Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/436-162/14/JP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2014-08-18
Teza: Czy zawarcie umowy przenoszącej współwłasność nieruchomości w zamian za przejęcie długu na podstawie art. 519 Kc i art. 523 Kc (przejęcie długu za wynagrodzeniem) może być zaliczone do katalogu czynności wskazanych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r., Nr 93, poz. 768, z późn. zm.), a tym samym, czy powoduje powstanie obowiązku podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn po stronie Wnioskodawczyni?
Słowa kluczowe: dług-zwolnienie z długu; nieruchomości; udział-nabycie udziałów
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z 28 kwietnia 2014 r. (data wpływu do Biura – 19 maja 2014 r.), uzupełnionym w dniu 25 lipca i 4 sierpnia 2014 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy przenoszącej własność udziału w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość w zamian za przejęcie długu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 19 maja 2014 r. wpłynął do Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy przenoszącej własność udziału w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość w zamian za przejęcie długu.

Wniosek nie spełniał wymogów formalnych, dlatego pismem z 10 lipca 2014 r. znak: IBPB II/1/436-162/14/JP, IBPB II/1/436-163/14/JP, IBPB II/2/415-504/14/MM wezwano o jego uzupełnienie. Uzupełnienie wniosku wpłynęło 25 lipca 2014 r. (uiszczenie brakującej opłaty) oraz 4 sierpnia 2014 r. (pozostałe braki formalne).

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Dwie osoby (jedna zwana dalej: "J.B." oraz druga zwana dalej: "J.D."), na mocy umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu, umowy sprzedaży oraz aktu ustanowienia hipoteki z dnia 16 października 2009 r. nabyły na współwłasność (po 1/2 udziału) nieruchomość lokalową – samodzielny lokal mieszkalny nr 38 wraz z komórką lokatorską K.38 w budynku wielorodzinnym nr 9 położonym w K., dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą. Wraz z nabyciem ww. lokalu został nabyty związanym z nim udział w nieruchomości wspólnej, w tym również częściami wspólnymi budynku, z którego lokal został wyodrębniony, nie służącymi wyłącznie do użytku właścicieli lokali lub dotychczasowego właściciela nieruchomości. Wartość nabytej nieruchomości wynosiła 294.990,00 PLN.

Nabycie przedmiotowej nieruchomości zostało sfinansowane ze środków pieniężnych pochodzących z kredytu hipotecznego zaciągniętego wspólnie przez współwłaścicieli (odpowiedzialność solidarna). Kredyt ten jest zabezpieczony hipoteką kaucyjną wpisaną w dziale IV księgi wieczystej do kwoty 494.985,00 PLN. Hipoteka kaucyjna do ww. kwoty zabezpiecza wierzytelność z tytułu umowy kredytowej o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych waloryzowany kursem CHF z dnia 24 września 2009 r. Z uwagi na zmiany kursu walutowego CHF aktualna wysokość zadłużenia kredytowego znacząco przewyższa wartość nieruchomości, a zatem rzeczywista wartość rynkowa nieruchomości, po uwzględnieniu obciążeń hipotecznych, jest zerowa.

Wnioskodawczyni planuje zawrzeć umowę w formie aktu notarialnego z jednym ze współwłaścicieli nieruchomości (J.D.), na mocy której to umowy współwłaściciel nieruchomości (J.D.) przeniesie na Wnioskodawczynię prawo przysługującego mu udziału w prawie własności ww. nieruchomości (1/2 udziału), a Wnioskodawczyni zwolni współwłaściciela nieruchomości (J.D.) od związanego ze współwłasnością długu z tytułu umowy kredytowej zabezpieczonej hipoteką na nieruchomości (art. 519 K.c., art. 523 K.c.). W wyniku zawarcia umowy, Wnioskodawczyni w miejsce dotychczasowego współwłaściciela nieruchomości (J.D.), stanie się współwłaścicielem nieruchomości w części udziału wynoszącego 1/2 o wartości 147.495,00 PLN, obciążonej hipoteką kaucyjną do kwoty 494.985,00 PLN. Zostanie ponadto zawarty stosowny aneks do umowy kredytowej polegający na zmianie współkredytobiorcy z dotychczasowego współwłaściciela nieruchomości (J.D.) na Wnioskodawczynię jako nowego współwłaściciela nieruchomości (przejemcę długu). Przedmiotowe transakcje zostaną przeprowadzone za zgodą współwłaściciela nieruchomości (J.B.) oraz wierzyciela hipotecznego, tj. Banku.

W związku z powyższym zadano m.in. następujące pytanie:

Czy zawarcie umowy przenoszącej współwłasność nieruchomości w zamian za przejęcie długu na podstawie art. 519 K.c. i art. 523 K.c. (przejęcie długu za wynagrodzeniem) może być zaliczone do katalogu czynności wskazanych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a tym samym, czy powoduje powstanie obowiązku podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn po stronie Wnioskodawczyni?

Wnioskodawczyni wskazała, że zgodnie z art. 519 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny na mocy umowy przejęcia długu osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony.

Stosownie natomiast do art. 519 § 2 tejże ustawy, przejęcie długu może nastąpić na dwa sposoby:

1.  przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;
2.  przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.

Z kolei, stosownie do art. 523 K.c., jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez nabywcę.

Wobec powyższego w ocenie Wnioskodawczyni treść planowanej umowy pomiędzy współwłaścicielem nieruchomości (J.D.) oraz osobą trzecią – Wnioskodawczynią (przejemcą) przenoszącej współwłasność nieruchomości w zamian za przejęcie długu w pełni odpowiada dyspozycji art. 523 Kc.

Stwierdzić należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1.  dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;
2.  darowizny, polecenia darczyńcy;
3.  zasiedzenia;
4.  nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
5.  zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
6.  nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Ponadto, zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanej ustawy podatkowi od spadków i darowizn podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn określony w art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wobec tego, wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią jedyne przypadki podlegające opodatkowaniu tym podatkiem. Zatem uznać należy, że czynności, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem.

Reasumując, stwierdzić należy, że zawarcie umowy przenoszącej współwłasność nieruchomości w zamian za przejęcie długu, na podstawie art. 519 K.c. i art. 523 K.c. (przejęcie długu za wynagrodzeniem), nie należy do katalogu czynności wskazanych w art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn i tym samym nie powoduje powstania obowiązku podatkowego z tytułu podatku od spadkowi darowizn.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotem niniejszej interpretacji jest tylko i wyłącznie ocena stanowiska Wnioskodawczyni dotycząca podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy przenoszącej własność udziału w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość w zamian za przejęcie długu. W pozostałym zakresie zostaną wydane odrębne interpretacje indywidualne.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r., Nr 93, poz. 768, z późn. zm.) podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem :

1.  dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego;
2.  darowizny, polecenia darczyńcy;
3.  zasiedzenia;
4.  nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
5.  zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
6.  nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci (art. 1 ust. 2 ww. ustawy).

Stosownie do postanowień art. 5 powołanej ustawy obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Z treści wniosku wynika, że Wnioskodawczyni planuje zawrzeć umowę w formie aktu notarialnego z jednym ze współwłaścicieli nieruchomości (J.D.), na mocy której współwłaściciel nieruchomości (J.D.) przeniesie na Wnioskodawczynię prawo przysługującego mu udziału w prawie własności ww. nieruchomości (1/2 udziału), a Wnioskodawczyni zwolni współwłaściciela nieruchomości (J.D.) od związanego ze współwłasnością długu z tytułu umowy kredytowej zabezpieczonej hipoteką na nieruchomości (art. 519 Kc, art. 523 Kc). W wyniku zawarcia umowy, Wnioskodawczyni, w miejsce dotychczasowego współwłaściciela nieruchomości (J.D.), stanie się współwłaścicielem nieruchomości w części udziału wynoszącego 1/2 o wartości 147.495,00 PLN, obciążonej hipoteką kaucyjną do kwoty 494.985,00 PLN. Zostanie ponadto zawarty stosowny aneks do umowy kredytowej polegający na zmianie współkredytobiorcy z dotychczasowego współwłaściciela nieruchomości (J.D.) na Wnioskodawczynię jako nowego współwłaściciela nieruchomości (przejemcę długu). Przedmiotowe transakcje zostaną przeprowadzone za zgodą współwłaściciela nieruchomości (J.B.) oraz wierzyciela hipotecznego, tj. Banku.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 155 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121) umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

W myśl natomiast art. 519 § 1 K.c. osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje zwolniony z długu (przejęcie długu). Stosownie do art. 519 § 2 K.c. przejęcie długu może nastąpić:

1.  przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;
2.  przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.

Stosownie do postanowień art. 523 K.c., jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez nabywcę.

Na tle wskazanych powyżej uregulowań należy zauważyć, że samo przeniesienie własności nieruchomości nie powoduje przejęcia przez nabywcę długów związanych z nieruchomością. Dopiero przez zastosowanie reguły interpretacyjnej wynikającej z domniemania przejęcia długu (art. 523 K.c.) dokonuje się oceny oświadczenia woli nabywcy nieruchomości, w którym zwalnia on zbywcę od długów związanych z nieruchomością. Jeżeli zatem nabywca nieruchomości oświadcza, że zwalnia zbywcę od długów związanych z własnością zbywanej nieruchomości (w omawianej sprawie nabywca ½ udziału w nieruchomości lokalowej stwierdza, że zwalnia zbywcę tego udziału od długów) – to należy przyjąć, że zbywca zawarł z nabywcą nieruchomości umowę przejęcia długów przez nabywcę. Ponadto dla osiągnięcia tego skutku potrzebna jest zgoda wierzyciela wyrażona w formie pisemnej, a zawarcie umowy w formie aktu notarialnego zapewnia spełnienie przesłanki pisemności umowy zwolnienia z długu.

W związku z powyższymi stwierdzeniami należy wskazać, że skoro istotnie – jak twierdzi Wnioskodawczyni – zostanie przez nią zawarta umowa przenosząca własność ½ udziału w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość w zamian za przejęcie długu to taka umowa nie jest objęta zakresem przedmiotowym ustawy o podatku od spadków i darowizn, a co za tym idzie nabycie dokonane na podstawie tej umowy nie może podlegać opodatkowaniu tym podatkiem.

Należy bowiem podkreślić, że ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Oznacza to, że szczegółowe wyznaczenie zakresu przedmiotowego opodatkowania tym podatkiem ma określone konsekwencje prawne. Tym samym należy stwierdzić, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu nawet, gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.

Zatem zawarta umowa dotycząca nabycia własności ½ udziału w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość w zamian za przejęcie długu nie powoduje powstania obowiązku w podatku od spadków i darowizn. Oznacza to, że Wnioskodawczyni nie będzie zobowiązana do zapłaty tego podatku.

Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie stanowisko Wnioskodawczymi należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.