Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4014.81.2025.3.BD
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-11
Teza: Zwolnienie z art. 9 pkt 17; zakup pierwszej nieruchomości; spadek, udział, dział spadku, zamiana.
Słowa kluczowe: mieszkanie-zakup mieszkania
spadek
spadek-dział spadku
zwolnienie-zwolnienie podatkowe
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania -Czynności
podlegające opodatkowaniu-Czynności cywilnoprawne-
Umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 4. Zwolnienia od podatku-Zwolnienia
przedmiotowe-Umowa sprzedaży-Pozostałe
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 1-art. 1-ust. 1-pkt 1-lit. a
[PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 3-art. 6-ust. 1-pkt 1
[PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 4-art. 9-pkt 17

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 lutego 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej
    podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie możliwości skorzystania ze zwolnienia
    określonego w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Uzupełniła
    go Pani – w odpowiedzi na wezwania – pismem z 14 marca oraz z 1 kwietnia 2025 r. Treść
    wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

(doprecyzowany w odpowiedzi na wezwanie)
    Po śmierci Pani mamy – w drodze dziedziczenia – ojciec (Pani mamy), córka (czyli Pani) i
    syn otrzymali po 1/3 udziału w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości, na której
    znajdował się dom jednorodzinny.
    9 maja (...) r., z wniosku ojca Pani mamy – w drodze działu spadku po zmarłej mamie –
    otrzymała Pani 50% udziału w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości.
    Po kilku latach wieczyste użytkowanie przekształcone zostało we własność.
    W międzyczasie nastąpiła notarialna zamiana działek ponieważ część Pani nieruchomości
    leżała na działce sąsiada i analogicznie na odwrót.
    W (...) r., po śmierci ojca Pani mamy – w drodze dziedziczenia – otrzymała Pani udział 1/6 z
    1/2 w lokalu mieszkalnym. Udział ten przekazała Pani swojej babci w darowiźnie.
    Na dzień sprzedaży i wcześniej nie jest/nie była Pani właścicielką żadnej innej
    nieruchomości.
    Obecnie sprzedaje Pani swoje 50% udziału w ww. nieruchomości.
    Posiada Pani wspólność majątkową z mężem i razem planują Państwo zakupić
    spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu
    jednorodzinnego.
    Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
    Czy kiedy będzie Pani kupować inną pierwszą nieruchomość z pieniędzy uzyskanych ze
    sprzedaży nieruchomości będzie Pani przysługiwało zwolnienie z podatku od czynności
    cywilnoprawnych do kwoty, za którą ją Pani zbyła?
    Pani stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
    Pani zdaniem, w opisanym zdarzeniu będzie Pani przysługiwało zwolnienie od zapłaty
    podatku od czynności cywilnoprawnych, do kwoty którą uzyskała Pani ze sprzedaży 50%
    udziału w nieruchomości.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
    cywilnoprawnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 295):
    Podatkowi podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
    Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
    Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności
    cywilnoprawnej.
    Stosownie do art. 4 pkt 1 cyt. ustawy:
    Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5 – przy umowie sprzedaży – ciąży na
    kupującym.

    W myśl art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
    Obowiązek zapłaty podatku ciąży na podatnikach tego podatku.
    Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podmiotach albo na stronach umowy zamiany,
    albo wspólnikach spółki cywilnej, zobowiązanymi solidarnie do zapłaty podatku są
    odpowiednio te podmioty, strony umowy zamiany albo wspólnicy spółki cywilnej.
    Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
    Podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi – wartość rynkowa rzeczy lub
    prawa majątkowego.
    Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 2 ww. ustawy:
    Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie
    przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z
    uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami
    majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów
    i ciężarów.
    Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
    Stawki podatku wynoszą od umowy sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa
    użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego,
    spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa
    spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu
    mieszkalnym – 2%.
    Umowa sprzedaży rzeczy i praw majątkowych podlega generalnie opodatkowaniu
    podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a obowiązek uiszczenia podatku ciąży na
    kupującym (kupujących). W ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych
    przewidziano jednak sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie
    przedmiotowym ustawy jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności
    cywilnoprawnych. Zasady zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych umowy
    sprzedaży dotyczącej tzw. „pierwszej nieruchomości”, której dotyczy Pani pytanie, są
    uregulowane w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
    Zgodnie z jego treścią:
    Zwalnia się od podatku sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu
    mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku
    mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące
    lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub
    osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych
    praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał
    50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.
    Zatem zgodnie z powołanym powyżej przepisem, zwolniona z opodatkowania podatkiem
    od czynności cywilnoprawnych będzie sprzedaż, której przedmiotem jest:
    - prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,
    - prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego,
    - spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu
      jednorodzinnego,
    jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed
    tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach. W przypadku,
    w którym kupującemu przysługuje lub przysługiwał udział w opisywanych prawach nabyty
    tytułem dziedziczenia − by mogło być zastosowane zwolnienie – wielkość przysługującego
    mu udziału nie może przekroczyć 50%.

    Przy czym w przypadku, gdy budynek mieszkalny jednorodzinny lub lokal stanowiący
    odrębną nieruchomość albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu
    mieszkalnego albo domu jednorodzinnego nabywany jest na współwłasność, to każdy z
    kupujących (np. małżonkowie, rodzice z dzieckiem, rodzeństwo, osoby obce) musi spełniać
    warunek nieposiadania wcześniej m.in. lokalu mieszkalnego lub udziału w nim, chyba że
    udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.
    Z przedstawionego we wniosku zdarzenia wynika, że po śmierci Pani mamy – w drodze
    dziedziczenia – otrzymała Pani udział 1/3 prawa wieczystego użytkowania w
    nieruchomości, na której znajdował się dom jednorodzinny. Następnie z wniosku ojca Pani
    mamy – w drodze działu spadku po zmarłej mamie – otrzymała Pani 50% udziału w prawie
    wieczystego użytkowania w ww. nieruchomości, które po kilku latach przekształcone
    zostało we własność. W międzyczasie nastąpiła notarialna zamiana działek, ponieważ
    część Pani nieruchomości leżała na działce sąsiada i analogicznie na odwrót. W (...) r., po
    śmierci ojca Pani mamy – w drodze dziedziczenia – otrzymała Pani udział 1/6 z 1/2 w
    lokalu mieszkalnym. Udział ten przekazała Pani swojej babci w darowiźnie. Na dzień
    sprzedaży i wcześniej nie jest/nie była Pani właścicielką żadnej innej nieruchomości.
    Obecnie sprzedaje Pani swój udział 50% w nieruchomości. Posiada Pani wspólność
    majątkową z mężem i razem planują Państwo zakupić spółdzielcze własnościowe prawa
    do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego.
    Ma Pani wątpliwości czy kiedy będzie Pani kupować pierwszą nieruchomość z pieniędzy
    uzyskanych ze sprzedaży swojego udziału w nieruchomości będzie Panią obowiązywać
    zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych.
    Pani zdaniem, będzie Pani przysługiwało zwolnienie z podatku od czynności
    cywilnoprawnych.
    Z takim stanowiskiem nie mogę się zgodzić.
    Aby skorzystać ze zwolnienia zawartego w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych kupujący musi spełniać warunek nieposiadania wcześniej
    nieruchomości mieszkaniowych czy też spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego
    /budynku mieszkalnego lub udziału w niej lub w ww. prawach, chyba że udział ten nie
    przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.
    Jak sama Pani wskazała:
    - w drodze dziedziczenia (po śmierci mamy) – nabyła Pani 1/3 udziału w prawie
      wieczystego użytkowania nieruchomości, na której znajdował się dom jednorodzinny,
    - w drodze działu spadku (z wniosku ojca Pani mamy) – nabyła Pani kolejny udział w ww.
      nieruchomości, co sprawiło, że posiadała już Pani 50% udziału w prawie wieczystego
      użytkowania (własności) nieruchomości po zmarłej mamie, na której znajduje się dom,
    - w drodze dziedziczenia (po śmierci ojca Pani mamy) – nabyła Pani 1/6 udziału z 1/2 w
      lokalu mieszkalnym, który następnie Pani zbyła w drodze darowizny na rzecz babci.
    Ostatecznie w drodze dziedziczenia nabyła Pani 1/3 udziału w prawie wieczystego
    użytkowania nieruchomości, na której znajduje się dom jednorodzinny oraz 1/6 udziału z 1
    /2 w lokalu mieszalnym. Natomiast w wyniku działu spadku nabyła Pani udział w ww.
    nieruchomości, co sprawiło, że była już Pani w posiadaniu 50% udziału w nieruchomości
    po zmarłej mamie, na której znajduje się dom jednorodzinny.
    Jak wskazano powyżej, w przypadku kupującego, który posiadał/posiada udział w
    nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, zwolnienie przysługuje tylko w
    przypadku nabycia tego udziału do wysokości 50% i wyłącznie tytułem dziedziczenia. Pani
    co prawa nabyła udział w nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym w
    dopuszczalnej wysokości, tj. wysokości 50%, jednakże nie tylko w wyniku spadku, ale także
    tytułem działu spadku.

    Zatem w takiej sytuacji nie może Pani skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 9
    pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Nie spełniła Pani wymogu tytułu
    nabycia, którym może być tylko dziedziczenie. Nabycie tytułem działu spadku i tytułem
    dziedziczenia to nabycie na podstawie dwóch odrębnych instytucji.
    Dział spadku jest instytucją uregulowaną w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks
    cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.). Zgodnie z art. 1037 tej ustawy:
    Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami,
    bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
    Dział spadku to tytuł nabycia inny niż spadek. Z instytucją działu spadku mamy do
    czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. W wyniku działu
    spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom,
    przechodzą na nich, ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku
    lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy,
    które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Na skutek działu spadku
    następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym
    spadkobiercom.
    Z powyższego wynika więc jasno, że nabycie tytułem dziedziczenia oraz nabycie tytułem
    działu spadku to dwa odrębne tytuły nabycia.
    Zatem przy zakupie lokalu mieszkalnego/domu jednorodzinnego nie będzie Pani mogła
    skorzystać ze zwolnienia okreslonego w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych. Tym samym, umowa sprzedaży będzie podlegała w całości
    opodatkowaniu w wysokości 2%.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia i zastosuje się Pani do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
    zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
    czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
    1) z zastosowaniem art. 119a;
    2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
      dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
    3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach
    wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
    interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.