Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.968.2024.1.AK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-01-28
Teza: Niepodleganie opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Dokumentowanie ww. czynności.
Słowa kluczowe: pomoc-pomoc prawna; usługi-usługa nieodpłatna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i świadczenie usług -Nieodpłatne świadczenie usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 3

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowni Panie,

    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

2 grudnia 2024 r. wpłynął Pana wniosek z 26 listopada 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy:
      - niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania
        nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,
      - dokumentowania ww. czynności.
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Jest Pan radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez
    Okręgową Izbę Radców Prawnych w ..., numer wpisu ....
    Prowadzi Pan Kancelarię Radcy Prawnego w ..., w ramach której świadczy usługi prawnicze
    na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz
    przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek
    organizacyjnych, w tym osób prawnych), dalej jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność
    radcy prawnego została uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z
    dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 499).
    Pana działalność obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych,
    opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed sądami.
    W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej Kancelarii Radcy
    Prawnego zarejestrował Pan działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG jako działalność
    prawnicza. Jest Pan czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji usługi świadczone na
    rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich statusu, poprzez wystawienie faktury
    VAT albo rachunku.
    W ramach praktyki radcowskiej świadczył Pan w poprzednich latach i będzie Pan świadczy
    również w roku 2025 nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w ustawie z
    dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 945 ze zm.), dalej jako:
    Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych Miasta i
    realizowanych przez Miasto samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Miasto
    wykonuje zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez
    utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do
    nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii
    prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym. Do obowiązków
    Miasta należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w tym m.in.
    zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje, oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania

    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej Miasto ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.
    W dniu 20 listopada 2024 roku został Pan wylosowany przez Okręgową Izbę Radców
    Prawnych w ... do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punkcie nieodpłatnej
    pomocy prawnej prowadzonym przez Miasto przy ul. .... W tym celu do końca 2024 roku
    zawrze Pan z Miastem umowę o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w tym punkcie
    (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną) w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31
    grudnia 2025 r. Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc prawną, działając w charakterze
    radcy prawnego zobowiąże się Pan do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem
    należnym od Miasta nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Miasto. Dodatkowo, w Umowie
    zostaną określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres
    Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas Pana dyżurów), miesięczne wynagrodzenie za
    udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w
    odniesieniu do dyżurów wyznaczonych przez Miasto.
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej będzie Pan udzielał porad
    prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową
    działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które
    wykażą, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonają
    zgłoszenia w sposób określony przez Miasto, według kolejności zgłoszeń.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez
    Miasto, na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Pan jako Zleceniobiorca nie mam wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od
    Miasta ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów, które odbędę w tracie miesiąca.
    Zaznacza Pan, że do momentu złożenia ww. wniosku o interpretację indywidualną w
    poprzednich latach, w których Okręgowa Izba Radców Prawnych wylosowała Pana do
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach pomocy prawnej prowadzonych
    przez Miasto dokumentował Pan ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT na
    rzecz Miasta. Uwzględniał Pan VAT należny na ww. fakturach oraz rozliczał w ramach
    prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej, w związku ze specyficznymi zasadami
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności jej osobistym charakterem
    oraz poradnictwa obywatelskiego powziął Pan wątpliwość, czy świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego następuje w ramach prowadzonej
    przez Pana działalności. Stąd postanowił Pan wystosować niniejszy wniosek o wydanie
    indywidualnej interpretacji.
    Uzupełniająco dodał Pan, że świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach ww.
    umowy nie będzie Pan wykonywał z innymi osobami, w szczególności współpracownikami.
    Umowa z Miastem będzie zawierała zapis, że w przypadku, gdy Zleceniobiorca nie będzie
    mógł w danym dniu i godzinach świadczyć pomocy prawnej osobiście z powodu
    zaistnienia szczególnych okoliczności (choroba, ważne zdarzenie losowe), obowiązany jest
    do wyznaczenia zastępcy i wcześniejszego powiadomienia Zleceniodawcy drogą mailową,
    podając datę zastępstwa, miejsce i dane osoby zastępującej. Zastępstwo może pełnić
    wyłącznie osoba zgłoszona do obsługi nieodpłatnej pomocy prawnej, z którą
    Zleceniodawca zawarł umowę analogiczną do niniejszej umowy.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej będzie
    Panu wypłacane przez Miasto za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad
    prawnych.

    Wynagrodzenie określone w przedmiotowej umowie będzie ustalone przez Miasto na
    podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej „Ustawą”) oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok
    kalendarzowy. Nie będzie miał Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od
    Miasta ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie będzie zależne od ilości
    porad udzielonych w trakcie dyżurów, które odbędzie Pan w tracie miesiąca. Łączne
    wynagrodzenie odpowiadać będzie rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych
    porad prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia będzie każdy
    zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
    zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza
    wynagrodzeniem, nie będzie otrzymywał Pan dodatkowych świadczeń.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Miastem nie będzie stanowić kategorii przychodów, o których mowa w art. 12
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Miastem stanowić będzie przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    W umowie z Miastem zobowiąże się Pan do świadczenia usług w lokalu położonym na
    terenie Miasta. Zgodnie z zapisami umowy z Miastem lokal ten wyposażony będzie w:
    meble biurowe (biurko, krzesło), zamykaną na klucz szafę do przechowywania
    dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenie wielofunkcyjne - drukarka i
    skaner oraz komputer - stacjonarny albo laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej,
    telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej powszechnie
    dostępnej (niewymagającej logowania się) bazy aktów prawnych. Ponadto Zleceniodawca
    wyposaży lokal w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub
    kserokopiarki.
    Nie będzie Pan ponosił gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
    wykonywaniem czynności na podstawie umowy zawartej z Miastem. Obsługując osoby
    zainteresowane pomocą prawną będzie tworzył Pan dla nich m.in. projekty pism, których
    nie będzie Pan podpisywał własnym imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A”
    w części obejmującej punkt i dyżur wyraźnie będzie wskazane, iż punkt jest prowadzony
    przez Miasto. Do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia będzie
    wykorzystywał Pan lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Miasto. Kwestię zapewnienia
    infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21
    grudnia 2018 r. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego
    powoduje, że jako zleceniobiorca nie będzie Pan ponosił również w tym zakresie ryzyka
    ekonomicznego. Istotną okolicznością jest także fakt, że nie będzie Pan miał wpływu na
    wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez
    Miasto. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane wynagrodzenie,
    niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu
    świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej. Od
    osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są
    beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek
    środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Pana ryzyka ekonomicznego.
    Świadcząc ww. usługi nie będzie Pan składał oświadczeń woli w imieniu i na rzecz na rzecz
    Miasto. Świadcząc usługi objęte umową nie będzie działał Pan jako pełnomocnik
    prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie będzie sporządzał, ani nie podpisywał

    pism. Nie będzie używał w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób
    korzystających z darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma również żadnego
    wpływu na dobór klientów.
    W umowie, którą zamierza Pan zawrzeć z Miastem nie będą zawarte postanowienia
    odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowa z Miastem nie będzie
    zobowiązywała Pana do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec
    osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega Pan takiemu
    ubezpieczeniu OC. W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi
    podmiot, z którym zawrze Pan umowę, (odpowiednio Miasto).
    W myśl art. 3 ww. ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
      poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz
      przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w
      związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym,
      sądowym lub sądowo-administracyjnym,
      wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,
      sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem
      pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i
      pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
      nieodpłatną mediację,
      sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
      pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata,
      radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu
      sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku
      finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
    W ramach umowy będzie Pan wykonywał wszystkie powyższe świadczenia z wyjątkiem
    nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma Pan odpowiednich uprawnień. Każdorazowo
    świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.
    Pytania
      1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
        obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację
        indywidualną będzie stanowić świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
        Wnioskodawcę działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu podatkiem
        VAT?
      2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawca, z tytułu
        wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i
        usług, winien wystawić faktury VAT, czy też powinien wystawić notę księgową?
    Pana stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawcy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację
    indywidualną nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę
    działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Nieodpłatna pomoc prawna jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT.

    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy VAT, opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa
    towarów i odpłatne świadczenie usług.
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust.
    1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7.
    Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT.
    W świetle art. 15 ust. 1 ustawy VAT, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki
    organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W konsekwencji,
    opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy VAT, za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), za przychody z
    działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się m.in.
    przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło,
    uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
    jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, z
    wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
    prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej. W konsekwencji,
    przychody z działalności wykonywanej osobiście to przychody ze świadczenia usług na
    podstawie umowy zlecenie, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach pozarolniczej działalności
    gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, przychody z nieodpłatnej pomocy
    prawnej świadczonej w ramach umowy o nieodpłatną pomoc prawną powinny być
    kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie prowadzonej
    przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku,
    że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez Wnioskodawcę nie stanowi czynności
    podlegającej opodatkowaniu VAT. Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma
    aktywności zawodowej osoby fizycznej wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z
    wykonywaną działalnością gospodarczą, ale jedynie taka, która spełnia przesłanki do
    uznania za działalność gospodarczą w świetle regulacji VAT.

    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, „Rejent" 2003, nr 10, s. 72-75).
    W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z
    wykonywanym przez nią wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w
    rozumieniu ustawy VAT, należy każdorazowo zbadać, jaki jest kształt wzajemnych relacji,
    praw i obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W
    szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do
    prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
    Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę
    prawnego za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza
    sam charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej
    pomocy prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie
    uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant
    radcowski. Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi
    przejaw osobistej działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego
    działalności gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że radca prawny udzielając
    nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i
    kwalifikacje, a niejako przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego.
    Wnioskodawca nie reprezentuje bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na
    rzecz swojej Kancelarii (np.: poprzez wręczanie wizytówek, itd.). Ponadto, stosunek prawny
    i faktyczny pomiędzy Wnioskodawcą a Miastem znacząco będzie odbiegał od stosunku
    łączącego Wnioskodawcę z Klientami.
    W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli
    tzw. wolnych zawodów, oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście,
    a działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych
    wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz
    krajowych sądów administracyjnych.
    W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za
    samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy
    wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy
    wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz
    jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TS z
    15.12.1987 r., C-235/85, Komisja Wspólnot Europejskich v. Królestwo Niderlandów, EU:C:
    1987:161, dalej wyrok C-235/85, Komisja, oraz wyrok TS z 25.07.1991 r., C-202/90,
    Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:
    C:1991:332, dalej wyrok C-202/90, Ayuntamiento).
    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w ustawie VAT, należy uznać, że świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Miastem nie spełnia
    przesłanek działalności gospodarczej. Wnioskodawcy wykonuje czynności nieodpłatnej
    pomocy prawnej w ramach dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Nie ma
    swobody miejsca i czasu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a zasady określa
    Umowa o nieodpłatną pomoc prawną zawarta z Miastem. Jeżeli z różnych przyczyn nie
    może wykonać zadań w trakcie dyżuru, musi zapewnić zastępstwo, nie może w

    szczególności zmienić dnia albo godzin dyżuru, lub wyznaczyć dyżur w miejscu przez niego
    wyznaczonym (np.: w siedzibie prowadzonej Kancelarii). Wnioskodawca (w
    przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz Klientów) nie ma swobody wyboru osób,
    na rzecz których świadczy pomoc prawną. Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem
    świadczona na rzecz osób uprawnionych, które zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej. W wyjątkowych sytuacjach wynikających m.in. z konfliktu interesów
    Wnioskodawca może odmówić nieodpłatnej pomocy prawnej, ale jest zobowiązany do
    wskazania osobie uprawnionej innego Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej na
    terytorium Powiatu. Wnioskodawca nie wykorzystuje zasobów należących do Kancelarii do
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do zasady, wszystkie niezbędne zasoby
    powinien dostarczyć Wnioskodawcy Powiat, a Wnioskodawca wykorzystuje zasoby
    Powiatu zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Wnioskodawca
    wykorzystuje własne zasoby jedynie w takim zakresie, w jakim wykorzystują własne zasoby
    pracownicy i zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w celu dojazdu do Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawca nie będzie ponosił ryzyka ekonomicznego
    ani gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z
    Miastem. Wynagrodzenie Wnioskodawcy jest z góry określone (uzależnione m.in. od
    obowiązujących stawek oraz ilości dyżurów). Wnioskodawca nie ma możliwości
    negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów.
    W odniesieniu do relacji pomiędzy Miastem a Wnioskodawcą należy wskazać, że nie ma
    ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej przez strony oraz równorzędności
    pomiędzy Wnioskodawcą a Miastem. Wnioskodawca nie ma możliwości kształtowania
    zasad współpracy z Miastem na takich zasadach, na jakich kształtuje zasady świadczenia
    usług na rzecz Klientów. Z drugiej strony, Powiat zawierając Umowę również nie ma
    swobody ustalania warunków współpracy, ale jest związany przepisami ustawy o
    nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawarta przez Wnioskodawcę z
    Miastem najprawdopodobniej zostanie określona jako umowa zlecenie. Niezależnie
    jednak od powyższego, o charakterze umowy świadczy jej cel oraz postanowienia, a także
    wola stron, a nie nazwa. Zastosowanie do Umowy o nieodpłatnej pomocy prawnej znajdą
    przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia. Wobec powyższego, czynności
    nieodpłatnej pomocy prawnej wykonywane przez Wnioskodawcę nie są wykonywane w
    ramach jego działalności gospodarczej, ale działalności wykonywanej osobiście, a tym
    samym nie podlegają opodatkowaniu VAT.
    Wnioskodawca wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
      w interpretacji indywidualnej z 5 maja 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.
      AKS,
      w interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2024 r., o sygn. 0114-KDIP4-
      2.4012.401.2023.1.MC,
      w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1
      -1.4012.80.2024.2.HW.
    Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu
    VAT. Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, tj. przyjęcie, że świadczenie przez
    Wnioskodawcę, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych
    porad prawnych na podstawie umowy zlecenia, nie będzie stanowiło wykonywanej

    samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie będzie podlegało opodatkowaniu
    podatkiem VAT, zdaniem Wnioskodawcy, nie jest on zobowiązany do dokumentowania
    tych czynności fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania
    otrzymanego z tego tytułu wynagrodzenia). Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawcy, na
    gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, brak jest przeciwwskazań dla
    udokumentowania wykonywanych czynności poprzez wystawienie innego dokumentu
    księgowego, np. noty księgowej

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8
    ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana
    przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i
    usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu
        wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
        czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym
        wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków
        wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
        wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;

      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
      wykonywania tych czynności,
      wynagrodzenia, oraz
      odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Pana oraz Miasto.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a

      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma

    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panem a zleceniodawcą – Miastem wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Miasta.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pan radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych
    prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych. W dniu 20 listopada 2024 roku

    został Pan wylosowany przez Okręgową Izbę Radców Prawnych do świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonym
    przez Miasto. W tym celu do końca 2024 roku zawrze Pan z Miastem umowę o
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w tym punkcie w okresie od 1 stycznia 2025 r.
    do 31 grudnia 2025 r. W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej będzie
    Pan udzielał porad prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym
    jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu
    ostatniego roku), które wykażą, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz dokonają zgłoszenia w sposób określony przez Miasto, według kolejności
    zgłoszeń. Wynagrodzenie za świadczenie usług w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej
    będzie Panu wypłacane przez Miasto za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad
    prawnych. Wynagrodzenie określone w przedmiotowej umowie będzie ustalone przez
    Miasto na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym
    poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej oraz stosownego rozporządzenia
    Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy. Nie
    będzie miał Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Miasta ani jego
    negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie będzie zależne od ilości porad udzielonych
    w trakcie dyżurów, które odbędzie Pan w tracie miesiąca. Wynagrodzenie za świadczenie
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Miastem nie będzie
    stanowić kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Miastem stanowić będzie przychód, o którym mowa w art.
    13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie będzie Pan ponosił
    gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na
    podstawie umowy zawartej z Miastem. Istotną okolicznością jest także fakt, że nie będzie
    Pan miał wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została
    narzucona przez Miasto. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane
    wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz
    efektu świadczonych usług. Świadcząc ww. usługi nie będzie Pan składał oświadczeń woli
    w imieniu i na rzecz Miasto. Świadcząc usługi objęte umową nie będzie działał Pan jako
    pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie będzie sporządzał, ani nie
    podpisywał pism. W umowie, którą zamierza Pan zawrzeć z Miastem nie będą zawarte
    postanowienia odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. W związku z
    powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi podmiot, z którym zawrze Pan
    umowę, (odpowiednio Miasto).
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie
    przez Pana usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego na podstawie zawartej umowy zlecenia, nie będzie mieściło się w definicji
    działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie umowy zlecenia nie będzie ponosił Pan
    odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi ryzyka
    gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.
    Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej umowy zlecenia powoduje powstanie stosunku
    prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pan jako
    Zleceniobiorca związany jest ze Zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków
    wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec
    osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana
    umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną

    nie będzie stanowić świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Pana działalności
    gospodarczej, a tym samym nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pana wątpliwości dotyczą kwestii dokumentowania ww. usług, w
    sytuacji, gdy nie będą one opodatkowane podatkiem od towarów i usług.
    Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 –
    Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
      1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
      wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
      a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
      b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
      1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
      mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
      wyjątkiem:
      a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust.
      5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
      b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

      - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
      końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano
      całość lub część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.

    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnąłem, świadczenie przez Pana usług z zakresu pomocy prawnej i
    poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy z Miastem, nie będzie
    mieściło się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od
    towarów i usług, a tym samym nie będzie Pan z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym
    do rozliczania tego podatku. Usługi z zakresu pomocy prawnej i poradnictwa
    obywatelskiego na podstawie umowy współpracy, nie będą podlegały opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji brak będzie podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania
    ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak będzie również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia pomocy prawnej i poradnictwa
    obywatelskiego, ponieważ w ww. zakresie nie będzie prowadził Pan działalności
    gospodarczej.
    Podsumowując, skoro ww. usługi nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług, brak będzie podstaw do wystawiania przez Pana faktur lub rachunków.
    Powyższe wynagrodzenie z umowy współpracy zawartej z Miastem w przedmiocie
    realizacji świadczeń z zakresu pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego, może być
    udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych.
    Zaznaczenia jednak wymaga, że nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez
    przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta ich regulacją.
    Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu
    udokumentowania ww. usług.
    Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem
    wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte
    pytaniami, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

    Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie
    sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
    W interpretacji tej, jako element zdarzenia przyszłego przyjęto Pana wskazanie, że „(...)
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Miastem stanowić będzie przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych. (...)”
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.