Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP1/443-1056/10-4/KŁ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2010-12-17
Teza: Czy wynegocjowane odszkodowanie wypłacone przez najemcę z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Słowa kluczowe: najem; odszkodowania; opodatkowanie; umowa-rozwiązanie umowy; świadczenie-świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 7.

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. u. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. u. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pani, przedstawione we wniosku z dnia 23 września 2010 r. (data wpływu 28 września 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kwoty odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 28 września 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kwoty odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Podatnik jest czynnym podatnikiem VAT i opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym od najmu. Podatnik jako właściciel nieruchomości zawarł umowę najmu na czas określony (5 lat). Bez możliwości wypowiedzenia przez najemcę za wyjątkiem:

*   zalegania z zapłatą czynszu za dwa miesiące,
*   korzystania z przedmiotu najmu niezgodnie z jego przeznaczeniem,
*   niszczenia przedmiotu najmu.

Przed terminem upływu okresu najmu strony – na wniosek najemcy – podjęły negocjacje dotyczące rozwiązania umowy przed upływem okresu jej obowiązywania, oraz w ich wyniku porozumiały się odnośnie rozwiązania umowy najmu i warunków na jakich ma ono nastąpić.

Porozumienie wskazuje datę, w której dochodzi do rozwiązania umowy najmu z przyczyn leżących po stronie najemcy.

Istotą porozumienia jest to, że najemca zapłaci właścicielowi nieruchomości kwotę równowartości siedemnastu miesięcznych czynszów najmu, tytułem odszkodowania za wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu, a wynegocjowana kwota zaspokaja w całości wszelkie ewentualne roszczenia przysługujące właścicielowi nieruchomości pozostające w związku z umową najmu.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy wynegocjowane odszkodowanie wypłacone przez najemcę z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawczyni, definicję świadczenia usług zawiera przepis art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, zaś u podstaw odszkodowania leży fakt powstania szkody po stronie podmiotu uprawnionego do odszkodowania. w ocenie Zainteresowanej brak jest podstaw do stwierdzenia, że wypłata odszkodowania wiąże się z jakimkolwiek świadczeniem wzajemnym ze strony właściciela nieruchomości. w świetle Kodeksu cywilnego (art. 471), odszkodowanie stanowi zapłatę za wyrządzone szkody i jest formą zadośćuczynienia za straty poniesione w związku z wcześniejszym rozwiązaniem umowy najmu. Wnioskodawca bowiem, zawierając umowę najmu przewidywał, że w czasie jej trwania osiągnie określone korzyści, zaś odszkodowanie stanowi pokrycie straty poniesionej wskutek niedotrzymania warunków umowy. Jednocześnie, by przedmiotowa czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, czyli odszkodowanie winno stanowić wynagrodzenie za odrębną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego obu stron, a dokonujący wypłaty odszkodowania winien uzyskać bezpośrednie korzyści w związku z tym faktem. Otrzymane zaś odszkodowanie za przedterminowe rozwiązanie umowy najmu nie stanowi zapłaty za wynajęcie nieruchomości, ani też za jakiekolwiek inne świadczenie ze strony właściciela nieruchomości. Zatem w przypadku Wnioskodawczyni otrzymane odszkodowanie jest jedynie rekompensatą za wyrządzoną stratę i dlatego czynność polegająca na wypłacie odszkodowania nie może być uznana za usługę i tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz nie powinna być potwierdzona fakturą VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. u. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem, podlegają:

1.  odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2.  eksport towarów;
3.  import towarów;
4.  wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5.  wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W myśl postanowień art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z cytowanych wyżej przepisów ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Przy czym należy zwrócić uwagę w szczególności na przepis art. 8 ust. 1 pkt 2, który przez świadczenie usług nakazuje rozumieć także zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji.

W związku z powyższym uznać należy, iż pojęcie świadczenia – składającego się na istotę usługi – należy interpretować zgodnie z jego cywilistycznym rozumieniem. Zatem przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Na świadczenie mogą się jednocześnie składać zachowania związane z działaniem, jak i zaniechaniem.

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie. Zauważyć jednak należy, iż usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. Kwestia ta ma szczególnie istotne znaczenie przy takich świadczeniach, których istotą jest zaniechanie, powstrzymywanie się od określonych czynności.

W związku z powyższym, jeżeli zaniechanie pewnych czynności za odszkodowaniem przynosiłoby wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi, to wówczas powinno być ono na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług uznane za usługę.

Ponadto podkreślić należy, iż w rozumieniu ustawy zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji, uznać należy za świadczenie usług odbywające się w ramach stosunków obligacyjnych.

Tak więc, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Mając powyższe na uwadze, aby ustalić zasady opodatkowania danej czynności dokonywanej w zamian za odszkodowanie, niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy czynności te skutkują uzyskaniem bezpośrednich korzyści przez wypłacającego.

Z opisu sprawy wynika, iż Wnioskodawczyni zawarła umowę najmu nieruchomości na 5 lat bez możliwości wypowiedzenia przez najemcę za wyjątkiem: zalegania z zapłatą czynszu za dwa miesiące, korzystania z przedmiotu najmu niezgodnie z jego przeznaczeniem, a także niszczenia przedmiotu najmu. Przed upływem okresu najmu strony – na wniosek najemcy – podjęły negocjacje dotyczące rozwiązania umowy przed upływem okresu jej obowiązywania. Porozumienie wskazuje datę w której dochodzi do rozwiązania umowy najmu z przyczyn leżących po stronie najemcy. Porozumienie wskazuje, że najemca zapłaci właścicielowi nieruchomości kwotę równowartości siedemnastu miesięcznych czynszów najmu, tytułem odszkodowania za wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu.

W przedstawionym we wniosku stanie faktycznym, w ocenie tut. Organu mamy do czynienia ze świadczeniem usługi, gdyż Wynajmująca otrzymała określoną kwotę w zamian za zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku opisanym we wniosku możemy wskazać konkretnego beneficjenta tej usługi – w zamian za wyrażenie zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy (korzyść po stronie Najemcy), Wynajmująca otrzyma określone świadczenie pieniężne.

Zatem wcześniejsze rozwiązanie umowy poprzez zawarcie przez strony porozumienia prowadzi do wygaśnięcia wiążącego strony stosunku prawnego (tj. zgodnego zakończenia istniejącego pomiędzy stronami stosunku w inny sposób niż pierwotnie było to przewidziane), nie jest natomiast rezultatem jednostronnego niewywiązywania się lub nienależytego wywiązania się przez stronę z ciążących na niej obowiązków.

Zgodę na zaniechanie określonej czynności (umowy najmu) należy traktować jako określone świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Spełniona zatem zostanie przesłanka istnienia związku pomiędzy wypłatą należności, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że wypłata tej kwoty podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Reasumując, kwota pieniężna wypłacona Wynajmującej przez Najemcę z tytułu rekompensaty za wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę, która zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Tut. Organ informuje, że w niniejszej interpretacji załatwiono wniosek w części dotyczącej stanu faktycznego w podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu.

Natomiast kwestia dotycząca stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych zostanie rozstrzygnięta odrębnym pismem.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ul. Piotrkowska 135, 90-434 Łódź po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.