Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4015.38.2025.1.KK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-07
Teza: Nabycie ograniczonego prawa rzeczowego (nieodpłatnej
służebności mieszkania) – jak sama Pani wskazała – nastąpi na
podstawie umowy zawartej wyłącznie pomiędzy Pani córką, a
Panią jako nabywcą prawa. Zatem w sytuacji gdy mąż Pani
córki wyrazi zgodę, o której mowa w art. 37 § 1 Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego na ustanowienie ww. służebności,
nabycie to skorzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a
ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Słowa kluczowe: nabycie-nabycie nieodpłatnej służebności
służebność-służebność mieszkaniowa
zgoda
zwolnienie-zwolnienie podatkowe
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zakres opodatkowania-Nabycie tytułem
nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności
Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny
1
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 1-ust. 1-pkt 6
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 1 -pkt 1
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
2-art. 5

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

7 marca 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 4 marca 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków
    podatkowych zawarcia umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności mieszkania. Treść
    wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Córka Wnioskodawczyni: A.A., córka A. i B., PESEL: (...), legitymująca się dowodem
    osobistym (...) z terminem ważności do dnia (...), zamieszkała: (...), oraz jej mąż: B.A., syn C.
    i D., PESEL: (...), legitymujący się dowodem osobistym (...) z terminem ważności do dnia (...),
    zamieszkały: (...), na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej, są właścicielami
    nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr (...) (...), położony w (...), w dzielnicy (...),
    przy ulicy (...) nr (...) (...), dla którego to lokalu Sąd Rejonowy dla (...) w (...), VI Wydział Ksiąg
    Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (...) (...).
    Córka Wnioskodawczyni zamierza ustanowić na przedmiotowej nieruchomości na rzecz
    Wnioskodawczyni i jego męża: B.B., syna E i F,, PESEL: (...), legitymującego się dowodem
    osobistym (...) z terminem ważności do dnia (...), zamieszkałego: (...) (rodziców)
    nieodpłatną i dożywotnią służebność osobistą mieszkania. Służebność zostanie
    ustanowiona w formie aktu notarialnego, za zgodą męża córki Wnioskodawczyni tj. B.A.,
    który złoży w tej sprawie stosowne oświadczenie. Oznacza to, że mąż córki
    Wnioskodawczyni (B.A.) nie będzie ustanawiał służebności na rzecz teściów
    (Wnioskodawczyni i jej męża). Wartość nabytego prawa będzie wyższa niż kwota wolna od
    podatku przewidziana dla I grupy podatkowej, tj. kwota 36 120,00 zł.

## Pytanie

Czy Wnioskodawczyni oraz jej mąż B.B. nie będą zobowiązani do zapłaty podatku od
    spadków i darowizn w związku ze zdarzeniem przyszłym opisanym powyżej?
    Pani stanowisko w sprawie
    Zdaniem Wnioskodawczyni, Wnioskodawczyni i jej mąż B.B. nie będą zobowiązani do
    zapłaty podatku od spadków i darowizn w związku ze zdarzeniem przyszłym opisanym
    powyżej.
    Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn - podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne
    własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem
    nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności. Stosownie do art. 5 ww. ustawy -
    obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Obowiązek
    podatkowy powstaje, przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności, renty oraz
    użytkowania - z chwilą ustanowienia tych praw (art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy).
    Jak jednak wynika z przepisu art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - zwalnia się od podatku
    nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych,
    pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszone nabycie własności rzeczy lub
    praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy
    od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5,
    7 i 8, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. Art. 4a ust. 4 ww. ustawy wykazuje natomiast, że

    obowiązek zgłoszenia nie obejmuje między innymi przypadku, gdy nabycie następuje na
    podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone
    oświadczenie woli jednej ze stron.
    Wobec faktu, iż Wnioskodawczyni oraz jej mąż są wstępnymi (rodzicami) właścicielki lokalu
    mieszkalnego, a zatem mieszczą się w przywołanym powyżej katalogu osób uprawnionych
    do zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, a co najmniej oświadczenie o
    stanowieniu służebności musi dla swej ważności zostać złożone w formie aktu
    notarialnego (art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego), Wnioskodawczyni uważa, iż ona oraz jej
    mąż nie będą zobowiązani do zapłaty podatku, bez konieczności spełnienia jakichkolwiek
    dodatkowych warunków.
    Zdaniem Wnioskodawczyni, bez wpływu na zwolnienie podatkowe pozostaje fakt, że
    ustanawiając służebność mieszkania na rzecz rodziców, córka pozostaje w związku
    małżeńskim, a nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków (córki i jej
    męża). Okoliczność ta wywiera bowiem skutki jedynie w sferze prawa rodzinnego, gdyż
    stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i
    opiekuńczy - zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej
    prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania
    wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub
    pobierania z niej pożytków. W art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
    ustawodawca postanowił, że jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej
    zgody drugiego małżonka jest nieważna. W przypadku umowy zawartej bez wymaganej
    zgody drugiego z małżonków, jej ważność zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego
    małżonka (art. 37 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
    Na podstawie art. 5 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności,
      renty oraz użytkowania - z chwilą ustanowienia tych praw.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba
      zaliczona do I grupy podatkowej.
    Art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
      Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony
      jest nabywca.
    Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy:
      Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do
      osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

    W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
    Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
      1) do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo,
      ojczyma, macochę i teściów;
      2) do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków
      pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków
      rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
      3) do grupy III - innych nabywców.
    Jak z powyższych przepisów wynika, ustanowienie nieodpłatnej służebności - co do zasady
    podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
    W myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
      zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w
      przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia
      uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
      zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Ze zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku wynika, że Pani córka (A.A.) oraz jej
    mąż (B.A.) za zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej, są właścicielami lokalu
    mieszkalnego. Pani córka zamierza ustanowić m.in. na Pani rzecz nieodpłatną i
    dożywotnią służebność osobistą mieszkania. Służebność zostanie ustanowiona w formie
    aktu notarialnego, za zgodą męża Pani córki, który złoży w tej sprawie stosowne
    oświadczenie, co oznacza, że mąż Pani córki nie będzie ustanawiał służebności na Pani
    rzecz.
    Jako, że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia
    „służebności”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw,
      spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
    W myśl art. 245 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia
      ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu
      własności.
      § 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości
      nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu
      notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo
      ustanawia.
    Zgodnie z art. 296 Kodeksu cywilnego:
      Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego
      treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
    W myśl art. 297 ww. Kodeksu:
      Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach
      gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

    Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że ustanowienie nieodpłatnej służebności
    mieszkania (osobistej) przez Pani córkę na Pani rzecz, tj. osoby wymienionej w
    zamkniętym katalogu określonym w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i
    darowizn, będzie korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a powołanej
    ustawy.
    Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje fakt, że zawierając przedmiotową umowę
    ustanowienia nieodpłatnej służebności mieszkania (osobistej) Pani córka pozostaje w
    związku małżeńskim. Okoliczność ta wywiera bowiem skutki jedynie w sferze prawa
    rodzinnego.
    Kwestie stosunków majątkowych małżeńskich reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.
    Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
    Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej
      prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub
      użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do
      używania lub pobierania z niej pożytków.
    W myśl art. 37 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej
      zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
    Stosownie do art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka
      jest nieważna.
    Z zacytowanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że zgoda
    małżonka niezbędna jest dla stwierdzenia ważności jednostronnej czynności dokonanej
    przez drugiego małżonka, w przypadku gdy prowadzi ona do ustanowienia nieodpłatnej
    służebności mieszkania na nieruchomości objętej wspólnością majątkową małżeńską. Z
    faktu tego nie można jednak wywodzić, że wyrażając taką zgodę drugi z małżonków
    również staje się stroną tej czynności.
    Podsumowując, nabycie ograniczonego prawa rzeczowego (nieodpłatnej służebności
    mieszkania) - jak sama Pani wskazała - nastąpi na podstawie umowy zawartej wyłącznie
    pomiędzy Pani córką, a Panią jako nabywcą prawa. Zatem w sytuacji gdy mąż Pani córki
    wyrazi zgodę, o której mowa w art. 37 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na
    ustanowienie ww. służebności, nabycie to skorzysta ze zwolnienia przewidzianego w art.
    4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    Tym samym, nie będzie ciążył na Pani obowiązek uiszczenia podatku od spadków i
    darowizn z tytułu zawarcia ww. umowy.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pani wniosek dotyczy również skutków podatkowych zawarcia umowy nieodpłatnego
    ustanowienia służebności mieszkania w odniesieniu do Pani męża. W zakresie tym zostało
    wydane odrębne rozstrzygnięcie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111)
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
          ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie
      ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111)