Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB3-1.4012.976.2021.2.IK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-01-31
Teza: nieuznanie Komornika za płatnika podatku z tytułu transakcji sprzedaży nieruchomości
Słowa kluczowe: komornik; licytacja; podatnik; płatnik
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Podatnicy; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Płatnicy podatku od dostawy (organy egzekucyjne i komornicy sądowi)
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 18

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
==================================================

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

21 grudnia 2021 r. wpłynął Pana wniosek z 21 grudnia 2021 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy nieuznania Komornika za płatnika podatku z tytułu transakcji sprzedaży nieruchomości.Wniosek został uzupełniony pismem z 10 stycznia 2022 r. Treść wniosku jest następująca:

### Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest komornikiem sądowym i prowadzi działalność przy Sądzie Rejonowym (.. ).

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 771, z późn. zm.) (dalej jako: „Ustawa”), komornikom sądowym powierzono się następujące zadania:

1\. wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz zabezpieczenie roszczeń, w tym europejskich nakazów zabezpieczenia na

rachunku bankowym, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, 1578 i

2320 oraz z 2021 r. poz. 11);

2\. wykonywanie innych tytułów wykonawczych oraz tytułów egzekucyjnych, które podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej bez zaopatrywania ich w klauzulę

wykonalności;

3\. wykonywanie postanowień o zabezpieczeniu środka dowodowego oraz postanowień nakazujących wydanie środka dowodowego w postępowaniu w sprawach własności

intelektualnej;

4\. wykonywanie postanowień o zabezpieczeniu spadku lub sporządzanie spisu inwentarza;

5\. wykonywanie zadań określonych w innych ustawach.

Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 4 ww. ustawy, komornik, poza zadaniami określonymi w ust. 3, wykonuje następujące czynności:

1\. na zlecenie sądu - osobiście doręcza bezpośrednio adresatowi zawiadomienia sądowe, pisma procesowe oraz inne dokumenty sądowe za potwierdzeniem odbioru

i oznaczeniem daty;

2\. podejmuje czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata;

3\. sporządza protokół stanu faktycznego;

4\. na wniosek organizatora licytacji - sprawuje urzędowy nadzór nad dobrowolnymi publicznymi licytacjami, z przybiciem najniższej lub najwyższej oferty.

Zgodnie z art. 212 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. Z 2014 r. poz. 121.) - (dalej jako: „KC”) w zw. z art. 625 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (dalej jako: „KPC”) w przypadku braku możliwości zniesienia współwłasności poprzez jej podział fizyczny lub przyznanie nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty na rzecz pozostałych, sąd może nakazać zniesienie współwłasności nieruchomości przez jej sprzedaż publiczną. To postępowanie stanowi szczególny sposób wykonania orzeczeń wydanych w postępowaniu o zniesienie współwłasności i o dział spadku, przeprowadzane jest przez komornika sądowego w trybie przepisów art. 1066-1071 KPC.

Zgodnie z art. 1066 KPC w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego, a mającym na celu zniesienie współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej, stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości.

Stosownie do art. 1067 KPC, postępowanie może być wszczęte z urzędu lub na wniosek każdego ze współwłaścicieli na podstawce tytułu wykonawczego, który postanawia, że zniesienie współwłasności ma być przeprowadzone w drodze sprzedaży nieruchomości.

W prowadzonym postępowaniu, zarówno sądowym o zniesieniu współwłasności, jak i egzekucyjnym prowadzonym przez Wnioskodawcę w tym trybie, żaden z Uczestników nie pełni roli dłużnika.

W ramach tych sprzedaży zdarza się, że współwłaścicielami sprzedawanej publicznie rzeczy są czynni podatnicy podatku VAT, a jednocześnie rzecz jaka ma być sprzedawana w ramach zniesienia współwłasności spełnia definicję towaru w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, a co za tym idzie sprzedaż całości nieruchomości lub udziałów w nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

### Pytanie

Czy Wnioskodawca jako Komornik Sądowy, przeprowadzając w trybie przepisów art. 1066-1071 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, sprzedaż publiczną rzeczy będącej przedmiotem współwłasności czynnych podatników podatku VAT, a stanowiącej towar w rozumieniu art. 2 pkt 6 Ustawy o VAT będzie:

1\. pełnił rolę płatnika podatku VAT z tytułu tejże sprzedaży?

2\. zobowiązany do wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż?

### Pana stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy jako Komornik Sądowy przeprowadzając w trybie przepisów art. 1066-1071 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, sprzedaż publiczną rzeczy będącej przedmiotem współwłasności czynnych podatników podatku VAT, a stanowiącej towar w rozumieniu art. 2 pkt 6 Ustawy o VAT:

1\. nie będzie pełnił rolę płatnika podatku VAT z tytułu tejże sprzedaży ;

2\. nie będzie zobowiązany do wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż.

\- a to z uwagi na to, że nie dokonuje sprzedaży towaru dłużnika oraz w ramach przeprowadzanej egzekucji działa jako funkcjonariusz publiczny i nie będzie pełnił funkcji podatnika podatku VAT.

Uzasadnienie stanowiska podatnika

I. Opodatkowanie podatkiem VAT dostawy terenu będącego przedmiotem zniesienia współwłasności

Na podstawie uregulowań zawartych w ustawie o VAT, aby miało miejsce opodatkowania podatkiem od towarów i usług (dalej: „podatek VAT”) muszą zostać spełnione łącznie przesłanki przedmiotowe i podmiotowe tj.:

\- dana czynność musi znajdować się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT (przesłanka przedmiotowa);

\- podmiot w związku z dokonywaniem danej czynności jest podatnikiem VAT (przesłanka podmiotowa).

1\. Zakres przedmiotowy ustawy o podatku od towarów i usług

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (\`(...)\`). Artykuł 2 pkt 22 ustawy o VAT, wprowadza natomiast definicję sprzedaży - jako odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Natomiast na podstawie art. 2 pkt. 6 Ustawy o VAT przez towar rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Na podstawie art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT: „Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporzqdzania towarami jak właściciel (\`(...)\`).”

W związku z powyższym w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt. 6 Ustawy o VAT zbycie przedmiotu współwłasności w drodze sprzedaży publicznej traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów.

2\. Zakres podmiotowy ustawy o podatku od towarów i usług

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W świetle art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Przy czym, z punktu widzenia przepisów podatkowych, istotny jest nie fakt dokonania formalnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, czy fakt posiadania formalnie statusu czynnego podatnika VAT, a jedynie czy osoba rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą - wykonuje czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły i dla celów zarobkowych.

Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT: Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji który ch zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Jeżeli więc organ władzy publicznej wykonuje w zakresie swoich uprawnień (obowiązków) czynność, która podlega prawu publicznemu, tzn. w ramach którego organ wyposażony jest w kompetencje władczego kształtowania sytuacji prawnej innych podmiotów z możliwością bezpośredniego przymusu w celu dostosowania się do normom tego prawa - nie jest podatnikiem VAT.

A contrario, jeżeli jednak organy te nie działają w ramach powyższego reżimu publicznoprawnego, a na zasadach analogicznych do prywatnych przedsiębiorców, będących podatnikami, są one uznawane za podatników, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

II. Rola komornika jako płatnika podatku VAT oraz podatnika podatku VAT

Jeśli chodzi o sytuację Komornika jako podatnika podatku VAT zobowiązanego do wystawiania faktur w ramach dostawy towarów i świadczenia usług to zgodnie z wydaną dnia 9 czerwca 2015 roku interpretacją ogólną Ministra Finansów (PTI.050.1.2015.LJU.19, Dz.Urz. Min. Fin. z dnia 15 czerwca 2015 r. poz. 41) czynności wykonywane przez komorników sądowych podlegają, co do zasady opodatkowaniu 23% podatkiem VAT. Niemniej jednak, będzie to miało miejsce w sytuacji, kiedy taki komornik nie będzie wykonywał czynności jako organ władzy publicznej w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane (a contrario zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT).

Ustawa w art. 2 mówi, że komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Z tego wynika, że większość wykonywanych zadań realizowanych przez komornika, a wprost określonych w Ustawie, będzie realizował jako funkcjonariusz publiczny - a zatem w zakresie tych czynności nie będzie działał jako podatnik podatku VAT na mocy art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.

W niektórych sytuacjach komornik, mimo że działa jako funkcjonariusz publiczny nie będący tym samym podatnikiem podatku VAT będzie działał jako płatnik podatku VAT za inną osobę. Definicja płatnika została zawarta w art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Komornicy sądowi jedynie w zakresie niektórych wykonywanych czynności pełnią funkcję płatników podatku VAT. Zgodnie z art. 18 ustawy o VAT, organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Przy czym, zaznaczenia wymaga, że komornik sądowy dokonuje w tym przypadku transakcji w imieniu podatnika - dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika, będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, gdy do rozliczenia tego podatku byłby zobowiązany sam dłużnik. Natomiast w przypadku, gdy powyższa czynność nie podlegałaby opodatkowaniu tym podatkiem lub byłaby od niego zwolniona, komornik sądowy nie będzie obowiązany do odprowadzenia podatku. Zatem jeśli po stronie dłużnika zostaną spełnione przesłanki o charakterze przedmiotowym (wystąpi czynność podlegająca opodatkowaniu) i podmiotowym (tj. czynność dokonywana przez podatnika VAT) Komornik dokonujący w trybie egzekucji sprzedaży towarów dłużnika będzie działał w charakterze płatnika podatku VAT za tego dłużnika.

Równocześnie Komornik wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego będzie zobowiązany zgodnie z art. 106c ustawy o VAT wystawać faktury dokumentujące sprzedaż w imieniu i na rzecz dłużnika.

Z treści wskazanego wyżej przepisu ustawy o VAT wynika zatem, że aby komornik sądowy był uznany za płatnika podatku VAT musi:

\-wykonywać czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów KPC;

\- dokonywać dostawy towarów w trybie egzekucji,

\- towar musi być własnością lub w posiadaniu dłużnika.

Ratio legis powyższej regulacji prawnej stanowi szczególny charakter odpłatnej dostawy, następującej w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych. Skoro bowiem istnieją podstawy do przyjęcia, że podatnik jest niesolidnym dłużnikiem (wszczęto przeciw niemu postępowanie egzekucyjne), to można przypuszczać, że nie będzie skory do uiszczenia podatku należnego w związku z dostawą mającą miejsce w ramach egzekucji. Nie bez znaczenia jest także fakt, że podatnik, będący dłużnikiem, zazwyczaj nie otrzymuje kwot uzyskanych przez organ egzekucyjny ze sprzedaży towarów, dokonywanych w ramach egzekucji. Prawdopodobne jest zatem, że nie miałby on środków finansowych na uiszczenie należnego podatku (tak m.in. A. Bartosiewicz. Komentarz VAT 2011).

Zgodnie z art. 1066 KPC. w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego, a mającym na celu zniesienie współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej, stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości - zatem na gruncie przepisów KPC takie postępowanie jest traktowane jak postępowanie egzekucyjne.

Przez czynność egzekucyjną natomiast zgodnie z orzecznictwem podatkowym należy rozumieć każde formalne, oparte na przepisach procesowych, działanie uprawnionego organu egzekucyjnego wywołujące skutek prawny dla prowadzonej egzekucji.

III. Sprawy o zniesienie współwłasności

W tym miejscu należy przywołać specyfikę spraw o zniesienie współwłasności.

Zgodnie z art. 195 KC własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się - jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności. Należy zatem uznać, że udział każdego ze współwłaścicieli jest ze swej istoty szczególną postacią prawną własności. Ponadto, zgodnie z art. 196 KC, współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w wspólnej rzeczy. Udział wyraża zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. Współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, jako wyłącznego prawa współwłaściciela, zasadą jest, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli, o czym stanowi art. 198 k.c. Współwłaściciele są zatem odrębnymi podmiotami prawa.

Zgodnie z art. 210 KC każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

Zgodnie z art. 212 § 1 i 2 KC. jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi. Natomiast rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych (art. 212 § 3 KC).

Z powyższych przepisów wynika zatem, że każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Ustawodawca przyznaje każdemu ze współwłaścicieli roszczenie o zniesienie współwłasności. Jego zaspokojenie może nastąpić w trybie umownego zniesienia współwłasności lub na drodze orzeczenia sądowego. Żaden ze współwłaścicieli nie może zaś skutecznie sprzeciwiać się zniesieniu współwłasności.

Zgodnie zatem z art. 212 § 2 KC. w zw. z art. 625 KPC w przypadku braku możliwości zniesienia współwłasności poprzez jej podział fizyczny lub przyznanie nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty na rzecz pozostałych, sąd może nakazać zniesienie współwłasności nieruchomości przez jej sprzedaż publiczną. To postępowanie stanowi szczególny sposób wykonania orzeczeń wydanych w postępowaniu o zniesienie współwłasności i o dział spadku, przeprowadzane jest przez komornika sądowego w trybie przepisów'art. 1066-1071 KPC

Zgodnie z art. 1066 KPC w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego, a mającym na celu zniesienie współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej, stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości.

Stosownie do art. 1067 KPC postępowanie może być wszczęte z urzędu lub na wniosek każdego ze współwłaścicieli na podstawie tytułu wykonawczego, który postanawia, że zniesienie współwłasności ma być przeprowadzone w drodze sprzedaży nieruchomości.

Specyfika jednak tego postępowania polega na niemożności przeprowadzenia podziału ról procesowych i niemożności przypisania jednym podmiotom pozycji wierzyciela, innym zaś pozycji dłużnika. Uczestnikami postępowania są bowiem wszyscy współwłaściciele nieruchomości i dlatego mają te same prawa, co współwłaściciel inicjujący postępowanie (tak m.in. M. Tyczka w: E. Wengerek: Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Warszawa 1972, s. 684).

Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że w prowadzonym przez Wnioskodawcę postępowaniu, w toku którego przeprowadzona została sprzedaż publiczna, żadnego z Uczestników nie sposób określić mianem dłużnika**.** Skoro zatem Komornik jest płatnikiem podatku VAT wyłącznie w odniesieniu do dostaw dotyczących towarów będących własnością dłużnika, jako że w tym postępowaniu żadna ze stron nie występuje w tym charakterze, nie sposób uznać, by z tytułu przeprowadzanej w tym trybie sprzedaży publicznej pełnił on rolę płatnika w sytuacji, kiedy spełnione są przesłanki, aby taka dostawa towarów była opodatkowana podatkiem VAT,

Tym samym, o ile sprzedaż publiczna rzeczy będącej współwłasnością, będzie spełniała dwie pierwsze przesłanki dla uznania ją za czynność, w której Wnioskodawca jako komornik sądowy ma obowiązek pełnić funkcję płatnika podatku VAT, tj:

\- Komornik będzie wykonywać czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów k.p.c. oraz;

\- dokonywać dostawy towarów w trybie egzekucji,

\- to jednak z uwagi na brak dłużnika w sprawach o zniesienie współwłasności nie będą spełnione wszystkie przesłanki, aby przypisać Wnioskodawcy rolę płatnika podatku VAT w tej konkretnej sprawie.

Takie stanowisko również, w zakresie roli komornika w sprawach o sprzedaż publiczną przedmiotu współwłasności, przyjęto w interpretacjach indywidualnych: Pismo z dnia 1 sierpnia 2014 r. Izba Skarbowa w Poznaniu ILPP1/443-342/14-5/AI, Pismo z dnia 12 sierpnia 2019 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0111-KDIB3-1.4012.366.2019.2.KO. Pismo z dnia 18 maja 2020 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0114-KDIP4-3.4012.76.2020.2.KM oraz pośrednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. I SA/Gl 1416/19.

Tym samym. Komornik nie będzie zobowiązany do wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż, gdyż zgodnie z art. 106c ustawy o VAT Komornik wystawia faktury dokumentujące sprzedaż dokonywaną jedynie w imieniu i na rzecz dłużnika.

W sytuacji, kiedy Komornik działa w ramach przyznanych kompetencji (wymienionych powyżej w Ustawie) komornik nie będzie również działał jako podatnik podatku VAT tym samym również nie będzie zobowiązany do wystawienia faktury na tej podstawie w przypadku sprzedaży publicznej przedmiotu współwłasności.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które Pan przedstawił we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawa o VAT,

podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 15 ust. 2 ww. ustawy,

działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy o VAT,

nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Na podstawie art. 18 ustawy,

organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, 1492 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 11 i 41) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Przepis art. 18 ustawy wprowadza szczególną na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług regulację, kiedy to należny podatek pobierany jest i odprowadzany do urzędu skarbowego przez płatnika, a nie przez podatnika. Płatnik pełni w tym przypadku rolę pośrednika pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym, przekazując organowi środki pieniężne podatnika. Uzasadnione jest to charakterem odpłatnej dostawy następującej w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych. Jeżeli bowiem dłużnik niesolidnie spłaca swoje zobowiązania i w celu wyegzekwowania należności wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, to istnieją podstawy do uznania, że nie uiści również podatku należnego w związku z dostawą mającą miejsce w ramach egzekucji.

Ponadto, na podstawie art. 106c ustawy,

faktury dokumentujące dostawę towarów, o której mowa w art. 18, z tytułu której na dłużniku ciąży obowiązek podatkowy, wystawiają w imieniu i na rzecz dłużnika:

1) organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

2) komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Z treści powyższych przepisów wynika, że komornik sądowy jest płatnikiem podatku od dostawy towaru dokonywanej w trybie egzekucji, w przypadku, gdy wykonuje czynności egzekucyjne. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć każde formalne, oparte na przepisach procesowych, działanie uprawnionego organu egzekucyjnego wywołujące skutek prawny dla prowadzonej egzekucji.

Definicja płatnika została zawarta w art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), zgodnie z którym,

płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Stosownie do treści art. 7 § 1 ww. ustawy,

podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.

Przepis art. 30 § 1 ww. ustawy stanowi, że

płatnik który nie wykonał obowiązków określonych w art. 8, odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony.

W świetle cyt. wyżej przepisów, płatnikami podatku od towarów i usług (czyli podmiotami zobowiązanymi do obliczania, poboru podatku od podatnika i wpłaty podatku na konto organu podatkowego) mogą być organy egzekucyjne oraz komornicy sądowi.

Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy w wykonaniu czynności egzekucyjnych organy te dokonują dostawy towarów należących do podatnika lub przez niego posiadanych z naruszeniem przepisów. Sformułowanie „płatnikami” oznacza, że organy te nie stają się z tytułu wykonania powyższych czynności podatnikami podatku od towarów i usług, lecz pełnią jedynie rolę płatnika w odniesieniu do podatku należnego z tytułu sprzedanych (zlicytowanych) towarów należących do podatnika, w stosunku do którego toczy się postępowanie egzekucyjne.

Przy czym, zaznaczenia wymaga, że komornik sądowy dokonuje transakcji w imieniu podatnika – dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika, będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, gdy do rozliczenia tego podatku byłby zobowiązany dłużnik. Natomiast w przypadku, gdy powyższa czynność nie podlegałaby opodatkowaniu tym podatkiem lub byłaby od niego zwolniona, komornik sądowy nie będzie obowiązany do odprowadzenia podatku.

Komornik sądowy pełni w tym przypadku rolę pośrednika pomiędzy podatnikiem, a organem podatkowym, przekazując organowi środki pieniężne podatnika. Uzasadnione jest to charakterem odpłatnej dostawy następującej w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych. Jeżeli bowiem dłużnik niesolidnie spłaca swoje zobowiązania i w celu wyegzekwowania należności wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, to istnieją podstawy do uznania, że nie uiści również podatku należnego w związku z dostawą dokonaną w ramach egzekucji.

Nie bez znaczenia jest także fakt, że podatnik, będący dłużnikiem, zazwyczaj nie otrzymuje kwot uzyskanych przez organ egzekucyjny ze sprzedaży towarów w wykonaniu czynności egzekucyjnych. Prawdopodobne jest zatem, że podatnik nie posiada innych środków finansowych umożliwiających uiszczenie należnego podatku. Ustanowienie organu egzekucyjnego płatnikiem, zapewnia odprowadzenie należnego podatku przez organ przeprowadzający dostawę w ramach czynności egzekucyjnych.

Biorąc więc pod uwagę powyższe przepisy, a przede wszystkim zaś wynikający z nich status komornika sądowego jako płatnika podatku od towarów i usług obowiązanego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku, i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu od dostawy dokonywanej w trybie egzekucji towarów będących własnością dłużnika – stwierdzić należy, że komornik jest płatnikiem podatku od towarów i usług tylko wówczas, gdy do rozliczenia podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży byłby zobowiązany dłużnik.

Zatem komornik sądowy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, i do uwzględnienia w trakcie sprzedaży licytacyjnej towarów okoliczności decydujących o jej opodatkowaniu podatkiem VAT.

Z opisu sprawy wynika, że Pan jako Komornik Sądowy przeprowadza w trybie przepisów art. 1066-1071 ustawy Kodeks postepowania cywilnego, sprzedaż publiczną rzeczy będącej przedmiotem współwłasności czynnych podatników podatku VAT, a stanowiących towar w rozumieniu art., 2 pkt 6 ustawy. W prowadzonym postępowaniu , zarówno sądowym o zniesienie współwłasności, jaki egzekucyjnym prowadzonym przez Pana jako komornika sadowego w tym trybie, żaden z Uczestników nie pełni roli dłużnika.

Zgodnie z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się – jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji – przepisy odnoszące się do własności.

Należy zatem uznać, że udział każdego ze współwłaścicieli jest ze swej istoty szczególną postacią prawną własności.

Ponadto, zgodnie z art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego,

współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

W myśl art. 198 Kodeksu cywilnego,

w przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w rzeczy.

Udział wyraża zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. Współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, jako wyłącznego prawa współwłaściciela, zasadą jest, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli, o czym stanowi art. 198 Kodeksu cywilnego. Współwłaściciele są zatem odrębnymi podmiotami prawa.

Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego,

każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

Ponadto, zgodnie z art. 212 § 1 Kodeksy cywilnego,

jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

Natomiast w myśl § 2 ww. przepisu,

rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z art. 212 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa,

jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Ustawodawca przyznaje każdemu ze współwłaścicieli roszczenie o zniesienie współwłasności. Jego zaspokojenie może nastąpić w trybie umownego zniesienia współwłasności lub na drodze orzeczenia sądowego. Żaden ze współwłaścicieli nie może zaś skutecznie sprzeciwiać się zniesieniu współwłasności.

Zgodnie z art. 1066 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.),

w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego, a mającym na celu zniesienie współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej, stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości ze zmianami wskazanymi w artykułach poniższych.

Stosownie do art. 1067 ww. Kodeksu,

postępowanie może być wszczęte z urzędu lub na wniosek każdego ze współwłaścicieli na podstawie tytułu wykonawczego, który postanawia, że zniesienie współwłasności ma być przeprowadzone w drodze sprzedaży nieruchomości.

Jak wynika z art. 921 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego,

egzekucja z nieruchomości należy do komornika działającego przy sądzie, w którego okręgu nieruchomość jest położona.

W myśl art. 922 ww. ustawy,

uczestnikami postępowania oprócz wierzyciela i dłużnika są również osoby, którym przysługują prawa rzeczowe ograniczone lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości, a gdy przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste, także organ, który zawarł umowę o użytkowanie wieczyste.

Jak wskazano powyżej, jeżeli komornik dokonuje transakcji w imieniu podatnika – dłużnika, to wówczas jest płatnikiem podatku od dostawy dokonanej w wyniku prowadzenia określonego rodzaju egzekucji.

Jednak, w rozpatrywanej sprawie, jak Pan wskazał w opisie sprawy, żaden z Uczestników nie pełni roli dłużnika.

Zatem uznać należy, że Komornik przeprowadzając sprzedaż towaru w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o VAT i w toku prowadzonego postępowania, nie będzie podatnikiem ani płatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu tejże sprzedaży, ponieważ w prowadzonym przez Pana postępowaniu, w toku którego przeprowadzona zostanie sprzedaż publiczna przedmiotu współwłasności, brak jest dłużnika.

Podsumowując, Komornik przeprowadzając sprzedaż przedmiotowej nieruchomości w toku prowadzonego postępowania, nie będzie płatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu tej sprzedaży i nie będzie zobowiązany do wystawienia faktury dokumentującej tą sprzedaż.

Tym samym, stanowisko Pana zostało uznane za prawidłowe.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

W przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Aby interpretacja mogła pełnić funkcję ochronną: Państwa sytuacja musi być zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i muszą się Państwo zastosować do interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

\- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

\- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).