Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP1-3.4012.759.2024.1.KP
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-01-29
Teza: Brak opodatkowania odszkodowania za bezumowne korzystania z nieruchomości.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; korzystanie-korzystanie bezumowne; lokal-bezumowne korzystanie z lokalu; miasto-miasto na prawach powiatu; odszkodowania-odszkodowanie umowne
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne  -Czynności niepodlegające opodatkowaniu
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8-ust. 1-pkt 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

31 października 2024 r. wpłynął Państwa wniosek z 25 października 2024 r. o wydanie
    interpretacji indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania odszkodowania za
    bezumowne korzystania z nieruchomości.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Miasto (...) (dalej: Miasto lub (...), Wnioskodawca) stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy
    (...) (t. j. (...)) jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu.
    Miasto jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
    Miasto realizuje zadania z zakresu użyteczności publicznej należące zarówno do
    właściwości gminy, jak i powiatu. Zadania z zakresu administracji samorządowej gminnej
    zostały określone w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.
    j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465) stanowiącym, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty
    należy do zadań własnych gminy. Natomiast zadania samorządu powiatowego wskazano
    m.in. w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t. j. Dz. U.
    z 2024 r. poz. 107), zgodnie z którym powiat wykonuje określone ustawami zadania
    publiczne o charakterze ponadgminnym.
    Zadania własne (...) obejmują m.in. zadnia dotyczące ładu przestrzennego, gospodarki
    nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej.
    Przepisy Działu II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.
    Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., dalej .u.g.n.) regulują kwestie gospodarowania
    nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek
    samorządu terytorialnego.
    Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych
    ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania
    nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a
    organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy
    wykonawcze (art. 11 ust. 1 u.g.n.).
    Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.g.n. nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W
    szczególności nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się,
    oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały
    zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako
    wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych
    przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji.
    Z uwagi na fakt, iż Miasto gospodaruje znacznym zasobem nieruchomości niejednokrotnie
    dochodzi do ujawnienia, czasami z dość znacznym opóźnieniem, faktu bezumownego
    korzystania z nieruchomości przez użytkownika. Z uwagi na zakres działania Miasta w tej
    sferze istnieje wielorakość przypadków w jakich dochodzi do bezumownego korzystania z
    nieruchomości.
    Najczęstsze przypadki jakie występują w (...) to:
        dotychczasowy najemca lub dzierżawca nie opuszcza nieruchomości pomimo
        wygaśnięcia umowy najmu bądź dzierżawy,
        osoba nieuprawniona zajmuje nieruchomość świadomie w złej wierze. Dzieje się
        tak na przykład w przypadku zasiedzenia,
        osoba nieuprawniona zajmuje nieruchomość nie wiedząc, że nie przysługuje jej
        tytuł prawny, na przykład umowa sprzedaży jest nieważna albo bezskuteczna,
        korzystający nie jest spadkobiercą, gdyż sporządzono testament.

    Niejednokrotnie w związku z ujawnieniem bezumownego korzystania z nieruchomości
    Miasto, wszczyna procedurę mającą na celu usunięcie dotychczasowego użytkownika z
    zajmowanej nieruchomości i jej odzyskanie.
    Stan faktyczny nr 1 - nieruchomość położona w (...).
    „A” Sp. z o.o. powstałe w wyniku przekształcenia z „B” (dalej: Przedsiębiorstwo) posiada
    nieruchomość położoną w (...). Jest to nieruchomość zabudowana budynkiem
    sklasyfikowanym w ewidencji gruntów i budynków jako pozostałe budynki niemieszkalne.
    Budynek ten jest posadowiony na części działki nr 1 oraz we fragmencie działki nr 2 z
    obrębu (...). Na działce nr 1 usytuowane są dwa budynki: budynek mieszkalny o adresie ul.
    (...) oraz budynek niemieszkalny, o adresie (...).
    Nieruchomość ta stanowi własność Miasta (...), co potwierdza wpis w dziale II księgi
    wieczystej dla tej nieruchomości (...). W skład nieruchomości wchodzi również
    niezabudowany teren stanowiący dostęp do budynku położonego przy ul. (...), o
              2powierzchni 13 m. Budynek o adresie (...) posadowiony jest w niewielkim fragmencie na
    działce nr 2 z obrębu (...). Działka nr 1 stanowi własność Miasta (...), co potwierdza decyzja
    nr (...) z 4 czerwca 1991 r., o nabyciu tej działki przez jednostkę samorządu terytorialnego,
    oraz wpis w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Dla
    nieruchomości tej (dz. (...) z obrębu (...)) została założona księga wieczysta nr (...).
    Przedsiębiorstwo włada przedmiotowym terenem bez tytułu prawnego.
    W ramach obowiązującej do 31 grudnia 1997 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o
    gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t. j. Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 9 ze
    zm., dalej: „ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości”), grunty
    państwowe mogły być oddane w zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste, sprzedane
    lub wydzierżawione na zasadach ogólnych. Korzystając z posiadanych uprawnień
    funkcjonujący w latach 80-tych Wnioskodawca na mocy decyzji administracyjnych
    oddawał w użytkowanie wieczyste na 99 lat grunty państwowe funkcjonującym na terenie
    spółdzielniom mieszkaniowym. Powyższe odbywało się również w ramach obowiązującej
    do 1 sierpnia 1985 r. ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i
    osiedlach (dalej: „ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach”).
    O ile pod rządami ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, istniała
    możliwość dokonania korekty tych decyzji, to obecnie nie jest możliwa ich zmiana z uwagi
    na fakt, że nie istnieją przepisy, na podstawie której były wydawane. Brak jest materialne -
    prawnej podstawy do zmiany decyzji, nadto, aktualnie obowiązujące przepisy regulujące
    tryb oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste (ustawa o gospodarce
    nieruchomościami, ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych), nie przewidują
    administracyjnego trybu oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, poza
    wyjątkami przewidzianymi w przepisach prawa.
    Decyzja taka stanowiła podstawę zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddanie
    gruntu w użytkowanie wieczyste oraz przeniesienia własności budynków. Nie dawała
    uprawnień do zajęcia terenu. Można powiedzieć, że decyzja wskazywała kandydata na
    wieczystego użytkownika oraz określała warunki nabycia nieruchomości lub prawa
    użytkowania wieczystego. Sama decyzja nie stanowiła podstawy do ujawnienia prawa
    wieczystego użytkowania w księdze wieczystej. Decyzja stanowiła podstawę zawarcia
    umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste w formie aktu notarialnego.
    Obecnie Wnioskodawca stwierdza, że dochodzi do sytuacji w których umowa taka nie
    została zawarta.
    Zdarza się, że wydane decyzje o ustanowieniu użytkowania wieczystego zawierały istotne
    wady, uniemożliwiające jej wykonanie, w tym zawarcie aktu notarialnego.
    W 2005 r. podjęto czynności związane z przeciwdziałaniem zasiedzeniu tej nieruchomości.
    Wezwano Przedsiębiorstwo do zawarcia umowy najmu ewentualnie wydania
    nieruchomości. Przedsiębiorstwo poinformowało o toczącym się postępowaniu w trybie

    art. 200 u.g.n. Z uwagi na fakt, że przepis art. 200 wywołuje skutki prawne od 5 grudnia
    1990 r., odstąpiono od czynności zawarcia umowy dzierżawy i żądania wydania
    nieruchomości do czasu rozpatrzenia wniosku w trybie art. 200 u.g.n. Postępowanie to
    ostatecznie zostało zakończone w 2017 r. Pismem z 30 sierpnia 2017 r. Miasto
    przedstawiło Przedsiębiorstwu propozycję wydzierżawienia przedmiotowego gruntu.
    Pismo to zostało doręczone 6 września 2017 r. Mimo upływu znacznego okresu od
    doręczenia tej propozycji Przedsiębiorstwo nie zajęło stanowiska w tej sprawie, jak też nie
    zgłosiło zamiaru przekazania tego terenu właścicielowi tj. (...).
    Pismem z 28 września 2018 r. wezwano Przedsiębiorstwo do uiszczenia należności z tytułu
    bezumownego korzystania z przedmiotowej nieruchomości. W związku z odmową zapłaty
    tej należności, sprawa została skierowana na drogę postępowania sądowego. Pismem z
    30 stycznia 2019 r. złożono w sądzie rejonowym wniosek o zawezwanie „A” Sp. z o.o. o
    zawarcie próby ugodowej polegającej na wydaniu opisywanej nieruchomości. Na
    rozprawie 7 maja 2019 r., pełnomocnik „A” Sp. z o.o. oświadczył, że odmawia wydania
    nieruchomości.
    W niniejszej sprawie (...) nie toleruje takiego stanu, czego wyrazem było złożenie wniosku
    o zawezwanie do zawarcia próby ugodowej do wydania nieruchomości. Ponadto w
    niniejszej sprawie toczy się w sądzie postępowanie o zasiedzenie tej nieruchomości, co
    powoduje, że (...) nie może podjąć bardziej skutecznych działań do wydania
    nieruchomości.
    Stan faktyczny nr 2 - nieruchomość położona w (...).
    Nieruchomość położona w (...) pozostaje we władaniu „B” (dalej: Spółdzielnia).
    Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność (...). Decyzją z 12 czerwca 1972 r. wydaną
    na rzecz (...) ustalono lokalizację budynku mieszkalnego wielokondygnacyjnego
    wolnostojącego na terenie położonym w (...), przy ul. (...), w granicach określonych na
    załączniku graficznym. Na wniosek (...) (dalej: Dyrekcja), decyzją z 28 kwietnia 1975 r.
    oddano przedmiotowy teren w użytkowanie wieczyste (w trybie ustawy o gospodarce
    terenami w miastach i osiedlach) na rzecz Dyrekcji. W dalszej kolejności na wniosek
    Dyrekcji decyzją z 11 lipca 1975 r. wygaszono 1 lipca 1975 r. użytkowanie do gruntu
    położonego w (...). Następnie decyzją z 27 września 1976 r. orzeczono o ustanowieniu
    użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w (...) na rzecz „B”. W decyzji
    orzeczono o przeniesieniu własności budynków przeznaczonych do rozbiórki. Na mapie,
    na którą powołuje się przedmiotowa decyzja naniesione zostały jedynie budynki
    przeznaczone do rozbiórki, natomiast nie naniesiono budynku mieszkalnego istniejącego
    w dniu wydania decyzji. Według danych zawartych w rejestrze gruntów, budynek przy ul.
    (...) został wybudowany w 1975 r. (data zakończenia budowy).
    Fakt wybudowania budynku został zgłoszony również przez Spółdzielnię w piśmie z 24
    lipca 1976 r. Zatem w decyzji z 27 września 1976 r. powinno nastąpić rozstrzygnięcie o
    sprzedaży budynku wzniesionego w 1975 r. i ewentualne rozliczenie nakładów.
    Decyzja ta zawierała zatem istotne wady, uniemożliwiające jej wykonanie. Z posiadanych
    dokumentów nie wynika, aby Spółdzielnia, odwołała się od tej decyzji lub dążyła do jej
    zmiany, w okresie, w którym było to możliwe, czyli w dacie obowiązywania ustawy o
    gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Spółdzielnia dysponowała faktycznie
    wadliwą decyzją, uniemożliwiającą jej wykonanie. Wykonanie tej decyzji wymagałoby jej
    zmiany (uzupełnienia o prawidłowe określenie zabudowy podlegającej zbyciu). Obecnie
    nie jest możliwa zmiana tej decyzji z uwagi na fakt, że nie istnieją przepisy, na podstawie
    której została wydana.
    Spółdzielnia dochodziła na drodze sądowej ustanowienia użytkowania wieczystego między
    innymi w wykonaniu ww. decyzji, żądając zobowiązania (...) do złożenia oświadczenia woli
    o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. W rezultacie
    złożonego przez Spółdzielnię pozwu, wyrokiem z 24 lipca 2007 r. sąd okręgowy oddalił
    powództwo Spółdzielni. Sąd apelacyjny po rozpatrzeniu apelacji Spółdzielni wyrokiem z 28

    listopada 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi
    okręgowemu. Ostatecznie wyrokiem z 13 czerwca 2008 r. sąd okręgowy oddalił
    powództwo Spółdzielni, a sąd apelacyjny oddalił apelację Spółdzielni. Sąd Najwyższy
    postanowieniem z 11 lutego 2010 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Spółdzielni do
    rozpoznania.
    20 lutego 2014 r. odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli „B” oraz (...). Spotkanie
    dotyczyło nieruchomości stanowiących własność Miasta, położonych na terenie „B”
    zajmowanych przez Spółdzielnię bez tytułu prawnego. Omówiono na nim możliwość
    regulacji ich stanu prawnego oraz kwestie dotyczące zapłaty wynagrodzenia z tytułu
    bezumownego korzystania z tych nieruchomości. Intencją (...) było zawarcie porozumienia
    ze Spółdzielnią w stosunku do wszystkich nieruchomości, które Spółdzielnia posiada bez
    tytułu prawnego. Wymagało to również uregulowania kwestii należności z tytułu
    bezumownego korzystania, gdyż Miasto nie może podpisać żadnych umów ze swoim
    dłużnikiem. Ugoda ta miała być ugodą kompleksową, regulującą wszystkie sprawy.
    Spółdzielnia zobowiązała się złożyć odpowiedni wniosek zawierający ustalone na
    przedmiotowym spotkaniu propozycje ugodowe dotyczące regulacji stanów prawnych
    przedmiotowych nieruchomości oraz zapłaty należności z tytułu bezumownego z nich
    korzystania. Podejmowane przez Spółdzielnię działania, nie wskazywały, aby Spółdzielnia
    dążyła do zawarcia ugody dotyczącej wszystkich nieruchomości oraz uregulowania
    należności z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Ostatecznie Spółdzielnia
    nie złożyła kompleksowego wniosku stosownie do ustaleń ze spotkania z 20 lutego 2014 r.
    W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości toczyła się sprawa z pozwu (...) przeciwko
    Spółdzielni. Wyrokiem z 12 kwietnia 2017 r. sąd okręgowy nakazał wydanie
    nieruchomości. Spółdzielnia złożyła apelację od tego wyroku. Wyrokiem z 31 października
    2018 r. sąd apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo.
    Przyczyną oddalenia powództwa był fakt, że powództwo takie należy skierować przeciwko
    osobie, która faktycznie włada nieruchomością, nawet jeżeli jest to posiadacz zależny.
    Stan faktyczny nr 3 - nieruchomość położona w (...).
    Nieruchomość położona w (...) stanowiąca działkę ewidencyjną nr 1 z obrębu (...), jest
    własnością (...) i pozostaje w posiadaniu „C” bez tytułu prawnego. Decyzją (...) z 5 grudnia
    1998 r. orzeczono o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz „B” gruntu oznaczenia
    literowego na mapie do celów prawnych (...).
    Wyrokiem z 31 marca 1994 r. sygn. akt (...) Sąd Wojewódzki w (...) orzekł o podziale „B”
    przez wydzielenie z niej „D”. W punkcie III tego wyroku Sąd stwierdza między innymi, że
    „D” przejmuje między innymi budynek przy ul. (...), z roszczeniem o ustanowienie
    wieczystego użytkowania. Następnie sąd okręgowy wyrokiem z 15 grudnia 2008 r. dokonał
    podziału „D” wydzielając z zasobów tej Spółdzielni „C” obejmującą członków i osoby
    zamieszkałe oraz dysponujące prawami do lokali mieszkalnych i użytkowych znajdujących
    się w budynku nr (...).
    Decyzja nr (...) z 5 grudnia 1998 r. została wydana pod rządami ustawy z 29 kwietnia 1985
    r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 35 ust. 1 tej
    ustawy zawarcie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub umowy sprzedaży
    nieruchomości państwowej poprzedza wydanie przez terenowy organ administracji
    państwowej decyzji określającej osobę nabywcy oraz przedmiot zbycia. Zatem decyzja
    wskazywała jedynie osobę nabywcy oraz określała warunki nabycia nieruchomości lub
    prawa użytkowania wieczystego. Sama decyzja nie stanowiła podstawy do ujawnienia
    prawa wieczystego użytkowania w księdze wieczystej. Decyzja stanowiła podstawę
    zawarcia umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste w formie aktu
    notarialnego. Umowa taka nie została zawarta.
    Obecnie wykonanie tej decyzji nie jest możliwe ze względu na zmianę podmiotu
    posiadającego przedmiotową nieruchomość, zmianę przepisów prawa, polegającą na
    odstąpieniu od bezprzetargowego trybu oddawania nieruchomości w użytkowanie

    wieczyste, z wyłączeniem wyjątków przewidzianych w ustawie o gospodarce
    nieruchomościami lub innych ustawach jak np. ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
    Przede wszystkim należy podnieść, że zmiana strony decyzji jest niedopuszczalna, nadto
    nie można zmienić decyzji, jeżeli nie istnieją przepisy, na podstawie których decyzja
    została wydana. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym utrwalił się pogląd, że
    zmiana ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy
    obowiązują przepisy prawne, na podstawie których wydana została decyzja, która ma być
    poddana weryfikacji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w (...) 5 stycznia 2011 r.
    (...), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 27 września 2002 r. (...)).
    Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości utraciła moc z dniem
    wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
    „C” występowała z wnioskiem o zasiedzenie nieruchomości. Wyrokiem z 24 listopada 2016
    r. sąd rejonowy stwierdził nabycie gruntu przez Spółdzielnię. Na skutek apelacji (...), sąd
    okręgowy postanowieniem z 6 października 2017 r. zmienił zaskarżone postanowienie w
    ten sposób, że oddalił wniosek Spółdzielni o zasiedzenie. Spółdzielnia złożyła skargę
    kasacyjną. Postanowieniem z 29 czerwca 2018 r. Sąd najwyższy odmówił przyjęcia skargi
    kasacyjnej.
    Ponadto w sprawie przedmiotowej nieruchomości toczyły się następujące postępowania:
        31 stycznia 2019 r. został złożony w sądzie rejonowym wniosek o zawezwanie „C”
        do zawarcia próby ugodowej, polegającej na wydaniu przedmiotowej
        nieruchomości. Spółdzielnia nie stawiła się na rozprawę wyznaczoną na 28 maja
        2019 r., w związku z tym, nie doszło do zawarcia ugody.
        o zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, w wyniku którego
        zapadły orzeczenia sądu okręgowego z 6 lutego 2015 r. oddalające powództwo o
        zapłatę. Na skutek apelacji sąd okręgowy wyrokiem z 17 grudnia 2018 r. uchylił
        wyrok sądu okręgowego z 6 lutego 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego
        rozpatrzenia. Sąd Apelacyjny w (...) wyrokiem 29 czerwca 2021 r. zmienił wyrok
        sądu okręgowego w (...) z 6 lutego 2015 r. w ten sposób, że zasądził od Spółdzielni
        na rzecz (...) kwotę (...) zł.
    Ponadto nadal toczy się postępowanie o zapłatę należności z tytułu bezumownego
    korzystania z przedmiotowej nieruchomości.
    W lipcu bieżącego roku Sąd Rejonowy dla (...), (...) Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał
    wpisu Spółdzielni jako użytkownika wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na
    podstawie opisanej wyżej decyzji (...). W ocenie (...) decyzja nie mogła stanowić podstawy
    ujawnienia Spółdzielni jako użytkownika wieczystego tej nieruchomości. W przygotowaniu
    jest wystąpienie do Sądu o ustalenie stanu faktycznego ze stanem prawnym mające na
    celu wykreślenie Spółdzielni jako użytkownika wieczystego nieruchomości. Efekt tego
    wpisu może spowodować uznanie przez Sąd Spółdzielni jako posiadacza w dobrej wierze,
    czyli za osobę, której nie można obciążyć należnością z tytułu bezumownego korzystania z
    nieruchomości.
    Pytania
      1) Czy (...) postąpi właściwie uznając bezumowne korzystanie przez „A” Sp. z o.o. za
        czynność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
      2) Czy (...) postąpi właściwie uznając bezumowne korzystanie przez „B” za czynność
        niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
      3) Czy (...) postąpi właściwie uznając bezumowne korzystanie przez „C” za czynność
        niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

    Państwa stanowisko w sprawie
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (t.
    j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 dalej ustawa o VAT) - opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
    kraju.
    Na mocy art. 5 ust. 2 cyt. ustawy wskazane czynności podlegają opodatkowaniu
    niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form
    określonych przepisami prawa.
    Powyższe oznacza, że istotny jest przede wszystkim faktyczny przebieg danej czynności i
    osiągnięty rezultat zgodny z zamiarem umawiających się stron.
    Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, na mocy art. 8 ust. 1 ustawy
    o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
      1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę,
        w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jednoznacznie wynika,
    że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT
    wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi
    istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za
    wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy
    nie określają postaci wynagrodzenia.
    W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że
    odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą
    towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym
    wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej
    formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i
    usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została
    skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy
    została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy
    zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć
    postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi
    (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego
    wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz
    świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała
    opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze
    przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana
    zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Odpłatność określana jest
    przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę wówczas wykonane świadczenie staje się
    odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez
    świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za
    odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające
    opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
    Wobec powyższych rozważań dostawa towarów lub świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie oraz

    gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą)
    istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane
    są świadczenia wzajemne.
    O tym czy bezumowne korzystanie z nieruchomości lub gruntu podlega opodatkowaniu
    na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT decydować muszą w każdym przypadku
    konkretne okoliczności.
    Zauważyć należy, że z cytowanych wyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług
    wynika, że przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu
    istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu
    wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone. Analiza powyższych przepisów
    ustawy prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie
    bezpośredniego związku pomiędzy usługą i otrzymaną zapłatą.
    Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem jest
    ustalenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność
    opodatkowana powstaje w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego
    umową między stronami.
    Zatem, wystąpić musi bezpośredni związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i
    wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy
    podmiotami.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana
    jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana
    za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.
    Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia, czy czynność bezumownego korzystania z
    nieruchomości podlega opodatkowaniu jest fakt istnienia zgody, chociażby nieformalnej,
    dorozumianej, na korzystanie z przedmiotu, bądź wystąpienie przez jego właściciela na
    drogę sądową.
    W sytuacji gdy korzystający z nieruchomości użytkuje ją za zgodą właściciela (nawet
    dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także sytuację kiedy właściciel rzeczy
    (np. nieruchomości) - z różnych względów - toleruje sytuację, w której przy braku
    formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy,
    wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy
    spełnia definicję świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i na podstawie
    art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji należy stwierdzić, że decydujące znaczenie dla opodatkowania lub
    nieopodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości bez zawiązywania
    stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne. Jeżeli okoliczności wskazują na
    dorozumianą, milczącą zgodę właściciela nieruchomości na jej użytkowanie przez
    dotychczasowego użytkownika - czynność ta podlega opodatkowaniu jako świadczenie
    usług. W pozostałych przypadkach czynność nie podlega opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług.
    W opinii Miasta w przypadku wystąpienia przeciwko podmiotowi korzystającemu z
    określonej rzeczy bez tytułu prawnego z powództwem sądowym o wydanie rzeczy nie
    można powiedzieć, że pomiędzy stronami istnieje określony stosunek prawny (jawny czy
    też dorozumiany) oraz nie dochodzi do tolerowania zaistniałego stanu przez właściciela. W
    takiej sytuacji świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym
    obowiązek świadczenia usług jak i wynagrodzenie za to świadczenie - nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Stanowisko to Wnioskodawca opiera m.in.
    na interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej nr IPPP1/443-766
    /14/15-7/AS z 1 grudnia 2015 r. dla Miasta po wyroku Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w Warszawie sygn. III SA/Wa 231/15 z 24 lipca 2015 r., w której organ
    podatkowy uznał, że ,(...) w przypadku wystąpienia przeciwko podmiotowi korzystającemu

    z określonej rzeczy bez tytułu prawnego np. z powództwem sądowym lub też w przypadku
    czynienia jakichkolwiek innych kroków celem wyegzekwowania tejże nieruchomości - nie
    można powiedzieć, że pomiędzy stronami zdarzenia istnieje określony stosunek prawny -
    jawny czy też dorozumiany - skutkujący realizacją wzajemnych świadczeń.
    Ponadto w opinii Miasta istotny jest cel właściciela nieruchomości. Jeśli dąży on do
    odzyskania nieruchomości, to nie sposób w tym przypadku mówić o świadczeniu usług na
    gruncie ustawy o VAT. We wszystkich stanach faktycznych będących przedmiotem
    niniejszego wniosku, (...) nie toleruje zaistniałego stanu. Świadczy o tym m.in. fakt
    występowania w każdej ze spraw na drogę sądową o wydanie nieruchomości, a sam fakt
    podejścia sądów do kwestii wydania nieruchomości lub zapłaty z należności z tytułu
    bezumownego korzystania z nieruchomości, nie świadczy, że ze strony Miasta dochodzi
    do tolerowania zaistniałych sytuacji.
    W kwestii zawezwania do zawarcia próby ugodowej, należy zwrócić uwagę na uchwałę
    Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 42/06 zawierającą tezę,
    rozstrzygającą o charakterze tej formy dochodzenia do odzyskania posiadania
    nieruchomości przez właściciela, „Zawezwanie posiadacza nieruchomości do próby
    ugodowej na podstawie art. 184 i nast. k.p.c. w sprawie wydania nieruchomości przerywa
    bieg terminu zasiedzenia (art. 123 § 1 pkt 1 w związku z art. 175 k.c.).” Zatem czynność
    zawezwania do zawarcia próby ugodowej polegającej na wydaniu nieruchomości należy
    uznać za czynność skuteczną, mającą na celu odzyskanie nieruchomości. W związku z tym,
    od tego momentu (złożenia wniosku o zawezwanie do zawarcia próby ugodowej o
    wydanie nieruchomości) należności z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości
    nie należy traktować jako wynagrodzenia za wyświadczona usługę.
    Warto wskazać ponadto, że w orzecznictwie sądowym, jest utrwalona linia orzecznicza,
    prezentująca pogląd, iż przesłanką skutecznego pozwania w procesie windykacyjnym jest
    fizyczne władanie rzeczą przez pozwanego. Wydając wyrok z 31 października 2018 r. sygn.
    akt (...) Sąd Apelacyjny w (...) w uzasadnieniu stwierdził, że Spółdzielnia jedynie zarządza
    nieruchomością w imieniu spółdzielców, w związku z tym, nie można wywodzić, że
    spółdzielnia faktycznie włada całą nieruchomością. Tym samym działania Miasta wobec
    „A” sp. z o.o., jak i „B” i „C” nie znajdują podstaw prawnych.
    Na poparcie niniejszego można przytoczyć aktualne tezy:
        wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2009 r. sygn. akt (...)
    „W sprawie z powództwa właściciela o wydanie nieruchomości posiadanej przez lokatorów
    (art. 222 § 1 k.c.) gmina nie ma legitymacji biernej z tego tytułu, że jako przymusowy
    zarządca zawarła z nimi umowy najmu”.
    „Roszczenie windykacyjne przysługuje właścicielowi przeciwko osobie, która rzeczą
    faktycznie włada, tak więc jego koniecznymi przesłankami jest nie tylko status właściciela
    (współwłaściciela) i fakt, że nie włada on - sam lub przez inną osobę - swoją rzeczą, ale
    także fakt, że rzeczą faktycznie włada pozwany, do tego nieuprawniony.”
        wyroku Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt (...)
    „Legitymacja bierna w procesie windykacyjnym przysługuje tylko tym osobom, które
    faktycznie sprawują władztwo nad nieruchomością, która ma podlegać wydaniu.”
    Analizując sprawę należy ponadto wskazać na uchwałę Sądu Najwyższego podjętą w
    składzie 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2017 r. (...) w sprawie dochodzenia
    zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy. W uchwale tej Sąd Najwyższy
    stwierdza, że „Korzystanie z nieruchomości przez posiadacza samoistnego, który oddał
    rzecz do używania najemcy, polega wyłącznie na pobieraniu pożytków cywilnych (art. 224 i
    225 k.c.).” W praktyce oznacza to, że przed wezwaniem do zapłaty należności z tytułu

    bezumownego korzystania z nieruchomości, (...) - jako właściciel nieruchomości będzie
    musiało ustalić wszystkie osoby władające nieruchomością, w okresie, za jaki zostanie
    naliczona należność z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.
    W postępowaniu o zapłatę należności z tytułu bezumownego korzystania z
    nieruchomości, (...) występuje jako równoprawny podmiot w postępowaniu cywilnym. Nie
    ma zatem możliwości jakie daje chociażby kodeks postępowania administracyjnego. Mając
    na uwadze przepisy kodeksu postępowania cywilnego - nakazujące ujawnić wszystkie
    dowody w sprawie w momencie składania pozwu - w przypadku zamiaru naliczenia
    należności z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości należy ustalić wszystkie
    osoby władające nieruchomością. W przypadku nieruchomości zabudowanych budynkami
    wielomieszkaniowymi jest to czynność w praktyce nie wykonalna. Zauważyć bowiem
    należy, że w sytuacji lokali które są wynajmowane, właściciel lokalu, nie ma obowiązku
    wskazania danych najemcy. Ponadto wskazać należy, że dane najemcy powinny być
    ustalone w odniesieniu do okresu najmu tj. faktycznego władania nieruchomością.
    Warto też zwrócić uwagę na interpretację dokonaną w zacytowanej uchwale, mówiącą o
    tym, że „Trzeba zatem podkreślić, że sposób rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia
    prawnego nie może być odczytywany jako prowadzący - niejako automatycznie - do
    obciążenia posiadaczy zależnych obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z
    zajmowanych przez nich lokali.” Stan ten należy odnieść również do nieruchomości
    gruntowych. Nie można przyjąć, że skoro naliczenie na rzecz Spółdzielni nie jest możliwe,
    to „automatycznie” można naliczyć należność z tytułu bezumownego korzystania z
    nieruchomości obciążając mieszkańców budynku posadowionego na tym gruncie.
    W konsekwencji wydanych orzeczeń Sądu Najwyższego właściciel, w tym przypadku (...),
    zostaje pozbawiony instrumentów prawnych, które umożliwiłyby skuteczne dochodzenie
    wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości od osoby, która nią włada bez tytułu
    prawnego. Nie ma w tym przypadku znaczenia fakt, iż właściciel – (...) nie toleruje
    posiadania tej nieruchomości przez osoby trzecie, czemu wyraz dano składając pozew o
    wydanie nieruchomości, lecz problem sprowadza się do braku możliwości określenia
    posiadaczy (tj. osób, które faktycznie władały nieruchomością) w okresie, za który ustalona
    zostanie należność z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Można również
    nadmienić, że należności te należałoby wyliczyć dla każdej osoby indywidualnie, czyli w
    odpowiednim udziale. Dokumentami dotyczącymi udziałów przypadających na posiadacza
    lokalu, dysponuje jedynie Spółdzielnia administrująca nieruchomością, która w rezultacie
    wspomnianych orzeczeń nie będzie uczestnikiem postępowania. Jeżeli chodzi o brak
    akceptacji dla zaistniałego stanu faktyczno-prawnego, należy wyjaśnić, że swoją wolę, (...)
    wyraziło składając pozew o wydanie nieruchomości. Natomiast w wyniku rozstrzygnięć
    sądowych, właściciel – (...) znalazło się w określonych warunkach, które uniemożliwiają
    skuteczne wyegzekwowanie swoich uprawnień właścicielskich.
    Konsekwencją przyjęcia takiej linii orzeczniczej jest praktycznie brak możliwości
    skutecznego wytoczenia powództwa o wydanie nieruchomości, we wszystkich wskazanych
    stanach faktycznych niniejszego wniosku.
    Złożenie przez Miasto pozwu o wydanie nieruchomości wiązałoby się z koniecznością
    ustalenia wszystkich posiadaczy nieruchomości na dzień złożenia pozwu, nawet tych,
    którzy korzystają za zgodą osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu, bez zachowania
    formy pisemnej, czyli osób zamieszkujących grzecznościowo. Co więcej, (...), musi
    przedstawić dowody na korzystanie przez te osoby z nieruchomości. W praktyce, nie jest
    możliwe skuteczne złożenie pozwu o wydanie nieruchomości przeciwko jej posiadaczom.
    Można przyjąć założenie, że można złożyć wadliwy wniosek, nie podając wszystkich
    posiadaczy, jednakże w takiej sytuacji należy liczyć się z oddaleniem powództwa oraz
    poniesieniem znacznych kosztów, w tym kosztów wysyłki odpisów pozwu do stron.
    W związku z tym nie można mówić o tolerowaniu przez Miasto posiadania nieruchomości
    zarówno przez „A” sp. z o.o., jak i przez „B” i „C”. Co najwyżej można mówić o braku
    instrumentów prawnych, które umożliwiłyby skuteczne wytoczenie powództwa o wydanie

    nieruchomości, gdyż wszystkie te podmioty w świetle przepisów prawa cywilnego należy
    traktować jako podmioty zarządzające nieruchomością (dalej: Podmioty zarządzające), a
    niejako posiadaczy tej nieruchomości.
    W ocenie Miasta, sam fakt oddalenia powództwa o wydanie nieruchomości, czy też
    prowadzenie innych postępowań sądowych m.in. o zasiedzenie nie jest jednoznaczne z
    akceptowaniem i tolerowaniem określonego stanu faktycznego oraz prawnego. W
    dostępnych zasobach orzeczniczych brak jest rozstrzygnięć, które potwierdzałyby
    tolerowanie ze strony właściciela gruntu w sytuacjach będących przedmiotem niniejszego
    wniosku.
    Dowodem na brak akceptacji zaistniałej sytuacji przez Wnioskodawcę jest ponadto fakt
    wzywania Podmiotów zarządzających do zapłaty należnych kwot z tytułu bezumownego
    korzystania z nieruchomości.
    Jednocześnie nie można uznać we wszystkich przedstawionych stanach faktycznych, że
    pomiędzy Podmiotami zarządzającymi a (...) istnieje jakikolwiek domniemany stosunek
    prawny, który by wskazywał, że żądana przez Miasto kwota należności z tytułu
    bezumownego korzystania z nieruchomości, jest wynagrodzeniem, w związku z
    wykonywaną przez (...) usługą na ich rzecz.
    Wojewódzki Sąd Administracyjny w (...) w orzeczeniu sygn. )...) z 24 lipca 2015 r. wydanym
    w sporze w zakresie opodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości
    toczącym się pomiędzy (...) a Dyrektorem Izby Skarbowej w Warszawie ostatecznie
    stwierdził, że „(...) gdy Wnioskodawca posiada wiedzę o bezumownym korzystaniu z
    nieruchomości i nie podejmuje jakichkolwiek czynności, mających na celu odzyskanie
    nieruchomości, zajętej bez tytułu prawnego, lecz zmierza do prawnego uregulowania tego
    stanu, mamy do czynienia z nieformalną zgodą na korzystanie z nieruchomości. W tych
    okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu bezumownego
    korzystania z rzeczy spełnia definicję świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i
    na podstawie art. 5 ust. 1 podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług”.
    Powyższe nie znajduje zastosowania w sprawach będących przedmiotem niniejszego
    wniosku.
    W opinii (...), w analizowanej sprawie czynność bezumownego korzystania z gruntu nie
    podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Wniosek taki wynika z faktu, iż Wnioskodawcę
    oraz korzystającego bezumownie z gruntu nie łączył żaden stosunek zobowiązaniowy,
    który nazwać by można świadczeniem usługi, a Miasto podjęło i podejmuje wszelkie
    dopuszczane prawem działania w zakresie odzyskania tych gruntów.
    W takiej sytuacji, należność nakładana na Podmioty zarządzające, którą zobowiązane są
    one uiścić w związku z bezumownym korzystaniem z nieruchomości, stanowi w sensie
    cywilistycznym wynagrodzenie za poniesioną szkodę i stanowi odszkodowanie za
    bezumowne korzystanie z nieruchomości. W konsekwencji, stosunek łączący strony oraz
    otrzymane kwoty pieniężne nie zyskają zobowiązaniowego (usługowego) charakteru.
    Reasumując w ocenie Miasta:
      1. Bezumowne korzystanie z nieruchomości przez „A” Sp. z o.o. uznać należy za
        czynność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
      2. Bezumowne korzystanie z nieruchomości przez „B” uznać należy za czynność
        niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
      3. Bezumowne korzystanie z nieruchomości przez „C” uznać należy za czynność
        niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.) zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy
      oraz ich części, a także wszelkie postaci energii.
    W świetle art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
        1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
        formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
        2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Definicja świadczenia usług ma zatem charakter dopełniający definicję dostawy towarów i
    jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatnika w ramach działalności gospodarczej.
    Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które
    składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie
    (nieczynienie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, iż nie każde
    działanie, powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji, może
    zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy. Aby tak się stało muszą zostać
    spełnione łącznie następujące warunki:
        w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga
        strona jest bezpośrednio beneficjentem świadczenia,
        świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy
        (wynagrodzenie).
    Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy
    istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a
    otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią
    rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku
    prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna
    być konsekwencją wykonania świadczenia.
    Zarówno ustawa o podatku od towarów i usług, jak i przepisy wykonawcze do niej nie
    definiują pojęcia „bezumowne korzystanie”. Kwestie związane z bezumownym

    korzystaniem z cudzej rzeczy regulują przepisy art. 224, art. 225 oraz art. 674 ustawy z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), zwanej
    dalej Kodeksem cywilnym.
    Na podstawie art. 224 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za
      korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie
      lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy
      odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli
      stały się w tym czasie wymagalne. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz
      w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie
      rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest
      odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub
      utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili
      pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
    W oparciu natomiast o art. 225 Kodeksu cywilnego:
      Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same
      jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten
      dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy.
      Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość
      pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za
      pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także
      wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
    Z ww. regulacji wynika, że w sytuacji wytoczenia powództwa – przeciwko samoistnemu
    posiadaczowi w złej wierze – jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy
    oraz jest odpowiedzialny za jej stan. Ponadto, spoczywa na nim obowiązek zwrotu
    pobranych od powyższej chwili pożytków, których nie zużył, jak również winny jest uiścić
    wartość tych, które zużył.
    Zgodnie z art. 674 Kodeksu cywilnego:
      Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca
      używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że
      najem został przedłużony na czas nieoznaczony.
    Podkreślenia wymaga również, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji
    odszkodowania, zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego.
    Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą, musi istnieć związek przyczynowy.
    Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych,
    szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez
    dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

    Państwa wątpliwości w analizowanym przypadku dotyczą tego, czy postąpicie Państwo
    właściwie uznając bezumowne korzystanie przez podmioty wskazane w opisie sprawy za
    czynność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Odnosząc się do powyższego na podstawie analizy powołanych przepisów Kodeksu
    cywilnego i ustawy o podatku od towarów i usług należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu
    wątpliwości, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega opodatkowaniu w myśl
    art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, decydują w każdym przypadku
    konkretne okoliczności.
    Kluczową kwestią jest fakt istnienia zgody (choćby dorozumianej) na użytkowanie przez
    np. nierzetelnego posiadacza, bądź czynienie jakichkolwiek kroków przez uprawniony
    podmiot celem odzyskania tejże nieruchomości, w przypadku braku takiej zgody.
    W przypadku wystąpienia przeciwko podmiotowi korzystającemu z określonej rzeczy bez
    tytułu prawnego np. z powództwem sądowym lub też w przypadku czynienia jakichkolwiek
    innych kroków celem wyegzekwowania tejże nieruchomości – nie można powiedzieć, że
    pomiędzy stronami zdarzenia istnieje określony stosunek prawny – jawny czy też
    dorozumiany – skutkujący realizacją wzajemnych świadczeń. W takiej sytuacji świadczenie
    podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym obowiązek świadczenia usług jak i
    wynagrodzenie za to świadczenie – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością
    za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do
    swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody, zgodnie z art.
    471 Kodeksu cywilnego.
    Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy korzystający z nieruchomości użytkuje ją za
    zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także
    sytuację kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) – z różnych względów – toleruje
    sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z
    należącej do niego rzeczy. W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez
    właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy spełnia definicję świadczenia usług
    w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i na podstawie art. 5 ust. 1 cyt. ustawy podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W analizowanym przypadku podejmowaliście Państwo działania ukierunkowane na
    odzyskanie bezprawnie zajmowanych nieruchomości oraz nie tolerujecie Państwo
    istniejącej sytuacji. Z wniosku wynika, że wystąpiliście Państwo przeciwko podmiotom
    korzystającym z danej Nieruchomości bez tytułu prawnego z powództwem sądowym o
    wydanie rzeczy oraz podejmowaliście Państwo próby do zawarcia ugody w postaci
    podpisania umowy m.in. dzierżawy, najmu. Podmioty korzystające z nieruchomości
    opisanych we wniosku korzystają z nich zatem bez Państwa zgody i ten stan rzeczy nie był
    przez Państwa akceptowany. Zatem należy uznać, że korzystający, tj. „A” Sp. z o.o., „B”
    oraz „C” użytkują nieruchomość wbrew Państwa woli.
    W przypadku bezumownego korzystania z cudzej własności właścicielowi przysługuje
    roszczenie o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z jego nieruchomości. Zapłata
    określonej kwoty pieniężnej wiąże się z prawem żądania naprawienia wynikłej szkody z
    tytułu bezprawnego korzystania z nieruchomości. Żądanie wynagrodzenia (roszczenia
    pieniężnego) w swojej istocie nie stanowi należności za wykonanie usług, lecz jest
    rekompensatą za niemożność pobierania pożytków i używania nieruchomości w okresie
    bezumownego korzystania.
    Przy takim opisie sprawy nie można zatem mówić o jakimkolwiek jawnym lub
    dorozumianym stosunku prawnym łączącym Państwa z korzystającymi bezumownie z
    nieruchomości. Ewentualna opłata za bezumowne korzystanie w tym przypadku będą
    miały charakter odszkodowawczy i nie będą podlegały opodatkowaniu VAT.

    We wniosku wskazaliście Państwo, że dowodem na brak akceptacji zaistniałej sytuacji
    przez Państwa jest fakt wzywania Podmiotów zarządzających do zapłaty należnych kwot z
    tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości oraz próby nawiązania ugody poprzez
    zawarcie umowy dzierżawy, najmu oraz wystąpienie z powództwem na drogę sądową.
    Tym samym bezumowne korzystanie z nieruchomości bez tytułu prawnego i bez zgody
    Państwa (wyraźnej lub dorozumianej), nie stanowi usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1
    ustawy, a ewentualna zapłata z tego tytułu odszkodowania nie stanowi należności za jej
    wykonanie.
    W konsekwencji nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    W efekcie Państwa stanowisko uznaję za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który przedstawili Państwo i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do
        interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.