Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP3/443-601/09/ŁC
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2009-10-23
Teza: Opodatkowanie odszkodowania naliczonego za bezumowne korzystanie z terenu.
Słowa kluczowe: dzierżawa; nieruchomości; odszkodowania; opodatkowanie
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Gminy przedstawione we wniosku z dnia 6 sierpnia 2009r. (data wpływu 11 sierpnia 2009r.), uzupełnionym pismem z dnia 6 października 2009r. (data wpływu 9 października 2009r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania odszkodowania naliczonego za bezumowne korzystanie z terenu - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 11 sierpnia 2009r. do tut. organu wpłynął ww. wniosek, uzupełniony pismem z dnia 6 października 2009r. (data wpływu 9 października 2009r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania odszkodowania naliczonego za bezumowne korzystanie z terenu.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Gmina wydzierżawia, na czas oznaczony, grunty będące własnością Gminy oraz Skarbu Państwa osobom fizycznym i osobom prawnym.

Przedmiotem dzierżawy są grunty, które w większości są niezabudowane. Zdarza się jednak, iż na gruncie wydzierżawianym znajdują się nietrwale związane z gruntem kioski, tablice reklamowe oraz garaże. Są one postawione lub wybudowane przez dzierżawców.

Przeznaczenie i wykorzystanie gruntów, zgodnie z umowami dzierżawy, to:

*   dzierżawa miejsc parkingowych,
*   dzierżawa gruntu pod garażami nietrwale związanymi z gruntem,
*   dzierżawa związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym dzierżawa gruntu pod kioskami wybudowanymi przez dzierżawców,
*   dzierżawa ogródków przydomowych oraz dojść i dojazdów do posesji.

Dzierżawa nie dotyczy gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy

Niektórzy dzierżawcy, po zakończeniu umowy, do czasu podpisania nowej umowy dzierżawy, za zgodą Gminy nadal użytkują te tereny bez tytułu prawnego.

Przez ten okres czasu, do zawarcia nowej umowy, Gmina nalicza opłaty za bezumowne korzystanie z terenu (nie zaś za świadczenie usługi dzierżawy przez Gminę) i obciąża użytkownika (byłego dzierżawcę) odszkodowaniem za bezumowne korzystanie z gruntu. Zgodnie z Zarządzeniem Prezydenta Miasta odszkodowanie równe jest dotychczasowej opłacie za dzierżawę. Do odszkodowania nie jest doliczany podatek od towarów i usług. Na wniosek byłego dzierżawcy Gmina wystawia notę obciążeniową.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy prawidłowe jest nienaliczanie podatku VAT od odszkodowania naliczanego za bezumowne korzystanie z terenu w tym okresie czasu?

Zdaniem Wnioskodawcy, z uwagi na fakt, iż były dzierżawca po zakończeniu umowy dzierżawy użytkuje grunt bez tytułu prawnego tj. bez umowy (jedynie za zgodą Gminy) - Gminie przysługuje odszkodowanie, które nie jest żadną z czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W tej sytuacji brak jest postaw do opodatkowania odszkodowania podatkiem VAT i wystawiania faktury VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) zwanej dalej ustawą o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega, m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Ust. 2 ww. przepisu stanowi, że czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług niezależnie od tego czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

W myśl art. 7 ust. 1 cyt. powyżej ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Ponadto, zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Wskazane powyżej czynności, jak wynika z art. 5 ust. 2 ww. ustawy podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. Oznacza to zatem, że istotny jest przede wszystkim faktyczny przebieg danej czynności i osiągnięty rezultat zgodny z zamiarem umawiających się stron.

Definicja świadczenia usług ma zatem charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest przejawem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji realizowanych przez podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Z przepisu art. 659 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) wynika, że przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemny rzecz do używania, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Natomiast zgodnie z art. 693 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków. Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie (art. 694 Kodeksu cywilnego).

Kwestie korzystania z cudzej własności bez tytułu prawnego, tj. bez zgody wynajmującego regulują przepisy art. 224 – 225 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 224 § 1 i § 2 ww. ustawy, samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

W myśl natomiast art. 225 Kodeksu cywilnego, obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.

O tym czy, bezumowne korzystanie z nieruchomości gruntowej w tym wypadku podlegało będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług decydować będą okoliczności przywołane w określonym stanie faktycznym.

Przypadek wskazany przez Wnioskodawcę wskazuje, iż po zakończeniu umowy dzierżawca za zgodą właściciela nadal korzysta z dzierżawionego gruntu. Z przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego wynika, że Gmina (Wnioskodawca) wyraża zgodę na dalsze korzystanie z gruntu. Gmina nalicza opłaty, jak również obciąża użytkownika odszkodowaniem, taka sytuacja wskazuje, że mamy do czynienia z kontynuacją dotychczasowego stosunku zobowiązaniowego. Taki przypadek precyzuje art. 674 Kodeksu cywilnego z którego treści wynika, że jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nie oznaczony. W zaistniałym stanie faktycznym Gmina (Wnioskodawca), jako właściciel gruntów wydzierżawia je osobom fizycznym lub prawnym. Niektórzy dzierżawcy, mimo wygaśnięcia umowy, nadal użytkują te tereny mimo braku tytułu prawnego. Za okres pomiędzy zakończeniem umowy, a podpisaniem nowej wydzierżawiający obciąża dzierżawcę odszkodowaniem, nie doliczając podatku od towarów i usług. Kwota jaką Wnioskodawca obciąża dzierżawców w przedmiotowej sytuacji nie stanowi, w ocenie tut. organu, odszkodowania za bezumowne korzystanie z cudzej rzeczy, lecz stanowi kwotę należną za korzystanie z terenu w okresie nieobjętym umową za zgodą Wnioskodawcy. W związku z powyższym otrzymana kwota podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Inaczej w sytuacji, gdy po zakończeniu stosunku zobowiązaniowego najemca (dzierżawca) nie chce opuścić gruntu, a wynajmujący (wydzierżawiający) dążąc do tego wytoczy przeciwko niemu powództwo o wydanie rzeczy, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy wynajmującym (wydzierżawiającym) i korzystającym bezumownie z tego gruntu nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie podatnika, nie oparte na tytule prawnym, wskazującym obowiązek świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia – nie podlega w takiej sytuacji opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Mając na względzie przedstawiony wyżej stan prawny, należy stwierdzić, że w przedstawionej we wniosku sytuacji związanej z bezumownym korzystanie z gruntu, odszkodowanie przybiera postać wynagrodzenia za korzystanie z gruntu. Opłata ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Wysokość opodatkowania regulują przepisy Działu VIII ustawy o VAT (art. 41-85). Stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy, stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Ponieważ przepisy o podatku od towarów i usług nie przewidują możliwości opodatkowania tym podatkiem czynności oddania w dzierżawę gruntu nieprzeznaczonego na cele rolnicze stawkami niższymi, wobec powyższego w sytuacji przedstawionej we wniosku zastosowanie winna znaleźć stawka podstawowa, tj. 22%, stosownie do przepisu art. 41 ust. 1 ustawy o VAT.

Ponadto należy zauważy, iż z zapisu art. 106 ust. 1 ustawy wynika, że podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16.

Faktura ta musi spełniać wymogi, o których mowa w § 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008r w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1337).

Reasumując, opłata naliczona przez Wnioskodawcę za bezumowne korzystanie z gruntu należy zakwalifikować, w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, jako usługę, która winna być opodatkowana 22% stawką podatku VAT oraz udokumentowana fakturą VAT zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a 43-300 Bielsko-Biała.