Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-57/11-7/AF
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2011-05-24
Teza: Należy stwierdzić, iż przyjmując za Wnioskodawcą, że czynność prawna na podstawie której nastąpi przeniesienie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego będzie umową nienazwaną (quasi dożywocie), zawarcie powyższej umowy nie będzie podlegać podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Natomiast, jeżeli wymieniona we wniosku czynność będzie posiadała znamiona jednej z umów wymienionych w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wówczas będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Słowa kluczowe: lokal-prawo do lokalu-spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu; opieka; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; przeniesienie; umowa-umowa dożywocia; umowa-umowa nienazwana; własność; zobowiązanie
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 07.12.2010 r. (data wpływu 15.02.2011 r.) uzupełnionym w dniu 14.04.2011 r. (data nadania 15.04.2011 r., data wpływu 18.04.2011 r.) na wezwanie z dnia 08.04.2011 r. oraz pismem (data nadania 18.05.2011 r., data wpływu 19.05.2011 r.) na wezwanie z dnia 05.05.2011 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie przeniesienia prawa do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w zamian za zobowiązanie do opieki i dożywotniego utrzymania - **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 15.02.2011 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie przeniesienia prawa do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w zamian za zobowiązanie do opieki i dożywotniego utrzymania.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Siostrze ojca Wnioskodawcy przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Ciocia chciałaby przenieść na Wnioskodawcę to prawo w zamian za zobowiązanie się do opieki nad nią do końca życia.

Pismem z dnia 08.04.2011 r. Nr IPPB2/436-57/11-2/AF oraz Nr IPPB2/436-58/11-2/AF wezwano Wnioskodawcę o uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania poprzez:

*   uiszczenie opłaty w wysokości 40 zł na rachunek bankowy Izby Skarbowej w Warszawie i doręczenie dowodu uiszczenia opłaty do tut. Organu, z uwagi na przedstawienie we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dwóch zdarzeń przyszłych: jednego w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz jednego w zakresie podatku od spadków i darowizn,
*   uzupełnienie przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego poprzez wskazanie na podstawie jakiej umowy zostanie dokonane przeniesienie własności nieruchomości w zamian za zobowiązanie do opieki.

Wezwanie skutecznie doręczono w dniu 14.04.2011 r. Wnioskodawca uzupełnił wniosek w terminie pismem z dnia 14.04.2011 r. (data nadania 15.04.2011 r., data wpływu 18.04.2011 r.) oraz dokonaniem uiszczenia opłaty w wysokości 40,00 zł w dniu 15.04.2011 r. W uzupełnieniu do wniosku Wnioskodawca wskazał, iż przeniesienie nieruchomości w zamian za zobowiązanie do opieki nastąpi na podstawie umowy nienazwanej, gdyż zgodnie z Kodeksem cywilnym umową dożywocia może być przeniesienie tylko własności nieruchomości.

Następnie pismem z dnia 05.05.2011 r. Nr IPPB2/436-57/11-4/AF oraz IPPB2/436-58/11-4/AF, z uwagi na ogólnikowe uzupełnienie wniosku uniemożliwiające dokonanie oceny prawnej wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania poprzez wskazanie:

*   jaki będzie charakter i treść stosunku prawnego zawartego pomiędzy Wnioskodawcą a siostrą ojca Wnioskodawcy,
*   na podstawie jakiej czynności prawnej nastąpi przeniesienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego na Wnioskodawcę,
*   proszę podać treść zawartej umowy.

Wezwanie skutecznie doręczono 11.05.2011 r. Wnioskodawca uzupełnił wniosek w terminie (data nadania 18.05.2011 r., data wpływu 19.05.2011 r.) wskazując, iż czynność prawna na podstawie której nastąpi przeniesienie prawa będzie umową nienazwaną (quasi dożywocie). Zgodnie z art. 908 Kodeksu cywilnego przedmiotem dożywocia może być jedynie przeniesienie własności nieruchomości. Z tego względu nie jest to umowa dożywocia. Będzie ona podobna do umowy dożywocia, gdyż jej treścią będzie przeniesienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w zamian za zapewnienie zbywcy dożywotniej opieki i dożywotniego utrzymania. Umowa ta nie jest przewidziana żadnymi Kodeksu cywilnego oraz innych ustaw, z tego względu nie można wyraźnie wskazać jej ustawowej nazwy. Jej zawarcie jest dopuszczalne na podstawie art. 3531 Kodeksu cywilnego.

Wnioskodawca wraz z uzupełnieniem wniosku przesłał także wyjaśnienie, iż siostra rodzona ojca chciałaby przekazać na rzecz Wnioskodawcy w zamian za dożywotnią pomoc finansową i opiekę (opłacanie czynszu oraz rachunków) i zadał dodatkowe pytanie.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy zawarcie takiej umowy podlegać będzie podatkowi od darowizny lub podatkowi od czynności cywilnoprawnych?
2.  Jaka forma przekazania mieszkania byłaby dla Wnioskodawcy najkorzystniejsza (spadek, darowizna czy umowa nienazwana)?

Niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy pytania Nr 1 w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie pytania Nr 1 dotyczącego podatku od spadków i darowizn oraz pytania Nr 2 zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Zdaniem Wnioskodawcy:

Zdaniem Wnioskodawcy zawarcie umowy nie będzie podlegało wskazanym podatkom. Umowa nie będzie umową darowizny, gdyż przeniesienie prawa będzie odpłatne (świadczenie polegające na świadczeniu opieki). Umowa nie będzie też podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych, gdyż w ustawie jako przedmiot opodatkowania wymieniona jest umową dożywocia, a zgodnie z art. 908 paragraf 1 KC przedmiotem dożywocia może być jedynie nieruchomość. Jak wynika z powyższego przedmiotowa umowa nie jest wymieniona w ustawach jako podlegająca podatkowi od spadków i darowizn lub podatkom od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki;

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne ( art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, że siostrze ojca Wnioskodawcy przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Ciocia chciałaby przenieść na Wnioskodawcę to prawo w zamian za zobowiązanie się do opieki nad nią do końca życia. Czynność prawna na podstawie której nastąpi przeniesienie prawa będzie umową nienazwaną (qazi dożywocie). Zgodnie z art. 908 Kodeksu cywilnego przedmiotem dożywocia może być jedynie przeniesienie własności nieruchomości. Z tego względu nie jest to umowa dożywocia. Będzie ona podobna do umowy dożywocia, gdyż jej treścią będzie przeniesienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w zamian za zapewnienie zbywcy dożywotniej opieki i dożywotniego utrzymania. Umowa ta nie jest przewidziana żadnymi Kodeksu cywilnego oraz innych ustaw, z tego względu nie można wyraźnie wskazać jej ustawowej nazwy. Jej zawarcie jest dopuszczalne na podstawie art. 3531 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym.

Stosownie do zapisu art. 172 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem zbywalnym, przechodzi na spadkobierców i podlega egzekucji. Jest ono ograniczonym prawem rzeczowym. Na podstawie art. 173 zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu obejmuje także wkład budowlany. Dopóki prawo to nie wygaśnie, zbycie samego wkładu jest nieważne. Art. 174 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowi, iż umowa zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Wypis tego aktu notariusz przesyła niezwłocznie spółdzielni.

Jak stanowi art. 3531 Kodeksu cywilnego strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według uznania, byleby treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Na podstawie art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę.

Umowa darowizny ma charakter umowy zobowiązującej (konsensualnej) – do zawarcia umowy dochodzi z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia woli – jednostronnej, jako nie przynoszącej darczyńcy żadnej opłaty. Do zawarcia umowy darowizny, podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli przez obie strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia woli przez obdarowanego o przyjęciu darowizny.

Zgodnie z art. 893 Kodeksu cywilnego darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Instytucję umowy dożywocia regulują przepisy ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Przedmiotem świadczenia ze strony zbywcy (dożywotnika) jest przeniesienie własności nieruchomości. Ustawa nie ogranicza przy tym możliwości przeniesienia własności nieruchomości w zamian za ustanowienie praw dożywocia tylko do nieruchomości gruntowych. Możliwe zatem jest ustanowienie dożywocia na nieruchomości budynkowej lub lokalowej. W celu wykonania umowy dopuszczalne jest też przeniesienie udziału we współwłasności oraz nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym.

Na podstawie umowy dożywocia nie można przenieść spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, ponieważ jest ono ograniczonym prawem rzeczowym.

Reasumując, należy stwierdzić, iż przyjmując za Wnioskodawcą, że czynność prawna na podstawie której nastąpi przeniesienie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego będzie umową nienazwaną (quasi dożywocie), zawarcie powyższej umowy nie będzie podlegać podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Natomiast, jeżeli wymieniona we wniosku czynność będzie posiadała znamiona jednej z umów wymienionych w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wówczas będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.