Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/415-540/08-4/IŚ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2008-07-04
Teza: Skutki w pdof otrzymania odszkodowania od sąsiadującego dewelopera z tytułu uciążliwości pobliskiej budowy
Słowa kluczowe: deweloper; odszkodowania; przychód-przychody z innych źródeł; przychód-źródła przychodu; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że Pani przedstawione we wniosku z dnia 19.03.2008 r. (data wpływu 25.03.2008 r.) oraz uzupełnieniu do wniosku z dnia 26.06.2008 r. (data nadania 27.06.2008 r., data wpływu 30.06.2008 r.), uzupełniającym braki formalne na wezwanie z dnia 20.06.2008 r. Nr IPPB2/415-540/08-2/IŚ (data nadania 20.06.2008 r., data doręczenia 23.06.2008 r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości zwolnienia od opodatkowania odszkodowania uzyskanego w 2007 r. od sąsiadującego dewelopera z tytułu uciążliwości pobliskiej budowy, skutkującej utrudnieniami w korzystaniu z nieruchomości i utratą wartości tej nieruchomości - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 25.03.2008 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości zwolnienia od opodatkowania odszkodowania uzyskanego w 2007 r. od sąsiadującego dewelopera z tytułu uciążliwości pobliskiej budowy, skutkującej utrudnieniami w korzystaniu z nieruchomości i utratą wartości tej nieruchomości.

Z uwagi na niepełny opis stanu faktycznego, tutejszy organ podatkowy pismem z dnia 20.06.2008 r. Nr IPPB2/415-540/08-2/IŚ wezwał Wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie daty otrzymania przedmiotowego odszkodowania oraz doprecyzowanie na podstawie jakiego tytułu nastąpiła wypłata tego odszkodowania (np. umowa, ugoda pozasądowa, ugoda sądowa, wyrok sądowy) i w oparciu o jaką podstawę prawną.

Wniosek uzupełniono prawidłowo w wyznaczonym terminie.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Deweloper, Spółka Akcyjna realizuje inwestycję budowlaną polegającą na budowie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami i funkcjami usługowymi w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego zamieszkałego przez Wnioskodawczynię. Powyższa inwestycja spowodowała trwałe pogorszenie ponad przeciętną miarę warunków korzystania z nieruchomości, wynikających ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia tej nieruchomości i stosunków miejscowych, a także spowodowała istotną utratę wartości nieruchomości mieszkaniowej będącej w posiadaniu Wnioskodawczyni.

Dla naprawienia wynikłej szkody Inwestor wypłacił Wnioskodawczyni odszkodowanie, co zostało stwierdzone aktem notarialnym (w załączeniu)

W piśmie z dnia 26.06.2008 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, przedstawiono ponadto następujące informacje:

*   w dniu 17 maja 2007 r. Starosta X wydał decyzję Nr xx/P/07, w której zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę dla Dewelopera, w przedmiocie budowy zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z funkcją usługową w parterze i garażami podziemnymi na terenie działki Nr ew. xx/xx obręb xx przy zbiegu ulic O. i H. w P.;
*   realizacja ww. inwestycji budowlanej, która położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego, będącego w posiadaniu i zamieszkałego przez Wnioskodawczynię, spowodowała trwałe pogorszenie ponad przeciętną miarę warunków korzystania z nieruchomości, wynikających ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, jak również istotną utratę wartości posiadanej nieruchomości mieszkaniowej;
*   z powodów przedstawionych w punkcie powyżej, w przypadku realizacji budowy przez Dewelopera, interes Wnioskodawczyni doznałby uszczerbku prawnego. W związku z tym Wnioskodawczyni dnia 6 czerwca 2007 r. wniosła za pośrednictwem Starosty P. do Wojewody odwołanie od decyzji Starosty P. Nr xx/P/07;
*   jednocześnie, Wnioskodawczyni i Deweloper przystąpili do bilateralnych negocjacji. Wynikiem przeprowadzonych negocjacji było zawarcie dnia 18 czerwca 2007 r. w formie aktu notarialnego przed Notariuszem w W. (dalej: Depozytariuszem) „Umowy o ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego i odszkodowanie (pod warunkiem)”;
*   ww. umowa postanawiała m.in., że dla naprawienia opisanej wyżej szkody Deweloper zobowiązuje się do wypłaty na rzecz Wnioskodawczyni odszkodowania w kwocie xxx 000 zł (słownie: xxx tysięcy złotych). Warunkiem zawieszającym umowę było skuteczne cofnięcie przez Wnioskodawczynię odwołania od decyzji Starosty Pruszkowskiego Nr xx/P/07 oraz nie wniesienie dalszych protestów co do planowanej inwestycji. Kwota odszkodowania została wpłacona przez Dewelopera na rachunek bankowy Depozytariusza;
*   w ramach realizacji ww. umowy Wnioskodawczyni wycofała w dniu 18 czerwca 2007 r. swoje odwołanie wniesione na decyzję Starosty P. Nr xx/P/07 oraz nie wniosła dalszych protestów. Wobec nie wniesienia protestów decyzja stała się prawomocna, z urzędową adnotacją o prawomocności z dnia 13 sierpnia 2007 r.;
*   wobec ziszczenia się warunków umowy niezbędnych do wypłaty zdeponowanego odszkodowania, w dniu 20 sierpnia 2007 r. Depozytariusz dokonał przelewu depozytu - odszkodowania na wskazany przez Wnioskodawczynię rachunek bankowy w Banku. Bank zaksięgował wpływ środków na rachunek w dniu 21 sierpnia 2007 r.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w opisanej wyżej sytuacji otrzymanie przez Wnioskodawczynię odszkodowania za utratę wartości nieruchomości mieszkaniowej powoduje konieczność opodatkowania otrzymanej kwoty odszkodowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawczyni, w opisanej wyżej sytuacji otrzymanie przedmiotowego odszkodowania za utratę wartości nieruchomości mieszkaniowej nie powoduje konieczności opodatkowania otrzymanej kwoty odszkodowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Otrzymana kwota odszkodowania przywraca bowiem stan sprzed wystąpienia zdarzenia. Nie stanowi więc dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wnioskodawczyni otrzymała odszkodowanie dla naprawienia szkody powodującej trwałą i nie budzącą żadnej wątpliwości utratę wartości posiadanej nieruchomości. W tej sytuacji, wartość otrzymanego odszkodowania rekompensuje jedynie utratę wartości jaka nastąpiła w związku z opisywanym zdarzeniem.

Wartość aktywów będących w posiadaniu Wnioskodawczyni przed i po zdarzeniu nie zmieniła się: przed zdarzeniem - wartość aktywów Wnioskodawczyni stanowiła wartość posiadanej nieruchomości, po zdarzeniu - analogiczną wartość aktywów stanowi suma wartości nieruchomości (obniżona w wyniku zajścia zdarzenia) oraz wartość otrzymanego odszkodowania. Skoro pomiędzy ww. dwoma momentami czasu nie zaszła zmiana wartości aktywów będących w posiadaniu Wnioskodawczyni, nie jest więc możliwa sytuacja by wystąpiła nadwyżka przychodów nad kosztami (dochód). Stąd, wartość otrzymanego odszkodowania nie może stanowić dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam, co następuje.

Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) – podatkowi dochodowemu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Natomiast art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ze stanu faktycznego przedstawionego w niniejszej sprawie wynika, że w dniu 20.08.2007 r. otrzymała Pani od sąsiadującego z Pani mieszkalną nieruchomością Dewelopera odszkodowanie - z racji trwałych utrudnień w korzystaniu przez Panią ze swojej nieruchomości i utratę wartości tej nieruchomości, spowodowanych prowadzonymi przez Dewelopera robotami inwestycyjnymi. Odszkodowanie to otrzymała Pani w następstwie, zawartej w dniu 18.06.2007 r. na zasadzie wzajemnego porozumienia, umowy – spisanej przed notariuszem, który jednocześnie pośredniczył w przekazywaniu przedmiotowych środków pieniężnych na Pani rachunek bankowy.

W tym stanie rzeczy, jeśli chodzi o skutki podatkowe otrzymania przez Panią ww. odszkodowania, wskazać należy, iż ścisły katalog zwolnień podatkowych, min. w zakresie odszkodowań, precyzuje art. 21 ust. 1 powoływanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak, przykładowo, w myśl art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy wolne od podatku są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.

Należy wskazać, iż nie wszystkie szczegółowe warunki do zwolnienia, o których mowa w tym artykule muszą wynikać wprost z przepisów ustawowych, gdyż przepisy te wielokrotnie pozostawiają stronom umów swobodę co do określania, np. wysokości świadczenia.

Ponadto w tej kategorii zwolnień mieszczą się również odszkodowania zasądzone wyrokami sądów, jeżeli orzeczenia zapadły w oparciu o przepisy ustawowe. Przykładowo, potwierdza to uchwała NSA z dnia 24 listopada 2003 r. (sygn. PPS 9/2 003), która określa, m.in., że „za odszkodowania wypłacone na podstawie przepisów prawa, należy uznać takie odszkodowania, których źródłem jest przepis prawa niezależnie od tego, że bezpośrednim tytułem wypłaty odszkodowania jest umowa, wyrok sądu lub decyzja innego organu państwa”.

Powyższe oznacza, iż wskazanego przepisu nie można interpretować zawężająco.

Z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 przepisu wynika, iż ustawodawca przewidział szereg wyjątków od zwolnienia, określonych w lit. a)-g). I tak, m.in. stosownie do uregulowania zawartego w lit. g) wyłączone są ze zwolnienia od opodatkowania odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugod. Ten ostatni przepis dodany został do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy, ustawą z dnia 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1182). Jednocześnie tą samą ustawą dodano do art. 21 ust. 1 - pkt 3a oraz 3b, który to przepis stanowi, iż wolne od podatku są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby uzyskać, gdyby szkody mu nie wyrządzono.

Praktyka wykazała, iż wspomniane nowelizacje wprowadziły szereg wątpliwości interpretacyjnych.

Nadmienić należy, jeśli chodzi o pkt 3b omawianego przepisu, iż na gruncie wykładni stosowanej w prawie podatkowym przyjęło się, że przez określenie "inne" rozumie się odszkodowania, których wprost nie wymieniono w katalogu zwolnień podatkowych. Będą to przede wszystkim inne zwolnienia niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, jednakże koniecznym jest aby to inne odszkodowanie otrzymane zostało na mocy wyroku lub ugody sądowej.

W rozpatrywanej sprawie źródłem wypłaty odszkodowania nie był przepis rangi ustawowej, ani wyrok czy ugoda sądowa, lecz zawarta przed notariuszem umowa pomiędzy Panią a Deweloperem. A zatem odszkodowanie, jakie Pani otrzymała od Dewelopera nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie wyżej wskazanych przepisów, jak również żaden inny przepis nie zwalnia tego rodzaju odszkodowania od podatku dochodowego. Zaznaczyć przy tym należy, co wskazano na wstępie, że jedną z podstawowych reguł podatku dochodowego od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania. Zasada ta znajduje potwierdzenie w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 maja 1996 r., zgodnie z którym „(…) wszystkie normy wprowadzające zwolnienia przedmiotowe mają charakter odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania według jednakowych, tych samych dla każdego podatnika zasad” (sygn. akt. K. 22/95). Dlatego też nie można traktować ich rozszerzająco.

Jednocześnie, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, przedmiotowe odszkodowanie na gruncie powoływanej ustawy podatkowej należy zakwalifikować do przychodów w rozumieniu ww. art. 11 ust. 1 - jako otrzymane pieniądze.

Przychód ten należy potraktować jako przychód z tzw. „innych źródeł”, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 tejżej ustawy.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nie należące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Użyte w tym przepisie słowo „w szczególności” oznacza, iż podana definicja innych przychodów zawiera otwarty katalog przychodów z innych źródeł, w którym mieszczą się również środki pieniężne uzyskane przez Panią od Dewelopera.

Stosownie zaś do art. 42a ww. ustawy osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów (PIT-8C) i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Od przychodów z innych źródeł podmiot, który je wypłacił nie pobiera zaliczki na podatek dochodowy. Oznacza to, że te przychody podatnik sam musi wykazać w zeznaniu rocznym i je opodatkować. Nadmienić przy tym należy, iż właściwy jest w takim przypadku formularz PIT-36 - przeznaczony nie tylko dla przedsiębiorców, ale również i osób, którym płatnik nie pobrał zaliczki na podatek (w przypadku osób uzyskujących przychody ze stosunku pracy nie składa się wówczas odrębnego zeznania na formularzu PIT-37, całość dochodów należy rozliczyć w PIT-36).

Podsumowując, w oparciu o powyższe przepisy prawa należy stwierdzić, iż odszkodowanie jakie w 2007 r. otrzymała Pani od Dewelopera w związku z uciążliwością prowadzonych robót inwestycyjnych w pobliżu Pani nieruchomości mieszkalnej stanowi przychód z innych źródeł i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych.

Dokumenty dołączone przez Panią do wniosku nie podlegały analizie i weryfikacji w ramach wydanej interpretacji.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.