Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPB2/436-186/08/HS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2008-12-22
Teza: Czy umowa cash pooling podlega opodatkowaniu podatkiem pcc?
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności cywilnoprawne; umowa-umowa nienazwana; usługi-usługi finansowe
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007r. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki przedstawione we wniosku z dnia 06 października 2008r. (data wpływu do tut. BKIP 15 października 2008r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy cash poolingu - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 15 października 2008r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy cash poolingu.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Spółka będąca wnioskodawcą oraz polskie spółki powiązane wchodzące w skład grupy planują zawarcie z Bankiem umowy cash poolingu. Umowa ma na celu zwiększenie efektywności działalności gospodarczej prowadzonej przez Posiadaczy Rachunków poprzez zoptymalizowanie kosztów zaciągniętego kredytu i odpowiednie wykorzystanie sumy dziennych sald na rachunkach bankowych Posiadaczy Rachunków. Każdy z Posiadaczy Rachunków przystępując do Umowy zakłada, że uczestnictwo w Umowie przyczyni się do zmniejszenia obciążeń z tytułu odsetek od kredytu przyznanego przez Bank danemu Posiadaczowi Rachunku oraz pozwoli na uzyskiwanie większych przychodów z tytułu odsetek od środków zgromadzonych w Banku na rachunku bieżącym. We wniosku wnioskodawca przedstawił kluczowe jego zdaniem postanowienia umowy.

Preambuła umowy zawiera następujące ustalenia:

*   Na podstawie odrębnych umów rachunków bankowych bieżących zawartych przez Bank z Posiadaczami Rachunków tzn. Spółką i pozostałymi spółkami, Bank przechowuje środki pieniężne Posiadaczy Rachunków i dokonuje na ich zlecenie rozliczeń pieniężnych;
*   Agent w tym przypadku wnioskodawca posiada w Banku rachunek bankowy bieżący tak jak każdy inny Posiadacz Rachunku oraz rachunek pomocniczy do swojego rachunku bieżącego przeznaczony do dokonywania rozliczeń i przeprowadzania operacji związanych z Umową;
*   Agent jest gotowy nabywać od Banku jego wierzytelności wobec Posiadaczy Rachunków oraz przejmować dług Banku wobec Posiadaczy Rachunków;
*   Bank jest gotowy zbywać na rzecz Agenta wierzytelności oraz zobowiązania Banku wobec Posiadaczy Rachunków;

Art. 1 Pojęcia wymienione poniżej, a napisane w Umowie wielką literą mają następujące znaczenie:

*   "Dług" oznacza zobowiązanie Banku wobec któregokolwiek Posiadacza Rachunku w kwocie równej nominalnej wysokości dodatniego salda na jego Rachunku według stanu na koniec Dnia Roboczego;
*   "Dzień Roboczy" oznacza dzień inny niż sobota lub dzień ustawowo wolny od pracy, w którym Bank jest otwarty w celu prowadzenia działalności objętej Umową;
*   "Rachunek" oznacza rachunek bieżący prowadzony w PLN otwarty w Banku przez każdego Posiadacza Rachunku, wymieniony w Załączniku Nr 1 do Umowy;
*   "Rachunek Agenta" oznacza rachunek pomocniczy do Rachunku prowadzonego dla Agenta prowadzony w PLN, otwarty w Banku w celu wykonania postanowień Umowy, wymieniony w Załączniku Nr 1 do Umowy; oraz
*   "Wierzytelność" oznacza wierzytelność przysługującą Bankowi wobec któregokolwiek Posiadacza Rachunku w kwocie równej nominalnej wysokości ujemnego salda na jego Rachunku według stanu na koniec Dnia Roboczego.

Na potrzeby Umowy za koniec Dnia Roboczego uznaje się godzinę 17:00, a za początek Dnia Roboczego uznaje się godzinę 9:00 czasu urzędowego obowiązującego w danym dniu na terytorium Polski.

*   W Umowie, jeżeli kontekst tego wymaga, pojęcia użyte w liczbie pojedynczej oznaczają te same pojęcia użyte w liczbie mnogiej i odwrotnie.

Art. 2. Nabycie Wierzytelności, zgodnie z jego brzmieniem:

*   Na koniec każdego Dnia Roboczego Bank przeniesie na Agenta wszystkie Wierzytelności z wyłączeniem Wierzytelności wobec Agenta oraz dokona przeksięgowania na Rachunek Agenta wierzytelności przysługującej Bankowi wobec Agenta z tytułu ujemnego salda na jego Rachunku. Z tytułu nabycia Wierzytelności Agent zapłaci Bankowi cenę w wysokości ich wartości nominalnej. Cena zostanie zapłacona przez obciążenie Rachunku Agenta.
*   Agent wyraża zgodę na nabycie Wierzytelności. Przeniesienie Wierzytelności oraz przeksięgowanie na Rachunek Agenta przysługującej Bankowi wobec Agenta wierzytelności z tytułu ujemnego salda na jego Rachunku będzie następowało w wykonaniu Umowy, bez konieczności składania dodatkowych dyspozycji przez Posiadaczy Rachunków.

Art. 3 Przejęcia Długu, zgodnie z jego brzmieniem:

*   Na koniec każdego Dnia Roboczego Agent przejmie od Banku wszystkie Długi z wyłączeniem Długu wobec Agenta, a Bank dokona przeksięgowania na Rachunek Agenta długu Banku wobec Agenta z tytułu dodatniego salda na jego Rachunku. Z tytułu przejęcia Długów Bank zapłaci Agentowi wynagrodzenie w wysokości ich wartości nominalnej. Wynagrodzenie zostanie zapłacone przez uznanie Rachunku Agenta.
*   Każdy z Posiadaczy Rachunków wyraża zgodę na przejęcie jego Długu przez Agenta. Przejęcie Długu oraz przeksięgowanie na Rachunek Agenta długu Banku wobec Agenta z tytułu dodatniego salda na jego Rachunku będzie następowało w wykonaniu umowy, bez konieczności składania dodatkowych dyspozycji przez Posiadaczy Rachunków.

Art. 4 Zwrotne przeniesienie Wierzytelności, zgodnie z jego brzmieniem:

*   Na początek każdego Dnia Roboczego następującego po dniu, w którym Bank przeniósł na Agenta Wierzytelności, Agent dokona zwrotnego przeniesienia wszystkich Wierzytelności na Bank za cenę w wysokości ich wartości nominalnej, a Bank dokona przeksięgowania na Rachunek prowadzony dla Agenta wierzytelności przysługującej Bankowi wobec Agenta z tytułu ujemnego salda na jego rachunku. Cena zostanie zapłacona przez uznanie Rachunku Agenta.
*   Bank wyraża zgodę na przeniesienie Wierzytelności. Przeniesienie Wierzytelności oraz przeksięgowanie na Rachunek prowadzony dla Agenta wierzytelności przysługującej Bankowi wobec Agenta z tytułu ujemnego salda na jego rachunku będzie następowało w wykonaniu umowy, bez konieczności składania dodatkowych dyspozycji przez Posiadaczy Rachunków.
*   Wierzytelności zwrotnie przeniesione na Bank zostaną zaliczone w ciężar Rachunku danego Posiadacza Rachunku.

Art. 5 Zwrotne przejęcie Długu, zgodnie z jego brzmieniem:

*   Na początek każdego Dnia Roboczego następującego po dniu, w którym Agent przejął od Banku Długi, Bank dokona zwrotnego przejęcia wszystkich Długów od Agenta za wynagrodzeniem w wysokości ich wartości nominalnej oraz dokona przeksięgowania na Rachunek prowadzony dla Agenta długu Banku wobec Agenta z tytułu dodatniego salda na jego rachunku. Wynagrodzenie zostanie zapłacone przez obciążenie Rachunku Agenta.
*   Każdy z Posiadaczy Rachunków wyraża zgodę na przejęcie jego Długu przez Bank. Przejęcie Długu oraz przeksięgowanie na Rachunek prowadzony dla Agenta długu Banku wobec Agenta z tytułu dodatniego salda na jego rachunku będzie następowało w wykonaniu umowy, bez konieczności składania dodatkowych dyspozycji przez Posiadaczy Rachunków.
*   Dług zwrotnie przejęty przez Bank zostanie zaliczony na dobro Rachunku danego Posiadacza Rachunku.

Art. 6 Odsetki, zgodnie z jego brzmieniem:

*   Jeżeli po dokonaniu czynności, o których mowa a Art. 2 oraz 3, na Rachunku Agenta powstanie saldo dodatnie, Bank będzie naliczał odsetki od tego salda w wysokości (\`(...)\`) za każdy dzień utrzymywania się tego salda na Rachunku Agenta. W ostatnim dniu Roboczym każdego miesiąca z datą waluty następnego Dnia Roboczego, Bank uzna tymi odsetkami Rachunek Agenta.
*   Jeżeli po dokonaniu czynności, o których mowa w Art. 2 oraz 3, na Rachunku Agenta powstanie saldo ujemne, Bank będzie pobierał odsetki od tego salda w wysokości (\`(...)\`) za każdy dzień utrzymywania się tego salda na Rachunku Agenta. W ostatnim Dniu Roboczym każdego miesiąca z datą waluty następnego Dnia Roboczego, Bank obciąży tymi odsetkami Rachunek Agenta.
*   Z zastrzeżeniem postanowień wskazanych powyżej salda ujemne i salda dodatnie na Rachunkach nie będą oprocentowane.

Art. 7 Zgodnie z jego brzmieniem:

*   Agent może dokonywać Lokat z wykorzystaniem środków pieniężnych zgromadzonych na Rachunku Agenta. Dochody z Lokat podlegają wpłacie na Rachunek Agenta.
*   Każdy Posiadacz Rachunku upoważnia Agenta do wykonywania czynności Lokat.

Art. 8 Ograniczenie dysponowania środkami, zgodnie z jego brzmieniem:

*   Agent nie może udzielać pożyczek ze środków zgromadzonych na Rachunku Agenta oraz w jakikolwiek inny sposób dysponować tymi środkami, z zastrzeżeniem Artykułu 7.

Art. 9 Podział odsetek, zgodnie z jego brzmieniem:

*   Ostatniego Dnia Roboczego każdego miesiąca odsetki, którymi Rachunek Agenta został uznany (\`(...)\`) lub obciążony (\`(...)\`) podlegają podziałowi pomiędzy Posiadaczy Rachunków poprzez, odpowiednio, uznanie bądź obciążenie ich Rachunków na zasadach określonych w tym Artykule.
*   Podział odsetek, (\`(...)\`) zostanie dokonany stosownie do udziału każdego z Posiadaczy Rachunku w powstałych każdego Dnia Roboczego, w wyniku dokonania operacji przewidzianych Artykułami 2 i 3, dodatnich albo ujemnych saldach na Rachunku Agenta według następujących zasad:

1.  wobec Posiadaczy Rachunków za wyjątkiem wnioskodawcy zwanego również Agentem - wg zmiennej stopy procentowej kalkulowanej w odrębny sposób dla Długu oraz dla Wierzytelności;
2.  wobec wnioskodawcy, zwanego również Agentem - wg zmiennej stopy procentowej, odpowiadającej kwocie salda odsetek na Rachunku Agenta po dokonaniu odpowiedniego podziału, (\`(...)\`).

*   Nie później niż drugiego Dnia Roboczego każdego miesiąca, Bank sporządzi raport dotyczący podziału odsetek w poprzednim miesiącu. Bank udostępni ten raport Agentowi.
*   Agent, w przypadku stwierdzenia niezgodności w raporcie udostępnionym przez Bank, niezwłocznie (najpóźniej w ciągu 14 dni) zgłosi Bankowi na piśmie swoje zastrzeżenia dotyczące raportu w celu ich wyjaśnienia.
*   Agent upoważnia Bank do przenoszenia na odpowiednie Rachunki odsetek wykazanych w powyższych raportach.

Art. 11 Wynagrodzenie Banku, zgodnie z jego treścią:

*   Bank za wykonywanie czynności przewidzianych w umowie pobiera:

1.  wynagrodzenie początkowe w określonej wysokości od każdego Posiadacza Rachunku; oraz
2.  miesięczne wynagrodzenie w określonej wysokości od każdego Posiadacza Rachunku.

*   Każdy Posiadacz Rachunku Bieżącego obowiązany do zapłaty Bankowi wynagrodzenia, o którym mowa powyżej (\`(...)\`), upoważnia Bank do obciążenia w dniu podpisania umowy jego Rachunku Bieżącego kwotą takiego wynagrodzenia.
*   Jednocześnie każdy Posiadacz Rachunku Bieżącego obowiązany do zapłaty Bankowi wynagrodzenia, o którym mowa powyżej (\`(...)\`), upoważnia Bank do obciążania w dwudziestym Dniu Roboczym każdego miesiąca kalendarzowego lub Dniu Roboczym poprzedzającym ten dzień, jeśli nie wypada on w Dniu Roboczym, jego Rachunku Bieżącego kwotą takiego wynagrodzenia.
*   Agent za wykonanie czynności przewidzianych w Umowie pobierze miesięczne wynagrodzenie.

W związku z powyższym zadano m.in. następujące pytanie.

Czy zawarcie i realizacja umowy cash-poolingu podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem wnioskodawcy, umowa cash poolingu jako forma zarządzania finansami nie mieści się w ramach katalogu czynności określonych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu. Jest to katalog zamknięty który nie zawiera w swym zakresie czynności cash pooling, tym samym czynność ta nie będzie podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 09 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki,
3.  umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
4.  umowy dożywocia,
5.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
6.  ustanowienie hipoteki,
7.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
8.  umowy depozytu nieprawidłowego,
9.  umowy spółki (akty założycielskie).

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne ( art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Przedstawione we wniosku fragmenty umowy konstrukcji cash pooling, jako sposobu zarządzania finansami uczestniczących podmiotów, polegają – zdaniem wnioskodawcy - na zwiększeniu efektywności działalności gospodarczej prowadzonej przez posiadaczy rachunku poprzez zoptymalizowanie środków zaciągniętego kredytu i odpowiednie wykorzystanie sumy dziennych sald na rachunkach bankowych posiadaczy rachunków

W sytuacji przedstawionej we wniosku konstrukcja tzw. „cash poolingu” jako sposób gospodarowania środkami finansowymi niewątpliwie zawiera w sobie elementy kredytowania jednych podmiotów przez drugie. Nie sposób jednak uznać, że tym samym wyczerpuje ona wszystkie elementy przedmiotowo istotne dla umowy pożyczki. W operacjach „cash poolingu”, o których mowa we wniosku, mamy do czynienia z transakcją wielostronną, w której uczestniczą spółki z grupy oraz Bank jako podmiot dokonujący na ich zlecenie rozliczeń. Dla każdego z ww. podmiotów powstają określone prawa i obowiązki wynikające z tytułu uczestnictwa w transakcji, jednak żaden z uczestników systemu nie jest zobowiązany do przeniesienia własności określonej kwoty pieniędzy na inny określony w umowie podmiot.

W konsekwencji, nie jest więc skonkretyzowana druga strona transakcji ani też jej przedmiot.

Reasumując, usługa cash poolingu nie została enumeratywnie wymieniona w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Nie można też tego typu czynności zakwalifikować jako umowy pożyczki. Czynności dokonywane w ramach umowy cash poolingu nie będą zatem podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.