Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT2-2.4011.80.2017.1.ACZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2017-06-26
Teza: Skutki podatkowe otrzymania spłaty w związku z działem spadku.
Słowa kluczowe: nabycie; spadek; spadek-dział spadku; spłata; zbycie-odpłatne zbycie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 10 kwietnia 2017 r. (data wpływu 18 kwietnia 2017 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w związku z działem spadku – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 18 kwietnia 2017 r. wpłynął do tutejszego Organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w związku z działem spadku.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

W dniu 4 marca 2017 r. przed notariuszem została zawarta umowa o częściowy odpłatny dział spadku po …., który dotyczył spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, o powierzchni użytkowej 52,97 m2. Przedmiotowe spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przysługiwało ….., którzy pozostawali w związku małżeńskim, w którym obowiązywał ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.

Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego …. wydanym w dniu 18 czerwca 2002 r. spadek po …. na podstawie ustawy nabyli: mąż …. oraz synowie: …. (Wnioskodawca), …., po 1/4 części każdy z nich. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w …. wydanym w dniu 18 stycznia 2016 r. spadek po ….., na podstawie testamentu własnoręcznego nabyli: Wnioskodawca w udziale 38/82 części, …. w udziale 22/82 części i …. w udziale 22/82 części.

Zgodnie z powołanymi wyżej dokumentami przedmiotowe spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przysługiwało w następujących udziałach:

*   …. w udziale 192/656 części,

*   Wnioskodawcy w udziale 272/656 części,

*   ….. w udziale 192/656 części.

Zgodnie z umową o częściowy odpłatny dział spadku …. dokonał spłaty na rzecz ….. w kwocie 61 463 zł 41 gr oraz na rzecz Wnioskodawcy w kwocie 87 073 zł 17 gr. Wartość rynkowa spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego na podstawie której został przeprowadzony odpłatny częściowy dział spadku to 210 000 zł.

Zgodnie z wyceną Urzędu Skarbowego …. z dnia 6 lutego 2017 r. w wyniku dokonania częściowego odpłatnego działu spadku została zniesiona współwłasność, w rezultacie czego brat …. stał się jedynym właścicielem prawa do lokalu mieszkalnego. Umowa jest całkowita, ostateczna i z tego tytułu strony nie będą wobec siebie wysuwać żadnych roszczeń i pretensji.

Kwota spłaty przez brata na rzecz Wnioskodawcy to 87 073 zł 17 gr. Kwota ta zawiera spadek po mamie …. nabyty w dniu 18 czerwca 2002 r., w kwocie 26 250 zł, i spadek po tacie ….. nabyty w dniu 18 stycznia 2016 r., w kwocie 60 823 zł 17 gr.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy w wyniku dokonania odpłatnego częściowego działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości odziedziczonej w drodze spadku, w zamian za spłatę dokonaną przez brata, Wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych (od kwoty 60 823 zł 17 gr – spadek po tacie) z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.)?

Zdaniem Wnioskodawcy, kwota otrzymana od brata …. z tytułu spłaty w związku z częściowym działem spadku po tacie ….. nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ wartość dokonanej spłaty nie przekroczyła wartości udziału odziedziczonego w drodze spadku, a tym samym Wnioskodawca nie uzyskał z tego tytułu przysporzenia majątkowego.

Wnioskodawca wskazuje, że poparciem Jego stanowiska mogą być liczne interpretacje indywidualne, np. wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy w dniu 5 sierpnia 2016 r. (Nr ITPB4/4511-494/16/MK).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji Podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,

\- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Powyższy przepis formułuje generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz wymienionych praw majątkowych przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego. Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw majątkowych następuje po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce nabycie – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a przychód uzyskany z odpłatnego zbycia nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości i praw majątkowych w ogóle nie podlega opodatkowaniu.

Przy czym pod pojęciem odpłatnego zbycia należy rozumieć nie tylko sprzedaż, czy zamianę, ale każdą czynność prawną, w wyniku której dochodzi do przeniesienia prawa własności nieruchomości, jej części lub udziału w niej oraz praw majątkowych za odpłatnością, a więc co do zasady również dział spadku i odpłatne zniesienie współwłasności.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w dniu 4 marca 2017 r. została zawarta umowa o częściowy odpłatny dział spadku po …., który dotyczył spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Przedmiotowe spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przysługiwało …., którzy pozostawali w związku małżeńskim, w którym obowiązywał ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.

Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego wydanym w dniu 18 czerwca 2002 r. spadek po …. na podstawie ustawy nabyli mąż oraz synowie: Wnioskodawca, …., po 1/4 części każdy z nich. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego wydanym w dniu 18 stycznia 2016 r. spadek po …. na podstawie testamentu własnoręcznego nabyli: Wnioskodawca w udziale 38/82 części, …. w udziale 22/82 części i …. w udziale 22/82 części.

Zgodnie z powołanymi wyżej dokumentami przedmiotowe spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przysługiwało w następujących udziałach:

*   …. w udziale 192/656 części,

*   Wnioskodawcy w udziale 272/656 części,

*   …. w udziale 192/656 części.

Zgodnie z umową o częściowy odpłatny dział spadku …. dokonał spłaty na rzecz Damiana w kwocie 61 463 zł 41 gr oraz na rzecz Wnioskodawcy w kwocie 87 073 zł 17 gr. Wartość rynkowa spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, na podstawie której został przeprowadzony odpłatny częściowy dział spadku to 210 000 zł.

Zgodnie z wyceną Urzędu Skarbowego z dnia 6 lutego 2017 r. w wyniku dokonania częściowego odpłatnego działu spadku została zniesiona współwłasność, w rezultacie czego brat … stał się jedynym właścicielem ww. prawa do lokalu mieszkalnego.

Kwota spłaty przez brata na rzecz Wnioskodawcy to 87 073 zł 17 gr. Kwota ta zawiera spadek po mamie nabyty w dniu 18 czerwca 2002 r., w kwocie 26 250 zł, i spadek po tacie nabyty w dniu 18 stycznia 2016 r., w kwocie 60 823 zł 17 gr.

Zgodnie z art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, z poźn. zm.), spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób, stosownie do przepisów niniejszej ustawy.

Stosownie do art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Z kolei postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

Z instytucją działu spadku mamy do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. Wskutek działu spadku poszczególni spadkobiercy stają się podmiotami wyłącznie uprawnionymi względem przyznanych im praw majątkowych, stanowiących do chwili działu przedmiot wspólności. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.

Zgodnie z art. 1035 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

Stosownie do art. 1037 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Celem postępowania o zniesienie współwłasności w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego jest nowe ukształtowanie prawa własności rzeczy, która stanowi przedmiot współwłasności.

Zgodnie z art. 195 ustawy Kodeks cywilny, współwłasność polega na tym, że własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom.

Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych albo współwłasnością łączną. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy Działu IV Księgi drugiej (art. 196 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego). Natomiast w myśl art. 210 Kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.

Przez zniesienie współwłasności rozumie się likwidację łączącego współwłaścicieli stosunku prawnego, która następuje w drodze umowy lub orzeczenia sądu.

W myśl art. 211 i art. 212 Kodeksu cywilnego, zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, a gdy rzeczy nie da się podzielić, przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, bądź przez podział cywilny, polegający na sprzedaży rzeczy wspólnej i podziale uzyskanej ceny stosownie do wielkości udziałów współwłaścicieli. W rezultacie w wyniku zniesienia współwłasności dochodzi więc jedynie do nowego ukształtowania prawa własności poprzez odebranie temu prawu cechy wspólności.

Mając powyższe na względzie wyjaśnić należy, że częściowy dział spadku, którego przedmiotem jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, następujący ze spłatą na rzecz Wnioskodawcy, powoduje, że umowa ta ma charakter odpłatny. Nie jest to jednak równoznaczne z obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego z tytułu takiego zbycia ww. prawa. Jeżeli suma spłaty nie przekracza wartości przysługującego spadkobiercy udziału spadkowego, to nie powstaje przychód z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym w sytuacji, w której spłata jest ekwiwalentna do posiadanego przez podatnika udziału w spadku, podatnik nie uzyskuje w związku z czynnością działu spadku żadnego przysporzenia majątkowego względem odziedziczonej ułamkowej części masy spadkowej. W takim przypadku brak jest podstaw do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty spłaty otrzymanej w wyniku działu spadku przez Wnioskodawcę.

W konsekwencji, należy stwierdzić, że skoro suma spłaty przyznana na rzecz Wnioskodawcy w związku z częściowym działem spadku, nie przekracza Jego udziału w spadku – co wynika z treści wniosku – to w opisanej sytuacji nie powstał przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanej kwoty.

Jednocześnie Organ zauważa, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.) jest sam przepis prawa. Jeżeli zatem przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Wnioskodawcy w zakresie rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego.

Ponadto wskazać należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z czym niniejsza interpretacja jest wiążąca dla Wnioskodawcy jako osoby występującej z wnioskiem, nie wywiera natomiast skutku prawnego dla pozostałych spadkobierców.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …., w dwóch egzemplarzach (art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała.