Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDIT2.4011.743.2020.12.KC
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2024-12-24
Teza: Obowiązek uwzględnienia przychodu z tytułu przedawnionego roszczenia w zeznaniu podatkowym.
Słowa kluczowe: dochód-opodatkowanie dochodu; umowa; wierzyciel; zobowiązanie-przedawnienie zobowiązania podatkowego
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Specyfika źródeł przychodów.-Inne źródła.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11-ust. 1

**Interpretacja indywidualna po wyroku sądu**

**– stanowisko prawidłowe**

Szanowna Pani,

1) ponownie rozpatruję sprawę Pani wniosku z 13 października 2020 r. (wpływ 19 października 2020 r.) o wydanie interpretacji indywidualnej – uwzględniam przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 245/21 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt II FSK 844/21;

2) stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

**Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej**

19 października 2020 r. wpłynął Pani wniosek z 13 października 2020 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych przedawnienia zobowiązania kredytowego. Treść wniosku jest następująca:

**Opis stanu faktycznego**

16 marca 2010 r. zawarła Pani umowę kredytu z wierzycielem pierwotnym – Bankiem X. Na podstawie tej umowy była Pani zobowiązana do spłaty zadłużenia w terminach wskazanych w umowie oraz w harmonogramie spłaty. Umowa ta została zawarta na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Po około roku czasu od zawarcia umowy kredytowej w związku z problemami finansowymi zaprzestała Pani dokonywania spłaty zgodnie z harmonogramem, co w następstwie doprowadziło do wypowiedzenia umowy kredytowej i postawienia całości roszczenia w stan natychmiastowej wymagalności.

W związku z powyższym, wierzyciel pierwotny – Bank X w 2011 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego o nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, a następnie na podstawie tego tytułu w dniu 7 lutego 2012 r. wszczęto na skutek wniosku Banku X przeciwko Pani postępowanie egzekucyjne, które prowadził komornik sądowy.

Następnie 22 grudnia 2014 r. Bank X dokonał sprzedaży wierzytelności na rzecz nowego wierzyciela – Y. Jednakże nie wycofał on wniosku egzekucyjnego od komornika i postępowanie egzekucyjne toczyło się nadal przeciwko Pani z wniosku wierzyciela pierwotnego jakim był Bank Y, albowiem tylko Bank miał prawo prowadzić postępowanie egzekucyjne na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego.

Od 2011 r., kiedy to Bank X wszczął postępowanie egzekucyjne, jego następca prawny, tj. Y, aż do 2018 r. nie przeprowadzał jakiegokolwiek postępowania sądowego, egzekucyjnego, itp.

Wskazuje Pani, iż pomimo przelewu wierzytelności w 2014 r., postępowanie egzekucyjne toczyło się nadal z wniosku Banku X, co ma istotne znaczenie, albowiem zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2016 r., sygn. akt III CZP 29/16 – nabywca wierzytelności niebędący bankiem – w przedstawionej sprawie nowy wierzyciel Y – nie ma prawa w dalszym ciągu prowadzić postępowania egzekucyjnego wszczętego przez pierwotnego wierzyciela jakim był Bank X. Pierwotny wierzyciel - Bank X dopiero w 2016 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W 2018 r. obecny wierzyciel skierował pozew przeciwko Pani do Sądu Okręgowego w V, jednakże 12 kwietnia 2018 r. wierzyciel złożył do sądu pismo, tj. wniosek o cofnięciu pozwu w niniejszej sprawie, a wierzyciel we wskazanym piśmie oświadczył, iż cofa pozew, ale bez zrzeczenia się roszczenia wobec Pani, co oznacza, że wierzyciel nadal miał zamiar egzekwować dochodzoną kwotę. Na skutek pisma wierzyciela o cofnięciu pozwu bez zrzeczenia się roszczenia – Sąd Okręgowy w V 18 kwietnia 2018 r. umorzył postępowanie. Przez kolejny okres wierzyciel nie wszczynał żadnego postępowania sądowego wobec Pani, tylko na początku 2020 r. sporządził dwa egzemplarze PIT-11 wskazując w nich Pani przychód z tytułu przedawnienia roszczenia w kwotach: 5.957,07 zł oraz 12.7233,03 zł (wierzyciel dokonał rozbicia należności głównej dochodzonego roszczenia głównego na dwie kwoty, stąd wystawił dwa egzemplarze PIT-11).

**Pytanie**

Czy ciąży na Pani obowiązek uwzględnienia przychodu z tytułu przedawnionego roszczenia w zeznaniu podatkowym złożonym za 2019 r. poprzez złożenie korekty do złożonego już zeznania, obliczenie dochodu i zapłacenie należnego podatku dochodowego?

**Pani stanowisko w sprawie**

**W Pani ocenie**, nie jest Pani aktualnie zobowiązana do uwzględniania w zeznaniu podatkowym (w tym poprzez skorygowanie złożonego już zeznania) oraz opodatkowania przychodu z tytułu przedawnienia zobowiązania wskazanego w PIT-11, wystawionym przez Y.

Wskazuje Pani, iż nie nastąpiło po jej stronie trwałe przysporzenie majątkowe i nie powstał przychód polegający opodatkowaniu. Mimo przedawnienia, korzyść majątkowa nie jest trwała i nie można mówić o powstaniu jakiegokolwiek przychodu.

Zobowiązanie bowiem nadal istnieje – wierzyciel pomimo wystawienia PIT-11 proponuje Pani zawarcie ugody, a zatem umożliwia Pani dokonanie nadal jego spłaty. Wierzyciel nie odstąpił od dochodzenia wierzytelności, pomimo wystawienia PIT-11 z tytułu przedawnionego roszczenia.

Powołuje Pani cytat, zgodnie z którym „samo przedawnienie zobowiązania nie wywołuje bowiem zmiany charakteru zobowiązania na zobowiązanie bezzwrotne i nie powoduje powstania przychodu” - m.in. interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 30 czerwca 2016 r., nr ITPB2/4511-357/16/TJ.

Zaprzestała Pani spłacać kredyt w 2011 r., a roszczenie stało się w pełni wymagalne w 2011 r., kiedy to wierzyciel złożył do Sądu Rejonowego w Q wniosek o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, która została nadana postanowieniem Sądu Rejonowego w Q 10 października 2011 r. W lutym 2012 r. pierwotny wierzyciel – Bank X. sformułował wniosek do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Q o egzekucję w oparciu o bankowy tytuł egzekucyjny i wszczął postępowanie.

W Pani ocenie, roszczenie nowego wierzyciela Y jest niezasadne, a nawet jeśli istniało, to uległo przedawnieniu, albowiem roszczenie oparte jest o umowę pożyczki gotówkowej z 2010 r. zawartej z Bankiem X, następnie kredyt w całości stał się wymagalny w 2011 r. – kiedy złożono wniosek do Sądu Rejonowego o nadanie bankowemu tytułowi klauzuli wykonalności.

Zgodne z art. 118 Kodeksu cywilnego dla roszczeń o świadczenia okresowe termin przedawnienia wynosi trzy lata. W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał trzyletni okres przedawnienia, albowiem termin ten był związany z działalnością gospodarczą pierwotnego wierzyciela – Banku X. W przedstawionym stanie faktycznym – Pani zdaniem – bardzo ważny jest fakt, iż postępowanie egzekucyjne było prowadzone nadal przez pierwotnego wierzyciela na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego – a w odniesieniu do bankowych tytułów egzekucyjnych, wskazuje Pani na stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2004 r., sygn. akt III CZP 101/3, OSNC 2005/4/58.

W przedmiotowej sprawie należy również wskazać, iż postępowanie egzekucyjne było prowadzone nadal przez wierzyciela pierwotnego pomimo sprzedaży wierzytelności i dopiero 8 marca 2016 r. wierzyciel pierwotny Bank X złożył wniosek do komornika o umorzenie postępowania. 8 marca 2016 r. na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego umorzono to postępowanie, co ma istotne znaczenie, albowiem artykuł ten stanowi, że postępowanie umarza się w całości na wniosek wierzyciela – z 1 marca 2016 r.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego z 19 listopada 2014 r. w sprawie CSK 196/14, wniosek o wszczęcie egzekucji nie przerywa biegu przedawnienia, jeżeli komornik umorzył postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela, który w toku tej egzekucji dokonał przelewu wierzytelności egzekwowanej kwoty – tak było Pani zdaniem w przedmiotowej sprawie. Zatem roszczenie stało się przedawnione już 2014 r. i tylko wierzyciel pierwotny – Bank X miał prawo wystawić ewentualny PIT (albowiem 10 października 2011 r. Sąd Rejonowy w Q nadał klauzulę wykonalności, a zatem roszczenie uległo przedawnieniu 10 października 2014 r., kiedy wierzycielem był nadal Bank X).

Pani zdaniem, po jej stronie nie nastąpiło trwałe przysporzenie majątkowe i nie powstał przychód podlegający opodatkowaniu. Mimo rezygnacji przez nowego wierzyciela z dochodzenia przedawnionego długu, zobowiązanie nadal istnieje i dłużnik ma obowiązek wykonać ciążące na nim zobowiązanie, natomiast wierzyciel nie może dochodzić przymusowego jego wykonania.

Zaznacza Pani, iż w przedmiotowej sprawie nowy wierzyciel, tj. Y nawet nie próbował dochodzić swojego roszczenia przed sądem, albowiem zaraz po złożeniu pozwu do Sądu Okręgowego w V, złożył pismo o cofnięciu pozwu, jednakże bez zrzeczenia się roszczenia, co umożliwiało mu ponowne wstąpienie na drogę sądową z roszczeniem przeciwko Pani.

Powołuje się Pani na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt II FSK 808/18 i II FSK 301/18, które potwierdzają jej stanowisko, iż przedawnienie roszczenia nie stanowi przychodu dłużnika. Co do zasady, skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia należności cywilnoprawnej na podstawie Kodeksu cywilnego, nie powoduje wygaśnięcia tejże wierzytelności, lecz przekształcenie jej w tzw. zobowiązane naturalne. Skutkuje to tym, że brak jest możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia na drodze przymusu. Jednak wierzytelność, która realnie istnieje, może podlegać umorzeniu z woli wierzyciela, czy to w drodze umowy o zwolnienie z długu, czy też poprzez jednostronną czynność wierzyciela.

W zaistniałym stanie faktycznym na skutek przedawnienia zobowiązania, zobowiązanie przekształciło się w zobowiązanie naturalne. W przedmiotowej sprawie nie doszło jednak do zwolnienia Pani ze spłaty zobowiązania. Albowiem wierzyciel cofnął powództwo w sprawie, ale nie zrzekł się mimo tego roszczenia wobec pozwanej, a do dnia dzisiejszego otrzymuje Pani od wierzyciela propozycję zawarcia ugody, co stanowi, iż wierzyciel pomimo wystawienia PIT-11, nadal dochodzi spłaty roszczenia. Wierzyciel nigdy w żaden sposób nie zwolnił Pani ze spłaty zobowiązania, ani do chwili obecnej nie odstąpił od dochodzenia jego spłaty.

W związku z powyższym, na skutek przedawnienia, nie uzyskała Pani korzyści majątkowej, która ma charakter trwały. Nie nastąpiła zmiana charakteru zobowiązania na zobowiązanie bezzwrotne, co by powodowało powstanie przychodu z nieodpłatnego świadczenia w świetle art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, albowiem wierzyciel nie złożył oświadczenia o odstąpieniu od dochodzenia roszczenia z uwagi na przedawnienie, a wręcz przeciwnie – wystawia zobowiązanie na sprzedaż oraz przesyła Pani propozycje spłaty zobowiązania, jak również cofnął pozew w postępowaniu sądowym, ale nie zrzekł się przed sądem wobec Pani roszczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanych orzeczeniach, tj. z 12 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 808/18, nawet w sytuacji gdyby było oświadczenie wierzyciela, że uznaje zarzut przedawnienia, cofa pozew i nie będzie dochodził przedawnionego zobowiązania to i tak nie tworzy to po stronie dłużnika stanu otrzymania przychodu w postaci wartości nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przedawnione roszczenie wierzyciela dotyczy zobowiązania, które nie wygasło z powodu przedawnienia, ale które w przypadku podniesienia przez dłużnika uzasadnionego zarzutu przedawnienia nie będzie mogło zostać zasądzone i przymusowo wyegzekwowane. Postępowanie wierzyciela, tj. cofnięcie pozwu bez zrzeczenia się roszczenia, dalsza windykacja pomimo wystawienia PIT-11, brak zwolnienia Pani ze spłaty dochodzonego roszczenia – nie powoduje po jej stronie jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego o określonej wartości. Jeżeli stanowi uznanie uzasadnionego zarzutu przedawnienia, to jest potwierdzeniem niemożności prawnego dochodzenia przedawnionego długu, nie oznacza jednak odmowy przyjęcia świadczenia z przedawnionego zobowiązania, to jest nieaprobowania dobrowolnego wykonania przedawnionego - „naturalnego”, „niezupełnego” z tego powodu – istniejącego nadal zobowiązania.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 808/18 uznał za błędną argumentację organu, że na gruncie skutków podatkowych należy zrównać sytuację umorzenia zobowiązania z jego przedawnieniem. Są to dwie różne instytucje prawne, wywołujące na gruncie prawa cywilnego zupełnie inne skutki względem konkretnej wierzytelności. O ile umorzenie wierzytelności powoduje jej wygaśnięcie, a zatem definitywną utratę bytu prawnego, tak upływ terminu przedawnienia wierzytelności powoduje jedynie niemożność jej skutecznej egzekucji. Co do zasady, przedawniona wierzytelność wciąż istnieje i obciąża zobowiązanego jako tzw. zobowiązanie naturalne. Taka sytuacja – Pani zdaniem – jest w przedmiotowej sprawie, albowiem wierzyciel pomimo wystawienia PIT-11 prowadzi dalszą windykację i domaga się spłaty należności od Pani, a zatem nie odstąpił od dochodzenia roszczenia, nie zwolnił Pani z długu, w związku z tym po jej stronie nie powstał żaden dochód.

Co do zasady skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia należności cywilnoprawnej na podstawie Kodeksu cywilnego nie powoduje wygaśnięcia tejże wierzytelności lecz przekształcenie jej w tzw. zobowiązanie naturalne. Skutkuje to tym, że brak jest możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia na drodze przymusu.

W opisanym we wniosku stanie faktycznym, wierzyciel nawet nie próbował wyegzekwować należności od Pani na drodze przymusu, czyli postępowania sądowego, albowiem po złożeniu pozwu o zapłatę do sądu, złożył pismo o cofnięciu pozwu bez zrzeczenia się wobec Pani roszczenia.

W okolicznościach tej sprawy nie miało miejsca zwolnienie z długu, gdyż wierzyciel nie rezygnuje z dochodzenia przedawnionego zobowiązania, pomimo iż wystawił PIT-11 prowadzi dalszą windykację wobec Pani, co potwierdzają pisma i dochodzi spłaty roszczenia, a zatem – Pani zdaniem – nie można mówić o sytuacji, że osiągnęła Pani przychód polegający opodatkowaniu z tytułu przedawnienia.

W świetle obowiązującego stanu prawnego uważa Pani, iż jej ocena stanowiska jest prawidłowa i nie powinna ona uiszczać podatku od przedawnionego zobowiązania, albowiem pomimo wystawienia przez wierzyciela PIT-11, nie zrzekł się on wobec niej roszczenia i prowadzi nadal windykację, a zatem nie powstała żadna korzyść majątkowa po Pani stronie.

**Przebieg postępowania**

**Interpretacja indywidualna**

Rozpatrzyłem Pani wniosek – 19 stycznia 2021 r. wydałem interpretację indywidualną znak 0115-KDIT2.4011.743.2020.1.KC, w której uznałem Pani stanowisko za nieprawidłowe.

Interpretację doręczono Pani 22 stycznia 2021 r.

**Skarga na interpretację indywidualną**

16 lutego 2021 r. złożyła Pani skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarga wpłynęła do mnie 17 lutego 2021 r.

Wniosła Pani o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

**Postępowanie przed sądami administracyjnymi**

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – wyrokiem z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 245/21 – uchylił zaskarżoną interpretację.

Wniosłem skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny – wyrokiem z 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II FSK 844/21 – oddalił skargę kasacyjną.

Wyrok, który uchylił zaskarżoną interpretację, stał się prawomocny od 3 kwietnia 2024 r.

**Ponowne rozpatrzenie wniosku – wykonanie wyroku**

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935):

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.

· uwzględniam ocenę prawną i wskazania dotyczące postępowania, które wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w ww. wyroku;

· ponownie rozpatruję Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej – stwierdzam, że stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

**Uzasadnienie interpretacji indywidualnej**

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.) jest zawarta w art. 9 ust. 1 zasada powszechności opodatkowania. Z jego treści wynika, że:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłem przychodów są inne źródła.

Na mocy art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Powyższy przepis zawiera otwarty katalog przychodów, co oznacza, że do kategorii tej mogą zostać zaliczone również inne (niż wymienione w tym przepisie) przychody, które mieszczą się ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 wyżej powołanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Instytucja przedawnienia roszczeń majątkowych została uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740).

I tak, zgodnie z art. 117 § 1 ww. ustawy:

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

Jak wynika z art. 117 § 2 wyżej powołanej ustawy:

Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.

Stosownie do art. 117 § 21 ustawy Kodeks cywilny:

Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

Na mocy art. 118 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

W myśl art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego:

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Niemniej jednak, stosownie do art. 123 § 1 Kodeku cywilnego, ustawa przewiduje przy tym okoliczności skutkujące przerwaniem biegu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 245/21 podkreślił, że przedawnienie zobowiązania jest zdarzeniem prawnym, powodującym określone skutki w zakresie możliwości dochodzenia zobowiązań. Istota przedawnienia polega zatem na tym, że po upływie określonego w ustawie terminu, ten przeciwko komu kieruje się roszczenie (dłużnik) może uchylić się od jego zaspokojenia. Zastosowany tu zwrot „może uchylić się od jego zaspokojenia”, oznacza to, że wierzyciel nie uzyska ochrony w dochodzeniu przedawnionego roszczenia i nie będzie mogło ono zostać przymusowo zrealizowane. Wierzyciel przedawnionego roszczenia nie może więc liczyć na wydanie wyroku sądu powszechnego, zasądzającego zapłatę przedawnionej kwoty, jeśli dłużnik w uprawniony sposób powoła się na zarzut przedawnienia. Brak możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia na drodze sądowej nie oznacza jednak, że zobowiązany nie ma obowiązku wykonania swojego przedawnionego świadczenia. Taki obowiązek pozostaje nadal aktualny, pomimo przedawnienia zobowiązania. Obowiązek taki nie ustaje, ale przekształca się w tzw. zobowiązane naturalne. Prawo cywilne nadal traktuje zobowiązanego z przedawnionej wierzytelności jako dłużnika, z tą tylko różnicą, że odmawia wierzycielowi ochrony prawnej, w tym w szczególności odmawia zastosowania przymusu państwowego w celu wyegzekwowania wierzytelności. Prawo cywilne jednak nie uznaje spełnienia takiego świadczenia za świadczenie nienależne, które skutkowałoby bezpodstawnym wzbogaceniem wierzyciela. Co istotne, prawo cywilne przewiduje możliwość potrącenia długu wierzyciela z przedawnionym długiem dłużnika (art. 502 Kodeksu cywilnego). Ponadto roszczenia przedawnione mogą być przedmiotem odnowienia (art. 506 ww. Kodeksu) i ugody (art. 917 cytowanego Kodeksu).

Sąd podniósł, że skoro zobowiązania cywilnoprawne, inaczej niż podatkowe, nie wygasają na skutek przedawnienia, to nie można twierdzić, aby samo przedawnienie rodziło dla dłużnika wymierną korzyść. Prawo podatkowe nie może całkowicie abstrahować od cywilnoprawnej sytuacji dłużnika.

Sąd stwierdził, że wobec tego, w związku z samym przedawnieniem roszczenia wierzyciela, nie następuje u dłużnika trwałe przysporzenie majątkowe i nie powstaje przychód podlegający opodatkowaniu. Na skutek przedawnienia dłużnik nie uzyskuje żadnej realnej i definitywnej korzyści majątkowej, ponieważ formalnie nadal jest zobowiązany do wykonania tego świadczenia. Tym samym, u dłużnika nie powstaje przychód z nieodpłatnego świadczenia na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w rezultacie – wierzyciel nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji PIT-11 (por. wyroki NSA z: 15 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2306/18; z 19 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 301/18; z 12 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 808/18).

Zdaniem Sądu, mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny, należy podzielić Pani stanowisko, że pomimo przedawnienia zobowiązanie nadal istnieje i dłużnik (Pani) ma obowiązek wykonać ciążące na niej zobowiązanie, z tym zastrzeżeniem, że wierzyciel nie może już dochodzić przymusowego jego wykonania. Z uwagi więc na okoliczność, że dłużnik pomimo przedawnienia zobowiązania, może to zobowiązanie wypełnić, jego korzyść majątkowa nie ma jeszcze charakteru trwałego w momencie przedawnienia, dlatego też, w sytuacji, gdy wierzyciel nie umorzył należności, samo przedawnienie zobowiązania nie wywołuje zmiany charakteru zobowiązania na zobowiązanie bezzwrotne i nie powoduje powstania przychodu z nieodpłatnego świadczenia na gruncie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec tego, w związku z przedawnieniem zobowiązania kredytowego, nie nastąpiło po Pani stronie trwałe przysporzenie majątkowe i nie powstał przychód podlegający opodatkowaniu, tak jak to występuje w przypadku umorzenia wierzytelności przez bank, ponieważ samo przedawnienie zobowiązania nie wywołuje zmiany charakteru zobowiązania na zobowiązanie bezzwrotne i nie powoduje powstania przychodu z nieodpłatnego świadczenia na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie Sądu, w sprawie nie wystąpił obowiązek wystawienia informacji PIT-11 przez płatnika, gdyż nie uzyskała Pani przychodu podlegającego opodatkowaniu. Dopiero w wyniku umorzenia zobowiązania kredytowego, kredytobiorca uzyskuje inne nieodpłatne świadczenie, o jakim jest mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych będące źródłem przychodu, niezależnie od tego, czy umorzenie następuje w drodze umowy czy też jednostronnego oświadczenia woli wierzyciela. Pogląd, że umorzona pożyczka lub kredyt stanowi dla pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy przychód (o którym mowa w art. 11 ust. 1 ww. ustawy) ze źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 cyt. ustawy, nie budzi w orzecznictwie wątpliwości (por. wyroki NSA z 10 grudnia 2007 r. sygn. akt II FPS 3/07; z 18 września 2007 r. sygn. akt II FSK 984/06). Z chwilą bowiem umorzenia wierzytelności z tego tytułu, kredyt czy pożyczka traci swój zwrotny charakter i staje się trwałym (definitywnym) przysporzeniem majątkowym dłużnika. Czynność umorzenia kredytu stanowi dopiero niewątpliwie inne źródło przychodu.

Sąd podkreślił, że umorzenie zobowiązania kredytowego i jego przedawnienie są różnymi instytucjami prawnymi, wywołującymi na gruncie prawa cywilnego zupełnie inne skutki względem konkretnej wierzytelności, gdyż, o ile umorzenie wierzytelności powoduje jej wygaśnięcie, a zatem definitywną utratę bytu prawnego, tak upływ terminu przedawnia wierzytelności powoduje jedynie niemożność jej skutecznej egzekucji; przedawniona wierzytelność wciąż istnieje i obciąża zobowiązanego jako tzw. zobowiązanie naturalne.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną w wyroku z 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt II FSK 844/21 podzielił argumentację sądu pierwszej instancji.

Uwzględniając stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 245/21 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt II FSK 844/21 należy uznać, że w opisanym stanie faktycznym przedawnienie zobowiązania kredytowego nie spowodowało po Pani stronie powstania przychodu podatkowego w myśl art. 11 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegającego opodatkowaniu. Wobec tego, nie ciąży na Pani obowiązek złożenia korekty zeznania podatkowego za rok, w którym doszło do przedawnienia zobowiązania kredytowego i uwzględnienia w nim przychodu z tego tytułu.

**Dodatkowe informacje**

**Informacja o zakresie rozstrzygnięcia**

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dniu zaistnienia zdarzenia.

W odniesieniu do powołanych przez Panią interpretacji podatkowej oraz wyroków sądów tutejszy organ informuje, że wydane zostały one w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.

**Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji**

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

**Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację**

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

**Podstawa prawna dla wydania interpretacji**

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.