Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/415-644/08-2/JS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2008-07-04
Teza: Czy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (gruntów rolnych) uzyskane na drodze sądowej jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych czy też wynagrodzenie to nie korzysta ze zwolnienia?
Słowa kluczowe: nieruchomości-nieruchomość rolna; opodatkowanie; podatek-podatek dochodowy-podatek dochodowy od osób fizycznych; wynagrodzenia
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana przedstawione we wniosku z dnia 15.12.2007 r. (data wpływu 14.04.2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości rolnej uzyskanego na drodze sądowej – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 14.04.2008 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości rolnej uzyskanego na drodze sądowej.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca wraz z żoną jest właścicielem nieruchomości (gospodarstwa rolnego) o łącznej powierzchni 11ha 28a. Przez nieruchomość przebiegają trzy linie energetyczne wysokiego napięcia. W 2000 roku Wnioskodawca wystąpił do Sądu z pozwem skierowanym przeciwko Ł Zakładowi X o:

*   zasądzenie kwoty 76.800, zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa,
*   zobowiązanie do zawarcia umowy dzierżawy gruntów zajmowanych pod urządzenia energetyczne (13 słupów, 1 kanał ze studzienką, 2 linie podziemne),
*   zobowiązanie pozwanego do wykupienia części niezabudowanych nieruchomości znajdujących się na terenach budowlanych, zajętych przez linie napowietrzne,
*   zobowiązania do przesunięcia linii energetycznej przebiegającej nad budynkiem mieszkalnym na sąsiedni teren niezabudowany.

Wnioskodawca wskazał, że w dniu 6 grudnia 2006 r. Sąd Okręgowy II Wydział Cywilny wydał wyrok, w którym zobowiązał Ł Zakład X do zapłaty na rzecz Wnioskodawcy:

*   odszkodowania za utratę wartości nieruchomości w kwocie 373.100,00 zł,
*   wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w kwocie 134.536,00 zł za okres od 1 stycznia1998 r. do 31 grudnia 2006 r., tj. 9 lat,
*   zwrot kosztów procesu w kwocie 3.603,00 zł.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (gruntów rolnych) uzyskane na drodze sądowej jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych czy też wynagrodzenie to nie korzysta ze zwolnienia?

Zdaniem Wnioskodawcy:

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Kwota należna od Ł Zakładu X jest odszkodowaniem za korzystanie z cudzego mienia bez podstawy prawnej i jako taka ma charakter odszkodowawczy. W istocie jest rekompensatą za pozbawienie właścicieli rzeczy prawa do swobodnego dysponowania rzeczą. Umieszczenie instalacji energetycznych, w efekcie pozbawiło właścicieli nieruchomości nie tylko swobodnego dysponowania gruntem, ale także uniemożliwiło swobodne uprawianie ziemi. Wnioskodawca wskazał, iż wystąpienie z pozwem przeciwko zakładowi X miało na celu, między innymi zawarcie umowy dzierżawy gruntów zajmowanych pod urządzenia energetyczne, w którym określona zostałaby kwota wynagrodzenia. Wnioskodawca podał, że zakład X nie zawarł stosownej umowy, która uregulowałaby świadczenia wzajemne z tytułu zajmowania części nieruchomości Wnioskodawcy. Dlatego też - zdaniem Wnioskodawcy - uzyskane wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma charakter odszkodowania (rekompensaty), tym samym korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraża zasadę powszechności opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a zatem opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów zwolnionych, które zostały wymienione przez ustawodawcę między innymi w art. 21 ust.1 ustawy.

Stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy źródłami przychodów są również inne źródła, które nie zostały wymienione w tym artykule.

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności”, definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić zatem w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 120 ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:

1.  ustanowienia służebności gruntowej
2.  rekultywacji gruntów,
3.  szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie

*   w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603).

W myśl art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca, na mocy wyroku Sądu otrzymał wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.

Roszczenia właściciela rzeczy wobec osoby, która bez podstawy prawnej włada lub władała tą rzeczą, zostały uregulowane w przepisach prawa cywilnego.

W myśl dyspozycji art. 222 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby została mu wydana.

W związku z realizacją ww. roszczenia, zwanego windykacyjnym lub wydobywczym, powstaje problem wzajemnych rozliczeń właściciela i posiadacza rzeczy. Majątkowy interes właściciela wymaga bowiem uzyskania rekompensaty od posiadacza za korzystanie z rzeczy, w tym pobieranie pożytków.

Kwestia wzajemnych rozliczeń pomiędzy właścicielem i posiadaczem rzeczy została uregulowana w przepisach art. 224-225 Kodeksu cywilnego (a więc wśród prawnorzeczowych przepisów o ochronie własności). W powołanych przepisach ustawodawca zawarł szczególną, odrębną regulację prawną, dotyczącą posiadania w przypadku braku stosunku prawnego, łączącego właściciela i posiadacza rzeczy. Natomiast w razie istnienia takiego stosunku prawnego (w postaci np. najmu czy dzierżawy), stanowiącego podstawę posiadania cudzej rzeczy, rozliczenie następuje według reżimu prawnego, regulującego dany rodzaj stosunku prawnego.Zgodnie z rozwiązaniem prawnym, przyjętym w art. 224 i 225 Kodeksu cywilnego, oprócz roszczenia o wydanie rzeczy, właścicielowi rzeczy przysługują roszczenia uzupełniające w postaci: wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, zwrotu pożytków lub zapłaty ich wartości oraz naprawienia szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty rzeczy.

Analizując prawnopodatkowe konsekwencje przedmiotowego stanu faktycznego, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że świadczenie pieniężne, stanowiące rezultat rozliczeń pomiędzy właścicielem a posiadaczem, z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy, nie zostało ujęte w przepisach art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymieniających przychody objęte zwolnieniem z opodatkowania podatkiem dochodowym. W szczególności, powyższego przychodu nie można zakwalifikować, jak sugeruje Wnioskodawca, do przychodów z tytułu „odszkodowania” - celem zasądzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy jest bowiem wyrównanie właścicielowi faktu nieuzyskania przychodu, który mógłby osiągnąć, gdyby mógł swobodnie dysponować tą rzeczą. Taki przychód podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych (np. jako przychód z najmu lub dzierżawy).

Wynagrodzenie to nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ otrzymane wynagrodzenie nie stanowi odszkodowania i nie występują przesłanki wymienione w tym przepisie.

Należy podkreślić, iż zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, a przepisy dotyczące zwolnień powinny być interpretowane ściśle, zgodnie przede wszystkim z ich wykładnią językową. Wykluczone jest w tym przypadku zastosowanie wykładni rozszerzającej jak i zawężającej.

W związku z powyższym, należy stwierdzić, iż zasądzone wyrokiem Sadu wynagrodzenie, uzyskane przez Wnioskodawcę z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, stanowi przychód z innych źródeł, o których mowa w przepisie art. 10 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy podatkowej, podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.Na podstawie przytoczonych uregulowań przychód z wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, powstaje w momencie faktycznego otrzymania środków pieniężnych.

Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym, brak jest podstaw do zastosowania zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych świadczenia, gdyż nie są spełnione warunki zawarte w tym przepisie, a mianowicie wypłacone wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości rolnej nie jest odszkodowaniem i nie zostało wypłacone w związku z ustanowieniem służebności gruntowej, rekultywacji gruntów, bądź szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jednocześnie mając na uwadze, że ww. wynagrodzenie wypłacone zostało Wnioskodawcy i Jego Małżonce zaznacza się, że niniejsza interpretacja dotyczy również Małżonki, z tym że zgodnie z art. 14k § 1 ustawy Ordynacja podatkowa zastosowanie się do niej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego tę interpretację nie może szkodzić - również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej - tylko Wnioskodawcy.

Małżonka Wnioskodawcy, chcąc uzyskać interpretację indywidualną powinna wystąpić z odrębnym wnioskiem o jej udzielenie.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.