Zmiana interpretacji indywidualnej
Sygnatura: PK4/8012/362/AAN/11/343
Organ: Minister Finansów
Data wydania: 2013-01-10
Teza: obowiązek przedkładania pełnomocnictwa
Słowa kluczowe: opłata-opłata skarbowa; pełnomocnictwo
Przepisy: [OP][WIS] Ustawa Ordynacja podatkowa-Dział III-Rozdział 9 -art. 80; [OP][WIS] Ustawa Ordynacja podatkowa-Dział IV-Rozdział 3-art. 136 (uchylony); [OP][WIS] Ustawa Ordynacja podatkowa-Dział IV-Rozdział 3-art. 137 (uchylony)

ZMIANA INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ

Na podstawie art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) Minister Finansów zmienia interpretację indywidualną z dnia 17 sierpnia 2010 r. znak: IPPB2/415-524/10-3/MK1 wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w imieniu Ministra Finansów w ten sposób, iż stwierdza, że:

1.  stanowisko zawarte w interpretacji indywidualnej z dnia 17 sierpnia 2010 r. znak: IPPB2/415-524/10-3/MK1 uznające za prawidłowe stanowisko Wnioskodawcy **jest nieprawidłowe**,
2.  stanowisko Wnioskodawcy zawarte we wniosku z dnia 20 maja 2010 r. **jest nieprawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 4 czerwca 2010 r. Wnioskodawca złożył ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej Ordynacji podatkowej w zakresie obowiązku przedkładania pełnomocnictwa.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca otrzymuje od klientów pełnomocnictwa, które zgodnie ze swoją treścią upoważniają do reprezentowania i występowania wobec organów podatkowych w tym do składania wszelkich deklaracji, oświadczeń, wniosków i zgłoszeń; odbioru i kwitowania dokumentów oraz korespondencji w imieniu klienta. Pełnomocnictwa zawierające powyższą klauzulę zostają opłacone i złożone w urzędzie skarbowym. Pomimo tego, urząd skarbowy dla każdego wydania zaświadczenia o niezaleganiu w płatnościach podatników żąda złożenia i opłacenia odrębnego pełnomocnictwa przez Wnioskodawcę.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

Czy Wnioskodawca składając wnioski o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach musi każdorazowo legitymować się odrębnym pełnomocnictwem i wnosić z tego tytułu po raz kolejny opłatę skarbową?

Przedmiotowa interpretacja indywidualna udzielona została w zakresie przepisów Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Wnioskodawcy:

W Ordynacji podatkowej (zwanej dalej ustawą) nie znajdują się przepisy odnoszące się wprost do składnia wniosków i odbierania zaświadczeń o niezaleganiu w podatkach czy innych dokumentów przez pełnomocnika. Wobec powyższego należy posiłkować się innymi przepisami ustawy dotyczącymi czynności wykonywanych przez pełnomocnika (art. 80a - podpisywanie deklaracji przez pełnomocnika i art. 137 - działania przez pełnomocnika w postępowaniu podatkowym). Ponadto zgodnie z delegacją zawartą w art. 137 § 4 ustawy w kwestiach nieuregulowanych należy stosować przepisy prawa cywilnego.

W art. 136 ustawy znajduje się zapis, że strona w postępowaniu podatkowym może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast, art. 80a § 1 mówi, że deklaracja może być podpisana również przez pełnomocnika podatnika. Zgodnie z § 2 tegoż artykułu pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji oraz zawiadomienie o odwołaniu tego pełnomocnictwa składa się organowi podatkowemu właściwemu w sprawach podatku, którego dana deklaracja dotyczy. Powyższe artykuły wyraźnie wskazują na to, że Ordynacja podatkowa przewiduje możliwość działania w ramach tzw. „pełnomocnictwa stałego”, czyli wystarczy jednokrotnie złożyć pełnomocnictwo, na mocy którego można wielokrotnie dokonywać pewnych czynności (w tym wypadku podpisywać deklaracje) do momentu odwołania pełnomocnictwa. Przepisy Kodeksu Cywilnego zawarte w Księdze pierwszej, Dziale VI, Rozdziałach I i II dotyczące przedstawicielstwa i pełnomocnictwa nie zawierają prawnych przeszkód, aby udzielone pełnomocnictwo uprawniało pełnomocnika do wielokrotnego dokonywania czynności w imieniu mocodawcy. To mocodawca poprzez treść oświadczenia (pełnomocnictwa) decyduje o zakresie umocowania. Zatem Wnioskodawca jako pełnomocnik może na mocy treści jednego pełnomocnictwa dokonywać wielu czynności przed organem podatkowym: w tym również wielokrotnie żądać i odbierać zaświadczenia o niezaleganiu w płatnościach podatków, jeżeli pełnomocnictwo zawiera takie zapisy.

Z wykładni językowej art. 137 § 3, który mówi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa wynika, że dotyczy on tylko postępowania podatkowego. Bowiem zgodnie z definicją zawartą w „Słowniku wyrazów obcych” (PWN, Warszawa 1997) za akta uważa się zbiór dokumentów odnoszących się do jakiejś sprawy, a także zbiór zawierających je ksiąg. Więc art. 137 § 3 oznacza, że pełnomocnictwo trzeba każdorazowo dołączać do akt sprawy czyli do akt wytworzonych w ramach konkretnego postępowania podatkowego. Rozumowanie to przedstawił Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji o sygnaturze ILPB3/423-438/09-2/ŁM.

Wiele czynności dokonywanych przez organy podatkowe (w tym wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach) nie ma charakteru postępowania podatkowego, gdyż nie kończy się wydaniem decyzji (art. 207 ustawy).

Ponadto z art. 80a § 2 należy wysnuć wniosek, że celem obowiązku złożenia pełnomocnictwa przed organem podatkowym jest stwierdzenie, czy osoba żądająca wystawienia zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach ma do tego prawo. Do weryfikacji umocowania wystarczy wskazanie na pełnomocnictwo, które zostało uprzednio złożone w urzędzie skarbowym.

Art. 1 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej wyraźnie odróżnia opłatę od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu od opłaty za wydanie zaświadczenia. Zgodnie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej przedmiotem opłaty skarbowej jest złożenie dokumentu pełnomocnictwa a nie liczba czynności wykonanych na jego mocy. Zatem opłata za pełnomocnictwo powinna być wniesiona tylko raz przy składaniu pełnomocnictwa stałego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 17 sierpnia 2010 r. znak: IPPB2/415-524/10-3/MK1 uznał stanowisko Wnioskodawcy za prawidłowe.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy Minister Finansów zważa, co następuje.

Zgodnie z art. 14e § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa minister właściwy do spraw finansów publicznych może, z urzędu, zmienić wydaną interpretację ogólną lub indywidualną, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Powyższy przepis nie zawiera ograniczeń czasowych, co oznacza, że jeśli stwierdzona zostanie nieprawidłowość wydanej interpretacji indywidualnej, Minister Finansów może, z urzędu, zmienić taką interpretację w dowolnym czasie.

W dziale VIIIa ustawy - Ordynacja podatkowa zatytułowanym _Zaświadczenia_ została uregulowana problematyka wydawania zaświadczeń przez organy podatkowe. Zgodnie z art. 306a § 1-5 ustawy - Ordynacja podatkowa organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1.  urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,
2.  osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy. Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Przepis art. 306b § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa zobowiązuje organ do wydania zaświadczenia, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący postępowanie o wydanie zaświadczenia, jest porównanie treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym ze wszelkich danych znajdujących się w jego posiadaniu. Podkreślenia wymaga, że wniosek o wydanie zaświadczenia wszczyna postępowanie w tej sprawie. Postępowanie to kończy się wydaniem aktu administracyjnego, jakim jest zaświadczenie lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Jest to postępowanie uproszczone i w znacznej mierze odformalizowane. Sprowadza się do badania informacji zawartych w rejestrach, ewidencjach i innych danych, a następnie konfrontowania ich z treścią żądania strony dla stwierdzenia, czy określone przez stronę fakty lub stan prawny znajdują w nich odzwierciedlenie. Stąd też nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że wniosek o wydanie zaświadczenia jest rozpatrywany postępowaniu podatkowym.

Zgodnie z art. 306k ustawy - Ordynacja podatkowa w sprawach nieuregulowanych w art. 306a-306i oraz 306l i art. 306m stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 1-6, 8, 9 z wyłączeniem art. 171a, rozdziałów 10-12, 14, 16 oraz 23 działu IV _Postępowanie podatkowe_. Oznacza to, że w postępowaniu podatkowym w sprawie o wydanie zaświadczenia ma odpowiednie zastosowanie art. 137 ustawy - Ordynacja podatkowa, który jest zawarty w rozdziale 3 działu IV tej ustawy.

Należy zauważyć, że z przepisu art. 137 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa wynika, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy, o którym mowa w powołanym przepisie oznacza, że osoba, która zamierza występować w postępowaniu jako pełnomocnik strony musi złożyć do akt konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. W aktach zawsze musi być bowiem dokument, z którego wynika umocowanie do działania, w konkretnej sprawie, w imieniu strony. Z treści pełnomocnictwa powinien jasno wynikać jego zakres, tzn. jakich czynności, w jakim postępowaniu, przed jakim organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. W pełnomocnictwie powinno być wskazane, czy obejmuje ono wszelkie czynności procesowe, czy też tylko niektóre z nich, a ponadto określać, czy dotyczy całego postępowania, czy też tylko określonego etapu. W postępowaniu podatkowym akta zakłada się od chwili wszczęcia tego postępowania. Oznacza, że pełnomocnik może reprezentować w postępowaniu podatkowym stronę dopiero po wszczęciu postępowania. Podkreślania wymaga, że zaprezentowane powyżej rozumienie przepisu art. 137 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa zostało ukształtowane poprzez orzecznictwo sądów administracyjnych.

W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, który odpowiada stanowisku wyrażonemu przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1585/11, w którym Sąd stwierdził, że: _Spór zatem w istocie sprowadza się do rozumienia treści art. 137 § 3 O.p. zgodnie z którym pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie (\`(...)\`). Z treści powołanego przepisu wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Organ podatkowy nie ma natomiast podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z art. 137 § 3 O.p., ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako właśnie pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2011 r. sygn. akt I FSK 1271/10; wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1802/08). Organ nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy innym organom, bądź w innym postępowaniu, takie pełnomocnictwo zostało udzielone (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt I FSK 1843/07 oraz wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06). Słusznie Sąd I instancji zauważył, że posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania do którego akt nie zostało załączone, a następnie prowadzenia postępowania z udziałem rzekomego pełnomocnika naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 128/08)_.

Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FSK 387/10 stwierdził, że: _Konieczne jest przy tym wyraźne rozróżnienie dwóch czynności procesowych: udzielenia pełnomocnictwa oraz umocowania pełnomocnika w postępowaniu podatkowym. Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością procesową samego mocodawcy, skuteczną z chwilą złożenia na piśmie stosownego oświadczenia woli. Jest ona konstytutywnym elementem innej czynności procesowej – tj. umocowania pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, dla której skuteczności, prócz samego oświadczenia mocodawcy złożonego w formie przepisanej ustawą, konieczne jest jeszcze dołączenie dokumentu pełnomocnictwa do akt sprawy. Jakkolwiek strona dowolnie może określić zakres udzielonego pełnomocnictwa (w tym może udzielić pełnomocnictwa o charakterze ogólnym), to jednak dla wywołania skutku procesowego w postaci umocowania pełnomocnika w konkretnym postępowaniu niezbędne jest dopełnienie przez pełnomocnika obowiązku określonego w art. 137 § 2 O.p., tj. dołączenie dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnego postępowania podatkowego. Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu obowiązek taki ciąży na samym pełnomocniku, a ustawa nie daje podstaw do uznania za trafne stanowiska kasatora, według którego organ podatkowy miałby uwzględniać z urzędu treść pełnomocnictw złożonych do akt innych postępowań toczących się (aktualnie bądź w przeszłości) przed tym organem. Z tego też względu, mając na uwadze konieczność odróżnienia samej czynności udzielenia pełnomocnictwa od czynności umocowania pełnomocnika w konkretnym postępowaniu, do skuteczności której wymagane jest poinformowanie organów podatkowych o pełnomocnictwie udzielonym w tym właśnie postępowaniu, uznać należy, że obowiązki organów podatkowych związane z koniecznością uwzględniania udziału pełnomocnika w konkretnym postępowaniu aktualizują się dopiero z momentem złożenia do akt konkretnego postępowania dokumentu pełnomocnictwa (lub udzielenia pełnomocnictwa przez stronę poprzez oświadczenie złożone do protokołu)_.

_Kasator pozostaje zatem w błędzie, gdy twierdzi, że skutek procesowy w postaci umocowania pełnomocnika w postępowaniu następuje już z chwilą udzielenia pełnomocnictwa, a organy mają obowiązek uwzględniać pełnomocnictwa ogólne złożone do akt innych postępowań. Pogląd ten stoi w sprzeczności z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dotyczącą omawianego zagadnienia, która potwierdza słuszność wykładni spornych przepisów procesowych dokonanej przez organy podatkowe (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 kwietnia 2008 r., II FSK 128/08 i z dnia 17 marca 2008 r., I FSK 1802/08)_.

Podobne poglądy zostały wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1584/11, z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt II FSK 2081/10, z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FSK 429/10, z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt I FSK 111/10, z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1856/09, z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 223/10, z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1843/07, z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 690/08, z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 648/07, z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 128/08 oraz z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w opisanej przez Wnioskodawcę sytuacji, jeżeli osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia jest reprezentowana przez pełnomocnika, to do wniosku o wydanie zaświadczenia powinno być załączone pełnomocnictwo lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.

Niniejsza zmieniona interpretacja dotyczy zdarzenia przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z dnia 17 sierpnia 2010 r. i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zmienionej interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie Ministra Finansów w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – w związku z art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi Ministra Finansów na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli Minister Finansów nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem Ministra Finansów (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Minister Finansów, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.