Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-184/09-4/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2009-08-21
Teza: PCC w zakresie umów pożyczek
Słowa kluczowe: firma; pracownik; spółki; umowa-umowa pożyczki
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 2-art. 4; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 2-art. 5; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 3-art. 6

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 18.05.2009 r. (data wpływu 22.05.2009 r.) uzupełnionym pismem z dnia 20.07.2009 r. (data wpływu 23.07.2009 r.) na wezwanie Nr IPPB2/436-184/09-2/MZ z dnia 14.07.2009 r. (data nadania 14.07.2009 r., data doręczenia 17.07.2009 r. ) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej opłaty skarbowej oraz podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie umów pożyczek - jest:

*   **nieprawidłowe** \- w zakresie umów pożyczek zawartych od 1998 r. do 2000 r.

*   **prawidłowe** - w zakresie umów pożyczek zawartych od 2001 r. do 2009 r.

UZASADNIENIE

W dniu 22.05.2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej opłaty skarbowej oraz podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie umów pożyczek.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Firma udziela swoim pracownikom niskoprocentowych pożyczek (70% WIBORU rocznego) na różne cele (m.in. mieszkaniowe). Pożyczki są udzielane ze środków obrotowych Spółki, a ich udzielanie, co do zasady nie stanowi zakresu działalności spółki.

Pismem z dnia 14.07.2009 r. Nr IPPB2/436-184/09-2/MZ wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez:

*   Przesłanie pełnomocnictwa lub innego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem, z którego wynika prawo do występowania w imieniu Wnioskodawcy z wnioskiem o udzielenie interpretacji indywidualnej przez Panią Ewę F. Jeżeli z wnioskiem o udzielenie interpretacji indywidualnej występuje pełnomocnik, to należy podać adres pełnomocnika do doręczeń.

*   Wskazanie dat zawartych umów pożyczek.

*   Określenie miejsca dokonania czynności cywilnoprawnych oraz, gdzie znajdowały się pieniądze w chwili ich zawarcia.

Wnioskodawca uzupełnił wniosek w terminie informując, iż:

*   Pożyczki mają charakter powszechny i były udzielane w latach: 1998 – 2009.

*   Miejsce dokonania czynności cywilnoprawnych: Polska, W.; pieniądze znajdowały się na polskim rachunku bankowym.

*   Ponadto przesłano upoważnienie dla Pani Ewy F. do złożenia w imieniu Wnioskodawcy wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie opodatkowania pożyczek podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy umowa pożyczki jako czynność cywilnoprawna podlega opodatkowaniu tym podatkiem?
2.  Jeżeli opinia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie okaże się pozytywna tzn. pracownicy nie powinni opłacać podatku to:

*   Czy pracownicy mogą ubiegać o zwrot nienależnie opłaconego podatku? W jakim okresie od złożenia deklaracji (opłaty) mogą ubiegać się o zwrot podatku? Czy osoby, które otrzymały pożyczkę w 2003 r. i w latach następnych (na tych samych zasadach) mogą ubiegać się o zwrot podatku PCC?

Odpowiedź w zakresie pytania pierwszego stanowi przedmiot niniejszej interpretacji indywidualnej. W zakresie pozostałych pytań zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

**

Zdaniem wnioskodawcy:

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej „Ustawa PCC”) umowa pożyczki jako czynność cywilnoprawna podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Niemniej jednak, w ustawie PCC przewidziano sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W myśl art. 2 pkt 4 ww. ustawy nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług, lub zwolniona z podatku od towarów i usług.

Zgodnie, natomiast z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT zwolnione od podatku od towarów i usług są usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. Pod poz. 3 tego załącznika zwolnieniem objęto usługi pośrednictwa finansowego obejmujące udzielanie pożyczek.

W związku z powyższym, udzielanie pożyczek przez firmę zatrudnionym pracownikom poza systemem bankowym sklasyfikowane jako usługi pośrednictwa finansowego jest zwolnione z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Ponieważ z ustawy o VAT wynika, że zwolnione od podatku od towarów i usług są usługi pośrednictwa finansowego, czyli również pożyczki udzielane pracownikom przez spółkę, w związku z tym, na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy PCC nie będzie obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe – w zakresie umów pożyczek zawartych od 1998 r. do 2000 r., natomiast prawidłowe – w zakresie umów pożyczek zawartych od 01.01.2001 r. do 2009 r.

Z przedstawionego stanu faktycznego i uzupełnienia do wniosku wynika, iż Spółka udziela swoim pracownikom niskoprocentowych pożyczek na różne cele. Pożyczki są udzielane ze środków obrotowych Spółki, a ich udzielanie, co do zasady nie stanowi zakresu działalności spółki. Pożyczki mają charakter powszechny i były udzielane w latach: 1998 r. - 2009 r. Miejsce dokonania czynności cywilnoprawnych: Polska, Warszawa; pieniądze znajdowały się na polskim rachunku bankowym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (t. j. Dz. U. z 1989 r. Nr 4, poz. 23 ze zm.) opłacie skarbowej podlegały umowy pożyczki.

Czynności cywilnoprawne podlegały opłacie skarbowej, jeżeli dotyczyły rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych podlegających wykonaniu w Polsce (art. 1 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej obowiązek uiszczenia opłaty ciążył na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. Art. 4 ust. 2 pkt 2 tej ustawy określa, iż obowiązek uiszczenia opłaty ciążył solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnych.

Należy wskazać, iż art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o opłacie skarbowej określał, iż nie podlegają opłacie skarbowej umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz.50), oraz inne tego rodzaju umowy, objęte zwolnieniami na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 i 7, a także umowy sprzedaży zawierane przez podatników, o których mowa w art. 14 tej ustawy, w zakresie czynności zwolnionych od podatku. Umowy pożyczki nie zostały wymienione w tym przepisie, a więc nawet gdyby były zawarte przez Spółkę w wykonaniu usługi finansowej nie mogłyby korzystać z wyłączenia z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej.

Ponadto zgodnie z § 68 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 136, poz. 705 ze zm.) zwalniało od opłaty skarbowej pożyczki udzielane przez podmioty gospodarcze, prowadzące działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek na podstawie przepisów prawa bankowego.

Nadmienia się, iż działalność w zakresie udzielania pożyczek pieniężnych należy do czynności bankowych, do których uprawnione są banki, zaś spółki prawa handlowego działalność taką mogą wykonywać, jeżeli posiadają zezwolenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego.

Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Spółkę nie wynika, aby posiadała takie zezwolenie. A zatem przepis ten nie dotyczył tych podmiotów, które udzielały pożyczek w celach zarobkowych, bez zezwolenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo bankowe (Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359 ze zm.).

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 86, poz. 959 ze zm., Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zm. oraz Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) podatkowi temu podlegają umowy pożyczki. Wskazać przy tym należy, iż brzmienie przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) nie zmieniło się od dnia wejścia w życie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, czyli od dnia 1 stycznia 2001 r.

Nadmienia się, iż zgodnie z art. 14 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych do czynności dokonanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy obowiązujące w chwili dokonania tej czynności.

Art. 1 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2001 r. określa, iż podatkowi temu podlegają czynności, jeżeli ich przedmiotem są:

1.  rzeczy znajdujące się na terytorium RP lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium RP;
2.  rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium RP i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium RP.

Na podstawie art. 4 pkt 1 tej ustawy obowiązek podatkowy ciąży na stronach czynności cywilnoprawnych. Obowiązek zapłaty podatku ciąży solidarnie na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej będących stronami czynności cywilnoprawnej (art. 5 ust.1 ustawy). Z dniem 01.01.2007 r. art. 4 ustawy o podatku o podatku od czynności cywilnoprawnych został zmieniony, obowiązek podatkowy przy umowie pożyczki ciąży na biorącym pożyczkę. Obowiązek zapłaty podatku ciąży na podatnikach tego podatku (art. 5 ust. 1 powyższej ustawy).

Należy wskazać, że od dnia 01.01.2001 r. w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziano jednak sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Stosownie do art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności na podstawie odrębnych przepisów jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest zwolniona od tego podatku.

Przepis ten z dniem 01.05.2004 r. został znowelizowany i otrzymał brzmienie - nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest z niego zwolniona, z wyjątkiem umów sprzedaży i zamiany zwolnionych z podatku od towarów i usług, których przedmiotem są nieruchomości lub ich części albo prawo użytkowania wieczystego.

Ostatnia nowelizacja artykułu 2 pkt 4 nastąpiła w dniu 01.01.2007 r. - nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

1.  opodatkowana podatkiem od towarów i usług,
2.  zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:

*   umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,
*   umowy spółki i jej zmiany,
*   umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

A zatem, o wyłączeniu czynności spod działania przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie decyduje przy tym okoliczność, że strony tej umowy są podatnikami podatku od towarów i usług, lecz wyłącznie fakt, że przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej konkretnej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest zwolniona z tego podatku.

W związku z tym podkreślić należy, iż jakkolwiek zapytanie Wnioskodawcy dotyczy opodatkowania umów pożyczek podatkiem od czynności cywilnoprawnych, to jednak w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga kwestia czy powyższe transakcje podlegają regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem ocena ta ma zasadnicze znaczenie dla ewentualnego objęcia ich podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Objęcie tych czynności podatkiem od towarów i usług może bowiem skutkować wyłączeniem obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Reasumując należy stwierdzić, iż umowy pożyczki zawarte w latach 1998 - 2009 podlegały opodatkowaniu opłatą skarbową oraz podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Nadmienia się, iż jeżeli umowy pożyczki zawarte od dnia 01.01.2001 r. do 2009 r. były objęte zakresem ustawy o podatku od towarów i usług, nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Natomiast, pożyczki zawarte do 2000 r. nie mogły korzystać z przedmiotowego wyłączenia, ponieważ w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o opłacie skarbowej nie zostały wymienione umowy pożyczki jako nie podlegające opodatkowaniu tym podatkiem. Ponadto w § 68 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej zwolnione były wyłącznie pożyczki udzielane przez podmioty gospodarcze, które prowadziły działalność w zakresie kredytowania i udzielania pożyczek na podstawie przepisów prawa bankowego. A zatem przepis ten nie dotyczył tych podmiotów, które udzielały pożyczek w celach zarobkowych, bez zezwolenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359 ze zm.). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Spółkę nie wynika, aby posiadała zezwolenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.

**