Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-656/14/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2014-11-10
Teza: Czy umorzenie w 2012 r. przez Gminę przedawnionych odsetek powstałych w związku z zobowiązaniem pieniężnym Wnioskodawcy z tytułu czynszu za najem komunalnego lokalu użytkowego jest przychodem Wnioskodawcy?
Słowa kluczowe: odsetki; podatek-podatek dochodowy-podatek dochodowy od osób fizycznych; przychód; przychód-przychody z innych źródeł; umorzenie; zobowiązanie; środek-środek finansowy; świadczenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z 7 sierpnia 2014 r. (data wpływu do Biura – 12 sierpnia 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia przedawnionych odsetek od należności z tytułu czynszu za najem lokalu użytkowego – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 12 sierpnia 2014 r. wpłynął do Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia przedawnionych odsetek od należności z tytułu czynszu za najem lokalu użytkowego.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Nakazem zapłaty Sądu z 26 maja 2000 r., zasądzono od Wnioskodawcy na rzecz Gminy kwotę 4.207,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 4.008,28 zł od dnia 1 kwietnia 2000 r. oraz od kwoty 198,92 zł od dnia 12 kwietnia 2000 r. wraz z kwotą 1.084,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Nakazem zapłaty Sądu z 6 września 2000 r. zasądzono od Wnioskodawcy na rzecz Gminy kwotę 2.772,32 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lipca 2000 r. oraz kwotę 78,43 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 lipca 2000 r. wraz z kwotą 557,10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zasądzona należność główna stanowiła czynsz najmu lokalu użytkowego, wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej przez Wnioskodawcę oraz byłą żonę podatnika. Wyrokiem zaocznym Sąd nakazał opuścić ww. lokal oraz zasądził na rzecz Gminy kwotę 1.336,60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wierzyciel – Gmina – w roku 2009 r. skierował wniosek egzekucyjny. W związku z prowadzoną egzekucją wierzyciel uiścił zaliczkę na koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 55,50 zł.

W dniu 5 maja 2009 r. Wnioskodawca zawarł z wierzycielem ugodę pozasądową dotyczącą należności zasądzonych wyżej opisanym nakazem zapłaty, w ramach której uznał:

1.  zaległość główną w kwocie 2.772,32 zł,
2.  naliczone do dnia 31 marca 2009 r., częściowo przedawnione, ustawowe odsetki za opóźnienie w zapłacie należności głównej, w kwocie 13.117,22 zł,
3.  koszty sądowe i egzekucyjne w kwocie 4.162,52 zł.

Ugoda przewidywała, iż Wnioskodawca zapłaci dobrowolnie wierzycielowi w 36 ratach, płatnych do ostatniego dnia miesiąca, począwszy od 31 maja 2009 r., kwotę należności głównej oraz kosztów sądowych i egzekucyjnych. W treści ugody przewidziano, iż po spłacie ostatniej raty Wnioskodawca będzie mógł się ubiegać o umorzenie odsetek ustawowych wyliczonych na dzień 31 marca 2009 r. w wysokości 13.117,22 zł.

W chwili podpisywania ugody pozasądowej część należności w kwocie 13.117,22 zł była przedawniona, gdyż należność ta stanowiła odsetki, których termin przedawnienia wynosi 3 lata, wierzyciel naliczał je od daty pierwotnej wymagalności, czyli przez 9 lat.

Wnioskodawca wywiązał się z ugody pozasądowej i uregulował do dnia 31 maja 2012 r. należność główną (czynszową) oraz koszty sądowe i egzekucyjne, co zostało potwierdzone przez wierzyciela, który dnia 15 czerwca 2012 r. oświadczył, iż z informacji otrzymanych od zarządcy wynika, iż należność główna oraz koszty sądowe w łącznej wysokości 6.934,84 zł zostały spłacone w ratach.

Potwierdzenie przez wierzyciela pełnej spłaty należności głównej oraz kosztów sądowych i egzekucyjnych zostało zawarte w porozumieniu datowanym na dzień 15 czerwca 2012 r. W porozumieniu tym przewidziano ponadto, iż Wnioskodawca uznaje w całości zadłużenie w kwocie 13.117,22 zł z tytułu odsetek od zaległości czynszowych według stanu na dzień 15 maja 2012 r., a należność ta zostaje umorzona zgodnie ze wstępną zgodą wyrażoną dnia 21 kwietnia 2009 r. Wierzyciel przy udzielaniu wstępnej zgody w dniu 21 kwietnia 2009 r., zawarciu ugody pozasądowej dnia 5 maja 2009 r. oraz zawarciu porozumienia w dniu 15 czerwca 2012 r., opierał się na uchwałach Rady Miasta z dnia 16 lutego 2004 r. dotyczących umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności cywilnoprawnych przysługujących Gminie.

W dniu 15 czerwca 2012 r., to jest w dniu uznawania należności odsetkowej w ramach zawieranego porozumienia, należność odsetkowa w kwocie 13.177,22 zł była w całości przedawniona.

Wierzyciel wystawił Wnioskodawcy PIT-8C za rok 2013, w którym wykazał kwotę 13.177,22 zł (kwotę odsetek) jako przychód z innych źródeł. Wnioskodawca interweniował u wierzyciela, kwestionując prawidłowość wystawionego PIT-8C za rok 2013. Wierzyciel uznał zasadność interwencji i skorygował PIT-8C za rok 2013 (PIT „zerowy”) oraz wystawił PIT-8C za rok 2012, w którym wykazał kwotę 13.177,22 zł (kwotę odsetek) jako przychód z innych źródeł.

Wnioskodawca uchylił się od skutków prawnych porozumienia z dnia 15 czerwca 2012 r. w części dotyczącej uznania przedawnionej należności w kwocie 13.117,22 zł z tytułu odsetek od zaległości czynszowych wyliczonych na dzień 31 marca 2009 r., których wysokość według stanu na dzień 15 maja 2012 r. miała wynosić nadal 13.117,22 zł.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy przedawnione należności z tytułu odsetek za opóźnienie w zapłacie należności cywilnoprawnej, tj. czynszu za komunalny lokal użytkowy, stanowią przychody z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w sytuacji, gdy dotyczy to przedawnionych należności, co do których w ramach jednej czynności cywilnoprawnej Wnioskodawca uznał przedawnioną należność z tytułu odsetek za opóźnienie a wierzyciel tę należność mu umorzył?

Zdaniem Wnioskodawcy wartość przedawnionych zobowiązań podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu ustawowych odsetek za opóźnienie w zapłacie należności za najem komunalnego lokalu użytkowego nie stanowi przychodu podatnika, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych nawet wtedy, gdy odsetki te – będąc przedawnionymi – zostały w ramach jednej czynności cywilnoprawnej uznane przez podatnika i umorzone przez wierzyciela.

Powołując art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Wnioskodawca stwierdził, że zarówno przepis art. 10 ust. 1 pkt 9, jak i art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odnoszą się do przychodów.

Według Wnioskodawcy, definicji „przychodu” nie spełnia sytuacja przedawnienia ustawowych odsetek za opóźnienie oraz umorzenie przez wierzyciela przedawnionych odsetek nawet wówczas, gdy odsetki za opóźnienie, będąc przedawnionymi w całości, zostały przez dłużnika uznane.

Rozstrzygające za przedstawioną wyżej wykładnią przepisów jest to, iż następujące z mocy prawa (automatycznie z upływem określonego terminu) przedawnienie roszczeń miało miejsce wcześniej nim nastąpiło umorzenie przedawnionych, choć uznanych należności, bowiem uznanie przez dłużnika należności przedawnionej (zapłata tzw. długu naturalnego) ma charakter dobrowolny.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z treści tego przepisu wynika zatem, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy bądź, od których Minister Finansów zaniechał poboru podatku, w drodze rozporządzenia.

Na podstawie art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych nieodpłatne świadczenie obejmuje działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób, których skutkiem jest nieodpłatne – to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu – przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Katalog źródeł, do których kwalifikuje się dochód danego rodzaju został wymieniony w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W pkt 9 tegoż przepisu wymieniono jako źródło przychodu – „inne źródła”.

Zgodnie natomiast z art. 20 ust. 1 tej ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Instytucja przedawnienia uregulowana została w art. 117-125 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz.121). Zgodnie z art. 117 § 1 Kodeksu z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne (art. 117 § 2 Kodeksu).

Istota przedawnienia polega zatem na tym, że po upływie określonego w ustawie terminu, ten przeciwko komu kieruje się roszczenie (dłużnik) może uchylić się od jego zaspokojenia.

Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, że w 2009 i 2012 r. Gmina (wierzyciel) wyraziła zgodę na umorzenie Wnioskodawcy odsetek w kwocie 13.117,22 zł, naliczanych w związku z zobowiązaniem pieniężnym Wnioskodawcy z tytułu czynszu za najem komunalnego lokalu użytkowego. Odsetki naliczane były od 2000 r. W porozumieniu datowanym na dzień 15 czerwca 2012 r. Gmina potwierdziła dokonanie przez Wnioskodawcę pełnej spłaty należności głównej w kwocie 2.772,32 zł oraz kosztów sądowych i egzekucyjnych Na podstawie tego samego porozumienia Wnioskodawca uznał w całości zadłużenie w ww. kwocie z tytułu odsetek od zaległości czynszowych, a należność ta została przez Gminę umorzona. Z tytułu przedmiotowego umorzenia Gmina wystawiła Wnioskodawcy informację PIT-8C, ze wskazaniem kwoty przychodu w wysokości 13.117,22 zł.

Wnioskodawca uchylił się od skutków prawnych porozumienia z dnia 15 czerwca 2012 r. w części dotyczącej uznania przedawnionej należności w kwocie 13.117,22 zł z tytułu odsetek od zaległości czynszowych wyliczonych na dzień 31 marca 2009 r., których wysokość według stanu na dzień 15 maja 2012 r. miała wynosić nadal 13.117,22 zł.

Powyższe wskazuje, że Wnioskodawca spłacił należność główną z tytułu czynszu za najem komunalnego lokalu użytkowego, spłacił koszty sądowe i egzekucyjne oraz uznał przedawniony dług z tytułu odsetek od należności głównej. Natomiast Gmina (wierzyciel) umorzyła Wnioskodawcy należność wynikającą z tytułu tych odsetek. Jednakże w ostateczności Wnioskodawca uchylił się od skutków prawnych porozumienia w części dotyczącej uznania przedawnionej należności.

Należy zauważyć, że Gmina (wierzyciel) dokonała umorzenia należności Wnioskodawcy, które na dzień umorzenia, jak wynika z wniosku, było zobowiązaniem przedawnionym. Zobowiązanie podlegające umorzeniu było więc zobowiązaniem naturalnym, czyli nie mogło być skutecznie dochodzone przez wierzyciela na drodze procesu cywilnego, czy też postępowania egzekucyjnego bowiem uległo przedawnieniu, a zatem umorzona należność objęta przedawnieniem nie stanowiła świadczenia nieodpłatnego podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Zatem mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić należy, że kwota umorzonych odsetek, które uprzednio uległy przedawnieniu nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec tego kwota umorzonych, przedawnionych odsetek nie podlega opodatkowaniu. Tak samo przedawnienie zobowiązania z tytułu tychże odsetek nie powoduje powstania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń.

W związku z powyższym należy uznać, że w następstwie umorzenia przez Gminę przedawnionych odsetek w kwocie 13.117,22 zł od zobowiązania pieniężnego Wnioskodawcy z tytułu czynszu za najem komunalnego lokalu użytkowego nie doszło po stronie Wnioskodawcy do powstania, podlegającego opodatkowaniu, przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

W świetle powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.