Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP2/443-975/08/LŻ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2008-12-29
Teza: Prawo do odliczenia podatku VAT
Słowa kluczowe: faktura; odliczenia-odliczenie od podatku; podatek-podatek naliczony-odliczanie podatku naliczonego; podatek-podatek od towarów i usług-rejestracja dla potrzeb podatku od towarów i usług; rejestracja
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 2 -art. 90; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 2 -art. 90a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 2 -art. 90b; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 2 -art. 90c

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pani, przedstawione we wniosku z dnia 13 października 2008r (data wpływu 16 października 2008r.), uzupełnionym pismem z dnia 8 grudnia 2008r. (data wpływu 11 grudnia 2008r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT– **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 16 października 2008r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT.

Ww. wniosek został uzupełniony pismem z dnia 8 grudnia 2008r. (data wpływu 11 grudnia 2008r.) będącym odpowiedzią na wezwanie tut. organu z dnia 2 grudnia 2008r. znak: IBPP2/443-975/08/LŻ.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni w dniu 1 listopada 2007r. rozpoczęła działalność gospodarczą, jednak nie rejestrowała się do VAT, ponieważ zakładany obrót był zbyt mały. Tak też było do końca prowadzenia działalności, która przyniosła stratę i została zamknięta z dniem 30 kwietnia 2008r.

Jednakże kontrola podatkowa w roku 2008 wykazała zaległość podatkową zarówno z tyt. podatku dochodowego jak i VAT za miesiące od sierpnia do listopada, ponieważ do przychodów Wnioskodawczyni zaliczono przychody ze sprzedaży towarów na Allegro. Sprzedaż tę Wnioskodawczyni prowadziła dla p., która zleciła ją na podstawie programu Pomocnicy Handlowi A.. Wnioskodawczyni była tylko i wyłącznie pośrednikiem, a niemalże całość wpływów (po odliczeniu kosztów, przesyłek A., itp.) przelewana była na konto Pani, zam. w Hamburgu. Przelewy dla tej Pani wykonywane były niemalże codziennie i widnieją one na wyciągach bankowych. Wnioskodawczyni została przez tę Panią oszukana, ale dla Urzędu Skarbowego Wnioskodawczyni jest po prostu podatnikiem, który zaniżył dochód. Efektem tego była zaległość podatkowa w kwocie prawie 8 tys zł, co dla Wnioskodawczyni i jej rodziny było prawdziwą katastrofą. Tym bardziej, iż działalność, którą prowadziła, również przyniosła stratę w wysokości około 6 tys.

Zaległość ta jednak została uiszczona wraz z odsetkami. W obecnej chwili poinformowano Wnioskodawczynię, że powinna złożyć także deklaracje VAT za miesiące od grudnia 2007 do kwietnia 2008 i za te miesiące naliczyć i odprowadzić podatek VAT. Jednakże jako niezarejestrowany podatnik nie może odliczyć podatku naliczonego VAT z faktur, które posiada. Kwota do zapłaty wyniesie wówczas ponad 4400 zł, natomiast gdyby mogła odliczyć VAT, wówczas spadłaby do około 1700 zł. Jest to dla Wnioskodawczyni ogromna różnica.

Wnioskodawczyni bardzo prosi o umożliwienie jej odliczenia VAT-u z tychże faktur. Wnioskodawczyni zdaję sobie sprawę, iż w świetle przepisów nie powinna zwracać się z taką prośbą, ale sytuacja, w której się znalazła skłoniła ją do zwrócenia się z tym zapytaniem. Nie jest podatnikiem, który zaniżał dochód, po to by nie płacić podatków, ale jest osobą, która nie zdając sobie sprawy z konsekwencji, naiwnie dała się namówić na pośrednictwo w sprzedaży. Gdyby zarobiła pieniądze wynikające z kontroli, zapewne nie miałaby odwagi zwracać się z tą prośbą, ale sytuacja Wnioskodawczyni wygląda tak, że musi zapłacić ogromne dla niej pieniądze za kogoś, kto po prostu ja oszukał i naciągnął.

Wnioskodawczyni nie prosi o umorzenie zaległości, gdyż zdaje sobie sprawę, iż przepisy są w takich przypadkach nieubłagane, ale prosi jedynie o umożliwienie odliczenia podatku VAT z faktur, które posiada. Według Wnioskodawczyni nie było jej intencją oszukiwanie skarbu państwa. Była pewna, że skoro przekazuje wpływy do osoby, do której działalność ta rzeczywiście należy, to nie na niej ciąży odpowiedzialność za tę działalność. Przychód jednak widniał na koncie Wnioskodawczyni, a faktur nie posiada. Niestety, kiedy się o tym dowiedziała, było już za późno. Wnioskodawczyni zdaję sobie sprawę z tego, że w świetle przepisów, nie powinna zadawać powyższego pytania. Jednakże bardzo prosi o przychylność. Na chwilę kiedy mogła zarejestrować się jako podatnik VAT, nie miała pojęcia o tym, że jej obrót kiedykolwiek przekroczy próg, nie sądziła że wliczać się będzie do niego działalność, którą nie prowadziła osobiście, lecz jako pośrednik dla p.. Dlatego też od faktur, które posiada nie odliczała VAT-u.

O fakcie tym dowiedziała się po kontroli podatkowej. Wnioskodawczyni rozumie w pełni, że kontrola wykazała jej ewidentną winę, nie posiadała dokumentów kosztowych, jednakże posiadała przelewy bankowe, które wysyłała codziennie dla p., do której działalność ta należała. Rozumie jednak, że przelew nie może być dokumentem kosztowym i dlatego zgodziła się z protokołem kontroli. Wpłaciła należny podatek dochodowy i podatek VAT. Wnioskodawczyni bardzo prosi o zezwolenie jej na odliczenie podatku VAT.

W uzupełnieniu Wnioskodawczyni poinformowała, iż działalność gospodarczą zakończyła 30 kwietnia 2008r.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w zaistniałej sytuacji Wnioskodawczyni może odliczyć VAT z faktur które posiada?

Zdaniem Wnioskodawczyni, obowiązująca w polskim systemie zasada, zgodnie z którą podatnik, który nie został jeszcze zarejestrowany jako podatnik VAT, a rozpoczął już dokonywanie czynności związanych z tą działalnością, nie ma prawa do odliczania i naliczania podatku, jest niezgodna z VI Dyrektywą.

Zatem jeśli na skutek zaistniałych zdarzeń, (w tym przypadku kontroli, która wykazała większą sprzedaż aniżeli zostało wykazane - co było również nieświadome i niezawinione), Wnioskodawczyni przekraczając próg i stając się automatycznie podatnikiem VAT, jednocześnie powinna nabyć prawo do odliczenia podatku VAT. VI Dyrektywa nie uzależnia tego prawa od kwestii formalnej jaką jest wcześniejsze zarejestrowanie się jako podatnika VAT, tym bardziej, iż posiadając wówczas tamte informacje, nie było podstaw do rejestracji.

Co do zasady, niezarejestrowany podatnik nie będzie mógł odliczyć podatku wynikającego z faktur otrzymanych w okresie przed rejestracją w US. Tak stanowią polskie przepisy, które są niezgodne z regulacją zawartą w VI Dyrektywie (art. 17) dotyczącej zasad europejskiego systemu VAT.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie zajmował stanowisko w tej sprawie. I tak np. w wyroku z 21 marca 2000r. (C-110/98, sprawa Gabalfrisa) stwierdzono, że art. 17 VI Dyrektywy w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych wyklucza możliwość wprowadzenia przepisów krajowych, które uzależniałyby skorzystanie z prawa do odliczenia VAT zapłaconego przez podatnika tego podatku przed rozpoczęciem regularnej działalności opodatkowanej, od spełnienia pewnych kryteriów, np. złożenia stosownego wniosku przed powstaniem obowiązku podatkowego lub faktycznego rozpoczęcia działalności opodatkowanej.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Podstawowy warunek uzależniający prawo do odliczenia podatku naliczonego zawarty jest w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT. Zgodnie z tym przepisem, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1a ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Natomiast zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT prawo do tego obniżenia powstaje co do zasady w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny. Prawo to wynika z samej konstrukcji podatku od towarów i usług i zapewnia neutralność tego podatku dla czynnych podatników VAT.

Jednocześnie w myśl art. 86 ust. 11 ww. ustawy jeżeli podatnik nie dokona obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w ust. 10, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za następny okres rozliczeniowy.

Ponadto jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w ust. 10, 11, 12, 16 i 18, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego - art. 86 ust. 13 ustawy o VAT. Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w określonych terminach, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, m. in. tego że zakupy będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.

Zgodnie z brzmieniem art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, z wyjątkiem przypadków, gdy brak możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów pozostaje w bezpośrednim związku ze zwolnieniem od podatku dochodowego.

Natomiast zgodnie z art. 88 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT, przepis ust. 1 pkt 2 nie dotyczy wydatków związanych z nabyciem towarów i usług, o których mowa w art. 87 ust. 3 (które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji), oraz z nabyciem gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów.

W myśl art. 88 ust. 1 pkt 5a ustawy o VAT obniżenia kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, których nabycie zostało udokumentowane fakturami otrzymanymi przed dniem utraty zwolnienia określonego w art. 113 ust. 1 lub 9 albo przed dniem rezygnacji z tego zwolnienia, w wyjątkiem przypadków określonych w art. 113 ust. 5 i ust. 7 ustawy o VAT.

Obniżenia kwoty lub zwrotu podatku należnego nie stosuje się również, zgodnie z art. 88 ust. 4 ustawy o VAT, do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 20.

Zgodnie z art. 96 ust. 1, 3, 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.

Podmioty wymienione w art. 15, zwolnione od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i ust. 9 lub wykonujące wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 82 ust. 2, mogą złożyć zgłoszenie rejestracyjne.

Naczelnik urzędu skarbowego rejestruje podatnika i potwierdza jego zarejestrowanie jako „podatnika VAT czynnego” lub w przypadku podatników, o których mowa w ust. 3 – jako „podatnika VAT zwolnionego”.

Jeżeli podmioty, o których mowa w ust. 3 rozpoczną dokonywanie sprzedaży opodatkowanej, utracą zwolnienie od podatku lub zrezygnują tego zwolnienia, obowiązane są do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1, a w przypadku podatników zarejestrowanych jako podatnicy VAT zwolnienie – do aktualizacji tego zgłoszenia, w terminie:

\- przed dniem, w którym podatnik traci prawo do zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9, w przypadku utraty tego prawa (art. 96 ust. 5 pkt 2).

Z cyt. wyżej przepisów wynika, iż uprawnienie wynikające z art. 86 ust. 1 ustawy, a polegające na prawie podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie jest uprawnieniem bezwarunkowym. Skorzystanie z owego prawa jest uzależnione od spełnienia przez podatnika szeregu i to ściśle określonych przez ustawę warunków. Aby podatnik mógł zrealizować swe uprawnienia winien m.in. być zarejestrowany jako „podatnik VAT czynny”, towary i usługi przy nabyciu których występuje podatek naliczony winny być wykorzystywane do czynności opodatkowanych, faktury podatnik otrzymał nie wcześniej niż w dniu utraty zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub ust. 9 ustawy o VAT.

W odpowiedzi na zarzut niezgodności przepisów polskiej ustawy o podatku od towarów i usług, stanowiących o obowiązku rejestracji jako warunku do odliczenia, z regulacjami zawartymi w Szóstej Dyrektywie stwierdzić należy , iż organy podatkowe nie są uprawnione do badania zgodności przepisów krajowego prawa podatkowego z przepisami prawa wspólnotowego. Niemniej jednak w kwestii oceny ww. rozwiązań pod kątem ich zgodności z prawem Unii Europejskiej należy wskazać na przepis art. 22 ust. 8 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich, dotyczących podatków obrotowych – Wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa opodatkowania (77/388/EWG). W myśl tego przepisu państwa członkowskie mogą nałożyć inne zobowiązania, które uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru podatku oraz dla zapobieżenia oszustw, pod warunkiem równego traktowania transakcji wewnętrznych oraz transakcji zawieranych przez podatników w różnych państwach członkowskich, oraz pod warunkiem, że tego rodzaju zobowiązania nie będą prowadzić w handlu między państwami członkowskimi do powstania formalności związanych z przekraczaniem granicy. Dodatkowo należy wskazać, iż obowiązek rejestracji podatników VAT czynnych leży w gestii państw członkowskich co wynika wprost z art. 22 ust. 1 lit. c Szóstej Dyrektywy.

Zgodnie z ww. przepisem Państwa członkowskie podejmą niezbędne środki w celu zapewnienia, drogą przyznania indywidualnego numeru, identyfikacji:

*   każdego podatnika, z wyjątkiem tych, o których mowa w artykule 28a ust. 4, który na terytorium danego kraju dokonuje dostaw towarów lub świadczenia usług uprawniających go do odliczenia, innych niż dostawy towarów lub świadczenia usług, z tytułu których zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt a), b) lub c) do zapłaty podatku zobowiązany jest wyłącznie klient lub odbiorca. Państwa członkowskie nie muszą jednak dokonywać identyfikacji określonych podatników, o których mowa w art. 4 ust. 3,
*   każdego podatnika, o którym mowa w ust. 1 b), oraz każdego podatnika, korzystającego z możliwości przewidzianej w art. 28a ust. 1 pkt a) akapit trzeci,
*   każdego podatnika, który dokonuje na terytorium kraju wewnatrzwspólnotowego nabycia towarów dla celów wykonywanych przez niego czynności związanych z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 4 ust. 2, prowadzoną za granicą.

Przyjętego zatem w Polsce wyłączenia z obniżenia podatku należnego w odniesieniu do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni nie można uznać za niezgodne z prawem wspólnotowym.

Ze złożonego wniosku wynika, iż Wnioskodawczyni powinna złożyć deklaracje za miesiące od grudnia 2007 do kwietnia 2008r. i za te miesiące naliczyć i odprowadzić podatek VAT. Wnioskodawczyni zarówno w okresie prowadzenia działalności (od dnia 1 listopada 2007r. do dnia 30 kwietnia 2008r.) jak i obecnie nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT.

Reasumując, z uwagi na to, iż Wnioskodawczyni nie była (nie jest) zarejestrowanym podatnikiem VAT nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z przedmiotowych faktur.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym, tj. stanu prawnego obowiązującego do dnia 30 listopada 2008r.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, ul. Kośnego 70, 45-372 Opole, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a 43-300 Bielsko-Biała.