pożyczki, odsetek zwykłych, opłaty przygotowawczej za udzielenie pożyczki i innych należnych kwot, wynikających z urnowy pożyczki pomiędzy danym konsumentem, a A., oraz umową dodatkową do umowy pożyczki zawartą pomiędzy M., a konsumentem, przelewem na właściwe konto bankowe A. Powyższe nie dotyczy środków pieniężnych uzyskiwanych od konsumenta - pożyczkobiorcy przez M we własnym imieniu i na własną rzecz – M. zachowuje dla siebie wpłacone przez pożyczkobiorcę odsetki karne, koszty zabezpieczenia i koszty wezwań do zapłaty.

Z tytułu świadczonych usług A. uiszcza M. miesięczne wynagrodzenie, powiększane o podatek VAT według obowiązującej stawki.

Umowy pożyczek z pożyczkobiorcami zawierane są pomiędzy A. jako pożyczkodawcą reprezentowaną przez M. Zgodnie z umowami pożyczek wszelka spłata pożyczki i wszelkie powstałe w związku z nią opłaty, koszty, odsetki i inne świadczenia pieniężne, przez pożyczkobiorcę winny być spłacane na konto bankowe spółki M. M. jest uprawnione do przyjmowania w/w świadczeń na podstawie opisanej wyżej umowy ramowej z A. oraz umowy dodatkowej zawartej z pożyczkobiorcą; będącej integralną częścią umowy pożyczki.

W świetle wspomnianej umowy dodatkowej zawieranej między Ma pożyczkobiorcą będącej integralną częścią umowy pożyczki zawieranej pomiędzy A., reprezentowaną przez Ma pożyczkobiorcą, wszelka spłata pożyczki i wszelkich powstałych w związku z nią opłat, kosztów, odsetek i innych świadczeń pieniężnych odbywać się będzie wyłącznie na konto bankowe spółki M.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

1.  Czy z tytułu pobierania przez M. od pożyczkobiorców kwot należnych A., w tym opłaty przygotowawczej i ich przekazania na rzecz A. można uznać, iż dochodzi do odpłatnego świadczenia przez M usług, a tym samym czy podlega to po stronie M. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
2.  Czy z tytułu pobierania przez M. od pożyczkobiorców kwot należnych M., które nie są przekazywane A., można uznać, iż dochodzi do odpłatnego świadczenia przez M. usług, a tym samym czy podlega to po stronie M. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
3.  Czy jeżeli uznać, że powyższe czynności wskazane w punkcie 1 i 2 podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to czy mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów usług?

Zdaniem Wnioskodawcy:

Ad. 1)

W ocenie podatnika z tytułu pobierania przez M od pożyczkobiorców kwot należnych A, w tym opłaty przygotowawczej i ich przekazania na rzecz A nie można uznać, iż dochodzi do odpłatnego świadczenia przez M usług, a tym samym nie podlega to po stronie M opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jak z kolei stanowi art. 8 ust. 1 u.p.t.u. przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

W uznaniu podatnika, podatnik nie świadczy żadnej usługi na rzecz pożyczkobiorcy, a przyjmowane wpłaty są przyjmowane w imieniu i na rzecz A. Również w związku z przekazaniem opłat pomiędzy Ma A. nie występują czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

W opisanej sytuacji nie można również zastosować przepisu art. 8 ust. 2a u.p.t.u., zgodnie z którym w przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Opisane pożyczki nie są bowiem udzielane we własnym imieniu podatnika, ale w imieniu i na rzecz A.

Ad. 2)

W ocenie podatnika z tytułu pobierania przez M. od pożyczkobiorców kwot należnych M., które nie są przekazywane A., nie można uznać, iż dochodzi do odpłatnego świadczenia przez M usług, a tym samym nie podlega to po stronie M. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wpłacane na rzecz M. przez pożyczkobiorcę odsetki karne, koszty zabezpieczenia i koszty wezwań do zapłaty, nie są bowiem związane z usługą świadczoną przez M. na rzecz pożyczkobiorcy, a zatem nie występuje odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.

Ad. 3)

W ocenie podatnika, nawet jeżeli uznać, że powyższe czynności wskazane w punkcie 1 i 2 podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, iż przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Natomiast, w myśl art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

W myśl powołanych wyżej regulacji, przez pojęcie usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 cyt. ustawy. Zauważyć jednak należy, iż usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Z opisu sprawy wynika, iż Spółka zawarła umowę ramową o świadczeniu usług z podmiotem, który prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na udzielaniu krótkoterminowych pożyczek konsumenckich. Przedmiotem umowy ramowej jest świadczenie usług przez Spółkę na rzecz kontrahenta w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą polegającą m.in. na udzielaniu krótkoterminowych pożyczek konsumenckich, gdzie Spółce zostaje zlecone wykonanie usług zgodnie z treścią umowy ramowej tj. Spółka zobowiązała się do świadczenia na rzecz kontrahenta usług organizacyjnych, doradczych i finansowych. Ponadto kontrahent udzielił Spółce pełnomocnictwa do dokonywania w jego imieniu i na jego rzecz czynności prawnych i faktycznych wskazanych w umowie ramowej, z prawem udzielania dalszych pełnomocnictw. Zgodnie z przedmiotową umową ramową Spółka zobowiązała się m.in. do:

*   zawierania umów pożyczek w imieniu i na rzecz kontrahenta,

*   wysyłania w imieniu i na rzecz kontrahenta wezwań do zapłaty, w związku z czym Spółka jest uprawniona do pobierania na swoją rzecz stosownych opłat od konsumenta,

odbioru wszelkich zobowiązań pieniężnych uiszczanych przez konsumenta – pożyczkobiorcę, a wynikających z umowy pożyczki pomiędzy danym konsumentem, a kontrahentem, oraz umową dodatkową do umowy pożyczki zawartą pomiędzy Spółką, a konsumentem - pożyczkobiorcą, w tym kosztów wystosowywania wezwań do zapłaty i kosztów zabezpieczenia we własnym imieniu i na własną rzecz.

W świetle powyższej umowy ramowej Spółka zobowiązała się do niezwłocznego - najpóźniej w terminie 30 dni od uzyskania przedmiotowych środków - przekazywania uzyskanych od konsumenta - pożyczkobiorcy kwot zobowiązań pieniężnych należnych kontrahentowi, w tym spłaconego kapitału pożyczki, odsetek zwykłych, opłaty przygotowawczej za udzielenie pożyczki i innych należnych kwot, wynikających z umowy pożyczki pomiędzy danym konsumentem, a kontrahentem, oraz umową dodatkową do umowy pożyczki zawartą pomiędzy Spółką, a konsumentem, przelewem na właściwe konto bankowe kontrahenta. Powyższe nie dotyczy środków pieniężnych uzyskiwanych od konsumenta - pożyczkobiorcy przez Spółkę we własnym imieniu i na własną rzecz - Spółka zachowuje dla siebie wpłacone przez pożyczkobiorcę odsetki karne, koszty zabezpieczenia i koszty wezwań do zapłaty.

Z tytułu świadczonych usług A uiszcza M miesięczne wynagrodzenie, powiększane o podatek VAT według obowiązującej stawki.

Kwestia pełnomocnictwa została uregulowana w przepisach art. 98 – art. 109 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a kwestia przedstawicielstwa w art. 95 § 1 i § 2 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 95 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Zatem przedstawicielstwo polega na dokonywaniu czynności prawnej przez osobę fizyczną lub prawną (przedstawiciela) w imieniu innej osoby fizycznej lub prawnej (reprezentowanego) ze skutkiem prawnym dla tej innej osoby, o ile przedstawiciel działa w granicach umocowania, rozumianego jako uprawnienie do dokonania czynności prawnych, z bezpośrednim skutkiem dla reprezentowanego.

Natomiast art. 96 Kodeksu cywilnego stanowi, iż umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Pełnomocnictwo udzielone do określonego rodzaju czynności będzie pełnomocnictwem rodzajowym, charakteryzującym się tym, iż w jego treści określony jest rodzaj i przedmiot czynności, do których umocowany został pełnomocnik. Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, forma pełnomocnictwa może być dowolna. Pełnomocnictwo nie może być jednak domniemane.

Odnosząc treść przytoczonych przepisów do opisu sprawy wskazać należy, że w analizowanej sprawie pobieranie przez Spółkę od pożyczkobiorców kwot należnych kontrahentowi z tytułu udzielonej przez niego pożyczki i przekazanie ich kontrahentowi nie może być utożsamiane ze świadczeniem jakiejkolwiek usługi przez Spółkę na rzecz pożyczkobiorcy. Spółka występuje bowiem w tym przypadku jako pełnomocnik kontrahenta i to na jego rzecz powyższe czynności Spółka wykonuje na podstawie umowy. Również wynagrodzenie za te czynności Spółka otrzymuje od kontrahenta. W analizowanej sprawie podmiotem świadczącym usługę na rzecz pożyczkobiorcy jest tylko i wyłącznie kontrahent (pożyczkodawca) natomiast Spółka reprezentuje kontrahenta i pobrane kwoty zobowiązań wynikających z zawartej pomiędzy kontrahentem i pożyczkobiorcą umowy pożyczki przekazywane są niezwłocznie kontrahentowi. Zatem stwierdzić należy, że pobierając od pożyczkobiorcy kwoty należne kontrahentowi i przekazując je do kontrahenta, Spółka nie świadczy żadnej usługi na rzecz pożyczkobiorców, gdyż nie są oni bezpośrednimi konsumentami, odbiorcami żadnego świadczenia wykonywanego przez Wnioskodawcę.

Również w przypadku pobierania przez Spółkę od pożyczkobiorców kwot zatrzymywanych przez Spółkę (koszt wezwań do zapłaty, zabezpieczenia, odsetki karne) nie dochodzi do świadczenia przez Spółkę usług na rzecz pożyczkobiorców. Pobieranie powyższych opłat ma ścisły związek z udzieloną przez kontrahenta pożyczką i funkcją Spółki jako pełnomocnika kontrahenta, nie jest zatem odrębnym świadczeniem na rzecz pożyczkobiorcy. Nie sposób również stwierdzić, że w wyniku pobierania przez Spółkę powyższych opłat od pożyczkobiorców, odnoszą oni z tego tytułu korzyści o charakterze majątkowym.

Podsumowując w przedstawionych we wniosku przypadkach nie jest możliwe zidentyfikowanie jakiejkolwiek usługi, która byłaby świadczona przez Spółkę na rzecz pożyczkobiorców i w wyniku której pożyczkobiorcy odnosiliby korzyści o charakterze majątkowym. Ponadto z wniosku nie wynika, aby na podstawie zawartej umowy Spółka zobowiązana była do wykonywania jakichkolwiek czynności na rzecz pożyczkobiorców.

Zatem z tytułu pobierania przez Wnioskodawcę od pożyczkobiorców kwot należnych pożyczkodawcy i przekazania ich pożyczkodawcy, jak również pobierania kwot należnych Wnioskodawcy, które nie są przekazywane pożyczkodawcy, Wnioskodawca nie wykonuje żadnej usługi dla pożyczkobiorców i czynności te nie podlegają z tego tytułu opodatkowaniu podatkiem VAT.

Ponadto stwierdzić należy, iż samo przekazanie kontrahentowi opłaty pobranej od pożyczkobiorcy nie stanowi odrębnej, opodatkowanej podatkiem VAT czynności Spółki lecz jest elementem usługi świadczonej na rzecz kontrahenta w ramach udzielonego Spółce pełnomocnictwa na podstawie wymienionej we wniosku umowy i sama w sobie czynność ta nie podlega odrębnemu opodatkowaniu.

W związku z powyższym stanowisko Spółki należało uznać za prawidłowe.

Ponieważ stanowisko Spółki w odniesieniu do pytań nr 1 i 2 uznane zostało za prawidłowe, odpowiedź na pytanie nr 3 stała się bezprzedmiotowa.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.