Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-417/10-2/AF
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2011-01-07
Teza: Należy stwierdzić, iż umowa cash poolingu nie została wymieniona w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, czynności dokonywane w ramach umowy cash pooling nie będą podlegały opodatkowaniu ww. podatkiem zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie powyższej czynności pod kątem art. 1 ust. 4 i art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 29.10.2010 r. (data wpływu 04.11.2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie cash poolingu - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 04.11.2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie cash poolingu.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Spółka lub Wnioskodawca jest członkiem międzynarodowej grupy kapitałowej składającej się ze spółek zlokalizowanych w różnych krajach (dalej: Grupa). Spółką matką grupy jest podmiot z siedzibą we Francji - S S.A. Spółka planuje przystąpienie do systemu zarządzania płynnością finansową (cash pooling).

Planowana umowa będzie zawarta pomiędzy S. S.A. (dalej: Gwarant), E (dalej: Główny Uczestnik), członkami Grupy, w tym Wnioskodawcą; (dalej: Uczestnicy) oraz holenderskim bankiem M N.V. (dalej: B lub Bank). Planowany system przybierze formę wielowalutowego cash poolingu nierzeczywistego. Cash pooling tego typu jest rodzajem umowy o zarządzanie płynnością finansową, w której ujemne i dodatnie salda na rachunkach członków Grupy prowadzonych w różnych walutach są w sposób nierzeczywisty (bez fizycznego transferu), w określonym czasie potrącane w celu osiągnięcia bardziej efektywnego przepływu środków pieniężnych w ramach Grupy. Co istotne, w omawianym procesie nie dochodzi do fizycznego przewalutowania środków na rachunkach prowadzonych w różnych walutach, ponieważ salda są przeliczane na euro wyłącznie dla celów kalkulacyjnych związanych z umową cash poolingu.

Omawiana umowa cash poolingu będzie oparta na następujących założeniach:

*   Każdy Uczestnik posiada rachunek we własnym banku (nie musi to być B.) dla celów rozliczania bieżących operacji finansowych. Dodatkowo, dla celów cash poolingu każdy Uczestnik otworzy rachunek bankowy w B. w Holandii.

*   Dla każdego z lokalnych rachunków zostanie ustalone saldo docelowe, które powinno być osiągnięte na danym rachunku na koniec każdego dnia roboczego.

*   W przypadku, gdy rachunek lokalny wykaże na koniec dnia roboczego saldo dodatnie (w stosunku do salda docelowego), B. wyśle polecenie zapłaty w celu przeniesienia własności nadwyżki ponad saldo docelowe na rachunek danego Uczestnika w B. w Holandii.

*   W przypadku, gdy rachunek lokalny wykaże na koniec dnia roboczego saldo ujemne (w stosunku do salda docelowego), B. dokona płatności na rachunek lokalny w kwocie niezbędnej do osiągnięcia salda docelowego.

*   Odsetki będą naliczane w stosunku do sald dodatnich i ujemnych i będą przypisywane do poszczególnych rachunków co miesiąc.

*   Główny mechanizm cash poolingu będzie działał na poziomie rachunków prowadzonych przez B.. Poszczególne rachunki mogą pokazywać salda dodatnie i ujemne uczestników. Na koniec każdego dnia roboczego salda na rachunkach uczestników prowadzonych w B. będą w sposób nierzeczywisty sumowane w celu ustalenia wspólnego salda.

*   Po każdym miesiącu, odsetki będą kalkulowane dla każdego dnia roboczego w poprzednim miesiącu kalendarzowym w oparciu o saldo dla poszczególnych dni. Odsetki te będą następnie księgowane na rachunku danego Uczestnika (będą go odpowiednio powiększać lub pomniejszać).

*   Saldo odsetek naliczonych dla rachunku lokalnego i odsetek kalkulowanych ponownie dla salda całościowego będzie księgowane przez B. na rachunku wskazanego przez koordynatora wyznaczonego przez Głównego Uczestnika.

*   B., w imieniu Głównego Uczestnika, będzie dokonywał okresowych transferów sald wynikających z umowy cash poolingu.

*   Na koniec każdego miesiąca, Główny Uczestnik będzie transferował środki odpowiednio do i z rachunku w kwocie wynikającej z przedstawionej powyżej finalnej kalkulacji.

*   Główny stosunek ukształtowany na podstawie umowy cash poolingu będzie funkcjonować pomiędzy poszczególnymi Uczestnikami a Głównym Uczestnikiem, który będzie uprawniony do otrzymywania i dystrybuowania środków pieniężnych z operacji cash poolingowych. Pomimo, że każdy Uczestnik będzie upoważniony do indywidualnego negocjowania określonych warunków z Bankiem, podstawowy stosunek prawny ukształtowany umową cash poolu będzie ustanowiony na poziomie Uczestnika i Głównego Uczestnika oraz pomiędzy Głównym Uczestnikiem a Bankiem.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Wnioskodawca prosi o potwierdzenie, że opisana umowa cash poolingu nie będzie podlegała obowiązkowi podatkowemu w podatku od czynności cywilnoprawnych.
2.  Wnioskodawca prosi o potwierdzenie, że na gruncie opisanej umowy cash poolingu, w związku z wypłacanymi w ramach tej umowy odsetkami, nie powstanie obowiązek zapłaty podatku u źródła.
3.  W przypadku negatywnej odpowiedzi na pytanie 2, Wnioskodawca prosi o potwierdzenie, że na gruncie opisanej umowy cash poolingu, ewentualny podatek u źródła będzie obliczany i płacony na podstawie finalnej miesięcznej kalkulacji odsetek.

Niniejsza interpretacja dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku dochodowego od osób prawnych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Zdaniem Wnioskodawcy

Na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: ustawa o PCC) następujące czynności podlegają PCC:

1.  Umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  Umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  Umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
4.  Umowy dożywocia,
5.  Umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
6.  Ustanowienie hipoteki,
7.  Ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
8.  Umowy depozytu nieprawidłowego,
9.  Umowy spółki,
10.  Zmiany ww. umów, jeżeli powodują podwyższenie podstawy opodatkowania PCC oraz orzeczenia sądów (w tym polubownych), jeżeli wywołują takie same skutki prawne, jak ww. czynności.

Katalog czynności podlegających opodatkowaniu PCC ma charakter enumeratywny. Oznacza to, że wyłącznie umowy wyliczone w sposób wyraźny w art. 1 ust. 1 ustawy o PCC są przedmiotem opodatkowania PCC. Podkreślenia wymaga fakt, że pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych i praktyce organów podatkowych.

Wnioskodawca pragnie podkreślić, że sama nazwa zawartej umowy nie przesądza rodzaju zawartej umowy nazwanej. W ocenie Wnioskodawcy, zawarta umowa cash poolingu nie wypełnia przesłanek żadnej z czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o PCC, w szczególności nie jest to ani pożyczka ani depozyt nieprawidłowy. W związku z tym, umowa cash poolingu powinna być traktowana jako rodzaj umowy nienazwanej.

W świetle art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, poprzez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Pomimo pozornego podobieństwa, cash pooling nie wypełnia przesłanek wskazanych w definicji pożyczki przyjętej przez Kodeks cywilny.

Po analizie postanowień umowy cash poolingu nie jest możliwe zdefiniowanie „określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku”. Wręcz przeciwnie, kwota transferów dokonywanych pomiędzy Uczestnikami i Bankiem nie jest sprecyzowana w umowie cash poolingu. Kwota ta jest ustalana dopiero po potrąceniu sald rachunków bankowych.

Ponadto, podkreślenia wymaga fakt, że umowa pożyczki powinna precyzować jej strony (tj. dającego i biorącego pożyczkę). W przypadku umowy cash poolingu nie jest to możliwe, między innymi ze względu na większą ilość Uczestników niż stron w umowie pożyczki. Wnioskodawca nie jest również w stanie dokładnie określić, jaki inny Uczestnik otrzyma transfer środków pieniężnych. W momencie zawarcia umowy cash poolingu Wnioskodawca nie wie czy jego saldo w określonym dniu będzie dodatnie czy ujemne ani jaka będzie kwota ewentualnego transferu środków pieniężnych. Bank zobowiązuje się do nierzeczywistej konsolidacji sald w ramach Grupy. Następnie, w razie potrzeby Bank dokonuje przesunięć środków pieniężnych pomiędzy Uczestnikami wykazującymi salda dodatnie a Uczestnikami wykazującymi salda ujemne.

Ponadto, transfer środków w ramach umowy cash poolingu (tzn. transfery pomiędzy saldami ujemnymi i dodatnimi wykazywanymi przez Uczestników) powinien być traktowany jako usługa finansowa świadczona przez Bank. Co do zasady, usługi tego rodzaju są zwolnione z VAT. Jednocześnie, w świetle art. 2 pkt 4 ustawy o PCC, czynności cywilnoprawne nie podlegają PCC, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana VAT lub (z drobnymi, nieistotnymi w omawianym stanie faktycznym wyjątkami) zwolniona z VAT. Biorąc powyższe pod uwagę, cash pooling nie będzie podlegał PCC.

Wreszcie, podkreślenia wymaga przepis art. 1 ust. 4 ustawy o PCC, zgodnie z którym czynności cywilnoprawne podlegają PCC, jeżeli ich przedmiotem są:

1.  rzeczy znajdujące się na terytorium RP lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium RP;
2.  rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium RP i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium RP.

W świetle planowanej umowy cash pooling, środki pieniężne będące przedmiotem umowy będą się znajdowały poza granicami RP. Ponadto, nawet jeżeli Wnioskodawca ma siedzibę lub zarząd na terytorium RP, czynność cywilnoprawna (wynikająca z umowy cash poolingu) nie będzie dokonywana na terytorium RP, gdyż całość czynności związanych z cash poolingiem będzie przeprowadzana przez Bank mający siedzibę w Holandii. Konsekwentnie, w żadnym momencie przeprowadzania rozliczeń związanych z umową cash poolingu, czynności te będą dokonywane poza terytorium RP.

Mając powyższe na uwadze, Spółka stoi na stanowisku, że umowa cash poolingu nie będzie podlegała opodatkowaniu PCC. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w jednolitej praktyce organów podatkowych i orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo, Wnioskodawca pragnie powołać się na interpretacje podatkowe wydane przez:

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r. (IPPB2/436-38/10-4/AF),
*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2010 r. (IPPB2/436-47/10-2/MZ),
*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2010 r. (IPPB2/436-40/10-2/MZ),
*   Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 4 marca 2010 r. (IBPBII/436-320/09-2/AŻ),
*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 lutego 2010 r. (IPPB2/436-513/09-2/MZ),
*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 lutego 2010 r. (IPPB2/436-533/09-5/MZ).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 09 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki;

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne ( art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. j) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki i umowy depozytu nieprawidłowego.

W myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Depozyt nieprawidłowy został natomiast uregulowany w art. 845 Kodeksu cywilnego. Uznaje się również, że depozyt nieprawidłowy (przechowanie nieprawidłowe) jest umową szczególnego rodzaju, zawierającą elementy przechowania i pożyczki. Przedmiotem depozytu nieprawidłowego mogą być wyłącznie pieniądze lub rzeczy oznaczone tylko co do gatunku. Osoba biorąca pieniądze (rzecz) do depozytu nieprawidłowego, analogicznie do umowy pożyczki, ma obowiązek zwrócić tę sama ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Należy podkreślić, iż umowa cash pooling pozostaje na gruncie polskiego prawa umową nienazwaną. Ustawa Kodeks cywilny - w części zobowiązaniowej - nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy.

Przedstawiona we wniosku konstrukcja umowy cash pooling, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje istotnych jej znamion. „Cash pooling” polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej.

Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków netto.

W przypadku „cash poolingu” mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz bankiem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Uczestnik „cash poolingu” posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników „cash poolingu”.

Należy stwierdzić, iż zawarcie umowy dotyczącej kompleksowego zarządzania płynnością finansową „cash pooling” nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Czynności tego typu nie można również zakwalifikować jako umowy sprzedaży lub depozytu nieprawidłowego. Tym samym wszelkie czynności dokonywane w ramach umowy nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Reasumując, należy stwierdzić, iż umowa cash poolingu nie została wymieniona w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, czynności dokonywane w ramach umowy cash pooling nie będą podlegały opodatkowaniu ww. podatkiem zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie powyższej czynności pod kątem art. 1 ust. 4 i art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Odnosząc się do argumentacji Wnioskodawcy opartej na treści wskazanych interpretacji w uzasadnieniu własnego stanowiska, należy stwierdzić, iż interpretacje te co do zasady wiążą w sprawie, w której zostały wydane i nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym nie stanowią podstawy prawnej przy wydawaniu interpretacji.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.