Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-190/09-2/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2009-08-19
Teza: Wnioskodawca nie ma obowiązku w chwili obecnej składania zeznania podatkowego po zmarłej. Taki obowiązek powstanie dopiero z chwilą uzyskania i uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po matce lub poświadczenia dziedziczenia spadku u notariusza. Wówczas organ podatkowy naliczy podatek od spadku na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, po odjęciu kwoty wolnej w I grupie podatkowej, tj, 9.637 zł. Nadmienia się, iż Wnioskodawca będzie mógł skorzystać z ulgi zawartej w art. 16 ustawy, po spełnieniu warunków określonych w tym przepisie. Ponadto należy stwierdzić, iż w powyższej sprawie zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od spadku nie mogło ulec przedawnieniu, gdyż jeszcze nie powstało. Zobowiązanie takie powstanie zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa na skutek doręczenia Wnioskodawcy decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. A zatem, należy stwierdzić, iż jeżeli Wnioskodawca do końca swego życia nie uzyska stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej, wówczas nie powstanie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn.
Słowa kluczowe: lokal-lokal mieszkalny; nieruchomości; spadek; zobowiązanie-zobowiązanie podatkowe; śmierć
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1-art. 1; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1-art. 3; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 2-art. 6

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 21.05.2009 r. (data wpływu 25.05.2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie nabycia spadku po zmarłej matce oraz ordynacji podatkowej w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 25.05.2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie nabycia spadku po zmarłej matce oraz ordynacji podatkowej w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe.

Matka Wnioskodawcy Janina M. zmarła w dniu 19 czerwca 1993 r. Wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą ustawowym i wobec braku innych dyspozycji spadkodawczyni (w szczególności wobec braku testamentu) nabył cały spadek. W przypadku Wnioskodawcy nastąpiło proste przyjęcie spadku wobec braku jakiegokolwiek jego oświadczenia w tym zakresie - zgodnie z art. 1015 § 2 kodeksu cywilnego. W skład spadku wchodzi nieruchomość położona w B. (kod:), przy ul. Nieruchomość składa się z działki o powierzchni 1440 m2 oraz domu o powierzchni 107 m2. Obecna rynkowa wartość działki to 175.000 zł (sto siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych).

Wartość rynkowa całej nieruchomości to 450.000 zł (czterysta pięćdziesiąt tysięcy złotych). Wnioskodawca do dnia dzisiejszego nie zgłosił spadku do opodatkowania. Również do dnia dzisiejszego nie przeprowadził postępowania podatkowego i nie uzyskał stwierdzenia nabycia spadku.

Nabycie spadku nie zostało też stwierdzone żadnym pismem. Nigdy też Wnioskodawca nie powołał się na fakt nabycia spadku po matce przed organem podatkowym ani organem kontroli podatkowej. Wnioskodawca informuje jednocześnie, iż nie ma żadnych praw do jakiegokolwiek innego lokalu mieszkalnego – niż ww. nieruchomość i spełnia łącznie warunki, o których mowa w art. 16 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Wnioskodawca zamierza uzyskać w 2009 roku formalne (sądowe lub notarialne) stwierdzenie nabycia spadku po matce.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

1.  Jeżeli w 2009 roku (ew. w latach następnych o ile nie zmienią się przedmiotowe przepisy) uzyska Wnioskodawca stwierdzenie nabycia spadku po jego matce, to czy będzie musiał zapłacić podatek na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (zwanej dalej również „ustawą”)?
2.  Jeżeli odpowiedź na pytanie 1 będzie twierdząca, to ile wyniesie ten podatek?
3.  Jeżeli odpowiedź na pytanie 1 będzie twierdząca, to czy Wnioskodawca będzie mógł skorzystać z ulgi, z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn i nie wliczać do podstawy opodatkowania czystej wartości domu do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 jego powierzchni użytkowej?
4.  Czy z uwagi na fakt, iż od końca roku śmierci matki upłynęło więcej niż 5 lat - to w opisanym przez Wnioskodawcę stanie faktycznym oznacza, że nie powstało dotąd zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od przedmiotowego spadku i nastąpiło przedawnienie możliwości powstania tego zobowiązania na podstawie art. 68 § 2 ordynacji podatkowej?
5.  Czy jeżeli do końca życia Wnioskodawca nie uzyska stwierdzenia nabycia spadku po matce (zakładając oczywiście, że właściwe przepisy ustawy nie zmienią się do tego czasu) i nie zaistnieją inne sytuacje określone w art. 6 ust. 4 ustawy, to czy można będzie uznać wtedy (po śmierci Wnioskodawcy), że nastąpiło przedawnienie możliwości powstania zobowiązania z tytułu podatku od spadku po matce na podstawie art. 68 § 2 ordynacji podatkowej?

Zdaniem wnioskodawcy.

Ad.1. Nie ma obowiązku składania deklaracji podatkowej z tytułu nabycia spadku, ani obowiązku zapłaty podatku od spadku w wyżej opisanym stanie faktycznym i przy założeniu ziszczenia się zdarzenia przyszłego (stwierdzenie nabycia spadku). Nie powstało bowiem dotąd zobowiązanie podatkowe i nastąpiło przedawnienie możliwości powstania tego zobowiązania na podstawie art. 68 § 2 ordynacji podatkowej. Minęło bowiem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Obowiązek podatkowy powstał zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z chwilą przyjęcia spadku.

Ad.2. Jeżeli odpowiedź na pytanie 1 będzie twierdząca (czego Wnioskodawca nie uznaje za stanowisko prawidłowe) - podatek powinien zostać wyliczony od obecnej rynkowej wartości samej działki (1.750.000 zł), bo wartości domu nie wlicza się do podstawy opodatkowania (ma bowiem mniej niż 110 m2).

Tak więc podatek od spadku o wartości 175.000 zł wyniesie 10.958,69 zł.

/Odjęcie kwoty wolnej od podatku (art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy): 175.000 zł – 9.637 zł = 165.363 zł

Obliczenie podatku od 165.363 zł (art. 15 ust. 1 ustawy):

822,20 zł + 7% z 144.807 zł (nadwyżka ponad 20.556 zł) = 822,20 zł + 10.136,49 zł = 10.958,69 zł/.

Ad.3. Jeżeli odpowiedź na pytanie 1 będzie twierdząca (czego Wnioskodawca nie uznaje za stanowisko prawidłowe), to będzie mógł skorzystać z ulgi, z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn i nie wliczać do podstawy opodatkowania czystej wartości domu do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 jego powierzchni użytkowej.

Ad.4. Ad.5. Fakt, iż od końca roku śmierci matki Wnioskodawcy upłynęło więcej niż 5 lat - to w opisanym stanie faktycznym oznacza, że nie powstało dotąd zobowiązanie podatkowe i nastąpiło przedawnienie możliwości powstania tego zobowiązania na podstawie art. 68 § 2 ordynacji podatkowej.

Powyższe stanowisko (Ad. 1, Ad. 4 i Ad. 5) znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych i stanowiskach doktryny.

Przykładowo w wyroku z dnia 4 września 2008 r. (sygn. akt II FSK 819/07) Naczelny Sąd Administracyjny, odrzucając kasację Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdził m.in.:

„(…) zastosowanie tegoż przepisu art. 6 ust. 4, otwierającego nowy termin przedawnienia dla obowiązku podatkowego, uzależnione jest od istnienia tegoż obowiązku podatkowego, z którym związany jest obowiązek zgłoszenia darowizny w celu jej opodatkowania.

Dokonując takiej oceny sąd pierwszej instancji wskazał, że mając ją na uwadze organ podatkowy powinien ustalić moment powstania obowiązku podatkowego oraz ewentualne konsekwencje wynikające z upływu czasu co do istnienia tego obowiązku. Treść powyższego wskazania zmierza jasno do rozważenia, czy w chwili powoływania się na darowiznę przez I. i M. K. ich obowiązek podatkowy związany z dokonaną darowizną był już przedawniony.

Z uzasadnienia wprost i jasno wynika, że jeśli nie ma już obowiązku zgłoszenia przedmiotu podatku do opodatkowania (np. z powodu przedawnienia), to w ogóle nie można mówić o odnowieniu tego obowiązku w związku z art. 6 ust. 4 u.p.s.d.

W sprawie bezspornym jest moment powstania obowiązku podatkowego i termin przedawnienia (5 lat wynikający z art. 7 ust. 1 u.z.p.). Arytmetyka bezwzględnie zatem wskazuje, że obowiązek podatkowy przedawnił się najpóźniej wraz z upływem 1998 roku. W chwili powołania się na darowiznę tj. 2 października 2001 roku obowiązek podatkowy nie był już egzekwowany, a więc nie mogła zadziałać dyspozycja z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, z przyczyn podanych powyżej.

Z niezrozumiałych i niewyjaśnionych powodów organ wbrew stanowisku zarówno Sądu Najwyższego jak i WSA niezmiennie twierdzi, że w chwili powołania się na darowiznę przez I. i M.K. na nowo powstał obowiązek podatkowy i powstała nowa możliwość wydania decyzji wymiarowej, która to możliwość trwała przez kolejnych 5 lat od dnia powołania się na darowiznę (str. 3 decyzji akapit 2).

Stanowisko organu podatkowego jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne także w świetle przytoczonej przez ten organ w skardze kasacyjnej fragmentu glosy prof. B. Brzezińskiego. W zacytowanej glosie glosator wprost i czytelnie parafrazuje uchwałę SN w słowach: ”aby obowiązek podatkowy w wyniku powołania się na darowiznę mógł biec na nowo (rozpocząć się ponownie) to nie może nastąpić jego przedawnienie, wówczas brak podstaw do ponownego powstania obowiązku podatkowego”.

Wg przytoczonego stanowiska prof. Brzezińskiego skutkiem powołania się na darowiznę (wg art. 6 ust. 4 u.p.s.d., co organ podatkowy w cytacie pominął) jest to, ze od nowa płynąć zaczyna termin przedawnienia prawa do wydania decyzji wymiarowej; nie powstaje żaden nowy obowiązek podatkowy w rozumieniu przepisów prawa materialnego, ale może być realizowany obowiązek, który powstał wcześniej.

Zaprezentowany pogląd jest jasny, zrozumiały i brak jest racjonalnego uzasadnienia dlaczego organ podatkowy przytacza go dla zaprezentowania swojego stanowiska, diametralnie odmiennego, od tego wynikającego z glosy i glosowanego orzeczenia.

W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że w wyniku czynności procesowej (powołanie się na darowiznę przed organem podatkowym), rozpoczyna się na nowo obowiązek podatkowy dotyczący darowizny w tym tylko sensie, że od nowa zaczyna biec termin przedawnienia.

Dalej sąd klarownie przyrównał instytucję z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. do cywilistycznej instytucji przerwania biegu przedawnienia, która jak powszechnie wiadomo ma zastosowanie wyłącznie do zobowiązań nieprzedawnionych.

Brak zrozumienia powyższego przez organ podatkowy zapewne wynika z braku zrozumienia dla analizy systemowej, której dokonuje w cytowanej uchwale Sąd Najwyższy. Dla wykładni art. 6 ust. 4 bowiem konieczne jest odwołanie się do instytucji przedawnienia obowiązku podatkowego i konsekwencji jakie za sobą niesie.(…)”

Ostatnio również Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi w wyrokach z 6 marca 2009 r. (sygn. akt I SA/Łd 1352/08, 1353/08 i 1354/08) podzielił takie stanowisko i stwierdził m.in.: „(…) Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy pierwotnie obowiązek podatkowy z tytułu dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku.

Otwarcie spadku nastąpiło w dniu 24 lutego 1998 r. Zachodzi więc nie rozważona przez organy podatkowe możliwość, że od końca roku kalendarzowego, w którym powstał pierwotny obowiązek podatkowy do uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie praw do spadku upłynęło ponad 5 lat. Upływ terminu przedawnienia powoduje utratę prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość takiego zobowiązania.

Jak trafnie podnosi się w doktrynie regulację art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn należy traktować jako swoiste odnowienie obowiązku podatkowego, które w istocie zmierza do przerwania biegu przedawnienia. Nie może jednak powodować powstania obowiązku podatkowego ponownie w przypadku, gdy od dnia powstania obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 1 upłynął już okres przedawnienia (C. Pieńkosz, Przedawnienie w podatku od spadków i darowizn, Doradztwo Podatkowe nr 11 z 2003 r.).

Przyjęcie powyższego poglądu oznacza konieczność badania przez organ podatkowy, czy nastąpiło przedawnienie prawa do wymiaru podatku.

Sądowi w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę znane jest wprawdzie stanowisko odmienne, zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 921/06, w którym sąd powołując się na wyniki wykładni funkcjonalnej i celowościowej dochodzi do odmiennych, niekorzystnych dla podatnika wniosków. Jednak sąd I instancji w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu zaprezentowanego w cytowanym wyżej orzeczeniu, gdyż jego przyjęcie oznaczałoby pozbawienie podatnika możliwości skorzystania z instytucji przedawnienia(…)”.

Warto też zacytować opinię sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefana Babiarza w tej kwestii: „(…) Tym samym po upływie terminów z § 68 1 i 2 pkt 1 i 2 op nie jest możliwe powstanie powtórnego momentu powstania obowiązku podatkowego, skoro wygasł sam obowiązek podatkowy. Możliwe jest natomiast ponowienie tego momentu, jeśli nastąpiło to podczas biegu terminu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe na skutek pierwotnego momentu powstania obowiązku podatkowego.

(…) W przeciwnym razie mielibyśmy do czynienia z sytuacją, w której np. gdy nabycie spadku nastąpiłoby w 1997 r., oświadczenie o przyjęciu spadku w 1998 r., a prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w 2003 r., to prowadziłoby to do opodatkowania przedawnionego już nabycia”.

/”Ponowny obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn (cz. II)” Prawo i Podatki Nr 5 (Maj) 2008 r. s.4/.

Takie same interpretacje przedmiotowych przepisów znaleźć można m.in. w:

*   C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 326-327;
*   uchwała SN z 21 marca 1991 r., III AZP 14/90 OSNCP nr 3/1992, poz. 33;
*   wyrok NSA z 7 listopada 2000 r. I SA/Ka 1097/99 niepubl.;
*   wyrok NSA z 13 października 1995 r., SA/Sz 493/95 niepubl.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, stwierdzam, co następuje.

Z przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego wynika, iż matka Wnioskodawcy zmarła w dniu 19.06.1993 r. Wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą. W skład spadku wchodzi nieruchomość położona w B. przy ul. Nieruchomość składa się z działki o pow. 1440 m\>2 oraz domu o powierzchni 107 m2. Obecna rynkowa wartość działki to 175.000 zł. Wartość rynkowa całej nieruchomości to 450.000 zł. Do chwili obecnej Wnioskodawca nie zgłosił spadku do opodatkowania. Również nie przeprowadził postępowania podatkowego i nie uzyskał stwierdzenia nabycia spadku. Nabycie spadku nie zostało też stwierdzone żadnym pismem. Nigdy też Wnioskodawca nie powoływał się na fakt nabycia spadku po matce przed organem podatkowym ani przed organem kontroli skarbowej. Dopiero w 2009 r. zamierza uzyskać formalne stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej.

Art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2006 r. wymienia nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem spadku.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 222, poz. 1629) stanowi, że do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2007 r., stosuje się przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.

Należy wskazać, że spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). W myśl art. 922 § 1 tej ustawy przez spadkobranie należy rozumieć przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób.

Zgodnie z art. 924 ww. ustawy, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Prawomocne postanowienie sądu ma natomiast charakter deklaratoryjny i stwierdza jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę (art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego).

Ad.1.

Ponieważ w przedmiotowej sytuacji nabycie w drodze spadku nastąpiło z dniem śmierci spadkodawczyni, tj. 19 czerwca 1993 roku, zatem dokonując oceny skutków prawnych nabycia spadku należy stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 roku, obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku. W przypadku, gdy nabycie nie zgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem (orzeczeniem Sądu) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia (art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Zatem datą nabycia majątku w drodze dziedziczenia jest data otwarcia spadku, czyli data śmierci spadkodawcy, natomiast obowiązek podatkowy powstaje z datą uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku.

Na podstawie art. 68 § 1 i § 2 ww. ustawy zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Natomiast, gdy podatnik:

1.  nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2.  w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż nabycie spadku po matce nie zostało stwierdzone formalnie (ani sądownie, ani notarialnie), a zatem nie upłynął okres przedawnienia obowiązku podatkowego, gdyż obowiązek podatkowy jeszcze nie powstał.

Ad.2.

Podstawę opodatkowania - zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy - stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru. Przy określaniu podstawy opodatkowania ustawodawca nakazuje uwzględniać stan rzeczy z dnia nabycia, dlatego wydatki ponoszone przez spadkobierców na odziedziczoną nieruchomość po tym czasie nie powinny podnosić jej wartości.

Na podstawie art. 8 ustawy wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw. Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Wysokość podatku od spadków i darowizn ustala się natomiast w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca (art. 14 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Grupa ta decyduje o wysokości kwoty wolnej od podatku oraz o wysokości stawki podatku od spadków i darowizn.

Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe (art. 14 ust. 2 tejże ustawy).

Do grupy I zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów; do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych; do grupy III – innych nabywców.

W myśl art. 15 ust. 3 ustawy przy ustalaniu wysokości podatku przyjmuje się kwoty wartości rzeczy i praw majątkowych określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 i w art. 9 ust. 1 oraz skale podatkowe określone w ust. 1 obowiązujące w dniu powstania obowiązku podatkowego, z zastrzeżeniem ust. 4.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 tejże ustawy, opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

1.  9.637 zł jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej,
2.  7.276 zł jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej,
3.  4.902 zł jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Kwota wolna od podatku od spadków i darowizn ma szczególny charakter – nie dotyczy wartości jednorazowo otrzymanych rzeczy i praw majątkowych, lecz sumy ich wartości nabytych od jednej osoby lub po jednej osobie w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Zauważyć przy tym należy, że przy ustalaniu przekroczenia kwoty wolnej od podatku bierze się pod uwagę wszelkie nabycia rzeczy i praw majątkowych podlegające opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Obliczając podatek stosujemy kwoty wolne i skale podatkowe obowiązujące w dniu powstania obowiązku podatkowego.

Na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy podatek należy obliczyć od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, według następującej skali:

Od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej


|  | 10 278 | 3 % 
| 10 278 | 20 556 | 308 zł 30 gr i 5% od nadwyżki ponad 10 278 zł 
| 20 556 |  | 822 zł 20 gr i 7% od nadwyżki ponad 20 556 zł 

Wnioskodawca uważa, iż spełnia warunki do zastosowania ulgi zawartej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn. A zatem, jeżeli Wnioskodawca spełnia przesłanki zawarte w tym przepisie, będzie mógł skorzystać z powyższej ulgi.

Ponadto nadmienia się, iż ulga mieszkaniowa dotyczy wyłącznie budynku mieszkalnego, nie obejmuje natomiast nieruchomości gruntowych. Oznacza to, że od nabycia gruntu zawsze należy zapłacić podatek. Należy wskazać, iż podatek naliczy właściwy Urząd Skarbowy w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. W myśl art. 16 ust. 4 ustawy za powierzchnię użytkową budynku w rozumieniu tej ustawy uważa się powierzchnie mierzoną po wewnętrznej długości ścian pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach (podziemnych i naziemnych, z wyjątkiem powierzchni piwnic i klatek schodowych oraz szybów dźwigów).

Należy wskazać, iż podatek od nabytego spadku wylicza się w sposób następujący:

Wartość rynkową nabytej nieruchomości pomniejsza się o kwotę wolną ,tj. 9.637 zł, odlicza się powierzchnie budynku mieszkalnego do 110 m2 z tytułu zastosowanej ulgi mieszkaniowej, następnie od pozostałej wartości nalicza się podatek zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt ustawy.

Ad.3.

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 roku, w przypadku nabycia budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym w drodze spadku lub darowizny przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej - nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu.

Ulga ta stosownie do ust. 2, przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki:

1.  spełniają wymogi określone w art. 4 ust. 4;
2.  nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy;
3.  nie dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu lub nie są właścicielami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego;
4.  nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu;
5.  będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat:

1.  od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku,
2.  od dnia zamieszkania w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.

Oznacza to, że jeżeli spełnione zostaną wszystkie warunki określone w przytoczonym przepisie, zaistnieje możliwość skorzystania przez Pana z ulgi w nim zawartej i pomniejszenia podstawy opodatkowania.

Nadmienia się, iż ulga mieszkaniowa dotyczy wyłącznie budynku mieszkalnego, nie obejmuje natomiast nieruchomości gruntowych. Oznacza to, że od nabycia gruntu zawsze należy zapłacić podatek. Należy wskazać, iż podatek naliczy właściwy Urząd Skarbowy w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. W myśl art. 16 ust. 4 ustawy za powierzchnię uzytkową budynku w rozumieniu tej ustawy uważa się powierzchnie mierzoną po wewnętrznej długości ścian pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach (podziemnych i naziemnych, z wyjątkiem powierzchni piwnic i klatek schodowych oraz szybów dźwigów).

Na podstawie art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika.

Ad.4 i 5.

Zgodnie z art. 5 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Zobowiązania podatkowe najczęściej powstają w wyniku zaistnienia pewnego zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże skutek w postaci jego powstania. W takim przypadku zobowiązanie powstaje z dniem zaistnienia tego zdarzenia.

Zobowiązanie podatkowe może jednak powstać również w wyniku działania organów podatkowych: wskutek wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania. W takim przypadku zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego.

Art. 21 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) reguluje sposób powstawania zobowiązań podatkowych i określa moment powstania takiego zobowiązania.

Zobowiązanie podatkowe powstaje więc z dniem:

1.  zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania;
2.  doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

§ 2. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3.

§ 3. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

§ 3a. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że kwota zwrotu podatku lub kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa prawidłową wysokość zwrotu podatku lub nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

§ 4. Przepisy § 3 i art. 53a stosuje się odpowiednio, gdy podatnik obowiązany jest do zapłaty podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku bez złożenia deklaracji, a obowiązku tego nie wykonał w całości lub w części.

§ 5. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.

Na podstawie art. 68 § 1 i § 2 ww. ustawy zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Natomiast, gdy podatnik:

1.  nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2.  w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn w przedmiotowej sprawie jeszcze nie powstał, dopiero w 2009 r. Wnioskodawca zamierza uzyskać formalne stwierdzenie nabycia spadu.

Tym samym obowiązek podatkowy powstanie z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku lub poświadczenia notarialnego.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż w sytuacji przedstawionej we wniosku:

*   kiedy to od końca roku śmierci matki upłynęło 5 lat,
*   oraz jeżeli Wnioskodawca do końca życia nie uzyska stwierdzenia nabycia spadku po matce to oznacza, że nie powstało zobowiązanie podatkowe i nastąpiło przedawnienie możliwości tego zobowiązania na podstawie art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej.

Należy zauważyć, iż zobowiązanie podatkowe nie powstanie ze względu na to, iż od śmierci matki upłynęło 5 lat, ale z uwagi na fakt, iż nie przeprowadzono postępowania spadkowego i nie uzyskano stwierdzenia nabycia spadku. Bowiem zobowiązanie podatkowe zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 w podatku od spadków i darowizn powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W przedmiotowej sprawie Wnioskodawca nie uzyskał stwierdzenia nabycia spadku i nie złożył zeznania podatkowego.

Nie ma tutaj także zastosowania przepis art. 68 § 2 bowiem przepis ten stanowi:

Zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli podatnik:

1.  nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2.  w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Organ podatkowy wydaje w przypadku podatku od spadków i darowizn obligatoryjnie decyzję wymiarową. Powinna ona być poprzedzona złożeniem zeznania podatkowego. Jednak w niniejszej sprawie organ podatkowy nie wydał decyzji ustalającej, bowiem Wnioskodawca nie uzyskał jeszcze formalnego (sądowego lub notarialnego) stwierdzenia nabycia spadku po matce i nie złożył zeznania.

Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Jak wynika z zapytania – Wnioskodawca takiego postępowania nie przeprowadził i do końca życia Wnioskodawca może takiego postępowania nie przeprowadzić. Tym samym zastosowanie tego przepisu nie jest możliwe.

Reasumując należy stwierdzić, iż Wnioskodawca nie ma obowiązku w chwili obecnej składania zeznania podatkowego po zmarłej. Taki obowiązek powstanie dopiero z chwilą uzyskania i uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po matce lub poświadczenia dziedziczenia spadku u notariusza. Wówczas organ podatkowy naliczy podatek od spadku na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, po odjęciu kwoty wolnej w I grupie podatkowej, tj, 9.637 zł. Nadmienia się, iż Wnioskodawca będzie mógł skorzystać z ulgi zawartej w art. 16 ustawy, po spełnieniu warunków określonych w tym przepisie. Ponadto należy stwierdzić, iż w powyższej sprawie zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od spadku nie mogło ulec przedawnieniu, gdyż jeszcze nie powstało. Zobowiązanie takie powstanie zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa na skutek doręczenia Wnioskodawcy decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. A zatem, należy stwierdzić, iż jeżeli Wnioskodawca do końca swego życia nie uzyska stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej, wówczas nie powstanie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym, a w przypadku interpretacji dotyczącej zdarzenia przyszłego – stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.