Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB3/423-276/10-2/DS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2010-06-21
Teza: Czy odsetki wypłacane w ramach powyższej usługi, opisanej w poz. 54 nie podlegają przepisom o niedostatecznej kapitalizacji?
Słowa kluczowe: cash pooling; kapitalizacja-niedostateczna kapitalizacja; odsetki; podmiot-podmioty powiązane; pożyczka; usługi-usługi bankowe; usługi-usługi finansowe
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 3-art. 15; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 3-art. 16

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. u. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. u. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki Akcyjnej reprezentowanej przez Pełnomocnika, przedstawione we wniosku z dnia 18 marca 2010 r. (data wpływu 23 marca 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia czy przepisy o niedostatecznej kapitalizacji znajdą zastosowanie w przypadku realizacji umowy cash poolingu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 23 marca 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia czy przepisy o niedostatecznej kapitalizacji znajdą zastosowanie w przypadku realizacji umowy cash poolingu.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący opis zdarzenia przyszłego.

Wnioskodawca rozważa skorzystanie z usługi cash poolingu rzeczywistego (dalej jako „Usługa”), którą zamierza wprowadzić do swojej oferty Bank.

Usługa cash poolingu rzeczywistego (tzw. zero-balance cash pooling) jest dedykowana klientom, których struktura organizacyjna przyjmuje postać grupy kapitałowej, odrębnych pod względem prawnym podmiotów gospodarczych, realizujących wspólną politykę finansową oraz koordynujących wzajemne rozliczenia. Cash pooling rzeczywisty może być również wykorzystywany przez podmioty o rozbudowanej strukturze organizacyjnej, a także jednostki szczebla rządowego i samorządowego.

Usługa cash poolingu rzeczywistego polegająca na fizycznych przepływach środków pieniężnych pomiędzy rachunkami bieżącymi klientów tej usługi (dalej jako „Klienci” albo „Uczestnicy”), pozwala wykorzystać nadwyżki finansowe jednych Uczestników na pokrycie potrzeb pozostałych Uczestników w zakresie finansowania, umożliwiając ich efektywne wykorzystanie. Korzyści odsetkowe uzyskuje się poprzez konsolidację dodatnich i ujemnych sald rachunków biorących udział w procesie. Limity w rachunkach bieżących wykorzystane przez jednych Uczestników są kompensowane nadwyżkami finansowymi zgromadzonymi na rachunkach innych Uczestników.

Oferowana przez Bank usługa cash poolingu rzeczywistego pozwala Klientom, mogącym być zarówno polskim rezydentem jak i nierezydentem podatkowym, na redukcję kosztów i maksymalizację przychodów odsetkowych, a zatem na efektywne zarządzanie środkami finansowymi różnym podmiotom biorącym udział w strukturze lub w ramach wielu rachunków należących do jednego podmiotu.

Usługa jest realizowana w oparciu o Umowę zawartą pomiędzy Bankiem a Uczestnikami, określającą istotne jej postanowienia. Zgodnie z Umową, jeden z Uczestników zostaje wybrany tzw. agentem (dalej jako „Agent”). Podstawę funkcjonowania usługi stanowić będą:

*   rachunki bankowe, otwarte i prowadzone w PLN albo walucie obcej dla Agenta oraz Uczestników, na podstawie odrębnie zawartych umów (dalej jako „Rachunki” w odniesieniu do rachunków Uczestników oraz „Rachunek Główny Agenta” w odniesieniu do Rachunku Agenta),

*   rachunek pomocniczy otwarty i prowadzony w PLN albo walucie obcej dla Agenta, służący wyłącznie do przeprowadzania przez Bank rozliczeń związanych z Usługą (dalej jako „Rachunek Pomocniczy Agenta”).

W celu wykonania usługi rzeczywistego cash poolingu Bank udzieli Uczestnikom, na warunkach określonych w Umowie, limitów dziennych, tj. kwot do których dyspozycje Uczestników dotyczące Rachunków (w tym także Rachunku Głównego Agenta) będą mogły być realizowane przez Bank w przypadku braku środków dostępnych na tych rachunkach. Ponadto, Bank może udzielić Agentowi, na warunkach określonych w odrębnej umowie, kredytu w rachunku bieżącym.

Jednakże, w żadnym wypadku suma łącznego zadłużenia Uczestników wobec Banku nie będzie mogła przekroczyć tzw. globalnego limitu płynności, tj. sumy sald na Rachunkach Uczestników uwzględniającej środki dostępne z tytułu przyznanego, na podstawie odrębnej umowy, kredytu w Rachunku Głównym Agenta.

Właściwa usługa cash poolingu rzeczywistego będzie polegała na codziennym (o określonej w Umowie godzinie) bilansowaniu środków zgromadzonych na Rachunkach Uczestników. w tym celu Bank wykona poniższe operacje:

*   Każdego dnia roboczego Bank ustali salda na Rachunkach Uczestników.
*   Jeżeli Bank ustali, iż:
    1.  co najmniej jeden Uczestnik niebędący Agentem jest tzw. Uczestnikiem Dodatnim (tzn. saldo na jego Rachunku ma wartość dodatnią) i co najmniej jeden Uczestnik niebędący Agentem jest tzw. Uczestnikiem Ujemnym (tzn. saldo na jego Rachunku ma wartość ujemną), to wówczas Agent, z wykorzystaniem środków pieniężnych dostępnych w Rachunku Pomocniczym Agenta, spłaci zobowiązania Uczestników Ujemnych względem Banku i nabędzie w ten sposób wierzytelności Banku względem Uczestników Ujemnych do wysokości dokonanej spłaty, wstępując tym samym w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. Banku, w trybie artykułu 518 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej jako „Kc”). Uczestnicy Dodatni niebędący Agentem, z wykorzystaniem środków pieniężnych zgromadzonych na ich Rachunkach, spłacą zobowiązania Agenta, istniejące w Rachunku Pomocniczym Agenta, względem Banku i nabędą w ten sposób wierzytelności Banku względem Agenta do wysokości dokonanej spłaty, wstępując tym samym w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. Banku w trybie artykułu 518 § 1 Kc,
    2.  każdy z Uczestników innych niż Agent jest Uczestnikiem Dodatnim lub saldo na Rachunku Uczestnika jest równe zeru, to wówczas Uczestnicy Dodatni, z wykorzystaniem środków pieniężnych zgromadzonych na ich Rachunkach, spłacą zobowiązania Agenta, istniejące w Rachunku Głównym Agenta, względem Banku i nabędą w ten sposób wierzytelności Banku względem Agenta do wysokości dokonanej spłaty, wstępując tym samym w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. Banku, w trybie artykułu 518 § 1 Kc,
    3.  każdy z Uczestników innych niż Agent jest Uczestnikiem Ujemnym lub saldo na Rachunku Uczestnika jest równe zeru, to wówczas Agent, z wykorzystaniem środków pieniężnych dostępnych na Rachunku Głównym Agenta spłaci zobowiązania Uczestników Ujemnych względem Banku i nabędzie w ten sposób wierzytelności Banku względem Uczestników Ujemnych do wysokości dokonanej spłaty, wstępując tym samym w prawa zaspokojonego wierzyciela, tj. Banku, w trybie artykułu 518 § 1 Kc,
    4.  każdy z Uczestników jest Uczestnikiem Dodatnim lub saldo na Rachunku Uczestnika jest równe zeru, to wówczas Agent przejmie długi Banku względem Uczestników Dodatnich, w trybie art. 519 § 1 Kc. z tytułu przejęcia długów, Bank zapłaci Agentowi wynagrodzenie w wysokości wartości nominalnej długów.
*   Innymi słowy, w przypadku gdy saldo na Rachunku Uczestnika niebędącego Agentem ma wartość:
    1.  ujemną: wówczas Bank dokona transferu środków pieniężnych z Rachunku Pomocniczego Agenta na Rachunek Uczestnika niebędącego Agentem,
    2.  dodatnią: wówczas Bank dokona transferu środków pieniężnych z Rachunku Uczestnika niebędącego Agentem na Rachunek Pomocniczy Agenta,tak, aby po dokonaniu tych przelewów salda na Rachunkach Uczestników niebędących Agentem były równe zeru.
*   W przypadku, gdy w efekcie powyższych czynności saldo Rachunku Pomocniczego Agenta ma wartość:
    1.  ujemną: wówczas Bank dokona transferu środków z Rachunku Głównego Agenta na Rachunek Pomocniczy Agenta,
    2.  dodatnią: wówczas Bank dokona transferu środków z Rachunku Pomocniczego Agenta na Rachunek Główny Agenta,tak, aby po dokonaniu tych przelewów saldo na Rachunku Pomocniczym Agenta było równe zeru.
*   Powyższe czynności są przeprowadzane w oparciu o pełnomocnictwo udzielone Bankowi przez Uczestników i będą następowały bez konieczności składania dodatkowych dyspozycji przez Agenta lub innych Uczestników.
*   Każdego pierwszego dnia roboczego po dniu, w którym dokonano wyżej opisanych czynności, do ustalonej w Umowie godziny, Bank dokona operacji odwrotnych do opisanych powyżej.

Bank na podstawie dyspozycji Uczestników może naliczać odsetki należne między Uczestnikami z tytułu wzajemnych zobowiązań powstałych wskutek wdrożenia rozważanej usługi cash poolingu rzeczywistego. Odsetki mogą być naliczane i rozliczane raz w miesiącu przez Bank albo z pominięciem Banku na podstawie odrębnych porozumień zawartych wyłącznie pomiędzy Uczestnikami. Wysokość należnych odsetek naliczana będzie przy zastosowaniu ustalonej w Umowie stawki.

Bank może sporządzać i przekazywać Agentowi za pośrednictwem systemu bankowości elektronicznej wyciągi z informacją o zmianach stanu i ustaleniem salda Rachunku Pomocniczego Agenta z ustaloną przez strony Umowy częstotliwością. Ponadto, Bank prześle Agentowi powiadomienie o saldzie na Rachunku Pomocniczym Agenta na koniec roku kalendarzowego.

Bank będzie co miesiąc pobierał od Klientów opłatę za świadczenie usługi cash poolingu rzeczywistego w ustalonej między stronami wysokości. Dodatkowo, Bank będzie pobierał prowizję przygotowawczą z tytułu zawarcia Umowy, a także za udzielenie lub podwyższenie kwoty limitu, ustaloną jako procent od kwoty limitu lub jego podwyższenia.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy odsetki wypłacane w ramach powyższej usługi, opisanej w poz. 54 nie podlegają przepisom o niedostatecznej kapitalizacji?

Zdaniem Wnioskodawcy, odsetki wypłacane w ramach Usługi opisanej w pozycji 54 nie podlegają przepisom o niedostatecznej kapitalizacji.

W świetle art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przepisom o niedostatecznej kapitalizacji podlegają odsetki od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez następujących pożyczkodawców (kredytobiorców):

*   udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki;

*   dwóch lub więcej udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki;

*   spółkę siostrzaną, tzn. jeśli ten sam podmiot posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji) spółki udzielającej otrzymującej pożyczkę (kredyt).

Należy wskazać, że rozpatrywane ograniczenie odnosi się do pożyczek (kredytów), przez które - zgodnie z art. 16 ust. 7b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Przez pożyczkę rozumie się także emisję papierów wartościowych o charakterze dłużnym, depozyt nieprawidłowy bądź lokatę.

W rozważanej Usłudze nie będzie dochodziło do zawarcia umów pożyczek w rozumieniu art. 16 ust. 7b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Należy bowiem podkreślić, że wierzytelność / dług pomiędzy Klientami powstanie w drodze specyficznych czynności cywilnoprawnych zdefiniowanych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tj.:

*   wstąpienia w prawa wierzyciela (subrogacji) – w trybie art. 518 § 1 Kodeksu cywilnego;

*   przejęcia długu – w trybie art. 519 § 1 Kodeksu cywilnego.

Zatem, nie można w rozważanym przypadku mówić o umowie pożyczki w rozumieniu przepisów o niedostatecznej kapitalizacji, gdyż w ramach wielostronnej, kompleksowej usługi zarządzania płynnością finansową, jaką jest przedmiotowa Usługa, dochodzi do powstania wzajemnych wierzytelności / długu pomiędzy Uczestnikami w oparciu o nazwane w Kodeksie cywilnym czynności (tj. subrogację wierzytelności lub przejęcia długu), inne niż umowa pożyczki.

Ponadto, Wnioskodawca zwraca uwagę, iż umowa prowadzenia rachunków w systemie cash pooling nie może być uznana za pożyczkę, ponieważ żadna ze stron nie zobowiązuje się do przeniesienia na własność drugiej strony określonej ilości pieniędzy, a także żadna ze stron nie zobowiązuje się do ich zwrotu. Wszelkie transfery środków będą wykonywane na podstawie subrogacji wierzytelności / przejęcia długu, w sposób automatyczny. Pomiędzy poszczególnymi Uczestnikami nie wystąpi stosunek zobowiązaniowy pożyczki, ponieważ Uczestnicy mający na koniec dnia roboczego saldo ujemne na swoich rachunkach, nie będą wiedzieć, ze środków pieniężnych którego Uczestnika został zbilansowany ich rachunek. Tym samym, nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak i jej przedmiot.

Z konstrukcji umowy cash poolingu wynika, iż zadłużenie pomiędzy Uczestnikami występujące w omawianym przypadku, powstaje początkowo w wyniku, wykorzystania przez nich, udzielanych im limitów dziennych / kredytów przez Bank, a nie przez inne spółki z grupy (tj. innych Klientów). Zatem, jedni Uczestnicy mogą potencjalnie zostać dłużnikami innych Uczestników tylko poprzez zawarcie transakcji subrogacji wierzytelności lub przejęcia długu.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż pomiędzy stronami przedmiotowej umowy cash poolingu nie istnieje stosunek prawny wypełniający definicję pożyczki, określoną w art. 16 ust. 7b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Podobne stanowisko prezentują również organy podatkowe w swoich interpretacjach: m. in. indywidualna interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 lutego 2009 r. nr IPPB5/423-245/08-2/MŚ lub indywidualna interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 18 lutego 2009 r. nr ITPB3/423-705/08/PS.

Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż omawiana usługa cash poolingu, jako usługa świadczona przez Bank, a nie pozostałe strony Umowy, nie będzie podlegała przepisom o niedostatecznej kapitalizacji, tj. zaliczenie odsetek wypłacanych na podstawie Umowy do kosztów uzyskania przychodów nie będzie podlegać w Polsce ograniczeniom wynikającym z tej regulacji.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska Wnioskodawcy.

Natomiast w odniesieniu do powołanych przez Spółkę pism stwierdzić należy, że zapadły one w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ul. Piotrkowska 135, 90-434 Łódź po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.