Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB3-1.4012.367.2022.2.IK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-09-05
Teza: Opodatkowanie i zwolnienie z opodatkowania czynności wykonywanych przez multiagenta, niepodleganie opodatkowaniu rozliczeń w ramach Konsorcjum oraz opodatkowanie czynności wykonywanych przez Lidera konsorcjum, za które otrzymuje wynagrodzenia za pełnienie tej funkcji.
Słowa kluczowe: agent-agent ubezpieczeniowy; konsorcjum; opodatkowanie; pośrednictwo; przedsięwzięcie-przedsięwzięcie wspólne; rozliczanie (rozliczenia)-rozliczenie finansowe; usługi-usługi ubezpieczeniowe; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe; świadczenie-świadczenie kompleksowe 
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i świadczenie usług -Nieodpłatne świadczenie usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i świadczenie usług -Świadczenie usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi ubezpieczeniowe, reasekuracyjne, pośrednictwa w świadczeniu tych usług  oraz usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 37

**Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe, w części nieprawidłowe.**

**Szanowni Państwo,**

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

\- nieprawidłowe w zakresie zwolnienia od podatku czynności wykonywanych przez Wnioskodawcę (pytania 1-3),

\- prawidłowe w zakresie niepodlegania opodatkowaniu rozliczeń w ramach Konsorcjum (pytania 4-6),

\- nieprawidłowe w zakresie opodatkowania czynności wykonywanych przez Lidera konsorcjum, za które otrzymuje wynagrodzenia za pełnienie tej funkcji (pytanie 7).

**Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej**

23 maja 2022 r. wpłynął Państwa wniosek z 18 maja 2022 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania i zwolnienia z opodatkowania czynności wykonywanych przez multiagenta, niepodlegania opodatkowaniu rozliczeń w ramach Konsorcjum oraz opodatkowania czynności wykonywanych przez Lidera konsorcjum, za które otrzymuje wynagrodzenia za pełnienie tej funkcji. Uzupełniliście go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 19 sierpnia 2022 r. (data wpływu 25 sierpnia 2022 r.). Treść wniosku jest następująca:

**Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego**

Wnioskodawca jest osobą prawną, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Działalność gospodarcza Spółki obejmuje przede wszystkim świadczenie usług pośrednictwa ubezpieczeniowego. W ramach tej działalności, Spółka jako multiagent zawarła umowy z kilkoma Towarzystwami Ubezpieczeniowymi (dalej: TU lub zamiennie ZU) prowadzącymi działalność gospodarczą w zakresie usług ubezpieczeniowych - umowę pośrednictwa ubezpieczeniowego (dalej: UP).

Umowa pośrednictwa ubezpieczeniowego dotyczy dystrybucji ubezpieczeń na życie na terytorium Polski.

Zakres usług, które Spółka świadczy na rzecz ubezpieczyciela w związku z dystrybucją przedmiotowych ubezpieczeń obejmuje świadczenie/wykonywanie następujących czynności:

1) stałe pośredniczenie przy zawieraniu na rzecz TU umów ubezpieczenia na życie wymienionych w upoważnieniu wystawionym Agentowi, zgodnie z zasadami i na warunkach ustalonych przez TU;

2) pozyskiwanie klientów;

3) proponowanie lub wykonywanie innych czynności przygotowawczych zmierzających do zawarcia umowy ubezpieczenia;

4) przyjmowanie od Klientów wniosków o ubezpieczenie wraz z potwierdzeniem pierwszej wpłaty na konto TU oraz dostarczanie ich do TU oraz przekazywanie ubezpieczającym dokumentów potwierdzających zawarcie umowy, w tym polis podpisanych przez TU;

5) rzetelne informowanie ubezpieczających o warunkach i rodzajach ubezpieczeń oferowanych przez TU doręczanie bez wezwania ubezpieczającym tekstów ogólnych warunków ubezpieczenia przed zawarciem umowy ubezpieczenia;

6) udzielanie pomocy ubezpieczającemu lub ubezpieczonym przy wypełnianiu wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia i innych dokumentów wymaganych w procedurach obsługi umowy ubezpieczenia, obowiązujących wTU;

7) uczestniczenie w obsłudze, udzielanie pomocy w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia zawartych przez ubezpieczających, pozyskanych przez Agenta lub przekazanych mu do obsługi przez TU;

8) rzetelne informowanie ubezpieczających o trybie postępowania w przypadku zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego (wypadku ubezpieczeniowego);

9) przyjmowanie od ubezpieczających /ubezpieczonych/ uposażonych druków dotyczących obsługiwanych przez Agenta umów ubezpieczenia i przekazywanie ich do TU w terminach zgodnych z obowiązującymi procedurami;

10) nadzorowanie terminowości wpłacania przez ubezpieczających składek ubezpieczeniowych;

11) wykonywanie innych powierzonych czynności określonych przez TU, niezbędnych do prawidłowej obsługi ubezpieczeń lub wynikających z istotnych potrzeb TU.

Niezależnie od powyższego, Agent zobowiązany jest skontaktować się przynajmniej raz w roku z każdym klientem, którego umowę ubezpieczenia obsługuje, a w szczególności z klientami, którzy:

1) zalegają z płatnością składek;

2) zgłosili się do TU z wnioskiem o zmianę warunków ubezpieczenia w trakcie trwania umowy;

3) zgłosili się do TU z wnioskiem o realizację zobowiązania oraz świadczenia.

Przy wykonywaniu czynności agencyjnych Agent zobowiązany jest w szczególności do:

1) przestrzegania procedur, instrukcji, regulaminów i innych wytycznych oraz regulacji wewnętrznych wydanych przez TU oraz norm jakościowych i etycznych obowiązujących w TU, przekazanych do wiadomości Agenta w formie pisemnej lub za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres e-mail wskazany przez Agenta, w przypadku doręczenia elektronicznego, korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu jej umieszczenia w systemie teleinformatycznym, w taki sposób, że Agent mógł zapoznać się z jej treścią;

2) posiadania przy sobie i udostępniania klientowi przy pierwszej czynności należącej do zakresu działalności agencyjnej oraz na każde żądanie klienta upoważnienia udzielonego mu przez TU;

3) spełnienia wobec klienta, przed zawarciem umowy ubezpieczenia, obowiązków informacyjnych, o których mowa w Ustawie, tj.:

a) poinformowania klienta o firmach zakładów ubezpieczeń, na rzecz których Agent wykonuje działalność agencyjną,

b) poinformowania klienta o tym, że działa na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń oraz o firmie zakładu ubezpieczeń, na rzecz którego wykonuje działalność agencyjną, a także o firmie, pod którą wykonuje działalność agencyjną, adresie siedziby oraz o tym, że jest agentem ubezpieczeniowym,

c) poinformowania klienta o numerze wpisu do rejestru pośredników ubezpieczeniowych i agentów oferujących ubezpieczenia uzupełniające, adresie strony internetowej, na której rejestr jest dostępny oraz o sposobie sprawdzenia wpisu do rejestru,

d) poinformowania klienta o charakterze wynagrodzenia otrzymywanego w związku z proponowanym zawarciem umowy ubezpieczenia,

e) poinformowania klienta w sposób przewidziany w Ustawie przed zawarciem umowy ubezpieczenia o możliwości złożenia reklamacji, wniesienia skargi i pozasądowego rozwiązywania sporów,

f) poinformowania klienta, w przypadku umów ubezpieczenia na życie, jeśli związane są z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, a także umów ubezpieczenia na życie, w których świadczenie zakładu ubezpieczeń jest ustalane w oparciu o określone indeksy lub inne wartości bazowe o wysokości wskaźnika kosztów dystrybucji związanych z proponowaną umową ubezpieczenia - poprzez wręczenie klientowi dokumentu zawierającego wskazane informacje i sporządzonego według wzoru przekazanego Agentowi przez TU;

4) przestrzegania zasad bezpieczeństwa danych TU oraz zasad powierzenia przetwarzania danych osobowych, określonych w załączniku do Umowy;

5) rzetelnego informowania klienta o warunkach umów ubezpieczenia, promocji, procedurach obsługi oraz trybie postępowania w przypadku zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego;

6) doradzania polegającego na określeniu, na podstawie uzyskanych od klienta informacji, jego wymagań i potrzeb oraz przekazania klientowi informacji o produkcie ubezpieczeniowym w celu umożliwienia mu podjęcia decyzji dotyczącej zawarcia umowy ubezpieczenia;

7) określenia na podstawie informacji od klienta oraz przy wykorzystaniu formularzy i narzędzi udostępnionych Agentowi przez TU przed zawarciem umowy ubezpieczenia wymagań i potrzeb tego klienta w celu umożliwienia mu podjęcia świadomej decyzji (analiza potrzeb klienta), zgodnie z wymogami przekazanymi Agentowi przez TU;

8) proponowania klientowi umów ubezpieczenia zgodnych z jego wymaganiami i potrzebami w zakresie ochrony ubezpieczeniowej, na podstawie uzyskanych od klienta informacji, o których mowa w pkt 7;

9) przekazania klientowi przed zawarciem umowy ubezpieczenia, w sposób przewidziany w Ustawie, dokumentu zawierającego informacje o produkcie ubezpieczeniowym, spełniającym wymagania i potrzeby klienta;

10) pisemnego informowania TU o wiadomych mu faktach zatajenia prawdy lub podania nieprawdy przez klienta przy wypełnianiu wniosków o ubezpieczenie lub przy składaniu przez klienta innych oświadczeń w związku z zawieraniem lub kontynuowaniem umowy ubezpieczenia;

11) pisemnego informowania TU o wystąpieniu transakcji podejrzanej, tj. transakcji, której okoliczności wskazują, że może mieć ona związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu oraz że może mieć ona związek z popełnieniem przestępstwa, o którym mowa w art. 165a kodeksu karnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1137 z późn. zm.) lub art. 299 kodeksu karnego w związku z zawieraniem lub kontynuowaniem umowy ubezpieczenia zgodnie z przepisami wewnętrznymi TU;

12) spełniania w imieniu TU wobec klienta obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) zwanych dalej „RODO” poprzez podanie klientowi, w formie z nim uzgodnionej, wszystkich informacji, o których mowa w tym artykule, zgodnie z wzorem zawierającym zakres tych informacji przekazanym przez TU Agentowi w sposób ustalony pomiędzy Stronami;

13) spełniania w imieniu TU wobec osób wykonujących czynności agencyjne w imieniu Agenta obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 13 ROPO poprzez podanie tym osobom, w formie z nimi uzgodnionej, wszystkich informacji, o których mowa w tym artykule, zgodnie z wzorem zawierającym zakres tych informacji przekazanym przez TU Agentowi w sposób ustalony pomiędzy Stronami;

14) udziału w szkoleniach organizowanych przez TU oraz doskonalenia swoich umiejętności w zakresie usług pośrednictwa ubezpieczeniowego i obsługi klienta;

15) doskonalenia umiejętności zawodowych, w tym przez odbywanie co najmniej 15 godzinnego szkolenia zawodowego rocznie przez Agenta i osoby wykonujące czynności agencyjne w imieniu Agenta, zgodnie z zasadami i w zakresie wskazanym w Ustawie; obowiązek odbycia szkolenia zawodowego w przypadku Agenta będącego osobą prawną - dotyczy członków zarządu, o których mowa w art. 19 ust. 3 pkt 3 Ustawy;

16) informowania TU za pośrednictwem poczty elektronicznej o zrealizowaniu w danym roku obowiązku szkoleniowego, o którym mowa w pkt 15;

17) zapoznawania się z zawartością poczty elektronicznej, udostępnionej Agentowi przez TU;

18) przestrzegania standardów określonych w TU, w szczególności:

a) prowadzenia ewidencji, sprawozdań, sporządzania raportów dotyczących sprzedaży, w terminach i formach określonych przez TU,

b) przekazywania do TU w formie określonej przez TU, informacji związanej z zadaniami zleconymi przez TU,

c) uczestniczenia w spotkaniach indywidualnych i grupowych związanych z wykonywaniem działalności agencyjnej na rzecz TU, organizowanych przez TU;

19) zapewnienia, aby sposób wynagrodzenia przez Agenta osób, przy pomocy których Agent wykonuje czynności agencyjne, nie stanowił zachęty do proponowania klientowi określonej umowy ubezpieczenia, w sytuacji gdy można zaproponować inną umowę, która lepiej odpowiadałaby potrzebom klienta;

20) wykonywania w ramach realizowanych czynności będących przedmiotem Umowy, na podstawie art. 48 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu obowiązków, określonych w ustawie w oparciu o udostępnione przez TU procedury, wzory oświadczeń i wytyczne, polegających na:

a) identyfikacji klienta i weryfikacji ich tożsamości na podstawie dokumentów lub informacji publicznie dostępnych, w tym ustaleniu czy klient jest osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne (PEP),

b) identyfikacji osób upoważnionych do działania w imieniu klienta i weryfikacji ich tożsamości oraz umocowania,

c) identyfikacji beneficjenta rzeczywistego oraz podejmowaniu uzasadnionych czynności w celu weryfikacji jego tożsamości oraz ustalenie jego struktury własności i kontroli,

d) uzyskiwaniu informacji dotyczących celu i zamierzonego przez klienta charakteru stosunków gospodarczych,

e) bieżącym monitorowaniu stosunków gospodarczych z klientem, a także badania źródła pochodzenia wartości majątkowych oraz bieżącego aktualizowania posiadanych dokumentów i informacji;

f) zgłaszaniu rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

21) powierzenia osobom wykonujących czynności agencyjne w imieniu Agenta, wykonywania czynności związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o których mowa w pkt. 20, poprzez rozszerzenie zapisów umów pomiędzy Stronami;

22) przyjmowania od klientów zawiadomień i oświadczeń składanych w związku z zawartą umową ubezpieczenia oraz niezwłocznego przekazywania tych zawiadomień i oświadczeń w sposób określony przez TU i właściwy dla danego zawiadomienia lub oświadczenia;

23) przyjmowania skarg lub reklamacji w formie pisemnej, ustnej (telefonicznie lub osobiście do protokołu) lub elektronicznej (przekazanej na adres korporacyjnej skrzynki poczty elektronicznej Agenta), kierowanej do TU przez klienta, w której zgłasza on zastrzeżenia dotyczące usług świadczonych przez TU lub wykonywanej przez TU działalności;

24) przekazywania skarg lub reklamacji, zgodnie z obowiązującymi zasadami u TU niezwłocznie, nie później niż w terminie 5 dni roboczych na adres poczty e-mai. TU:

25) rozpatrywania i udzielania odpowiedzi na reklamację klienta TU w zakresie niezwiązanym z udzielaną ochroną ubezpieczeniową, które zostały przekazane do rozpatrzenia Agentowi przez TU, zgodnie z zasadami wskazanymi w Ustawie oraz ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowymi oraz zasadami obsługi skarg i reklamacji TU;

26) przekazywania na adres poczty e-mail TU na wniosek TU, informacji o udzielonych odpowiedziach na reklamacje lub ich kopii;

27) wdrożenia u Agenta polityki zapobiegania konfliktowi interesów i zarządzania produktem zgodnie z zasadami przekazanymi Agentowi przez TU w tym zakresie;

28) przedkładanie wyjaśnień na żądanie organów nadzoru w zakresie dotyczącym świadczonych usług.

Na podstawie UP wyżej wyszczególnione czynności mogą być traktowane jako:

1\. usługi dystrybucji ubezpieczeń i

2\. usługi związane z ubezpieczeniem (usługi około ubezpieczeniowe).

Do kategorii usług dystrybucji ubezpieczeń - zgodnie z UP - zaliczane są:

a. składanie ofert lub wykonywanie innych czynności przygotowawczych prowadzących do zawarcia i wykonania umów ubezpieczenia i gwarancji,

b. zawieranie i wykonywanie umów ubezpieczenia i gwarancji w imieniu i na rzecz TU,

c. administrowanie umowami ubezpieczenia, w tym w zakresie szkód,

d. czynności posprzedażowe dla ubezpieczonych (uprawnionych z polis),

e. przedkładanie wyjaśnień na żądanie organów nadzoru w zakresie dotyczącym świadczonych usług,

Usługi dystrybucji ubezpieczeń obejmują w szczególności następujące czynności:

1\. czynności przygotowawcze: \* informowanie klientów o możliwości zawarcia umowy ubezpieczenia, \* kontaktowanie się z klientami telefonicznie, \* informowanie klientów o warunkach ubezpieczenia, \* przekazywanie klientom pisemnych warunków ubezpieczenia, \* oferowanie klientowi zawarcia umowy ubezpieczenia.

2\. zawieranie umów, w tym: \* wyliczanie składek, \* akceptowanie wniosków, \* zawieranie (podpisywanie) umów, \* wystawianie polis, \* pobór składek, \* zebranie i archiwizacja dokumentów niezbędnych do wyliczenia wynagrodzenia Spółki.

3\. administrowanie umowami i usługi posprzedażowe: \* wprowadzanie danych klientów do systemów, \* wystawianie polis i innych dokumentów, \* wprowadzanie zmian danych do umów i systemów informatycznych, \* zbieranie danych beneficjentów umów ubezpieczeniowych, \* wystawianie duplikatów dokumentów, \* pobór składek i rat składek i wystawianie potwierdzeń zapłaty, \* prowadzenie procesu wznowienia umowy, \* zarządzanie procesem odnowienia umowy (wysyłanie do klienta informacji o ubezpieczeniu na kolejny okres oraz potwierdzanie zawarcia kolejnej umowy), \* realizacja obowiązku TU do ujawnienia klientowi informacji, \* archiwizacja dokumentów dotyczących korespondencji z klientem, \* akceptowanie zawiadomień i oświadczeń klientów, \* przekazywanie klientom informacji o zawartych umowach.

4\. budowanie reputacji własnej i TU:

\- reklama i marketing - w formach zgodnych z ustawą o Dystrybucji Ubezpieczeń.

\- W zakresie procesu reklamacyjnego, związanego z realizacją przedmiotu UP (zakresie związanym z udzielaną ochroną ubezpieczeniową) Agent Ubezpieczeniowy wykonuje między innymi poniższe czynności:

\- przyjmowanie reklamacji, \* przekazanie reklamacji TU, jeśli przewiduje to procedura, \* sprawdzenie zasadności reklamacji, \* udzielanie odpowiedzi na reklamację, \* archiwizacja dokumentów dotyczących reklamacji.

Do obowiązków Agenta nie należy rozpatrywanie reklamacji pod względem merytorycznym.

Spółce z tytułu wykonywania czynności wynikających z UP, należne jest wynagrodzenie. Jest ono wypłacane wyłącznie w formie prowizji i należne łącznie z tytułu wykonania wszystkich czynności przewidzianych w UP. Prowizja nie jest w żaden sposób uzależniona od ilości czy zakresu wykonanych usług, ale obliczana jest od wartości zainkasowanych składek.

UP przewiduje także, że Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do współpracy wyłącznie z TU i może współpracować z innymi podmiotami funkcjonującymi na rynku ubezpieczeniowym.

Dla potrzeb świadczonych usług TU zobowiązuje się dostarczyć Spółce dokumenty, wzory wniosków i systemy informatyczne pozwalające na zawarcie i wykonanie umów ubezpieczenia oraz wystawienie innych dokumentów ubezpieczeniowych. TU jest też zobowiązane do dostarczenia wszelkich informacji o oferowanych produktach ubezpieczeniowych, w szczególności rodzajach ryzyk objętych umową ubezpieczenia, warunkach wypłaty odszkodowania i wyjątkach od nich, potencjalnych przyczynach odmowy wypłaty odszkodowania, a także zasadach likwidacji szkód. TU zastrzega sobie prawo do kontroli działań Spółki. Spółka natomiast zobowiązuje się do przestrzegania pisemnych instrukcji TU oraz ogólnie obowiązujących przepisów prawa.

Spółka jest uprawniona by wyznaczyć podwykonawców do wykonania swoich zobowiązań umownych. W odniesieniu do czynności stanowiących dystrybucję ubezpieczeń, Spółka może upoważnić do nich wyłącznie osobę fizyczną, która spełnia warunki określone w art. 19 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Spółka odpowiada za działania podwykonawców jak za działania własne. W zakresie stanu faktycznego, dotyczącego zdarzenia przyszłego, w oparciu o które wnioskodawca oraz inni agenci ubezpieczeniowi zamierzają działać w ramach Konsorcjum, należy podnieść, że, Wnioskodawca jako Agent ubezpieczeniowy, wykonujący działalność polegającą na dystrybucji ubezpieczeń zgodnie z ustawą z dnia 15 grudnia 2017 roku o dystrybucji ubezpieczeń t.j. (Dz.U. z 2019 poz. 1881 z późn. zm) dalej (Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń), zawarł umowy z wybranymi zakładami ubezpieczeń w zakresie świadczenia usług agencyjnych. Agenci ubezpieczeniowi są zarejestrowani zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Zakład ubezpieczeń, z którym agenci ubezpieczeniowi posiadają zawarte umowy agencyjne prowadzi działalność w zakresie ubezpieczeń majątkowych, w tym komunikacyjnych, jak i ubezpieczeń na życie, osobowych.

Każdy agent ubezpieczeniowy w rozumieniu ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń pośredniczy w dystrybucji produktów ubezpieczeniowych oferowanych przez różne zakłady ubezpieczeń. W tym zakresie, każdy agent ubezpieczeniowy korzysta zarówno z własnych pracowników, jak też z osób fizycznych zatrudnionych przez agenta ubezpieczeniowego na podstawie umów cywilnoprawnych. Umowy takie agent ubezpieczeniowy zawarł także w szczególności z osobami fizycznymi zatrudnionymi przez drugiego agenta ubezpieczeniowego. Osoby fizyczne, o których mowa powyżej, wspierające agenta ubezpieczeniowego w procesie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych, działają jako tzw. "OFWCA" (dalej: OWFCA). OFWCA to powszechnie funkcjonujący na rynku ubezpieczeń skrót od sformułowania: "osoba fizyczna wykonująca czynności agencyjne". Termin ten określa osobę fizyczną, o której mowa w art. 19 ust. 1 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, upoważnioną przez agenta ubezpieczeniowego do wykonywania w imieniu agenta czynności związanych z dystrybucją ubezpieczeń. Osoby te, działając zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wykonują czynności agencyjne w imieniu agenta ubezpieczeniowego, a tym samym, w imieniu i na rzecz zakładów ubezpieczeń, z którymi agent ubezpieczeniowy współpracuje.

Z uwagi na fakt, że przedmiotem złożonego wniosku są wyłącznie zagadnienia związane z dystrybucją produktów ubezpieczeniowych, w dalszej części opisu zdarzenia przyszłego wnioskodawca skupia się na opisie zagadnień dotyczących działalności w tym zakresie. Obecnie, dystrybucja produktów ubezpieczeniowych agenta ubezpieczeniowego oparta jest na tzw. modelu indywidualnym, gdzie agent ubezpieczeniowy pośredniczy w zawarciu umowy ubezpieczenia pomiędzy klientami, a zakładami ubezpieczeń. W ramach tego modelu, agent ubezpieczeniowy jest stroną umów agencyjnych zawartych z wieloma zakładami ubezpieczeń.

Z uwagi na obowiązujące przepisy Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, w zakresie realizacji swoich zadań agent ubezpieczeniowy może współpracować wyłącznie z osobami fizycznymi występującymi w charakterze OFWCA, zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę, względnie na podstawie umowy cywilnoprawnej. W konsekwencji, w obecnym modelu indywidualnym, czynności agencyjne realizowane są przez agenta ubezpieczeniowego przy wsparciu znacznej liczby osób fizycznych (OFWCA).

Agent ubezpieczeniowy jest odpowiedzialny za wszystkie OFWCA działające w jego imieniu Zgodnie z uzyskanymi przez Wnioskodawcę informacjami, z punktu widzenia agenta ubezpieczeniowego, model ten ma istotne wady. Obejmują one m.in. konieczność koordynacji przez agenta ubezpieczeniowego działań bardzo wielu osób fizycznych występujących jako OFWCA, konieczność dokonywania przez agenta ubezpieczeniowego indywidualnych rozliczeń z OFWCA, ponoszenie przez agenta ubezpieczeniowego odpowiedzialności za działania i zaniechania takich osób oraz - z uwagi na obowiązujące przepisy Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń - brak możliwości współdziałania agenta ubezpieczeniowego z innymi agentami ubezpieczeniowymi, którzy mogliby zaangażować własne OFWCA i ponosić we własnym zakresie odpowiedzialność za ich działania i zaniechania. W konsekwencji, aktualny model dystrybucji ubezpieczeń wiąże się z istotnymi obciążeniami dla agenta ubezpieczeniowego.

W związku z powyższym, agent ubezpieczeniowy z myślą o dalszym rozwoju i koordynacji dystrybucji produktów ubezpieczeniowych, rozważa zmianę obecnego modelu poprzez zastąpienie go modelem Konsorcjum (dalej: Model Konsorcjum, Konsorcjum). Model Konsorcjum został oceniony przez agenta ubezpieczeniowego jako bardziej efektywny dla procesu dystrybucji ubezpieczeń oraz jako skuteczniejszy dla realizacji jego założenia biznesowego. Model Konsorcjum wiąże się także z korzyściami dla każdego członka konsorcjum z uwagi na fakt, że umożliwia każdemu członkowi konsorcjum - oraz innym podmiotom współuczestniczącym w procesie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych - zaangażowanie w ten proces w charakterze agenta ubezpieczeniowego. Z powyższych względów, agenci ubezpieczeniowi są zainteresowani przystąpieniem do Konsorcjum i kontynuowaniem współpracy w ramach Konsorcjum z innymi agentami ubezpieczeniowymi oraz zakładem ubezpieczeń.

Wobec powyższych okoliczności, agenci ubezpieczeniowi dokonali wstępnych ustaleń z innymi wybranymi partnerami biznesowymi działającymi w charakterze agentów ubezpieczeniowych (dalej: Partnerzy), którzy wyrazili zainteresowanie uczestnictwem w zmodyfikowanym, kooperacyjnym modelu dystrybucji produktów ubezpieczeniowych we współpracy w ramach Konsorcjum. Istotą tego modelu ma być wspólne wykonywanie czynności agencyjnych (dystrybucja produktów ubezpieczeniowych) na rzecz zakładu ubezpieczeń przez wszystkich Partnerów Konsorcjum, działających w charakterze agentów ubezpieczeniowych. Pozwoli to na zreorganizowanie i uporządkowanie relacji z podmiotami działającymi jako OFWCA, które w Modelu Konsorcjum będą działać, odpowiednio, na rzecz każdego z Partnerów Konsorcjum (pozostałe osoby zaangażowane przez Partnerów Konsorcjum jako ich OFWCA). Należy oczekiwać, że efektem takiej formuły współpracy będzie świadczenie czynności agencyjnych na rzecz zakładu ubezpieczeń w sposób zorganizowany, skoordynowany, z uwzględnieniem jednolitych, wysokich standardów jakości i efektywności.

Aby móc uczestniczyć w Konsorcjum i zawrzeć planowane umowy (opisane poniżej), zainteresowani Partnerzy Konsorcjum uzyskają status agentów ubezpieczeniowych, co jest wymogiem wynikającym z obowiązujących przepisów Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Dla sformalizowania współpracy Partnerów Konsorcjum oraz ustalenia szczegółowych zasad tej współpracy, agenci ubezpieczeniowi zawrą z Partnerami umowę o wspólne przedsięwzięcie (dalej: Umowa Konsorcjum), w ramach której jeden z agentów ubezpieczeniowych będzie występować w roli tzw. lidera Konsorcjum. Następnie Partnerzy działający w ramach Konsorcjum, zawrą z poszczególnymi zakładami ubezpieczeń wielostronne umowy agencyjne (dalej: Umowy Agencyjne), przy założeniu, że aktualnie takich umów jeszcze nie zawarli, a które to umowy będą dotyczyły wykonywania przez Partnerów (tj. wszystkich konsorcjantów), w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń czynności agencyjnych związanych z oferowanymi przez zakład ubezpieczeń produktami ubezpieczeniowymi.

W ocenie przyszłych uczestników Konsorcjum, powołanie Konsorcjum umożliwi kompleksowe, spójne i terminowe zaspokojenie potrzeb klientów Konsorcjum, tj. zakładu ubezpieczeń, dzięki zacieśnieniu współpracy, lepszej koordynacji i współdziałania konsorcjantów w zakresie wykonywania zleconych Konsorcjum usług pośrednictwa ubezpieczeniowego oraz sprawne kojarzenie oferty zakładu ubezpieczeń z potrzebami klientów prowadzące do zawarcia umów i rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej. Tym samym, należy oczekiwać, że powołanie Konsorcjum przyczyni się do zwiększenia skali sprzedaży produktów ubezpieczeniowych, co powinno mieć pozytywny wpływ na przychody uzyskiwane przez konsorcjantów.

Dodatkowo, z perspektywy każdego z Partnerów Konsorcjum, korzyścią z tej formy współpracy będzie eliminacja konieczności utrzymywania relacji z bardzo wieloma OFWCA, prowadzenia z każdą osobą występującą jako OFWCA indywidualnych (odrębnych) rozliczeń oraz ograniczenie odpowiedzialności agenta ubezpieczeniowego za działania bądź zaniechania wszystkich osób fizycznych występujących jako OFWCA: w Modelu Konsorcjum, każdy z Partnerów Konsorcjum będzie odpowiedzialny jedynie za własnych pracowników działających w charakterze OFWCA, natomiast pozostałe OFWCA będą działać w imieniu Wnioskodawcy i innych Partnerów - występujących w roli agentów ubezpieczeniowych. Zatem dzięki zawiązaniu Konsorcjum oraz zaangażowaniu lidera Konsorcjum, proces dystrybucji ubezpieczeń zostanie uporządkowany - lider konsorcjum będzie koordynował działania Partnerów Konsorcjum i będzie odpowiadał za własne OFWCA oraz Partnerzy Konsorcjum będą odpowiadać za działania i zaniechania OFWCA. Model Konsorcjum umożliwi także konsorcjantom elastyczne nawiązywanie współpracy z nowymi agentami ubezpieczeniowymi i zwiększanie w ten sposób sieci dystrybucji ubezpieczeń. Wreszcie, co bardzo istotne, Model Konsorcjum w prawidłowy sposób odzwierciedli charakter współpracy zaangażowanych podmiotów oraz ich role w procesie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych.

UMOWA KONSORCJUM.

Przedmiotem Umowy Konsorcjum będzie w szczególności określenie warunków współpracy stron w ramach Konsorcjum przy realizacji Umów Agencyjnych, wzajemnych rozliczeń konsorcjantów w związku z wykonywaniem czynności na rzecz zakładu ubezpieczeń oraz zakresu odpowiedzialności stron za niewykonanie lub nienależyte wykonanie Umów Agencyjnych.

W zgodnej intencji stron Umowy Konsorcjum, zawarta przez nie umowa nie będzie stanowić i nie powinna być interpretowana jako umowa spółki, ani też nie będzie mieć charakteru jakiejkolwiek zorganizowanej formy prawnej wynikającej z ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505, z późn. zm.) lub ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145, z póżn. zm.), (dalej: Kodeks cywilny), (w tym, strony nie powołają spółki cywilnej) lub umowy o podobnym charakterze. Celem Umowy Konsorcjum będzie wyłącznie uregulowanie zasad współpracy stron w ramach Konsorcjum w związku z zawarciem i wykonywaniem Umów Agencyjnych, w tym zasad udziału stron w wynagrodzeniu należnym Konsorcjum od zakładu ubezpieczeń.

Cel Konsorcjum zostanie określony jako świadome połączenie potencjałów technicznych, finansowych i organizacyjnych Partnerów Konsorcjum w celu zwiększenia efektywności i poprawy jakości czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego), wykonywanych na rzecz zakładu ubezpieczeń.

Przedmiotem działalności Konsorcjum będzie wykonywanie w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego), które zostaną szczegółowo określone w Umowach Agencyjnych każdego z Partnerów Konsorcjum.

Zgodnie z projektowanymi postanowieniami Umowy Konsorcjum, jeden z agentów ubezpieczeniowych będzie liderem Konsorcjum i pełnomocnikiem konsorcjantów upoważnionym do samodzielnego reprezentowania konsorcjantów w stosunkach z podmiotami trzecimi.

W szczególności, lider Konsorcjum zostanie upoważniony przez konsorcjantów do: negocjowania treści w imieniu konsorcjantów Umów Agencyjnych z zakładem ubezpieczeń; samo podpisanie umowy agencyjnej, zmiana postanowień umowy agencyjnej będzie należała do kompetencji każdego Partnera Konsorcjum (dopuszcza się możliwość, że Lider Konsorcjum na podstawie stosownego pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich Partnerów Konsorcjum, względnie poszczególnych Partnerów Konsorcjum, podpisze w imieniu udzielających pełnomocnictwa umowy agencyjne), składania zakładowi ubezpieczeń oraz odbierania od zakładu ubezpieczeń w imieniu poszczególnych konsorcjantów wszelkich oświadczeń związanych z Umowami Agencyjnymi: negocjowania treści i zawarcia z każdym Partnerem Konsorcjum odrębnego porozumienia dotyczącego wysokości oraz zasad obliczania i wypłacania wynagrodzenia danemu Partnerowi Konsorcjum z tytułu czynności agencyjnych wykonywanych w ramach Konsorcjum oraz szczegółowych zadań i obowiązków danego konsorcjanta w ramach Konsorcjum; koordynacji działań konsorcjantów oraz ustalania z nimi bieżących czynności wykonywanych w ramach Konsorcjum; złożenia Partnerowi Konsorcjum oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy Konsorcjum w stosunku do takiego Partnera oraz do przyjęcia od konsorcjanta oświadczenia o wypowiedzeniu umowy; zawarcia z podmiotem trzecim umowy o przystąpieniu do Konsorcjum, jak również do zawarcia wszelkich niezbędnych umów i porozumień, jakie Lider Konsorcjum oraz zakład ubezpieczeń uznają za konieczne lub zasadne w związku z przystąpieniem takiego podmiotu trzeciego do Konsorcjum. Powyższe zasady będą stanowiły ogólne reguły współpracy konsorcjantów na podstawie Umowy Konsorcjum. Jednakże, zasady współpracy konsorcjantów z zakładem ubezpieczeń będą uregulowane w Umowach Agencyjnych. Może się więc zdarzyć, że w wyniku ustaleń z danym zakładem ubezpieczeń powyższe zasady ulegną pewnym modyfikacjom w odniesieniu do współpracy konsorcjantów z danym zakładem ubezpieczeń (przykładowo, dany zakład ubezpieczeń może wymagać, aby pewne czynności dokonywane pomiędzy konsorcjantami wpływające na ich współpracę z zakładem ubezpieczeń były potwierdzane uprzednio lub następczo z zakładem ubezpieczeń). W związku z powyższym, Umowa Konsorcjum będzie stanowić, że w zakresie współpracy konsorcjantów z zakładem ubezpieczeń decydujące znaczenie będą miały postanowienia odpowiednich Umów Agencyjnych zawartych z zakładem ubezpieczeń.

Lider Konsorcjum, zostanie także upoważniony do rozliczeń z zakładem ubezpieczeń na podstawie odpowiednich dokumentów rozliczeniowych i faktur VAT (zależnie od przypadku), zawierających informacje finansowe dotyczące wynagrodzenia należnego Konsorcjum (tj. Liderowi Konsorcjum i pozostałym konsorcjantom) z tytułu czynności agencyjnych wykonywanych na rzecz zakładu ubezpieczeń. Na podstawie ww. dokumentów rozliczeniowych/faktur VAT, strony zakładają możliwość wypłaty wynagrodzenia na dwa sposoby:

1.

Wariant I - Zakłady ubezpieczeń będą wypłacać wynagrodzenie za czynności agencyjne wykonywane przez Partnerów Konsorcjum bezpośrednio na rachunki bankowe każdego z Partnerów Konsorcjum, w tym na rachunek Lidera Konsorcjum. Zgodnie z ustaleniami z zakładem ubezpieczeń oraz zgodną wolą konsorcjantów, wszelkie rozliczenia pomiędzy członkami Konsorcjum a zakładem ubezpieczeń w zakresie wynagrodzenia należnego od zakładu ubezpieczeń mają być dokonywane wyłącznie przez Lidera Konsorcjum. Konsekwentnie, w Umowie Konsorcjum znajdą się postanowienia, zgodnie z którymi wynagrodzenie za czynności agencyjne wykonywane przez członków Konsorcjum w ramach Umów Agencyjnych, będą wypłacane na podstawie zestawienia sporządzonego przez Lidera Konsorcjum w oparciu o załącznik prowizyjny na rachunek każdego z Partnerów Konsorcjum;

2.

Wariant II - Zakłady ubezpieczeń będą wpłacać należne wszystkim Partnerom Konsorcjum wynagrodzenie wyliczone przez Lidera Konsorcjum na podstawie załącznika prowizyjnego na rachunek bankowy Lidera Konsorcjum, a następnie Lider Konsorcjum w oparciu o załącznik prowizyjny dokona wypłaty przekazanego przez ZU wynagrodzenia na rachunek bankowy każdego z Partnerów Konsorcjum stosowanie do wypracowanej przez danego Partnera Konsorcjum prowizji.

Na chwilę obecną konsorcjanci zakładają, że rozliczenia w ramach Konsorcjum będą dotyczyć jedynie pozycji przychodowych.

Partnerzy konsorcjum będą uczestniczyć w podziale wynagrodzenia otrzymywanego od zakładu ubezpieczeń z tytułu czynności wykonywanych na podstawie Umów Agencyjnych. Założeniem podstawowym jest, że Lider Konsorcjum nie będzie otrzymywać wynagrodzenia od konsorcjantów z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum.

Nie wyklucza się jednak, że niezależnie od wynagrodzenia prowizyjnego, przysługującego Liderowi Konsorcjum w związku z wykonywaniem obowiązków wynikających z Umowy Agencyjnej, będące wynagrodzeniem prowizyjnym, Partnerzy Konsorcjum mogą postanowić, że z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum, Liderowi Konsorcjum będzie przysługiwało dodatkowe wynagrodzenie za pełnienie tej funkcji.

W ramach czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego) wykonywanych przez Partnerów (Konsorcjum) na rzecz zakładu ubezpieczeń, wszyscy konsorcjanci zobowiążą się do wykonywania, w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń, uzgodnionych między stronami czynności agencyjnych w rozumieniu art. 4 ust. 3 w związku z art. 4 ust. 1 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń.

Czynności opisane powyżej będą wykonywane przez Lidera Konsorcjum i Partnerów Konsorcjum z uwzględnieniem postanowień właściwych Umów Agencyjnych, w tym wskazanych w tych umowach zasad świadczenia czynności agencyjnych oraz obowiązków związanych z ich prawidłowym świadczeniem, o których mowa poniżej. Z każdym z Partnerów Konsorcjum, Lider Konsorcjum zawrze odrębne porozumienie dotyczące wysokości oraz zasad obliczania i wypłacania wynagrodzenia danemu Partnerowi z tytułu czynności agencyjnych wykonywanych przez takiego Partnera w ramach Konsorcjum, jak również, o ile strony danego porozumienia uznają to za konieczne, jego szczegółowych zadań i obowiązków w ramach Konsorcjum.

Jednocześnie, w Umowie Konsorcjum znajdą się postanowienia, zgodnie z którymi, w związku z wykonywaniem czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego), do wykonywania określonych czynności uprawniony będzie wyłącznie Lider Konsorcjum.

W Umowie Konsorcjum strony wskażą ponadto, że w związku z wykonywaniem opisanych w tej umowie czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego) w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń oraz mając na względzie dążenie do jak najlepszej obsługi klientów zawierających umowy ubezpieczenia z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, każdy z konsorcjantów wykonujących takie czynności jako agent ubezpieczeniowy w rozumieniu Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, będzie zobowiązany do przestrzegania określonych zasad i procedur, w tym wynikających z obowiązujących przepisów, a także z zarządzeń i procedur zakładu ubezpieczeń przekazanych agentowi na piśmie.

Każdy z agentów, w tym Lider Konsorcjum będzie zobowiązany w trakcie obowiązywania Umów Agencyjnych posiadać ważne umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności agencyjnych, ponieważ będzie wykonywać czynności agencyjne na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń w zakresie tego samego działu ubezpieczeń. Konsorcjanci zobowiążą się do lojalnego współdziałania w celu realizacji Umów Agencyjnych oraz terminowego wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań, z dochowaniem należytej staranności. W Umowie Konsorcjum znajdzie się zapewnienie, że czynności agencyjne objęte zakresem Umowy Konsorcjum będą wykonywane przez Lidera Konsorcjum i Partnerów Konsorcjum wyłącznie samodzielnie (jeśli Partner jest osobą fizyczną) lub w innym przypadku za pośrednictwem OFWCA zatrudnionych przez każdego z Partnerów Konsorcjum, z zastrzeżeniem, że OFWCA spełnia wymagania określone w art. 19 ust. 1 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń; OFWCA zatrudnione przez odpowiednio Lidera Konsorcjum albo Partnera będą wykonywać czynności agencyjne i będą działać w jego imieniu i na jego rzecz na podstawie odpowiedniego upoważnienia udzielonego przez właściwego konsorcjanta.

W Umowie Konsorcjum zostaną także opisane szczegółowe obowiązki konsorcjantów związane z przestrzeganiem Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń oraz innych przepisów dotyczących działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - konsorcjanci złożą w tym zakresie odpowiednie oświadczenia i zapewnienia. Konsorcjanci zobowiążą się do stałego podnoszenia własnych kwalifikacji zawodowych oraz zapewnienia podnoszenia kwalifikacji przez zatrudnione przez siebie OFWCA, przekazywania zakładowi ubezpieczeń (za pośrednictwem lidera Konsorcjum) wymaganych informacji dotyczących danego podmiotu, w tym bezzwłocznego poinformowania zakładu ubezpieczeń o utracie uprawnień do wykonywania Umowy Konsorcjum i Umów Agencyjnych, odpowiedniej archiwizacji i zapewnienia bezpieczeństwa dokumentów. Konsorcjanci podejmą również określone zobowiązania w odniesieniu do wykonywania czynności przez OFWCA zgodnie z obowiązującymi zasadami i przepisami prawa. Strony zobowiążą się w Umowie Konsorcjum, że powyższe czynności będą wykonywane przy uwzględnieniu uzgodnionych zasad dotyczących podziału obowiązków pomiędzy konsorcjantów.

Konsorcjanci zobowiążą się do przestrzegania odpowiednich wymogów w zakresie przetwarzania powierzonych danych osobowych, tajemnicy ubezpieczeniowej, tajemnicy przedsiębiorstwa oraz poufności i bezpieczeństwa informacji, jak również w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, warunkami Umowy Konsorcjum, Umowami Agencyjnymi, porozumieniami, pełnomocnictwami udzielonymi danemu konsorcjantowi przez zakład ubezpieczeń oraz innymi odpowiednimi wymogami, nałożonymi na Partnerów Konsorcjum na mocy przepisów prawa lub zawartych umów. Dopuszcza się możliwość, że w trakcie obowiązywania Umowy Konsorcjum określeni Partnerzy mogą wystąpić z Konsorcjum (tzn. Umowa Konsorcjum może być rozwiązana w stosunku do danego Partnera), jak też, że nowe podmioty mogą przystąpić do Umowy Konsorcjum w charakterze strony tej umowy. W tym celu, jak już wskazano powyżej, Partnerzy upoważnią Lidera Konsorcjum m.in. do złożenia Partnerowi oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy Konsorcjum w stosunku do takiego Partnera oraz do przyjęcia od Partnera oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, zawarcia z podmiotem trzecim umowy o przystąpieniu do Konsorcjum, jak również do zawarcia wszelkich niezbędnych umów i porozumień, jakie Lider Konsorcjum lub zakład ubezpieczeń uznają za konieczne lub zasadne w związku z przystąpieniem takiego podmiotu trzeciego do Konsorcjum.

3.

Podstawowym obowiązkiem Lidera Konsorcjum i jednocześnie pełnomocnika Partnerów Konsorcjum jako upoważnionego do samodzielnego reprezentowania Partnerów Konsorcjum, w stosunkach z podmiotami trzecimi, w tym w szczególności z zakładami ubezpieczeń jest upoważnienie do:

a) negocjowania treści w imieniu Partnerów Konsorcjum Umów Agencyjnych z zakładem ubezpieczeń bez prawa podpisania umowy, która to umowa po ustaleniu wszystkich istotnych postanowień zostanie podpisana przez Partnera Konsorcjum, który udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia w jego imieniu negocjacji;

b) składania zakładowi ubezpieczeń oraz odbierania od zakładu ubezpieczeń w imieniu poszczególnych Partnerów Konsorcjum wszelkich oświadczeń związanych z Umowami Agencyjnymi, łącznie z upoważnieniem do negocjowania zmian Umów Agencyjnych, postanowień aneksów do Umów Agencyjnych oraz negocjowania porozumień dotyczących Umów Agencyjnych, przy odpowiednim zastosowaniu ust. 1a powyżej w zakresie podpisania aneksów do Umów Agencyjnych

c) negocjowania treści i zawarcia z każdym Partnerem Konsorcjum odrębnego porozumienia dotyczącego wysokości oraz zasad obliczania i wypłacania wynagrodzenia danemu Partnerowi Konsorcjum z tytułu czynności agencyjnych wykonywanych w ramach Konsorcjum oraz szczegółowych zadań i obowiązków danego Partnera Konsorcjum w ramach Konsorcjum,

d) koordynowania działań Partnerów Konsorcjum oraz ustalania z nimi bieżących czynności wykonywanych w ramach Konsorcjum;

e) złożenia Partnerowi Konsorcjum oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy Konsorcjum w stosunku do takiego Partnera oraz do przyjęcia od Partnera Konsorcjum oświadczenia o wypowiedzeniu umowy;

f) zawarcia z podmiotem trzecim umowy o przystąpieniu do Konsorcjum, jak również do zawarcia wszelkich niezbędnych umów i porozumień, jakie Lider Konsorcjum oraz zakład ubezpieczeń uznają za konieczne lub zasadne w związku z przystąpieniem takiego podmiotu trzeciego do Konsorcjum, przy czym Lider Konsorcjum zobowiązuje się do informowania Partnerów Konsorcjum o czynnościach podjętych w związku z przystąpieniem podmiotu trzeciego do Konsorcjum, zaś każdy Partner Konsorcjum ma prawo zgłoszenia sprzeciwu, co do przystąpienia podmiotu trzeciego do Konsorcjum;

g) dokonywania rozliczeń z zakładem ubezpieczeń na podstawie odpowiednich dokumentów rozliczeniowych i faktur VAT, zawierających informacje finansowe dotyczące wynagrodzenia należnego poszczególnym Partnerom Konsorcjum z tytułu czynności agencyjnych wykonywanych na rzecz zakładu ubezpieczeń;

h) przekazywania zakładowi ubezpieczeń dokumentacji w przedmiocie rozliczeń poszczególnych Partnerów Konsorcjum (noty księgowe/faktury), celem wypłaty na rachunek Lidera Konsorcjum łącznego wynagrodzenia z tytułu wykonanych czynności agencyjnych przez wszystkich Partnerów Konsorcjum i w dalszej kolejności dokonanie rozliczenia Partnerów Konsorcjum przez Lidera Konsorcjum, poprzez wypłatę należnego każdemu Partnerowi Konsorcjum wynagrodzenia, względnie celem wypłaty przez zakład ubezpieczeń każdemu z Partnerów Konsorcjum odpowiedniej części wynagrodzenia z tytułu wykonywania przez danego Partnera Konsorcjum czynności agencyjnych w ramach umowy konsorcjum;

i) przyjęcia od Partnera Konsorcjum oświadczenia o wypowiedzeniu umowy.

4\. UMOWY AGENCYJNE.

Jak Wnioskodawca wskazuje powyżej, Lider Konsorcjum oraz Partnerzy, zawrą z każdym z ZU wielostronne Umowy Agencyjne. Umowy te zostaną podpisane z ZU przez każdego z Partnerów Konsorcjum, o ile dany Partner nie udzieli pełnomocnictwa Liderowi Konsorcjum i wówczas Lider Konsorcjum w imieniu Partnerów Konsorcjum, którzy udzielili Liderowi Konsorcjum stosownego pełnomocnictwa, podpisze Umowy Agencyjne.

Przedmiotem Umów Agencyjnych będzie wykonywanie przez Partnerów Konsorcjum, w imieniu i na rzecz ZU, czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego), o których mowa w art. 4 ust. 3 w związku z art. 4 ust. 1 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń.

Na podstawie Umów Agencyjnych, każdy z ZU zleci Liderowi Konsorcjum i Partnerom, a Lider Konsorcjum i Partnerzy zobowiążą się do wykonywania w imieniu i na rzecz ZU czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego) polegających na doradzaniu, proponowaniu lub wykonywaniu innych czynności przygotowawczych zmierzających do zawarcia umów ubezpieczenia, zawieraniu umów ubezpieczenia w imieniu zakładu ubezpieczeń, udzielaniu pomocy w administrowaniu umowami ubezpieczenia i ich wykonywaniu, w zakresie określonym w Umowach Agencyjnych i zgodnie z udzielonymi przez ZU pełnomocnictwami. Dokładny zakres czynności Lidera Konsorcjum i Partnerów może być nieco odmiennie zdefiniowany w poszczególnych Umowach Agencyjnych, biorąc pod uwagę wymogi danego ZU oraz postanowienia zawarte w umowach agencyjnych standardowo stosowanych przez taki ZU.

Dodatkowe uwagi dotyczące Umów Agencyjnych.

Wnioskodawca wskazuje, że na gruncie przepisów Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, Konsorcjum agentów ubezpieczeniowych, rozumiane jako agenci działający łącznie, nie może wspólnie występować w roli agenta ubezpieczeniowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, agentem ubezpieczeniowym jest przedsiębiorca, inny niż agent oferujący ubezpieczenia uzupełniające, wykonujący działalność agencyjną na podstawie umowy agencyjnej zawartej z zakładem ubezpieczeń i wpisany do rejestru agentów. W związku z powyższym, Wnioskodawca oraz każdy z Partnerów będą posiadać status agentów ubezpieczeniowych; również każdy z Partnerów zostanie odrębnie zobowiązany do spełnienia odpowiednich wymogów określonych w Ustawie o dystrybucji ubezpieczeń.

Ponieważ Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń wymaga zawarcia umowy agencyjnej pomiędzy agentem ubezpieczeniowym a zakładem ubezpieczeń, niezbędne jest, aby każdy z agentów (konsorcjantów) był stroną każdej z Umów Agencyjnych zawartych z ZU. Z powyższych względów, Umowy Agencyjne zostaną zawarte z ZU z udziałem wszystkich Partnerów, a także wprost będą wymieniać wszystkich konsorcjantów będących stroną tych umów. Przy czym biorąc pod uwagę aktualne wyniki rozmów Lider Konsorcjum będzie upoważniony jedynie do negocjowania postanowień umów agencyjnych, natomiast ostateczne podpisanie umów agencyjnych nastąpi z udziałem ZU i poszczególnych Partnerów Konsorcjum. Strony dopuszczają również możliwość, że Lider Konsorcjum na podstawie odrębnego pełnomocnictwa od Partnera Konsorcjum będzie mógł podpisać w jego imieniu umowę agencyjną. Powyższe ustalenia będą miały odpowiednie zastosowanie przy zmianach umowy podpisywaniu aneksów.

Zgodnie z wymogami Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, wyznaczenie agenta ubezpieczeniowego należy do kompetencji zakładu ubezpieczeń, w imieniu i na rzecz którego taki agent ma działać. ZU musi udzielić agentowi odpowiedniego pełnomocnictwa (art. 21 ust. 1 i 2 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń) oraz złożyć wniosek o wpisanie go do rejestru agentów ubezpieczeniowych. W wykonaniu powyższych obowiązków z Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, każdy z konsorcjantów, jak zaznaczono wyżej, aktualnie prowadzi działalność gospodarczą jako agent ubezpieczeniowy, stad w przypadku zawarcia umowy konsorcjum powyższe umowy będą przedmiotem ewentualnych zmian w celu wdrożenia w życie umowy konsorcjum.

Końcowo, Wnioskodawca wskazuje, że zgodnie z art. 21 ust. 4 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, „Pełnomocnictwo udzielone przez zakład ubezpieczeń nie może zawierać upoważnienia do udzielania dalszych pełnomocnictw”. Zatem, Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń wprowadza wyraźny zakaz wykorzystywania w działalności agencyjnej substytucji. Cytowany przepis stanowi ograniczenie ogólnej zasady wynikającej z art. 106 Kodeksu cywilnego, z której wynika, że pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, ustawy lub ze stosunku będącego podstawą pełnomocnictwa. Zatem, w przypadku agenta ubezpieczeniowego, nie jest dopuszczalna sytuacja, w której udzieliłby on innemu agentowi dalszego pełnomocnictwa do działania w imieniu zakładu ubezpieczeń.

Powyższe ograniczenie sprawia, że nie ma innej możliwości ułożenia relacji z Partnerami, występującymi w roli agentów ubezpieczeniowych, aniżeli poprzez zawarcie umowy o wspólnym przedsięwzięciu (Umowy Konsorcjum). W szczególności, nie byłoby dopuszczalne podzlecenie przez agenta ubezpieczeniowego Partnerom (również agentom ubezpieczeniowym) świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego na rzecz innego agenta ubezpieczeniowego; usługi takie mogą być świadczone przez Partnerów jedynie bezpośrednio na rzecz ZU.

W tych uwarunkowaniach prawnych, model wspólnego przedsięwzięcia (konsorcjum) w sposób najwłaściwszy odzwierciedla zarówno intencje konsorcjantów co do ich współdziałania i wzajemnego wsparcia w wykonywaniu Umów Agencyjnych, jak i ograniczenia regulacyjne (wynikające z art. 21 ust. 4 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń) co do formy takiego współdziałania, wykluczające w szczególności jakiekolwiek „podzlecanie” lub „podwykonawstwo” w zakresie usług agencyjnych. Zgodnie z wiedzą Wnioskodawcy, model ten spełnia także oczekiwania ZU, z perspektywy których zasadnym jest, aby czynności agencyjne wykonywane na rzecz ZU przez Partnerów Konsorcjum były wykonywane i rozliczane w sposób zorganizowany i kompleksowy, a nie odrębnie i niezależnie przez każdy z podmiotów na podstawie osobnej umowy agencyjnej zawartej przez takie podmioty z ZU. Rozliczanie czynności agencyjnych przez Lidera Konsorcjum nie wyklucza, by ZU przelewał bezpośrednio na rachunek Partnerów Konsorcjum prowizji z tytułu wykonanych czynności agencyjnych na podstawie dokumentów rozliczeniowych sporządzonych przez Lidera Konsorcjum.

W uzupełnieniu do wniosku wskazano, że:

1)

Usługi świadczone przez Wnioskodawcę, jako multiagent, nie są usługami doradztwa, o których mowa w art. 43 ust. 15 pkt. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U z 2022 r. poz. 931 ze zm.)

2)

W planowanym modelu konsorcjum, Wnioskodawca zamierza pełnić rolę lidera konsorcjum. Nie wyklucza się także, jak zaznaczono w opisie przyszłego stanu faktycznego, by wnioskodawca uczestniczył w konsorcjum z udziałem innych agentów ubezpieczeniowych, jako partner konsorcjum.

3)

Zarówno lider konsorcjum, jak i poszczególni partnerzy konsorcjum, nie będą świadczyli na rzecz swoich partnerów jakichkolwiek usług. Lider konsorcjum nie będzie wykonywał żadnych usług na rzecz partnerów konsorcjum, a partnerzy konsorcjum nie będą wykonywali żadnych usług na rzecz lidera konsorcjum, ani też na rzecz poszczególnych partnerów konsorcjum.

4)

Założeniem jest, jak zaznaczono we wniosku, że lider konsorcjum nie będzie otrzymywał żadnego dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie funkcji lidera konsorcjum. Jedyne wynagrodzenie, jakie będzie otrzymywał lider konsorcjum oraz poszczególni partnerzy konsorcjum, będzie wynikało z załącznika prowizyjnego i będzie wypłacane przez towarzystwo ubezpieczeniowe, z którym konsorcjum zawrze umowę.

**Pytania**

W zakresie stanu faktycznego związanego z świadczeniem na rzecz TU/ZU usług pośrednictwa ubezpieczeniowego;

1\. Czy wszystkie czynności opisane wyżej i świadczone przez Wnioskodawcę w imieniu i na rzecz TU należy traktować jako świadczenie kompleksowe, a tym samym czy wszystkie przedstawione w stanie faktycznym czynności korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o Podatku VAT.

2\. Jeżeli w aktualnym stanie prawnym nie wszystkie czynności przedstawione w opisanym wyżej stanie faktycznym korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o podatku VAT, to które z wymienionych wyżej czynności korzystają z przedmiotowego zwolnienia.

3\. Jeżeli w aktualnym stanie prawnym, nie wszystkie czynności przedstawione w stanie faktycznym korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT, to które z wymienionych czynności opodatkowane są stawką podstawową podatku VAT w wysokości 23%.

W zakresie stanu faktycznego, dotyczącego zagadnień związanych z Umową Konsorcjum:

4\. Czy rozliczenia finansowe dokonywane pomiędzy Liderem Konsorcjum a Partnerami Konsorcjum, powinny być dokumentowane dokumentami księgowymi innymi niż faktury VAT (np. notami obciążeniowymi wystawianymi przez Lidera Konsorcjum na rzecz Partnera Konsorcjum), w sytuacji, kiedy wynagrodzenie wpłacane Partnerom Konsorcjum przez Lidera Konsorcjum jest wynagrodzeniem wypłacanym zgodnie z Umową Konsorcjum (załącznikiem prowizyjnym) i dotyczy wynagrodzenia wypracowanego przez danego Partnera Konsorcjum w ramach tego Konsorcjum, a co za tym idzie nie będzie dotyczyć czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT?

5\. Nawet gdyby uznać, że ww. podział wynagrodzeń dotyczy czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, to czy zważywszy na fakt, że realizowane przez Lidera Konsorcjum czynności będą mieć charakter pośrednictwa ubezpieczeniowego, które podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT, brak będzie obowiązku dokumentowania rozliczeń Partnerów Konsorcjum z Liderem Konsorcjum fakturami VAT, co wynika z brzmienia art. 106b ust. 2 Ustawy o VAT (z zastrzeżeniem ust. 3 tego artykułu)?

6\. Czy w sytuacji kiedy Lider Konsorcjum dokonuje rozliczenia prowizji poszczególnych Agentów będących Partnerami Konsorcjum za wykonanie czynności agencyjnych, a następnie na podstawie tego rozliczenia wypłata prowizji przez ZU następuje bezpośrednio na rachunek każdego z Partnerów Konsorcjum, czynności te będą mieć charakter pośrednictwa ubezpieczeniowego, które podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT, brak będzie obowiązku dokumentowania rozliczeń Partnerów Konsorcjum z Liderem Konsorcjum fakturami VAT, co wynika z brzmienia art. 106b ust. 2 Ustawy o VAT (z zastrzeżeniem ust. 3 tego artykułu)?

7\. Czy w sytuacji, kiedy Lider Konsorcjum dokonując rozliczenia prowizji poszczególnych Agentów będących Partnerami Konsorcjum, niezależnie od wynagrodzenia prowizyjnego, przysługującego mu od ZU na podstawie Umowy Agencyjnej, otrzyma dodatkowe wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum, co będzie wynikało z treści Umowy Konsorcjum, czy tak wypłacone wynagrodzenie nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT, a to z uwagi na to, że czynność ta ma charakter pośrednictwa ubezpieczeniowego, co wynika cytowanego niżej orzecznictwa, a więc podlega zwolnieniu od podatku VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT, a co za tym idzie brak będzie obowiązku dokumentowania rozliczeń Partnerów Konsorcjum z Liderem Konsorcjum fakturami VAT, co wynika z brzmienia art. 106b ust. 2 Ustawy o VAT (z zastrzeżeniem ust. 3 tego artykułu)?

**Państwa stanowisko w sprawie**

Stanowisko wnioskodawcy w zakresie stanu faktycznego dotyczącego umów pośrednictwa ubezpieczeniowego z uwzględnieniem czynności wykonywanych w ramach pośrednictwa ubezpieczeniowego, przy uwzględnieniu usług okołoubezpieczeniowych.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji.

Ustawa o VAT nie definiuje pojęcia "pośrednictwa". Pojęcie to było jednak wielokrotnie przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przykładowo, w wyroku z 21 czerwca 2007 r. w sprawie C-453 Volker Ludwig (dotyczącego pośrednictwa finansowego) Trybunał stwierdził, że pojęcie "pośrednictwa" obejmuje: działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa. W tym kontekście celem takiej działalności jest uczynić wszystko co niezbędne, by dwie strony zawarły umowę, przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy (zob. podobnie wyrok z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 CSC Financial Services, Rec. str. 1-10237, pkt 39. Natomiast nie ma miejsca działalność polegająca na pośrednictwie, jeśli jedna ze stron umowy zleca podwykonawcy część czynności faktycznych związanych z umową (zob. - podobnie ww. wyrok w sprawie CSC Financial Services, pkt 40). W powyższym wyroku TSUE zaakceptował szerokie podejście do czynności, które składają się na pośrednictwo. Trybunał uznał, że z jednej strony w sprawie przed sądem krajowym okoliczność, że DVAG i jej subagent otrzymują wynagrodzenie za wykonane przez nich świadczenia wyłącznie pod warunkiem, że wyszukani przez nich klienci, który otrzymali poradę doradcy majątkowego, zawrą umowę kredytową, skłania do postrzegania usługi pośrednictwa jako świadczenia głównego, a usługi doradztwa jedynie jako świadczenia pomocniczego. Z drugiej strony pośrednictwo kredytowe jawi się jako świadczenie decydujące zarówno dla kredytobiorcy, jak i instytucji kredytowych, ponieważ działalność doradztwa majątkowego ma miejsce jedynie w fazie wstępnej i ogranicza się do pomagania klientowi w wyborze tych spośród różnych produktów finansowych, które są najlepiej dostosowane do jego sytuacji i potrzeb. W efekcie Trybunał uznał, że analiza majątkowa klienta, stanowiąca element czynności zmierzających do sprzedaży produktu finansowego, wchodzi w zakres pośrednictwa finansowego.

Kolejnym bardzo istotnym dla branży ubezpieczeniowej orzeczeniem jest wyrok z 17 marca 2016 r. w sprawie C-40/15 Aspiro S.A. Trybunał stwierdził w tym orzeczeniu, że:

\- (\`(...)\`) okoliczność, że (\`(...)\`) Aspiro nie jest brokerem ani agentem ubezpieczeniowym, nie jest decydująca. Formalny status tej spółki nie jest bowiem wystarczający do określenia, czy jej działalność wchodzi w zakres stosowania zwolnienia, czy też nie (\`(...)\`), należy zbadać same cechy danej działalności (\`(...)\`).

\- Do celów tego badania wymagane są dwie przesłanki. W pierwszej kolejności usługodawca powinien pozostawać w stosunku z TU i ubezpieczonym (wyrok Taksatorringen, C-8/01, EU:C:2003:621, pkt 44). Stosunek ten może być wyłącznie pośredni, jeżeli usługodawca jest podwykonawcą brokera lub agenta (zob. podobnie wyrok J.C.M. Beheer, C-124/07, EU:C:2008:196, pkt 29. W drugiej kolejności jego działalność powinna obejmować istotne aspekty pośrednictwa ubezpieczeniowego, takie jak wyszukiwanie klientów ubezpieczeniowych i kontaktowanie ich z TU (zob. podobnie wyrok Arthur Andersen, C-472/03, EU:C:2005:135, pkt 33, 36).

\- Pierwsza z przesłanek jest spełniona przez usługodawcę takiego jak Aspiro. Pozostaje on bowiem w bezpośrednim stosunku z zakładem ubezpieczeń, ponieważ prowadzi działalność w jego imieniu i na jego rzecz oraz pozostaje w pośrednim stosunku z ubezpieczonym w ramach rozpatrywania i likwidacji szkód.

\- Natomiast w odniesieniu do drugiej z tych przesłanek, dotyczącej usług świadczonych przez brokerów i agentów ubezpieczeniowych lub ich podwykonawców, powinny one być charakterystyczne dla działalności brokera lub agenta ubezpieczeniowego, która polega na wyszukiwaniu klientów i kontaktowaniu ich z TU w celu zawarcia umów ubezpieczenia (\`(...)\`)

Polskie sądy administracyjne kilkakrotnie orzekały w sprawach dotyczących tzw. czynności posprzedażowych.

Przykładowo, WSA w Warszawie w wyroku z 17 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3159/16 (prawomocny) stwierdził, że pośrednictwo ubezpieczeniowe nie kończy się z chwilą zawarcia umowy, ale trwa także po jej zawarciu w postaci opieki posprzedażowej. W ocenie sądu, pośrednictwo ubezpieczeniowe polega na "zdobyciu" klienta, utrzymaniu go na przyszłość i powiązaniu klienta z TU w dłuższej perspektywie czasowej oraz w szerszym zakresie produktów, a nie tylko na jednorazowej czynności wyszukania klienta, przekazania jego danych do TU i zawarcia z nim jednej umowy. Jednocześnie sąd podkreślił, że Pośrednictwo ubezpieczeniowe obejmuje tylko takie czynności, które odbywają się przy udziale ubezpieczonego i wobec niego uzewnętrznionych, tzw. front-office (zob. także: wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 652/16 z 17 listopada 2017 r. oraz wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3159/16).

Podobnie w wyroku z 5 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3353/17 (prawomocny) WSA uznał, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że finalnym momentem kończącym usługę pośrednictwa jest doprowadzenie do zawarcia umowy (usługa główna), a czynności podejmowane przez agenta po zawarciu umowy nie są już pośrednictwem ubezpieczeniowym, a usługami wsparcia. Cel wsparcia jest oczywisty - jest nim wykonanie usługi ubezpieczenia, a dobre wykonanie usługi ubezpieczenia jest też celem do zawarcia kolejnej tego typu usługi.

Wbrew temu co twierdzi organ interpretacyjny pośrednictwo nie kończy się w momencie zawarcia umowy i obejmuje też okres jej świadczenia. Organ deprecjonuje znaczenie czynności posprzedażnych dla efektywnego wykonania umowy ubezpieczenia nazywając je czynnościami wsparcia o charakterze "techniczno-administracyjnym". Owe czynności "techniczno- administracyjne" mają przecież istotne znaczenie zarówno dla agenta jak i ubezpieczonego a ich nierzetelne lub nieterminowe wykonanie przez agenta może nie tylko zachwiać zaufaniem klienta, ale też wywołać określone konsekwencje prawne związane z niewywiązaniem się z zawartej umowy, co mogłoby pociągnąć negatywne reperkusje związane ze współpracą TU z pośredniczącym agentem. Organ myli się upatrując w czynnościach opieki posprzedażowej odrębnego świadczenia, niezależnego od świadczenia głównego (pośrednictwa w zawarciu umowy ubezpieczenia). Rozdzielanie tych dwóch aspektów pośrednictwa ubezpieczeniowego tj. relacji z klientem przed i po zawarciu umowy byłoby sztuczne.

W kolejnym wyroku z 21 listopada 2018 r. (sygn. III SA/Wa 62/18) WSA w Warszawie stwierdził, że TU, korzystając ze wsparcia agentów ubezpieczeniowych, zainteresowani są uzyskaniem efektu ekonomicznego w postaci wsparcia w procesie zarówno zawarcia, jak i obsługi umów ubezpieczenia. Opieka posprzedażowa z udziałem klienta (tzw. front-office), nawiązując do treści art. 135 ust. 1 lit. a) dyrektywy VAT, jest usługą pokrewną mającą związek z ubezpieczeniem. Przy interpretacji art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT kierować się należy celem i charakterem czynności agenta, a nie czasem ich dokonania. Czynności wchodzące w zakres usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego mogą być dokonane także po zawarciu umowy ubezpieczenia.

Z kolei WSA w Gorzowie Wielkopolskim uznał w wyroku z 4 czerwca 2020 r. o sygn. I SA/Go 119/20, że czynności dokonywane wobec obecnego (już "wyszukanego") klienta, zmierzające do sprawnego i efektywnego wykonywania i utrzymywania obowiązującej umowy są nierozerwalnie związane z zawarciem lub przedłużeniem tej umowy, albo rozszerzeniem jej zakresu. Tym samym zwolnieniu od VAT podlega także monitorowanie płatności ubezpieczonych.

Z opisanego orzecznictwa wynika zatem co następuje:

1\. pośrednictwo ubezpieczeniowe obejmuje wszelkie czynności, które mają doprowadzić do zawarcia umowy między TU a ubezpieczonym,

2\. nie można tych czynności interpretować wąsko i także takie czynności jak analiza sytuacji finansowej klienta mogą być uznane za element pośrednictwa, jeśli ich celem jest zawarcie umowy ubezpieczenia,

3\. elementem pośrednictwa ubezpieczeniowego mogą być także czynności opieki posprzedażowej, o ile są związane ściśle z zawartymi umowami bądź zmierzają do zawarcia nowych umów (np. odnowienia polisy),

4\. elementem pośrednictwa nie jest odrębna, kompleksowa usługa likwidacji szkody ubezpieczeniowej.

Z całą pewnością czynności przygotowawcze, zawieranie umów i administracja umowami oraz czynności posprzedażowe składają się na kompleksową usługę pośrednictwa ubezpieczeniowego. Wszystkie elementy tych usług służą wyłącznie celowi, jakim jest zawarcie umowy ubezpieczenia, co odzwierciedla również fakt, iż z tytułu wykonywania czynności posprzedażowych Spółka nie będzie wynagradzana - wyłącznym wynagrodzeniem Spółki będzie należna jej prowizja od sprzedaży ubezpieczeń.

Oczywiście, w zależności od modelu świadczenia usług i zapotrzebowania zleceniodawcy zakres świadczonych usług może się różnić, np. TU może samodzielnie podpisywać umowy. Nie oznacza to, że taka usługa traci przez to charakter usługi kompleksowej. Od tego, jakie funkcje pełni pośrednik, zależy wysokość jego wynagrodzenia. Jeśli zadaniem pośrednika jest nie tylko doprowadzenie do zawarcia umowy, ale też jej zawarcie w imieniu i na rzecz TU oraz zainkasowanie składki, to poziom ryzyka i nakład pracy pośrednika jest większy niż w przypadku, gdyby zawarcie umowy i inkaso składki obciążały TU. Nie zmienia to jednak faktu, że zadaniem pośrednika jest doprowadzenie do zawarcia umowy, a świadczeniem pośrednika - pośrednictwo w jej zawarciu. Wydzielanie któregokolwiek elementu takiego świadczenia miałoby czysto sztuczny charakter.

Każdy z elementów pośrednictwa - od reklamy produktu, przez przyjęcie klienta i przedstawienie mu oferty, aż do zainkasowania składki - wiąże się z zawarciem umowy ubezpieczenia. To, czy od pośrednika wymaga się zawierania umów czy inkasowania składek zależy jedynie od zapotrzebowania TU. Jeśli TU nie dysponuje, przykładowo, zasobami do inkasowania składek, to z jego perspektywy zasadnym jest wypłacanie wynagrodzenia pośrednikowi nie według miernika zawartych umów, ale właśnie od zainkasowanych składek. W takim przypadku proces zawarcia umowy kończy się nie w momencie jej podpisania, ale w momencie zainkasowania składki. Jest to typowe dla pośredników ubezpieczeniowych, którzy nie wykonują usług zbliżonych do reklamy, ale pełnią rolę punktu pierwszego kontaktu i opiekuna klienta.

W przypadku bezszkodowego przebiegu umowy to agent powinien być jedynym podmiotem kontaktującym się z klientem i zwykle to on inkasuje też składkę i organizuje proces zawarcia umowy, nawet jeśli sam jej nie podpisuje. To agentowi najłatwiej jest także monitorować płatności rat z tytułu składek i kontaktować się z klientem, z którym już uprzednio miał styczność.

Elementem pośrednictwa ubezpieczeniowego są też usługi posprzedażowe. Usługi te nakierowane są w zasadzie wyłącznie na to, aby klient zawarł kolejną umowę ubezpieczenia komunikacyjnego jak i na życie. Trzeba mieć na uwadze, że ubezpieczenia komunikacyjne są udzielane na okres roku. Cały proces posprzedażowy jest prowadzony po to, by klient zawarł kolejną umowę na kolejny rok z tym samym TU względnie kontynuował ubezpieczenie poprzez m.in. regulowanie składki tak by nie doszło do rozwiązania umowy. Z tego względu dochodzi do obsługi posprzedażowej.

Element reklamy, który zawiera się w ramach usług Spółki, również należy uznać za część usługi kompleksowej. Kluczowe w tym przypadku jest to, że reklamując usługi TU, Spółka działa przede wszystkim dla własnej korzyści, ponieważ sprzedając ubezpieczenia TU Spółka działa w celu uzyskania prowizji. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że zakres świadczonych usług reklamowych nie został w żaden sposób dookreślony w umowach, a Spółce z tytułu ich świadczenia nie jest należne dodatkowe wynagrodzenie. Jest tak dlatego, że promocja produktów TU powinna być dostosowana do potrzeb, według najlepszej wiedzy i oceny Spółki, ale nie ma wykraczać ponad standardowe czynności reklamowe, które wykonuje agent w ramach typowej dla siebie działalności. Jeśli zakres reklamy/promocji nie byłby wystarczający do skutecznej sprzedaży produktów TU, to Spółka nie otrzyma żadnego wynagrodzenia z tytułu świadczonych usług. Jednak, z uwagi na to, że usługi te nie są w żaden sposób odrębnie wynagradzane, muszą się sprowadzać głównie do informowania o współpracy z TU, do prezentacji jego produktów i warunków korzystania z nich, etc. Świadczenie rzeczywistych, odrębnych usług reklamowych (prowadzenie kampanii, mediów społecznościowych etc.) musiałoby już być dodatkowo wynagradzane, co nie będzie miało miejsca (a tym samym i takie czynności, wykraczające ponad to, co niezbędne dla zawarcia umowy ubezpieczenia, nie będą podejmowane, chyba że w ramach odrębnych ustaleń i za odrębne od prowizji wynagrodzenie).

Analogiczne uwagi dotyczą świadczeń doradczych, które sprowadzają się wyłącznie do udziału Spółki w kalibracji produktów w taki sposób, aby były one jak najlepiej dostosowane do potrzeb klientów. Spółka nie byłaby w stanie sprzedawać produktów, które byłyby np. gorszej jakości lub droższe niż innych TU działających na rynku polskim. Dlatego również w interesie Spółki jest zdobywanie i przekazywanie TU takich informacji na bazie posiadanych przez Spółkę danych. Nie oznacza to jednak wykonywania jakichkolwiek dodatkowych czynności ponad zwykłą współpracę partnerów handlowych. Spółka nie jest zobowiązana do ponoszenia żadnych dodatkowych kosztów na przykładowo, prowadzenie badań rynkowych, a jedynie do przekazywania tych informacji które sama pozyskuje w toku swojej zwykłej działalności.

Oprócz powyższych, w skład usług Spółki wchodzą także: zarządzanie procesami związanymi z przestępstwami ubezpieczeniowymi, zarządzanie procesami regresowymi w stosunku do osób odpowiedzialnych za szkody i przedkładanie wyjaśnień na żądanie organów nadzoru w zakresie dotyczącym świadczonych usług. Te dwie pierwsze czynności są zdaniem Spółki ściśle związane z likwidacją szkód i powinny być oceniane jako element kompleksowej usługi likwidacji szkody. Natomiast przedkładanie wyjaśnień organom nadzoru jest wyłącznie efektem ubocznym współpracy z TU i nie może być uznane za dodatkową usługę (Spółka byłaby zobowiązana do udzielania takich wyjaśnień, nawet gdyby nie przewidywała tego umowa).

Odnośnie udziału Agenta ubezpieczeniowego w procesie reklamacyjnym to należy stwierdzić, że niewątpliwie samo przyjmowanie reklamacji może stanowić element kompleksowej usługi pośrednictwa. Natomiast z treści umów zawartych z TU wynika, że Agent ubezpieczeniowy nie ma obowiązku rozpatrywania reklamacji na rzecz TU i nie otrzymuje z tego tytułu dodatkowego wynagrodzenia.

W świetle powyższego, zdaniem Spółki wszystkie ww. czynności wykonywane przez Spółkę w ramach UP składają się na kompleksową usługę pośrednictwa ubezpieczeniowego, które podlegają zwolnieniu od VAT.

Należy podkreślić, że Spółka przyjmuje reklamacje osób, które zawarły za jej pośrednictwem umowy ubezpieczenia i samo przyjmowanie reklamacji stanowi element kompleksowej usługi pośrednictwa, co zostało potwierdzone między innymi w indywidualnej interpretacji podatkowej z dnia 30 listopada 2020 roku Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej 0114-KDIP4-3.4012.491.2020.1.IG i tylko w sytuacji gdyby rozpatrywanie reklamacji na rzecz TU odbywało się za odrębnym wynagrodzeniem, to wynagrodzenie to jako że rozpatrywanie reklamacji nie przyczynia się do sprzedaży usług ubezpieczeniowych, nie korzystałoby ze zwolnienia od podatku VAT.

II. Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie Umowy Konsorcjum

Zdaniem Wnioskodawcy, jak to opisano w ramach zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku, Lider Konsorcjum będzie upoważniony do rozliczeń z ZU na podstawie zbiorczych dokumentów rozliczeniowych (np. not księgowych lub faktur VAT), zawierających sumaryczne informacje finansowe dotyczące wynagrodzenia należnego konsorcjantom z tytułu czynności wykonywanych na rzecz ZU na podstawie danej Umowy Agencyjnej.

Lider Konsorcjum będzie również upoważniony do odbierania od ZU wynagrodzenia należnego konsorcjantom, udokumentowanego takimi dokumentami (notami księgowymi lub fakturami VAT), tylko w przypadku, kiedy Partnerzy Konsorcjum udzielą stosownego pełnomocnictwa Liderowi Konsorcjum do odbioru wynagrodzenia, a następnie wypłaty tego wynagrodzenia na rachunek partnera Konsorcjum, zgodnie z załącznikiem prowizyjnym, zaś w pozostałych przypadkach ZU będzie dokonywał przekazania wynagrodzenia należnego Partnerowi Konsorcjum bezpośrednio na jego rachunek na podstawie rozliczenia przygotowanego przez Lidera Konsorcjum.

W przypadku gdy Lider Konsorcjum zostanie upoważniony przez Partnera Konsorcjum do rozliczenia, odbioru wynagrodzenia, to Lider Konsorcjum będzie przekazywać odpowiednią część wynagrodzenia z tytułu wykonywania czynności w ramach Konsorcjum na rzecz danego Partnera Konsorcjum, zgodnie z zasadami określonymi w Umowie Konsorcjum.

W opinii Wnioskodawcy, rozliczenia pomiędzy Liderem Konsorcjum, a Partnerem Konsorcjum z ww. tytułu powinny być dokumentowane odpowiednimi dokumentami księgowymi (np. noty obciążeniowe wystawiane przez Partnera Konsorcjum na Lidera Konsorcjum), innymi niż faktury VAT. Wystawianie faktur VAT w odniesieniu do rozliczeń dokonywanych pomiędzy Liderem Konsorcjum a Partnerem Konsorcjum, który udzielił pełnomocnictwa do odbioru wynagrodzenia, nie miałoby uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów Ustawy o VAT z tego względu, że w opisanym Modelu Konsorcjum, Lider Konsorcjum nie będzie świadczyć żadnych usług na rzecz Partnera Konsorcjum, ale wspólnie z Partnerami będzie świadczyć usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego bezpośrednio na rzecz ZU.

Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje, że nawet gdyby uznać, że Lider Konsorcjum świadczy na rzecz Partnerów Konsorcjum usługi, to zważywszy na fakt, że realizowane przez Lidera Konsorcjum czynności będą mieć charakter pośrednictwa ubezpieczeniowego, które podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT, co do zasady brak będzie obowiązku dokumentowania ich fakturami VAT, co wynika z brzmienia art. 106b ust. 2 Ustawy o VAT.

Odnośnie pytania 7 powyżej, wnioskodawca podnosi, że zagadnienie to ma charakter alternatywny, albowiem założeniem jest, że Lider Konsorcjum nie będzie otrzymywał dodatkowego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum. Niemniej jednak biorąc pod uwagę możliwość przyznania Liderowi Konsorcjum dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie funkcji Lidera Konsorcjum, to zakładając że upoważnienie Lidera Konsorcjum do rozliczenia wynagrodzenia należnego zarówno Liderowi Konsorcjum, jak i poszczególnym Partnerom Konsorcjum będzie wynikało z Umowy Konsorcjum oraz stosownych pełnomocnictw udzielonych Liderowi Konsorcjum przez Partnerów Konsorcjum.

Wynagrodzenie Lidera Konsorcjum będzie uzależnione od wypracowanej przez Partnerów Konsorcjum prowizji, w związku z zawartymi umowami agencyjnymi przez Partnerów Konsorcjum z danym ZU.

Czynność ta nawet przy przyjęciu, że Lider Konsorcjum świadczy na rzecz Partnerów Konsorcjum usługi, to zważywszy na fakt, że realizowane przez Lidera Konsorcjum czynności będą mieć charakter pośrednictwa ubezpieczeniowego, które podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT, co do zasady brak będzie obowiązku dokumentowania ich fakturami VAT, co wynika z brzmienia art. 106b ust. 2 Ustawy o VAT, a tym samym brak będzie podstaw do opodatkowania dodatkowego wynagrodzenia wypłacanego z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum podatkiem VAT.

Umowa Konsorcjum nie występuje ani w prawie cywilnym, ani podatkowym. Wyjątkiem jest prawo bankowe, które wymienia konsorcjum bankowe. Zawieranie porozumień o charakterze konsorcjum jest jednak dopuszczalne w ramach swobody umów, przewidzianej w art. 353 (1) Kodeksu cywilnego. Powołany przepis przewiduje, że "Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego". Zgodnie z tym przepisem, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Umowa konsorcjum jest umową gospodarczą co najmniej dwóch przedsiębiorców, zawartą w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia. Celem zawiązania konsorcjum jest najczęściej wspólne działanie w realizacji określonego przedsięwzięcia gospodarczego, które ze względu na potencjał finansowy lub też zakres przedmiotowy przekracza możliwości jednego tylko podmiotu. Konsorcjum nie jest jednak podmiotem gospodarczym, nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, nie musi być rejestrowane, ani mieć odrębnej nazwy, czy też siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum zachowują niezależność w swoich dotychczasowych działaniach (czyli w działaniach niezwiązanych z konsorcjum), a w działaniach związanych z konsorcjum realizują wspólne przedsięwzięcie objęte porozumieniem. Zawierając umowę konsorcjum partnerzy mogą określić, kto będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz (lider), przy czym może to być jeden z konsorcjantów lub osoba trzecia. Konsorcjum nie posiada wspólnego majątku, chociaż zazwyczaj ma wspólny rachunek rozliczeniowy, a wszelkie płatności regulowane są za pośrednictwem lidera reprezentującego konsorcjum.

2\. ZAKRES OPODATKOWANIA NA PODSTAWIE USTAWY O VAT.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r. poz. 106, z późn. zm.), dalej: Ustawa o VAT, opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają:

1\. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

2\. eksport towarów;

3\. import towarów na terytorium kraju;

4\. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;

5\. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Zatem, aby dane zdarzenie (rozliczenie) mogło zostać uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, musi ono stanowić jedną z czynności wskazanych w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT.

Na podstawie art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT, przez dostawę towarów należy rozumieć, co do zasady, przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stosownie do art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, świadczeniem usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Jak wynika z powołanych przepisów, dla uznania, że dane zdarzenie (rozliczenie) podlega opodatkowaniu, kluczowe jest zakwalifikowanie tego zdarzenia (rozliczenia), jako jednego ze świadczeń wskazanych w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT. Natomiast uznanie danego zdarzenia (rozliczenia) za podlegające opodatkowaniu "odpłatne świadczenie usług" wymaga identyfikacji "świadczenia" realizowanego przez podatnika, które ma charakter odpłatny, jak również wskazania odbiorcy takiego świadczenia. W przeciwnym razie, w braku świadczenia, odpłatności za świadczenie lub usługobiorcy, nie można bowiem mówić o czynności podlegającej opodatkowaniu. Dokonywanie czynności opodatkowanych wymienionych w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, podlega dokumentowaniu w sposób wskazany w Ustawie o VAT. Zgodnie z przepisem art. 106b ust 1 pkt 1 Ustawy o VAT, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

W świetle art. 2 pkt 22 Ustawy o VAT, przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotowa dostawę towarów.

Jednakże, zgodnie z art. 106b ust. 2 ustawy o VAT, podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3. Wyjątkiem jest sytuacja określona w ust. 3 pkt 2, który stanowi, że na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118, jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.

Zdarzenia i rozliczenia, niewskazane w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT (nieobjęte opodatkowaniem VAT), nie podlegają dokumentowaniu fakturami VAT, ale powinny być dokumentowane w inny sposób (w tym za pomocą dokumentów i not księgowych).

3\. ZASTOSOWANIE WW. PRZEPISÓW DO SYTUACJI WNIOSKODAWCY.

W świetle art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT, każdy z konsorcjantów jest odrębnym podatnikiem podatku VAT; podatnikiem nie jest natomiast samo Konsorcjum. W związku z powyższym, konsorcjanci, w odniesieniu do wzajemnych rozliczeń powinni stosować wskazane zasady zawarte w Ustawie o VAT, dotyczące identyfikacji czynności opodatkowanych, jak również dokumentowania ewentualnych czynności opodatkowanych.

Jak wynika z brzmienia art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, tylko wskazane w tym przepisie świadczenia mogą zostać uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT: zdarzenia (rozliczenia) niewymienione w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, nie podlegają opodatkowaniu.

Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego wniosku, Konsorcjum zostanie zawiązane w celu połączenia potencjałów technicznych, finansowych i organizacyjnych konsorcjantów z myślą o zwiększeniu efektywności i poprawieniu jakości czynności agencyjnych (czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego) wykonywanych na rzecz ZU. Konsorcjanci oczekują, że powołanie Konsorcjum umożliwi kompleksowe, spójne i terminowe zaspokojenie oczekiwań klientów Konsorcjum, tj. ZU, dzięki zacieśnieniu współpracy, koordynacji i współdziałania konsorcjantów w zakresie wykonywania zleconych konsorcjantom czynności agencyjnych (usług pośrednictwa ubezpieczeniowego). Zatem istotą działania konsorcjantów w ramach Konsorcjum będzie wykonywanie świadczeń (czynności agencyjnych) na rzecz ZU, a nie wykonywanie takich czynności na rzecz innych konsorcjantów, w tym na rzecz lidera Konsorcjum.

Jak wyjaśniono powyżej, taki sposób organizacji współpracy pomiędzy konsorcjantami, działającym jako agenci ubezpieczeniowi, jest jedynym dopuszczalnym w świetle art. 21 ust. 4 Ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, z którego wynika, że pełnomocnictwo udzielone przez zakład ubezpieczeń nie może zawierać upoważnienia do udzielania dalszych pełnomocnictw. Zatem, przepis ten statuuje wyraźny zakaz wykorzystywania w działalności agencyjnej substytucji. W świetle powołanej regulacji, nie byłoby zatem dopuszczalne w szczególności podzlecenie przez agenta ubezpieczeniowego innemu agentowi ubezpieczeniowemu świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego. Podobnie, Lider Konsorcjum/Partner Konsorcjum - działając jako agent ubezpieczeniowcy - nie mógłby podzlecać świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego innym Partnerom (działającym jako agenci ubezpieczeniowi). Usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego mogą być świadczone przez każdego z konsorcjantów jedynie bezpośrednio na rzecz ZU. Wskazane wymogi regulacyjne zostaną odzwierciedlone w modelu organizacyjnym Konsorcjum oraz w sposobie organizacji rozliczeń Konsorcjum, który wyklucza jakiekolwiek "podzlecanie" lub "podwykonawstwo" w zakresie czynności agencyjnych (usług pośrednictwa ubezpieczeniowego).

Powyższe potwierdza, że konsorcjanci, w tym Wnioskodawca, nie będą (i nie mogą) wykonywać usług pośrednictwa ubezpieczeniowego na rzecz innych konsorcjantów. Przeciwnie, usługi takie będą świadczone przez konsorcjantów wyłącznie bezpośrednio na rzecz klientów, tj. ZU. Tak więc, w relacji pomiędzy Partnerami Konsorcjum nie wystąpią czynności opodatkowane, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT.

Wobec tego należy uznać, że wzajemne rozliczenia pomiędzy konsorcjantami nie będą dotyczyć odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, a jedynie partycypowania we wspólnie osiąganych przez konsorcjantów przychodach. Celem tych rozliczeń będzie wyłącznie zrealizowanie ustalonych pomiędzy konsorcjantami udziałów w przychodach z prowadzonego wspólnie przedsięwzięcia, jakim jest Konsorcjum. Uzyskana przez danego konsorcjanta partycypacja w przychodach Konsorcjum nie będzie stanowić wynagrodzenia za jakiekolwiek usługi wykonane przez tego Partnera na rzecz lidera Konsorcjum, ale będzie odzwierciedlać jego zaangażowanie we współpracę w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego. Czynność taka nie rodzi skutków w podatku od towarów i usług, a tym samym nie podlega obowiązkowi fakturowania na podstawie art. 106b pkt 1 ust. 1 Ustawy o VAT, nie stanowi bowiem sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 22 Ustawy o VAT. Z tego względu, przepływy gotówkowe dokonywane pomiędzy konsorcjantami w związku z ich wzajemnymi rozliczeniami nie powinny być dokumentowane fakturami VAT, ale innymi dokumentami księgowymi.

W konsekwencji Wnioskodawca stoi na stanowisku, że rozliczenia pomiędzy Liderem, Konsorcjum a Partnerem Konsorcjum dotyczące czynności wykonywanych przez konsorcjantów na rzecz ZU powinny być dokumentowane odpowiednimi dokumentami księgowymi (np. noty obciążeniowe ) innymi niż faktury VAT. Wystawianie faktur VAT w odniesieniu do rozliczeń dokonywanych pomiędzy Liderem Konsorcjum a Partnerami Konsorcjum , jako współpracującymi ze sobą konsorcjantami, nie miałoby uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów Ustawy o VAT z tego względu, że w opisanym Modelu Konsorcjum, Partner Konsorcjum nie będzie świadczyć żadnych usług na rzecz Lidera Konsorcjum (ale wspólnie będą świadczyć usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego bezpośrednio na rzecz ZU).

Przepisy Ustawy o VAT nie regulują sposobu dokumentowania transakcji, w przypadku których nie jest wymagane wystawianie faktur VAT. Należy zatem stwierdzić, że dopuszczalne jest dokumentowanie takich transakcji dowolnym dokumentem księgowym, np. notą księgową. Trzeba przy tym zauważyć, że nota księgowa (nota rozliczeniowa) nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy o podatku VAT i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów.

4\. WYKŁADNIA EUROPEJSKA.

Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE (dalej: TSUE). Mianowicie, w sprawie C-77/01 Empresa de Desenvolvimento Mineiro SGPS SA (EDM) przeciwko Fazenda Publica (wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r.), TSUE zajął stanowisko, zgodnie z którym „wykonywane przez członków konsorcjum czynności korespondujące z posiadanymi przez nich, zgodnie z postanowieniami umowy, udziałami, nie stanowią czynności odpłatnych. W odniesieniu zatem do takich działań nie można mówić o transakcjach podlegających opodatkowaniu. (\`(...)\`) Z drugiej strony, gdy wykonanie pewnych czynności wykraczających ponad określony w umowie konsorcjum udział jego członka, powoduje sytuację, w której pozostali członkowie konsorcjum płacą za te czynności przekraczające ten udział, czynności takie stanowią dostawę towarów lub świadczenie usług realizowane odpłatnie w rozumieniu art. 2 ust. 1 VI Dyrektywy” - pkt 87 i pkt 89 wyroku.

W konsekwencji TSUE stwierdził, że „Działania wykonywane przez członków konsorcjum na podstawie postanowień umowy ustalającej zasady działania konsorcjum oraz zgodnie z ustalonym udziałem w konsorcjum każdego przedsiębiorstwa, nie stanowią dostawy towaru lub usługi świadczonej odpłatnie w rozumieniu art. 2 pkt 1 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, ani nie są, w związku z tym, transakcją podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem w rozumieniu przywołanej dyrektywy". Tylko wówczas, jeżeli działania członków konsorcjum dotyczące czynności wykraczających poza wynikający z umowy ich udział w konsorcjum obejmują z tego tytułu zapłatę od innych członków konsorcjum, takie działania stanowią dostawę towarów lub usług "świadczonych odpłatnie" w rozumieniu tego przepisu”.

W uzupełnieniu przedstawionego uzasadnienia prawnego, Wnioskodawca przywołuje poniżej przykładowe wyroki polskich sądów administracyjnych oraz indywidualne interpretacje podatkowe, które bezpośrednio potwierdzają prawidłowość wykładni przepisów prawa podatkowego dokonanej przez Wnioskodawcę:

\- Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2019 r., sygn. I SA/Bd 16/19:

„Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszego sporu należy wskazać, że dotyczy on kwestii opodatkowania podatkiem VAT rozliczenia pomiędzy partnerem konsorcjum a Liderem.

Należy zauważyć, że ten problem znalazł rozwiązanie w linii orzeczniczej, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własną. Porównaj wyroki WSA w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 1393/16 z dnia 29 grudnia 2016 r., WSA w Rzeszowie w sprawie I SA/Rz 7/16 z dnia 9 lutego 2016 r. - utrzymany wyrokiem NSA w sprawie o sygn. akt I FSK 961/16 z dnia 6 kwietnia 2018 r., czy wyrok WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2722/17, jaki zapadł w dniu 9 maja 2017 r.”

\- Wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 1839/15:

„w zakresie omawianej problematyki dotyczącej rozliczeń w ramach konsorcjum istnieje ugruntowane już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznające, że przy ustalaniu na gruncie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT jako przedmiotu opodatkowania - świadczenia usług o złożonym charakterze, jakie stanowią umowy o współpracy (kooperacyjne lub konsorcjalne), należy uwzględniać podstawowy cel wynikający z takich porozumień gospodarczych, a nie dokonywać wyodrębniania na potrzeby podatkowe w sposób oderwany od ich sensu gospodarczego poszczególnych czynności służących realizacji tego celu (por. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1373/14 i powoływane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). (\`(...)\`)”

\- Wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1911/16:

„Okolicznością która w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT decyduje o opodatkowaniu jest odpłatność za świadczoną usługę, którą należy rozumieć jako wynagrodzenie należne za dane świadczenie. Jest ono najczęściej określane umową pomiędzy stronami transakcji i stanowi skutek określonego przysporzenia. Trudno zaś taką cechę przypisywać operacji księgowej dokonywanej przez L. na rzecz P. Umowy o Współpracę (konsorcjum), polegającej na proporcjonalnym obciążeniu kosztami stosownie do określonego udziału we wspólnym przedsięwzięciu lub proporcjonalnym przysporzeniu uzyskanym od Zamawiającego przychodem.

(\`(...)\`) pomiędzy dostawami i usługami świadczonymi przez podmioty należące do konsorcjum na jego rzecz, a w rezultacie na rzecz Zamawiającego, z przeniesieniem na członków konsorcjum proporcjonalnej części kosztów i przychodów całego konsorcjum, brak jest takiego stosunku prawnego, z którego wynikałaby wzajemność świadczenia L. konsorcjum przybierającego postać rozdziału kosztów i przychodów całego przedsięwzięcia. Nie jest to zatem świadczenie wzajemne L. konsorcjum, a jedynie umownie określony obowiązek "rozdziału" kosztów i przychodów całego przedsięwzięcia. (\`(...)\`) W ocenie Sądu, w opisanym stanie faktycznym umowa konsorcjum nie stanowi także stosunku prawnego, w którym podział przychodów i kosztów pomiędzy partnerów konsorcjum stanowiłby wynagrodzenie za dostarczane na rzecz konsorcjum przez jej partnerów towary i usługi. (\`(...)\`)Reasumując, należało stwierdzić, iż trafne okazały się zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię. Nie stanowi bowiem ani dostawy towarów, ani świadczenia usług, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1. art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podział przychodów i kosztów konsorcjum dokonywany przez Partnerów Umowy o Współpracę stosownie do ich udziału we wspólnym przedsięwzięciu (konsorcjum)”

\- Wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt I FSK 1373/14:

„W zakresie omawianej problematyki istnieje ugruntowane już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznające, że przy ustalaniu na gruncie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT jako przedmiotu opodatkowania - świadczenia usług o złożonym charakterze, jakie stanowią umowy o współpracy (kooperacyjne lub konsorcjalne), należy uwzględniać podstawowy cel wynikający z takich porozumień gospodarczych, a nie dokonywać wyodrębniania na potrzeby podatkowe w sposób oderwany od ich sensu gospodarczego poszczególnych czynności służących realizacji tego celu. Przytoczyć należy orzeczenia NSA: z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I FSK 1128/12, z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 1012/13, z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 1108/13, z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 526/11, z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1788/07, z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I FSK 291/08, z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1288/13, z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 1072/13 (orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). (\`(...)\`)

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że dychotomiczny podział na gruncie ustawy o VAT na świadczenie usług i dostawę towarów nie oznacza, że wypełnia on wszelkie przejawy bogatej aktywności podmiotów gospodarczych, a każdy przepływ środków finansowych, odbywający się w ramach relacji pomiędzy podatnikami VAT, musi być przyporządkowany świadczeniu usług lub dostawie towarów. Takiego przyporządkowania nie determinuje także podkreślana przez organ w skardze kasacyjnej okoliczność, że każdy podmiot będący partnerem Konsorcjum jest odrębnym podatnikiem VAT.”

\- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2021 roku sygn. akt I FSK 1685/20:

„W przypadku braku wzajemnych świadczeń między członkami konsorcjum, rozliczenia pomiędzy nimi mają charakter wewnętrzny, zaś okoliczność, że członkowie i lider zachowują odrębny status podatników podatku od towarów i usług nie powoduje, że dochodzi między nimi do świadczenia usług. Innymi słowy rozliczenia pieniężne między uczestnikami wspólnego przedsięwzięcia nie mogą być same przez się potraktowane jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeśli równocześnie nie towarzyszy im świadczenie usługi”.

USŁUGA POŚREDNICTWA UBEZPIECZENIOWEGO ŚWIADCZONA PRZEZ KONSORCJANTÓW JAKO USŁUGA ZWOLNIONA Z PODATKU VAT.

Zakres zwolnienia dla usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego.

Z regulacji art. 41 ust. 1 Ustawy o VAT wynika, że stawka podatku od towarów usług wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1. Zgodnie natomiast z art. 146a pkt 1 Ustawy o VAT, w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110 wynosi 23%.

Ustawa o VAT przewiduje opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi lub ich zwolnienie z opodatkowania. W świetle przedstawionego w niniejszym wniosku zdarzenia przyszłego, zasadnicze znaczenie ma regulacja art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT, zwalniająca od podatku: "usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji". Zwolnienie od podatku VAT określone w art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT jest konsekwencją treści art. 135 ust. 1 pkt a) Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym zwolnione z opodatkowania są "transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych".

Należy wskazać, że ani Dyrektywa 2006/112/WE, ani polska Ustawa o VAT nie zawierają definicji pojęć kluczowych dla zastosowania przedmiotowego zwolnienia z podatku VAT, takich jak "usługi pokrewne świadczone przez agenta ubezpieczeniowego" oraz "usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych". W tej sytuacji wskazane jest sięgnięcie do dorobku orzeczniczego TSUE, jak również polskiej praktyki podatkowej.

Zgodnie z wypracowanym przez TSUE stanowiskiem, czynności agenta ubezpieczeniowego polegają na pozyskiwaniu klientów oraz zawieraniu w imieniu i na rzecz ubezpieczyciela umów ubezpieczeń, a także uczestniczeniu w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń. Natomiast w odniesieniu do usług pokrewnych do usług ubezpieczeniowych wskazuje się (tak: opinia Rzecznika Generalnego M. Poiaresa Madura przedstawiona w dniu 12 stycznia 2005 r. w sprawie C-472/03 Staatssecretaris van Financien przeciwko Arthur Andersen & Co. Accountants c.s.), że należy przez nie rozumieć wszystkie usługi, które są powiązane z usługami ubezpieczeniowymi, a zatem mogą być uznane za usługi pokrewne tym czynnościom. W ww. sprawie podkreślono, że dla kwalifikacji czynności jako usług pośrednictwa ubezpieczeniowego kluczowy jest status usługodawcy jako brokera lub agenta ubezpieczeniowego. „Pojęcie "usług pokrewnych" jest wystarczająco szerokie, aby mogło ono teoretycznie obejmować swym zakresem wszystkie usługi, które są powiązane z usługami ubezpieczeniowymi, a zatem, które mogą być uznane za usługi pokrewne tym czynnościom. Jednakże prawodawca wspólnotowy wyraźnie ograniczył zakres zwolnienia wyłącznie do tej części usług, które są świadczone przez brokerów lub pośredników ubezpieczeniowych. Zakwalifikowanie osoby, która domaga się zwolnienia, jako brokera lub pośrednika ubezpieczeniowego jest zatem elementem kluczowym, pozwalającym na ustalenie istnienia działalności pokrewnej czynnościom ubezpieczeniowym, która na mocy art. 13 część B lit. A) podlega zwolnieniu z opodatkowania”.

W wyroku C-235/00 z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie CBS Financial Services wskazano, że działalność pośrednictwa „dotyczy działalności wykonywanej przez pośrednika, który nie zajmuje miejsca jakiejkolwiek strony umowy dotyczącej produktu finansowego (\`(...)\`). (Powinna to być) usługa wykonana na rzecz strony umowy oraz opłacona przez nią jako odrębna działalność pośrednictwa. (\`(...)\`) Pośrednictwo to ma zatem na celu dokonanie wszelkich niezbędnych czynności, które umożliwiłyby zawarcie przez obie strony umowy, przy czym pośrednik nie realizuje w stosunku do treści umowy żadnego własnego interesu”.

Także w wyrokach z dnia 25 lutego 1999 r. (sprawa C-349/96, Card Protection Plan), z dnia 8 marca 2001 r. (sprawa C-240/99, Skandia) oraz z dnia 20 listopada 2003 r. (sprawa C-8/01 Assurander- Societet działający na rzecz Taksatorringen przeciwko Skatteministeriet), TSUE potwierdził, że pojęcie usług pokrewnych, świadczonych przez pośredników ubezpieczeniowych w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE dotyczy wyłącznie świadczeń dokonanych przez profesjonalistów. Broker/Agent ubezpieczeniowy powinien być wyłącznie pośrednikiem - pojęcie to kładzie nacisk na działanie zewnętrzne pośrednika ubezpieczeniowego, czyli pozycję pośrednika między ubezpieczającym a zakładem ubezpieczeniowym.

**Ocena stanowiska**

Stanowisko, które przedstawiliście Państwo we wniosku jest;

\- nieprawidłowe w zakresie zwolnienia od podatku czynności wykonywanych przez Wnioskodawcę (pytania 1-3),

\- prawidłowe w zakresie niepodlegania opodatkowaniu rozliczeń w ramach Konsorcjum (pytania 4-6),

\- nieprawidłowe w zakresie opodatkowania czynności wykonywanych przez Lidera konsorcjum, za które otrzymuje wynagrodzenia za pełnienie tej funkcji (pytanie 7).

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT:

opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT:

przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z przywołanego przepisu wynika, że pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie).

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w rozumieniu art. 7 ustawy.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych wydanych na jej podstawie, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy:

zwalnia się od podatku usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji.

Zwolnienie zawarte w przywołanym przepisie stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 135 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, ze zm.; dalej Dyrektywa), zgodnie z którym, państwa członkowskie zwalniają transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych.

Ponadto, w myśl art. 43 ust. 15 ustawy:

zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

Podkreślić należy, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy interpretować ściśle, zważywszy, że zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika.

Dyrektywa nie podaje definicji transakcji ubezpieczeniowych, ani usług pokrewnych świadczonych przez maklerów i pośredników ubezpieczeniowych. Natomiast w ogólnym rozumieniu „czynność ubezpieczeniowa” charakteryzuje się tym, że ubezpieczyciel, w zamian za wcześniejsze opłacenie składki ubezpieczeniowej, zobowiązuje się w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia określonego w momencie zawarcia umowy.

Czynność ubezpieczeniowa, w każdym przypadku związana jest z istnieniem stosunku umownego między usługodawcą, który domaga się zwolnienia (od podatku) a osobą, której ryzyko jest objęte ubezpieczeniem, czyli ubezpieczonym.

Jeśli chodzi o transakcje ubezpieczeniowe, TSUE w sprawie C-8/01 orzekł, że istotą transakcji ubezpieczeniowej jest w ogólnym rozumieniu, że ubezpieczyciel zobowiązuje się, w przypadku, gdy zaistnieje ryzyko objęte ubezpieczeniem, świadczyć ubezpieczonemu usługę uzgodnioną podczas zawierania umowy w zamian za uprzednią wpłatę składki (wyroki w sprawie Card Protection Plan C-349/96, pkt 17; Skandia C-240/99, pkt 37; Taksatororringen C-8/01, pkt 39). Trybunał wyraził stanowisko, że transakcja ubezpieczeniowa nieodzownie pociąga za sobą istnienie umowy między dostawcą usługi ubezpieczenia i osobą, która jest ubezpieczona na wypadek ryzyka, czyli ubezpieczonym.

Z przywołanych przepisów wynika, że działalność pośrednictwa ubezpieczeniowego dotyczy działalności wykonywanej przez pośrednika, który nie zajmuje miejsca jakiejkolwiek ze stron umowy, dotyczącej produktu ubezpieczeniowego. Powinna to być usługa wykonana na rzecz strony umowy oraz opłacona przez nią, jako odrębna działalność pośrednictwa. Pośrednictwo ma na celu dokonanie wszelkich niezbędnych czynności faktycznych lub czynności prawnych związanych z zawieraniem lub wykonywaniem umów ubezpieczenia.

W celu rozstrzygnięcia, co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa” warto odnieść się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zasadniczym kryterium, pozwalającym na ustalenie, czy dana osoba jest pośrednikiem ubezpieczeniowym, czy nie, jest charakter wykonywanych przez nią czynności wewnętrznych.

W sprawie C-124/07 pomiędzy J.C.M. Beheer B.V. a Staatssecretaris van Financien TSUE zwrócił uwagę, że przepisy wspólnotowe nie zawierają żadnych wskazówek odnoszących się do stosunku pomiędzy pośrednikiem ubezpieczeniowym a stronami umowy ubezpieczeniowej, do której się przyczynił. Stwierdzenie posiadania statusu pośrednika ubezpieczeniowego zależy zatem od cech badanej działalności. Działalność pośrednictwa ubezpieczeniowego dotyczy działalności wykonywanej przez pośrednika, który nie zajmuje miejsca jakiejkolwiek ze stron umowy, dotyczącej produktu ubezpieczeniowego. Powinna to być usługa wykonana na rzecz strony umowy oraz opłacona przez nią jako odrębna działalność pośrednictwa. Pośrednictwo ma na celu dokonanie wszelkich niezbędnych czynności faktycznych lub czynności prawnych związanych z zawieraniem lub wykonywaniem umów ubezpieczenia.

Natomiast w sprawie C-453/05 TSUE stwierdził, że „pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, przy czym celem takiej działalności jest uczynieniem wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem, że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.

Z kolei w uzasadnieniu wyroku w sprawie CSC Financial Services Ltd. (wyrok TSUE z dnia 13 grudnia 2001 r., C-235/00), która to spółka świadczyła usługi typu call center na rzecz instytucji finansowych, Trybunał podjął się próby skonstruowania definicji samego pośrednictwa. Pośrednikiem jest więc podmiot niebędący żadną ze stron umowy, ale świadczący usługę na rzecz strony w zamian za wynagrodzenie. W skład usługi wchodzić może zwłaszcza prowadzenie negocjacji. Celem pośrednictwa jest natomiast uczynienie wszystkiego co niezbędne, by dwie strony zawarły umowę. Z kolei nie może być mowy o pośrednictwie wówczas, gdy jedna ze stron umowy zleca tylko podwykonawcy część czynności faktycznych.

W kwestii znaczenia słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 Dyrektywy w ww. wyroku TSUE wskazał, że „odnosi się ono do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy. Z drugiej strony, nie stanowi negocjacji sytuacja, w której jedna ze stron powierza podwykonawcy część formalności administracyjnych związanych z umową, takich jak udzielanie informacji drugiej stronie oraz przyjmowanie i przetwarzanie wniosków, zapisów na papiery wartościowe, będące przedmiotem umowy. W takim przypadku, podwykonawca zajmuje tę samą pozycję, jak strona sprzedająca produkt finansowy i nie jest zatem pośrednictwem”.

Powyższe tezy znalazły potwierdzenie w wyroku w sprawie C-40/15, gdzie Trybunał wskazał (w kontekście uznania danej działalności za usługi „świadczone przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych” w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. a Dyrektywy VAT), że w pierwszej kolejności usługodawca powinien pozostawać w stosunku z ubezpieczycielem i ubezpieczonym. Stosunek ten może być wyłącznie pośredni, jeżeli usługodawca jest podwykonawcą brokera lub agenta. W drugiej kolejności jego działalność powinna obejmować istotne aspekty pośrednictwa ubezpieczeniowego, takie jak wyszukiwanie klientów ubezpieczeniowych i kontaktowanie ich z ubezpieczycielem.

Ponadto w ww. wyroku TSUE C-40/15, Trybunal stwierdził, że:

„40. Działalność polegająca na likwidacji szkód w imieniu i na rzecz ubezpieczyciela, taka jak będąca przedmiotem postępowania głównego, w żaden sposób nie jest związana z wyszukiwaniem klientów i kontaktowaniem ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umów ubezpieczenia.

41\. Wynika z tego, że działalność taka nie należy do usług „świadczonych przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych” w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. a) dyrektywy VAT”.

Innymi słowy, w sprawie tej Trybunał uznał, że usługa likwidacji szkód jest to odrębna od pośrednictwa ubezpieczeniowego, kompleksowa usługa likwidacji szkody, która jako taka nie jest związana z pośrednictwem ubezpieczeniowym.

Jak wynika z powołanych przepisów krajowych, wskazanego przepisu Dyrektywy oraz orzecznictwa TSUE, zwolnieniu od podatku podlegają usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego, w tym wykonywane przez brokerów i agentów ubezpieczeniowych. W orzecznictwie TSUE dotyczącym tej tematyki wyraźnie jednak zostało podkreślone, że pośrednictwo ubezpieczeniowe, to czynności których celem jest uczynienie wszystkiego co niezbędne, by dwie strony zawarły umowę ubezpieczenia. Zgodnie z tym orzecznictwem, istotnymi aspektami pośrednictwa ubezpieczeniowego jest wyszukiwanie klientów ubezpieczeniowych i kontaktowanie ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umowy.

W świetle przytoczonych orzeczeń stwierdzić należy, że usługa nie stanowi pośrednictwa, gdy zaistnieją następujące przesłanki:

\- podmiot „pośredniczący” przyjmuje rolę którejkolwiek ze stron umowy,

\- działalność „pośrednika” polega na świadczeniu usług wchodzących w zakres umowy dotyczącej produktu,

\- działalność „pośrednika” polega na świadczeniu usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów.

Natomiast, żeby uznać daną działalność za pośrednictwo konieczne jest, aby pośrednik wykonał przynajmniej niektóre z niżej wymienionych czynności:

\- wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy,

\- uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę,

\- prowadzenie negocjacji polegających na jednoznacznie określonym akcie mediacji,

\- nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron.

Nie oznacza to oczywiście, że pośrednik nie może wykonywać dodatkowych czynności, jednakże aby czynności te można było zaliczyć do czynności pośredniczących konieczne jest aby wywoływały lub miały na celu wywołanie skutku dla wszystkich stron transakcji, innymi słowy konieczne jest aby skutek tych czynności odnalazł odzwierciedlenie w zawartej umowie pomiędzy stronami.

Z treści opisu sprawy wynika, że działacie Państwo jako multiagent i zawarliście umowy z kilkoma TU lub ZU. Umowa pośrednictwa ubezpieczeniowego dotyczy dystrybucji ubezpieczeń na życie na terytorium Polski.

Na tle powyższego opisu sprawy Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia czy wszystkie opisane we wniosku czynności świadczone przez Państwa w i mieniu i na rzecz TU (ZU) należy traktować jako świadczenie kompleksowe, a tym samym czy wszystkie korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.

Mając na uwadze Państwa wątpliwości należy wskazać, że przepisy ustawy o VAT jak i prawo unijne nie zawierają stosownych definicji świadczenia złożonego (kompleksowego).

Pojęcie to zdefiniowane zostało w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a w ślad za nim w orzecznictwie administracyjnym.

Punktem wyjścia przy definicji świadczenia złożonego jest teza, że każde świadczenie powinno być traktowane odrębnie i niezależnie (jako przedmiot opodatkowania), a traktowanie ich jako świadczeń złożonych ma charakter wyjątkowy. Pogląd taki pojawił się w orzeczeniu Trybunału z dnia 25 lutego 1999 r. C-349/96 Card Protection Plan Ltd, gdzie Trybunał uznał, że świadczenie obejmujące jedną usługę z ekonomicznego punktu widzenia nie powinno być sztucznie dzielone, by nie zakłócić funkcjonowania systemu VAT, należy określić zasadnicze cechy transakcji w celu ustalenia, czy podatnik świadczy na rzecz klienta, kilka odrębnych usług zasadniczych czy też jedną usługę. Pojedyncze świadczenie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy jedną lub więcej części składowych uznaje się za usługę zasadniczą, podczas gdy inny lub inne elementy traktuje się jako usługi pomocnicze, do których stosuje się te same zasady opodatkowania, co do usługi zasadniczej. Pogląd ten był powtarzany w orzeczeniach późniejszych np. w wyroku z dnia 27 października 2005 r. w sprawie C-41/04 Levob Verzekeringen BV. Z kolei w wyroku z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie C-111/05 Aktiebolaget NN Trybunał wyraził pogląd, że mając na uwadze dwie okoliczności, mianowicie po pierwsze, z art. 2 (1) szóstej dyrektywy wynika, że każda transakcja powinna być zwykle uznawana za odrębną i niezależną, a po drugie, że transakcja złożona z jednego świadczenia w aspekcie gospodarczym nie powinna być sztucznie rozdzielana, by nie pogarszać funkcjonalności systemu podatku VAT, należy w pierwszej kolejności poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej transakcji celem określenia, czy podatnik zapewnia klientowi kilka odrębnych świadczeń głównych, czy jedno świadczenie (teza 22).

Zatem, aby stwierdzić, czy dane świadczenie jest świadczeniem złożonym (kompleksowym), winno ono składać się z różnych czynności, których realizacja prowadzi do jednego celu. Na świadczenie takiego rodzaju składa się więc kombinacja różnych czynności, prowadzących do wykonania świadczenia głównego, na które składają się różne świadczenia pomocnicze. Natomiast za pomocniczą należy uznać taką czynność, jeśli nie stanowi celu samego w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania świadczenia zasadniczego. Innymi słowy, pojedyncza czynność lub świadczenie traktowana jest jak element świadczenia kompleksowego wówczas, jeżeli cel świadczenia pomocniczego jest zdeterminowany przez świadczenie główne, które zarazem nie może zostać wykonane lub wykorzystane bez świadczenia pomocniczego.

Analiza wymienionych w opisie sprawy czynności, do których zobowiązaliście sie Państwo na podstawie zawartych z TU lub ZU umowy pośrednictwa ubezpieczeniowego, w kontekście powołanych przepisów prawa oraz orzeczeń TSUE prowadzi do wniosku, że tylko część z nich może być zakwalifikowana jako usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego. I tak:

1) stałe pośredniczenie przy zawieraniu na rzecz TU umów ubezpieczenia na życie wymienionych w upoważnieniu wystawionym Agentowi, zgodnie z zasadami i na warunkach ustalonych przez TU;

2) pozyskiwanie klientów;

3) proponowanie lub wykonywanie innych czynności przygotowawczych zmierzających do zawarcia umowy ubezpieczenia;

4) przyjmowanie od Klientów wniosków o ubezpieczenie wraz z potwierdzeniem pierwszej wpłaty na konto TU oraz dostarczanie ich do TU oraz przekazywanie ubezpieczającym dokumentów potwierdzających zawarcie umowy, w tym polis podpisanych przez TU;

5) rzetelne informowanie ubezpieczających o warunkach i rodzajach ubezpieczeń oferowanych przez TU doręczanie bez wezwania ubezpieczającym tekstów ogólnych warunków ubezpieczenia przed zawarciem umowy ubezpieczenia;

6) udzielanie pomocy ubezpieczającemu lub ubezpieczonym przy wypełnianiu wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia i innych dokumentów wymaganych w procedurach obsługi umowy ubezpieczenia, obowiązujących wTU;

8) rzetelne informowanie ubezpieczających o trybie postępowania w przypadku zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego (wypadku ubezpieczeniowego) – wykonywane przed zawarciem umowy ubezpieczenia;

– należy uznać za czynności z zakresu pośrednictwa ubezpieczeniowego zmierzające w istocie do zawarcia umowy ubezpieczenia. Tym samym, wykonywane przez Wnioskodawcę czynności wymienione w pkt 1 – 6 oraz pkt 8 należy uznać za usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, podlegające zwolnieniu od podatku. Dodać przy tym należy, że czynności wymienione w pkt 8 tj. informowanie Ubezpieczających o trybie postępowania w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego, wchodzą w zakres pośrednictwa ubezpieczeniowego, a tym samym korzystają ze zwolnienia, jeżeli mają związek z samym zawarciem umowy ubezpieczenia a nie np. z likwidacją szkody.

Z kolei wykonywane przez Państwa czynności, tj.

7) uczestniczenie w obsłudze, udzielanie pomocy w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia zawartych przez ubezpieczających, pozyskanych przez Agenta lub przekazanych mu do obsługi przez TU;

8) rzetelne informowanie ubezpieczających o trybie postępowania w przypadku zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego (wypadku ubezpieczeniowego) – wykonywane po zawarciu umowy ubezpieczenia;

9) przyjmowanie od ubezpieczających /ubezpieczonych/ uposażonych druków dotyczących obsługiwanych przez Agenta umów ubezpieczenia i przekazywanie ich do TU w terminach zgodnych z obowiązującymi procedurami;

10) nadzorowanie terminowości wpłacania przez ubezpieczających składek ubezpieczeniowych;

11) wykonywanie innych powierzonych czynności określonych przez TU, niezbędnych do prawidłowej obsługi ubezpieczeń lub wynikających z istotnych potrzeb TU.

oraz kontaktowanie się przynajmniej raz w roku z każdym klientem, którego umowę ubezpieczenia Państwo obsługują, a w szczególności z klientami, którzy: zalegają z płatnością składek; zgłosili się do TU z wnioskiem o zmianę warunków ubezpieczenia w trakcie trwania umowy; zgłosili się do TU z wnioskiem o realizację zobowiązania oraz świadczenia.

\- stanowią przejaw uczestniczenia Państwa w wykonaniu lub utrzymaniu zawartych już umów ubezpieczenia bądź jest związane z zarządzaniem umowami ubezpieczenia

Zatem czynności wykonywane przez Wnioskodawcę wymienione w pkt 7 – 11 (przy czym czynności wymienione w pkt 8 informowanie Ubezpieczających o trybie postępowania w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego, nie wchodzą w zakres pośrednictwa ubezpieczeniowego, a tym samym nie korzystają ze zwolnienia, jeżeli nie mają związku z samym zawarciem umowy ubezpieczenia np. dotyczą likwidacji szkody) oraz co roczne kontaktowanie sie z klientem którego umowę ubezpieczenia Państwo obsługują, nie zmierzają do wyszukiwania klientów ubezpieczeniowych i kontaktowania ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umowy. W związku tym nie stanowią one pośrednictwa ubezpieczeniowego i nie mogą korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy.

W opisie sprawy wskazujecie Państwo również, że usługi dystrybucji ubezpieczeń obejmują w szczegolności :

1\. czynności przygotowawcze: \* informowanie klientów o możliwości zawarcia umowy ubezpieczenia, \* kontaktowanie się z klientami telefonicznie, \* informowanie klientów o warunkach ubezpieczenia, \* przekazywanie klientom pisemnych warunków ubezpieczenia, \* oferowanie klientowi zawarcia umowy ubezpieczenia.

2\. zawieranie umów, w tym: \* wyliczanie składek, \* akceptowanie wniosków, \* zawieranie (podpisywanie) umów, \* wystawianie polis, \* pobór składek, \* zebranie i archiwizacja dokumentów niezbędnych do wyliczenia wynagrodzenia Spółki.

3\. administrowanie umowami i usługi posprzedażowe: \* wprowadzanie danych klientów do systemów, \* wystawianie polis i innych dokumentów, \* wprowadzanie zmian danych do umów i systemów informatycznych, \* zbieranie danych beneficjentów umów ubezpieczeniowych, \* wystawianie duplikatów dokumentów, \* pobór składek i rat składek i wystawianie potwierdzeń zapłaty, \* prowadzenie procesu wznowienia umowy, \* zarządzanie procesem odnowienia umowy (wysyłanie do klienta informacji o ubezpieczeniu na kolejny okres oraz potwierdzanie zawarcia kolejnej umowy), \* realizacja obowiązku TU do ujawnienia klientowi informacji, \* archiwizacja dokumentów dotyczących korespondencji z klientem, \* akceptowanie zawiadomień i oświadczeń klientów, \* przekazywanie klientom informacji o zawartych umowach.

4\. budowanie reputacji własnej i TU: reklama i marketing - w formach zgodnych z ustawą o Dystrybucji Ubezpieczeń.

W zakresie procesu reklamacyjnego, związanego z realizacją przedmiotu UP (zakresie związanym z udzielaną ochroną ubezpieczeniową) Agent Ubezpieczeniowy wykonuje między innymi poniższe czynności: przyjmowanie reklamacji, \* przekazanie reklamacji TU, jeśli przewiduje to procedura, \* sprawdzenie zasadności reklamacji, \* udzielanie odpowiedzi na reklamację, \* archiwizacja dokumentów dotyczących reklamacji.

Biorąc pod uwage wyżej wymienione przepisy prawa oraz wyroki TSUE stwierdzić należy, że wyłacznie czynności przygotowawcze i zawieranie umów należy uznać za czynności z zakresu pośrednictwa ubezpieczeniowego zmierzające w istocie do zawarcia umowy ubezpieczenia. Ponadto do czynności pośrednictwa ubezpieczoniowego mozna rowniez zaliczyć reklamę i marketing.

Tym samym, wykonywane przez Wnioskodawcę czynności przygotowawcze, zawieranie umów oraz reklama i marketing należy uznać za usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy.

Natomiast czynności administrowania umowami i usługi posprzedażowe oraz proces reklamacyjny, nie wchodzą w zakres pośrednictwa ubezpieczeniowego, a tym samym nie korzystają ze zwolnienia, nie zmierzają do wyszukiwania klientów ubezpieczeniowych i kontaktowania ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umowy.

Opisany przez Państwa proces reklamacyjny nie dotyczy wyłącznie przyjmowania reklamacji. W ramach tego procesu m.in. sprawdzacie Państwo zasadność reklamacji oraz udzielacie odpowiedzi na reklamację. Zatem wykonujecie Państwo obowiązek Ubezpieczyciela, odnoszący się do jakosci usług świadczonych przez Ubezpieczyciela, a nie dzialań agenta. W związku z powyższym opisany przez Państwa proces reklamacyjny nie może stanowić elementu kompleksowej usługi pośrednictwa , a tym samym korzystac ze zwolnienia od podatku VAT.

W konsekwencji administrowanie umowami i usługi posprzedażowe oraz proces reklamacyjny nie stanowią pośrednictwa ubezpieczeniowego i nie mogą korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy.

Nie można więc – przyjąć, że ww. czynności wykonywane przez Państwa w ramach umów z Ubezpieczycielem należy traktować jako kompleksową usługę pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych, korzystającą ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 Ustawy o VAT. Usługi te nie są tak ściśle ze sobą związane, że obiektywnie tworzyły jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny w rozumieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W świetle powyższego, oceniając całościowo stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytań od 1 do 3 należało uznać je za nieprawidłowe.

W odniesieniu do rozliczeń finansowych pomiędzy Liderem Konsorcjum a Partnerami wskazać należy, że:

Jak wskazuje art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.

Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Zatem, aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.

Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie przedmiotem rozstrzygania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council, EU:C:1988:120: „czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem”.

Należy też zwrócić uwagę na wyrok w sprawie C-16/93 Tolsma, EU:C:1994:80, gdzie Trybunał zauważył, że czynność: „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.

Zatem, za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

\- istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

\- wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

\- istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,

\- odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

\- istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Ponadto, zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;

2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;

3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;

4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:

a. wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

b. czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,

c. dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.

Przepis art. 106b ust. 2 ustawy stanowi, że:

Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.

Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:

przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT.

Państwa wątpliwości dotyczą udokumentowania i opodatkowania rozliczeń dokonywanych pomiędzy Konsorcjum a Partnerami Konsorcjum.

Umowa konsorcjum nie występuje ani w prawie cywilnym, ani podatkowym. Zawieranie takich porozumień jest jednak dopuszczalne (w ramach swobody umów).

Stosownie do art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.):

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Co do zasady, konsorcjum jest organizacją zrzeszającą kilka podmiotów gospodarczych na określony czas, w konkretnym celu. Konsorcjum nie jest jednak podmiotem gospodarczym, nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, nie musi być rejestrowane, ani mieć odrębnej nazwy czy też siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są, co do zasady, niezależne w swoich dotychczasowych działaniach (czyli w działaniach niezwiązanych z konsorcjum), a w działaniach związanych z konsorcjum, realizują wspólne przedsięwzięcie objęte porozumieniem.

Zawierając umowę konsorcyjną podmioty mogą określić, kto będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz (może to być także osoba trzecia). Co do zasady, konsorcja nie mają też wspólnego majątku (chociaż mogą mieć wspólne konto rozliczeniowe), a wszelkie formy płatności regulowane są przez firmę lub osobę reprezentującą konsorcjum.

Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi być wykonana przez podatnika.

Jak stanowi art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Konsorcjum – w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego – nie może być uznane za podatnika VAT. Oznacza to, że relacji zachodzących pomiędzy stronami umowy konsorcjum (podatnikami VAT), dla potrzeb podatku od towarów i usług, nie należy oceniać na zasadach wewnętrznych rozliczeń konsorcjum. Powyższego nie zmienia okoliczność, że w przypadku umów konsorcjum dopuszczalne jest zawarcie ustaleń, że rozliczenia gospodarcze i księgowe, w tym dotyczące podpisywania umów i wystawiania faktur za prace wykonane przez uczestników konsorcjum na rzecz podmiotów zamawiających te prace na podstawie zawartego z nimi kontraktu – będzie dokonywał wytypowany przez uczestników konsorcjum podmiot wiodący.

Zatem przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum są odrębnymi podatnikami VAT. Powyższe oznacza, że działając w ramach konsorcjum, powinni oni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej, w tym także w zakresie wystawiania faktur VAT dokumentujących wykonywane przez nich czynności.

Z wniosku wynika, że zamierzacie Państwo stworzyć konsorcjum. Model Konsorcjum zakłada II warianty.

Wariant I - Zakłady ubezpieczeń będą wypłacać wynagrodzenie za czynności agencyjne wykonywane przez Partnerów Konsorcjum bezpośrednio na rachunki bankowe każdego z Partnerów Konsorcjum, w tym na rachunek Lidera Konsorcjum. Zgodnie z ustaleniami z zakładem ubezpieczeń oraz zgodną wolą konsorcjantów, wszelkie rozliczenia pomiędzy członkami Konsorcjum a zakładem ubezpieczeń w zakresie wynagrodzenia należnego od zakładu ubezpieczeń mają być dokonywane wyłącznie przez Lidera Konsorcjum. Konsekwentnie, w Umowie Konsorcjum znajdą się postanowienia, zgodnie z którymi wynagrodzenie za czynności agencyjne wykonywane przez członków Konsorcjum w ramach Umów Agencyjnych, będą wypłacane na podstawie zestawienia sporządzonego przez Lidera Konsorcjum w oparciu o załącznik prowizyjny na rachunek każdego z Partnerów Konsorcjum;

Wariant II - Zakłady ubezpieczeń będą wpłacać należne wszystkim Partnerom Konsorcjum wynagrodzenie wyliczone przez Lidera Konsorcjum na podstawie załącznika prowizyjnego na rachunek bankowy Lidera Konsorcjum, a następnie Lider Konsorcjum w oparciu o załącznik prowizyjny dokona wypłaty przekazanego przez ZU wynagrodzenia na rachunek bankowy każdego z Partnerów Konsorcjum stosowanie do wypracowanej przez danego Partnera Konsorcjum prowizji.

Na chwilę obecną konsorcjanci zakładają, że rozliczenia w ramach Konsorcjum będą dotyczyć jedynie pozycji przychodowych.

Partnerzy konsorcjum będą uczestniczyć w podziale wynagrodzenia otrzymywanego od zakładu ubezpieczeń z tytułu czynności wykonywanych na podstawie Umów Agencyjnych. Założeniem podstawowym jest, że Lider Konsorcjum nie będzie otrzymywać wynagrodzenia od konsorcjantów z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum.

Zarówno Lider Konsorcjum, jak i poszczególni partnerzy konsorcjum, nie będą świadczyli na rzecz swoich partnerów jakichkolwiek usług. Lider konsorcjum nie będzie wykonywał żadnych usług na rzecz Partnerów Konsorcjum, a Partnerzy Konsorcjum nie będą wykonywali żadnych usług na rzecz Lidera konsorcjum, ani tez na poszczególnych partnerów konsorcjum.

Nie wyklucza się jednak, że niezależnie od wynagrodzenia prowizyjnego, przysługującego Liderowi Konsorcjum w związku z wykonywaniem obowiązków wynikających z Umowy Agencyjnej, będące wynagrodzeniem prowizyjnym, Partnerzy Konsorcjum mogą postanowić, że z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum, Liderowi Konsorcjum będzie przysługiwało dodatkowe wynagrodzenie za pełnienie tej funkcji.

Odnośnie podziału zysku wypracowanego przez Konsorcjum należy stwierdzić, że rozliczenie dokonywane w ramach udziału we wspólnym przedsięwzięciu, nie będą stanowić dostawy towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy, jak również świadczenia usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy, a zatem nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W przypadku tym nie dojdzie bowiem do rzeczywistych świadczeń pomiędzy konsorcjantami. Nie można zidentyfikować korzyści o charakterze majątkowym, jakie w związku z takim rozliczeniem uzyskuje konsorcjant.

Okolicznością, która w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy decyduje o opodatkowaniu, jest odpłatność za świadczoną usługę, którą należy rozumieć jako wynagrodzenie należne za dane świadczenie. Jest ono najczęściej określane umową pomiędzy stronami transakcji i stanowi skutek określonego przysporzenia. Trudno taką cechę przypisywać operacji księgowej dokonywanej przez lidera na rzecz konsorcjanta. Brak jest takiego stosunku prawnego, z którego wynikałaby wzajemność świadczenia lidera przybierającego postać rozdziału przychodów całego przedsięwzięcia. Nie jest to zatem świadczenie wzajemne lidera konsorcjum, a jedynie umownie określony obowiązek „rozdziału” przychodów całego przedsięwzięcia. Lider konsorcjum nie pozostaje dłużnikiem partnera z tytułu świadczenia na jego rzecz usługi rozdziału przychodów. Rozdział ten w odpowiednich proporcjach wynika z mocy samej umowy konsorcjum, a nie z jakiegoś świadczenia wzajemnego, do którego zobligowany został jego lider (wyrok NSA z 10 października 2014 r. sygn. akt I FSK 1418/13).

W tym miejscu należy raz jeszcze podkreślić, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlega czynność (tj. dostawa towarów lub świadczenie usług), a nie sama płatność.

Zatem rozliczenia finansowe dokonywane pomiędzy Liderem Konsorcjum a Partnerami, w sytuacji, kiedy wynagrodzenie jest wypłacane zgodnie z Umową Konsorcjum i dotyczy wynagrodzenia wypracowanego przez danego partnera Konsorcjum nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Podobnie jest w sytuacji kiedy Lider Konsorcjum dokonuje rozliczenia prowizji poszczególnych Partnerów Konsorcjum, a następnie na podstawie tego rozliczenia wypłata prowizji przez Zakład Ubezpieczeń następuje bezpośrednio na rachunek każdego z Partnerów Konsorcjum.

W konsekwencji, czynności będące podziałem wynagrodzenia wypracowanego przez Konsorcjum (zysku) pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług i nie powinny być dokumentowane fakturą, lecz innym dowodem księgowym, np. notą księgową.

Należy jednak zaznaczyć, że nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów, brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, dla takiego sposobu dokumentowania.

W konsekwencji stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 4 i 6 należało uznać za prawidłowe.

Z uwagi na rozstrzygnięcie, dotyczące pytania oznaczonego we wniosku nr 4, nie udziela się odpowiedzi na pytanie nr 5.

Odnosząc się natomiast do pytania oznaczonego we wniosku nr 7, wskazać należy, że w tym przypadku Lider Konsorcjum niezależnie od wynagrodzenia prowizyjnego otrzyma od Zakładu Ubezpieczeń wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji Lidera Konsorcjum.

Zatem to Zakład Ubezpieczeń wynagradza Lidera Konsorcjum za pełnienie funkcji Lidera. Nie można przyjąć, że wynagrodzenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń dotyczy usług ubezpieczeniowych. Jak wskazaliście Państwo, wynagrodzenie jest za pełnienie funkcji Lidera, z tytułu świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego otrzymujecie Państwo prowizję.

W konsekwencji, w tej sytuacji nie będzie miał zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, czyli dodatkowe wynagrodzenie będzie opodatkowane właściwą stawką podatku i powinno być udokumentowane fakturą VAT.

Tym samym stanowisko Państwa w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 7 jest nieprawidłowe.

**Dodatkowe informacje**

**Informacja o zakresie rozstrzygnięcia**

Interpretacja dotyczy:

­ - zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia,

­ - zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Ocena stanowiska Wnioskodawcy w zakresie stawki 23% zostanie zawarta w odrębnym rozstrzygnięciu.

W przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Odnosząc się do przywołanych przez Państwa w uzasadnieniu własnego stanowiska wyroków sądów należy zaznaczyć, że każdy z wyroków zapada na gruncie unikalnego stanu faktycznego i w zasadzie wyłącznie do niego się ogranicza. Ocena omawianej kwestii, tj. uznania dokonywanych czynności za świadczenie kompleksowej usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego oraz zwolnienia od opodatkowania świadczonych usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o podatku od towarów i usług nie jest kwestią uniwersalną, dającą się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu przesłankach podnoszonych wyżej przez organ podatkowy i powinna być dokonywana z punktu widzenia każdego odrębnego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego.

Również w odniesieniu do powołanej we wniosku interpretacji indywidualnej, należy zwrócić uwagę na to, że interpretacje indywidualne są wydawane w indywidualnych sprawach i nie wiążą innych organów wydających interpretacje indywidualne w sprawach innych podatników, co jest tym bardziej zrozumiałe zważywszy na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw podlegających interpretacjom. Również interpretacja powołana przez Państwa na poparcie własnego stanowiska nie rozstrzyga w tożsamym stanie faktycznym do sytuacji przedstawionej we wniosku.

Przede wszystkim we wskazanych wyrokach i interpretacjach zakres wykonywanych czynności nie jest tożsamy do sprawy będącej przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia. Ponadto specyfika działalności podmiotów jest na tyle różnorodną, że niekiedy nawet te same czynności ale wykonywane w odmiennych okolicznościach faktycznych nie spowodują analogicznych konsekwencji dla przedsiębiorcy, a tym samym nie mogą być tożsamo traktowane.

Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołane przez Wnioskodawcę interpretacje indywidualne i orzeczenia sądowe nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie

Nadmienić należy, że zaprezentowane przez tut. Organ podatkowy stanowisko znajduje odzwierciedlenie chociażby w wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I FSK 179/15.

**Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji**

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Aby interpretacja mogła pełnić funkcję ochronną: Państwa sytuacja musi być zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i muszą się Państwo zastosować do interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

**Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację**

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

\- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

\- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

**Podstawa prawna dla wydania interpretacji**

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).