Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL1-1.4012.808.2025.1.AR
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-12-15
Teza: Brak podlegania opodatkowaniu czynności zwrotu (w trybie
ustawy o gospodarce nieruchomościami) części wywłaszczonej
nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, w sytuacji
gdy poprzedni właściciel zwraca zwaloryzowane
odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia; ustalenie podstawy
opodatkowania w związku z ww. transakcją; ustalenie
momentu powstania obowiązku podatkowego w związku ze
zwrotem części wywłaszczonej nieruchomości w zamian za
odszkodowanie.
Słowa kluczowe: czynności-czynności podlegające opodatkowaniu
dostawa-dostawa towarów
nieruchomości-wywłaszczenie nieruchomości
obowiązek-obowiązek podatkowy-moment powstania
obowiązku podatkowego
odszkodowania
opodatkowanie-podstawa opodatkowania
rata-rozłożenie na raty
wywłaszczenie
zwrot-zwrot nieruchomości
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
podlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV.
Obowiązek podatkowy-Rozdział 1. Zasady ogólne
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-
Rozdział 1-art. 19a-ust. 5-pkt 1-lit. b
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-
Rozdział 1-art. 19a-ust. 6
1

[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-
art. 29a-ust. 6-pkt 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 14 października 2025 r. o wydanie
    interpretacji indywidualnej w zakresie:
    - braku podlegania opodatkowaniu czynności zwrotu (w trybie ustawy o gospodarce
      nieruchomościami) części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego
      właściciela, w sytuacji gdy poprzedni właściciel zwraca zwaloryzowane odszkodowanie
      z tytułu wywłaszczenia;
    - ustalenia podstawy opodatkowania w związku z ww. transakcją;
    - ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego w związku ze zwrotem części
      wywłaszczonej nieruchomości w zamian za odszkodowanie.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Gmina A (dalej: Gmina, Wnioskodawca) jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem
    podatku VAT.
    Gmina zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2009 r.
    sygn. akt I FSK 293/08 jest podatnikiem podatku VAT również w zakresie czynności
    związanych z gospodarowaniem nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu
    Państwa.
    Gmina A jest miastem na prawach powiatu.

    Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U.
    z 2024 r. poz. 107 t. j.):
    - art. 91:
    Prawa powiatu przysługują miastom, które w dniu 31 grudnia 1998 r. liczyły więcej niż 100
    000 mieszkańców, a także miastom, które z tym dniem przestały być siedzibami
    wojewodów, chyba że na wniosek właściwej rady miejskiej odstąpiono od nadania miastu
    praw powiatu, oraz tym, którym nadano status miasta na prawach powiatu, przy
    dokonywaniu pierwszego podziału administracyjnego kraju na powiaty.
    - art. 92 ust. 1, ust. 2, ust. 3:
    1. Funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje:
    1) rada miasta;
    2) prezydent miasta.
    2. Miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach
    określonych w tej ustawie.
    3. Ustrój i działanie organów miasta na prawach powiatu, w tym nazwę, skład, liczebność
    oraz ich powoływanie i odwoływanie, a także zasady sprawowania nadzoru określa
    ustawa o samorządzie gminnym.
    Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025
    r. poz. 889 t. j.):
    - art. 2a ust. 1:
    Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa.
    - art. 19 ust. 1:
    Organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego
    właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu,
    utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi.
    - art. 19 ust. 5:
    W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem
    autostrad i dróg ekspresowych oraz dróg, o których mowa w przepisach wydanych na
    podstawie art. 5 ust. 2a, jest prezydent miasta.
    Stosownie natomiast do treści art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o
    finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2021 poz. 688 t. j. ), w
    granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy,
    przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z
    wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast.
    Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 t. j.) (dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami):
    - art. 136 ust. 3:
    Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej
    nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości
    lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część
    stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot
    występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który
    zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem
    zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części
    wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego
    właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie
    do art. 140.

    - art. 137 ust. 1, ust. 2:
    1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
    1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna,
      nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
    2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna,
      cel ten nie został zrealizowany.
    2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany
    tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
    - art. 139:
    Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej
    zwrotu.
    - art. 140 ust. 1, ust. 2, ust. 3:
    1. W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego
    spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu
    terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu
    zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była
    przyznana w ramach odszkodowania.
    2. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z
    zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości
    w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej
    wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.
    3. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę
    odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości.
    - art. 141 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4:
    1. Należności, o których mowa w art. 140, mogą być, na wniosek poprzedniego właściciela
    albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż na 10 lat. Warunki rozłożenia
    na raty określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
    2. Wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z
    tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli
    zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie
    stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.
    3. Raty, o których mowa w ust. 1 podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy
    procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.
    4. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio
    przepisy Kodeksu cywilnego.
    - art. 142. ust. 1:
    O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także
    nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka
    starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji.
    Decyzją Wojewody (...) z dnia (...) 2010 r. zezwalającą Gminie A, na realizację inwestycji
    drogowej pod nazwą „(...)”— (dalej: decyzja zrid), Skarb Państwa nabył z mocy prawa, na
    realizację inwestycji drogowej, m.in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr (...) o pow.
    (...) ha. Nabycie prawa własności powyższej nieruchomości stanowiącej poprzednio
    własność osoby fizycznej nastąpiło z dniem ostateczności decyzji zrid, tj. z dniem (...) 2010
    r.

    Tak więc, w roku 2010 Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta A stał się z mocy
    prawa właścicielem działki nr (...), która to została wywłaszczona w celu realizacji inwestycji
    w zakresie przebudowy drogi krajowej.
    Na podstawie decyzji Wojewody (....) z dnia (...) 2018 r. za wywłaszczoną nieruchomość (tj.
    działkę nr (...)) poprzedni właściciel – osoba fizyczna otrzymała odszkodowanie.
    Odszkodowanie zostało wypłacone przez Prezydenta A jako zarządcę drogi.
    Osoba fizyczna (poprzedni właściciel) nie wystawiła faktury z tytułu przeniesienia z mocy
    prawa prawa własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie. Prawdopodobnie
    osoba fizyczna realizując tą czynność nie występowała w charakterze podatnika w
    rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, wykonującego działalność gospodarczą, w myśl
    art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
    Mając na uwadze powyższe, działka nr (...) została nabyta przez Skarb Państwa
    reprezentowany przez Prezydenta A, z mocy prawa na podstawie decyzji zrid w ramach
    czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Gmina A rozpoczęła realizację inwestycji drogowej pn. „(...)” i działka nr (...) została
    przekazana protokolarnie w dniu (...) 2021 r. wykonawcy realizującemu ww. zadanie.
    Ostatecznie inwestycja na wywłaszczonej działce została ukończona (...) 2023 r. Natomiast
    pozwolenie na użytkowanie (...) dla tej części inwestycji uzyskano w dniu (...) 2023 r.
    Decyzją Dyrektora Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru (...) z dnia (...) 2023 r.,
    zatwierdzono podział wywłaszczonej działki nr (...) na dwie działki o numerach: 2 o pow.
    (...) ha i 3 o pow. (...) ha.
    Na części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej po podziale geodezyjnym jako działka
    nr 2 w ramach ww. inwestycji drogowej został wybudowany pas drogi publicznej z jezdnią
    (...). Natomiast część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej po podziale geodezyjnym
    jako działka nr 3 pozostała niezagospodarowana i niezabudowana, porośnięta drzewami,
    bez oznak prac inwestycyjnych, budowlanych, wskazujących na przystąpienie do realizacji
    celu wywłaszczenia.
    Na postawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, osoba fizyczna
    (poprzedni właściciel) wystąpiła z wnioskiem z dnia 17 marca 2024 r. o zwrot części
    wywłaszczonej nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 3, w związku z
    brakiem realizacji celu wywłaszczenia, zawartego w decyzji zrid.
    W związku z powyższym, Prezydent A w dniu (...) 2025 r. wydał decyzję, w której orzekł o
    zwrocie na rzecz osoby fizycznej części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej
    geodezyjnie jako działka nr 3, jednocześnie zobowiązał osobę fizyczną do zwrotu
    zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa, w kwocie: (...) zł. Decyzja stała
    się ostateczna w dniu (...) 2025 r.
    W przedmiotowej decyzji Prezydent A uznał, że w odniesieniu do części wywłaszczonej
    nieruchomości bezsprzecznie ustalono, że na działce nr 3 w badanym okresie od (...) 2010
    r. do końca 2024 r. – pomimo upływu 10 lat od ostateczności decyzji zrid, cel
    wywłaszczenia nie został zrealizowany. Działka nr 3 pozostała niezabudowana i
    niezagospodarowana, porośnięta drzewami, krzewami samosiejkami bez oznak prac
    inwestycyjnych, budowlanych, wskazujących na realizację celu wywłaszczenia, tj. budowy
    drogi. Działka nr 3 pozostała w stanie niezmienionym. Dodatkowo z aktualnej mapy
    zasadniczej sporządzonej przez Zarząd Geodezji, Kartografii i Katastru (...) wynika, iż w
    granicach działki 3 brak jakiejkolwiek infrastruktury drogowej.
    Przedmiotowa inwestycja drogowa została zrealizowana wyłącznie na części
    wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działkę nr 2.
    Mając na uwadze powyższe, Prezydent A uznał, że zgodnie z przesłanką wynikającą z art.
    137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczona nieruchomość
    stała się zbędna na cel określony w decyzji zrid.

    Prezydent A uznał, że zgodnie z art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
    część wywłaszczonej nieruchomości, tj. działka gruntu nr 3 podlega zwrotowi na rzecz
    osoby fizycznej, w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.
    Zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
    w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca
    zwraca Skarbowi Państwa w dniu zwrotu ustaloną w decyzji Wojewody (...)
    odszkodowania. Organ prowadzący przedmiotowe postępowanie dokonał waloryzacji
    podlegającemu zwrotowi odszkodowaniu według kryteriów ustalonych w art. 5 ustawy o
    gospodarce nieruchomościami, przy zastosowaniu wskaźników zmian cen towarów i usług
    konsumpcyjnych ogłoszonych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
    W związku z tym, iż w przedmiotowej sprawie zwracana jest część wywłaszczanej
    nieruchomości, zwrotowi podlega część odszkodowania, która na podstawie art. 140 ust.
    3 ustawy o gospodarce nieruchomościami została wyliczona na kwotę (...) zł.
    Waloryzacji zwracanej kwoty odszkodowania dokonano zgodnie z przepisami prawa oraz
    regułami matematycznymi i statystycznymi, przy wykorzystaniu ogłoszonych przez
    Prezesa GUS wskaźników. W efekcie zastosowanej metodologii uzyskano zwaloryzowaną
    wartość wypłaconego odszkodowania które wyniosło: (...) zł.
    W operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy określił wartość działki nr 3 o pow. (...)
    ha na kwotę: (...) zł.
    Obliczenie zwaloryzowanego odszkodowania oraz ustalenia dokonane przez biegłego
    rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym nieruchomości jednoznacznie
    pokazują, że zwaloryzowane odszkodowanie nie przekracza wartości nieruchomości w
    dniu zwrotu, tym samym spełniona została przesłanka art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami.
    Dodatkowo, po rozpatrzeniu wniosku poprzedniego właściciela – osoby fizycznej z dnia (...)
    2025 r., Prezydent A decyzją z dnia (...) 2025 r. orzekł o rozłożeniu na pięć rat podlegającej
    zwrotowi kwoty zwaloryzowanego odszkodowania w ten sposób, że:
    a) pierwsza rata w wysokości: (...) zł płatna w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia
      się decyzji z dnia (...) lutego 2025 r.;
    b) druga rata w wysokości: (...) zł płatna w dniu (...) sierpnia 2025 r.;
    c) kolejne raty w wysokości: (...) zł aż do piątej, płatne w terminie do (...) sierpnia każdego
      roku, począwszy od roku 2026 r.
    Pierwsza rata została wpłacona przez osobę fizyczną w dniu (...) lutego 2025 r. Natomiast
    druga rata została wpłacona w dniu (...) sierpnia 2025 r.
    Gmina, w związku z wątpliwościami, czy opisywana czynność podlega opodatkowaniu,
    działając z ostrożności uznała zwrot nieruchomości za czynność opodatkowaną VAT (na
    podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT) i wystawiła fakturę na pierwszą ratę podając
    kwotę należności ogółem brutto (...) zł i ujmując ją w Pliku JPK_VAT za miesiąc (...)2025 r.
    oraz fakturę na drugą ratę podając kwotę należności ogółem brutto (...) zł i ujmując ją w
    Pliku JPK VAT za miesiąc (...)2025 r.
    Zgodnie z wypisem i wyrysem z obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego
    Uchwała nr (...) Rad Miejskiej A z dnia (...) 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu
    zagospodarowania przestrzennego (...), działka nr 3 znajduje się na terenie oznaczonym
    na rysunku planu symbolem (...).
    Stosowanie do treści § (...) ww. uchwały, dla terenu oznaczonego na rysunku planu
    symbolem (...) ustala się przeznaczenie:
    (...)
    Pytania

    1. Czy zwrot (w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami) części wywłaszczonej
      nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, w sytuacji gdy poprzedni właściciel
      zwraca zwaloryzowane odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, stanowi czynność
      podlegającą opodatkowaniu?
    Jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 będzie niezgodna ze stanowiskiem Gminy, to:
    2. Jaką kwotę należy uznać za podstawę opodatkowania opisanej we wniosku czynności?
    3. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu dokonania opisanej we wniosku
      czynności?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Państwa zdaniem:
    Ad 1.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 t. j. ze zm.) (dalej: ustawy o VAT), opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy o VAT:
    Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich
    części, a także wszelkie postacie energii.
    Pojęcie dostawy towarów ustawodawca zdefiniował w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z
    tym przepisem:
    Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie
    prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:
    1) przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu
      takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za
      odszkodowanie;
    2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o
      podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na
      warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie
      normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty
      prawo własności zostanie przeniesione;
    3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem,
      jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;
    4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli
      komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;
    5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego,
      ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie
      spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze
      własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni
      mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym
      przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub
      własności domu jednorodzinnego;
    6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
    7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.
    W opisywanej we wniosku sprawie, Gmina ma wątpliwość, czy zwrot w trybie art. 136 ust.
    3 ustawy o gospodarce nieruchomościami części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz

    poprzedniego właściciela, w sytuacji, gdy poprzedni właściciel będzie zwracał
    zwaloryzowaną wartość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, stanowi czynność
    podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 136 ust. 3 przewiduje obowiązek zwrotu
    wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o
    wywłaszczeniu. Należy zaznaczyć, że w ustawie o gospodarce nieruchomościami mowa
    jest o zwrocie a nie o przeniesieniu prawa własności. Dlatego, zdaniem Gminy, mamy do
    czynienia z unieważnieniem czynności wywłaszczenia, w sytuacji gdy nieruchomość, która
    stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest zwracana poprzedniemu
    właścicielowi. W ocenie Gminy, nie można mówić w przedmiotowej sytuacji o
    przeniesieniu prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, o którym mowa w art. 7
    ust. 1 ustawy o VAT.
    Dodatkowo na podstawie art. 140 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
    w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel zwraca ustalone w
    decyzji odszkodowanie, a odszkodowanie to podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość
    po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa
    nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można
    określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Ustawa
    o gospodarce nieruchomościami nie posługuje się więc w tym przypadku pojęciem ceny
    nieruchomości jak przy sprzedaży nieruchomości, ale zwrotem zwaloryzowanego
    odszkodowania.
    Zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami nie stanowi dostawy towaru w rozumieniu art. 5 i art 7 ust. 1 ustawy o
    VAT, bowiem instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości polega na przywróceniu
    poprzedniego stanu prawnego i nie jest nową czynnością przenoszącą prawo do
    dysponowania nieruchomością jak właściciel.
    Takie stanowisko potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30
    października 2014 r. sygn. akt Il FSK 2372/12, gdzie czytamy:
    „W orzecznictwie sądów administracyjnych a także Sądu Najwyższego przyjmuje się, że
    decyzja o zwrocie nieruchomości pełni funkcję restytucyjną, czyli jest aktem prawnym,
    który wywiera bezpośrednio skutki w sferze prawa cywilnego. Powoduje ona przejście
    prawa własności na dotychczasowego właściciela lub jego spadkobierców, jednakże nie
    kreuje tego prawa. Przywraca jedynie wcześniej panujące stosunki prawno-rzeczowe po
    stronie podmiotowej (wyrok NSA z dnia (...) 2013 r., I OSK 2145/13, Lex nr 1336377;
    uchwała NSA z dnia 17 grudnia 1996 r., FSK 7/96, ONSA 1997, Nr 2, poz. 51; uchwała SN z
    dnia 25 stycznia 1996 r., III AZP 31/95, OSNP 1996, Nr 14, poz. 194). W orzeczeniach tych
    sądy przyjmowały, że restytucyjnemu charakterowi decyzji o zwrocie nieruchomości nie
    stoi na przeszkodzie to, że decyzja taka ma charakter decyzji konstytutywnej, a więc takiej
    która tworzy, zmienia lub znosi określone stosunki prawne. Zmienia ona bowiem stan
    prawny nieruchomości powstały po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu, przez przywrócenie
    dotychczasowemu właścicielowi prawa własności nieruchomości. Zmiana stanu prawnego
    następuje tu nie z mocy samej ustawy, ale z mocy aktu administracyjnego jakim jest
    decyzja o zwrocie nieruchomości. Przy zwrocie nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1
    (obecnie art. 136 ust. 3 u.g.n.), jak wskazał NSA w uchwale siedmiu sędziów z dnia 17
    grudnia 1996 r., FPS 7/96, ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
    nie mamy do czynienia z przeniesieniem na zasadach ogólnych własności nieruchomości
    na wywłaszczonego uprzednio właściciela, nie jest to też przeniesienie w drodze aktów
    władczych Skarbu Państwa lub gminy. Zwrot nieruchomości następuje, na podstawie
    decyzji administracyjnej, która przywraca (restytuuje) stronę podmiotową stosunku
    prawnorzeczowego odnośnie do wywłaszczonej nieruchomości do stanu sprzed
    wywłaszczenia. Nie stanowi więc ono nabycia nieruchomości, o którym mowa w art. 1 ust.
    1 pkt 8 u.p.d.o.f. W konsekwencji w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 17 grudnia 1996
    r., FPS 7/96 Sąd wyraził pogląd, że „sprzedaż nieruchomości lub jej części, zwróconej w

    trybie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 (...) 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
    nieruchomości (Dz. L J. z 1991 r. nr 30 poz. 127 z późn. zm.), nie stanowi źródła przychodu
    w świetle art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
    od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) także wówczas, gdy
    sprzedaż ta nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej i została
    dokonana przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym
    nastąpił jej zwrot (ONSA 1997, Nr 2, poz. 51)”.
    Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług zapadł wyrok:
    Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt. I FSK 119/18
    zgodnie z którym: „W odniesieniu do przedstawionego przez Gminę stanu faktycznego
    (zdarzenia przyszłego) nieuprawnione jest twierdzenie organu podatkowego, że pomiędzy
    Gminą a spadkobiercami właściciela wcześniej wywłaszczonej nieruchomości dochodzi do
    nowej dostawy towarów, gdyż nowa jest podstawa prawna i faktyczna tej czynności oraz
    jej strony. Nie jest to bowiem nowowykreowany stosunek prawny – jak chce tego organ
    podatkowy – lecz ma on swoje początki i umocowanie we wcześniej dokonanej czynności
    wywłaszczenia nieruchomości. W tych specyficznych okolicznościach sprawy prawidłowo
    Sąd pierwszej instancji za trafne uznał stwierdzenie skarżącej Gminy, że: „restytucja prawa
    własności nie kreuje prawa własności, lecz przywraca wcześniej panujące stosunki
    prawnorzeczowe. Związanego z tym zwrotu stosownie zwaloryzowanego odszkodowania
    nie należy utożsamiać z odpłatnością za dostawę towaru (nieruchomości)”.
    oraz
    Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt I
    SA/Wr 779/23 zgodnie z którym: „Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, brak
    jest zatem podstaw do wniosku, że zwrot części uprzednio wywłaszczonej nieruchomości
    stanowi dostawę towaru w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
    W okolicznościach przedstawionych przez Gminę we wniosku o wydanie interpretacji
    indywidualnej nie sposób było przyjąć, że zwrot uprzednio wywłaszczonej nieruchomości
    oraz zwrot zwaloryzowanego odszkodowania są czynnościami dokonywanymi przez
    Gminę w ramach jej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT
    (art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy VAT)”.
    Z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że nieruchomość zbędna na
    cel wywłaszczenia podlega zwrotowi, a zwrot taki należy rozumieć jako restytucję –
    przywrócenie poprzedniego stanu prawnego (przywróceniu stanu sprzed wywłaszczenia),
    a nie jako nową czynność przenoszącą prawo do dysponowania nieruchomością jak
    właściciel. Wobec tego przesłanka z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT nie została spełniona.
    Biorąc pod uwagę ww. przepisy oraz cytowane orzeczenia sądów, w ocenie Gminy zwrot w
    trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami części wywłaszczonej
    nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela nie spełnia definicji czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, a więc zwrot wypłaconego odszkodowania
    za tę nieruchomość, zwaloryzowanego na dzień zwrotu, nie będzie skutkować
    powstaniem obowiązku podatkowego.
    Ad 2.
    Zgodnie z przepisem art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania, z
    zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest
    wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca
    otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej,
    włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym
    charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług
    świadczonych przez podatnika.
    Zgodnie natomiast z art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT, podstawa opodatkowania
    obejmuje podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem

    kwoty podatku. Ustawa o gospodarce nieruchomościami szczegółowo reguluje wysokość
    zwracanego odszkodowania (art. 140 ust. 1 ust. 2 ust. 3).
    Organ w wydanej decyzji dokonał waloryzacji wartości odszkodowania na kwotę (...) zł,
    dodatkowo organ orzekł o rozłożeniu na pięć rat podlegającej zwrotowi kwoty
    zwaloryzowanego odszkodowania w ten sposób, że:
    a) pierwsza rata w wysokości: (...) zł płatna w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia
      się decyzji z dnia (...) lutego 2025 r.
    b) druga rata w wysokości: (...) zł płatna w dniu (...) sierpnia 2025 r.
    c) kolejne raty w wysokości: (...) zł aż do piątej, płatne w terminie do (...) sierpnia każdego
      roku, począwszy od roku 2026.
    Biegły rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym określił wartość zwracanej
    działki na kwotę (...) zł. Tak więc, zwaloryzowane odszkodowanie nie przekracza wartości
    nieruchomości w dniu zwrotu, tym samym spełniona została przesłanka art. 140 ust. 2
    ustawy o gospodarce nieruchomościami.
    W ocenie Gminy, skoro podstawą opodatkowania jest, zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o
    VAT, wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca
    otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, a jednocześnie podstawa
    opodatkowania nie zawiera kwoty podatku VAT, podstawą opodatkowania w niniejszej
    sprawie będzie kwota zwaloryzowanego odszkodowania, którą ma otrzymać podatnik,
    pomniejszona o podatek VAT.
    Ad 3.
    Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą
    otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy
    publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy
    prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.
    Z uwagi na fakt, iż zwaloryzowanego odszkodowania ma być płatne w ten sposób, że:
    a) pierwsza rata w wysokości: (...) zł płatna w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia
      się decyzji z dnia (...) lutego 2025 r.
    b) druga rata w wysokości: (...) zł płatna w dniu (...) sierpnia 2025 r.
    c) kolejne raty w wysokości: (...) zł aż do piątej, płatne w terminie do (...) sierpnia każdego
      roku, począwszy od roku 2026.
    obowiązek podatkowy będzie powstawał z chwilą otrzymania przez Wnioskodawcę każdej
    z kolejnych części zwaloryzowanego odszkodowania.
    Pierwsza rata została wpłacona przez osobę fizyczną w dniu (...) lutego 2025 r. więc
    obowiązek podatkowy powstał w dniu (...) lutego 2025 r.
    Druga rata została wpłacona w dniu (...) sierpnia 2025 r. więc obowiązek podatkowy
    powstał w dniu (...) sierpnia 2025 r.
    Natomiast w odniesieniu do kolejnych wpłat dokonywanych przez osobę fizyczną z tytułu
    zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania obowiązek podatkowy będzie powstawał z
    chwilą ich otrzymania.
    Gmina w związku z wątpliwościami czy opisywana czynność podlega opodatkowaniu,
    działając z ostrożności uznała zwrot nieruchomości za czynność opodatkowaną VAT (na
    podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT) i wystawiła fakturę na pierwszą ratę podając
    kwotę należności ogółem brutto (...) zł i ujmując ją w Pliku JPK_VAT za miesiąc (...) 2025 r.
    oraz fakturę na drugą ratę podając kwotę należności ogółem brutto (...) zł i ujmując ją w
    Pliku JPK_VAT za miesiąc (...) 2025 r.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie:
    - braku podlegania opodatkowaniu czynności zwrotu (w trybie ustawy o gospodarce
      nieruchomościami) części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego
      właściciela, w sytuacji gdy poprzedni właściciel zwraca zwaloryzowane odszkodowanie
      z tytułu wywłaszczenia – jest nieprawidłowe;
    - ustalenia podstawy opodatkowania w związku z ww. transakcją – jest prawidłowe;
    - ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego w związku ze zwrotem części
      wywłaszczonej nieruchomości w zamian za odszkodowanie – jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy
      oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
    Jak wynika z art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Pojęcie dostawy towarów ustawodawca zdefiniował w art. 7 ust. 1 ustawy.
    Zgodnie z tym przepisem:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:
      1) przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w
        imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów
        w zamian za odszkodowanie;
      2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej
        umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy
        sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w
        następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty
        ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;
      3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a
        komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;
      4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu,
        jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;
      5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego,
        ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz
        przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na
        spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka
        spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o
        innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności
        lokalu lub własności domu jednorodzinnego;

      6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
      7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.
    Na mocy art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 , w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych,
      bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej (...).
    Co do zasady dla uznania, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględny jest warunek wystąpienia
    „odpłatności”. Wynika to wprost z powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    Odpłatność oznacza wykonanie czynności (np. dostawy towarów) za wynagrodzeniem. W
    znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także
    odszkodowanie. Odpłatny natomiast to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów,
    płatny.
    Biorąc pod uwagę powyższe, dostawę nieruchomości w świetle ustawy o podatku od
    towarów i usług traktuje się jako odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ustawy
    podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.
    Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Należy zauważyć, że w świetle art. 15 ust. 6 ustawy:
      Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących
      te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa,
      dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych
      na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
    Z powyższego wynika, że podmiot publiczny będzie uznany za podatnika podatku od
    towarów i usług w dwóch przypadkach – gdy wykonuje czynności inne niż te, które
    mieszczą się w ramach jego zadań (dotyczy pierwszej części art. 15 ust. 6) oraz gdy
    wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów
    cywilnoprawnych.
    Gmina wydając grunt za odpłatnością nie może zatem skorzystać z wyłączenia z
    opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy. Podmioty publiczne nie są uznawane
    za podatników w zakresie czynności, które mieszczą się w ramach zadań, dla realizacji
    których zostały one powołane, dodatkowo pod warunkiem, że czynności te nie są
    wykonywane na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. W przypadku dostawy

    nieruchomości za odpłatnością nie są realizowane zadania, dla realizacji których organy te
    zostały powołane. Działania Gminy są w tym przypadku tożsame z działaniami każdego
    innego podmiotu dokonującego dostawy gruntów.
    Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
    nieruchomościami (t. j. Dz. U. 2024 r. poz. 1145 ze zm.):
      Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej
      nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej
      nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137,
      nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o
      wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego
      zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ
      gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej
      nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej
      nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub
      jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art.
      140.
    W myśl art. 137 ust. 1-2 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
      1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu,
      jeżeli:
      1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się
      ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
      2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się
      ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
      2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został
      zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega
      pozostała część.
    Stosownie do art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
      Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu
      jej zwrotu.
    Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
      W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego
      spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu
      terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu
      zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli
      była przyznana w ramach odszkodowania.
    W myśl art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
      Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po
      waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość
      rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości
      nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość
      odtworzeniowa.
    Na podstawie art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
      Osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia
      dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości,
      zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej
      wartości tych nieruchomości.
    Wskazali Państwo, że:
    · Gmina jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT;

    · decyzją zrid, Skarb Państwa nabył z mocy prawa, na realizację inwestycji drogowej, m.in.
      nieruchomość oznaczoną jako działka nr (...) o pow. (...) ha. Nabycie prawa własności
      powyższej nieruchomości stanowiącej poprzednio własność osoby fizycznej nastąpiło z
      dniem ostateczności decyzji zrid, tj. z dniem (...) 2010 r.;
    · na podstawie decyzji Wojewody (...) z (...) 2018 r. za wywłaszczoną nieruchomość (tj.
      działkę nr (...)) poprzedni właściciel (osoba fizyczna) otrzymała odszkodowanie,
      wypłacone przez Prezydenta A, jako zarządcę drogi;
    · działka nr (...) została nabyta przez Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta A,
      z mocy prawa na podstawie decyzji zrid w ramach czynności niepodlegającej
      opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług – osoba fizyczna (poprzedni właściciel)
      nie wystawiła faktury z tytułu przeniesienia z mocy prawa prawa własności
      nieruchomości w zamian za odszkodowanie;
    · w (...) 2023 r. zatwierdzono podział wywłaszczonej działki nr (...) na dwie działki o
      numerach: 2 o pow. (...) ha i 3 0 pow. (...) ha;
    · Natomiast część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej po podziale geodezyjnym
      jako działka nr 3 pozostała niezagospodarowana i niezabudowana;
    · przedmiotowa inwestycja drogowa została zrealizowana wyłącznie na części
      wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działkę nr 2. Natomiast część
      wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej po podziale geodezyjnym jako działka nr 3
      pozostała niezagospodarowana i niezabudowana;
    · na postawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, osoba fizyczna
      (poprzedni właściciel) wystąpiła z wnioskiem z 17 marca 2024 r. o zwrot części
      wywłaszczonej nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 3, w związku z
      brakiem realizacji celu wywłaszczenia, zawartego w decyzji zrid.;
    · Prezydent A (...) 2025 r. wydał decyzję, w której orzekł o zwrocie na rzecz osoby fizycznej
      części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 3,
      jednocześnie zobowiązał osobę fizyczną do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania
      na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja stała się ostateczna (...) 2025 r.;
    · w odniesieniu do części wywłaszczonej nieruchomości w ww. decyzji bezsprzecznie
      ustalono, że na działce nr 3 w badanym okresie od (...) 2010 r. do końca 2024 r. – cel
      wywłaszczenia nie został zrealizowany. Działka nr 3 pozostała niezabudowana i
      niezagospodarowana, porośnięta drzewami, krzewami samosiejkami bez oznak prac
      inwestycyjnych, budowlanych, wskazujących na realizację celu wywłaszczenia, tj.
      budowy drogi. Działka nr 3 pozostała w stanie niezmienionym;
    · w związku z tym, iż zwracana jest część wywłaszczanej nieruchomości, zwrotowi podlega
      część odszkodowania, która została zwaloryzowana zgodnie z przepisami prawa oraz
      regułami matematycznymi i statystycznymi, przy wykorzystaniu ogłoszonych przez
      Prezesa GUS wskaźników;
    · dodatkowo, po rozpatrzeniu wniosku poprzedniego właściciela (osoby fizycznej) z (...)
      2025 r., Prezydent A decyzją z (...) 2025 r. orzekł o rozłożeniu na pięć rat podlegającej
      zwrotowi kwoty zwaloryzowanego odszkodowania w ten sposób, że:
      - pierwsza rata płatna w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji z dnia
        (...) 2025 r.;
      - druga rata płatna w dniu (...) sierpnia 2025 r.;
      - kolejne raty aż do piątej, płatne w terminie do (...) sierpnia każdego roku, począwszy
        od roku 2026 r.;
    · pierwsza rata została wpłacona przez poprzedniego właściciela w (...) lutym 2025 r.,
      natomiast druga rata – w (...) sierpniu 2025 r.;

    · zgodnie z wypisem i wyrysem z obowiązującego planu zagospodarowania
      przestrzennego działka nr 3 znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku planu
      symbolem (...) dla którego ustala się przeznaczenie, tj.: mieszkalnictwo; zabudowa
      mieszkaniowa jednorodzinna; usługi; kultura; nauka; edukacja; handel detaliczny
      małopowierzchniowy B; widowiskowe obiekty kultury; obiekty wystawienniczo-
      targowe; rozrywka; opieka zdrowotna; obiekty opieki nad dzieckiem; kryte urządzenia
      sportowe; terenowe urządzenia sportowe; skwery; place zabaw; wody
      powierzchniowe; szalety; obiekty infrastruktury technicznej; infrastruktura drogowa.
    W pierwszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą kwestii podlegania opodatkowaniu
    czynności zwrotu (w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami) części wywłaszczonej
    nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, w sytuacji, gdy poprzedni właściciel
    zwraca zwaloryzowane odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia.
    Biorąc pod uwagę cytowane powyżej przepisy oraz okoliczności sprawy stwierdzić należy,
    że w analizowanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której w zamian za zwróconą
    (oddaną) część nieruchomości – działkę nr 3 wydzieloną z działki nr (...) – otrzymali
    Państwo zwrot zwaloryzowanego odszkodowania (2 raty – (...)2025 r. i (...)2025 r.) a kolejne
    3 raty będą płatne w terminie do (...) każdego roku, począwszy od roku 2026.
    Niewątpliwie czynność przeniesienia przez Państwa na rzecz poprzedniego właściciela
    (jego następcy prawnego) ww. działki wywołuje określone skutki prawne w postaci
    przeniesienia wszelkich praw do przedmiotowej działki (czyli jej własności). Tym samym, w
    zamian za zwrot odszkodowania dokonali Państwo przeniesienia prawa do
    rozporządzania jak właściciel ww. działką nr 3.
    Pojęcie przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, określone w art. 7
    ust. 1 ustawy, ma szerszy zakres, niż sprzedaż czy zamiana w ujęciu cywilnoprawnym.
    Przede wszystkim przeniesienie prawa do rozporządzania towarem to nie tylko
    przeniesienie jego własności. Dla uznania, że miała miejsce dostawa towarów, wystarczy,
    że podmiot nabędzie tzw. własność ekonomiczną, tzn. będzie miał możliwość dowolnego
    rozporządzania i dysponowania uzyskanym towarem. Bez znaczenia zatem w tej sytuacji
    pozostaje forma prawna zbycia towaru.
    Powyższe wskazuje jednoznacznie, że rozważając skutki podatkowe dokonywanej przez
    Państwa transakcji należy mieć na uwadze wyłącznie aspekty prawne, które mają
    znaczenie z punktu widzenia ustawy o podatku od towarów i usług.
    Z powołanego powyżej art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że istotą dostawy jest przeniesienie
    prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, przy czym chodzi tutaj o możliwość
    faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym.
    Podobną regulację w zakresie dostawy zawiera art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE
    Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości
    dodanej – (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006 s.1, z późn. zm.), zwanej dalej: Dyrektywą
    2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:
      „Dostawa towarów” oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak
      właściciel.
    Dostawa towaru nie odnosi się do zbycia prawa własności zgodnie z procedurami
    przewidzianymi obowiązującym prawem krajowym, lecz obejmuje wszelkie zbycie majątku
    rzeczowego przez jedną stronę, która upoważnia drugą stronę do dysponowania w
    rzeczywistości tym majątkiem tak, jakby była jego właścicielem. Pogląd ten jest zgodny z
    celem Dyrektywy 2006/112/WE Rady, która została opracowana między innymi w celu
    oparcia wspólnego systemu VAT na jednolitej definicji transakcji podlegających
    opodatkowaniu. Celowi temu mogłaby zagrozić sytuacja, gdyby warunek zaistnienia
    dostawy towarów – będącej jedną z trzech transakcji podlegających opodatkowaniu –
    różnił się w poszczególnych Państwach Członkowskich, jak to ma miejsce w przypadku
    warunków rządzących przeniesieniem prawa własności w prawie cywilnym.

    Takie stanowisko znalazło wyraz w wielu orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii
    Europejskiej, który stwierdził, że pojęcie dostawy towaru nie odnosi się do przeniesienia
    własności w formach przewidzianych we właściwym prawie krajowym, lecz obejmuje
    każdą czynność polegającą na przeniesieniu dobra materialnego przez stronę, która
    przyznaje drugiej stronie prawo do faktycznego rozporządzania nim, jak gdyby była
    właścicielem tego dobra.
    Pojęcie rozporządzania towarami jak właściciel w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od
    towarów i usług należy więc rozumieć szeroko, jako obejmujące nie tylko uprawnienie do
    wyzbycia się własności pozyskanych towarów (przeniesienie własności, zrzeczenie się
    własności, rozporządzenie na wypadek śmierci), czy ich obciążenia (ustanowienia na
    rzeczy prawa rzeczowego, czy też oddanie rzeczy w dzierżawę lub najem), lecz także
    korzystania z nabytych towarów.
    Problemem do rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest to, czy rzeczywiście mamy do
    czynienia ze zwrotem towaru, czy z odrębną dostawą.
    W tym miejscu należy wskazać, że w istocie przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy
    o gospodarce nieruchomościami przewidują możliwość „zwrotu” wywłaszczonej
    nieruchomości, jeśli stała się ona zbędna na cel, na który dokonano wywłaszczenia,
    jednakże – w ocenie Organu – na gruncie przepisów ustawy nie mamy do czynienia ze
    zwrotem towaru, lecz z odrębną dostawą towaru. Przesłanki do tej konkluzji są
    następujące.
    Co do zasady konsekwencją zwrotu towaru na gruncie ustawy jest obniżenie podstawy
    opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 10 ustawy. Onosząc się natomiast do
    regulujących kwestię korekty podstawy opodatkowania przepisów ww. Dyrektywy 2006
    /112/WE Rady, a konkretnie do jej art. 90 ust. 1 i ust. 2 należy zauważyć, że zgodnie z tymi
    przepisami:
      W przypadku anulowania, wypowiedzenia, rozwiązania, całkowitego lub częściowego
      niewywiązania się z płatności lub też w przypadku obniżenia ceny po dokonaniu
      dostawy, podstawa opodatkowania jest stosownie obniżana na warunkach
      określonych przez państwa członkowskie.
      W przypadku całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności państwa
      członkowskie mogą odstąpić od zastosowania ust. 1.
    Odwołując się zatem do ww. przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdzić należy,
    że obniżenie podstawy opodatkowania może mieć miejsce w przypadkach, gdy ze względu
    na zmianę stosunków umownych ma miejsce anulowanie, wypowiedzenie lub rozwiązanie
    transakcji.
    Ponadto, zwrot towarów wiąże się ze zwrotem zapłaty za towar, a nie ze zwrotem części
    ceny lub kwoty wyższej niż zapłacona cena.
    W świetle powyższego, w analizowanej sprawie nie dochodzi do anulowania,
    wypowiedzenia czy rozwiązania stosunku zobowiązaniowego (wywłaszczenia), jaki miał
    miejsce w chwili wywłaszczenia (rok 2010). Jednocześnie po tylu latach nie dojdzie do
    zwrotu ceny (kwoty otrzymanego przez ówczesnych właścicieli odszkodowania) w takiej
    samej wysokości, lecz jest to inna wartość zwaloryzowana, obliczona na zasadach
    wynikających z obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
    Zatem, doszło tutaj do nowej dostawy, tj. przeniesienia prawa do rozporządzania towarem
    jak właściciel. Nie można bowiem uznać, że transakcja wywłaszczenia nieruchomości
    sprzed kilkudziesięciu lat nie miała miejsca. Tak więc, nie jest możliwe zakwalifikowanie
    takich czynności na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług jako „zwrotu towaru”.

    Należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie ma miejsce dostawa towarów (działki nr 3
    powstałej z działki nr (...)) w zamian za „zwrot” odszkodowania. W tym przypadku
    zwaloryzowane odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności
    towarów, czyniąc tego rodzaju dostawy faktycznie odpłatne.
    Wynagrodzenie to ma bowiem charakter wzajemny i ekwiwalentny, co oznacza że z tytułu
    zwrotu nieruchomości, dla oddającego wynika bezpośrednia i jasno zindywidualizowana
    korzyść. Zatem, istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towaru (oddaniem
    nieruchomości) a otrzymanym z tego tytułu wynagrodzeniem, które przybiera postać
    zwróconego odszkodowania.
    Z tego względu mamy więc do czynienia z odpłatną dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy,
    podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wobec powyższego, zwracane na Państwa rzecz zwaloryzowane odszkodowanie stanowi
    wynagrodzenie w zamian za odpłatną dostawę towarów, która to czynność podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w rozumieniu ustawy o podatku od
    towarów i usług.
    Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz powołane powyżej przepisy prawa
    należy stwierdzić, że „zwrot” przez Państwa opisanej we wniosku działki na rzecz
    poprzedniego właściciela dokonany w trybie art. 136 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami stanowi, wbrew Państwa twierdzeniu, dostawę towarów w rozumieniu
    art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy i w związku z tym podlega opodatkowaniu podatkiem VAT,
    zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    Podsumowanie
    Zwrot przez Gminę (w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami) części
    wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, w sytuacji, gdy
    poprzedni właściciel zwraca zwaloryzowane odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia,
    stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    W konsekwencji, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1
    uznałem za nieprawidłowe.
    W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą kwestii ustalenia podstawy
    opodatkowania w związku z ww. transakcją.
    W pierwszej kolejności wskazać, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług, może być albo opodatkowana właściwą stawką podatku
    VAT, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
    Kwestię zwolnienia dostawy nieruchomości niezabudowanych regulują przepisy art. 43
    ust. 1 pkt 9 ustawy. Zgodnie z tym przepisem:
      Zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny
      budowlane.
    W myśl art. 2 pkt 33 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o terenach budowlanych – rozumie się
      przez to grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem
      zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - zgodnie z
      decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w
      przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
    Według art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
    przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.):
      Ustawa określa:
      1) zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu
      terytorialnego i organy administracji rządowej,

      2) zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone
      cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy
      – przyjmując ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podstawę tych działań.
    Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:
      Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz
      określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w
      miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
    Na mocy art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:
      W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
      określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w
      drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym:
      1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji
      inwestycji celu publicznego;
      2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala
      się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
    O przeznaczeniu nieruchomości stanowią zatem akty prawa miejscowego. Miejscowy plan
    zagospodarowania przestrzennego – jako źródło prawa miejscowego, a w przypadku jego
    braku decyzja o warunkach zabudowy – jako akt indywidualny prawa administracyjnego.
    Analiza ww. przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wskazuje jednoznacznie, że
    zwolnienie od podatku VAT obejmuje zbycie nieruchomości niezabudowanych (gruntów)
    wyłącznie w sytuacji, gdy nie są one przeznaczone pod zabudowę.
    W tym miejscu należy wskazać, że jeżeli przy zbyciu nieruchomości wystąpią przesłanki
    uniemożliwiające zastosowanie zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust.
    1 pkt 9 ustawy, to należy przeanalizować możliwość zwolnienia dostawy na podstawie
    przepisu art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
    Według art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
      Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele
      działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia
      tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia
      kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
    Warunkiem zastosowania ww. zwolnienia jest zatem wykorzystywanie towaru wyłącznie
    na cele działalności zwolnionej od podatku oraz brak prawa do obniżenia kwoty podatku
    należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia
    towaru. Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.
    Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy dotyczy wszystkich
    towarów – zarówno nieruchomości, jak i ruchomości – przy nabyciu (imporcie lub
    wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia VAT i
    wykorzystywanych – niezależnie od okresu ich używania przez podatnika – wyłącznie na
    cele działalności zwolnionej od podatku VAT.
    W celu zastosowania zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy,
    dla dostawy towarów, spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym
    przepisie, tj.:
    · towary od momentu ich nabycia do momentu ich zbycia muszą służyć wyłącznie
      działalności zwolnionej, w żadnym momencie ich posiadania nie można zmienić ich
      przeznaczenia oraz sposobu wykorzystywania,
    · przy nabyciu (imporcie, wytworzeniu) tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich
      dostawy prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

    Niespełnienie jednego z powyższych warunków daje podstawę do wyłączenia dostawy
    towarów ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w ww. art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
    W analizowanej sprawie nie znajdzie zastosowania zwolnienie od podatku przewidziane w
    art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, bowiem zwracana działka nr 3, zgodnie z miejscowym planem
    zagospodarowania przestrzennego znajduje się na terenie, dla którego ustalono
    przeznaczenie: mieszkalnictwo; zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna; usługi; kultura;
    nauka; edukacja; handel detaliczny małopowierzchniowy B; widowiskowe obiekty kultury;
    obiekty wystawienniczo-targowe; rozrywka; opieka zdrowotna; obiekty opieki nad
    dzieckiem; kryte urządzenia sportowe; terenowe urządzenia sportowe; skwery; place
    zabaw; wody powierzchniowe; szalety; obiekty infrastruktury technicznej orz
    infrastruktura drogowa. Działka nr 3 stanowi zatem grunt przeznaczony pod zabudowę
    zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
    W odniesieniu do działki nr 3 nie zostaną spełnione również przesłanki do zastosowania
    zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, ponieważ zwracana
    działka nr 3 wydzielona z działki nr (...) została nabyta w ramach czynności
    niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym transakcja
    nabycia działki nr 3 pozostawała poza podatkiem VAT. Zatem, nie wystąpił podatek VAT
    naliczony, który mógłby podlegać odliczeniu przez Gminę. Nie można tym samym uznać,
    że Gminie nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT, skoro dostawa nie była
    objęta tym podatkiem. W związku z powyższym, nie będzie spełniona przesłanka
    warunkująca skorzystanie ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. przepisu.
    Zatem nie został spełniony jeden z warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia
    o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
    W konsekwencji „zwrot” części wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki nr 3 powstałej z
    działki nr (...) stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, zgodnie z art.
    7 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    Z kolei, zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy:
      Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119
      oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy
      towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy,
      usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i
      innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę
      towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
    Według art. 29a ust. 6 ustawy:
      Podstawa opodatkowania obejmuje:
      1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty
      podatku;
      2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i
      ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy
      lub usługobiorcy.
    Jak stanowi art. 29a ust. 7 ustawy:
      Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
      1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
      2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w
      momencie sprzedaży;
      3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych
      wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych
      przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby
      podatku.

    Odnosząc się zatem do kwestii podstawy opodatkowania w sytuacji „zwrotu” działki nr 3
    (wydzielonej z działki nr (...)) na rzecz następcy prawnego poprzedniego właściciela
    stwierdzić należy, że jest to kwota należna od nabywcy z tytułu odpłatnej dostawy tej
    działki, tj. wynagrodzenie należne od nabywcy z tytułu odpłatnej dostawy towarów w
    postaci wymienionego wcześniej zwaloryzowanego odszkodowania. Przy czym podstawa
    opodatkowania nie będzie obejmowała – zgodnie z art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy – kwoty
    podatku. Ponadto wskazać należy, że skoro podstawą opodatkowania jest wszystko co
    stanowi zapłatę (tu: zwaloryzowane odszkodowanie), to wysokość zwracanego
    odszkodowania należy taktować jako kwotę „brutto”.
    Podsumowanie
    Podstawą opodatkowania jest kwota należna od poprzedniego właściciela „zwracanej”
    działki, pomniejszona o kwotę podatku. Wysokość zwracanego odszkodowania należy
    taktować jako kwotę „brutto”.
    W konsekwencji, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 2,
    uznałem za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą określenia momentu powstania
    obowiązku podatkowego z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w zamian za
    odszkodowanie.
    Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub
      wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21
      ust. 1 i art. 138f.
    Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności
    podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną
    czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego.
    Powyższy przepis art. 19a ust. 1 ustawy formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą
    obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania
    usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym
    dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za
    ten okres.
    Natomiast na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z
      tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w
      imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa prawa własności towarów w
      zamian za odszkodowanie (...).
    Stosownie do treści art. 19a ust. 6 ustawy:
      W przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, obowiązek podatkowy powstaje w
      odniesieniu do otrzymanej kwoty.
    Jak wynika z przedstawionego opisu sprawy, z uwagi na niezrealizowanie przez Państwa
    na działce nr 3 (wydzielonej z działki nr (...)) inwestycji, zgodnych z celem wywłaszczenia,
    stosownie do art. 136 w związku z art. 137, art. 139 i art. 140 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami, w związku ze złożonym przez poprzedniego właściciela wnioskiem,
    zobowiązani zostali Państwo do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (działki nr 3
    powstałej z działki nr (...)) w zamian za przysługujący Państwu od poprzedniego właściciela
    zwrot zwaloryzowanego odszkodowania. Zwrot części wywłaszczonej nieruchomości
    (działki nr 3 powstałej z działki nr (...)) na rzecz poprzedniego właściciela nastąpił wskutek
    decyzji Prezydenta A z (...) 2025 r., na podstawie której Prezydent A zobowiązał
    poprzedniego właściciela (osobę fizyczną) do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na
    rzecz Skarbu Państwa, w kwocie: (...) zł. Decyzja stała się ostateczna (...) 2025 r.

    Dodatkowo, Prezydent A decyzją z (...) 2025 r. orzekł o rozłożeniu na pięć rat podlegającej
    zwrotowi kwoty zwaloryzowanego odszkodowania w ten sposób, że:
    - pierwsza rata w wysokości: (...) zł płatna w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się
      decyzji z dnia (...) 2025 r.;
    - druga rata w wysokości: (...) zł płatna w dniu (...) lutego 2025 r.;
    - kolejne raty w wysokości: (...) zł aż do piątej, płatne w terminie do (...) sierpnia każdego
      roku, począwszy od roku 2026 r.
    Pierwsza rata została wpłacona przez poprzedniego właściciela (osobę fizyczną) (...) lutego
    2025 r. Natomiast druga rata została wpłacona (...) sierpnia 2025 r.
    Jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie „zwrot” części wywłaszczonych nieruchomości
    (działki nr 3) na rzecz poprzedniego właściciela (osoby fizycznej) mieści się – zgodnie z art.
    5 ust. 1 pkt 1 ustawy – w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    VAT, jako odrębna odpłatna dostawa towarów, gdyż stanowi przeniesienie z nakazu
    organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub
    przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie w ujęciu art.
    7 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że w analizowanej sprawie obowiązek
    podatkowy powstaje na zasadach szczególnych, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 1 lit.
    b ustawy w zw. z art. 19a ust. 6 ustawy, tj. z chwilą otrzymania przez Państwa całości lub
    części zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej
    nieruchomości (działki nr 3 powstałej z działki nr (...)). Obowiązek powstaje zatem w
    odniesieniu do otrzymanej kwoty od poprzedniego właściciela (osoby fizycznej). Stąd też,
    powinni Państwo wykazać obrót z tytułu ww. transakcji w rozliczeniu za okres, w którym
    otrzymali/otrzymają Państwo to odszkodowanie.
    W analizowanej sprawie w stosunku do części wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki nr
    3 powstałej z działki (...), obowiązek podatkowy powstał/powstanie:
    - w chwili dokonania wpłaty pierwszej raty odszkodowania, tj. w lutym 2025 r. od
      wpłaconej kwoty;
    - w chwili dokonania wpłaty drugiej raty odszkodowania, tj. w sierpniu 2025 r. od
      wpłaconej kwoty;
    - w chwili otrzymania pozostałych płatności rozłożonych na raty, w odniesieniu do
      wpłaconych kwot, tj. w sierpniu każdego roku, począwszy od roku 2026 r.
    Zatem, obowiązek podatkowy w opisanej sytuacji powstaje – na mocy art. 19a ust. 5 pkt 1
    lit. b ustawy w zw. z art. 19a ust. 6 ustawy – tj. w chwili otrzymania zapłaty poszczególnych
    rat odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości w odniesieniu do
    otrzymanej kwoty.
    Podsumowanie
    W związku ze zwrotem części wywłaszczonej nieruchomości w zamian za odszkodowanie,
    obowiązek podatkowy powstaje – na mocy art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy w zw. z art.
    19a ust. 6 ustawy – tj. w chwili otrzymania zapłaty poszczególnych rat odszkodowania z
    tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości (działki nr 3) w odniesieniu do
    otrzymanej kwoty.
    W konsekwencji, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego nr 3, uznałem za
    prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.