Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4014.573.2024.4.BD
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-05
Teza: Odpłatny dział spadku.
Słowa kluczowe: spadek-dział spadku; spłata
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania -Czynności podlegające opodatkowaniu-Czynności cywilnoprawne
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1-ust. 1-pkt 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 listopada 2024 r. wpłynął Pani wniosek z 12 listopada 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie
    skutków podatkowych odpłatnego działu spadku. Uzupełniła go Pani w odpowiedzi na
    wezwanie – w piśmie z 5 lutego 2025 r. (wpływ 6 i 7 lutego 2025 r.). W ww. uzupełnieniu
    rozszerzyła Pani zakres pierwotnego wniosku o zagadnienie w podatku od spadków i
    darowizn.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    I.

    Postanowieniem z (...), sygn. akt: (...) Sąd Rejonowy (...) stwierdził, że spadek po Panu (...),
    zmarłym (...) w (...), na podstawie testamentu holograficznego z (...) nabyli: wdowa Pani (...)
    (Wnioskodawczyni) oraz siostrzenica Pani (...) po 1/2 części każda. Postanowienie to stało
    się prawomocne (...).
    II.
    Naczelnik Urzędu Skarbowego w (...) decyzją z (...), znak sprawy: (...), UNP: (...) ustalił
    wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości (...)
    zł (wielkość udziału: 1/2, podstawa opodatkowania (...) zł) – dla Pani (...). Pani (...) nie
    dokonała zgłoszenia nabycia spadku w terminie. Podatek został zapłacony przez Panią (...)
    (...).
    III.
    Sąd Rejonowy (...) Wydział (...) Cywilny w sprawie z wniosku Pani (...) przy udziale Pani (...) o
    dział w spadku po Panu (...) postanowieniem z (...) Sygn. akt.: (...) ustalił wartość masy
    spadkowej na (...) zł i dokonał działu spadku po Panu (...) w ten sposób, że całość masy
    spadkowej postanowił przyznać na wyłączną własność uczestniczki Pani (...), zasądzając od
    niej na rzecz Wnioskodawczyni – Pani (...) (...) zł tytułem spłaty. W skład masy spadkowej
    wchodziło prawo własności nieruchomości i udział w prawie własności nieruchomości.
    Postanowienie o dział spadku uprawomocniło się (...). Kwota spłaty została zapłacona Pani
    (...).
    W uzupełnieniu jako przepisy do interpretowania w zakresie podatku od czynności
    cywilnoprawnych Wnioskodawczyni wskazała art. 1 pkt 1 lit. f) i pkt 3 oraz ust. 2 pkt 3 lit. a)
    w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
    Organ zaznacza, że przywołując treść opisu stanu faktycznego pominięto tę jego część,
    która odnosi się wyłącznie do zagadnień dotyczących podatku dochodowego od osób
    fizycznych.

## Pytanie

Czy w związku z ww. stanem faktycznym i dokonanym sądowym działem spadku oraz
    otrzymaniem spłaty Pani (...) podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności
    cywilnoprawnych?
    Pani stanowisko w sprawie
    Pani zdaniem, nie powinna Pani podlegać obowiązkowi podatkowemu, ponieważ nie
    nabyła Pani prawa majątkowego ponad wartość przysługującego jej udziału w spadku.
    Z uwagi na zakres tej interpretacji, przywołaliśmy powyżej tylko tę część Pani stanowiska,
    która odnosi się do zagadnienia dotyczącego podatku od czynności cywilnoprawnych.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
    cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295):
    Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:
      a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
      b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
      c) (uchylona)
      d) umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i
        ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
      e) umowy dożywocia,

      f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części
        dotyczącej spłat lub dopłat,
      g) (uchylona)
      h) ustanowienie hipoteki,
      i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej
        służebności,
      j) umowy depozytu nieprawidłowego,
      k) umowy spółki.
    W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:
    Podatkowi podlegają:
      - zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy
        opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3
        pkt 4;
      - orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one
        takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
    Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
    Przepisy ustawy o umowie o dziale spadku oraz umowie o zniesieniu współwłasności –
    stosuje się odpowiednio do:
      a) nabycia własności rzeczy wspólnej lub wspólnego prawa majątkowego albo ich
        części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na dalszą współwłasność
        – w części spłat lub dopłat,
      b) odpłatnego wyodrębnienia własności lokali na rzecz niektórych lub wszystkich
        współwłaścicieli.
    Należy wskazać, że art. 1 ust. 1 i 2, określający zakres przedmiotowy ustawy o podatku od
    czynności cywilnoprawnych, zawiera enumeratywny katalog czynności, których dokonanie
    powodować będzie powstanie obowiązku podatkowego. Tym samym, jeżeli dana
    czynność nie została wymieniona w ustawowym katalogu nie podlega opodatkowaniu tym
    podatkiem nawet, jeżeli wywołuje skutki gospodarcze takie same lub podobne do tych,
    które zostały w katalogu wymienione.
    Zatem czynności cywilnoprawne podlegające opodatkowaniu podatkiem od czynności
    cywilnoprawnych, stosownie do wskazanego przez Panią do interpretowania przepisu art.
    1 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obejmują również
    umowy o dział spadku oraz zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub
    dopłat. Tym samym, powołane powyżej przepisy regulują opodatkowanie podatkiem od
    czynności cywilnoprawnych wyłącznie takie umowy o dział spadku czy zniesienie
    współwłasności, z którymi związane są spłaty lub dopłaty.
    W przypadku, gdy zostaną zawarte umowy o dział spadku czy zniesienie współwłasności, z
    którymi związane są spłaty lub dopłaty, to stosownie do art. 4 pkt 5 ustawy o podatku od
    czynności cywilnoprawnych:
    Obowiązek podatkowy z zastrzeżeniem art. 5, ciąży – przy umowie o dział spadku lub o
    zniesienie współwłasności – na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe
    ponad udział w spadku lub we współwłasności.
    Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy:
    Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie o zniesienie współwłasności lub o dział
    spadku – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość
    udziału we współwłasności lub spadku.

    Ponieważ przepisy ww. ustawy nie definiują pojęć: działu spadku czy współwłasności,
    należy odwołać się do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. –
    Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.).
    Zgodnie z art. 1035 cyt. ustawy:
    Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do
    działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach
    ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.
    W myśl art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego:
    Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami,
    bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
    Zatem do momentu dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i
    praw wchodzących w skład spadku.
    Na podstawie art. 1038 § 1 i 2 ww. Kodeksu:
    Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych powodów
    może być ograniczony do części spadku.
    Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku.
    Dział spadku jest zatem instytucją odrębną od dziedziczenia (nabycia spadku), którego
    mogą ale nie muszą dokonać spadkobiercy po nabyciu spadku.
    Natomiast zgodnie z art. 195 ustawy Kodeks cywilny:
    Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
    Na podstawie art. 196 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:
    Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością
    łączną.
    Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do
    współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.
    W myśl art. 210 zdanie 1 ww. Kodeksu:
    Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.
    Sposoby wyjścia ze stanu współwłasności regulują postanowienia art. 211 i art. 212
    Kodeksu cywilnego.
    W świetle wyżej powołanych przepisów zniesienie współwłasności może nastąpić w
    drodze umowy między współwłaścicielami albo, w braku zgody między
    współwłaścicielami, na podstawie orzeczenia sądu.
    W ramach wymienionych trybów ustawodawca przewiduje trzy sposoby zniesienia
    współwłasności:
    1) podział rzeczy wspólnej, czyli np. podzielenie jednej nieruchomości na kilka mniejszych
      (tzw. podział fizyczny),
    2) przyznanie rzeczy jednemu lub niektórym ze współwłaścicieli,
    3) sprzedaż rzeczy wspólnej (tzw. podział cywilny).
    Z sytuacji przedstawionej we wniosku wynika, że Sąd Rejonowy w sprawie o dział w
    spadku po Panu (...) postanowieniem z (...). ustalił wartość masy spadkowej na (...) zł i
    dokonał działu spadku w ten sposób, że całość masy spadkowej postanowił przyznać na
    wyłączną własność Pani (...), zasądzając od niej na Pani rzecz (...) zł tytułem spłaty. W skład
    masy spadkowej wchodziło prawo własności nieruchomości i udział w prawie własności
    nieruchomości. Postanowienie o dział spadku uprawomocniło się (...). Kwota spłaty została
    zapłacona Pani (...).

    Biorąc pod uwagę powyżej przywołane przepisy i przedstawiony we wniosku stan
    faktyczny należy stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych
    podlegają tylko takie umowy o dział spadku, z którymi związane są spłaty lub dopłaty.
    W przypadku umów dział spadku i zniesienie współwłasności, z którymi związane są spłaty
    lub dopłaty, obowiązek podatkowy, co wynika z art. 4 pkt 5 ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych, ciąży na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad
    udział we współwłasności.
    W związku z postanowieniem sądu, na podstawie którego dokonano działu spadku w ten
    sposób, że całość masy spadkowej (prawo własności nieruchomości i udział w prawie
    własności nieruchomości) postanowił przyznać na wyłączną własność Pani (...), zasądzając
    od niej na Pani rzecz (...) zł tytułem spłaty – nie ciąży na Pani z tytułu tego działu spadku
    obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. W przedmiotowej
    sprawie, to Pani była stroną zbywającą własność i udział w nieruchomości, natomiast
    nabywcą własności i udziału w nieruchomości była Pani (...). Tym samym nie podlega Pani
    z tytułu opisanego stanu faktycznego obowiązkowi podatkowemu w podatku od czynności
    cywilnoprawnych.
    Zatem, Pani stanowisko, zgodnie z którym nie podlega Pani obowiązkowi podatkowemu w
    podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z odpłatnym działem spadku i
    otrzymaniem spłaty, należało uznać za prawidłowe, jednakże z innych względów niż to
    wynika z uzasadnienia Pani stanowiska.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Ta interpretacja stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o
    podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku od spadków i darowizn oraz
    podatku dochodowego od osób fizycznych wydane zostaną odrębne rozstrzygnięcia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
    zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
    czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
        dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach
    wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
    interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa

    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.