Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-3.4012.798.2021.1.DS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-01-31
Teza: Czynność nabycia przez Bank wierzytelności od Zbywcy będzie stanowić świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy zwolnione od podatku VAT, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.
Słowa kluczowe: banki; opodatkowanie-podstawa opodatkowania; wierzytelność; zwolnienie
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i świadczenie usług -Świadczenie usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI. Podstawa opodatkowania-Podstawa opodatkowania - zasady ogólne; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 40

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
==================================================

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

3 grudnia 2021 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania czynności nabycia Wierzytelności, podstawy opodatkowania usługi nabycia Wierzytelności oraz zwolnienia od podatku transakcji nabycia Wierzytelności na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 Ustawy VAT.

Treść wniosku jest następująca:

### Opis zdarzenia przyszłego

X S.A. (dalej: „Bank”, „Wnioskodawca”) jest bankiem krajowym prowadzącym działalność na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1896) dalej: „Prawo Bankowe”, posiadającym siedzibę w Polsce i podlegającym w Polsce opodatkowaniu od całości dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia. Bank jest zarejestrowanym i czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Bank dokonuje czynności bankowych w rozumieniu Prawa Bankowego, w tym m. in. zgodnie ze swoim Statutem jest podmiotem zajmującym się profesjonalnie nabywaniem oraz zbywaniem wierzytelności pieniężnych.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej, Wnioskodawca zamierza nabyć w najbliższym czasie pakiet wierzytelności kredytowych (dalej: „Wierzytelności”) od kontrahenta zewnętrznego, tj. banku krajowego mającego siedzibę na terytorium Polski (dalej: „Zbywający Bank”, „Zbywca”).

Transakcja zostanie potwierdzona poprzez zawarcie umowy sprzedaży (dalej: „Umowa”), przenoszącej własność Wierzytelności ze Zbywcy na Wnioskodawcę. W konsekwencji zawarcia planowanej Umowy, wraz z Wierzytelnościami głównymi na Wnioskodawcę przejdą wszelkie prawa i obowiązki, w szczególności prawo do uzyskania odsetek od kredytów udzielonych przez Zbywcę - w części przejętej przez Bank (gdy odsetki staną się wymagalne, po dacie transakcji), jak również prawo do administrowania Wierzytelnościami. Wnioskodawca stanie się zatem wierzycielem w stosunku do kredytobiorców. Celem zawarcia Umowy nie jest dokonywanie przez Wnioskodawcę na rzecz Zbywcy Wierzytelności czynności ich windykacji (dochodzenia Wierzytelności), lecz definitywne przeniesienie własności Wierzytelności ze Zbywcy na nabywcę w zamian za uzgodnioną przez strony cenę. W konsekwencji Bank rozszerzy portfolio prowadzonej działalności gospodarczej właśnie o nabyte Wierzytelności. W wyniku przeniesienia Wierzytelności na rzecz Banku, Zbywający Bank zamierza poprawić jego bieżącą rentowność.

Wierzytelności wchodzące w skład portfela stanowić będą wierzytelności „pewne”, które wynikają z aktywnych umów kredytowych (tj. takich które nie wygasły, nie zostały rozwiązane). Na moment zbycia wierzytelności na rzecz Banku brak będzie przesłanek uzasadniających wątpliwości co do możliwości ich zaspokojenia lub też zwiększających ryzyko ich niezaspokojenia. Wymaga również wyraźnego podkreślenia to, że przedmiotem nabycia będą Wierzytelności bezsporne, niebędące przedmiotem postępowania upadłościowego, restrukturyzacyjnego ani egzekucyjnego. Wierzytelności nie były i nie są również zajęte w drodze egzekucji sądowej lub administracyjnej.

Wnioskodawca oprócz zapłaty Zbywcy ceny, nie będzie wykonywał na jego rzecz innych czynności, związanych z nabytymi Wierzytelnościami. Wnioskodawca wstąpi w prawa Zbywcy, związane z nabytymi Wierzytelnościami, stanie się wierzycielem w stosunku do dłużników nabytych Wierzytelności.

Z tytułu nabycia Wierzytelności, Wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłacenia na rzecz Zbywcy ceny ustalonej pomiędzy stronami Umowy. Cena może zostać ustalona w następujący sposób:

1) w wysokości równej wartości nominalnej nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności,

lub

2) w wysokości niższej niż wartość nominalna nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności, tj. z dyskontem,

(dalej: „Cena”).

Wartość nominalna Wierzytelności jest rozumiana przez Wnioskodawcę jako kwota kapitałowa kredytów, pozostała do spłaty przez kredytobiorców wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia.

W każdym z wyżej opisanych wariantów, Cena do zapłaty przez Wnioskodawcę zostanie ustalona w oparciu o zasady rynkowe.

Ustalona w umowie Cena w związku z nabyciem portfela Wierzytelności będzie stanowić ostateczną kwotę finansowania udzielonego przez Wnioskodawcę na rzecz Zbywcy.

Wnioskodawca podkreśla w tym miejscu, że w razie ustalenia Ceny za Wierzytelności poniżej ich wartości nominalnej, ewentualna różnica może odzwierciedlać spadek wartości ekonomicznej nabywanych Wierzytelności, jednak w żadnym wypadku spadek ten nie będzie związany z pogorszeniem szans na odzyskanie Wierzytelności przysługujących wierzycielowi, ale ewentualnie ze zmianą warunków rynkowych, która zaszła od momentu udzielania przez Zbywcę kredytów będących przedmiotem Umowy. Może jednak również odzwierciedlać wynagrodzenie Wnioskodawcy. Wnioskodawca zamierza nabywać „pewne” Wierzytelności. W przypadku ustalenia Ceny Wierzytelności poniżej wartości nominalnej, ewentualna różnica może odzwierciedlać zwiększenie kwoty wynagrodzenia Wnioskodawcy z tytułu wykonania świadczenia finansowania na rzecz banku zbywającego Wierzytelności. W szczególności, Wnioskodawca zarabiać bowiem będzie na różnicy między kwotami uzyskanymi z tytułu spłaty nabytych Wierzytelności, w tym odsetek naliczonych a wydatkami poniesionymi na nabycie tych Wierzytelności. W konsekwencji, im większa będzie ta różnica, tym większe będzie wynagrodzenie Wnioskodawcy.

Cena za nabyte Wierzytelności zostanie zapłacona przez Wnioskodawcę w terminie wskazanym w Umowie. W konsekwencji, Umowa zawarta pomiędzy Bankiem a Zbywcą będzie mieć charakter odpłatny.

Poza zapłatą Ceny z tytułu nabywanych Wierzytelności, Umowa nie będzie przewidywać żadnych dodatkowych świadczeń, do których Wnioskodawca byłby zobowiązany na rzecz Zbywcy (w tym ewentualnych prowizji). Wnioskodawca pragnie również podkreślić, że w odniesieniu do transakcji nie zostaną zawarte postanowienia zmieniające Cenę Wierzytelności w zależności od powodzenia czynności zmierzających do uzyskania spłat kredytów związanych z Wierzytelnościami. Ponadto pomiędzy Wnioskodawcą a Zbywcą nie istnieje żaden inny stosunek prawny, który kreowałby dodatkowe zobowiązania stron w odniesieniu do Wierzytelności. Intencją Wnioskodawcy nie jest nabycie Wierzytelności w celu dalszej odsprzedaży.

### Pytania

1\. Czy transakcja polegająca na nabyciu przez Wnioskodawcę pakietu Wierzytelności od Zbywcy stanowić będzie czynność opodatkowaną - tj. usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy VAT?

2\. Jaką wartość należy przyjąć za podstawę opodatkowania VAT transakcji w przypadku ustalenia Ceny w wysokości równej wartości nominalnej pakietu Wierzytelności na dzień nabycia oraz w przypadku ustalenia Ceny w wysokości niższej niż wartość nominalna pakietu Wierzytelności na dzień nabycia (tzw. dyskonto)?

3\. Czy transakcja polegająca na przeniesieniu na rzecz Wnioskodawcy pakietu Wierzytelności przez Zbywcę będzie stanowić usługę zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 Ustawy VAT?

### Państwa stanowisko w sprawie

1\. Państwa zdaniem, transakcja polegająca na nabyciu przez Wnioskodawcę pakietu Wierzytelności od Zbywcy stanowić będzie czynność opodatkowaną - tj. usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy VAT.

2\. Państwa zdaniem, za podstawę opodatkowania VAT transakcji, w przypadku ustalenia Ceny w wysokości równej wartości nominalnej pakietu Wierzytelności na dzień nabycia należy przyjąć kwotę 0 PLN (jako różnicę pomiędzy wartością nominalną a Ceną), natomiast w przypadku ustalenia Ceny w wysokości niższej niż wartość nominalna pakietu Wierzytelności na dzień nabycia, za podstawę opodatkowania VAT należy przyjąć kwotę dyskonta.

3\. Państwa zdaniem, transakcja polegająca na przeniesieniu na rzecz Wnioskodawcy pakietu Wierzytelności przez Zbywcę będzie stanowić usługę zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 Ustawy VAT.

Uzasadnienie Państwa stanowiska

Ad. 1

Na podstawie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy VAT opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Art. 7 ust. 1 Ustawy VAT wskazuje, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel oraz inne czynności określone w pkt 1-7, które nie znajdą zastosowania w niniejszej sprawie.

Za towary uznaje się, zgodnie z art. 2 pkt 6 Ustawy VAT, rzeczy i ich części oraz wszelkie postaci energii. Mając to na uwadze, transakcja sprzedaży Wierzytelności nie może być traktowana jako dostawa towarów (Wierzytelności nie stanowią bowiem rzeczy lub energii).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy VAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Z powyższych przepisów wynika, że każde świadczenie, które nie stanowi dostawy towarów, stanowić powinno automatycznie świadczenie usług na gruncie Ustawy VAT. Należy jednak podkreślić, że opodatkowaniu VAT podlega co do zasady świadczenie odpłatne (zgodnie ze wskazaną wyżej definicją). Co do zasady, aby uznać dane świadczenie za odpłatne powinien istnieć stosunek prawny pomiędzy stronami, a w zamian za spełnienie świadczenia przez jedną stronę, druga strona powinna otrzymać wynagrodzenie (świadczenie wzajemne/ekwiwalentne). W konsekwencji, aby uznać transakcję za usługę opodatkowaną VAT, muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:

· istnieje możliwe do zdefiniowania świadczenie;

· istnieje konkretny beneficjent tego świadczenia;

· świadczenie wynika ze stosunku prawnego łączącego strony;

· istnieje możliwe do zdefiniowana i określenia wynagrodzenie należne świadczącemu usługę;

· istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i otrzymywanym wynagrodzeniem.

Na marginesie należy wskazać, że wierzytelność jest prawem majątkowym, mogącym stanowić potencjalnie przedmiot obrotu gospodarczego. Instytucja przeniesienia wierzytelności została uregulowana w przepisach art. 509-518 Kodeksu cywilnego Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740). (dalej: „KC”).

Zgodnie z brzmieniem art. 509 § 1 KC, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

W myśl § 2 przepisu, wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Natomiast w art. 510 § 1 i 2 KC wskazano, że umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.

W konsekwencji, w wyniku przeniesienia wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy co do zasady nie ulega zmianie.

W odniesieniu do powyższego należy podkreślić, że na gruncie przepisów Ustawy VAT, w przypadku sprzedaży wierzytelności (lub cesji), świadczenie usług rozpatruje się jedynie w odniesieniu do nabywcy tych wierzytelności. Przeniesienie wierzytelności na osobę trzecią z punktu widzenia pierwotnego wierzyciela jest bowiem jedynie przejawem wykonania przez ten podmiot prawa własności w stosunku do wierzytelności powstałej z innego tytułu. Co do zasady, to nabywca wierzytelności może więc potencjalnie świadczyć usługę na rzecz zbywcy.

Przechodząc do analizy sprzedawanych Wierzytelności na podstawie Umowy należy podkreślić, że zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza - na mocy art. 15 ust. 2 Ustawy VAT - obejmuje natomiast wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Konsekwentnie, Wnioskodawca, jako podmiot prowadzący działalność na podstawie Prawa Bankowego, świadczący m. in. usługi finansowania oraz nabywania i zbywania wierzytelności pieniężnych, w odniesieniu do analizowanej transakcji sprzedaży Wierzytelności będzie działać w charakterze podatnika VAT.

Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku nabycia Wierzytelności, Wnioskodawca wystąpi w charakterze usługodawcy, a Zbywca - w charakterze usługobiorcy, którego korzyść polegać będzie na uzyskaniu od Banku finansowania w postaci Ceny. Ponadto, w transakcji tej Wnioskodawca upatruje każdorazowo wymiernych korzyści ekonomicznych w postaci uzyskania prawa do odsetek, jakie narosną na kwocie kredytu udzielonego na rzecz klienta (kredytobiorcy) oraz do innych należności z tytułu kredytu (w części, w jakiej Bank nabył wierzytelność wynikającą z umowy kredytowej). Od momentu przejęcia Wierzytelności klient jest finansowany przez Bank; poprzez zapłatę przez Wnioskodawcę Ceny za Wierzytelności kapitał zaangażowany przez Zbywcę zostaje bowiem zastąpiony przez kapitał Banku. Zasadniczym celem (korzyścią ekonomiczną) dla Wnioskodawcy, wynikającym z działalności polegającej na nabywaniu wierzytelności kredytowych jest osiąganie zysku. W przeciwnym razie działalność ta nie miałaby dla Wnioskodawcy ekonomicznego uzasadnienia.

Dodatkowo należy wskazać, że analizowana transakcja zostanie zawarta na podstawie Umowy. Umowa przewidywać może dwa sposoby określenia Ceny, tj. w wysokości równej wartości nominalnej pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia lub w wysokości niższej niż wartość nominalna pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia, tj. z dyskontem. Umowa przewidywać może więc korzyść należną Wnioskodawcy w postaci dyskonta oraz naliczonych odsetek. Wnioskodawca zarabiać bowiem będzie na różnicy między kwotami uzyskanymi z tytułu spłaty nabytych Wierzytelności, w tym dyskonta oraz odsetek naliczonych w księgach Banku po dniu nabycia a wydatkami poniesionymi na nabycie tych Wierzytelności. W konsekwencji, im większa będzie ta różnica, tym większa będzie korzyść Wnioskodawcy. W rezultacie odpłatność tej transakcji wynika z faktu, że obie strony transakcji odniosą wymierną korzyść finansową.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że w analizowanym przypadku:

· zaistnieje możliwe do zdefiniowania świadczenie - czyli świadczenie usługi finansowania przez Bank na rzecz Zbywcy, w ramach podstawowej działalności gospodarczej Banku;

· istnieć będą konkretni beneficjenci tego świadczenia - tj. zarówno Bank jak Zbywca Wierzytelności;

· świadczenie wynikać będzie z Umowy, czyli ze stosunku prawnego łączącego strony transakcji;

· istnieć będzie możliwa do zdefiniowana i określenia korzyść świadczącego usługę - Bank zarabiać będzie na różnicy między kwotami uzyskanymi z tytułu spłaty nabytych Wierzytelności, w tym dyskonta oraz odsetek naliczonych, a wydatkami poniesionymi na nabycie tych Wierzytelności;

· wystąpi bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą przez Wnioskodawcę i otrzymywaną kwotą Ceny.

W konsekwencji, w ocenie Wnioskodawcy, czynność sprzedaży Wierzytelności na podstawie Umowy, wypełnia dyspozycję art. 8 ust. 1 Ustawy VAT. Co za tym idzie - stanowić będzie usługę opodatkowaną podatkiem VAT (podlegającą pod reżim przepisów Ustawy VAT).

Powyższe zostało potwierdzone w interpretacjach podatkowych wydawanych w odniesieniu do podobnych stanów faktycznych, m. in.:

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28 września 2018 r. o sygn. 0111-KDIB3-1.4012.607.2018.3.IK,

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 sierpnia 2019 r. o sygn. 0114-KDIP4.4012.393.2019.1.MP.

Ad. 2

Na podstawie art. 29a ust. 1 Ustawy VAT, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W odniesieniu do powyższego Cena za nabyte przez Bank Wierzytelności, odzwierciedlać będzie kwotę ustaloną w wysokości równej wartości nominalnej pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności lub kwotę ustaloną w wysokości niższej niż wartość nominalna pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia (z dyskontem).

Należy zauważyć, że zarówno Cena (ustalona w oparciu o zasady rynkowe) należna do zapłaty przez Wnioskodawcę, jak i Wierzytelności będące przedmiotem Umowy mają charakter pieniężny, a różnica pomiędzy nimi stanowi zdaniem Wnioskodawcy podstawę opodatkowania VAT.

W praktyce zatem, jeżeli Cena odzwierciedlać będzie kwotę, która będzie równa wartości nominalnej nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności, tak podstawa opodatkowania wynosić będzie „0” (jako różnica pomiędzy Ceną a wartością nominalną). Z kolei w drugim, alternatywnym przypadku, gdy Cena odzwierciedlać będzie kwotę, która będzie niższa niż wartość nominalna nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia, tak właśnie różnica pomiędzy wartością nominalną Wierzytelności a zapłaconą Ceną (dyskonto) powinna być brana pod uwagę jako podstawa opodatkowania.

Należy końcowo podkreślić, że wartość dyskonta zależy od mechanizmów rynkowych. Wnioskodawca pragnie jeszcze raz wskazać tut. Organowi, że zgodnie z wyjaśnieniami wskazanymi w opisie zdarzenia przyszłego, w razie ustalenia Ceny portfela Wierzytelności poniżej jego wartości nominalnej, ewentualna różnica może odzwierciedlać spadek wartości ekonomicznej nabywanego portfela Wierzytelności, jednak w żadnym wypadku ten spadek nie będzie związany z pogorszeniem szans na odzyskanie Wierzytelności przysługujących wierzycielowi, ale ewentualnie ze zmianą warunków rynkowych, która zaszła od momentu udzielana przez Zbywcę kredytów będących przedmiotem Umowy.

W rezultacie, zdaniem Wnioskodawcy, podstawę opodatkowania powinna stanowić różnica pomiędzy Wartością nominalną Wierzytelności na dzień nabycia a Ceną.

Powyższe zostało potwierdzone w interpretacjach podatkowych wydawanych w odniesieniu do podobnych stanów faktycznych, m. in.:

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 grudnia 2018 r. o sygn. 0114‑KDIP1-2.4012.594.2018.3.IG,

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 sierpnia 2019 r. o sygn. 0114‑KDIP4.4012.393.2019.1.MP,

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 18 listopada 2020 r. o sygn. 0112‑KDIL1-1.4012.402.2020.2.HW.

Ad. 3

Na podstawie art. 41 ust. 1 Ustawy VAT, świadczenie usług co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem VAT w wysokości 22% (którego podstawowa stawka wynosi na moment złożenia niniejszego Wniosku 23 %).

Niemniej przepisy Ustawy VAT przewidują również zwolnienia przedmiotowe, których zastosowanie jest uzależnione od świadczenia usług określonego rodzaju.

Zwolnienia z VAT wymienione są enumeratywnie w art. 43 ust. 1 Ustawy VAT. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 tej ustawy zwalnia się od podatku VAT usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.

Jednocześnie, na podstawie art. 43 ust. 15 Ustawy VAT zwolnienie wskazane w powyższym zdaniu nie ma zastosowania do:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

Usługa w zakresie długów, która podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT, nie została zdefiniowana w Ustawie o VAT. W tym przypadku, zdaniem Wnioskodawcy, w celu prawidłowej wykładni przepisu prawnego, należy odnieść się do rozumienia pojęcia „dług” w ujęciu językowym. Zgodnie z definicją wskazaną w internetowym słowniku języka polskiego (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/dlug;2452541.html), dług to suma pieniędzy, którą ktoś pożyczył i musi zwrócić, czy też obowiązek dłużnika do spełnienia określonego świadczenia. Usługą w zakresie długu będzie więc usługa, której przedmiotem jest dług, a więc obowiązek dłużnika względem wierzyciela.

W tak rozumianym pojęciu „usług w zakresie długów”, w ocenie Wnioskodawcy, mieści się czynność polegająca na przeniesieniu Wierzytelności.

Należy również wskazać, że w analizowanym zdarzeniu przyszłym, zdaniem Wnioskodawcy, nie znajdzie zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 43 ust. 15 Ustawy VAT. Przepisy Ustawy VAT nie definiują, co należy rozumieć pod pojęciem czynności „ściągania długów” czy „factoringu”.

W opinii Wnioskodawcy, za czynność ściągania długu powinno uznawać się usługę w ramach której usługodawca zobowiązuje się do podjęcia na rzecz usługobiorcy, czynności mających na celu ściągnięcie należności (wierzytelności) podmiotu trzeciego (zazwyczaj - usługobiorcy) w zamian za otrzymanie wynagrodzenia (najczęściej w formie prowizji). Faktoring jest z kolei umową nienazwaną na gruncie KC. Usługi tego rodzaju składają się z wielu różnych działań podejmowanych przez faktora, obejmujących, między innymi, windykację należności, monitorowanie spłat przez dłużników, dochodzenie należności czy też udzielenie kredytu faktorantowi.

Tymczasem, jak zostało wskazane w zdarzeniu przyszłym niniejszego Wniosku, Bank nie będzie zobowiązany do świadczenia na rzecz Zbywcy usług dodatkowych związanych z Wierzytelnościami, w tym usług windykacyjnych. Umowa będzie mieć charakter jednorazowy i dotyczyć wyłącznie nabycia określonych Wierzytelności (portfela) w zamian za zapłatę Ceny. Wierzytelności wchodzące w skład portfela stanowić będą wierzytelności „pewne”, które wynikają z aktywnych umów kredytowych (tj. takich które nie wygasły, nie zostały rozwiązane). Na moment zbycia wierzytelności na rzecz Banku brak będzie przesłanek uzasadniających wątpliwości co do możliwości ich zaspokojenia lub też zwiększających ryzyko ich niezaspokojenia.

Umowa nie będzie zawierać żadnych postanowień dotyczących świadczenia przez Bank jakichkolwiek dodatkowych usług na rzecz Zbywcy lub odwrotnie. Skutkiem zawarcia Umowy nie będzie dokonywanie przez Wnioskodawcę na rzecz Zbywcy czynności windykacyjnych (dochodzenia Wierzytelności), lecz definitywne przeniesienie własności Wierzytelności ze Zbywcy na Bank, w zamian za zapłatę Ceny. Ewentualne dalsze czynności wykonywane przez Bank w związku z nabytymi Wierzytelnościami nie będą miały wpływu na sytuację Zbywcy i nie spowodują potencjalnie osiągnięcia przez Zbywcę dodatkowych korzyści ponad uzyskaną Cenę, wskazaną w Umowie. Jednocześnie Zbywca Wierzytelności nie uiści na rzecz Banku jakiegokolwiek dodatkowego wynagrodzenia (np. prowizji) w związku z zawarciem Umowy. Należy również podkreślić, że w odniesieniu do transakcji nie zostaną zawarte postanowienia zmieniające Cenę Wierzytelności w zależności od powodzenia czynności zmierzającej do uzyskania spłat kredytów związanych z Wierzytelnościami.

Co istotne - celem zawarcia transakcji, której podporządkowane będą wszystkie jej elementy składowe, jest zapewnienie Zbywcy finansowania. Zbywca, angażujący dotychczas swój kapitał w udzielane kredyty, poprzez zawarcie Umowy odzyska zaangażowane środki (w całości lub części), zrzekając się na jednocześnie na rzecz Wnioskodawcy z możliwości pobierania przyszłych pożytków wynikających z Wierzytelności (tj. przede wszystkim otrzymania odsetek). Wnioskodawca jest jednocześnie instytucją finansową, której przedmiotem działalności gospodarczej jest właśnie udzielanie finansowania podmiotom zewnętrznym, także poprzez obrót wierzytelnościami.

Mając to na uwadze, w ocenie Wnioskodawcy, transakcja polegająca na przeniesieniu na rzecz Wnioskodawcy pakietu Wierzytelności przez Zbywcę będzie stanowić usługę zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 Ustawy VAT, jako czynność związana z długami.

Powyższe zostało potwierdzone w interpretacjach podatkowych wydawanych w odniesieniu do podobnych stanów faktycznych, m.in.:

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28 września 2018 r. o sygn. 0111-KDIB3-1.4012.607.2018.3.IK,

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 sierpnia 2019 r. o sygn. 0114-KDIP4.4012.393.2019.1.MP,

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 22 kwietnia 2020 r. o sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.26.2020.2.KW,

· w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28 lipca 2021 r. o sygn. 0114-KDIP4-3.4012.243.2021.2.KM.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.) zwanej dalej ustawą,

opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zakres tych czynności sformułowany został odpowiednio w art. 7 oraz w art. 8 ww. ustawy.

I tak, na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o VAT,

przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Przy czym towarami w myśl art. 2 pkt 6 cyt. ustawy,

są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy,

przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.

Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę, w rozumieniu przepisów ustawy.

Z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym, przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Jednocześnie, skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług, określone w art. 8 ust. 1 ustawy.

Zatem świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy jest wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy świadczącym usługę i jej beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Wyjaśnić należy, że wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego.

Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana w przepisach art. 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.).

Zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego

wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

W myśl art. 509 § 2 Kodeksu cywilnego

wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Jak stanowi art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego

umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Przelew wierzytelności jest swoistą konstrukcją prawną, przewidzianą w ogólnych zasadach zobowiązań prowadzącą do zmiany osoby wierzyciela, podczas gdy przedmiot zobowiązania pozostaje ten sam. Istotą przelewu wierzytelności jest zatem umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na podstawie której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność.

W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. Na podstawie umowy przelewu wierzytelności cesjonariusz może dochodzić spełnienia określonego świadczenia od dłużnika, przysługuje mu również uprawnienie do rozporządzania wierzytelnością poprzez jej dalszą odsprzedaż, zamianę, darowiznę, zapis w testamencie lub zastaw. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia, wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja miała charakter odpłatny).

W świetle powyższych przepisów stwierdzić należy, że czynności polegającej na zbyciu wierzytelności nie można uznać za dostawę towaru, gdyż wierzytelność stanowi prawo majątkowe, które nie mieści się w dyspozycji art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług. Zbycie wierzytelności nie stanowi również świadczenia usługi, ponieważ jest ono jedynie przejawem wykonania prawa własności w stosunku do wierzytelności powstałej z innego tytułu – dostawy towaru lub świadczenia usługi.

Z przedstawionych przez Państwa informacji wynika, że są Państwo bankiem krajowym posiadającym siedzibę w Polsce. Są Państwo również zarejestrowanym i czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zamierzają Państwo nabyć w najbliższym czasie pakiet wierzytelności kredytowych od kontrahenta zewnętrznego, tj. banku krajowego mającego siedzibę na terytorium Polski („Zbywca”). Transakcja zostanie potwierdzona poprzez zawarcie umowy sprzedaży przenoszącej własność Wierzytelności ze Zbywcy na Wnioskodawcę. W konsekwencji zawarcia planowanej Umowy, wraz z Wierzytelnościami głównymi na Wnioskodawcę przejdą wszelkie prawa i obowiązki, w szczególności prawo do uzyskania odsetek od kredytów udzielonych przez Zbywcę - w części przejętej przez Bank (gdy odsetki staną się wymagalne, po dacie transakcji), jak również prawo do administrowania Wierzytelnościami.

Wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłacenia na rzecz Zbywcy ceny ustalonej pomiędzy stronami Umowy. Cena może zostać ustalona w następujący sposób:

1) w wysokości równej wartości nominalnej nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności,

lub

2) w wysokości niższej niż wartość nominalna nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności, tj. z dyskontem,

(dalej: „Cena”).

Wartość nominalna Wierzytelności jest rozumiana przez Wnioskodawcę jako kwota kapitałowa kredytów, pozostała do spłaty przez kredytobiorców wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia.

W każdym z wyżej opisanych wariantów, Cena do zapłaty przez Wnioskodawcę zostanie ustalona w oparciu o zasady rynkowe.

Wnioskodawca zamierza nabywać „pewne” Wierzytelności. Cena za nabyte Wierzytelności zostanie zapłacona przez Wnioskodawcę w terminie wskazanym w Umowie. W konsekwencji, Umowa zawarta pomiędzy Bankiem a Zbywcą będzie mieć charakter odpłatny.

Poza zapłatą Ceny z tytułu nabywanych Wierzytelności, Umowa nie będzie przewidywać żadnych dodatkowych świadczeń, do których Wnioskodawca byłby zobowiązany na rzecz Zbywcy (w tym ewentualnych prowizji).

Państwa wątpliwości w opisanej sprawie dotyczą w pierwszej kolejności kwestii, czy transakcja polegająca na nabyciu przez Bank pakietu Wierzytelności od Zbywcy stanowić będzie czynność opodatkowaną - tj. usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy (pytanie nr 1 z wniosku).

W tym miejscu wskazać należy, że umowa nabycia wierzytelności wypełnia znamiona określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, polega bowiem na przeniesieniu prawa do wartości niematerialnych i prawnych, w związku z tym stanowi świadczenie usług w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Z punktu widzenia nabywcy wierzytelności do świadczenia usług dochodzi już w momencie samego nabycia wierzytelności, obojętnie czy nabycie zostało dokonane w celu windykacji tej wierzytelności przez samego nabywcę, czy też innego jej wykorzystania do celów prawno-gospodarczych. Celem nabycia cudzej wierzytelności nie musi być jej odsprzedaż, ale także inne wykorzystanie do celów prawno‑gospodarczych przez nabywcę. Sposób wykorzystania nabytej wierzytelności może decydować o charakterze usługi nie zaś o istocie czynności prawnej, jaką jest nabycie cudzej wierzytelności. Zatem usługą na rzecz Zbywcy jest nabycie wierzytelności danego podmiotu w celu jej wykorzystania do operacji prawno-podatkowych.

Zakup wierzytelności stanowi zatem usługę polegającą na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności, a jej nabywcą.

Oznacza to, że w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Jednakże jak wskazano na wstępie ww. usługa podlega opodatkowaniu wówczas, gdy jest świadczona odpłatnie.

Powyższe rozumienie przelewu wierzytelności jako usługi znajduje potwierdzenie w wyrokach polskich sądów administracyjnych. Przykładowo w orzeczeniu z 6 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Po 628/09 WSA w Poznaniu stwierdził: „Biorąc pod uwagę powyższe Sąd podziela pogląd organów podatkowych, że wierzytelność nie jest towarem, a zakup wierzytelności jest usługą. Istotą tej usługi jest zdjęcie z dotychczasowego wierzyciela (zbywcy) ciężaru egzekucji, czy też niewypłacalności dłużnika. Usługa ta wyraża się w tym, że usługodawca uzyskuje zysk generowany „kosztem zbywcy”. Zbywca w tym wypadku otrzymuje za wierzytelność cenę niższą od jej wartości nominalnej. Z drugiej strony zbywca uzyskuje konkretne świadczenie w postaci zdjęcia z niego: ryzyka niewypłacalności dłużnika, konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też opóźnień związanych z egzekwowaniem gotówki. Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy należy podkreślić, że stosunek cywilnoprawny pomiędzy zbywcą i nabywcą wierzytelności kończy się po dokonaniu tej czynności prawnej. Po zbyciu wierzytelności, zbywca nie ma wpływu na dalszy byt wierzytelności i nie jest zainteresowany dalszym postępowaniem nabywcy w tym względzie. Nie można więc przyjąć, że usługa trwa od chwili nabycia wierzytelności do czasu jej zbycia albo wyegzekwowania”.

W kwestii nabycia wierzytelności trudnych po cenie niższej od ich wartości nominalnej wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 27 października 2011 r., w sprawie C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial Services AG.

W powyższym orzeczeniu TSUE wskazał, że „Artykuł 2 pkt 1 i art. 4 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednoliconą podstawę wymiaru podatku należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży”. W pkt 25 ww. orzeczenia, Trybunał wskazał, że „Różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi bowiem wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników”.

Podkreślić należy, że ww. wyrok TSUE odwołuje się do wierzytelności „trudnych”, tj. wymagalnych, o wątpliwej perspektywie spłaty. W analizowanej sprawie wskazali Państwo, że wierzytelności wchodzące w skład portfela stanowić będą wierzytelności „pewne”, które wynikają z aktywnych umów kredytowych (tj. takich które nie wygasły, nie zostały rozwiązane). Na moment zbycia wierzytelności na rzecz Banku brak będzie przesłanek uzasadniających wątpliwości co do możliwości ich zaspokojenia lub też zwiększających ryzyko ich niezaspokojenia. Wymaga również wyraźnego podkreślenia to, że przedmiotem nabycia będą Wierzytelności bezsporne, niebędące przedmiotem postępowania upadłościowego, restrukturyzacyjnego ani egzekucyjnego. Wierzytelności nie były i nie są również zajęte w drodze egzekucji sądowej lub administracyjnej.

Z uwagi na powyższe wyjaśnienia należy zatem stwierdzić, że w okolicznościach przedstawionych we wniosku czynność nabycia przez Bank wierzytelności od Zbywcy należy uznać za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, które będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Podsumowując, transakcja polegająca na nabyciu przez Państwo pakietu Wierzytelności od Zbywcy stanowić będzie czynność opodatkowaną - tj. usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 z wniosku jest **prawidłowe.**

Państwa wątpliwości w tej sprawie dotyczą również podstawy opodatkowania podatkiem VAT ww. transakcji, w przypadku ustalenia Ceny w wysokości równej wartości nominalnej pakietu Wierzytelności na dzień nabycia oraz w przypadku ustalenia Ceny w wysokości niższej niż wartość nominalna pakietu Wierzytelności na dzień nabycia.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy,

podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Stosownie do art. 29a ust. 6 ustawy,

podstawa opodatkowania obejmuje:

1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;

2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Jak stanowi ust. 7 ww. artykułu,

podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;

2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;

3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Powyższa treść art. 29a ust. 1 ustawy stanowi implementację art. 73 ww. Dyrektywy 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika przede wszystkim, że podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Kluczowa dla zrozumienia konstrukcji podstawy opodatkowania jest zatem analiza pojęcia wynagrodzenia rozumianego jako wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług.

W orzeczeniu w sprawie C-427/98 (Komisja Europejska v. Republika Federalna Niemiec) Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że wynagrodzenie (kwota należna w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy) jest wartością subiektywną, a więc wartością faktycznie otrzymaną w danym przypadku. W szczególności, niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podstawa opodatkowania byłaby wyższa od kwoty, którą podatnik ostatecznie otrzymuje.

O wynagrodzeniu w ramach danej sprzedaży można mówić, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym. Dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego). Za dokonanie tych czynności, wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu, co jednak nie oznacza, że musi mieć ono postać pieniężną, gdyż wynagrodzenie (odpłatność) jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za towar lub usługę może być inny towar lub usługa), albo mieszaną (zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa). Innymi słowy, musi istnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług.

Mając na uwadze konstrukcję normatywną podstawy opodatkowania, wyrażoną w przytoczonych powyżej art. 29a ust. 1 i ust. 6 ustawy, należy podkreślić, że podstawą opodatkowania jest w istocie wynagrodzenie, co istotne, pomniejszone o należny z tytułu danej usługi podatek.

W obrocie gospodarczym wierzytelnościami mogą wystąpić trzy sytuacje, mianowicie, cena nabycia może być niższa od wartości nominalnej wierzytelności (dyskonto), cena będzie równa wartości nominalnej oraz cena nabycia będzie wyższa od wartości nominalnej wierzytelności (tzw. premia). W przypadku więc, kiedy różnica będzie wynosiła 0 zł, transakcja taka nie będzie miała wpływu na wysokość sprzedaży, gdyż podstawa opodatkowania w takim przypadku wyniesie 0 zł.

We wniosku wskazali Państwo, że Cena ustalona pomiędzy stronami Umowy z tytułu nabycia Wierzytelności, którą będziecie Państwo zobowiązani zapłacić na rzecz Zbywcy, może zostać ustalona według dwóch wariantów:

· w wysokości równej wartości nominalnej (tj. kwoty kapitałowej kredytów, pozostałej do spłaty przez kredytobiorców wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia) nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności,

· w wysokości niższej niż wartość nominalna nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności, tj. z dyskontem.

W każdym z wyżej opisanych wariantów, Cena do zapłaty zostanie ustalona w oparciu o zasady rynkowe. Cena ta będzie stanowić ostateczną kwotę finansowania udzielonego przez Bank na rzecz Zbywcy i zostanie zapłacona w terminie wskazanym w Umowie.

Jeżeli więc Cena odzwierciedlać będzie kwotę, która będzie równa wartości nominalnej nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności, to podstawa opodatkowania wynosić będzie „0” (jako różnica pomiędzy Ceną a wartością nominalną). W przypadku nabycia wierzytelności w wysokości niższej niż wartość nominalna nabywanego pakietu Wierzytelności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień nabycia Wierzytelności, podstawę opodatkowania z tytułu świadczonej usługi finansowej stanowić będzie różnica między wartością nominalną wierzytelności, która została przeniesiona na Bank a kwotą, którą Bank zapłacił za przejętą wierzytelność. Różnica ta czyli tzw. dyskonto stanowi bowiem faktyczne wynagrodzenie, które Państwo otrzymują z tytułu świadczonej usługi.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 z wniosku jest **prawidłowe.**

Mają Państwo również wątpliwości dotyczące uznania transakcji polegającej na przeniesieniu Wierzytelności przez Zbywcę na rzecz Banku za usługę zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku. Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia. Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług świadczenia usług zostały określone w art. 43 ustawy o VAT.

Zgodnie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy,

zwalnia się od podatku usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.

Jak stanowi art. 43 ust. 15 ustawy,

zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

Z powołanych przepisów wynika, że usługi w zakresie długów, co do zasady, korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.

Jednakże w odniesieniu do usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy, tj. m.in. w odniesieniu do usług ściągania długów, w tym factoringu, nie stosuje się zwolnienia od podatku.

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczania zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, powinny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.

Każda transakcja mająca za cel windykację należności jest wyłączona ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Wspomnieć należy również, że stosownie do art. 135 ust. 1 lit. d Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 str. 1 ze zm.),

państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności.

Przytoczony przepis Dyrektywy 2006/112/WE Rady dotyczy tylko ściśle wymienionych rodzajów czynności, których charakter pozwala na zakwalifikowanie ich do kategorii usług związanych z obrotem bankowym i finansami.

W związku z tym, należy uznać, że wszelkie inne czynności niewymienione w tym przepisie, nawet jeśli mają charakter czynności bankowych, bądź finansowych lub zakres ich jest zbliżony do tego typu usług, nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie tego przepisu. Powyższe zwolnienia obejmują w praktyce większość typowych transakcji dokonywanych na rynkach finansowych, a w szczególności usługi świadczone przez banki, biura maklerskie, fundusze inwestycyjne i powiernicze itp.

Zaznacza się, że dla ustalenia opodatkowania, bądź też zastosowania zwolnienia od podatku w niniejszej sprawie, niezbędnym jest dokonanie analizy wykonywanych przez Wnioskodawcę czynności, z uwzględnieniem charakteru prawnego usług ściągania długów oraz factoringu.

Usługi ściągania długów i factoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady, przez factoring rozumie się nabywanie przez faktora określonych wierzytelności, przysługujących przedsiębiorcy z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności, pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora. Ponadto, dokonując nabycia wierzytelności faktor zobowiązuje się dodatkowo do świadczenia na rzecz faktoranta (przedsiębiorcy) różnorodnych czynności, które przykładowo mogą obejmować: przejmowanie ryzyka wypłacalności dłużników (przy factoringu właściwym), inkasowanie wierzytelności, finansowanie przez dyskonto, udzielanie pożyczek, księgowanie wierzytelności itp. Usługa tego typu polega więc na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu. W pojęciu usług ściągania długów i factoringu mieści się zatem m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia.

W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się zatem m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia.

W tym miejscu należy wskazać, że ustawa nie uzależnia opodatkowania usług faktoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ faktoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast istota rozróżnienia usług obrotu wierzytelnościami oraz factoringu sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów.

W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) - usługę tę należy opodatkować, także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego.

Jak wynika z opisu sprawy, w konsekwencji zawarcia planowanej Umowy, wraz z Wierzytelnościami głównymi przejdą na Bank wszelkie prawa i obowiązki, w szczególności prawo do uzyskania odsetek od kredytów udzielonych przez Zbywcę - w części przejętej przez Bank (gdy odsetki staną się wymagalne, po dacie transakcji), jak również prawo do administrowania Wierzytelnościami. Wnioskodawca stanie się zatem wierzycielem w stosunku do kredytobiorców. Celem zawarcia Umowy nie jest dokonywanie przez Bank na rzecz Zbywcy Wierzytelności czynności ich windykacji (dochodzenia Wierzytelności), lecz definitywne przeniesienie własności Wierzytelności ze Zbywcy na nabywcę w zamian za uzgodnioną przez strony cenę. W konsekwencji Bank rozszerzy portfolio prowadzonej działalności gospodarczej właśnie o nabyte Wierzytelności, natomiast Zbywający Bank w wyniku przeniesienia na Państwa rzecz Wierzytelności, zamierza poprawić jego bieżącą rentowność. Wskazali Państwo, że poza zapłatą Ceny z tytułu nabywanych Wierzytelności, Umowa nie będzie przewidywać żadnych dodatkowych świadczeń, do których bylibyście zobowiązani na rzecz Zbywcy (w tym ewentualnych prowizji). W odniesieniu do transakcji nie zostaną zawarte postanowienia zmieniające Cenę Wierzytelności w zależności od powodzenia czynności zmierzających do uzyskania spłat kredytów związanych z Wierzytelnościami. Ponadto pomiędzy Bankiem a Zbywcą nie istnieje żaden inny stosunek prawny, który kreowałby dodatkowe zobowiązania stron w odniesieniu do Wierzytelności. Intencją Banku nie jest również nabycie Wierzytelności w celu dalszej odsprzedaży.

Ponadto jak wynika z okoliczności sprawy, Bank nie będzie świadczyć usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy, tj. czynności ściągania długów w tym factoringu, usługi doradztwa ani usługi w zakresie leasingu.

Zatem, stwierdzić należy, że czynność nabycia przez Bank wierzytelności od Zbywcy będzie stanowić świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy zwolnione od podatku VAT, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 z wniosku jest **prawidłowe.**

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosujecie się Państwo do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (\`(...)\`). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).