Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL2-2.4011.694.2025.9.AA 0111-KDIB2-
3.4015.305.2025.10.ASZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-11-27
Teza: Opodatkowanie otrzymanej kwoty na skutek odwołanej
darowizny.
Słowa kluczowe: darowizna
odwołanie
przychód
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Źródła przychodów.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Źródła przychodów.-Specyfika źródeł przychodów.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 9-ust. 1
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 11-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od spadków i
    darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

W dniu 22 sierpnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 22 sierpnia 2025 r. o wydanie
    interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 26 września 2025 r. (wpływ 26
    września 2025 r.) oraz pismem z 12 listopada 2025 r. (wpływ 12 listopada 2025 r.) – w
    odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    W dniu 9 marca 2012 r. Wnioskodawczyni przekazała przedsiębiorstwo „(...)” jako
    darowiznę na rzecz (...) (akt notarialny Repertorium (...)).
    5 stycznia 2018 r. Wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków
    prawnych darowizny z uwagi na niezrealizowanie celu tej darowizny.
    W dniu 9 marca 2018 r. strony zawarły porozumienie, w którym (...) zobowiązała się
    wypłacić Wnioskodawczyni (...)% wartości sprzedaży przedsiębiorstwa (lub jego
    składników).
    W dniu 20 sierpnia 2025 r. na rachunek bankowy Wnioskodawczyni wpłynęła kwota (...) zł,
    stanowiąca tę część wartości sprzedaży przedsiębiorstwa, zgodnie z porozumieniem,
    pozostała część zostanie rozliczona w przyszłości.
    Uzupełnienie wniosku
    1. Podstawą prawną czynności cywilnoprawnej polegającej na uchyleniu się od skutków
      prawnych darowizny przedsiębiorstwa nie był art. 898 k.c. ani art. 353¹ k.c., lecz art. 84
      § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 88 § 1-2 Kodeksu cywilnego. Darczyńca złożył
      spadkobiercom obdarowanego oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych
      darowizny z powodu błędu co do treści czynności prawnej, w ustawowym terminie, a
      spadkobiercy uznali to oświadczenie.
    2. Zwrot świadczenia w naturze (przywrócenie przedsiębiorstwa w pierwotnym stanie) nie
      był możliwy ze względu na dokonane w okresie od dnia darowizny do chwili śmierci
      obdarowanego oraz w okresie późniejszym przekształcenia majątkowe, likwidację
      części składników przedsiębiorstwa oraz rozproszenie aktywów i zobowiązań, co
      uniemożliwiało praktyczne i rzeczowe odtworzenie stanu sprzed darowizny. Wobec
      tego spadkobiercy spełnili świadczenie w pieniądzu odpowiadające wartości
      darowizny, dokonując przelewu bankowego stanowiącego przywrócenie stanu
      majątkowego Wnioskodawczyni sprzed dokonania nieważnej czynności.
    Dodatkowo wyjaśniła Pani, że:
    1. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych darowizny z dnia 9 marca 2012 r.
      zostało złożone w formie pisemnej w dniu 5 stycznia 2018 r. (...), które wraz z
      Wnioskodawczynią są spadkobierczyniami (...) (zmarłego xx stycznia 2018 r.). (...) była
      jednocześnie współobdarowaną. Oświadczenie złożono na podstawie art. 84 §1 k.c. w
      zw. z art. 88 §1-2 k.c. Przepisy te nie wymagają formy aktu notarialnego, zatem forma
      pisemna była wystarczająca. Spadkobierczynie uznały oświadczenie, co oznacza, że
      darowizna została skutecznie uchylona ex tunc. Oświadczenie złożono niezwłocznie po
      wykryciu błędu, co nastąpiło po zapoznaniu się z treścią testamentu (...), a więc z
      zachowaniem terminu ustawowego.
    2. W sprawie nie toczyło się postępowanie sądowe. Skutek uchylenia nastąpił poprzez
      uznanie oświadczenia przez spadkobierczynie, które wszystkie znały okoliczności
      darowizny i jej skutki.
    3. Porozumienie z dnia 9 marca 2018 r. zostało zawarte za wiedzą i zgodą (...). (...) działała
      we własnym imieniu – jako współobdarowana – oraz jako spadkobierczyni (...). Jej wolą

      było, aby konsekwencje braku realizacji celu darowizny przez (...) nie obciążały (...).
      Strony uzgodniły, że ostateczne rozliczenie majątkowe między spadkobierczyniami (...)
      nastąpi w dziale spadku.
      Porozumienie zostało zawarte pomiędzy (...) – darczyńcą przedsiębiorstwa „(...)” – a (...),
      współobdarowaną i spadkobierczynią (...), zmarłego xx stycznia 2018 r., za wiedzą i
      zgodą (...), drugiej spadkobierczyni (...).
      Celem porozumienia było uregulowanie wzajemnych stosunków majątkowych po
      uchyleniu się (...) od skutków prawnych darowizny z dnia 9 marca 2012 r., dokonanym
      z powodu błędu co do treści czynności prawnej (art. 84 i 88 k.c.). Strony zgodnie
      przyjęły, że uchylenie oświadczenia woli wywołuje skutki wsteczne (ex tunc), co
      oznacza, że darowizna nigdy nie wywołała skutków prawnych. Zasadne stało się zatem
      dokonanie odpowiednich rozliczeń majątkowych pomiędzy darczyńcą a
      spadkobiercami obdarowanego.
      Ponieważ przedsiębiorstwo przekazane w 2012 r. nie istniało już w pierwotnej postaci
      – zostało zlikwidowane, a jego składniki majątkowe w większości rozdysponowane –
      zwrot w naturze nie był możliwy. Strony uzgodniły więc, że (...), działając również za
      wiedzą i zgodą (...), wypłaci (...) równowartość części udziału w przedsiębiorstwie
      odpowiadającą (...)% wartości sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego składników.
      Wypłata ta stanowiła częściowy zwrot świadczenia nienależnego, wynikającego z
      nieważności czynności darowizny i braku możliwości restytucji w naturze.
      Wypłata nie miała charakteru darowizny ani odszkodowania i nie stanowiła
      ostatecznego rozliczenia między stronami. Jej celem było wyłącznie częściowe
      przywrócenie równowagi majątkowej po uchyleniu darowizny oraz uniknięcie sporu
      sądowego pomiędzy darczyńcą a spadkobierczyniami obdarowanego. Ostateczne
      rozliczenie wszystkich skutków majątkowych uchylenia darowizny ma nastąpić w
      ramach działu spadku po (...).
      W konsekwencji porozumienie z dnia 9 marca 2018 r. miało charakter restytucyjny i
      ugodowy. Nie prowadziło do powstania nowego przysporzenia majątkowego po
      stronie (...), a jedynie służyło zwrotowi świadczenia nienależnego wynikającego z
      nieważnej czynności prawnej.
    4. Określenie „odwołanie darowizny”, użyte w opisie sprawy, miało wyłącznie charakter
      skrótowy i opisowy, a nie prawny. Użyto go potocznie – dla uproszczenia – dla
      określenia czynności polegającej na uchyleniu się od skutków prawnych darowizny,
      które faktycznie nastąpiło na podstawie art. 84 §1 w zw. z art. 88 § 1-2 k.c.
      W przedmiotowej sprawie nie doszło do odwołania darowizny w rozumieniu art. 898 k.
      c., lecz do skutecznego uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli
      złożonego pod wpływem błędu. Złożone oświadczenie zostało przedstawione
      spadkobierczyniom obdarowanego i przez nie uznane, co oznacza, że darowizna stała
      się nieważna od samego początku (ex tunc).
      Skoro czynność była nieważna od chwili jej dokonania, strony były zobowiązane do
      zwrotu świadczeń nienależnych, stosownie do art. 410 §1 i §2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.
      Przedsiębiorstwo nie mogło zostać zwrócone w naturze, ponieważ uległo likwidacji i
      rozproszeniu składników, dlatego zwrot świadczenia nienależnego mógł nastąpić
      wyłącznie w formie pieniężnej, odpowiadającej wartości udziału Wnioskodawczyni.
    5. Otrzymana kwota stanowi świadczenie restytucyjne, przywracające stan majątkowy
      sprzed nieważnej czynności. Skoro darowizna z 2012 r. jest nieważna ex tunc, to
      majątek nigdy nie został skutecznie przeniesiony, a zatem jego zwrot – również w
      formie pieniężnej – nie prowadzi do uzyskania nowego przysporzenia majątkowego.

## Pytanie

Czy otrzymanie przez Wnioskodawczynię kwoty (...) zł w dniu 20 sierpnia 2025 r. w związku
    z odwołaniem darowizny z 2012 r. oraz zawartym porozumieniem z 2018 r., stanowi
    przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych albo
    podatkiem od spadków i darowizn?
    Pani stanowisko w sprawie
    W Pani ocenie – odwołanie darowizny – będące odrębnym zdarzeniem prawnym – nie jest
    objęte zakresem podatku od spadków i darowizn, który obejmuje tylko enumeratywnie
    wymienione formy (darowizna, dziedziczenie itd.). W wyniku odwołania darowizny
    dochodzi do przywrócenia stanu sprzed darowizny, a wypłacona kwota stanowi restytucję,
    a nie nowe przysporzenie majątkowe wobec darczyńcy. Wobec tego nie dochodzi do
    zwiększenia majątku Wnioskodawczyni ponad stan wcześniejszy, co oznacza brak
    przychodu podatkowego w ramach podatku dochodowego (PIT).
    W związku z powyższym nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i
    darowizn oraz nie powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym od osób fizycznych.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku w zakresie podatku dochodowego od
    osób fizycznych i w zakresie podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie
      realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19
      , art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji
      podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość
      otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Jednocześnie, moment przeniesienia prawa własności w prawie podatkowym określony
    jest zgodnie z normami prawa cywilnego. Kwestie dotyczące stosunków cywilnoprawnych
    zarówno między osobami fizycznymi, jak i osobami prawnymi, a tym samym zawarcie
    między tymi stronami umów o charakterze cywilnoprawnym regulują przepisy ustawy z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071).
    Zgodnie z art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa
      zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej
      przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że
      strony inaczej postanowiły.
    Z powyższego wynika zatem, że nabyciem w rozumieniu przepisów o podatku
    dochodowym od osób fizycznych jest każda czynność, na mocy której na osobę fizyczną

    – nabywcę przechodzi własność, bez względu na to czy nabycie następuje w sposób
    odpłatny czy nieodpłatny.
    Poza przedmiotem sporu pozostaje, że Pani jako Darczyńca – darowizną z 9 marca 2012
    r. – przekazała przedsiębiorstwo, a przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
    Dokonując oceny skutków podatkowych tak przedstawionego w Pani wniosku zdarzenia,
    wyjaśniam, że zgodnie z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.
    j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):
      Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na
      rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
    Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia
    majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra
    majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie ma charakter
    nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia
    w zamian za uczynioną darowiznę. Przy czym nieodpłatność świadczenia darczyńcy
    stwierdzona musi być zarówno subiektywnie, jak i obiektywnie, tj. niezależnie od
    uzyskania jakiejkolwiek korzyści lub ekwiwalentu od obdarowanego. Czyniąc darowiznę,
    darczyńca realizuje zamiar przysporzenia obdarowanemu korzyści kosztem własnego
    majątku.
    Darowizna jest więc czynnością, której celem jest dokonanie aktu przysporzenia
    majątkowego (świadczenie musi wzbogacić obdarowanego), a zobowiązanie darczyńcy
    musi być zamierzone jako nieodpłatne. Darowizna może polegać zarówno na
    przesunięciach do majątku obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i
    na innych postaciach dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia
    jego majątku, a po stronie obdarowanego – do zwiększenia jego majątku (zwiększenia
    aktywów lub zmniejszenia pasywów).
    Zwracam uwagę, że umowa darowizny jest umową jednostronnie zobowiązującą,
    konsensualną, nieodpłatną i kauzalną (tzn. jest podstawą przysporzenia, która jest
    konieczna do przejścia własności rzeczy – causa donandi).
    Stosownie do art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże
      umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli
      przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
    Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że aby można było mówić o darowiźnie,
    musi być ona nie tylko zawarta w odpowiedniej formie umowy przenoszącej własność,
    lecz koniecznym jest, aby była ona skuteczna.
    Jak wskazuje art. 60 Kodeksu cywilnego:
      Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej
      czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które
      ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w
      postaci elektronicznej (oświadczenie woli).
    Co do zasady, oświadczenie woli złożone przez osobę pełnoletnią jest w pełni skuteczne, w
    szczególności natomiast może prowadzić do zawarcia ważnej umowy (sprzedaży,
    darowizny itd.), z której następnie trudno, jeżeli w ogóle, można się wycofać bez
    negatywnych konsekwencji.
    Jak od każdej zasady tu również istnieją jednak wyjątki. Kodeks cywilny uznaje za nieważne
    z mocy prawa bądź ewentualnie dopuszcza możliwość uchylenia się od skutków
    złożonego oświadczenia woli w przypadku, gdy jest ono dotknięte wadami wpływającymi

    na jego skuteczność prawną, takimi jak np.: błąd co do czynności prawnej albo
    zniekształcenie oświadczenia woli (art. 84 i art. 85 Kodeksu cywilnego). Błędem natomiast
    jest mylne wyobrażenie o istniejącym stanie rzeczy lub mylne wyobrażenie o treści
    złożonego oświadczenia woli.
    Stosownie do art. 84 § 1 Kodeksu cywilnego:
      W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków
      prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone
      innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy,
      gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała
      ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy
      czynności prawnej nieodpłatnej.
    W myśl natomiast art. 84 § 2 Kodeksu cywilnego:
      Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby
      składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę
      rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).
    Stosownie do art. 85 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie
      same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.
    Zgodnie z art. 88 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej
      osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej
      osobie na piśmie.
    Z kolei w myśl natomiast art. 88 § 2 Kodeksu cywilnego:
      Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego
      wykrycia, a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.
    Z uzupełnienia wynika, że oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych darowizny
    złożyła Pani w formie pisemnej 5 stycznia 2018 r. (...), które wraz z Panią są
    spadkobierczyniami (...) (zmarłego xx stycznia 2018 r.). (...) była jednocześnie
    współobdarowaną. Oświadczenie złożyła Pani na podstawie art. 84 § 1 w zw. z art. 88 § 1-2
    Kodeksu cywilnego. Przepisy te nie wymagają formy aktu notarialnego, zatem forma
    pisemna była wystarczająca. Spadkobierczynie uznały oświadczenie. Dlatego – jak Pani
    wskazała – darowizna została skutecznie uchylona ex tunc. Oświadczenie złożyła Pani
    niezwłocznie po wykryciu błędu, co nastąpiło po zapoznaniu się z testamentem (...), a więc
    z zachowaniem terminu ustawowego. W tej sprawie nie toczyło się postępowanie sądowe.
    Skutek uchylenia nastąpił przez uznanie oświadczenia przez spadkobierczynie, które
    wszystkie znały okoliczności darowizny i jej skutki. Porozumienie z 9 marca 2018 r. zostało
    zawarte za wiedzą i zgodą (...). (...) działała we własnym imieniu – jako współobdarowana –
    oraz jako spadkobierczyni (...). Jej wolą było, aby konsekwencje braku realizacji celu
    darowizny przez (...) nie obciążały (...). Strony uzgodniły, że ostateczne rozliczenie
    majątkowe między spadkobierczyniami (...) i (...) nastąpi w dziale spadku. Porozumienie to
    zostało zawarte między (...) – darczyńcą przedsiębiorstwa a (...), współobdarowaną i
    spadkobierczynią (...), zmarłego xx stycznia 2018 r., za wiedzą i zgodą (...), drugiej
    spadkobierczyni (...). Celem tego porozumienia było uregulowanie wzajemnych stosunków
    majątkowych po uchyleniu się Pani od skutków prawnych darowizny z 9 marca 2012 r.,
    dokonanym z powodu błędu co do treści czynności prawnej (art. 84 i 88 k.c.). Strony
    zgodnie przyjęły, że uchylenie oświadczenia woli wywołuje skutki wsteczne (ex tunc). To
    oznacza – jak Pani wskazała – że darowizna nigdy nie wywołała skutków prawnych.
    Zasadne stało się zatem dokonanie odpowiednich rozliczeń majątkowych między

    darczyńcą a spadkobiercami obdarowanego. Ponieważ przedsiębiorstwo przekazane w
    2012 r. nie istniało już w pierwotnej postaci – zostało zlikwidowane, a jego składniki
    majątkowe w większości rozdysponowane – zwrot w naturze nie był możliwy. Strony
    uzgodniły więc, że (...), działając również za wiedzą i zgodą (...), wypłaci Pani równowartość
    części udziału w przedsiębiorstwie odpowiadającą (...)% wartości sprzedaży
    przedsiębiorstwa lub jego składników. Wypłata ta stanowiła częściowy zwrot świadczenia
    nienależnego, wynikającego z nieważności czynności darowizny i braku możliwości
    restytucji w naturze. Wypłata ta nie miała charakteru darowizny ani odszkodowania i nie
    stanowiła ostatecznego rozliczenia między stronami. Jej celem było wyłącznie częściowe
    przywrócenie równowagi majątkowej po uchyleniu darowizny oraz uniknięcie sporu
    sądowego między Panią a spadkobierczyniami obdarowanego. Ostateczne rozliczenie
    wszystkich skutków majątkowych uchylenia darowizny ma nastąpić w ramach działu
    spadku po (...). W konsekwencji – jak Pani wskazała – porozumienie z 9 marca 2018 r.
    miało charakter restytucyjny i ugodowy. Nie prowadziło do powstania nowego
    przysporzenia majątkowego po Pani stronie, a jedynie służyło zwrotowi świadczenia
    nienależnego wynikającego z nieważnej czynności prawnej. Jak Pani oświadczyła,
    otrzymana kwota stanowi świadczenie restytucyjne, przywracające stan majątkowy sprzed
    nieważnej czynności.
    W Pani sprawie istotne jest ustalenie, czy Pani oświadczenie o uchyleniu się od skutków
    prawnych darowizny oraz przekazanie na Pani rzecz wskazanych w opisie środków
    pieniężnych skutkowało dla Pani przysporzeniem podlegającym opodatkowaniu
    podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
    W świetle powyższych faktów wyjaśniam, że zasadnicze znaczenie ma ocena skutków
    prawnych uchylenia się od skutków prawnych darowizny i otrzymanie przez Panią
    opisanej kwoty, tzn. ustalenie, czy takie oświadczenie wywołuje skutki:
        wstecz (ex tunc) – tj. stosunek prawny między stronami umowy darowizny wygasł
        ze skutkiem wstecznym, tak jakby umowa darowizny w ogóle nie została zawarta,
        tylko na przyszłość (ex nunc) – tj. darczyńca ponownie nabywa własność, której się
        uprzednio wyzbył.
    Uchylenie się od skutków prawnych darowizny powoduje stan zobowiązujący nabywcę
    przedsiębiorstwa do przeniesienia własności z powrotem na rzecz zbywcy. Z chwilą
    skutecznego uchylenia się przez podatnika od skutków prawnych złożonego pod wpływem
    błędu co do treści czynności prawnej oświadczenia woli, zawarta umowa darowizny staje
    się nieważna ze skutkiem wstecz, a więc od chwili jej zawarcia. A zwrot nienależnego
    świadczenia jest traktowany jako czynność restytucyjna, a nie jako nowe przysporzenie
    majątkowe podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
    O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych
    można mówić tylko w sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych
    wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych
    nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego
    zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone
    przysporzenie majątkowe.
    Pani złożyła spadkobierczyniom obdarowanego oświadczenie o uchyleniu się od skutków
    prawnych darowizny. Dlatego środki pieniężne, jakie Pani otrzymała od spadkobierczyń,
    stanowiące część wartości przekazanego przedsiębiorstwa, jako zwrot nienależnego
    świadczenia, nie stanowią dla Pani przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym od osób fizycznych.

    Podsumowanie: otrzymanie przez Panią 20 sierpnia 2025 r. kwoty (...) zł od spadkobierców
    w związku z zawartym porozumieniem nie stanowi przychodu podlegającego
    opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
    Odnosząc się do Pani wątpliwości związanych z opodatkowaniem otrzymanej kwoty na
    gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn, wyjaśniam, że zgodnie z art. 1 ust. 1
    ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz.
    1837 ze zm.):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
      1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia
        testamentowego;
      2) darowizny, polecenia darczyńcy;
      3) zasiedzenia;
      4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
      5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez
        spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
      6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
    Stosownie do art. 1 ust. 2 ww. ustawy:
      Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na
      podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek
      uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego
      otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek
      jego śmierci.
    Jak wynika z przywołanych przepisów, katalog tytułów nabycia podlegającego
    opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym.
    Wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią
    jedyne przypadki podlegające opodatkowaniu tym podatkiem.
    Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że 9 marca 2012 r. przekazała
    Pani przedsiębiorstwo jako darowiznę na rzecz (...). 5 stycznia 2018 r. złożyła Pani
    oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych darowizny z uwagi na
    niezrealizowanie celu tej darowizny. 9 marca 2018 r. strony zawarły porozumienie, w
    którym (...) zobowiązała się wypłacić Pani (...)% wartości sprzedaży przedsiębiorstwa (lub
    jego składników).
    W uzupełnieniach wniosku wskazała Pani, że podstawą prawną czynności cywilnoprawnej
    polegającej na uchyleniu się od skutków prawnych darowizny przedsiębiorstwa był art. 84
    § 1 w zw. z art. 88 § 1-2 Kodeksu cywilnego. W przedmiotowej sprawie nie doszło do
    odwołania darowizny w rozumieniu art. 898 Kodeksu cywilnego, lecz do skutecznego
    uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
    Złożone oświadczenie zostało przedstawione spadkobierczyniom obdarowanego i przez
    nie uznane, co oznacza, że darowizna stała się nieważna od samego początku (ex tunc).
    Skoro czynność była nieważna od chwili jej dokonania, strony były zobowiązane do zwrotu
    świadczeń nienależnych, stosownie do art. 410 § 1 i § 2 w zw. z art. 405 Kodeksu
    cywilnego. Przedsiębiorstwo nie mogło zostać zwrócone w naturze, ponieważ uległo
    likwidacji i rozproszeniu składników, dlatego zwrot świadczenia nienależnego mógł

    nastąpić wyłącznie w formie pieniężnej, odpowiadającej wartości Pani udziału. Otrzymana
    kwota stanowi świadczenie restytucyjne, przywracające stan majątkowy sprzed nieważnej
    czynności.
    Stosownie do art. 405 Kodeksu cywilnego:
      Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby,
      obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do
      zwrotu jej wartości.
    Zgodnie natomiast z art. 410 § 1 i § 2 ww. Kodeksu:
      Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia
      nienależnego.
      Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub
      nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa
      świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli
      czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna
      po spełnieniu świadczenia.
    Jak wskazano powyżej, uchylenie się od skutków prawnych darowizny powoduje stan
    zobowiązujący nabywcę przedsiębiorstwa do przeniesienia własności z powrotem na rzecz
    zbywcy. Z chwilą skutecznego uchylenia się przez podatnika od skutków prawnych
    złożonego pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej oświadczenia woli, zawarta
    umowa darowizny staje się nieważna ze skutkiem wstecz, a więc od chwili jej zawarcia. A
    zwrot nienależnego świadczenia jest traktowany jako czynność restytucyjna, a nie jako
    nowe przysporzenie majątkowe podlegające opodatkowaniu.
    Jak wynika z opisu zdarzenia oraz powołanych wcześniej przepisów Kodeksu cywilnego, w
    Pani sprawie nie doszło do nabycia żadnym tytułem określonym w art. 1 ustawy o podatku
    od spadków i darowizn.
    Tym samym po Pani stronie nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku od spadków i
    darowizn w związku z otrzymaniem kwoty (...) zł.
    Zatem Pani stanowisko w zakresie podatku od spadków i darowizn uznałem za
    prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Przedmiotem interpretacji indywidualnej nie jest ocena prawidłowości czy też
    dopuszczalności (skuteczności) prawnej dokonanego oświadczenia o uchyleniu się od
    skutków prawnych darowizny, są to bowiem kwestie regulowane przez odrębne przepisy –
    ustawy Kodeks cywilny, niebędące przepisami prawa podatkowego, a tym samym, nie
    mogące być przedmiotem interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani

        sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani
        do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U.
    z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA),
        albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.