Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-3.4012.173.2025.3.APR
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-07-17
Teza: Skutki podatkowe kwoty, jaką Wykonawca uzyska od
Zamawiającego, na podstawie art. 639 i art. 649 (4) § 3
Kodeksu cywilnego,z tytułu niewykonanych usług
budowlanych z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego.
Słowa kluczowe: faktura-wystawienie faktury
obowiązek-obowiązek podatkowy
odliczenia-prawo do odliczenia
roszczenia
usługi
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV.
Obowiązek podatkowy-Rozdział 1. Zasady ogólne-
Obowiązek podatkowy - zasada ogólna
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie
i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1.
Odliczenie i zwrot podatku-Odliczenie podatku
naliczonego-Odliczenie podatku naliczonego z tytułu
nabycia towarów i usług
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Termin wystawienia
faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-
Rozdział 1-art. 19a-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-
Rozdział 1-art. 86-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106i-ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
podlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 marca 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 26 marca 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych kwoty, jaką Wykonawca uzyska od
                              4Zamawiającego, na podstawie art. 639 i art. 649 § 3 Kodeksu cywilnego, z tytułu
    niewykonanych usług budowlanych z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego.
    Uzupełnili go Państwo pismem z 16 maja 2025 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść
    wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

wynikający z wniosku i uzupełnienia
    1. Sp. z o.o. (dalej „Wnioskodawca”, albo „Spółka”) jest spółką prawa polskiego i polskim
    rezydentem podatkowym, zarejestrowanym jako czynny podatnik podatku od towarów i
    usług (dalej „VAT”). Głównym przedmiotem działalności Spółki są (...).
    2. Spółka zawarła z Miastem (...) (dalej „Inwestor”, „Zamawiający”) umowę z 1 grudnia 2023
    r. (dalej „Umowa”) dla inwestycji pod nazwą: „(...)” (dalej „Inwestycja”).
    3. Umowę zawarto w wyniku przetargu nieograniczonego, współfinansowanego z
    Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych w oparciu o uchwałę
    Rady Ministrów nr 84/2021 z 1 lipca 2021 r. zmienioną uchwałą Rady Ministrów nr 176
    /2021 z 28 grudnia 2021 r. oraz uchwałą nr 87/2022 z 26 kwietnia 2022 r.
    4. Strony ustaliły termin realizacji całości Inwestycji do 31 grudnia 2025 r. z
    uwzględnieniem poszczególnych etapów:
    1) wykonanie projektu budowlanego i Studium Wykonalności Inwestycji wraz ze
      wszczęciem procedury ZRID – do 31 października 2024 r.,
    2) uzyskanie decyzji ZRID z rygorem natychmiastowej wykonalności wraz z
      opracowaniem i zatwierdzeniem wszystkich etapów projektu wykonawczego – do 31
      grudnia 2024 r.,

    3) realizację robót budowlanych – do 31 grudnia 2025 r., przy czym terminy wykonywania
      poszczególnych robót wskazano w harmonogramie rzeczowo-finansowym,
    4) uzyskanie w imieniu Zamawiającego pozwolenia na użytkowanie obiektu – w terminie
      30 dni od zakończenia robót budowlanych.
    5. Kontrakt nie został jednak w całości zrealizowany, co nastąpiło z winy leżącej po stronie
    Inwestora. Po wykonaniu części prac i ich zafakturowaniu, 31 grudnia 2024 r. Spółka
    złożyła Zamawiającemu oświadczenie o odstąpieniu od dalszej realizacji Umowy z winy
    Zamawiającego i zgłosiła Zamawiającemu szereg różnych roszczeń związanych z Umową.
    6. Jednym z roszczeń jest roszczenie o zapłatę pozostałego wynagrodzenia określonego w
    Umowie pomimo niewykonania Inwestycji, z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego.
                                    4Podstawą tego roszczenia są przepisy art. 639 k.c., art. 649 § 3 ustawy z 23 kwietnia 1964
    r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm. - dalej „k.c.”).
                  47. Zgodnie z treścią art. 649 § 3 k.c. - inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia
    mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był
    gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże w
    wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca)
    oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych.
    8. Zgodnie z powołanym przepisem k.c. Wnioskodawcy przysługuje roszczenie o zapłatę
    całego umówionego wynagrodzenia. Kwota roszczenia wynika wprost z Umowy. Przy czym
    roszczenie kierowane przez Wnioskodawcę do Inwestora nie obejmuje wynagrodzenia,
    które zostało już zapłacone przez Inwestora za część Umowy zrealizowaną do dnia
    odstąpienia.
    9. Kwota roszczenia nie jest wynikiem sumy kosztów ponoszonych przez Wnioskodawcę
    związanych z Umową. Jednakże fakt poniesienia tych kosztów może być brany pod uwagę
    przy ustalaniu kwoty roszczenia, którą Wnioskodawca będzie zamierzał ostatecznie
    dochodzić od Inwestora (tj. całość albo część umówionego wynagrodzenia). Przy tym
    wysokość roszczenia nie jest zależna od wykazania przez Wnioskodawcę poniesienia
    jakichkolwiek kosztów związanych z realizacją Umowy.
    10. Inwestor może odliczyć to, co Wnioskodawca oszczędził w związku z brakiem
    wykonania Inwestycji – przy czym to na Inwestorze spoczywa ciężar udowodnienia tego,
    że Wnioskodawca miał oszczędności (nie poniósł konkretnych wydatków). Niewykonanie
    inwestycji w całości wiąże się z oszczędnościami polegającymi na braku poniesienia przez
    Wnioskodawcę kosztów wykonania tej części prac tj. w szczególności brak poniesienia
    kosztów: (i) nabycia i dostaw materiałów; (ii) usług budowlanych (usług podwykonawców);
    (iii) części kosztów utrzymania biura budowy.
    11. Roszczenie przysługujące Wykonawcy o zapłatę umówionego wynagrodzenia mimo
    braku wykonania Inwestycji z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi Inwestor,
              4oparte na art. 649 § 3 k.c., zawiera w sobie również założony zysk, który Spółka
    zamierzała osiągnąć, gdyby doszło do zrealizowania całej Inwestycji.
    12. W przedmiotowej sprawie, powodem odstąpienia od Umowy był szereg naruszeń ze
    strony Zamawiającego, w szczególności:
    • brak udzielenia przez Zamawiającego na rzecz Spółki gwarancji zapłaty, której
      Zamawiający do dnia odstąpienia od Umowy nie przedłożył;
    • zwłoka w akceptacji koncepcji rozwiązania projektowego. Zamawiający nie
      zaakceptował (ani też nie odrzucił) rozwiązań projektowych w zakresie (...)
      przedłożonych przez Wykonawcę. Brak decyzji Zamawiającego uniemożliwił dalszą
      realizację prac projektowych, a w konsekwencji uniemożliwia wykonanie robót
      budowlanych;

    • brak uzyskania przez Zamawiającego dostępu do nieruchomości innego podmiotu
      koniecznego w celu realizacji Inwestycji;
    • brak uzyskania przez Zamawiającego zmian z decyzji środowiskowej do
      przeprowadzenia Inwestycji;
    • brak oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością, na której miały być
      przeprowadzone prace związane z Inwestycją;
    • brak stanowiska w przedmiocie analizy ruchu;
    • brak możliwości dokonania podziałów działek na potrzeby decyzji ZRID, niepodjęcie
      działań zmierzających do usunięcia rozbieżności w zakresie przebiegu granic miasta i
      gminy (...);
    • brak prawidłowej informacji o planowanych przez Miasto (...) inwestycjach na lata 2025-
      2027;
    • brak współdziałania Zamawiającego w celu wszczęcia procedury ZRID i uzyskania
      decyzji ZRID;
    • uchylanie się przez Zamawiającego od zawarcia prawnie dopuszczalnego i
      uzasadnionego aneksu do Umowy.
    13. W oświadczeniu o odstąpieniu od Umowy Spółka wezwała Zamawiającego do zapłaty
    ww. roszczenia, tj. wynagrodzenia za prace, których nie wykonała z winy Zamawiającego.
    14. Zamawiający nie dokonał zapłaty tego roszczenia a jedynie w oświadczeniu z 6 lutego
    2025 r. dotyczącym polubownego rozwiązania sporu pomiędzy Stronami Umowy,
    potwierdził skuteczność złożonego przez Spółkę oświadczenia z 31 grudnia 2024 r. o
    odstąpieniu Spółki od Umowy oraz zwolnił z odpowiedzialności Gwarantów udzielających
    gwarancji należytego wykonania Umowy pod warunkiem pozostawienia odpowiedniej
    kwoty na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji prac określonych w par. 1
    ust. 1 pkt 1-3 Umowy.
    15. Na dzień dzisiejszy nie jest ustalone, jaki będzie dalszy przebieg sprawy. Strony - dążąc
    do polubownego rozstrzygnięcia sporu, mogą zawrzeć Porozumienie/Ugodę regulującą
                                              4wysokość i termin zapłaty na rzecz Spółki należności (na podstawie art. 649 § 3 k.c.), a w
    razie braku porozumienia Stron, Spółka rozważa wniesienie w tym zakresie powództwa do
    sądu powszechnego.
    16. Roszczenie Wnioskodawcy wobec Zamawiającego będzie wyczerpane/zaspokojone w
    momencie gdy zostanie ono zapłacone przez Zamawiającego dobrowolnie, w drodze
    zawartej ugody bądź też na podstawie prawomocnego wyroku zasądzającego to
    roszczenie od Zamawiającego.
    17. W trakcie wykonywania Umowy Spółka korzysta z usług prawnych kancelarii oraz
    innych doradców, w tym dotyczących zasadności przedmiotowego roszczenia oraz będzie
    korzystała z usług prawnych oraz innych doradców w razie wniesienia pozwu sądowego.
    Spółka otrzymuje i otrzyma faktury kancelarii oraz innych doradców dokumentujące
    usługi prawne i inne specjalistyczne usługi w tym zakresie.
    18. Dochodzone przez Wnioskodawcę roszczenie będące przedmiotem niniejszego
    wniosku wynika z jego podstawowej działalności gospodarczej, podlegającej w całości
    opodatkowaniu VAT, a odzyskane środki pozwolą na finansowanie kolejnych projektów
    opodatkowanych VAT.
    19. W szczególności, w związku z dochodzeniem od Zamawiającego wynagrodzenia,
    Spółka ponosi lub może ponieść w przyszłości koszty doradztwa prawnego,
    specjalistycznych opinii prawnych, technicznych i ekonomicznych, ekspertyz, biegłego
    rewidenta, kosztów mediacji. Wszystkie te koszty są fakturowane na Spółkę z VAT. Spółka
    otrzymuje faktury dokumentujące poniesienie wyżej wymienionych kosztów od kancelarii

    prawnych, prywatnych ekspertów i biegłych, których opinie potwierdzają zasadność i
    wysokość roszczenia i mogą stanowić dowód w postępowaniu cywilnym mającym na celu
    dochodzenie roszczenia, nabywane usługi prawne są pośrednio związane z
    wykonywaniem czynności opodatkowanych VAT.
    Doprecyzowanie i uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
    1. Roszczenie przysługujące Wykonawcy o zapłatę umówionego wynagrodzenia mimo
      braku wykonania Inwestycji z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi Inwestor,
                4oparte na art. 649 § 3 k.c., zawiera w sobie również założony zysk, który Spółka
      zamierzała osiągnąć, gdyby doszło do zrealizowania całej Inwestycji.
                42. Zgodnie z art. 649 § 3 k.c. Wnioskodawcy przysługuje roszczenie o zapłatę całego
      umówionego wynagrodzenia. Kwota roszczenia wynika wprost z Umowy. Przy czym
      roszczenie kierowane przez Wnioskodawcę do Inwestora nie obejmuje
      wynagrodzenia, które zostało już zapłacone przez Inwestora za część Umowy
      zrealizowaną do dnia odstąpienia.
      Kwota roszczenia nie jest wynikiem sumy kosztów ponoszonych przez Wnioskodawcę
      związanych z Umową. Jednakże fakt poniesienia tych kosztów może być brany pod
      uwagę przy ustalaniu kwoty roszczenia, którą Wnioskodawca będzie zamierzał
      ostatecznie dochodzić od Inwestora (tj. całość albo część umówionego
      wynagrodzenia). Przy tym wysokość roszczenia nie jest zależna od wykazania przez
      Wnioskodawcę poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z realizacją Umowy.
      Inwestor może odliczyć to, co Wnioskodawca oszczędził w związku z brakiem
      wykonania Inwestycji – przy czym to na Inwestorze spoczywa ciężar udowodnienia
      tego, że Wnioskodawca miał oszczędności (nie poniósł konkretnych wydatków).
    3. Roszczenie Wnioskodawcy wobec Zamawiającego będzie wyczerpane/zaspokojone w
      momencie gdy zostanie ono zapłacone przez Zamawiającego dobrowolnie, w drodze
      zawartej ugody bądź też na podstawie prawomocnego wyroku zasądzającego to
      roszczenie od Zamawiającego.
    4. W związku z dochodzeniem od Zamawiającego wynagrodzenia, Spółka ponosi lub
      może ponieść w przyszłości koszty doradztwa prawnego, specjalistycznych opinii
      prawnych, technicznych i ekonomicznych, ekspertyz, biegłego rewidenta, kosztów
      mediacji. Wszystkie te koszty są fakturowane na Spółkę z VAT.
    5. Spółka otrzymuje faktury dokumentujące poniesienie wyżej wymienionych kosztów od
      kancelarii prawnych, prywatnych ekspertów i biegłych, których opinie potwierdzają
      zasadność i wysokość roszczenia i mogą stanowić dowód w postępowaniu cywilnym
      mającym na celu dochodzenie roszczenia.
    6. Zdaniem Wnioskodawcy, wskazanym we wniosku, nabywane usługi prawne są
      pośrednio związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych VAT. Dochodzone
      przez Wnioskodawcę roszczenie będące przedmiotem niniejszego wniosku wynika z
      jego podstawowej działalności gospodarczej, podlegającej w całości opodatkowaniu
      VAT, a odzyskane środki pozwolą na finansowanie kolejnych projektów
      opodatkowanych VAT. W związku z powyższym uzupełnieniem opisu stanu
      faktycznego, Wnioskodawca odpowiednio uzupełnia swoja argumentację wniosku
      poprzez dodatnie do niej następującego fragmentu:
      Z praktyki interpretacyjnej DKIS wynika, że pośredni związek nabywanych towarów i
      usług z działalnością przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą
      się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa.
      Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni
      związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo skutkowy
      pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu.

      O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić
      wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania
      obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne
      funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez
      podmiot obrotu (por. np. stanowisko DKIS w interpretacji indywidualnej z 29 września
      2023 r., sygn. 0111-KDIB3-3.4012.236.2023.5.AW czy z 9 października 2023 r., sygn.
      0114-KDIP4-3.4012.283.2023.2.IG). Tak jest w przedmiotowej sprawie, gdyż odzyskane
      od zamawiającego środki będą wykorzystywane w działalności Wnioskodawcy
      opodatkowanej VAT.
    7. Niewykonanie inwestycji w całości wiąże się z brakiem poniesienia przez
      Wnioskodawcę kosztów wykonania tej części prac tj. w szczególności brak poniesienia
      kosztów: (i) nabycia i dostaw materiałów; (ii) usług budowlanych (usług
      podwykonawców); (iii) części kosztów utrzymania biura budowy.
    Pytania
    1. Czy kwota jaką Spółka uzyska od Zamawiającego, na podstawie art. 639 k.c. i art. 649
      [4] § 3 k.c., z tytułu niewykonanych usług budowlanych z przyczyn leżących po stronie
      Zamawiającego, będzie podlegała opodatkowaniu VAT jako wynagrodzenie za usługę
      niezależnie od tego, czy zostanie uzyskane w wyniku dobrowolnej zapłaty przez
      Zamawiającego?
    2. Jeśli Organ uzna, że kwota jaką Spółka uzyska od Zamawiającego, na podstawie art.
      639 k.c. i art. 649 [4] § 3 k.c., z tytułu niewykonanych usług budowlanych z przyczyn
      leżących po stronie Zamawiającego, będzie podlegała opodatkowaniu VAT jako
      wynagrodzenie za usługę, to jaką datę należy przyjąć za datę wykonania tej usługi i w
      jakiej dacie powstaje obowiązek podatkowy z tego tytułu?
    3. Jeśli Organ uzna, że kwota jaką Spółka uzyska od Zamawiającego, na podstawie art.
      639 k.c. i art. 649 [4] § 3 k.c., z tytułu niewykonanych usług budowlanych z przyczyn
      leżących po stronie Zamawiającego, będzie podlegała opodatkowaniu VAT jako
      wynagrodzenie za usługę, w jakim terminie należy wystawić fakturę na przedmiotowe
      roszczenie?
    4. Czy Spółka może odliczyć podatek naliczony VAT wynikający z faktur na koszty
      poniesione po odstąpieniu od Umowy, tj. koszty prawne, sądowe i tym podobne,
      związane z dochodzeniem tego wynagrodzenia od Zamawiającego, niezależnie od
      tego, czy będzie ono podlegać opodatkowaniu VAT?
    Państwa stanowisko w sprawie wynikające z wniosku i uzupełnienia
    Ad 1.
    Zdaniem Wnioskodawcy wynagrodzenie określone w Umowie (po odliczeniu oszczędności
    Spółki), należne Spółce mimo niewykonania Inwestycji z przyczyn leżących po stronie
    Zamawiającego (na podstawie art. 639 k.c., art. 649[4] § 3 k.c.) nie stanowi płatności za
    usługę i nie podlega opodatkowaniu VAT.
    Ad 2.
    Zdaniem Wnioskodawcy, jeśli Organ uzna, że kwota jaką Spółka uzyska od
    Zamawiającego, na podstawie art. 639 k.c. i art. 649 [4] § 3 k.c., z tytułu niewykonanych
    usług budowlanych z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego stanowić będzie
    płatność za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT, to wykonanie tej usługi następuje z
    chwilą otrzymania płatności lub zawarcia ugody lub uprawomocnienia się wyroku
    sądowego, w zależności od tego, które z tych zdarzeń wystąpi wcześniej.
    Ad 3.
    Zdaniem Wnioskodawcy, jeśli Organ uzna, że kwota jaką Spółka uzyska od
    Zamawiającego, na podstawie art. 639 k.c. i art. 649 [4] § 3 k.c., z tytułu niewykonanych

    usług budowlanych z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego, będzie podlegała
    opodatkowaniu VAT jako wynagrodzenie za usługę, fakturę należy wystawić w terminie do
    15-ego dnia następnego miesiąca, w którym otrzymano płatność lub zawarto ugodę lub
    uprawomocnienia się wyroku sądowego, w zależności od tego, które z tych zdarzeń
    wystąpi wcześniej.
    Ad 4.
    Zdaniem Wnioskodawcy Spółka może odliczyć podatek naliczony VAT z faktur na koszty
    poniesione po odstąpieniu od Umowy, tj. koszty prawne, sądowe i tym podobne, związane
    z dochodzeniem tego wynagrodzenia od Zamawiającego, niezależnie od tego, czy będzie
    ono podlegać opodatkowaniu VAT.
    Ad 1.
    1.1. Zdaniem Wnioskodawcy wynagrodzenie należne wykonawcy usług z tytułu
    niewykonanych usług budowlanych, wynikające z art. 639 i art. 649 (4) § 3 k.c. nie podlega
    opodatkowaniu VAT. W związku z powyższym, również ewentualne jego otrzymanie
    pozostaje neutralne na gruncie przepisów ustawy o VAT.
    1.2. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT: opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług podlegają:
    • odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju
    • eksport towarów
    • import towarów
    • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
    • wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
    1.3. Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5
    ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel
    (...). W myśl art. 8 ust. 1 ww. ustawy: przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust.
    1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
    1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej;
    2) zobowiązanie się do powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania
      czynności lub sytuacji;
    3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    1.4. Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:
    • użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż
      działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych
      podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników,
      udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków
      organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi
      przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o
      kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów
      lub ich części składowych;
    • nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym
      byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i
      ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków
      stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż
      działalność gospodarcza podatnika.

    1.5. Ustawa o VAT zawiera dość szeroką definicję usług, jednak usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni beneficjent odnoszący korzyść o
    charakterze majątkowym. Samo pozostawanie w gotowości do wykonania usług za
    odpłatnością nie jest usługą tak długo, jak nie przynosi wymiernej korzyści konkretnemu
    podmiotowi. Przy czym związek pomiędzy otrzymaną płatnością a świadczeniem na rzecz
    dokonującego tej płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można
    było powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Jednakże w
    przypadku o którym mowa w art. 649 (4) § 3 k.c. przepis zawiera jedynie ogólne wskazanie
    na gotowość wykonawcy do wykonania usług, niezależnie od podjętych przez niego
    przygotowań do wykonania usług czy rzeczywiście podjętych działań. Nie jest też możliwe
    wskazanie w tym przypadku beneficjenta usługi, bowiem trudno mówić, że Inwestor
    odniósł jakąkolwiek korzyść z faktu niewykonania przez Wnioskodawcę usług. Nawet jeśli
    Spółce w przyszłości uda się odzyskać określone kwoty z tytułu art. 649 (4) § 3 k.c., to brak
    będzie bezpośredniego związku tych płatności z usługami wykonanymi przez Spółkę,
    bowiem wykonane przez Spółkę usługi na rzecz Zamawiającego zostały już ujęte w
    wystawionych przez Spółkę na rzecz Zamawiającego fakturach.
    1.6. Nie można w tym przypadku mówić o wynagrodzeniu za czynność, gdy dany podmiot
    nie podjął żadnych działań i nie wykonał dalszych usług, a wypłacane kwoty mają w
    rzeczywistości charakter odszkodowawczy za rozwiązanie umowy z winy inwestora w
    efekcie niewywiązania się przez Inwestora z obowiązków umownych.
    1.7. Jako odszkodowanie, kwoty należne na bazie art. 649 (4) § 3 k.c., nie powinny więc
    podlegać podatkowi VAT. Zgodnie bowiem z ugruntowanym stanowiskiem organów
    podatkowych jednolitą linią orzeczniczą sądów, odszkodowania nie podlegają podatkowi
    od towarów i usług, o ile mają charakter sankcyjny. A taki właśnie charakter wykazują
    kwoty należne na podstawie art. 649 (4) § 3 k.c. - na pewno bowiem nie mają znamion
    świadczenia dwustronnego i ekwiwalentnego.
    1.8. Należy ponadto rozróżnić kwoty należne na podstawie art. 649 (4) § 3 k.c. od
    wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych objętego VAT, co potwierdza
    orzecznictwo sądów powszechnych. W szczególności w wyroku Sądu Najwyższego z 29
    kwietnia 2016 r., I CSK 306/15 zostało stwierdzone, że wynagrodzenie za roboty
    budowlane nie jest tożsame z odszkodowaniem kompensującym szkodę wyrządzoną w
    związku z naruszeniem obowiązków umownych przez zamawiającego. Jak zostało
    wskazane: „(...) Zaniechanie wydania wykonawcy terenu, na którym ma być realizowany
    obiekt budowlany, tak samo jak dostarczenie mu przez zamawiającego dokumentacji
    projektowej dotkniętej taką wadliwością, która nie pozwala na osiągnięcie umówionego
    celu umowy w ogóle lub w uzgodnionym czasie, stanowi o naruszeniu obowiązków, jakie
    w ramach umowy o roboty budowlane przyjmuje na siebie inwestor. Tego rodzaju
    naruszenia obowiązków umownych przez zamawiającego mogą być źródłem szkody po
    stronie wykonawcy, zwłaszcza wtedy, gdy w oparciu o dostarczoną dokumentację
    projektową i przewidywany czas realizacji inwestycji dokonywał on ekonomicznej
    kalkulacji zobowiązań, jakie może zaciągnąć. (...) Szkoda powoda ma niewątpliwie
    charakter majątkowy i wynika z przedłużenia czasu na wykonanie kontraktu oraz z
    konieczności wykonania dodatkowych robót, które nie były nim objęte. (...) Świadczenia w
    postaci ceny kontraktowej (wynagrodzenia wykonawcy robót budowlanych) i
    odszkodowania kompensującego szkodę wyrządzoną mu w związku z naruszeniem
    obowiązków umownych przez zamawiającego, oczywiście nie są tożsame”.
    1.9. Wskazany wyrok dotyczy wprawdzie roszczenia o naprawienie szkody powstałej w
    związku z niewykonaniem Umowy przez jedną ze stron (art. 471 k.c.), jednak ma
    zastosowanie do niniejszej sprawy z uwagi na podobny, odszkodowawczy charakter
    należności wskazanych w art. 649 (4) par.3 k.c. Naprawienie szkody obejmuje bowiem nie
    tylko poniesione koszty, ale też utracone zyski (art. 361 § 2 k.c.).
    1.10. Uszczerbek majątkowy może więc mieć dwojaki charakter. Może mieć postać straty
    rzeczywistej (damnum emergens) powodującej zmniejszenie majątku poszkodowanego

    oraz postać utraconych korzyści (lucrum cessans), co oznacza, iż wskutek danego
    zdarzenia poszkodowany nie powiększył swojego majątku, a czego z dużym
    prawdopodobieństwem mógł się spodziewać.
    1.11. Stanowisko Spółki potwierdza bogate orzecznictwo TSUE (poprzednio ETS). Trybunał
    Europejski wypowiadał się niejednokrotnie w kwestii rozumienia „odpłatnego świadczenia
    usług” na gruncie VAT. ETS enumeratywnie wymienił przesłanki przesądzające o
    wystąpieniu odpłatnego świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu VAT, tj.:
    1) bezpośredni związek między świadczoną usługą i otrzymywanym wynagrodzeniem;
    2) określona (możliwa do zdefiniowania) usługa (świadczenie);
    3) konkretny beneficjent świadczenia;
    4) świadczenie wynikające ze stosunku prawnego łączącego strony, oraz
    5) wzajemność świadczeń.
    1.12. Należy podkreślić, że wszystkie ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby
    określona czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako
    odpłatne świadczenie usług.
    1.13. Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem wówczas, gdy istnieje
    bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a
    otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią
    rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku
    prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna
    być konsekwencją wykonania świadczenia. W związku z powyższym, czynność podlega
    opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy
    zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego
    beneficjenta tej czynności. Bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem usług, a
    otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie
    bezpośredniej i jasno zindywidualizowanej korzyści na rzecz świadczącego usługę, oraz
    gdy świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem
    dokonanej czynności.
    1.14. Reasumując, określona należność stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług
    wówczas, gdy przysługuje podatnikowi w zamian za określone zachowanie, uzgodnione
    przez podatnika z usługobiorcą. Tym samym, pomiędzy stronami musi istnieć zgodnie i
    dobrowolnie zawarty stosunek cywilnoprawny, określający treść zobowiązań każdej ze
    stron - tj. zobowiązania niepieniężnego usługodawcy i zobowiązania pieniężnego
    usługobiorcy.
    1.15. Na podstawie art. 639 k.c. Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia
    mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz
    doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim
    zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu
    niewykonania. Z kolei art. 649 (4) § 3 k.c. zamawiający nie może odmówić zapłaty
    wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny
    wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących
    inwestora. Jednakże w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca
    (generalny wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych. Nie jest
    przy tym istotne, na jakie wynagrodzenie umówiły się strony (kosztorysowe czy
    zryczałtowane). Natomiast w myśl art. 649 (4) § 1. k.c., jeżeli wykonawca (generalny
    wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie,
    nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze
    skutkiem na dzień odstąpienia. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w
    wykonaniu robót budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora (art. 649 (4) § 2k.c.).

    1.16. Należy zauważyć, że przepis art. 649 (4) § 3 k.c. stanowi ścisły odpowiednik art. 639 k.
    c., dającego wykonawcy dzieła prawo do żądania całej zapłaty, jeżeli był gotów wykonać
    dzieło, ale nie mógł tego uczynić z przyczyn leżących po stronie zamawiającego. Za taką
    interpretacją przemawia także zaakcentowana w uzasadnieniu rządowego projektu
    ustawy nowelizującej Kodeks cywilny (druk sejmowy nr 2365 z 21 września 2009 r.)
    analogia między art. 649 (4) § 3 k.c. a roszczeniem o wynagrodzenie ujętym w art. 639 k.c.
    „(...). Z treści tego przepisu wynika, że wykonawca jest uprawniony do żądania zapłaty
    umówionego wynagrodzenia, umniejszonego tylko o koszty zaoszczędzone przez niego z
    powodu niewykonania pozostałej części robót budowlanych. Wynagrodzenie to obejmuje
    zatem pozostałe elementy, w tym również cały spodziewany zysk. Przepis art. 647 (4) § 3 k.
    c. będący odpowiednikiem art. 639 k.c. dotyczącego umowy o dzieło, jest przepisem o
    charakterze sankcyjnym, statuującym swoistą karę za sprzeniewierzenie się
    fundamentalnej zasadzie prawa cywilnego, iż zawartych umów trzeba dotrzymywać (...)”
    (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 11 września 2014 r., I ACa 786/14).
    1.17. W ocenie Spółki kwota należna jej na podstawie art. 649 (4) § 3 K.c. nie stanowi
    wynagrodzenia za usługę, ponieważ nie jest ona należna za tego rodzaju czynność
    (usługę), którą można byłoby uznać za usługę w rozumieniu art. art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5
    ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Należności dochodzone w związku ze złożeniem oświadczenia
    odstąpienia od Umowy w warunkach opisanych w stanie faktycznym, na podstawie art.
    639 i art. 649 (4) § 3 K.c. nie stanowią zapłaty za usługę opodatkowaną podatkiem VAT,
    ponieważ po stronie wykonawcy w opisanej we wniosku sytuacji nie sposób
    zidentyfikować jakiegokolwiek świadczenia, które mogłoby stanowić usługę
    opodatkowaną podatkiem VAT.
    1.18. Zamawiający nie odnosi żadnej korzyści, za którą jakikolwiek podmiot na rynku byłby
    skłonny zapłacić wynagrodzenie. Na mocy art. 649 (4) § 3 k.c. zostaje on jedynie
    zobowiązany do pokrycia ewentualnych ubytków w przychodach Spółki powstałych w
    wyniku zerwania z winy Inwestora umowy łączącej strony transakcji. Wskazane przez ETS
    przesłanki uznania, że ma miejsce świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT, nie
    są w tym przypadku spełnione. Nie można bowiem zidentyfikować żadnej usługi
    świadczonej przez Spółkę na rzecz Zamawiającego w związku z wypłatą wynagrodzenia na
    gruncie art. 649 (4) § 3 k.c. Ewentualnie otrzymane przez Spółkę wynagrodzenie będzie
    bowiem świadczeniem jednostronnym, w zamian za które Inwestor nie otrzyma
    ekwiwalentnego świadczenia ze strony Spółki. Co więcej, Inwestor nie będzie miał żadnego
    roszczenia w stosunku do Spółki i nie będzie mógł domagać się wypełnienia żadnego
    zobowiązania w zamian za wypłatę wynagrodzenia, co stanowi dodatkowy argument
    potwierdzający tezę o braku usługi wykonanej przez Spółkę w związku z otrzymaniem
    wynagrodzenia na gruncie art. 649 (4) § 3 k.c.
    1.19. Nie jest też spełniona przesłanka wzajemności świadczeń, gdyż zapłata przez
    Inwestora przedmiotowego wynagrodzenia nie jest bezpośrednio związana ze
    świadczeniem wykonanym przez Spółkę. W tym bowiem przypadku odszkodowanie jest
    płacone za czynności niewykonane z winy Inwestora. Przeciwne rozumowanie
    prowadziłoby do absurdalnego wniosku, że fakt wykonania usług nie ma znaczenia dla
    opodatkowania VAT. Tymczasem właśnie moment wykonania usług jest kluczowy w wielu
    aspektach opodatkowania VAT (np. dla powstania obowiązku podatkowego).
    1.20. Nie jest to także wynagrodzenie za gotowość do świadczenia usług, bowiem w tym
    przypadku kwoty odszkodowania nie będą wypłacane w bezpośredniej relacji do
    faktycznej gotowości Spółki do świadczenia jakichkolwiek usług. Kwoty te będą
    ewentualnie wypłacone jako odszkodowanie za zerwanie kontraktu z winy Inwestora.
    Gotowość inwestora, wskazana przez ustawodawcę w art. 649 (4) § 3 k.c., jest jedynie
    jednym z warunków, których spełnienie daje podstawy do wypłaty tego odszkodowania.
    Wśród innych warunków umożliwiających skorzystanie z tej procedury leży np. forma
    pisemna umowy łączącej inwestora i wykonawcę, wystosowanie żądania gwarancji przez
    wykonawcę, niedostarczenie gwarancji przez inwestora w ustawowym terminie, itp.

    1.21. Zaniechanie wykonania czynności na podstawie zawartej umowy nie jest
    zaniechaniem, które Zamawiającemu przynosi wymierną korzyść, dlatego nie może być
    uznane za usługę. Nie stanowi też świadczenia na podstawie zawartego stosunku
    zobowiązaniowego. Strony nie umówiły się bowiem, że wynagrodzenie jest należne za
    wykonanie umowy, niezależnie od jej finalnego rezultatu. Strony zawarły umowę na
    wykonanie robót budowlanych. Wypłata kwot wynagrodzenia na podstawie art. 649 (4) § 3
    Kodeksu cywilnego z tytułu niewykonania usług budowlanych określonych w umowie z
    winy leżącej po stronie inwestora nie jest zapłatą za świadczenie (usługę) wynikającą z
    zawartej umowy i nie dochodzi tu do wymiany świadczeń wzajemnych. Dochodzi tutaj
    bowiem do rozwiązania stosunku prawnego (kontraktu budowlanego) co rodzi
    uprawnienie do otrzymania określonej kwoty, a zatem nie wynika z treści samej Umowy i
    nie stanowi świadczenia usług określonych Umową. W warunkach opisanych powyżej
    wypłacone wynagrodzenie ma charakter rekompensaty i nie jest ekwiwalentem za
    wykonaną usługę, nie jest także wynagrodzeniem za żadną czynność opodatkowaną VAT
    (por. wyrok NSA z 29 października 2020 r., sygn. I FSK 221/18).
    1.22. Potwierdzenie stanowiska Wnioskodawcy stanowi liczne orzecznictwo NSA dotyczące
    zasad i oceny skutków podatkowych w przypadku niewykonania umowy zobowiązaniowej
    i brak opodatkowania VAT świadczeń, które nie są wzajemne, tzn. nie ma beneficjenta
    uzyskującego korzyść z danego świadczenia:
    • w wyroku z 13 lutego 2020 r. sygn. akt I FSK 1382/17 NSA stwierdził, że w sytuacji
      odstąpienia od umowy przedwstępnej i wypłaty odstępnego brak jest nabycia
      towarów lub usług, brak także jakiegokolwiek świadczenia, które byłoby dostawą lub
      usługą. Opodatkowanie odstępnego, które wynika z umowy przedwstępnej miałoby
      charakter sztuczny i de facto prowadziłoby do opodatkowania świadczenia, które
      wynikało z umowy przedwstępnej, ale nie byłyby związane z dostawą towarów, o
      których mowa w tej umowie,
    • w wyroku NSA z 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt I FSK 351/09 stwierdzono natomiast, iż
      przesunięcia majątkowe polegające m.in. na pokryciu wartości odstępnego, w sensie
      ekonomicznym posiadają walor kompensacyjny – uzupełniający uszczerbek, jaki
      powstał w majątku, do którego kierowana jest każda z tego rodzaju czynności. W tej
      perspektywie nie następuje zatem zwiększenie wartości tego majątku, zaś zapłata
      odstępnego – jako wyłącznie sposób rozliczenia się stron z tytułu zawartej umowy - nie
      stanowi dostawy ani usługi,
    • z kolei w wyroku NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1413/11 uznano, iż działanie
      strony skarżącej organ błędnie potraktował jako świadczenie usługi polegające na
      „zaniechaniu określonej czynności (umowy najmu)”, a świadczeniem wzajemnym
      najemcy miała być zdaniem organu wypłata odszkodowania. Tymczasem z
      przedstawionych przez spółkę okoliczności sprawy bez wątpienia wynikało, że do
      rozwiązania umowy doszło już wcześniej na skutek nie wywiązywania się w terminie
      przez kontrahenta skarżącej z płatności z tytułu najmu oraz zwrotu wynajmowanych
      środków transportu, a dopiero konsekwencją powyższego było zawarcie ugody, w
      której strony uregulowały kwestie rozliczenia pozostałej kwoty kaucji oraz
      ewentualnych wzajemnych roszczeń. Wypłacona na skutek zawartej umowy kwota
      miała więc charakter wyłącznie rekompensaty, a nie była żadnym ekwiwalentem za
      wykonaną usługę polegającą na zaniechaniu,
    • natomiast Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 8 lipca 2007 r. w sprawie C-277/05
      postawił tezę, zgodnie z którą artykuł 2 ust. 1 i art. 6 ust. 1 szóstej dyrektywy Rady 77
      /388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw
      członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od
      wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku powinny być
      interpretowane w ten sposób, że kwoty zapłacone tytułem zadatku w ramach umów
      dotyczących świadczenia usług hotelarskich podlegających podatkowi VAT, w
      przypadku, gdy klient skorzysta z uprawnienia do odwołania rezerwacji, a kwoty te są

      zatrzymywane przez przedsiębiorstwo hotelarskie, należy uznać za odszkodowanie
      ryczałtowe płacone w celu naprawienia szkody poniesionej w następstwie
      niewykonania umowy przez klienta, bez bezpośredniego związku z jakąkolwiek
      odpłatnie świadczoną usługą, które jako takie nie podlega opodatkowaniu. Jak
      stwierdzono w pkt 19 ww. orzeczenia, pierwsze rozwiązanie zawarte w pytaniu
      prejudycjalnym można zaakceptować jedynie wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek
      pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób,
      że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę
      świadczoną w ramach stosunku prawnego, w którym dochodzi do wymiany świadczeń
      wzajemnych (zob. podobnie wyroki z 8 marca 1988 r. w sprawie 102/86 [...], Rec. str.
      1443, pkt 11, 12 i 16; z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 [...] str. I-743, pkt 14; z 21
      marca 2002 r. w sprawie C-174/00 [...] str. I#3293, pkt 39, oraz z 23 marca 2006 r. w
      sprawie C-210/04 [...], Zb. Orz. str. I-2803, pkt 34). Podczas gdy w przypadku
      prawidłowego wykonania umowy zadatek podlega odliczeniu od ceny usług
      świadczonych przez przedsiębiorstwo hotelarskie i w związku z tym podlega on
      podatkowi VAT, to zatrzymanie zadatku będące przedmiotem sprawy przed sądem
      krajowym jest z kolei konsekwencją odwołania rezerwacji przez klienta zgodnie z
      przyznanym mu prawem i służy naprawieniu szkód poniesionych przez to
      przedsiębiorstwo w wyniku odstąpienia. Takie odszkodowanie nie stanowi
      wynagrodzenia za świadczenie i nie stanowi części podstawy opodatkowania
      podatkiem VAT (zob. podobnie odnośnie do odsetek za opóźnienie, wyrok z 1 lipca
      1982 r. w sprawie 222/81 [...] str. 2527, pkt 8–11) – pkt 32 uzasadnienia wyroku.
    • Również w wyroku z 17 maja 2024 roku (sygn. I FSK 1240/20) Naczelny Sąd
      Administracyjny orzekł, że opłaty naliczane w przypadku wypowiedzenia umowy z
      winy klienta pełnią funkcję odszkodowawczą i nie podlegają opodatkowaniu VAT. NSA
      argumentował powyższe stanowisko brakiem możliwości zidentyfikowania
      świadczenia wzajemnego, gdyż spółka wypowiada umowę na skutek naruszeń w jej
      wykonywaniu przez klienta. Nie ma dodatkowego świadczenia, więc nie ma podatku
      VAT. Podkreślić należy, że w rozpatrywanej przez NSA sprawie opłata z tytułu
      wcześniejszego wypowiedzenia umowy z winy klienta nie wynikała z obustronnej
      zgody na zmianę zapisów umowy lub porozumienia stron, lecz z jej jednostronnego
      zerwania przez spółkę w wyniku znacznych nieprawidłowości, których dopuścił się
      klient. Spółka wypowiada umowę oraz nalicza opłaty/kary niezależnie od zdania
      klienta. Opłata i kara umowna z tytułu opóźnienia w zwrocie wynajętej maszyny nie są
      wynagrodzeniem za zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy, lecz rekompensatą za
      szkodę wyrządzoną przez klienta – klient nie otrzymuje żadnej korzyści z tego tytułu.
    1.23. Również indywidualne interpretacje podatkowe w podobnych sprawach
    potwierdzają zasadność stanowiska Spółki odnośnie braku opodatkowania VAT
    przedmiotowego wynagrodzenia mającego charakter odszkodowawczy i rekompensujący
    Spółce nieotrzymane zyski, które powinna osiągnąć z tytułu realizacji Umowy.
    1.24. Jak wskazano w interpretacji Dyrektora KIS z 12 sierpnia 2024 r., sygn. 0111-KDIB3-
    1.4012.258.2024.3.IK, wypłatę kary umownej należy traktować jako odszkodowanie, a tym
    samym Spółka nie powinna naliczać VAT z tego tytułu. Należy bowiem podkreślić, że kara
    umowna nie jest należna Spółce w związku z jej zobowiązaniem do wykonania
    jakichkolwiek czynności, powstrzymywania się od nich czy ich tolerowania, lecz z tytułu
    niewywiązania się przez Nabywcę z obowiązku zakupu określonej ilości towaru.
    Powyższych warunków nie przewiduje także umowa zawarta między stronami. Nie
    występuje więc świadczenie wzajemne, a zatem nie istnieje też związek pomiędzy karą
    umowną a otrzymaniem świadczenia wzajemnego ze strony Spółki. Tym samym, w
    rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną -
    świadczeniem w zamian za wynagrodzenie, gdyż wypłata kary umownej nie jest
    powiązana z żadnym świadczeniem na rzecz Nabywcy, tak dostawy towarów jak
    świadczeniem usługi.

    1.25. Wskazana interpretacja jest przykładem powszechnie prezentowanego przez sądy
    administracyjne oraz organy podatkowe stanowiska, w myśl którego kara umowna czy
    rekompensata stanowi odszkodowanie nieobjęte VAT. Przykładowo, w wyroku NSA z 11
    maja 2022 r., sygn. I FSK 1627/18 wskazano, że rekompensata z tytułu utraconej marży z
    uwagi na brak odbioru przez klienta zamówionych towarów, stanowi nieobjęte VAT
    odszkodowanie. Podobne stanowisko zostało wyrażone także w interpretacji
    indywidualnej Dyrektora KIS z 3 stycznia 2024 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.411.2023.2.DS, w
    której uznano, że rekompensaty otrzymywane przez sprzedawcę od kupującego wskutek
    zamówienia przez tego drugiego mniejszej niż prognozowana ilości towarów, nie stanowią
    wynagrodzenia za czynności opodatkowane i nie powodują obowiązku zapłaty VAT.
    1.26. Podobnie jest w przypadku przedmiotowego wynagrodzenia za niezrealizowanie
    Umowy z winy Zamawiającego, gdzie nie występuje czynność wzajemna ze strony Spółki w
    zamian za wynagrodzenie z art. 639 i 649 (4) § k.c.
    1.27. Przenosząc przywołane wyżej przepisy prawa i poglądy zawarte w orzecznictwie w
    sprawie będącej przedmiotem wniosku należy zauważyć, że Miasto (...) nie uzyskuje
    żadnej korzyści za kwoty zapłacone Spółce na podstawie art. 639 i art. 649 (4) § 3 k.c. lecz
    poniesie ewidentną stratę, gdyż jego płatność dotyczy wynagrodzenia za niewykonane
    roboty, należnego po odstąpieniu od umowy z winy Zamawiającego. Przedmiotowe
    wynagrodzenie nie stanowi zatem zapłaty za usługę opodatkowaną VAT.
    Ad 2.
    2.1. Jak wskazano w stanowisku do pytania nr 1, należne Spółce kwoty w oparciu o art. 639
    i art. 649 (4) § 3 k.c. nie stanowią zapłaty za usługę opodatkowaną VAT. Gdyby jednak
    Organ uznał, że przedmiotowe wynagrodzenie podlega opodatkowaniu VAT jako odpłatne
    świadczenie usług, wówczas – zdaniem Spółki – obowiązek podatkowy powstanie z chwilą
    otrzymania płatności, zawarcia ugody lub uprawomocnienia się wyroku sądowego
    zasądzającego na rzecz Spółki przedmiotowe wynagrodzenie, w zależności od tego, które z
    tych zdarzeń wystąpi wcześniej.
    2.2. Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania
    dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6,
    art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f. Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą
    obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania
    usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym
    dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za
    ten okres.
    2.3. Na podstawie art. 19a ust. 2 ustawy, w odniesieniu do przyjmowanych częściowo
    usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla
    której to części określono zapłatę.
    2.4. Z kolei na podstawie art. 19a ust. 3 ustawy, usługę, dla której w związku z jej
    świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się
    za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub
    rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób
    ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku
    nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego
    roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.
    2.5. Natomiast zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy, jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru
    lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności: przedpłatę,
    zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem
    spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu,
    obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej
    kwoty, z wyjątkiem:

        1) dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w
        sposób, o którym mowa w ust. 1b;
        2) dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek
        podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.
    2.6. Moment powstania obowiązku podatkowego wymaga od wykonawcy danej usługi
    prawidłowego określenia momentu jej wykonania. Ustawa nie definiuje tego momentu,
    ani w żaden sposób nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego
    określenia. Jednakże przyjąć należy, że momentem wykonania usługi jest moment
    faktycznego wykonania wszystkich działań i czynności składających się na daną usługę.
    Zatem, usługa jest wykonana, gdy usługodawca zrealizował wszystkie czynności składające
    się na określony rodzaj usług. Należy zaznaczyć, że o faktycznym wykonaniu usługi
    decyduje jej charakter. Jednocześnie podkreślić należy, że ustalenie zakresu świadczonej
    usługi i w konsekwencji momentu jej wykonania powinno następować w sposób
    obiektywny.
    2.7. Ponadto stosownie do art. 353(1) k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć
    stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się
    właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z powyższej
    zasady wynika, że strony mogą dowolnie kształtować treść umowy w granicach
    wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa, w tym także przepisy prawa
    podatkowego. Z powyższej zasady wynika, że strony mogą dowolnie kształtować treść
    umowy w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa, w tym także
    przepisy prawa podatkowego.
    2.8. Należy zauważyć, że wynagrodzenie, którego domaga się Spółka za niewykonanie
    Umowy z winy Zamawiającego, nie stanowi wynagrodzenia za usługi budowlane. Usługi
    budowlane oraz budowlano-montażowe nie zostały zdefiniowane bezpośrednio w ustawie
    o VAT i są najczęściej identyfikowane na podstawie klasyfikacji PKWiU 41-43, lub na
    podstawie definicji zawartej w innych aktach prawnych.
    2.9. Zgodnie z art. 3 pkt 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2024 r.
    poz. 725, ze zm.), przez roboty budowlane - rozumie się budowę, a także prace polegające
    na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7
    ustawy Prawo budowlane).
    2.10. Z kolei na gruncie PKWiU, roboty budowlane sklasyfikowane są w sekcji F w dziale
    41, 42 i 43. Z punktu widzenia ustawy o VAT - klasyfikować je należy jako usługi, przy czym:
    • Dział 41 obejmuje - roboty ogólnobudowlane dotyczące wszystkich rodzajów budynków
      oraz budowę kompletnych budynków mieszkalnych, budynków biurowych, budynków
      handlowych oraz innych budynków użyteczności publicznej, budynków gospodarstw
      rolnych itp. na własny rachunek lub na zlecenie. Zawierają się w nim prace związane
      ze wznoszeniem, rozbudową, nadbudową, odbudową, przebudową, remontem oraz
      montażem budynków z elementów prefabrykowanych o charakterze stałym lub
      tymczasowym.
    • Dział 42 obejmuje - roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej.
      Mieszczą się w nim roboty budowlane związane ze wznoszeniem, rozbudową,
      odbudową, przebudową, remontem, montażem budynków z elementów
      prefabrykowanych o charakterze stałym lub czasowym.
    • Dział 43 obejmuje - specjalistyczne roboty budowlane związane z budową budynków
      oraz obiektów inżynierii lądowej i wodnej, prowadzone przez wykonawców
      posiadających specjalistyczne umiejętności i specjalny sprzęt, w tym m.in.: rozbiórka i
      przygotowanie terenu pod budowę, budowanie fundamentów, roboty betoniarskie,
      murarskie, kamieniarskie, montowanie i demontowanie rusztowań, wykonywanie

      pokryć dachowych, roboty związane z wykonywaniem instalacji budowlanych (np.
      elektrycznych, wodno-kanalizacyjnych i pozostałych instalacji budowlanych), montaż
      konstrukcji stalowych, wynajem sprzętu z operatorem, roboty wykończeniowe.
    2.11. W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z wyświadczeniem usług
    budowlanych, gdyż dochodzone roszczenie ma charakter rekompensaty za niewykonanie
    usług budowlanych z winy Inwestora. Tak więc nie będzie miał zastosowania szczególny
    termin powstania obowiązku podatkowego VAT dla usług budowlanych, określony w art.
    19a ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT, w myśl którego w przypadku usług budowlanych lub
    budowlano-montażowych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury.
    2.12. Zdaniem Spółki w opisanym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym, nie możemy
    mówić o wykonaniu usługi z chwilą złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.
    Wynagrodzenie, jakie należeć się będzie Spółce nie wynika bowiem z Umowy lecz z
    przepisów k.c. W celu uzyskania tego wynagrodzenia należy wykazać/udowodnić, że
    odstąpienie nastąpiło z winy Zamawiającego.
    2.13. Jeśli zatem Zamawiający zgodzi się ze Spółką, że doszło do spełnienia przesłanek
    wskazanych w art. 639 i 649 (4) § 3 k.c. i sam dokona zapłaty wynagrodzenia, to tym
    samym w tym momencie nastąpi ewentualne wykonanie usługi.
    2.14. Jednakże w praktyce gospodarczej zwykle sprawa jest kierowana na drogę sądową,
    albo też strony - kierując się ekonomiką procesową – zawierają ugodę w tym zakresie. W
    takim przypadku ewentualne wykonanie usługi nastąpiłoby:
    • z datą uprawomocnienia się wyroku potwierdzającego, że w opisanym przypadku
      wystąpiły okoliczności wskazane w art. 639 k.c. i zasądzającego na rzecz Spółki
      wynagrodzenie albo
    • z datą zawarcia przez Strony ugody potwierdzającej należne Spółce wynagrodzenie w
      oparciu o ww. przepisy art. 639 k.c.
    2.15. Podsumowując, w przypadku uznania przez Organ, że mamy do czynienia z usługą
    opodatkowaną VAT, obowiązek podatkowy nie powstanie z chwilą złożenia przez Spółkę
    oświadczenia o odstąpieniu od Umowy, lecz z chwilą jego dobrowolnej zapłaty przez
    Zamawiającego lub zawarcia ugody lub uprawomocnienia się wyroku sadowego
    zasądzającego przedmiotowe wynagrodzenie.
    Ad 3.
    3.1. Jeśli Organ uzna, że przedmiotowe wynagrodzenie podlega opodatkowaniu VAT jako
    płatność za usługę, to fakturę należy wystawić na zasadach ogólnych wskazanych w art.
    106i ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, fakturę wystawia się nie później niż 15-
    ego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub
    wykonano usługę.
    3.2. W myśl art. 106i ust. 1 ustawy o VAT, fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia
    miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano
    usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-9. W ustępie 3 pkt 1 przewidziano, że dla usług
    budowlanych fakturę wystawia się nie później niż trzydziestego dnia od dnia wykonania
    usług. Natomiast zgodnie z ust. 2 ww. artykułu, jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru
    lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, o której mowa w art. 106b ust.
    1 pkt 4, fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu,
    w którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy.
    3.3. Ponadto, jak stanowi art. 106i ust. 7, faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż
    sześćdziesiąt dni przed:
    1) dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi;
    2) otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub
      części zapłaty.

    Jednakże ten termin wystawienia faktury nie dotyczy faktur w zakresie dostawy i
    świadczenia usług, jeśli faktura zawierająca informację jakiego okresu rozliczeniowego
    dokumentuje:
    • usługi oraz dostawę towarów, dla których ustalane są następujące po sobie terminy
      płatności lub rozliczeń (nie dotyczy np. wydania towaru na podstawie umowy leasingu
      kapitałowego lub innych umów o podobnym charakterze, które dla celów VAT
      uznawane są za dostawę towaru),
    • opłaty za media,
    • usługi najmu, dzierżawy, leasing, ochronę osób, stałą obsługę prawną oraz biurową itp.
    3.4. Jak wykazano powyżej w uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawcy do pytania nr 3,
    przedmiotowe wynagrodzenie nie stanowi płatności za usługi budowlane, zatem nie może
    mieć zastosowania art. 106i ust. 3 pkt 1) ustawy o VAT, według którego fakturę za usługi
    budowlane lub budowlano-montażowe wystawia się nie później niż 30 dnia od dnia
    wykonania usługi.
    3.5. Podsumowując, jeżeli zdaniem Organu przedmiotowe wynagrodzenie stanowi
    płatność za usługę opodatkowaną VAT, to fakturę należy wystawić w terminie do 15 dnia
    następnego miesiąca, w którym usługę wykonano, tj. do 15 dnia następnego miesiąca po
    miesiącu otrzymania zapłaty, zawarcia ugody lub uprawomocnienia się wyroku sądowego
    zasądzającego na rzecz Spółki przedmiotowe wynagrodzenie.
    Ad 4.
    4.1. Zgodnie z art. 86. ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są
    wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym
    mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę
    podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art.
    124.
    4.2. Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą
    opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z
    obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z
    okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju
    prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są
    w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.
    4.3. Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w
    całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek
    pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek
    negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które
    pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku
    naliczonego. Na podstawie art. 88 ust. 4 ustawy, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy
    podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani
    jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa
    w art. 86 ust. 2 pkt 7.
    4.4. Usługi doradcze i prawne nie zostały wykluczone przez ustawodawcę z możliwości
    odliczenia podatku VAT. W związku z tym w celu weryfikacji, czy występuje prawo do
    odliczenia VAT, należy wziąć pod uwagę ogólne zasady związane z odliczaniem VAT przy
    nabyciu towarów i usług wskazane w ww. art. 86. ust. 1 Ustawy o VAT.
    4.5. Dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest istnienie
    związku pomiędzy dokonywanymi zakupami towarów i usług a prowadzoną działalnością
    opodatkowaną generującą podatek należny. Przepisy Ustawy o VAT nie precyzują, jaki
    związek musi istnieć pomiędzy zakupami a sprzedażą, żeby podatnik mógł skorzystać z
    prawa do odliczenia. Związek ten może być bezpośredni (wydatek na nabycie towaru,
    który następnie zostanie przez podatnika sprzedany) bądź pośredni. O związku

    bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas,
    gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane
    towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem
    dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi
    przez podatnika. Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością
    przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem
    funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a
    tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym.
    4.6. Powyższe regulacje oznaczają, że aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od
    towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek
    naliczony, należy zbadać wyłącznie związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi
    przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć
    charakter niewątpliwy, lecz niekoniecznie bezpośredni. Podatnik musi jednak wykazać
    związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których
    następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
    4.7. Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie TSUE. Zgodnie
    z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej prawo do
    odliczenia podatku zostaje również przyznane podatnikowi nawet w przypadku braku
    bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenie
    podatku a jedną lub większą liczbą transakcji objętych podatkiem należnym, które rodzą
    prawo do odliczenia, ale tylko wówczas gdy koszty nabytych usług należą do jego kosztów
    ogólnych i jako takie stanowią elementy cenotwórcze dostarczanych towarów lub
    świadczonych usług. Koszty te zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą
    działalnością gospodarczą podatnika. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w
    orzeczeniu z 8 czerwca 2000 r. w sprawie C-98/98 Commissioners of Customs and Excise
    przeciw Midland Bank (dostępny: LEX - wersja elektroniczna wraz z glosą M. Ignasiak [w:]
    W. Nykiel i A. Zalasiński, Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w
    sprawach podatkowych. Komentarz, WK 2014), wyjaśnił, że ogólne koszty działalności
    podatnika spełniają co do zasady wymagany przez przepisy związek z całokształtem
    (opodatkowanej lub nieopodatkowanej) działalności podatnika. Podatek od towarów i
    usług naliczony z tytułu takich kosztów podlegać zatem będzie odliczeniu na zasadach
    ogólnych, odpowiednich dla działalności prowadzonej przez podatnika.
    4.8. Istotnym wnioskiem wynikającym z wyroku jest zatem między innymi to, że kosztami
    ogólnej działalności są również wydatki, które ze względu na charakter bądź moment
    poniesienia nie mogły zostać uznane za element kosztowy sprzedawanych towarów lub
    wyświadczonych usług. Podatek naliczony z tytułu takich kosztów podlegać będzie
    odliczeniu na zasadach ogólnych, odpowiednich dla działalności prowadzonej przez
    podatnika. Jeżeli zatem nabyte usługi i związane z nimi wydatki poniesiono w związku z
    działalnością opodatkowaną, to mimo ich ogólnego charakteru, podatnikowi będzie
    przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.
    4.9. Brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie
    wyklucza prawa odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania
    podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika podlegającej
    opodatkowaniu VAT (por. wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo
    Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV), wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/96
    (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excis), wyrok z 26 maja 2005 r. w
    sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz).
    4.10. Jak wynika z wyroku NSA z 31 sierpnia 2018 r. (sygn. I FSK 1370/16): „(...) co do zasady
    niezbędnym warunkiem odliczenia VAT jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy
    zakupami a konkretną transakcją opodatkowaną. (...) Odstępstwem od tej zasady będzie
    możliwość skorzystania z prawa do odliczenia podatku VAT wynikającego z wydatków
    poniesionych na tzw. koszty ogólne (...) na podstawie art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT
    podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku od towarów i usług

    należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego w fakturach wystawionych za usługi
    doradztwa podatkowego związane z całokształtem działalności gospodarczej”.
    4.11. Jak z kolei wskazano w wyroku WSA w Krakowie z 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA
    /Kr 459/13 (orzeczenie prawomocne), „(...) Poniesione wydatki na usługę prawną celem
    wystąpienia na drogę postępowania sądowego o niewykonanie lub nienależyte wykonanie
    umowy wpływa na uzyskanie obrotu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług.
    Samo odszkodowanie nie stanowi czynności opodatkowanej, jednak usługa radcy
    prawnego związana z jego dochodzeniem podejmowana była w związku z szeroko
    rozumianą działalnością gospodarczą. Niezbędnym warunkiem zastosowania odliczenia
    podatku jest istnienie związku między wydatkami a czynnościami opodatkowanymi,
    związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni (jak w niniejszym przypadku).
    W wyniku tej czynności skarżący, będący podatnikiem, uzyskuje środki pieniężne
    wykorzystywane do prowadzenia podstawowej działalności. Zatem jeżeli przedmiotem
    działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego są czynności opodatkowane
    podatkiem VAT, to wydatki ponoszone przez skarżącego za sporną usługę należy uznać za
    czynności, które służą prowadzeniu działalności opodatkowanej. Z tego względu podatek
    naliczony związany z tymi wydatkami podlegać będzie odliczeniu od podatku należnego w
    takim zakresie, w jakim podatek ten będzie związany ze sprzedażą opodatkowaną.
    Zlecenie usługi radcy prawnemu w niniejszej sprawie było bowiem związane z
    działalnością gospodarczą i opodatkowaną skarżącego. (...)”.
    4.16. Reasumując, ponieważ dochodzone przez Wnioskodawcę roszczenie będące
    przedmiotem niniejszego wniosku wynika z jego podstawowej działalności gospodarczej,
    podlegającej w całości opodatkowaniu VAT, a odzyskane środki pozwolą na finansowanie
    kolejnych projektów opodatkowanych VA, należy uznać, zgodnie z praktyką
    interpretacyjną DKIS, że występuje w przedmiotowej sprawie pośredni związek
    nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy wówczas, gdy ponoszone
    wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa. Aby jednak można
    było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością
    podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami
    towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z
    działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia
    się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz
    poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do
    generowania przez podmiot obrotu (por. np. stanowisko DKIS w interpretacji
    indywidualnej z 29 września 2023 r., sygn. 0111-KDIB3-3.4012.236.2023.5.AW czy z 9
    października 2023 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.283.2023.2.IG). Tak jest w przedmiotowej
    sprawie, gdyż odzyskane od zamawiającego środki będą wykorzystywane w działalności
    Wnioskodawcy opodatkowanej VAT.
    4.17. W związku z powyższym, Spółka jako czynny podatnik VAT, będzie uprawniona do
    odliczenia podatku VAT z faktur za usługi prawne dotyczące dochodzenia od
    Zamawiającego przedmiotowych roszczeń z art. 639 i 649(4) par.3 k.c. dotyczących
    należności za niezrealizowaną część Umowy z winy Zamawiającego, bez względu na to, czy
    roszczenie to podlega VAT czy nie. W tym bowiem przypadku występuje przynajmniej
    pośredni związek z działalnością opodatkowaną VAT, tj. wykonywaniem usług
    budowlanych.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części
    prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Natomiast, w myśl art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
        1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
          formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
        2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
          czynności lub sytuacji;
        3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
          działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą
    towarów świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie
    świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań
    podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności
    lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy
    rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie,
    wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie
    określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy zwrócić
    uwagę na to, że usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje
    bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub
    tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu
    ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
    • w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca
      jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
    • świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy
      (wynagrodzenie).
    Co istotne, oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie, jako usługa,
    podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1
    ustawy. Przy czym z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i
    świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są
    wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w
    art. 8 ust. 2 ustawy).

    Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy
    świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać
    wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci
    wynagrodzenia.
    W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8
    marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko
    Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy,
    gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a
    otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w
    pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie
    przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota
    uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt
    wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk
    sprzedającego.
    W wyroku C-16/93 z 3 marca 1994 r. pomiędzy R. J. Tolsma v. Inspecteur der
    Omzetbelasting Leeuwarden, TSUE zauważył, że czynność:
      Podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między
      usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
      przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie
      przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.
    Natomiast w wyroku C-90/20 w sprawie Apcoa Parking Danmark, TSUE wskazał, że aby
    świadczenie usług można było uznać za odpłatne, i wobec tego opodatkowane podatkiem
    VAT, to pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą musi istnieć stosunek prawny, w ramach
    którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych - usługi i wynagrodzenia, między
    którymi istnieje bezpośredni związek.
    W opinii Rzecznika Generalnego w sprawie C#295/17 wskazano, że:
      Nie ma jednak znaczenia, w jaki sposób prawo krajowe traktuje opłatę
      wyrównawczą. Jak podkreśliły również Komisja i Portugalia podczas rozprawy, z
      punktu widzenia przepisów o VAT nie ma znaczenia, czy jest to roszczenie o
      odszkodowanie z tytułu deliktu czy kara umowna, ani czy jest to określane jako
      odszkodowanie, rekompensata czy wynagrodzenie. Ocena, czy płatność jest
      dokonywana w zamian za dostawę lub usługę, jest kwestią z zakresu prawa Unii,
      która musi być rozstrzygana odrębnie od oceny dokonywanej na mocy prawa
      krajowego (pkt 34).
    Ponadto, z ww. opinii Rzecznika wynika, że:
      Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że
      zapłata kwoty ustalonej z góry w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy
      powoduje powstanie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od wartości
      dodanej, jeżeli należy ją uznać za wynagrodzenie za już wykonane usługi i nie
      ogranicza się do naprawienia poniesionej szkody majątkowej.
      Dla takiej interpretacji nie ma znaczenia, czy przy zawarciu umów z okresem
      lojalnościowym pośrednik otrzymuje wyższe wynagrodzenie niż w przypadku umów
      bez takiego okresu lojalnościowego. Nie ma również znaczenia, że kwota ta w świetle
      prawa krajowego jest traktowana jako kara umowna (pkt 56).
    W konsekwencji, aby uznać dane świadczenie za świadczenie odpłatne musi istnieć
    stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a beneficjentem i w zamian za wykonanie
    usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek
    pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z
    danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać
    wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

    Tym samym, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to
    świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia
    odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który
    odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym
    z danym świadczeniem, dopóki świadczenie to nie będzie usługą podlegającą
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do
    zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie
    działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas,
    gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji
    może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.
    W tym miejscu należy wyjaśnić, że jeżeli zaniechanie pewnych czynności za
    „odszkodowaniem” przynosi wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi – co do której
    istnieje zgoda stron – takie działanie na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług
    powinno być uznane za usługę. Dana czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas,
    gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji
    może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek
    pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi
    mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można stwierdzić, że płatność
    następuje w zamian za to świadczenie.
    Przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji pojęcia „odszkodowanie”. Zatem w
    niezbędnym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego. Odszkodowanie
    za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia
    zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między
    zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
    Z postanowień art. 361 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz.
    1061 ze zm.) Kodeksu cywilnego wynika, że:
      § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne
      następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
      § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub
      postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany
      poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Na podstawie ww. przepisu odszkodowanie uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z
    którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a
    zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
    Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto pomiędzy zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą musi istnieć związek przyczynowy. Szkoda polega na nienależytym wykonaniu
    bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnienia adekwatnego związku
    przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Brak tych przesłanek
    powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany
    jest do wypłaty odszkodowania.
    Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę.
    W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w

    zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z
    żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze
    zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania
    się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
    Zagadnienie dotyczące kar umownych regulują natomiast przepisy Działu II Kodeksu
    cywilnego – „Skutki niewykonania zobowiązań”.
    Zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę
      określonej sumy (kara umowna).
    Przepis art. 483 Kodeksu cywilnego jest bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa,
    tzn. kary umowne mogą być wyłącznie sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe
    wykonanie zobowiązań niepieniężnych.
    Z cytowanego wyżej art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że kara umowna jest
    dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody
    kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między
    stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań
    (wyrok SN z 8 sierpnia 2008 r., V CSK 85/08). Przewidziany umową obowiązek zapłaty kary
    umownej ma w stosunku do zasadniczego obowiązku dłużnika wynikającego z tej umowy
    charakter uboczny (akcesoryjny).
    Zastrzeżenie kary umownej można zatem traktować jako formę uproszczoną redakcji
    warunków umowy, która pozwala na przyjęcie przez strony, że wypadki niewykonania lub
    nienależytego wykonania umowy, stanowią jednocześnie podstawę do domagania się
    zapłaty kary umownej.
    Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik podatku VAT.
    Zawarli Państwo z Inwestor Umowę dla Inwestycji pod nazwą: „(...)”.
    Strony ustaliły termin realizacji całości Inwestycji do 31 grudnia 2025 r. z uwzględnieniem
    poszczególnych etapów:
    1) wykonanie projektu budowlanego i Studium Wykonalności Inwestycji wraz ze
      wszczęciem procedury ZRID – do 31 października 2024 r.,
    2) uzyskanie decyzji ZRID z rygorem natychmiastowej wykonalności wraz z
      opracowaniem i zatwierdzeniem wszystkich etapów projektu wykonawczego – do 31
      grudnia 2024 r.,
    3) realizację robót budowlanych – do 31 grudnia 2025 r., przy czym terminy wykonywania
      poszczególnych robót wskazano w harmonogramie rzeczowo-finansowym,
    4) uzyskanie w imieniu Zamawiającego pozwolenia na użytkowanie obiektu – w terminie
      30 dni od zakończenia robót budowlanych.
    Kontrakt nie został jednak w całości zrealizowany, co nastąpiło z winy leżącej po stronie
    Inwestora. Po wykonaniu części prac i ich zafakturowaniu, 31 grudnia 2024 r. złożyli
    Państwo Zamawiającemu oświadczenie o odstąpieniu od dalszej realizacji Umowy z winy
    Zamawiającego i zgłosili Państwo Zamawiającemu szereg różnych roszczeń związanych z
    Umową.
    Jednym z roszczeń jest roszczenie o zapłatę pozostałego wynagrodzenia określonego w
    Umowie pomimo niewykonania Inwestycji, z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego.
                                    4Podstawą tego roszczenia są przepisy art. 639 k.c., art. 649 § 3 ustawy - Kodeks cywilny.
    W przedmiotowej sprawie, powodem odstąpienia od Umowy był szereg naruszeń ze
    strony Zamawiającego, w szczególności:

    • brak udzielenia przez Zamawiającego na Państwa rzecz gwarancji zapłaty, której
      Zamawiający do dnia odstąpienia od Umowy nie przedłożył;
    • zwłoka w akceptacji koncepcji rozwiązania projektowego. Zamawiający nie
      zaakceptował (ani też nie odrzucił) rozwiązań projektowych w zakresie (...)
      przedłożonych przez Wykonawcę. Brak decyzji Zamawiającego uniemożliwił dalszą
      realizację prac projektowych, a w konsekwencji i uniemożliwia wykonanie robót
      budowlanych;
    • brak uzyskania przez Zamawiającego dostępu do nieruchomości innego podmiotu
      koniecznego w celu realizacji Inwestycji;
    • brak uzyskania przez Zamawiającego zmian z decyzji środowiskowej do
      przeprowadzenia Inwestycji;
    • brak oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością, na której miały być
      przeprowadzone prace związane z Inwestycją;
    • brak stanowiska w przedmiocie analizy ruchu;
    • brak możliwości dokonania podziałów działek na potrzeby decyzji ZRID, niepodjęcie
      działań zmierzających do usunięcia rozbieżności w zakresie przebiegu granic miasta i
      gminy (...);
    • brak prawidłowej informacji o planowanych przez Miasto (...) inwestycjach na lata 2025-
      2027;
    • brak współdziałania Zamawiającego w celu wszczęcia procedury ZRID i uzyskania decyzji
      ZRID;
    • uchylanie się przez Zamawiającego od zawarcia prawnie dopuszczalnego i
      uzasadnionego aneksu do Umowy.
    W oświadczeniu o odstąpieniu od Umowy wezwali Państwo Zamawiającego do zapłaty
    ww. roszczenia, tj. wynagrodzenia za prace, których nie wykonali Państwo z winy
    Zamawiającego.
    Zamawiający nie dokonał zapłaty tego roszczenia a jedynie w oświadczeniu z 6 lutego
    2025 r. dotyczącym polubownego rozwiązania sporu pomiędzy Stronami Umowy,
    potwierdził skuteczność złożonego przez Państwa oświadczenia z 31 grudnia 2024 r. o
    odstąpieniu Państwa od Umowy oraz zwolnił z odpowiedzialności Gwarantów
    udzielających gwarancji należytego wykonania Umowy pod warunkiem pozostawienia
    odpowiedniej kwoty na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji prac
    określonych w par. 1 ust. 1 pkt 1-3 Umowy.
    Na dzień dzisiejszy nie jest ustalone, jaki będzie dalszy przebieg sprawy. Strony - dążąc do
    polubownego rozstrzygnięcia sporu, mogą zawrzeć Porozumienie/Ugodę regulującą
                                              4wysokość i termin zapłaty na Państwa rzecz należności (na podstawie art. 649 § 3 k.c.), a
    w razie braku porozumienia Stron, rozważają Państwo wniesienie w tym zakresie
    powództwa do sądu powszechnego.
    Roszczenie przysługujące Państwu o zapłatę umówionego wynagrodzenia mimo braku
    wykonania Inwestycji z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi Inwestor, oparte na
        4art. 649 § 3 Kodeksu, zawiera w sobie również założony zysk, który zamierzali Państwo
    osiągnąć, gdyby doszło do zrealizowania całej Inwestycji.
              4Zgodnie z art. 649 § 3 Kodeksu cywilnego przysługuje Państwu roszczenie o zapłatę
    całego umówionego wynagrodzenia. Kwota roszczenia wynika wprost z Umowy. Przy czym
    roszczenie kierowane przez Państwa do Inwestora nie obejmuje wynagrodzenia, które
    zostało już zapłacone przez Inwestora za część Umowy zrealizowaną do dnia odstąpienia.

    Kwota roszczenia nie jest wynikiem sumy kosztów ponoszonych przez Państwa
    związanych z Umową. Jednakże fakt poniesienia tych kosztów może być brany pod uwagę
    przy ustalaniu kwoty roszczenia, którą będą Państwo zamierzali ostatecznie dochodzić od
    Inwestora (tj. całość albo część umówionego wynagrodzenia). Przy tym wysokość
    roszczenia nie jest zależna od wykazania przez Państwa poniesienia jakichkolwiek kosztów
    związanych z realizacją Umowy.
    Inwestor może odliczyć to, co oszczędzili Państwo w związku z brakiem wykonania
    Inwestycji – przy czym to na Inwestorze spoczywa ciężar udowodnienia tego, że mieli
    Państwo oszczędności (nie ponieśli Państwo konkretnych wydatków).
    Niewykonanie inwestycji w całości wiąże się z brakiem poniesienia przez Państwa kosztów
    wykonania tej części prac tj. w szczególności brak poniesienia kosztów: (i) nabycia i dostaw
    materiałów; (ii) usług budowlanych (usług podwykonawców); (iii) części kosztów
    utrzymania biura budowy.
    Państwa roszczenie wobec Zamawiającego będzie wyczerpane/zaspokojone w momencie
    gdy zostanie ono zapłacone przez Zamawiającego dobrowolnie, w drodze zawartej ugody
    bądź też na podstawie prawomocnego wyroku zasądzającego to roszczenie od
    Zamawiającego.
    W pierwszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy kwota jaką uzyskają
                                    4Państwo od Zamawiającego, na podstawie art. 639 i art. 649 § 3 Kodeksy cywilnego, z
    tytułu niewykonanych usług budowlanych z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego,
    będzie podlegała opodatkowaniu VAT jako wynagrodzenie za usługę niezależnie od tego,
    czy zostanie uzyskane w wyniku dobrowolnej zapłaty przez Zamawiającego.
    W odniesieniu do powyższej kwestii wskazać należy, że zgodnie z art. 639 Kodeksu
    cywilnego:
      Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła,
      jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z
      przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim zamawiający może
      odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.
    Na podstawie art. 647 Kodeksu cywilnego:
      Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania
      przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami
      wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez
      właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do
      przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i
      zapłaty umówionego wynagrodzenia.
              1Zgodnie z art. 649 Kodeksu cywilnego:
      Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej „gwarancją zapłaty”, inwestor
      udziela wykonawcy (generalnemu wykonawcy) w celu zabezpieczenia terminowej
      zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych.
            3W myśl art. 649 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może w każdym czasie
      żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu
      wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do
      wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.
      § 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji zapłaty
      do łącznej wysokości określonej w § 1.
                4Stosownie do art. 649 § 1, § 2 i § 3 Kodeksu cywilnego:

      § 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w
      wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do
      odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia.
      § 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót
      budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora.
      § 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót
      budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz
      doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże w wypadku takim
      inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z
      powodu niewykonania robót budowlanych
    Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów oraz
    odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Kwestia odpłatności była niejednokrotnie
    przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak wskazano np.
    w wyroku C-102/86 czynność może zostać uznana za dokonaną odpłatnie, jeżeli istnieje
    bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towarów lub usługi,
    a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie związana jest bezpośrednio z czynnością,
    która miałaby być opodatkowana podatkiem VAT.
    W wydanym wyroku w sprawie C-622/23 rhtb TSUE orzekł, że:
      Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w
      sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w
      ten sposób, że: kwotę należną z tytułu umowy w związku z rozwiązaniem przez
      usługobiorcę ważnie zawartej umowy dotyczącej świadczenia tej usługi, podlegającej
      podatkowi od wartości dodanej, której świadczenie usługodawca rozpoczął i był
      gotowy zakończyć, należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w
      rozumieniu dyrektywy 2006/112.
    Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Trybunał na wstępie przypomniał, że świadczenie
    usługi następuje „odpłatnie” tylko wtedy, jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą
    istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, a
    wynagrodzenie stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi. Z kolei świadczenie
    wzajemne w zamian za cenę płaconą przy podpisywaniu umowy o świadczenie usługi
    składa się z wynikającego z umowy prawa klienta do korzystania z wykonywania
    zobowiązań wynikających z tej umowy, niezależnie od tego, czy klient wykonuje to prawo.
    Tym samym usługodawca wykonuje tę usługę, jeżeli umożliwia ona klientowi korzystanie z
    niej, w związku z czym na istnienie wspomnianego bezpośredniego związku nie ma
    wpływu okoliczność, że klient nie korzysta ze wspomnianego prawa (pkt 16-17 wyroku).
    TSUE zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie usługodawca nie tylko umożliwił usługobiorcy
    skorzystanie ze świadczenia usług, lecz ponieważ rozpoczął już uzgodnione roboty,
    rzeczywiście wykonał część tego świadczenia, przy czym był gotowy do wykonania go do
    końca. Zdaniem Trybunału, z ekonomicznego punktu widzenia kwota należna na
    podstawie § 1168 ust. 1 ABGB odzwierciedla nie tylko uzgodnione w umowie
    wynagrodzenie za rozpatrywane usługi (co oznacza, że istnieje bezpośredni związek
    pomiędzy kwotą będącą przedmiotem postępowania głównego a wyświadczoną usługą),
    lecz zapewnia ponadto usługodawcy minimalne wynagrodzenie umowne (pkt 21-22
    wyroku).
    W niniejszej sprawie istnieje możliwe do wyodrębnienia świadczenie usług, a ponadto
    usługodawca rozpoczął uzgodnione roboty, które był gotów wykonać w całości, aby w ten
    sposób wykonać umowę w należyty sposób. Jeżeli nie miało to miejsca, to ze względu na
    to, że usługobiorca nie chciał już korzystać z usług tego usługodawcy z powodów, których
    nie można temu ostatniemu przypisać. Co więcej, kwota należna rzeczonemu
    usługodawcy odpowiada kwocie przewidzianej w umowie za pełne wykonanie usług, po

    odliczeniu zaoszczędzonych kwot z uwagi na niewykonanie dzieła. Kwoty tej nie można
    zatem uznać za odszkodowanie ryczałtowe mające na celu naprawienie poniesionej
    szkody (pkt 25 wyroku).
    Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 listopada 2018 r. sygn. I FSK 1401
    /18, stwierdził, że:
      odszkodowanie w potocznym rozumieniu tego słowa to wynagrodzenie, zapłata za
      wyrządzone szkody, za poniesione straty, doznane krzywdy (...). To, czy otrzymana
      kwota stanowi odszkodowanie wiąże się z oceną zdarzenia, którego skutkiem jest
      możliwość otrzymania odszkodowania. To więc, że strona nazwie świadczenie
      odszkodowaniem nie oznacza, że w istocie ma ono taki charakter. Decydujące
      znaczenie dla oceny skutków prawnych umów w stosunkach pomiędzy stronami ma
      bowiem ich treść, a nie nazwa.
    W przedmiotowej sprawie nie można zgodzić się z Państwem, że kwota, której domagają
                                      4się Państwo od Zamawiającego, na podstawie art. 639 i art. 649 § 3 Kodeksy cywilnego, z
    tytułu niewykonanych usług budowlanych z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego
    nie stanowi wynagrodzenia za świadczoną usługę i nie podlega opodatkowaniu.
    Podkreślają Państwo, że dochodzone roszczenie ma charakter rekompensaty za
    niewykonanie usług budowlanych z winy Inwestora, jednakże zaznaczyć należy, że bez
    znaczenia pozostaje nazwa danej płatności, a istotne jest, czy stanowi ona rzeczywiście
    zapłatę za konkretne świadczenie podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Pomiędzy Państwem a Zamawiającym istnieje stosunek zobowiązaniowy, w ramach
    którego występują świadczenia wzajemne. Mamy bowiem do czynienia ze
    skonkretyzowanym świadczeniem (polegającym na zachowaniu gotowości do świadczenia
    usługi w zakresie dalszej realizacji Umowy), którego beneficjentem jest Zamawiający, w
    zamian za określone wynagrodzenie w postaci kwoty, której domagają się Państwo od
                              4Zamawiającego, na podstawie art. 639 i art. 649 § 3 Kodeksy cywilnego.
    W analizowanej sprawie nie tylko umożliwili Państwo Zamawiającemu skorzystanie ze
    świadczenia usługi, lecz ponieważ rozpoczęli Państwo już wykonywanie uzgodnionych w
    Umowie robót, rzeczywiście wykonali Państwo część tego świadczenia, przy czym byli
    Państwo gotowi do wykonania go do końca. Z ekonomicznego punktu widzenia kwota
                          4należna na podstawie art. 639 i art. 649 § 3 Kodeksy cywilnego odzwierciedla nie tylko
    uzgodnione w Umowie wynagrodzenie za rozpatrywaną usługę (co oznacza, że istnieje
    bezpośredni związek pomiędzy kwotą roszczenia a wyświadczoną usługą), lecz zapewnia
    Państwu założony zysk, który zamierzali Państwo osiągnąć, gdyby doszło do zrealizowania
    całej Inwestycji.
    W analizowanej sprawie istnieje możliwe do wyodrębnienia świadczenie usług, a ponadto
    rozpoczęli Państwo uzgodnione roboty, które byli Państwo gotowi wykonać w całości, aby
    w ten sposób wykonać Umowę w należyty sposób. Jeżeli nie miało to miejsca, to ze
    względu na to, że Zamawiający dokonał szeregu naruszeń warunków zawartej Umowy, w
                                                      4wyniku czego odstąpili Państwo od dalszej realizacji Umowy. Co więcej, zgodnie z art. 649
    § 3 Kodeksu Cywilnego przysługuje Państwu roszczenie o zapłatę całego umówionego
    wynagrodzenia. Kwota roszczenia wynika wprost z Umowy. Inwestor może odliczyć to, co
    Państwo zaoszczędzili w związku z brakiem wykonania Inwestycji. Kwoty tej nie można
    zatem uznać za odszkodowanie mające na celu naprawienie poniesionej szkody.
    W rezultacie kwota jaką uzyskają Państwo od Zamawiającego, na podstawie art. 639 i art.
      4649 § 3 Kodeksy cywilnego, z tytułu niewykonanych usług budowlanych z przyczyn
    leżących po stronie Zamawiającego, będzie stanowiła wynagrodzenia za odpłatne
    świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i będzie podlegać opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.

    Ponadto Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, w sytuacji uznania, że kwota jaką
                                          4Państwo uzyskają od Zamawiającego, na podstawie art. 639 i art. 649 § 3 Kodeksu
    Cywilnego, z tytułu niewykonanych usług budowlanych z przyczyn leżących po stronie
    Zamawiającego, będzie podlegała opodatkowaniu VAT jako wynagrodzenie za usługę, to
    jaką datę należy przyjąć za datę wykonania tej usługi i w jakiej dacie powstaje obowiązek
    podatkowy z tego tytułu.
    Konstrukcja podatku od towarów i usług wskazuje, że podatnik zobowiązany jest
    opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego.
    Zgodnie z zasadą ogólną, zawartą w art. 19a ust. 1 ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub
      wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21
      ust. 1 i art. 138f.
    Na podstawie art. 19a ust. 2 ustawy:
      W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za
      wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono
      zapłatę.
    W myśl art. 19a ust. 3 ustawy:
      Usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie
      terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu,
      do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia
      świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż
      rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy
      płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku
      podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.
    Analiza przywołanych wyżej przepisów wskazuje, że przepis art. 19a ust. 1 ustawy
    formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą
    dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi co oznacza, że obrót i ewentualny
    podatek należny powinien być uwzględniony w rozliczeniu za okres, w którym dokonana
    została dostawa towarów bądź wykonana usługa.
    Unormowanie zawarte w cyt. art. 19a ust. 1 ustawy pozostaje w zgodzie z art. 63
    Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 str. 1 ze zm.),w świetle którego:
      Zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje
      się wymagalny w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług.
    Ponadto, określenie momentu powstania obowiązku podatkowego wymaga od
    wykonawcy danej usługi prawidłowego określenia momentu jej wykonania. Ustawa nie
    definiuje tego momentu, ani w żaden sposób nie precyzuje jakimi kryteriami należy
    posługiwać się dla jego określenia. Wskazać jednak należy, że o faktycznym wykonaniu
    usługi decyduje jej charakter.
    Jak wynika z opisu sprawy, po wykonaniu części prac i ich zafakturowaniu, 31 grudnia
    2024 r. złożyli Państwo Zamawiającemu oświadczenie o odstąpieniu od dalszej realizacji
    Umowy z winy Zamawiającego i zgłosili Państwo Zamawiającemu szereg różnych roszczeń
    związanych z Umową. W oświadczeniu o odstąpieniu od Umowy wezwali Państwo
    Zamawiającego do zapłaty ww. roszczenia, tj. wynagrodzenia za prace, których nie
    wykonali Państwo z winy Zamawiającego. Zamawiający nie dokonał zapłaty tego
    roszczenia a jedynie w oświadczeniu z 6 lutego 2025 r. dotyczącym polubownego
    rozwiązania sporu pomiędzy Stronami Umowy, potwierdził skuteczność złożonego przez
    Państwa oświadczenia z 31 grudnia 2024 r. o odstąpieniu Państwa od Umowy.

    Uwzględniając brzmienie art. 19a ust. 1 ustawy, w celu ustalenia momentu powstania
    obowiązku podatkowego, konieczne jest więc określenie momentu wykonania usługi.
    Przy określaniu, czy dana usługa została faktycznie wykonana, należy wziąć pod uwagę
    przede wszystkim jej charakter oraz specyfikę danego świadczenia.
    Ponadto w wyroku z 11 maja 2017 r. sygn. akt I FSK 1386/15 NSA wskazał, że w przypadku,
    w którym podatnik nie może, ze względów niezależnych od siebie, ustalić wszystkich
    elementów kształtujących zobowiązanie podatkowe (w tym nie może obliczyć należnego
    za wykonaną usługę wynagrodzenia, a tym samym nie może określić podstawy
    opodatkowania w sposób wskazany w art. 29a), obowiązek podatkowy nie może powstać
    wcześniej niż z chwilą, gdy wszystkie te elementy staną się znane. Jednocześnie NSA
    podkreślił przy tym wyraźnie, że nie dotyczy to sytuacji gdy podatnik w drodze
    dobrowolnie przyjętych przez siebie postanowień umownych w taki sposób ukształtuje
    swoje stosunki z kontrahentem, że pozbędzie się możliwości terminowego wykonania
    swych ustawowych obowiązków w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług.
    W związku z powyższym stwierdzić należy, że przedmiotowa usługa wykonana przez
    Państwa na rzecz Zamawiającego nabiera cech odpłatnego świadczenia podlegającego
    opodatkowaniu VAT z chwilą potwierdzenia przez Zamawiającego skuteczność złożonego
    przez Państwa oświadczenia z 31 grudnia 2024 r. o odstąpieniu Państwa od Umowy – i to
    właśnie w tym momencie usługę tę należy uznać za wykonaną w rozumieniu przepisów
    VAT. Tym samym, obowiązek podatkowy w tym szczególnym przypadku powstał z dniem 6
    lutego 2025 r., tj. z chwilą potwierdzenia przez Zamawiającego skuteczność złożonego
    przez Państwa oświadczenia z 31 grudnia 2024 r. o odstąpieniu Państwa od Umowy. Od
    momentu potwierdzenia przez Zamawiającego skuteczność złożonego przez Państwa
    oświadczenia z 31 grudnia 2024 r. o odstąpieniu Państwa od Umowy nie podejmowali
    Państwo już czynności związanych z byciem w gotowości do podjęcia usług budowlanych
    związanych z realizacją Inwestycji. Ponadto w tym czasie znali Państwo wysokość
    roszczenia, tj. wynagrodzenia za prace, których nie wykonali Państwo z winy
    Zamawiającego, ponieważ w oświadczeniu o odstąpieniu od Umowy wezwali Państwo
    Zamawiającego do zapłaty ww. roszczenia, a Zamawiający nie dokonał zapłaty tego
    roszczenia. Zatem byli Państwo w stanie wykazać podatek należny z tytułu dokonanych
    czynności w rozliczeniu podatku od towarów i usług za luty 2025 r.
    Zatem, moment wykonania usługi i obowiązku podatkowego w podatku VAT z tytułu
    wykonania przez Państwa na rzecz Zamawiającego ww. usługi powstaje zgodnie z art. 19a
    ust. 1 ustawy, z chwilą wykonania przedmiotowej usługi na rzecz Zamawiającego - z dniem
    6 lutego 2025 r., tj. z chwilą potwierdzenia przez Zamawiającego skuteczność złożonego
    przez Państwa oświadczenia z 31 grudnia 2024 r. o odstąpieniu Państwa od Umowy.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.
    Odnosząc się do kwestii obowiązku wystawienia faktury dokumentującej wykonanie ww.
    usługi, należy wskazać, że w oparciu o art. 106b ust. 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
        1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art.
          106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku,
          podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na
          rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
        2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik
          korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
        3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż
          wskazany w pkt 1;
        4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności,
          o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:

        a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
        b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5
          pkt 4,
        c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a
          ust. 1b.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
        1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury
          nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
        a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
        b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
        1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
          mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
          wyjątkiem:
        a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i
          ust. 5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
        b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
        2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

      – jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
      końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano
      całość lub część zapłaty.
    Na podstawie art. 106i ust. 1 i 2 ustawy:
        1. Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po
          miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z
          zastrzeżeniem ust. 2-9.
        2. Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano
          całość lub część zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, fakturę
          wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w
          którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy.
    Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia
    gospodarczego, który powinien spełniać wymogi przewidziane przepisami prawa.
    Prawidłowość materialno-prawna faktury zachodzi wówczas, jeżeli odzwierciedla ona
    prawdziwe zdarzenie gospodarcze. Podatnik wystawia fakturę m.in. w przypadku
    sprzedaży towaru lub usługi oraz w przypadku otrzymania zaliczki przed wydaniem
    towaru lub wykonaniem usługi. Faktura jest zatem dokumentem potwierdzającym
    zaistnienie zdarzenia gospodarczego i jest związana nierozerwalnie z powstaniem
    obowiązku podatkowego.
    Z powołanego art. 106i ust. 1 ustawy wynika, że moment wystawienia faktury powiązany
    jest z momentem wykonania usługi. Zatem, mając na uwadze przepis art. 106b ust. 1 pkt 1
    ustawy, skoro wykonali Państwo usługę na rzecz Zamawiającego, to jako czynny podatnik
    VAT mieli Państwo obowiązek wystawienia faktury na rzecz Zamawiającego, w sytuacji gdy

    Zamawiający był podatnikiem podatku VAT. Powinno to nastąpić nie później niż 15. dnia
    miesiąca następującego po miesiącu, w którym wykonano usługę.
    Zatem, w analizowanej sprawie fakturę dokumentującą wykonanie usługi na rzecz
    Zamawiającego w sytuacji gdy Zamawiający był podatnikiem podatku VAT należało
    wystawić do nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym
    wykonano usługę, czyli do nie później niż do 15 marca 2025 r.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest nieprawidłowe.
    Mają Państwo także wątpliwości dotyczące prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT
    wynikającego z faktur dokumentujących koszty poniesione po odstąpieniu od Umowy, tj.
    koszty prawne, sądowe i tym podobne, związane z dochodzeniem roszczenia od
    Zamawiającego, niezależnie od tego, czy będzie ono podlegać opodatkowaniu VAT.
    Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w
    art. 86 ust. 1 ustawy:
      W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności
      opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do
      obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem
      art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
    Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy:
      Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur
      otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
    Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje
    gdy:
    • podatek odlicza podatnik podatku od towarów i usług,
    • towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
    Warunkiem, który daje podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego jest związek
    zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
    Podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku
    naliczonego od nabywanych towarów i usług, których nie będzie wykorzystywał do
    wykonywania czynności opodatkowanych (czyli będzie wykorzystywał do czynności
    zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi).
    Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości
    lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych,
    wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych,
    określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają
    podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
    I tak, zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:
      Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy
      podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku
      gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest
      zwolniona od podatku.
    Wskazali Państwo, że głównym przedmiotem Państwa działalności są (...). W trakcie
    wykonywania Umowy korzystają Państwo z usług prawnych kancelarii oraz innych
    doradców, w tym dotyczących zasadności przedmiotowego roszczenia oraz będą Państwo
    korzystali z usług prawnych oraz innych doradców w razie wniesienia pozwu sądowego.
    Otrzymują i otrzymają Państwo faktury kancelarii oraz innych doradców dokumentujące
    usługi prawne i inne specjalistyczne usługi w tym zakresie. W związku z dochodzeniem od
    Zamawiającego wynagrodzenia, ponoszą lub mogą Państwo ponieść w przyszłości koszty
    doradztwa prawnego, specjalistycznych opinii prawnych, technicznych i ekonomicznych,

    ekspertyz, biegłego rewidenta, kosztów mediacji. Otrzymują Państwo faktury
    dokumentujące poniesienie wyżej wymienionych kosztów od kancelarii prawnych,
    prywatnych ekspertów i biegłych, których opinie potwierdzają zasadność i wysokość
    roszczenia i mogą stanowić dowód w postępowaniu cywilnym mającym na celu
    dochodzenie roszczenia.
    Ustawodawca nie precyzuje w jakim zakresie i w jaki sposób towary i usługi muszą być
    wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to
    podatnikowi na odliczenie podatku naliczonego. Związek ten może być bezpośredni lub
    pośredni.
    O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można
    mówić, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też
    nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących
    przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi
    wykonywanymi przez podatnika.
    O pośrednim związku nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy można
    mówić, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania
    przedsiębiorstwa - mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z
    osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać,
    że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć
    musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a
    powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością
    podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się
    bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz
    poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do
    generowania przez podmiot obrotu.
    Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami
    opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do
    odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w
    sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia
    2006 str.1 ze zm., dalej: Dyrektywa 2006/112/WE).
    Art. 168 lit. a) ww. Dyrektywy 2006/112/WE:
      Jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji
      podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie członkowskim, w którym dokonuje
      tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest
      zobowiązany zapłacić VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie członkowskim
      od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają być mu
      dostarczone przez innego podatnika.
    Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
    Zasada neutralności podatku VAT, a także kwestia pośredniego związku pomiędzy
    podatkiem naliczonym VAT a czynnościami opodatkowanymi jako warunku
    wystarczającego do zachowania prawa do odliczenia podatku VAT były przedmiotem
    licznych orzeczeń TSUE m.in.: wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 Państwo
    Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV, wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/96 Abbey
    National plc v. Commissioners of Customs & Excise, wyrok z 26 maja 2005 r. w sprawie C-
    465/03 Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz, wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00
    Cibo Participations SA v. Directeur régional des impôts du Nord-Pas-de-Calais. TSUE
    podkreślał, że co do zasady, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje
    podatnikom wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek poniesionych wydatków ze
    sprzedażą opodatkowaną. Jednakże, brak bezpośredniego związku z konkretną

    czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa do odliczenia podatku VAT w
    przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane
    do działalności podatnika podlegającej opodatkowaniu VAT.
    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie stwierdzał, iż prawo do odliczenia
    zostało wprowadzone, aby całkowicie uwolnić przedsiębiorcę od kosztów podatku VAT
    zapłaconego lub podlegającego zapłacie w toku jego działalności gospodarczej. Wspólny
    system podatku od wartości dodanej konsekwentnie zapewnia, że każda działalność
    gospodarcza, niezależnie od jej celu i efektu, pod warunkiem, że sama podlega VAT, jest
    opodatkowana w sposób całkowicie neutralny.
    Potwierdzeniem powyżej przedstawionej linii orzecznictwa jest m.in. wyrok TSUE w
    sprawie C#268/83 D. A. Rompelman i E. A. Rompelman-Van Deelen, z którego wynika, że
    wspólny system wartości dodanej zapewnia, że obciążenie podatkiem VAT jest całkowicie
    neutralne wobec każdego przedsiębiorstwa, niezależnie od celów i wyników
    przedsiębiorstwa, pod warunkiem, że takie przedsiębiorstwo samo w sobie podlega
    opodatkowaniu VAT.
    Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowani jako podatnik VAT czynny.
    Prowadzona przez Państwa działalność jest działalnością opodatkowaną podatkiem od
    towarów i usług. Nabywane usługi prawne są pośrednio związane z wykonywaniem
    czynności opodatkowanych VAT. Dochodzone przez Państwa roszczenie będące
    przedmiotem niniejszego wniosku wynika z Państwa podstawowej działalności
    gospodarczej, podlegającej w całości opodatkowaniu VAT, a odzyskane środki pozwolą na
    finansowanie kolejnych projektów opodatkowanych VAT.
    W zakresie wskazanych kosztów poniesionych po odstąpieniu od Umowy, tj. kosztów
    prawnych, sądowych, doradztwa prawnego, specjalistycznych opinii prawnych,
    technicznych i ekonomicznych, ekspertyz, biegłego rewidenta i kosztów mediacji,
    związanych z dochodzeniem roszczenia od Zamawiającego, spełniona została przesłanka
    warunkująca prawo do odliczenia podatku naliczonego, jaką jest związek dokonywanych
    zakupów z wykonywaniem czynności opodatkowanych.
    Zatem będzie Państwu przysługiwało – na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy – prawo do
    odliczenia podatku naliczonego VAT wynikającego z faktur dokumentujących koszty
    poniesione po odstąpieniu od Umowy związane z dochodzeniem roszczenia od
    Zamawiającego. Prawo do odliczenia będzie przysługiwało pod warunkiem niezaistnienia
    przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 jest prawidłowe.
    W odniesieniu do powołanych przez Wnioskodawcę Państwa interpretacji indywidualnych
    wskazuje, że zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla mnie, jako
    Organu wydającego przedmiotową interpretację. Powołane interpretacje nie stanowią
    źródła prawa, wiążą strony w konkretnych indywidualnych sprawach, więc zawartego w
    nich stanowiska organu podatkowego nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy.
    W odniesieniu do powołanych przez Państwa wyroków sądów administracyjnych
    wskazuje, że wyroki sądów administracyjnych są rozstrzygnięciami odnoszącymi się do
    indywidualnych spraw i co do zasady wiążą one strony postępowania w tych konkretnych,
    indywidualnych sprawach, nie rozciągając swojego oddziaływania na inne, choćby
    podobne lub zbieżne sprawy.
    Zatem powołane przez Państwa orzecznictwo potraktowałem jako element argumentacji
    strony, nie miały one natomiast mocy wiążącej w analizowanej sprawie.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

    Interpretację wydano w oparciu o przedstawiony opis zdarzenia przyszłego. W związku z
    tym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu
    sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność. W konsekwencji, w przypadku, gdy w
    toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych.
    Interpretacja dotyczy wyłącznie podatku od towarów i usług. W zakresie podatku
    dochodowego od osób prawnych zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się
      Państwo do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
          ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.