Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP1-2.4012.559.2024.2.JO
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-02-07
Teza: Ustalenie miejsca opodatkowania dla świadczonych usług prawnych dotyczących przeprowadzenia postępowania spadkowego poza Polską oraz wystawienie faktury z adnotacją „NP”.
Słowa kluczowe: adnotacja; faktura-wystawienie faktury; postępowanie-postępowanie sądowe; usługi-usługi prawnicze; świadczenie-miejsce świadczenia usług
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V. Miejsce świadczenia -Rozdział 3. Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług-Miejsce świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V. Miejsce świadczenia -Rozdział 3. Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług-Miejsce świadczenia usług wymienionych w art. 28l na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, mających siedzibę, miejsce zamieszkania poza terytorium UE  ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V. Miejsce świadczenia -Rozdział 3. Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług-Miejsce świadczenia usług związanych z nieruchomościami ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI. Dokumentacja  -Rozdział 1. Faktury -Elementy faktury ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI. Dokumentacja  -Rozdział 1. Faktury -Obowiązek wystawienia faktury ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI. Dokumentacja  -Rozdział 1. Faktury -Wystawienie faktury na żądanie
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28c; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28e; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28l-pkt 3; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106e

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 października 2024 r. wpłynął za pośrednictwem e-Urząd Skarbowy Pani wniosek o
    wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia miejsca opodatkowania dla
    świadczonych usług prawnych dotyczących przeprowadzenia postępowania spadkowego
    oraz wystawienia faktury z adnotacją „NP”. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na
    wezwanie – pismem z 20 stycznia 2025 r. (wpływ e-Urząd Skarbowy 20 stycznia 2025 r.).
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawca jest adwokatem i świadczy usługi prawne. Pytanie dotyczy usług prawnych
    świadczonych na rzecz jednego z klientów.
    Zleceniodawcą (klientem) w sprawie objętej pytaniem jest osoba fizyczna nieposiadająca
    obywatelstwa polskiego, mieszkająca na stałe w Izraelu.
    Przedmiotem umowy o świadczenie usług prawnych jest:
      a) Przeprowadzenie sądowego postępowania spadkowego po pradziadkach
        zleceniodawcy i jednym z ich dzieci (wszyscy mieli obywatelstwo polskie i zmarli:
        pradziadek w 1939 r., zaś prababka i jej syn w czasie II wojny światowej).
        Pradziadkowie zleceniodawcy i ich syn w chwili śmierci byli właścicielami
        nieruchomości w Polsce.
      b) Przeprowadzenie sądowego postępowania spadkowego „co do nieruchomości
        położonych w Polsce” po babce zleceniodawcy i jej siostrze, które w dacie zgonu nie

        miały obywatelstwa polskiego i które zmarły w czasie II wojny światowej (w skład
        spadku odziedziczonemu przez nie po ojcu – pradziadku zleceniodawcy – wchodziły
        nieruchomości położone w Polsce).
    Przeprowadzenie postępowania spadkowego jest zleceniodawcy (klientowi) niezbędne,
    aby podjąć dalsze działania celem ustalenia aktualnego stanu prawnego ww.
    nieruchomości, ewentualnego odzyskania tych nieruchomości lub dochodzenia
    związanych z nimi roszczeń (o ile z uwagi na upływ czasu będzie to możliwe, co wymaga
    ustalenia dopiero na dalszym etapie sprawy).
    Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego.
    W odpowiedzi na wezwanie do doprecyzowania opisu stanu faktycznego o informacje czy
    usługi prawnicze (przeprowadzenie sądowego postępowania spadkowego) w jakikolwiek
    sposób zmierzają do zmiany stanu prawnego nieruchomości, tj. ich bezpośrednim celem
    jest przeniesienie tytułu własności do nieruchomości, ustanowienie lub przeniesienie
    określonych udziałów w nieruchomości lub praw rzeczowych dotyczących nieruchomości
    wskazuje Pani, że celem przeprowadzenia sądowego postępowania spadkowego jest
    uzyskanie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, tj.
    postanowienia stwierdzającego krąg spadkobierców po określonych osobach
    (spadkodawcach). Do zmiany stanu prawnego nieruchomości (przeniesienia własności,
    ustanowienia lub przeniesienia określonych udziałów lub praw rzeczowych) może dojść na
    skutek szeregu zdarzeń prawnych. Wśród nich wymienić można m.in. orzeczenia sądów o
    charakterze konstytutywnym, tj. orzeczenia tworzące nowy stan prawny lub zmieniające
    istniejący stan prawny. Natomiast orzeczenia o charakterze deklaratoryjnym nie
    wprowadzają żadnej zmiany do dotychczasowego stanu prawnego.
    Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny. Jak wskazał
    Sąd Najwyższy np. w uchwale z dnia 20 listopada 1992 r. III CZP 140/92 „orzeczenie takie,
    legitymujące spadkobiercę wobec osób trzecich, stosownie do treści art. 1028 k.c., stwarza
    jedynie domniemanie spadkobrania (por. art. 1025 k.c.). Nie ma ono jednak charakteru
    konstytutywnego, gdyż o wwiązaniu w spadek decydują wyłącznie zdarzenia prawne
    określające spadkobranie według zasad kodeksowych”. „Postanowienie o stwierdzeniu
    nabycia spadku jest orzeczeniem deklaratywnym o znaczeniu legitymacyjnym”
    (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 r. I CSK 262/12).
    Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a spadek otwiera się z chwilą
    śmierci spadkodawcy. Z tą też chwilą następuje zmiana stanu prawnego nieruchomości
    (jeżeli należała do spadku), tj. przejście własności nieruchomości ze spadkodawcy na
    spadkobiercę lub spadkobierców. Zdarzeniem prawnym powodującym zmianę stanu
    prawnego nieruchomości jest więc śmierć człowieka (zdarzenie prawne sensu stricto).
    Natomiast samo postanowienie spadkowe, mające wyłącznie charakter deklaratoryjny, nie
    powoduje zmiany stanu prawnego nieruchomości.
    Biorąc pod uwagę powyższe, brak jest podstaw do twierdzenia, że to sądowe
    postępowanie spadkowe lub postanowienie spadkowe zmierza do zmiany stanu
    prawnego nieruchomości.
    Pytania
    1. Czy biorąc pod uwagę przedmiot usług prawniczych (przeprowadzenie sądowego
      postępowania spadkowego) i podmiot, na rzecz którego usługi te są świadczone
      (niebędąca podatnikiem osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania poza terytorium
      Unii Europejskiej) wynagrodzenie za świadczenie tych usług podlega opodatkowaniu
      podatkiem od towarów i usług?
    2. Jakie dane w zakresie podatku od towarów i usług powinny znaleźć się na fakturze w
      przypadku żądania jej wydania przez nabywcę?
    Pani stanowisko w sprawie

    Ad. 1
    W ocenie Wnioskodawcy, opisana usługa (przeprowadzenie sądowego postępowania
    spadkowego) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (dalej jako „Ustawa”) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (dalej „podatek”)
    podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W przypadku opisywanych usług (usługi prawne), biorąc pod uwagę ich przedmiot
    (przeprowadzenie sądowego postępowania spadkowego w Polsce po krewnych
    zleceniodawcy) i podmiot, na rzecz którego usługi te są świadczone (osoba fizyczna
    mieszkająca na stałe w Izraelu) miejsce świadczenia usług należy ustalić na podstawie art.
    28l pkt 3 Ustawy, zgodnie z którym miejscem świadczenia usług jest miejsce, gdzie
    podmiot ten ma stałe miejsce zamieszkania, a więc Izrael. Tym samym usługa ta nie
    podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce.
    Jednocześnie usługa nie może być uznana za usługę związaną z nieruchomościami, o
    których mowa w art. 28e Ustawy, w przypadku których miejscem ich świadczenia jest
    miejsce położenia nieruchomości.
    Art. 28e Ustawy dotyczy usług bezpośrednio związanych z nieruchomościami. Świadczy o
    tym m.in. treść otwartego katalogu wymienionych w nich usług (usługi świadczone przez
    rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usługi zakwaterowania,
    użytkowania i używania nieruchomości oraz usługi przygotowywania i koordynowania
    prac budowlanych), które wykazują bliskie i bezpośrednie związki z konkretnymi
    nieruchomościami. Ponadto przepis art. 28e Ustawy został dodany ustawą z dnia 23
    października 2009 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, którą dokonano w
    zakresie swojej regulacji m.in. wdrożenia dyrektywy Rady 2008/8/WE z dnia 12 lutego 2008
    r. zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług (w
    odniesieniu do miejsca świadczenia usług związanych z nieruchomościami – art. 47
    Dyrektywy). Kwestię tę uszczegóławia następnie Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE)
    nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006
    /112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.
    Zgodnie z art. 31a ust. 1 ww. rozporządzenia, usługi związane z nieruchomościami, o
    których mowa w art. 47 dyrektywy 2006/112/WE, obejmują jedynie te usługi, które mają
    wystarczająco bezpośredni związek z daną nieruchomością. Usługi uważa się za mające
    wystarczająco bezpośredni związek z nieruchomością w następujących przypadkach:
      a) gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element składowy
        usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia
        świadczonych usług;
      b) gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i mają
        na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.
    Zgodnie z art. 31a ust. 2 lit. q) ww. rozporządzenia usługi związane z nieruchomościami
    obejmują usługi prawne związane z przeniesieniem tytułu do nieruchomości,
    ustanowieniem lub przeniesieniem określonych udziałów w nieruchomościach lub praw
    rzeczowych dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one traktowane jak
    rzeczy), takie jak czynności notarialne lub sporządzanie umów kupna lub sprzedaży
    nieruchomości, nawet jeżeli transakcja, w wyniku której dochodzi do zmiany stanu
    prawnego nieruchomości, nie zostaje przeprowadzona. Jednocześnie zgodnie z art. 31a
    ust. 3 lit. h) ww. rozporządzenia ust. 1 nie ma zastosowania do usług prawnych
    powiązanych z umowami, innych niż objęte ust. 2 lit. q) łącznie z doradztwem dotyczącym
    warunków umowy dotyczącej przeniesienia nieruchomości lub wykonania takiej umowy
    lub też udowodnienia istnienia takiej umowy, jeżeli takie usługi nie dotyczą przeniesienia
    tytułu do nieruchomości.

    Reasumując: celem postępowania spadkowego jest ustalenie kto jest spadkobiercą i jaki
    udział w spadku mu przysługuje, zaś wydane w sprawie postanowienie o stwierdzeniu
    nabycia spadku ma wyłącznie charakter deklaratoryjny. Różny zakres postępowań
    sądowych w sprawach spadkowych wskazanych w punkcie a (stwierdzenie nabycia spadku
    – co do całego majątku spadkowego) oraz b (stwierdzenie nabycia spadku co do
    nieruchomości położonych w Polsce) wynika wyłącznie z różnej jurysdykcji sądów polskich
    w przypadku osób posiadających i nieposiadających obywatelstwa polskiego (art. 1108 k.p.
    c. i art. 1110(2) k.p.c.), natomiast nie wpływa na charakter samej sprawy spadkowej i
    stopień jej związku z konkretnymi nieruchomościami.
    Usługi prawne objęte zapytaniem nie mają wystarczającego bezpośredniego związku z
    nieruchomościami, w związku z czym nie znajduje do nich zastosowanie art. 28e Ustawy,
    lecz art. 28l pkt 3 Ustawy i nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług.
    Ad 2
    Biorąc pod uwagę powyższe w przypadku wystawienia faktury VAT na żądanie nabywcy
    należy wskazać na fakturze, ze usługa nie podlega podatkowi („VAT – nie podlega”).

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z
    2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:
      1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
      2) eksport towarów;
      3) import towarów na terytorium kraju;
      4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
      5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
    Z powołanego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie, z którą
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają określone czynności, ale tylko w
    sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju.
    W myśl art. 2 pkt 1 i 5 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o:
      1) terytorium kraju - rozumie się przez to terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z
        zastrzeżeniem art. 2a;
      5) terytorium państwa trzeciego – rozumie się przez to terytorium państwa
        niewchodzące w skład terytorium Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem art. 2a ust. 1
        i 3.
    Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).

    W przypadku świadczenia usług, istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od
    towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności
    określenia miejsca świadczenia zależy, czy dana usługa podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.
    Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług regulują przepisy art. 28a do 28o ustawy.
    Stosownie do art. 28a ustawy:
      Na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:
      1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:
      a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w
        art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez
        względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
      b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest
        zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku
        od wartości dodanej;
      2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji
        nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub
        świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu
        do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.
    Art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma
    zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według
    tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca
    odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2
    ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność
    gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.
    Ogólna zasada dotycząca miejsca świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących
    podatnikami, o której mowa w art. 28c ustawy stanowi, że:
      1. Miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest
        miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej, z
        zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz art. 28d, art. 28e, art. 28f ust. 1, 2 i 3, art. 28g ust. 2 i
        art. 28h-28n.
      2. W przypadku, gdy usługi są świadczone ze stałego miejsca prowadzenia
        działalności gospodarczej usługodawcy znajdującego się w innym miejscu niż jego
        siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe
        miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
      3. W przypadku gdy usługodawca nie posiada siedziby działalności gospodarczej lub
        stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 2,
        miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym posiada on stałe miejsce
        zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.
    Ww. przepis wprowadza regułę, zgodnie z którą w przypadku świadczenia usług na rzecz
    podmiotów niebędących podatnikami miejscem świadczenia usługi jest państwo siedziby
    usługodawcy, ewentualnie kraj stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w
    sytuacji gdy usługa jest świadczona z takiego miejsca i znajduje się ono w innym państwie
    niż siedziba usługodawcy. Albo też miejscem świadczenia usługi na rzecz podmiotów
    niebędących podatnikami jest miejsce w którym usługodawca posiada stałe miejsce
    zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu w sytuacji gdy nie posiada on siedziby
    działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
    Ponadto, w odniesieniu do pewnych kategorii usług, przepisy dotyczące podatku od
    towarów i usług wprowadzają szczególne regulacje dotyczące miejsca świadczenia.
    Jedną z takich kategorii są usługi związane z nieruchomościami.

    I tak, zgodnie z art. 28e ustawy:
      Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług
      świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami,
      usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak
      ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i
      używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac
      budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego, jest miejsce
      położenia nieruchomości.
    Przepis art. 28e ustawy - jak wynika z jego brzmienia - stanowi wyjątek od zasady,
    przyjmując jako kryterium nie usytuowanie podmiotu, lecz przedmiotu, którym jest
    nieruchomość. Usługi, które jej wprost dotyczą, mają być opodatkowane według jej
    miejsca położenia. Kryterium położenia nieruchomości jest tu zatem decydujące -
    determinuje ono docelowo miejsce opodatkowania usługi związanej z daną
    nieruchomością. Co istotne, zasada wyrażona w art. 28e ustawy obejmuje wyłącznie
    usługi, które dotyczą konkretnej nieruchomości - jedynie wówczas można w praktyce
    zastosować opodatkowanie w miejscu położenia nieruchomości.
    Z treści art. 28e ustawy wynika, że o miejscu świadczenia, a tym samym opodatkowania
    usługi związanej z nieruchomością, decyduje wyłącznie miejsce położenia nieruchomości,
    z którą dana usługa jest ściśle związana, niezależnie od tego dla jakiego podmiotu jest
    wykonywana oraz gdzie znajduje się siedziba usługodawcy. Zasada ta ma zastosowanie
    wówczas, gdy usługę można przyporządkować do konkretnej nieruchomości, która jest
    możliwa do zlokalizowania, co do miejsca jej położenia. Przepis ten – jak wynika z jego
    brzmienia – stanowi wyjątek od zasady ogólnej, przyjmując jako kryterium odniesienie się
    nie do podmiotu, lecz do przedmiotu, którym jest nieruchomość, a usługi, które jej wprost
    dotyczą, mają być opodatkowane według miejsca jej położenia. Jednocześnie usługi te
    mogą mieć charakter nieograniczony, na co wskazuje ich otwarty katalog, zamieszczony w
    tym przepisie. Do zakresu tych usług ustawodawca zaliczył bowiem nie tylko usługi stricte
    dotyczące prac wykonywanych w nieruchomościach i obrotu nieruchomościami, ale także
    usługi, których wykonanie oparte jest na wykorzystaniu, używaniu i użytkowaniu
    nieruchomości.
    Także Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L. Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, ze zm.) w art. 47
    przewiduje, że:
      Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomością, w tym usług
      rzeczoznawców i agentów nieruchomości, usług zakwaterowania w sektorze
      hotelarskim lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub w
      miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, przyznawanie prawa użytkowania
      nieruchomości oraz usług związanych z przygotowywaniem i koordynacją prac
      budowlanych, takich jak usługi architektów i biur nadzoru budowlanego, jest
      miejsce, w którym znajduje się dana nieruchomość.
    Ustawa nie zawiera definicji pojęcia „nieruchomość” oraz pojęcia „usługi związanej z
    nieruchomościami”. Niemniej jednak ustawodawca unijny wychodząc naprzeciw
    oczekiwaniom państw członkowskich wprowadził rozporządzeniem wykonawczym Rady
    (UE) nr 1042/2013 z 7 października 2013 r. (Dz. Urz. UE L Nr 284 z 26.10.2013 r., s. 1)
    zmianę do rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z 15 marca 2011 r.
    ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego
    systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2011, str. 1, ze zm.) –
    zwanego dalej rozporządzeniem 282/2011 – dotyczącą pojęcia „nieruchomość”, jak
    również wyjaśnił, na czym polegają „usługi związane z nieruchomościami”. Zmiany w tym
    zakresie obowiązują od dnia 1 stycznia 2017 r. Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i
    jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
    Zgodnie z art. 13b rozporządzenia 282/2011:

      Do celów stosowania dyrektywy 2006/112/WE za „nieruchomość” uznaje się:
      a) każdą określoną część ziemi, na jej powierzchni lub pod jej powierzchnią, która
        może stać się przedmiotem własności i posiadania;
      b) każdy budynek lub każdą konstrukcję przytwierdzone do gruntu lub w nim
        osadzone powyżej lub poniżej poziomu morza, których nie można w łatwy
        sposób zdemontować lub przenieść;
      c) każdy zainstalowany element stanowiący integralną część budynku lub konstrukcji,
        bez którego budynek lub konstrukcja są niepełne, taki jak drzwi, okna, dachy,
        schody i windy;
      d) każdy element, sprzęt lub maszynę zainstalowane na stałe w budynku lub
        konstrukcji, które nie mogą być przeniesione bez zniszczenia lub zmiany budynku
        lub konstrukcji.
    W myśl art. 31a ust. 1 rozporządzenia 282/2011:
      Usługi związane z nieruchomościami, o których mowa w art. 47 dyrektywy 2006/112
      /WE, obejmują jedynie te usługi, które mają wystarczająco bezpośredni związek z
      daną nieruchomością. Usługi uważa się za mające wystarczająco bezpośredni
      związek z nieruchomością w następujących przypadkach:
      a) gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element
        składowy usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia
        świadczonych usług;
      b) gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i
        mają na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.
    Jednocześnie w art. 31a ust. 2 rozporządzenia 282/2011 zawarto wykaz przykładowych
    usług, które należy uznać za związane z nieruchomościami, czyli usług objętych zakresem
    stosowania art. 47 dyrektywy 2006/112/WE. Co więcej w art. 31a ust. 3 rozporządzenia 282
    /20112011 zawarto wykaz przykładowych usług, których nie należy traktować jako usług
    związanych z nieruchomościami, czyli usług nieobjętych zakresem stosowania art. 47
    dyrektywy 2006/112/WE.
    I tak, zgodnie z art. 31a ust. 2 lit. q) rozporządzenia 282/2011:
      Świadczenie usług związanych z nieruchomościami obejmuje w szczególności: usługi
      prawne związane z przeniesieniem tytułu do nieruchomości, ustanowieniem lub
      przeniesieniem określonych udziałów w nieruchomościach lub praw rzeczowych
      dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one traktowane tak jak
      rzeczy), takie jak czynności notarialne lub sporządzanie umów kupna lub sprzedaży
      nieruchomości, nawet jeżeli transakcja, w wyniku której dochodzi do zmiany stanu
      prawnego nieruchomości, nie zostaje przeprowadzona;
    Natomiast zgodnie z art. 31a ust. 3 lit. h) rozporządzenia 282/2011:
      Ustęp 1 nie ma zastosowania do usług prawnych powiązanych z umowami, innych
      niż objęte ust. 2 lit. q), łącznie z doradztwem dotyczącym warunków umowy
      dotyczącej przeniesienia nieruchomości lub wykonania takiej umowy lub też
      udowodnienia istnienia takiej umowy, jeżeli takie usługi nie dotyczą przeniesienia
      tytułu do nieruchomości.
    Rozwiązania wprowadzone powyższym rozporządzeniem mają na celu doprowadzić w
    całej Unii Europejskiej do wspólnej wykładni i spójnego stosowania przepisu szczególnego,
    jakim jest art. 47 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przy czym stosownie do art. 28l pkt 3 ustawy:
      W przypadku świadczenia na rzecz podmiotów niebędących podatnikami,
      posiadających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu poza

      terytorium Unii Europejskiej usług doradczych, inżynierskich, prawniczych,
      księgowych oraz usług podobnych do tych usług, miejscem świadczenia usług jest
      miejsce, gdzie podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe
      miejsce pobytu.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pani adwokatem i świadczy usługi prawne. Pani
    zleceniodawcą (klientem) jest osoba fizyczna nieposiadająca obywatelstwa polskiego,
    mieszkająca na stałe w Izraelu. Przedmiotem umowy o świadczenie usług prawnych jest:
    (i) przeprowadzenie sądowego postępowania spadkowego po pradziadkach
    zleceniodawcy i jednym z ich dzieci (wszyscy mieli obywatelstwo polskie i zmarli:
    pradziadek w 1939 r., zaś prababka i jej syn w czasie II wojny światowej), pradziadkowie
    zleceniodawcy i ich syn w chwili śmierci byli właścicielami nieruchomości w Polsce oraz (ii)
    przeprowadzenie sądowego postępowania spadkowego „co do nieruchomości
    położonych w Polsce” po babce zleceniodawcy i jej siostrze, które w dacie zgonu nie miały
    obywatelstwa polskiego i które zmarły w czasie II wojny światowej (w skład spadku
    odziedziczonemu przez nie po ojcu – pradziadku zleceniodawcy – wchodziły
    nieruchomości położone w Polsce).
    Przeprowadzenie postępowania spadkowego jest zleceniodawcy (klientowi) niezbędne,
    aby podjąć dalsze działania celem ustalenia aktualnego stanu prawnego ww.
    nieruchomości, ewentualnego odzyskania tych nieruchomości lub dochodzenia
    związanych z nimi roszczeń (o ile z uwagi na upływ czasu będzie to możliwe, co wymaga
    ustalenia dopiero na dalszym etapie sprawy).
    W pierwszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą ustalenia czy usługi prawne dotyczące
    przeprowadzenia postępowania spadkowego podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT
    na terytorium Polski.
    Pani zdaniem usługi związane z przeprowadzeniem postępowania spadkowego
    dotyczącego nieruchomości położonych w Polsce nie mają bezpośredniego związku z
    nieruchomością w rozumieniu art. 28e ustawy, z czym się zgadzam. W przypadku
    świadczonych przez Panią usług, mimo tego, że odnoszą się do konkretnie określonych
    nieruchomości położonych w Polsce, to jednak celem przeprowadzenia sądowego
    postępowania spadkowego jest uzyskanie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu
    nabycia spadku, tj. postanowienia stwierdzającego krąg spadkobierców po określonych
    osobach (spadkodawcach), a nie zmiana prawnego lub fizycznego stanu danej
    nieruchomości. W takim sensie nieruchomość nie jest i nie będzie elementem centralnym,
    aby kwalifikować przedmiotowe świadczenie do usługi związanej z nieruchomością. Jak
    Pani wskazuje samo postanowienie spadkowe, mające wyłącznie charakter deklaratoryjny,
    nie powoduje zmiany stanu prawnego nieruchomości. Oznacza to, że w sytuacji
    przedstawionej we wniosku nie ma zastosowania art. 28e ustawy.
    Pani zdaniem do świadczonych przez Panią usług, znajdzie zastosowanie przepis art. 28l
    pkt 3 ustawy.
    Zgodnie z ww. art. 28l pkt 3 ustawy, miejscem świadczenia (opodatkowania) usług
    prawnych jest miejsce, w którym osoby fizyczne niebędące podatnikami posiadają stałe
    miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu, tj. w kraju poza terytorium Unii
    Europejskiej.
    Z opisu sprawy wynika, że świadczy Pani usługi prawne na rzecz osoby fizycznej
    nieposiadającej obywatelstwa polskiego, zamieszkującej na stałe poza terytorium Unii
    Europejskiej, w Izraelu.
    Zatem, w świetle art. 28l pkt 3 ustawy, świadczone przez Panią usługi prawne dotyczące
    przeprowadzania sądowego postępowania spadkowego wykonywane na rzecz
    Zleceniodawcy posiadającego stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu poza
    terytorium Unii Europejskiej nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    na terytorium Polski, lecz na terytorium państwa trzeciego, tj. w Izraelu.

    Tym samym Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznaję za prawidłowe.
    Odnośnie dokumentowania świadczonych przez Panią usług należy zauważyć, że zasady
    wystawiania faktur regulują przepisy art. 106a-106q ustawy.
    I tak, zgodnie art. 106a pkt 2 lit. b) ustawy:
      Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług
      dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę
      działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z
      którego dokonywane są te czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju
      siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności
      gospodarczej – posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo
      zwykłe miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy
      miejscem świadczenia jest terytorium państwa trzeciego.
    Stosownie do art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
      1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
        wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
      a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
      b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
      1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
      mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
      wyjątkiem:
      a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust.
        5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
      b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

      - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
      końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano
      całość lub część zapłaty.
    Elementy, jakie powinna zawierać faktura, zostały wymienione w art. 106e ustawy.
    Zgodnie z art. 106e ust. 1 ustawy:
      Faktura powinna zawierać m.in.:
      1) datę wystawienia;
      2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób
        jednoznaczny identyfikuje fakturę;
      3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich
        adresy;
      4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z
        zastrzeżeniem pkt 24 lit. a;
      5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na
        potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on
        towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b;
      6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę
        otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, o ile taka data jest
        określona i różni się od daty wystawienia faktury;

      7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
      8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;
      9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
      10) kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu
        wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej
        netto;
      11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez
        kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);
      12) stawkę podatku albo stawkę podatku od wartości dodanej w przypadku
        korzystania z procedur szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach
        6a, 7 i 9;
      13) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi
        stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;
      14) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty
        dotyczące poszczególnych stawek podatku;
      15) kwotę należności ogółem (...).
    Natomiast z art. 106e ust. 5 pkt 2 ustawy wynika, że:
      Faktura może nie zawierać w przypadku, o którym mowa w art. 106a pkt 2 lit. b -
      danych określonych w ust. 1 pkt 5 i 12-14.
    Z powyższych przepisów wynika, że w przypadku dostawy towarów i świadczenia usług
    przez podmiot polski w sytuacji gdy miejscem świadczenia jest terytorium państwa
    trzeciego przepisy polskiej ustawy o VAT znajdą zastosowanie. Jak ustaliłem wcześniej, w
    świetle art. 28l pkt 3 ustawy, świadczone przez Panią usługi prawne dotyczące
    przeprowadzania sądowego postępowania spadkowego wykonywane na rzecz
    Zleceniodawcy posiadającego stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu poza
    terytorium Unii Europejskiej nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    na terytorium Polski, lecz na terytorium państwa trzeciego, tj. w Izraelu.
    Mając zatem na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa
    należy zgodzić się z Panią, że w przypadku wystawienia faktury na żądanie nabywcy na
    fakturze można wpisać, że usługa nie podlega podatkowi VAT.
    W konsekwencji Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznaję za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
        Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie
        zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pni do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z
    2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.