Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPTPB1/4511-297/15-2/MH
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi
Data wydania: 2015-07-28
Teza: Czy w obecnym stanie prawnym u najemców lokali mieszkalnych komunalnych, którzy wykonują świadczenie rzeczowe jakim będzie odpracowanie wymagalnego (należnego) czynszu, powstaje obowiązek podatkowy, a tym samym, czy płatnik ma obowiązek poboru z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych?
Słowa kluczowe: czynsz; przychód; zadłużenie; świadczenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 20 maja 2015 r. (data wpływu 20 maja 2015 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązków płatnika – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 20 maja 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca działający w formie jednostki budżetowej Miasta X, który zarządza jej mieniem komunalnym, posiada w zakresie swoich obowiązków między innymi zawieranie umów najmu lokali mieszkalnych – komunalnych. Przedmiotem działalności Wnioskodawcy jest również windykowanie należności związanych z zajmowaniem lokali mieszkalnych przez najemców. Wnioskodawca jest także stroną umów najmu jako wynajmujący, jednocześnie będąc upoważniony do windykowania zaległości czynszowych.

W przyszłości u Wnioskodawcy zaległy czynsz będzie mógł być odpracowany.

Pod pojęciem „dłużnika” rozumie się osobę, która jest najemcą lokalu mieszkalnego znajdującego się w zasobach komunalnych Gminy (posiadającą tytuł prawny do lokalu w postaci umowy najmu). Dłużnicy są osobami fizycznymi, natomiast ich zaległość wobec Wnioskodawcy powstała w związku z nieuregulowaniem należności czynszowych w zajmowanych lokalach mieszkalnych. Zadłużenie nie wynika z prowadzonej przez dłużników działalności gospodarczej – dotyczy wyłącznie lokali mieszkalnych zajmowanych przez osoby fizyczne.

Wobec niewywiązywania się dłużników ze zobowiązania pieniężnego wynikającego z zawartych umów najmu lokali mieszkalnych, Wnioskodawca chce skorzystać z dyspozycji art. 453 i 659 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), gdzie czynsz – świadczenie pieniężne zostanie zastąpione świadczeniem rzeczowym (tzw. świadczenie w miejsce wypełnienia). Jego przedmiotem będzie wykonywanie różnych prac mieszczących się w ramach działalności statutowej Wnioskodawcy, zastępczo, w zamian za brak po stronie dłużnika zapłaty za istniejące zobowiązanie z tytułu najmu (czynsz). Wartość świadczenia nie będzie wyższa niż porównywalna wartość prac wynikająca z zawartych umów o odpracowywaniu zaległości. Przedmiotowe zaległości obejmować będą wyłącznie wymagalny (należny) czynsz.

Tym samym, celem możliwości realizowania przez dłużników czynności związanych z odpracowaniem ww. należności, zawierane będzie stosowne porozumienie przewidujące, zgodnie z art. 453 i 659 par. 2 Kodeksu cywilnego, możliwość zapłaty czynszu za zgodą wynajmującego – Wnioskodawcy, także w formie świadczenia rzeczowego, polegającego na wykonywaniu na rzecz Wnioskodawcy różnego rodzaju prac o charakterze porządkowym np. zamiatanie chodników i placów, odśnieżanie chodników i placów, wrzucanie opału do kotłowni, drobne prace naprawcze lub malarskie itp.

Zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania, spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa – tak jakby nastąpiło wykonanie zobowiązania, przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez dłużnika.

Z kolei w myśl art. 659 par. 1 i 2 Kodeksu cywilnego, poprzez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania na czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.

Ponadto, zdaniem Wnioskodawcy, dotychczas uważano – stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3 są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W związku z powyższym świadczenia rzeczowe w miejsce opłat czynszowych nie stanowiły w dotychczasowych interpretacjach podatkowych źródła przychodu dla dłużnika.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Wobec zmiany wprowadzonej w dniu 1 stycznia 2015 r. w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. wprowadzenia art. 14 ust. 2 lit. e) o treści: „W przypadku, gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Przepis art. 19 stosuje się odpowiednio”, powstaje pytanie:

Czy w obecnym stanie prawnym u najemców lokali mieszkalnych komunalnych, którzy wykonują świadczenie rzeczowe, jakim będzie odpracowanie wymagalnego (należnego) czynszu, powstaje obowiązek podatkowy, a tym samym, czy płatnik ma obowiązek poboru z tego tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawcy, świadczenie rzeczowe jakim będzie odpracowanie wymagalnego (należnego) czynszu nie rodzi obowiązku podatkowego, a zatem nie ma obowiązku poboru z tego tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, w oparciu o treść art. 11 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), ponieważ wszelkie spłaty długów były i są dla dłużnika obojętne podatkowo.

Zdaniem Wnioskodawcy, skoro przepisy prawa cywilnego dopuszczają taką formę regulacji długów, to ustawy podatkowe nie mogą wprowadzać dodatkowego obciążenia z tytułu spłaty zobowiązania w innej formie niż pieniądz. W ocenie Wnioskodawcy, wszelkie spłaty długów są dla dłużnika obojętne podatkowo, nie można bowiem z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze przedstawione zdarzenie przyszłe oraz stan prawny obowiązujący w zakresie mającym do niego zastosowanie, zdaniem Wnioskodawcy, na gruncie ustawy o podatku od osób fizycznych odpracowanie przez dłużnika wymagalnego (należnego) czynszu w formie świadczenia rzeczowego – różnego rodzaju prace o charakterze porządkowym, np. zamiatanie chodników i placów, odśnieżanie chodników i placów, wrzucanie opału do kotłowni, drobne prace naprawcze lub malarskie – nie będzie skutkowało u dłużnika powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, o którym jest mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a co za tym idzie, Wnioskodawca uważa, że nie będzie miał – jako płatnik – obowiązku poboru z tego tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 20 ust. 3 i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy, za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 (pozarolniczej działalności gospodarczej), uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 20 ust. 3 i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy, za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 (pozarolniczej działalności gospodarczej), uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Zgodnie z brzmieniem art. 453 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jest to instytucja prawna zwana datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania). Jej celem jest wygaśnięcie istniejącego pomiędzy stronami zobowiązania (w tym przypadku powstałego z tytułu zaległego czynszu), poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez dłużnika.

Przechodząc do podatkowych aspektów opisanych czynności, stwierdzić należy, że wszelkie spłaty długów są dla dłużnika obojętne podatkowo, nie można bowiem z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których mowa w art. 11 ust. 1 lub art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca zarządza mieniem komunalnym, a także w zakresie swoich obowiązków zawiera umowy najmu lokali mieszkalnych – komunalnych oraz windykuje należności związane z zajmowaniem lokali mieszkalnych przez najemców. W przyszłości u Wnioskodawcy zaległy czynsz, dotyczący wyłącznie lokali mieszkalnych zajmowanych przez osoby fizyczne, będzie odpracowywany. Wnioskodawca chce skorzystać z dyspozycji art. 453 i 659 Kodeksu cywilnego, gdzie czynsz – świadczenie pieniężne zostanie zastąpione świadczeniem rzeczowym (tzw. świadczenie w miejsce wypełnienia). Jego przedmiotem będzie wykonywanie różnych prac mieszczących się w ramach działalności statutowej Wnioskodawcy, zastępczo w zamian za brak po stronie dłużnika zapłaty za istniejące zobowiązanie z tytułu najmu (czynsz). Celem odpracowania przez dłużników ww. należności, zawierane będzie stosowne porozumienie przewidujące zgodnie z art. 453 i 659 par. 2 Kodeksu cywilnego, możliwość zapłaty czynszu za zgodą Wnioskodawcy, także w formie świadczenia rzeczowego, polegającego na wykonywaniu na rzecz Wnioskodawcy różnego rodzaju prac o charakterze porządkowym, np. zamiatanie chodników i placów, odśnieżanie chodników i placów, wrzucanie opału do kotłowni, drobne prace naprawcze lub malarskie itp.

Reasumując, mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis zdarzenia przyszłego oraz stan prawny obowiązujący w zakresie mającym do niego zastosowanie należy stwierdzić, że po stronie najemców lokali komunalnych, którzy wykonują świadczenie rzeczowe jakim będzie odpracowanie wymagalnego (należnego) czynszu, nie powstanie obowiązek podatkowy, a co za tym idzie, Wnioskodawca, jako płatnik, nie będzie zobowiązany do poboru z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Należy przy tym zastrzec, że przy wydawaniu niniejszej interpretacji tutejszy Organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe jest zgodne ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.