Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB4/415-400/11-4/JS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2011-07-18
Teza: Wypłacona kwota nie stanowi odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów odrębnych ustaw, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie znajdzie również zastosowania do wypłaconej kwoty przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b. W związku z tym wypłacona Wnioskodawcy kwota nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. Tym samym wypłacone świadczenie na podstawie ugody sądowej zawartej z byłym pracodawcą stanowi dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Słowa kluczowe: odszkodowania; pracownik-były pracownik; ugody-ugoda sądowa
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana przedstawione we wniosku z dnia 10.05.2011 r. (data wpływu 16.05.2011 r.) oraz uzupełnieniu z dnia 27.06.2011 r. (data nadania 27.06.2011 r., data wpływu 30.06.2011 r.) na wezwanie z dnia 17.06.2011 r. Nr IPPB4/415-400/11-2/JS o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowania wypłaconego byłemu pracownikowi na mocy zawartej ugody sądowej - **jest nieprawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 16.05.2011 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowania wypłaconego byłemu pracownikowi na mocy zawartej ugody sądowej.

Z uwagi na braki formalne, pismem Nr IPPB4/415-400/11-2/JS z dnia 17.06.2011 r. (data nadania 17.06.2011 r., data doręczenia 24.06.2011 r.) tut. Organ wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez doprecyzowanie zaistniałego stanu faktycznego oraz przedstawienie własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego w związku z zadanym pytaniem.

Pismem z dnia 27.06.2011 r. (data nadania 27.06.2011 r., data wpływu 30.06.2011 r.) Wnioskodawca uzupełnił wniosek w terminie.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Dnia 01.04.2010 r. w biurze podawczym Sądu Rejonowego Wnioskodawca złożył pozew przeciwko byłemu pracodawcy. Pozew dotyczył zapłaty na rzecz Wnioskodawcy pewnej kwoty odszkodowania tytułu nierównego traktowania w zatrudnieniu z art. 11 pkt 3 zgodnie z art. 18 KP, poprzez jednoczesne przedstawienie dwóch trybów rozwiązania umowy o pracę tj. wypowiedzenia i porozumienia stron, co stanowi delikt art. 415 KC. Na rozprawie w dniu 11.02.2011 r. pozwana firma zaproponowała ugodę, na którą Wnioskodawca wyraził zgodę. Firma zobowiązała się wypłacić na rzecz Wnioskodawcy kwotę 17.550 zł brutto tytułem ugody sądowej. Na pytanie, czy kwota ta podlega opodatkowaniu, przewodniczący sądu nie zajął jednoznacznego stanowiska.

W dniu 28.02.2011 r. na konto bankowe Wnioskodawcy wpłynęła kwota 14.391 zł. Potrącony został przez pracodawcę podatek od kwoty ugody sądowej w wysokości 3.159 zł. W odpowiedzi na pytanie skierowane do firmy odnośnie podstawy odprowadzenia podatku od osób fizycznych Wnioskodawca uzyskał następujące uzasadnienie: „Podatek został potrącony, gdyż zawarta ugoda nie spełnia art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie doszło do rozstrzygnięcia przed sądem przedmiotu spotu, zatem wypłacona kwota ugody nie ma charakteru odszkodowawczego”. Według wiedzy Wnioskodawcy interpretacja firmy jest niezgodna z prawem podatkowym, gdyż ugoda zawarta przed sądem jest zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednocześnie pozew Wnioskodawcy przeciwko firmie miał charakter odszkodowawczy, a nie był związany z zaległościami płacowymi firmy w stosunku do Wnioskodawcy. Ponadto Wnioskodawca wskazuje, iż umowa pomiędzy pracodawcą a Wnioskodawcą była zawarta na czas nieokreślony. Rozwiązanie umowy o pracę odbyło się poprzez przedstawienie dwóch trybów rozwiązania umowy o pracę datowanych na 26.03.2010 r. Pierwszy to rozwiązanie umowy z 3 miesięcznym wypowiedzeniem zawierających 11 ogólnikowych przyczyn rozwiązani umowy, drugi to rozwiązanie umowy za porozumieniem stron z 1 miesięcznym wypowiedzeniem. Pracodawca używając nacisków i szantażu spowodował podpisanie rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Wnioskodawca skierował do sądu pracy sprawę o zapłatę odszkodowania za dyskryminację w zatrudnieniu, poprzez przeprowadzenie przez pracodawcę niezgodnego z prawem trybu rozwiązania umowy o pracę. Ugoda sądowa została zawarta z inicjatywy pracodawcy, a jej wysokość została ustalona przed sądem. W treści ugody sądowej jest zapis: „Pozwana firma M. wypłaci na rzecz powoda kwotę 17.550 zł brutto tytułem ugody na rachunek bankowy w terminie 14 dni od podpisania ugody”. Wnioskodawca wskazuje, że wypłacona kwota nie stanowi rekompensaty za utracone przez Niego w wyniku rozwiązania umowy spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę, a stanowi odszkodowanie za szantaż i nierówne traktowanie w momencie rozwiązywania umowy o pracę, co było treścią pozwu sądowego przeciw pracodawcy.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

Czy w przypadku ugody zawartej przed sądem, kwota ugody podlega podatkowi dochodowemu od osób fizycznych?

Czy pozwana firma słusznie odprowadziła podatek dochodowy w imieniu Wnioskodawcy, mimo że w momencie zaistnienia faktu podpisania ugody sądowej, Wnioskodawca nie był już pracownikiem tej firmy, jeśli w ogóle podatek powinien zostać potrącony?

Zdaniem Wnioskodawcy,

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego SK 51/06 z dnia 29.11.2006 r. i zmiany w przepisach prawa podatkowego z dnia 26.04.2008 r. (Dz. U. z 06.06.2008 r. Nr 97 poz. 263) ugoda sądowa zwolniona jest z podatku dochodowego od osób fizycznych. Zdaniem Wnioskodawcy pracodawca bezpodstawnie odprowadził podatek dochodowy od osób fizycznych od zawartej ugody sądowej. Uważa, że intencją ustawodawcy było zawieranie ugód przed sądem i nie rozstrzyganie ich poprzez długotrwałe procesy.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego, stwierdzam, co następuje.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy źródłami przychodów są: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty powyżej zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wskazane jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. Takim przychodem jest również przedmiotowa kwota pieniężna wynikająca z ugody sądowej.

Natomiast kwestie zasad i podstawy do wypłaty odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę reguluje ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.).

Stosownie do postanowień art. 45 § 1 ustawy Kodeks pracy, w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. W myśl art. 45 § 2 ustawy Kodeks pracy sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu. Odszkodowanie, o którym mowa w art. 45 ustawy Kodeks pracy, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 47¹ ustawy Kodeks pracy).

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Ustawodawca wyłączył z opodatkowania te odszkodowania, których wysokość lub zasady wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw, z wyjątkiem wymienionych w lit. a-g tego przepisu, t. j. między innymi odszkodowań wypłacanych na podstawie zawartych ugód i umów innych niż ugody sądowe.

Ponadto, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub inne zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Należy zaznaczyć, że zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy objęte są tylko odszkodowania (zadośćuczynienia), których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Powyżej przywołane przepisy wskazują, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań. Zwolnieniu podlegają także inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, z wyjątkami wskazanymi w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a)-b). Na mocy tegoż przepisu wolne od podatku są inne odszkodowania niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów prawa, otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, z wyjątkami wymienionymi powyżej. Podstawowym warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie przytoczonego przepisu jest jego odszkodowawczy charakter. Ww. przepis zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania (rekompensaty), które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy jak i niemajątkowy. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegająca na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego i jego uzupełnienia wynika, iż umowa pomiędzy pracodawcą a Wnioskodawcą była zawarta na czas nieokreślony. Rozwiązanie umowy o pracę odbyło się poprzez przedstawienie dwóch trybów rozwiązania umowy o pracę datowanych na 26.03.2010 r. Pierwszy to rozwiązanie umowy z 3 miesięcznym wypowiedzeniem zawierających 11 ogólnikowych przyczyn rozwiązani umowy, drugi to rozwiązanie umowy za porozumieniem stron z 1 miesięcznym wypowiedzeniem. Pracodawca używając nacisków i szantażu spowodował podpisanie rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Wnioskodawca skierował do sądu pracy sprawę o zapłatę odszkodowania za dyskryminację w zatrudnieniu, poprzez przeprowadzenie przez pracodawcę niezgodnego z prawem trybu rozwiązania umowy o pracę. Ugoda sądowa została zawarta z inicjatywy pracodawcy, a jej wysokość została ustalona przed sądem. Wnioskodawca złożył pozew przeciwko byłemu pracodawcy, dotyczący zapłaty kwoty odszkodowania z tytułu nierównego traktowania w zatrudnieniu. W dniu 11.02.2011 r. pozwana firma zaproponowała ugodę, na którą Wnioskodawca wyraził zgodę. Firma zobowiązała się wypłacić na rzecz Wnioskodawcy kwotę 17.550 zł brutto tytułem ugody sądowej. W dniu 28.02.2011 r. na konto bankowe Wnioskodawcy wpłynęła kwota 14.391 zł. Potrącony został przez pracodawcę podatek od kwoty ugody sądowej w wysokości 3.159 zł.

Zgodnie z art. 917 ustawy Kodeks cywilny strony zawierające ugodę, czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Uwzględniając powyższe stwierdzić zatem należy, że kwota wypłacona pracownikowi wynika jedynie z ustaleń zawartych pomiędzy stronami ugody, ma charakter czysto umowny, a jej wysokość uwzględnia interesy obu stron. Kwota ta ma zatem rekompensować pracownikowi utracone przez niego, w wyniku rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę. W związku z tym należy uznać, iż określone w ugodzie świadczenie przyznane byłemu pracownikowi nie jest odszkodowaniem wynikającym z przepisów odrębnych ustaw, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zastosowanie do tej części świadczenia mógłby mieć przepis art. 21 ust.1 pkt 3b tej ustawy, jednakże zgodnie z art. 21 ust.1 pkt 3b lit b) ww. ustawy, zwolnienie nie ma zastosowania do odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W związku z powyższym należy uznać, iż wypłacona kwota nie stanowi odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów odrębnych ustaw, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie znajdzie również zastosowania do wypłaconej kwoty przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b. W związku z tym wypłacona Wnioskodawcy kwota nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Tym samym wypłacone świadczenie na podstawie ugody sądowej zawartej z byłym pracodawcą stanowi dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli przedstawiony we wniosku stan faktyczny różni się od stanu faktycznego występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Wnioskodawcy w zakresie dotyczącym rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.