Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-3.4012.363.2025.1.AAR
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-08-19
Teza: Brak opodatkowania podatkiem VAT ustanowienia
nieodpłatnej wzajemnej służebności gruntowej drogi
dojazdowej.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu
służebność-służebność gruntowa
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Dostawa towarów
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Nieodpłatna dostawa towarów
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 2

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

18 czerwca 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 16 czerwca 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy opodatkowania podatkiem VAT ustanowienia nieodpłatnej
    wzajemnej służebności gruntowej drogi dojazdowej. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej i niebędącą
    czynnym podatnikiem VAT. Wnioskodawca jest właścicielem działki nr 1 w miejscowości
    (...). Wraz z innymi osobami fizycznymi Wnioskodawca zamierza zawrzeć wzajemną
    umowę ustanawiającą nieodpłatną służebność gruntową drogi dojazdowej. Osoby te są
    współwłaścicielami działki sąsiedniej nr 2 i posiadają w niej odpowiednie udziały:
        A.A. 1/4 - osoba fizyczna,
        B.B i C.C. (małżeństwo) 2/4 - osoby fizyczne prowadzące jednoosobowe działalności
        gospodarcze,
        D.D. i E.E. (małżeństwo) 1/4 - osoby fizyczne.
    Obie działki nie są elementem działalności gospodarczej ani w żaden sposób związane z
    prowadzeniem takiej działalności.
    Na mocy tej umowy każda ze stron ustanowi na rzecz drugiej strony nieodpłatną
    służebność drogową na swoich nieruchomościach, celem zapewnienia wzajemnego
    dojazdu do posesji. Nie będzie pobierane z tego tytułu żadne wynagrodzenie, a czynność
    ta ma charakter cywilnoprawny.

## Pytanie

Czy w tym przypadku przy ustanowieniu bezpłatnej, wzajemnej służebności gruntowej
    drogi dojazdowej Wnioskodawca będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT?
    Pana stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawcy, ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej w opisanych
    okolicznościach nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT,
    ponieważ:
    1. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa
    towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    2. W przedstawionym przypadku nie dochodzi do odpłatności - nie występuje świadczenie
    wzajemne o charakterze majątkowym, co oznacza, że brak jest elementu wynagrodzenia.
    3. Wnioskodawca jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej.
    4. Czynność ma charakter cywilnoprawny i służy zaspokojeniu potrzeb prywatnych
    Wnioskodawcy.
    W związku z powyższym, ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej w przypadku
    Wnioskodawcy nie stanowi czynności opodatkowanej VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Natomiast na mocy art. 8 ust. 1 ustawy:

      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
        1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
          formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
        2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
          czynności lub sytuacji;
        3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
          działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które
    składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie
    (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie
    charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona
    usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy.
    Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub
    tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu
    ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
        1) w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona,
          nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
        2) świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy
          (wynagrodzenie).
    Trzeba podkreślić, że oba ww. warunki muszą być spełnione, aby świadczenie jako usługa
    podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy istnieje
    bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem
    wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za
    wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do
    wymiany świadczeń wzajemnych.
    Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu podatkiem VAT. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym
    podatkiem musi być wykonana przez podatnika.
    Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie
    usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas,
    gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego
    w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w

    odniesieniu do konkretnej dostawy towarów lub świadczenia usług mamy do czynienia z
    podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w
    rozumieniu przepisów ustawy.
    Należy zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy dla uznania, że świadczenie
    podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bezwzględnym warunkiem jest
    „odpłatność” za daną czynność.
    Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy
    świadczącym usługę i odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi zostaje wypłacone
    wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i
    przekazanym za nią wynagrodzeniem. Wypłacający wynagrodzenie otrzymuje w zamian
    świadczenie przynoszące mu korzyść.
    Podkreślić jednak należy, że w ściśle określonych przypadkach, również nieodpłatne
    świadczenie usług należy uznać za spełniające definicję odpłatnego świadczenia usług,
    które na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    I tak, w art. 8 ust. 2 ustawy postanowiono, że:
      Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:
      1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych
      niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych
      podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników,
      udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków
      organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi
      przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o
      kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów
      lub ich części składowych;
      2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników,
      w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków
      spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych,
      członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów
      innych niż działalność gospodarcza podatnika.
    Zatem dla ustalenia, czy konkretna, nieodpłatna czynność podlega opodatkowaniu w
    związku z uznaniem jej za odpłatne świadczenie usług, istotny jest cel jej świadczenia.
    Jeżeli nieodpłatne świadczenie wpisuje się w cel prowadzonej działalności gospodarczej,
    wtedy przesłanka uznania takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne świadczenie usług
    podlegające opodatkowaniu nie zostanie spełniona.
    Z powyższego przepisu wynika, że aby nieodpłatne świadczenie usług podlegało
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, muszą być spełnione określone warunki:
        w przypadku użycia towarów stanowiących część przedsiębiorstwa - użycie ich do
        celów innych niż działalność gospodarcza podatnika oraz istnienie prawa podatnika
        do odliczenia (w całości lub w części) podatku naliczonego przy nabyciu tych
        towarów (warunki te muszą być spełnione łącznie),
        w przypadku świadczenia usług - świadczenie ich do celów innych niż działalność
        gospodarcza podatnika.
    Przy czym za usługi świadczone do celów innych niż działalność gospodarcza należy uznać
    wszelkie usługi, których świadczenie odbyło się bez związku z potrzebami prowadzonej
    działalności gospodarczej.

    Niedopełnienie któregokolwiek z warunków określonych w art. 8 ust. 2 ustawy, jest
    podstawą do traktowania nieodpłatnej usługi jako niepodlegającej opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    Zatem, aby na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, użycie towarów stanowiących część
    przedsiębiorstwa podatnika uznać za odpłatne świadczenie usług, a zatem za podlegające
    opodatkowaniu podatkiem VAT, musi być ono dokonane do celów innych niż działalność
    gospodarcza podatnika oraz podatnikowi musiało przysługiwać, w całości lub w części,
    prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu
    tych towarów.
    Natomiast dla ustalenia czy nieodpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu na
    podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy istotne jest ustalenie celu takiego świadczenia. Jeżeli
    nieodpłatne świadczenie wpisywało się będzie w cel prowadzonej działalności
    gospodarczej, wtedy przesłanka uznania takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne
    świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu nie zostanie spełniona. Stwierdzenie takie
    uzależnione jest jednak od konkretnych okoliczności, jakie w danej sprawie występują.
    Podkreślić należy, że w tej sytuacji opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega
    nieodpłatne świadczenie usług na cele inne niż działalność gospodarcza podatnika, bez
    względu na to, czy podatnikowi przysługiwało, czy też nie przysługiwało prawo do
    odliczenia podatku.
    Służebność gruntową definiuje art. 285 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks
    cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071), zwanej dalej Kodeksem cywilnym, zgodnie z
    którym:
      Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości
      (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel
      nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości
      obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony
      w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym,
      że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych
      uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie
      przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
    W świetle tego przepisu służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym,
    które obciąża cudzą nieruchomość, mającym na celu zwiększenie użyteczności innej
    nieruchomości albo zaspokojenie określonych potrzeb oznaczonej osoby fizycznej.
    Z art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego wynika:
      Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do
      należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od
      właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej
      służebności drogowej (droga konieczna).
    Przepis ten przewiduje możliwość ustanowienia w stosunkach sąsiedzkich służebności
    drogowej (przejazdu, przechodu) za wynagrodzeniem, którą ustawa określa jako
    służebność drogi koniecznej.
    Stosownie do art. 145 § 2 Kodeksu cywilnego:
      Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości
      niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów,
      przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest
      następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między
      interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe,
      przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.

    Z powyższego wynika, że ustanowienie służebności gruntowej wiąże się z zobowiązaniem
    właściciela gruntu do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
    czynności lub sytuacji.
    W opisie sprawy wskazał Pan, że jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności
    gospodarczej i niebędącą czynnym podatnikiem VAT. Jest Pan właścicielem działki nr 1 w
    miejscowości (...). Wraz z innymi osobami fizycznymi zamierza Pan zawrzeć wzajemną
    umowę ustanawiającą nieodpłatną służebność gruntową drogi dojazdowej. Osoby te są
    współwłaścicielami działki sąsiedniej nr 2. Obie działki nie są elementem działalności
    gospodarczej ani w żaden sposób związane z prowadzeniem takiej działalności. Na mocy
    tej umowy każda ze stron ustanowi na rzecz drugiej strony nieodpłatną służebność
    drogową na swoich nieruchomościach, celem zapewnienia wzajemnego dojazdu do
    posesji. Nie będzie pobierane z tego tytułu żadne wynagrodzenie, a czynność ta ma
    charakter cywilnoprawny.
    Pana wątpliwości dotyczą kwestii opodatkowania podatkiem VAT ustanowienia bezpłatnej
    wzajemnej służebności gruntowej drogi dojazdowej.
    W przedmiotowej sprawie ustanowienie przez Pana służebności gruntowej celem
    zapewnienia innym osobom fizycznym dojazdu do posesji nie zostanie dokonane dla
    celów prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej - jest Pan osobą fizyczną
    nieprowadzącą działalności gospodarczej i niebędącą podatnikiem VAT. Ustanowienie
    służebności drogowej na rzecz osób fizycznych nie jest więc związane z prowadzoną przez
    Pana działalnością gospodarczą, dotyczy drogi do działki będącej własnością osób
    fizycznych i zostanie ustanowione w celu zapewnienia tym osobom dojazdu do posesji.
    Biorąc pod uwagę przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy należy stwierdzić,
    że z tytułu wykonania czynności nieodpłatnego ustanowienia służebności nie będzie Pan
    działał jako podatnik podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Tym
    samym, wskazana we wniosku czynność ustanowienia bezpłatnej, wzajemnej służebności
    drogowej nie będzie stanowiła nieodpłatnego świadczenia usług, o którym mowa w art. 8
    ust. 2 ustawy.
    W konsekwencji, ustanowienie przez Pana bezpłatnej, wzajemnej służebności drogowej
    nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Pana stanowisko jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    z opisem sprawy podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w
    przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy,
    udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
    W kwestii skutków prawnych jakie wywołuje interpretacja indywidualna wydana dla Pana,
    należy stwierdzić, że w myśl art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:

      Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w
      jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego
      (interpretację indywidualną).
    Mając na uwadze, że wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego
    został złożony przez Pana, zaznaczam, że interpretacja nie wywiera skutku prawnego dla
    współwłaścicieli działki nr 2.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i
        zastosuje się Pan do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.