Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/436-85/09/PS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2009-08-20
Teza: Czy przymusowy odkup akcji od akcjonariuszy mniejszościowych powoduje powstanie obowiązku podatkowego z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych? W przypadku istnienia obowiązku podatkowego zobowiązana do uiszczenia podatku jest Spółka, czy też akcjonariusze większościowi.
Słowa kluczowe: akcja; akcjonariusz; czynności-czynności cywilnoprawne; kapitał-kapitał zakładowy
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko, przedstawione we wniosku z dnia 20 maja 2009 r. (data wpływu 25 maja 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania przymusowego odkupu akcji - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 25 maja 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przymusowego odkupu akcji.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 10 marca 2008 r. akcjonariusze mniejszościowi Wnioskodawcy złożyli wniosek o podjęcie uchwały o przymusowym odkupie posiadanych przez nich akcji. Walne Zgromadzenie takiej uchwały nie podjęło, dlatego też akcjonariusze mniejszościowi pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. zwrócili się do Zarządu Wnioskodawcy o wykup akcji. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Uchwałą z 29 lipca 2008 r. w sprawie nabycia przez Spółkę innych niż nieruchomości składników aktywów trwałych w postaci akcji własnych w celu ich umorzenia o wartości przekraczającej 500 000 euro zobowiązało Zarząd do dokonania odkupu akcji akcjonariuszy mniejszościowych w celu ich umorzenia ze środków własnych Spółki. Zarząd transakcji odkupu dokonał w dniu 19 sierpnia 2008 r., zaś Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki uchwałami z dnia 17 września 2008 r. odkupione akcje umorzyło i obniżyło kapitał zakładowy Spółki.

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

1.  Czy przymusowy odkup akcji od akcjonariuszy mniejszościowych reprezentujących nie więcej niż 5% kapitału zakładowego, dokonany w trybie art. 4181 kodeksu spółek handlowych powoduje powstanie obowiązku z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych?
2.  Czy w przypadku istnienia obowiązku podatkowego z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych zobowiązani do jego uiszczenia są akcjonariusze większościowi, w imieniu których działała Spółka, która na podstawie art. 4181 § 4 kodeksu spółek handlowych dokonała odkupu akcji?
3.  Czy w przypadku istnienia obowiązku podatkowego z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych zobowiązana do jego uiszczenia jest Spółka, która na podstawie art. 4181 § 4 kodeksu spółek handlowych dokonała odkupu akcji w imieniu akcjonariuszy większościowych?

Zdaniem Wnioskodawcy w myśl art. 4181 § 4 kodeksu spółek handlowych koszt odkupu akcji obciąża akcjonariuszy Spółki, zaś Zarząd działa faktycznie jako pośrednik, zobligowany zapisami kodeksu spółek handlowych, wobec nie podjęcia uchwały, o której podjęcie wnieśli akcjonariusze mniejszościowi pismem z dnia 10 marca 2008 r. Swoje stanowisko wielokrotnie Zarząd przedstawiał akcjonariuszom Spółki, argumentując konieczność zwrotu poniesionych przez Spółkę kosztów przymusowego odkupu akcji, szczególnie, że akcje te zostały umorzone. Akcjonariusze dotychczas nie podjęli decyzji, czy koszty poniesione na odkup akcji Spółce są należne, czy obciążają Spółkę. Umorzenie akcji nie spowodowało, że Spółka stała się ich właścicielem, zatem nie doszło do typowej transakcji sprzedaży, w której w zamian za zapłatę, druga strona otrzymuje określoną rzecz lub prawo majątkowe. Po stronie Spółki wystąpił wyłącznie koszt, nie nastąpiło natomiast przysporzenie. Brak tego drugiego elementu, a jednocześnie przymus wynikający z przepisów prawa i uprawnień kodeksowych akcjonariuszy mniejszościowych zdaniem Wnioskodawcy wyklucza powstanie obowiązku z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych po stronie Spółki. Z uwagi jednak na pojawiające się opinie w piśmiennictwie prawno-podatkowym, iż wykup akcji stanowi szczególną formę sprzedaży i obawę, że podobnie może być potraktowany przymusowy odkup akcji w celu umorzenia, uzyskanie indywidualnej interpretacji w przedmiocie istnienia obowiązku z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych oraz ewentualnego podmiotu zobowiązanego do jego uiszczenia jest zasadne i niezbędne. Dlatego też Wnioskodawca wnosi jak wyżej.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 4181 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), nazywanej dalej k.s.h., akcjonariusz lub akcjonariusze reprezentujący nie więcej niż 5% kapitału zakładowego mogą żądać umieszczenia w porządku obrad najbliższego walnego zgromadzenia sprawę podjęcia uchwały o przymusowym odkupie ich akcji przez nie więcej niż pięciu akcjonariuszy reprezentujących łącznie nie mniej niż 95% kapitału zakładowego, z których każdy posiada nie mniej niż 5% kapitału zakładowego (akcjonariusze większościowi). Stosownie do art. 4181 § 4, jeżeli uchwała, o której mowa w § 1, nie zostanie podjęta na walnym zgromadzeniu, spółka jest obowiązana do nabycia akcji akcjonariuszy mniejszościowych, w terminie 3 miesięcy od dnia walnego zgromadzenia, w celu umorzenia. Akcjonariusze większościowi odpowiadają wobec spółki za spłacenie całej sumy odkupu proporcjonalnie do akcji posiadanych w dniu walnego zgromadzenia, o którym mowa w § 1. W świetle art. 4181 § 6 k.s.h. cena odkupu akcji jest równa wartości przypadających na akcję aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między akcjonariuszy. Do dnia uiszczenia całej sumy odkupu akcjonariusze mniejszościowi zachowują wszystkie uprawnienia z akcji. Przepisy art. 417 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Wynika z tego, że nabycie akcji w ramach przymusowego odkupu następuje za pośrednictwem zarządu, który działa na rachunek akcjonariuszy odkupujących akcje. Akcje nabywa zatem sama spółka w imieniu własnym, ale na rachunek akcjonariuszy większościowych.

Do opisanego stanu faktycznego ma zastosowanie norma prawa podatkowego zawarta w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 68 poz. 450 ze zm.), bowiem przymusowy odkup akcji stanowi szczególny typ umowy sprzedaży praw majątkowych i wobec tego podlega temu podatkowi. W myśl generalnej zasady ustanowionej w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. Uwzględniając powołane przepisy k.s.h. w rozpatrywanym przypadku obowiązek ten powstaje z chwilą odkupu akcji przez Zarząd, tzn. w momencie zapłaty ceny akcjonariuszom mniejszościowym.

Na podstawie bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności art. 4 pkt 1, art. 5 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1, a także § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 243, poz. 1764), Wnioskodawca jako kupujący jest podatnikiem odpowiedzialnym za zapłatę ww. podatku z tytułu wykupu jego akcji oraz zobowiązany jest do złożenia deklaracji PCC-3 we właściwym urzędzie skarbowym. Czynności złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz obliczenia i wpłaty ww. podatku dokonuje się bez wezwania organu podatkowego, w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika.

Reasumując stwierdza się, iż Wnioskodawca jest stroną czynności cywilnoprawnej, a tym samym u Wnioskodawcy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, bowiem to Wnioskodawca jako kupujący jest podatnikiem odpowiedzialnym za zapłatę ww. podatku z tytułu odkupu jego akcji.

Złożenie przez Wnioskodawcę fałszywego oświadczenia, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej powoduje, że niniejsza interpretacja indywidualna nie wywołuje skutków prawnych (art. 14b § 4 Ordynacji podatkowej).

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.