Zmiana interpretacji indywidualnej
Sygnatura: DD9/033/225/SEW/2014/RWPD-3691
Organ: Minister Finansów
Data wydania: 2014-05-08
Teza: Czy wynagrodzenie radcy prawnego, wykonującego zawód w ramach kancelarii radcy prawnego oraz osiągającego przychody z pozarolniczej działalność gospodarczej (PKD 69.10.Z,), w zamian za świadczenie pomocy prawnej z urzędu, powinno stanowić źródło przychodu z tytułu działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pk 6 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), czy też powinno być rozpoznane jako źródło przychodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 10 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych)?
Słowa kluczowe: działalność-działalność gospodarcza; działalność-działalność wykonywana osobiście; kwalifikacje; obrona-obrona z urzędu; pomoc-pomoc prawna; przychód; radca prawny
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 13

Zmiana interpretacji indywidualnej

Na podstawie art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) Minister Finansów, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości interpretacji indywidualnej z dnia 8 sierpnia 2013 r. Nr ITPB1/415-597/13/IG wydanej w imieniu Ministra Finansów przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, zmienia z urzędu wyżej wymienioną interpretację stwierdzając, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 20 maja 2013 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie kwalifikacji do źródła przychodów wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu - **jest prawidłowe.**

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.), wydał w dniu 8 sierpnia 2013 r., w imieniu Ministra Finansów, interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie kwalifikacji przychodów z tytułu świadczenia pomocy prawnej na rzecz osób, którym sąd przyznaje pomoc z urzędu. Interpretacja wydana została na wniosek Pana Ł. D. z dnia 20 maja 2013 r.

**Z przedstawionego we wniosku zaistniałego stanu faktycznego wynika,** że Wnioskodawca wykonuje zawód radcy prawnego w ramach kancelarii radcy prawnego oraz jest jednocześnie podatnikiem wykonującym pozarolniczą działalność gospodarczą, zaś wyłącznym przedmiotem tej działalności jest "działalność prawnicza" (kod PKD: 69.10.Z.). W ramach przynależności Wnioskodawcy do samorządu zawodowego radców prawnych, na podstawie przepisów ustawy 6 lipca 1982 r. Wnioskodawca zobowiązany jest do świadczenia pomocy prawnej na rzecz osób, którym sąd przyznaje pomoc prawną z urzędu (por. przykładowo art. 117 -124 k.p.c). Zgodnie zaś z art. 117 (3) k.p.c. o wyznaczenie radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych, która wyznacza radcę prawnego w przepisanym terminie. Po zakończeniu danego postępowania sądowego, w postanowieniu kończącym postępowanie sąd zasądza na rzecz radcy prawnego odpowiednią opłatę na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (tekst jednolity z dnia 25 lutego 2013 r.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Zgodnie zaś z par. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia sąd zobowiązany jest podwyższyć zasądzaną opłatę o podatek od towarów i usług. Rozliczenie zatem wynagrodzenia radcy prawnego w związku ze świadczeniem usługi prawnej z urzędu następuje na podstawie faktury VAT.

**W związku z powyższym zadano pytanie:** Czy wynagrodzenie radcy prawnego, wykonującego zawód w ramach kancelarii radcy prawnego oraz osiągającego przychody z pozarolniczej działalność gospodarczej (PKD 69.10.Z,), w zamian za świadczenie pomocy prawnej z urzędu, powinno stanowić źródło przychodu z tytułu działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pk 6 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), czy też powinno być rozpoznane jako źródło przychodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 10 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych)?

Zdaniem Wnioskodawcy, wynagrodzenie radcy prawnego z tytułu świadczenia pomocy prawnej z urzędu powinno zostać potraktowane jako przychód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. Za powyższym stanowiskiem przemawia okoliczność, że świadczona pomoc z urzędu mieści się w zakresie prowadzonej przez radcę prawnego działalności gospodarczej wyrażonej definicją art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również zawiera się w podstawowej formule wykonywania zawodu radcy prawnego (por. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych). Ponadto, w przypadku świadczenia pomocy prawnej z urzędu radca nie działa na "zlecenie" sądu, lecz wyłącznie w wykonaniu ustawowego obowiązku korporacyjnego. W konsekwencji należy przyjąć, że w niniejszym przypadku nie może być mowy o zastosowaniu regulacji przepisu art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaś osiągnięty przychód z tytułu świadczonej pomocy prawnej z urzędu, powinien zostać potraktowany wyłącznie jako źródło przychodu z pozarolnicznej działalności gospodarczej. Stąd ewentualne pobieranie zaliczek na podatek dochodowy przez sąd wypłacający wynagrodzenie, powinno zostać potraktowane jako bezprawne. Na poparcie powyższego stanowiska Wnioskodawca powołuje się na argumentację zawartą w uzasadnieniu do wyroku NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2300/10.

Wydając w imieniu Ministra Finansów, interpretację indywidualną z dnia 8 sierpnia 2013 r. Nr ITPB1/415-597/13/IG, Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe stwierdzając m.in., że (… ) przychody radcy prawnego z tytułu świadczenia z urzędu, na zlecenie sądu, pomocy prawnej, należy kwalifikować do przychodów z tytułu działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w powoływanym wyżej art. 13 pkt 6 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (\`(...)\`).

**Po zapoznaniu się z aktami sprawy Minister Finansów zważył, co następuje.**

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5a pkt 6 ustawy jest to działalność zarobkowa:

1.  wytwórcza, budowlana handlowa, usługowa,
2.  polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywania kopalin ze złóż,
3.  polegająca na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

\- prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1,2 i 4-9.

Natomiast w myśl art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy, odrębnym źródłem przychodów jest działalność wykonywana osobiście. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9.

Podkreślić przy tym należy, że umocowanie do świadczenia pomocy prawnej z urzędu obliguje pełnomocnika do podejmowania stosownych czynności procesowych na rzecz strony (oskarżonego), dla której został ustanowiony pełnomocnikiem (obrońcą) z urzędu, i jednocześnie stanowi zobowiązanie Skarbu Państwa do wypłaty ustanowionemu w tym trybie pełnomocnikowi wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej.

Problematyka, na gruncie przepisów wyżej wymienionej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odpowiedniego kwalifikowania do źródła przychodów wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych) ustanowionych z urzędu, wykonujących zawód w różnych formach prawnych przewidzianych dla tych pełnomocników, z tytułu udzielonej przez nich nieopłaconej pomocy prawnej, była przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, które nie było jednolite.

Wobec zaistniałej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie całej Izby Finansowej, podjął w dniu 21 października 2013 r. uchwałę, sygn. akt II FPS 1/13, w której stwierdził, że "wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zależnie od formy prawnej w jakiej wykonuje on swój zawód, należy kwalifikować do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) – w przypadku gdy pomoc prawną z urzędu pełnomocnik wykonuje prowadząc działalność zawodową w formie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., a gdy czyni to w ramach innych form wykonywania swojego zawodu – wynagrodzenie to należy kwalifikować do źródła przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy".

Mając na uwadze powyższe, Minister Finansów wydał interpretację ogólną z dnia 21 listopada 2013 r. Nr DD3/033/181/CRS/13/RD-90955/13, w której stwierdził m.in., że (\`(...)\`) kwalifikacja do źródła przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, jest zależna od formy prawnej wykonywania przez niego zawodu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego czy rzecznika patentowego.

Jeżeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy czy rzecznik patentowy działalność zawodową wykonuje w formie organizacyjnej, w ramach której osiąga dochody kwalifikowane do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT, wówczas wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy zaliczyć do przychodów z tego źródła.

Jeżeli natomiast radca prawny, doradca podatkowy czy rzecznik patentowy wykonuje swoją działalność zawodową w innej formie, np. w ramach stosunku pracy, wówczas ich wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy kwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 6 ustawy PIT. W tym przypadku na sądzie spoczywają obowiązki płatnika, określone w art. 41 ust. 1 oraz w art. 42 ust. 1 i 2 ustawy PIT(\`(...)\`).

Należy również wskazać, że wyżej wymienioną interpretacją ogólną, Minister Finansów zmienił dotychczasową interpretację ogólną z dnia 4 września 2002 r. Nr PB5/KD-033-317-2122/02, kwalifikującą omawiane przychody do źródła przychodów z działalności wykonywanej osobiście.

W świetle powyższego, stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej opisanego zaistniałego stanu faktycznego, należy uznać za prawidłowe.

W konsekwencji należało również, z urzędu, dokonać zmiany pisemnej interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działającego w imieniu Ministra Finansów, gdyż stwierdzono jej nieprawidłowość.

Zgodnie z art. 14e § 1 Ordynacji podatkowej, Minister Finansów może, z urzędu, zmienić wydaną interpretację ogólną lub indywidualną, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Przepis ten nie zawiera ograniczeń czasowych, co oznacza, że jeśli stwierdzona zostanie nieprawidłowość wydanej interpretacji indywidualnej, Minister Finansów może, z urzędu zmienić ją w dowolnym czasie.

Zmieniona interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zmienianej interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie Ministra Finansów – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu zmienionej interpretacji – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosi się (w dwóch egzemplarzach) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi Ministra Finansów na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli Minister Finansów nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Skargę wnosi się za pośrednictwem Ministra Finansów, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), na adres: ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.