Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP2/443-1161-13-4/AKr
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2014-03-03
Teza: Czy usługa organizacji szkolenia/konferencji/spotkania stanowi dla Wnioskodawcy jedno świadczenia złożone i czy z tytułu nabycia tej usługi Wnioskodawcy przysługuje prawo do pełnego odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego?
Słowa kluczowe: odliczenia; podatek-podatek od towarów i usług; podatek-zwrot podatku; usługi-usługi gastronomiczne; usługi-usługi kompleksowe
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki przedstawione we wniosku z 25 listopada 2013 r. (data wpływu 2 grudnia 2013 r.) uzupełnionym pismem z 17 lutego 2014 r. (data wpływu 19 lutego 2014 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego z tytułu:

*   nabycia usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania, która składa się z kilku elementów –**jest prawidłowe,**
*   nabycia usługi gastronomicznej – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 2 grudnia 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego z tytułu nabycia usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania, która składa się z kilku elementów. Wniosek został uzupełniony 19 lutego 2014 r. o doprecyzowanie opisanego zdarzenia przyszłego.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością świadczącą usługi m.in. z zakresu doradztwa i informacji. Głównym przedmiotem działalności spółki jest działalność windykacyjna, wymagająca posiadania wykwalifikowanej kadry pracowników.

W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Wnioskodawca zleca podmiotom zewnętrznym, najczęściej hotelom, wykonanie na jego rzecz usługi organizacji szkoleń/konferencji/spotkań. Na usługę składa się szereg elementów składowych, które mogą w szczególności obejmować wybrane lub wszystkie świadczenia takie, jak: zapewnienie sali wraz z niezbędnymi urządzeniami (np. system nagłośnienia, mikrofon, ekran, projektor, podest, mównica, dostęp do Internetu), wyżywienie i napoje (np. lunch, przekąski, napoje, przerwa kawowa), usługi techniczne związane z salą i urządzeniami, noclegi, parking, itp.

Podmiot świadcząc usługę organizacji szkolenia/konferencji/spotkania kalkuluje wynagrodzenie za usługę w oparciu o zakres świadczeń, jakie ma zapewnić w ramach szkolenia/konferencji/spotkania (dla poszczególnych elementów świadczenia przewidziane są odrębne ceny i w zależności od zakresu tych elementów kalkulowane jest wynagrodzenie za usługę organizacji spotkania; kosztorys poszczególnych świadczeń może stanowić element umowy/zlecenia), ale przedmiot świadczenia wskazany w umowie czy zamówieniu określany jest jako usługa organizacji szkolenia/konferencji/ spotkania. Także na fakturze dokumentującej wykonaną usługę jako przedmiot świadczenia wskazana jest co do zasady usługa organizacji szkolenia/spotkania/konferencji i do całej usługi zastosowana jest jedna stawka podatku VAT w wysokości 23%. Przy czym mogę też pojawić się sporadyczne przypadki, gdy usługodawca w wystawionej fakturze jako nazwę usługi wskazuje poszczególne elementy świadczenia (np. wynajem sali, wynajem sprzętu, poczęstunek, noclegi, parking).

Usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych. Zarówno usługodawca, jak i Wnioskodawca, są czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług.

W uzupełnieniu do wniosku Spółka wskazała, że zleca wykonanie konkretnej usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania w zakresie wskazanym w stanie faktycznym jednemu podmiotowi zewnętrznemu.

Celem nabycia ww. usług jest zorganizowanie całego szkolenia/konferencji/spotkania. Wnioskodawca ustala termin szkolenia/konferencji/spotkania, pozyskuje i kontaktuje się z uczestnikami oraz odpowiada za część merytoryczną, a wykonanie całej części organizacyjnej/technicznej szkolenia/konferencji/spotkania w zakresie wskazanym w stanie faktycznym powierza jednemu podmiotowi zewnętrznemu. Organizator zapewnia wszystkie elementy świadczenia zgodnie z konkretnym zapotrzebowaniem Wnioskodawcy wynikającym z zakresu danej organizowanej konferencji/spotkania/szkolenia. Organizator zapewnia więc salę, niezbędne dla przeprowadzenia całego szkolenia/konferencji/spotkania urządzenia techniczne (np. system nagłośnienia, mikrofon, ekran, projektor, podest, mównica, dostęp do Internetu), poczęstunek i napoje zgodnie z ustaleniem z Wnioskodawcą, nocleg, usługi techniczne, parking, inne. Od strony technicznej/organizacyjnej (obejmującej zakres wskazany w stanie faktycznym) Organizator odpowiada i zapewnia wszelkie elementy niezbędne do wykonania danej usługi. Wszystkie zatem elementy świadczenia wskazane w stanie faktycznym powierzane są jednemu podmiotowi, za które jest on w całości odpowiedzialny.

Sposób oraz zakres zawieranych umów nie różni się w obu przypadkach. Co do zasady usługodawca dokumentuje świadczoną usługę jako „usługi organizacji spotkania/szkolenia/konferencji zgodnie ze zleceniem (…)” opodatkowane w całości jedną stawką VAT 23%. Zdarzają się jednak sporadyczne sytuacje, gdy usługa dokumentowana jest fakturą, na której wskazywane są oddzielne pozycje – np. oprócz usługi konferencyjnej opodatkowanej stawką 23%, wskazywana jest oddzielnie usługa gastronomiczna opodatkowana stawką 8%.

Różnica polega zatem na sposobie dokumentowania transakcji.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy usługa organizacji szkolenia/konferencji/spotkania stanowi dla Wnioskodawcy jedno świadczenia złożone i czy z tytułu nabycia tej usługi Wnioskodawcy przysługuje prawo do pełnego odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego?

Zdaniem Wnioskodawcy, usługa organizacji szkolenia/konferencji/spotkania stanowi jedno świadczenie złożone, od nabycia którego Wnioskodawcy przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości. Dla uznania przedmiotowej usługi za jedno świadczenie złożone nie ma znaczenia czy w wystawionej fakturze jako rodzaj usługi zostanie wskazana usługa organizacji szkolenia/konferencji/spotkania czy zostaną wymienione poszczególne elementy składające się na usługę (np. wynajem sali, wynajem sprzętu, poczęstunek, nocleg).

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, zwana dalej ustawą o VAT), w zakresie w jakim nabywane towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi co do zasady przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przy czym art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT wyłącza prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego w odniesieniu do nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych.

W zdarzeniach, będącym przedmiotem wniosku Wnioskodawca nabywa usługę organizacji szkolenia/konferencji/spotkania, na którą składają się wybrane bądź wszystkie świadczenia cząstkowe, w tym m.in.: wynajem sali wraz z niezbędnym wyposażeniem technicznym, gastronomia, nocleg, parking itp. Wobec tego konieczne jest ustalenie czy przedmiotem świadczenia na rzecz Wnioskodawcy jest jedna usługa złożona traktowana do celów VAT jako jedno świadczenie, czy przedmiotem świadczenia jest szereg pojedynczych usług podlegających odrębnemu rozliczeniu.

Zagadnienie dotyczące „świadczeń złożonych” oraz zasad ich traktowania na gruncie podatku VAT był przedmiotem licznego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz krajowych sądów administracyjnych. Z orzecznictwa tego wynika (np. wyrok w sprawie C-349/98 pomiędzy Card Protection Plan Ltd CPP a Commissioners of Customs and Excise), że co do zasady każde świadczenie dla celów opodatkowania VAT powinno być traktowane jako odrębne i niezależne. Jednocześnie jednak w sytuacji, gdy kilka świadczeń obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia jedna usługę, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Zdaniem TSUE z pojedynczą usługą w sensie ekonomicznym mamy do czynienia zwłaszcza wtedy, gdy jeden lub więcej elementów uznaje się za usługę zasadniczą, podczas gdy pozostałe stanowią elementy pomocnicze. Usługa ma natomiast charakter usługi pomocniczej, gdy nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie, a jedynie prowadzi do lepszego wykorzystania usługi zasadniczej. W przypadku świadczeń złożonych o zasadach opodatkowania usług pomocniczych decyduje zawsze charakter usługi zasadniczej.

W przypadkach występujących u Wnioskodawcy należy uznać, że przedmiotem świadczenia na rzecz Wnioskodawcy jest jedna złożona usługa organizacji szkolenia/konferencji/spotkania. Poszczególne części składowe usługi (tj. wynajem sali, wyposażenia technicznego, gastronomia, noclegi, parking, itp.) nie są nabywane w oderwaniu od całości i nie stanowią dla Wnioskodawcy celu samego w sobie. Wnioskodawca nie jest zainteresowany nabyciem pojedynczych świadczeń (np. tylko gastronomii) i gdyby usługodawca oferował tylko pojedyncze świadczenia, Wnioskodawca nie skorzystałby z jego usług. Dla Wnioskodawcy celem nabycia jest usługa zorganizowania całego szkolenia/konferencji/spotkania, w ramach której usługodawca zapewnia sprawny przebieg całego szkolenia//konferencji/spotkania i zapewnienie wszelkich zamawianych elementów składających się na tę usługę (w tym m.in. gastronomię, sale, niezbędne urządzenia techniczne, noclegi i inne). Rozpatrywanie osobno poszczególnych usług cząstkowych miałoby charakter sztuczny i przeczyłoby celom, jakie realizuje w obrocie usługa polegająca na organizacji szkolenia/konferencji/spotkania. Nie ma przy tym znaczenia czy dla poszczególnych elementów świadczenia ustalone są odrębne ceny i czy poszczególne elementy świadczenia są wykazywane odrębnie na fakturze, istotny jest bowiem przedmiot świadczenia oraz cel jaki spełnia świadczenie dla nabywcy. Takie stanowisko zostało zaprezentowane m.in. w wyroku TSUE z 17 stycznia 2013 r. (C-41/2004), w którym uznał, że oddzielne fakturowanie czy oddzielna taryfikacja nie ma znaczenia rozstrzygającego dla określenia czy świadczenie należy uznać za złożone czy nie.

Stanowisko o uznaniu usług organizacji spotkań/konferencji/szkoleń za jedno złożone świadczenie, od którego przysługuje prawo do odliczenia VAT znajduje potwierdzenie także w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez organy podatkowe, oraz orzecznictwie sądów administracyjnych m.in.:

*   interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2009 r. nr ILPP2/443-396/09-3/EN,
*   interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 5 października 2010 r. nr IBPP1/443-670/10/EA,
*   interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2012 r. nr IPPP3/443-520/12-2/LK,
*   interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2012 r. nr IPPP2-443-30/12-2/AK,
*   interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 16 października 2012 r,
*   wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2012 r. nr I SA/Kr 1164/12.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy należy uznać za zasadne.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego w zakresie prawa do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego z tytułu:

*   nabycia usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania, która składa się z kilku elementów – **jest prawidłowe,**
*   nabycia usługi gastronomicznej – **jest nieprawidłowe.**

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), zwanej dalej ustawą, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Z cyt. wyżej przepisu wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług, a towary i usługi, przy nabyciu których podatek został naliczony, są lub będą w przyszłości wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Zatem warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Jednocześnie przedstawiona wyżej zasada wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. – kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

W przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy (art. 87 ust. 1 ustawy).

Z kolei art. 88 ustawy, określa przypadki, w których nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego.

I tak, w myśl art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych, z wyjątkiem nabycia gotowych posiłków przeznaczonych dla pasażerów przez podatników świadczących usługi przewozu osób.

Stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:

1.  stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności,
2.  podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością.

Według art. 88 ust. 4 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. – obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7 ustawy.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego, jako integralna część systemu VAT, w zasadzie nie może być ograniczane ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego fundamentalne prawo. Możność wykonania tego prawa powinna być zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały pobrane (naliczone) od transakcji związanych z zakupami.

Biorąc pod uwagę, że prawo do odliczenia powinno być realizowane natychmiast po powstaniu podatku naliczonego, decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia będzie miał zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. Przy czym związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Jeśli podatnik zamierza przeznaczyć dane towary lub usługi na cele działalności opodatkowanej, to jest uprawniony do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów i usług (choćby przed zrealizowaniem prawa do odliczenia, towary bądź usługi nie zostały jeszcze spożytkowane na cele działalności opodatkowanej).

Ustawa o podatku od towarów i usług ustanawia zasadę tzw. niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.

Istotna jest intencja nabycia – jeśli dany towar (usługa) ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych wówczas – po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych – odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.

Wystarczającym zatem jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towaru lub usługi, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej oraz planowanej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakup ten dokonany został w celu jego wykorzystania w ramach działalności opodatkowanej. Ta warunkowość realizacji określonego w art. 86 ust. 1 ustawy, prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony powoduje, że nieziszczenie się warunku pozytywnego jakim jest wykorzystanie towaru lub usługi do realizacji czynności opodatkowanej podatnika, np. gdy okaże się, że zmieniono przeznaczenie towaru (usługi) i został on ostatecznie wykorzystany do czynności zwolnionych od VAT lub niepodlegających VAT – spowoduje konieczność weryfikacji uprzedniego odliczenia podatku naliczonego.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością świadczącą usługi m.in. z zakresu doradztwa i informacji. Głównym przedmiotem działalności spółki jest działalność windykacyjna, wymagająca posiadania wykwalifikowanej kadry pracowników. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Wnioskodawca zleca podmiotom zewnętrznym, najczęściej hotelom, wykonanie na jego rzecz usługi organizacji szkoleń/konferencji/spotkań. Na usługę składa się szereg elementów składowych, które mogą w szczególności obejmować wybrane lub wszystkie świadczenia takie, jak: zapewnienie sali wraz z niezbędnymi urządzeniami (np. system nagłośnienia, mikrofon, ekran, projektor, podest, mównica, dostęp do Internetu), wyżywienie i napoje (np. lunch, przekąski, napoje, przerwa kawowa), usługi techniczne związane z salą i urządzeniami, noclegi, parking, itp.

Podmiot świadcząc usługę organizacji szkolenia/konferencji/spotkania kalkuluje wynagrodzenie za usługę w oparciu o zakres świadczeń, jakie ma zapewnić w ramach szkolenia/konferencji/spotkania (dla poszczególnych elementów świadczenia przewidziane są odrębne ceny i w zależności od zakresu tych elementów kalkulowane jest wynagrodzenie za usługę organizacji spotkania; kosztorys poszczególnych świadczeń może stanowić element umowy/zlecenia), ale przedmiot świadczenia wskazany w umowie czy zamówieniu określany jest jako usługa organizacji szkolenia/konferencji/ spotkania. Także na fakturze dokumentującej wykonaną usługę jako przedmiot świadczenia wskazana jest co do zasady usługa organizacji szkolenia/spotkania/konferencji i do całej usługi zastosowana jest jedna stawka podatku VAT w wysokości 23%. Przy czym mogę też pojawić się sporadyczne przypadki, gdy usługodawca w wystawionej fakturze jako nazwę usługi wskazuje poszczególne elementy świadczenia (np. wynajem sali, wynajem sprzętu, poczęstunek, noclegi, parking). Usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych. Zarówno usługodawca, jak i Wnioskodawca, są czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Spółka zleca wykonanie konkretnej usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania jednemu podmiotowi zewnętrznemu. Celem nabycia ww. usług jest zorganizowanie całego szkolenia/konferencji/spotkania. Wnioskodawca ustala termin szkolenia/konferencji/spotkania, pozyskuje i kontaktuje się z uczestnikami oraz odpowiada za część merytoryczną, a wykonanie całej części organizacyjnej/technicznej szkolenia/konferencji/spotkania w zakresie wskazanym w stanie faktycznym powierza jednemu podmiotowi zewnętrznemu. Organizator zapewnia wszystkie elementy świadczenia zgodnie z konkretnym zapotrzebowaniem Wnioskodawcy wynikającym z zakresu danej organizowanej konferencji/spotkania/szkolenia. Organizator zapewnia więc salę, niezbędne dla przeprowadzenia całego szkolenia/konferencji/spotkania urządzenia techniczne (np. system nagłośnienia, mikrofon, ekran, projektor, podest, mównica, dostęp do Internetu), poczęstunek i napoje zgodnie z ustaleniem z Wnioskodawcą, nocleg, usługi techniczne, parking, inne. Od strony technicznej/organizacyjnej Organizator odpowiada i zapewnia wszelkie elementy niezbędne do wykonania danej usługi. Wszystkie zatem elementy świadczenia wskazane w stanie faktycznym powierzane są jednemu podmiotowi, za które jest on w całości odpowiedzialny. Sposób oraz zakres zawieranych umów nie różni się w obu przypadkach. Co do zasady usługodawca dokumentuje świadczoną usługę jako „usługi organizacji spotkania/szkolenia/konferencji zgodnie ze zleceniem …” opodatkowane w całości jedną stawką VAT 23%. Zdarzają się jednak sporadyczne sytuacje, gdy usługa dokumentowana jest fakturą, na której wskazywane są oddzielne pozycje – np. oprócz usługi konferencyjnej opodatkowanej stawką 23%, wskazywana jest oddzielnie usługa gastronomiczna opodatkowana stawką 8%.

W odniesieniu do powyższego, wyjaśnić należy, ze pojęcie „usługa kompleksowa” rozumiana jako wykonanie funkcjonalnie powiązanych świadczeń przez jednego usługodawcę nie powinno być mylone z rozgraniczeniem na usługi zasadnicze i pomocnicze. Wykonanie usługi kompleksowej absolutnie nie jest identyfikowane z zastosowaniem jednej stawki podatku od towarów i usług. Każda z kategorii usług może mieć charakter kompleksowy i być świadczona przez jednego wykonawcę. Z punktu widzenia zastosowania właściwej stawki VAT może mieć jedynie znaczenie podział na usługi zasadnicze i pomocnicze, a nie charakter kompleksowej usługi. Usługa zasadnicza i pomocnicza opodatkowana jest tą samą stawką. Usługę należy uznać za usługę pomocniczą w stosunku do zasadniczej, jeśli nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie.

Należy zaznaczyć, że strony w umowach cywilnoprawnych określają co jest przedmiotem sprzedaży. Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest usługa kompleksowej organizacji szkolenia/konferencji/spotkania, wówczas nie można z niej wyłączyć poszczególnych elementów kosztów do odrębnej sprzedaży, ponieważ obrotem podatnika jest uzgodniona kwota za wykonanie określonej usługi, bez względu na jej poszczególne elementy niezbędne do przeprowadzenia szkolenia/konferencji/spotkania – zapewnienie sali wraz z niezbędnymi urządzeniami (np. system nagłośnienia, mikrofon, ekran, projektor, podest, mównica, dostęp do Internetu), wyżywienie i napoje (np. lunch, przekąski, napoje, przerwa kawowa), usługi techniczne związane z salą i urządzeniami, noclegi, parking, itp. Wyliczenie, co się składa na wykonaną usługę ma istotne znaczenie informacyjne przy ustalaniu ceny, jednak nie może uzasadniać odrębnego kwalifikowania poszczególnych elementów zawartych w tym wyliczeniu (dla celów podatkowych).

W orzeczeniu wydanym w sprawie C-349/96 (Card Protection Plan Ltd) TSUE, odnosząc się do art. 2(1) VI Dyrektywy, uznał, że z przepisu tego wynika, po pierwsze, że każde świadczenie usług powinno być, co do zasady, traktowane jako świadczenie odrębne i niezależne, po drugie zaś, iż świadczenie składające się z jednolitej usługi (z ekonomicznego punktu widzenia) nie powinno być w sztuczny sposób dzielone, gdyż to mogłoby spowodować naruszenie całego systemu opodatkowania. Ponadto, Trybunał podkreślił, iż: „świadczenie jednolitej usługi ma miejsce w szczególności w przypadkach, gdy jeden lub więcej elementów może być uznany za tworzący świadczenie (usługę) główne podczas, gdy jeden lub więcej elementów mogą być uznane za świadczenia (usługi) dodatkowe, do których stosuje się te same konsekwencje podatkowe, jak w przypadku świadczenia (usługi) głównego. Usługa musi być uznana za dodatkową w stosunku do usługi głównej, jeżeli nie stanowi dla nabywcy celu samego w sobie, ale środek lepszego wykorzystania dostarczonej usługi głównej”.

Jednym z istotniejszych orzeczeń przytaczanych przez szereg komentatorów, jak i sam TSUE w późniejszych orzeczeniach, w którym jest sprawa z 27 października 2005 r. C-41/04 (Levob Verzekeringen).

W wyroku tym TSUE zawarł kilka cennych uwag pozwalających na zidentyfikowanie usług złożonych. By określić, czy mamy do czynienia z tzw. usługą kompleksową należy – wg TSUE – w pierwszej kolejności poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej czynności celem określenia, czy podatnik dostarcza konsumentowi, rozumianemu jako przeciętny konsument, kilka odrębnych świadczeń głównych, czy też jedno świadczenie (por. przez analogię ww. wyrok w sprawie CPP, pkt 29) (pkt 20 orzeczenia Levob).

W konsekwencji, w świetle omawianego wyroku TSUE należy przyjąć, że nie ma charakteru kompleksowego taki zestaw świadczeń, których połączenie miałoby charakter działania sztucznego. W tym kontekście, za świadczenia odrębne należy więc uznać świadczenia wykonywane przez jednego świadczącego na rzecz jednego nabywcy, które nawet jeżeli są w pewien sposób powiązane, mogą być traktowane rozłącznie, a traktowanie to nie wpłynie na charakter żadnego z nich ani też nie sprawi, że wartość świadczeń z punktu widzenia nabywcy będzie inna, niż gdyby świadczenia te były uznane za świadczenie złożone.

Jak już wcześniej wskazano, zasadniczo każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być uznawane za odrębne i niezależne, jednak w sytuacji gdy kilka świadczeń obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Jeżeli zatem dwa lub więcej niż dwa świadczenia (lub czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta są tak ściśle związane,

że obiektywnie tworzą one w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie do celów stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Usługę należy uznać za usługę pomocniczą w stosunku do świadczenia zasadniczego, jeśli nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie, lecz jest środkiem w skutecznym wykorzystaniu świadczenia zasadniczego. Ważne jest, czy świadczenia są ze sobą ściśle powiązane w taki sposób, że samodzielnie nie przynoszą wymaganej praktycznej korzyści z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Nie ma znaczenia subiektywny punkt widzenia dostawcy lub odbiorcy świadczenia. Istnienie jednego świadczenia złożonego nie jest wykluczone z tego powodu, że do poszczególnych elementów wykazane są odrębnie ceny. Jeżeli jednak w skład świadczonej usługi wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu usługi kompleksowej.

Na podstawie przywołanych uregulowań i dokonanej analizy, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, stwierdzić należy, że jeżeli nabyta usługa obiektywnie tworzy – w aspekcie gospodarczym – jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to na podstawie przepisów art. 86 ust. 1 i ust. 2 ustawy, Wnioskodawcy przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w fakturach dokumentujących jej wykonanie, o ile nie zachodzą przesłanki wykluczające to prawo określone w art. 88 ustawy.

Podkreślenia wymaga fakt, że w świetle powołanego art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy, podatek naliczony z tytułu nabycia usług noclegowych i gastronomicznych – co do zasady – nie podlega odliczeniu. Powyższe ograniczenie nie ma jednak zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem zakupu jest kompleksowa usługa organizacji szkolenia/konferencji/spotkania, czyli co do istoty jedna usługa, na którą składają się poszczególne elementy, w tym usługi gastronomiczne.

Mając powyższe na uwadze Wnioskodawca będzie mógł skorzystać z prawa do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego wykazanego na fakturze VAT wystawionej przez usługodawcę dokumentującej nabycie usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania.

Stanowisko Wnioskodawcy w tej części należało uznać za prawidłowe.

Z opisu sprawy wynika, że zdarzają się sporadyczne sytuacje, gdy usługa dokumentowana jest fakturą, na której wskazywane są oddzielne pozycje – np. oprócz usługi konferencyjnej opodatkowanej stawką 23%, wskazywana jest oddzielnie usługa gastronomiczna opodatkowana stawką 8%.

Wystawiona w ten sposób faktura, która w oddzielnych pozycjach zawiera usługę konferencyjną i usługę gastronomiczną nie dokumentuje w prawidłowy sposób zdarzenia gospodarczego, skoro z umowy zawartej pomiędzy Stronami wynika, że usługodawca jest zobowiązany do świadczenia jednej usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania.

W konsekwencji, Wnioskodawcy nie będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej zakup odrębnej usługi gastronomicznej – zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Stanowisko Wnioskodawcy w tej części należało uznać za nieprawidłowe.

Ponadto, tut. Organ wskazuje, że w sytuacji gdy do nieprawidłowo wystawionej faktury zostanie wystawiona faktura korygująca dokumentująca w prawidłowy sposób wykonanie usługi organizacji szkolenia/konferencji/spotkania, wówczas Wnioskodawca będzie miał prawo do pełnego odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.