Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP3-2.4011.200.2025.2.BM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-26
Teza: Skutki podatkowe otrzymania zasądzonych kosztów
sądowych, kosztów zastępstwa procesowego wraz z
odsetkami, środków pieniężnych (kary umownej) wraz z
odsetkami ustawowymi za opóźnienia.
Słowa kluczowe: kara-kara umowna
koszt
kwota-kwota zasądzona
podatek-rozliczenie podatkowe
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Źródła przychodów.-Przychody z innych źródeł.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 10-ust. 1-pkt 9
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 20-ust. 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 lutego 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej.
    Uzupełnili go Państwo pismem z 1 kwietnia 2025 r. (wpływ 1 kwietnia 2025 r.) – w
    odpowiedzi na wezwanie.
    Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
    1) Zainteresowany będący stroną postępowania:
        A.A.
    2) Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:
        B.B.
    Treść wniosku wspólnego jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Dnia 15 czerwca 2023 r. wygraliście Państwo sprawę sądową przeciwko spółce -
    deweloperowi (dalej. Spółka).
    Sąd Rejonowy (...) w sprawie o sygnaturze (...) zasądził:
    I. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) na rzecz B.B. i A.
      A. 32.623,27 zł (trzydzieści dwa tysiące sześćset dwadzieścia trzy złote i dwadzieścia
      siedem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od
      dnia 27 marca 2021 r. do dnia zapłaty;
    II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
    III. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) na rzecz B.B. i
      A.A. 2.942,96 zł (dwa tysiące dziewięćset czterdzieści dwa złote i dziewięćdziesiąt sześć
      groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia
      uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.
    Następnie 10 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w (...) w postępowaniu apelacyjnym o sygn.
    akt (...) zasądził:
    I. oddala apelację;
    II. zasądza od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) na
      rzecz powodów B.B. i A.A. kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem
      zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej, wraz z odsetkami
      ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia, za czas od
      uprawomocnienia się niniejszego punktu wyroku w przedmiocie kosztów do dnia
      zapłaty.
    Spółka w przeciągu kilku dni przelała zasądzoną kwotę (łącznie 48.113,05 zł) wraz z
    obecnym okresem rozliczeniowym spółka złożyła na Pana oraz Pana żonę (wspólnota
    majątkowa) deklarację PIT-11, gdzie jako Państwa dochód=przychód zdeklarowali po
    24.056,52 zł dla każdego z małżonków (czyli razem około 48.113,05 = cała kwota wygrana z
    odsetkami).
    Nie udało się Państwu uzyskać informacji od Spółki jakie mają stanowisko w tej sprawie.
    Spółka przesłała PIT-11 tylko do Pana. Pana żona dowiedziała się o nim z usługi e-Urząd
    Skarbowy.
    Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego
    Wraz z żoną (wspólnota majątkowa) podpisaliście Państwo umowę z deweloperem.

    Deweloper miał zawiadomić Państwa pisemnie listem poleconym o osiągnięciu gotowości
    do odbioru lokalu (przy jednoczesnym braku sprzeciwu ze strony właściwego organu albo
    na podstawie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) i wyznaczyć datę rozpoczęcia odbioru.
    Przedmiotem sporu był:
      1) brak zapłacenia kary umownej oraz
      2) jaki rodzaj odsetek powinien zostać użyty do obliczenia kary umownej.
    Na pytanie Organu, na czym polegało „złe wykonanie umowy” zawartej z deweloperem,
    odpowiedział Pan, że Deweloper nie wezwał Państwa do odbioru, ani nie wyznaczył,
    żadnego terminu. Państwo sami wezwaliście dewelopera do odbioru oraz w tym terminie
    uznaliście Państwo, że lokal został odebrany. Klucze zostały Państwu przekazane później.
    Deweloper nie zapłacił ani złotówki kary umownej, co zakończyło się pozwem z sądzie.
    Na pytanie Organu, czy w umowie z deweloperem zawarte były zapisy o karze umownej,
    jeśli tak, to jak one brzmiały, odpowiedział Pan, że Deweloper zobowiązany jest do zapłaty
    kary umownej w wysokości odsetek ustawowych liczonych od ceny sprzedaży za każdy
    dzień opóźnienia w przypadku nie zgłoszenia przez niego w terminie do dnia 30 września
    2019 roku gotowości do przeprowadzenia odbioru. Zwróciliście Państwo uwagę na
    nieprecyzyjny zapis odsetek ustawowych, co wpłynęło na różnicę między Państwa kwotą w
    pozwie, a kwotą wyliczoną przez sąd w wyroku.
    Na pytanie, czego dotyczyły i jakie postanowienia zostały zawarte w wyroku z dnia 15
    czerwca 2023 r., zacytowaliście Państwo fragmenty z uzasadnienia wyroku z dnia 15
    czerwca 2023 r.:
    „Pozwem z dnia 18 lutego 2022 r. B.B. i A.A. wnieśli o zasądzenie solidarnie na ich rzecz od
    pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie kwoty
    48.091,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 27 marca 2021 r.
    do dnia zapłaty. Nadto wnieśli o zasądzenie solidarnie na ich rzecz kosztów procesu, w
    tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.” „Powodowie domagali
    się od pozwanego zapłaty kary umownej przewidzianej w § 6 C.1 umowy deweloperskiej.
    Przewidziana w tym zapisie kara umowna była karą umowną, o której mowa w art. 483 k.
    c. Zabezpieczała ona należyte wykonanie świadczenie niepieniężnego (terminowe
    zgłoszenie gotowości do przeprowadzenia odbioru).” Wyrok Sygn. akt (...) : „I. zasądza od
    (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) na rzecz B.B. i A.A. 32.623,27
    zł (trzydzieści dwa tysiące sześćset dwadzieścia trzy złote i dwadzieścia siedem groszy)
    wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 27 marca 2021 r.
    do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od (...) spółki z
    ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) na rzecz B.B. i A.A. 2.942,96 zł (dwa
    tysiące dziewięćset czterdzieści dwa złote i dziewięćdziesiąt sześć groszy) wraz z
    odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się
    wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.”
    Wyrok sygn. (...) : I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanego (...) spółki z ograniczoną
    odpowiedzialnością z siedzibą w (...) na rzecz powodów B.B. i A.A. kwotę 1.800 zł (jeden
    tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji
    odwoławczej, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia,
    za czas od uprawomocnienia się niniejszego punktu wyroku w przedmiocie kosztów do
    dnia zapłaty.
    Na pytanie organu z prośbą o wyjaśnienie, kiedy oraz z jakiego konkretnie tytułu oraz na
    podstawie jakich przepisów zostało Panu wypłacone przedmiotowe świadczenie,
    odpowiedział Pan, aż do wyroku nic nie otrzymaliśmy. W umowie występuje „kara
    umowna” . Sąd nakazał deweloperowi zwrot tej kwoty, co deweloper zrobił w pierwszym
    tygodniu po wygranej w sądzie apelacyjnym.
    Na pytanie Organu, czy wypłacone przez Dewelopera świadczenie stanowiło
    odszkodowanie/zadośćuczynienie, jeżeli tak, proszę o wskazanie:

        na podstawie jakich przepisów prawa zostało przyznane Panu/Państwu
        odszkodowanie/zadośćuczynienie i ustalona jego wysokość;
        czy wysokość lub zasady ustalania otrzymanego odszkodowania/zadośćuczynienia
        wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych
        wydanych na podstawie tych ustaw;
        czy otrzymane przez Pana odszkodowanie/zadośćuczynienie dotyczy poniesionych
        strat, czy też utraconych korzyści, które mógłby Pan/Państwo osiągnąć, gdyby Panu
        /Państwu szkody nie wyrządzono;
        podstawę wypłaty odszkodowania/zadośćuczynienia, tzn. na podstawie jakich
        konkretnie przepisów zostało wypłacone Panu/Państwu odszkodowanie
        /zadośćuczynienie,
    odpowiedzieli Państwo, że przewidziana w tym zapisie kara umowna była karą umowną, o
    której mowa w art. 483 k.c.
    Zwrócona kwota kosztów procesu mieści się w kwocie poniesionych przez Państwa
    wydatków.
    Pytania
    Zwracacie się Państwo z prośbą o interpretację w jaki sposób rozliczyć:
        podatek od kwoty zasądzonej przez sąd,
        podatek od odsetek od kwoty zasądzonej,
        podatek od kwoty zasądzonej przez sąd za koszty procesu,
        podatek od odsetek od kwoty zasądzonej przez sąd za koszty procesu oraz
    ostatecznie czy przegrana Spółka w sprawie sądowej miała prawo wystawić na Państwa
    PIT- 11 z całą wygraną jako dochód/przychód.
    Państwa stanowisko w sprawie
    Wygrana sądowa wraz z odsetkami jest zwolniona od podatku. Zwrócona kwota kosztów
    procesu mieści się w kwocie poniesionych wydatków, czyli kwota ta nie jest
    opodatkowana. PIT-11 nie powinien był być wystawiony.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części
    nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
      Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art.
      24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka
      sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku

      podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest
      stratą ze źródła przychodów.
    Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie
      realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art.
      19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji
      podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość
      otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
        pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie
        pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał,
        zainkasował, objął w posiadanie”;
        pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika –
        tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do
        odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć
        do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i
        wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby
        stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
    Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z
    wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie
    mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem
    majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
    Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno
    formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez
    podatnika.
    Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde
    działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i
    zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie
    majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
    Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na
    względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych
    rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o
    kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę
    poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane
    jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.
    in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
    Źródła przychodów
    Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych.
    W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Źródłami przychodów są inne źródła.
    Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
      Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w
      szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu

      emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w
      rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty
      uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz
      wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także
      dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki
      pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane
      z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w
      art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów
      określonych w art. 12-14 i art. 17.
    Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja
    przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii
    zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 tej
    ustawy.
    W związku z tym, świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi
    konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10
    ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.
    Powzięli Państwo wątpliwość, czy kara umowna podlega opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym od osób fizycznych.
    Opodatkowanie kary umownej
    Zauważyć należy, że kara umowna jest instytucją prawa cywilnego. Szczegółowe przepisy
    prawne dotyczące kary umownej zawarte zostały w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r.
    Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Stosownie do art. 483 § 1 ww. ustawy:
      Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę
      określonej sumy (kara umowna).
    Zatem kara umowna stanowi zabezpieczenie prawidłowej realizacji umowy i nie może być
    utożsamiana z odszkodowaniem czy zadośćuczynieniem.
    W myśl art. 484 § 1 tej ustawy:
      W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna
      należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na
      wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość
      zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
    Z kolei zgodnie z art. 485 Kodeksu cywilnego:
      Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub nienależytego
      wykonania zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego
      zastrzeżenia, obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje się
      odpowiednio przepisy o karze umownej.
    W świetle cytowanego wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych definiującego pojęcie przychodu, przychód stanowią otrzymane lub postawione
    do dyspozycji pieniądze i wartości pieniężne. Przez pojęcie „otrzymane” – zgodnie ze
    Słownikiem języka polskiego – należy rozumieć takie pieniądze i wartości pieniężne, które
    zostały podatnikowi dane. Mając na uwadze istnienie wielu form rozliczeń, należy uznać,
    że otrzymane pieniądze to nie tylko wypłacona gotówka, ale również kwota, która
    wpłynęła na rachunek bankowy podatnika.
    Wskazać przy tym należy, że art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
    jest przepisem, w którym ustawodawca sformułował katalog zwolnień podatkowych.
    Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

      Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub
      zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z
      przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie
      tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów,
      oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady
      ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych
      opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których
      mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 r.
      poz. 1510, 1700 i 2140), z wyjątkiem:
      a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu
        wypowiedzenia umowy o pracę,
      b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych
        zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn
        niedotyczących pracowników,
      c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia
        funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
      d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
      e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną
        działalnością gospodarczą,
      f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z
        prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są
        opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o
        których mowa w art. 3c,
      g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
    Zastosowanie zwolnienia z ww. art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od
    osób fizycznych wymaga więc łącznego spełnienia następujących warunków:
    1. otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
    2. odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:
      a. ustawy,
      b. przepisów wykonawczych do ustawy,
      c. układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych,
      regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,
    3. wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost
      wynikać z ww. aktów,
    4. nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a)-g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o
      podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Zatem aby wypłacona kwota korzystała ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww.
    ustawy, muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:
        jej wysokość lub zasady ustalania muszą wynikać z przepisów odrębnych ustaw,
        podstawą jej przyznania nie może być zawarta umowa lub ugoda pozasądowa.
    Zwolnieniem określonym w przytoczonym powyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww.
    ustawy, objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady
    ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych
    wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych
    opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa
    w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a)-g) tego

    artykułu. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te,
    których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach
    prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.
    Natomiast w świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy:
      Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia
      otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym
      wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
      a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
      b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie
      wyrządzono.
    Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
        1. otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
        2. odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie wyroku
        lub ugody sądowej,
        3. odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie może być otrzymane w związku z
        prowadzoną działalnością gospodarczą,
        4. odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie może dotyczyć korzyści, które podatnik
        mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, obejmuje
    swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku
    lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji
    wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art.
    21 ust. 1 pkt 3b ustawy wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną
    działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby
    osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zakres tego zwolnienia obejmuje tylko
    odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy
    utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować
    odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z
    tytułu utraconych korzyści. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich
    poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem
    opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
    Należy również podkreślić, że wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe są wyjątkiem, istotnym
    odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej – powszechności i równości
    opodatkowania, a ich zastosowanie nie może odbywać się na podstawie wykładni
    rozszerzającej, tzn. muszą być interpretowane ściśle. W przedmiocie stosowania
    wszelkiego rodzaju ulg podatkowych trzeba mieć na uwadze także przepis art. 84
    Konstytucji RP dotyczący zasady powszechności opodatkowania, stąd każdy wyjątek od tej
    zasady, w tym także ulga podatkowa, nie może być interpretowany dowolnie, ani
    uzupełniany w drodze interpretacji o treść, której nie zawiera.
    W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował
    pojęcia „odszkodowania” czy „zadośćuczynienia”, tym nie mniej rozumienie tych pojęć nie
    może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z
    katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku
    dochodowym od osób fizycznych – nie może to jednak oznaczać dowolności w ich
    rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że aby
    uniknąć takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć, niezdefiniowanych w ustawie o
    podatku dochodowym od osób fizycznych, muszą mieć w pierwszej kolejności charakter

    kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej
    zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.
    Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Odwołując się zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że zasady odpowiedzialności
    odszkodowawczej w prawne cywilnym opierają się na zasadzie winy lub ryzyka. Na gruncie
    prawa cywilnego, świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu
    naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany
    wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc
    zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest
    określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne
    przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym,
    wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin
    „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku
    majątkowego.
    W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu
    odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i nast.) lub odpowiedzialności kontraktowej (art.
    471 i nast.), a co za tym idzie – jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania,
    bądź nienależytego wykonania zobowiązania.
    Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą pełnią wyłącznie te świadczenia, których
    celem jest zrekompensowanie poszkodowanemu skutków zdarzeń, które noszą cechy
    czynu niedozwolonego lub zawinionego przez sprawcę szkody.
    Jak już wyżej wskazano z literalnego brzmienia przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że jego dyspozycją objęte są wyłącznie
    odszkodowania lub zadośćuczynienia. Przy tym, zwolnienie nie obejmuje wszystkich
    odszkodowań lub zadośćuczynień, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania
    zostały określone wprost m.in. w przepisach odrębnych ustaw lub przepisach
    wykonawczych.
    Ze zwolnienia nie mogą zatem korzystać świadczenia inne niż będące odszkodowaniami
    lub zadośćuczynieniami, jak również wyłączone z niego wolą ustawodawcy, wymienione w
    lit. a)-g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, niezależnie od tytułu ich otrzymywania.
    Nawiązując do powyższego cywilnoprawnego rozróżnienia – z jednej strony
    „odszkodowań”, a z drugiej strony „kar pieniężnych” – ustawodawca w art. 21 ust. 1
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przyjął rozwiązanie prawne, w myśl
    którego wolne od tego podatku są nie „kary pieniężne”, lecz „odszkodowania i
    zadośćuczynienia”.
    Nie można zatem uznać, że ustawodawca zwalnia od podatku kary pieniężne, posługując
    się jednocześnie zupełnie innym pojęciem, tj. odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem.
    Gdyby wolą ustawodawcy było umożliwienie zwolnienia kar pieniężnych od podatku to
    wprost zawarłby stosowne uregulowania w przepisie art. 21 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych, jak to ustawodawca uczynił w przypadku odszkodowań i
    zadośćuczynień. Kara pieniężna jest świadczeniem ściśle określonym w rozporządzeniu i
    nie jest zależna od wysokości szkody doznanej przez wierzyciela. Nie może być porównana
    z odszkodowaniem, które ma na celu wyrównanie szkody. W przypadku kary pieniężnej
    szkoda (jej wysokość) nie determinuje prawa do otrzymania kary pieniężnej „na plus” jak
    również nie determinuje wysokości tej kary. Kara pieniężna w ocenie organu jest zbliżona
    w swoim charakterze do kary umownej, która nie jest wskazana w art. 21 ust. 1 pkt 3
    ustawy i nie korzysta ze zwolnienia.
    W związku z powyższym, zapłata zaległych środków (kary umownej) nie podlega
    zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ przepis art. 21 ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych, takiego zwolnienia nie przewiduje.

    Świadczenie w postaci kary umownej, nie jest równoznaczne z otrzymaniem
    odszkodowania bądź zadośćuczynienia. Zadośćuczynienia dotyczą naprawienia krzywd
    (uszczerbków niemajątkowych), zaś odszkodowania:
        wynikają z mocy prawa,
        mają miejsce, gdy dłużnik nie zachował należytej staranności wykonując
        zobowiązanie, bez względu na to, czy z winy umyślnej czy nieumyślnej,
        mogą być rozszerzone lub ograniczone na podstawie umów, jednak nie jest
        możliwe wyłączenie odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną z winy
        umyślnej,
        w odróżnieniu od kary umownej wysokość odszkodowania odpowiada wysokości
        szkody.
    W konsekwencji zapłata zaległych środków (kary umownej) stanowią dla Państwa
    przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww.
    ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Przychód ten nie korzysta
    ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3, 3b ani innego przepisu ww. ustawy,
    gdyż – jak wyjaśniono powyżej – nie jest odszkodowaniem, nie jest również
    zadośćuczynieniem, a w konsekwencji nie może podlegać zwolnieniu na podstawie ww.
    przepisu.
    Stosownie do art. 45 ust. 1 ww. ustawy:
      Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego
      wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym,
      w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku
      podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w
      dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym.
    Zatem ww. środki pieniężne (karę umowną) jesteście Państwo zobowiązani rozliczyć i
    wykazać w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych. Zatem wystawienie PIT-11 było zasadne.
    Państwa stanowisko w zakresie tej części pytania należało więc uznać za nieprawidłowe.
    Skutki podatkowe wypłaty kosztów procesu
    Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.
    Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
      Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego
      żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty
      procesu).
    Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
      Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez
      pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem
      patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do
      sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek
      stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego
      zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego
      zawód w siedzibie sądu procesowego.
    Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

      Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się
      wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych
      przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego
      przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
    Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
      Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz
      kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy
      prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
    Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter
    zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.
    Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów
    postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
    W odniesieniu do zasądzonych wyrokiem Sądu kosztów procesu (sądowych) oraz kosztów
    zastępstwa procesowego, należy stwierdzić, że zwrócone na Państwa rzecz ww. koszty nie
    stanowią przysporzenia po Państwa stronie przychodu i nie podlegają opodatkowaniu
    podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ po Państwa stronie w związku z
    dokonanym zwrotem nie nastąpiło realne przysporzenie majątkowe. Wynika to z tego, że
    koszty te w pierwszej kolejności zostały sfinansowane z Państwa własnych środków, a
    następnie na podstawie orzeczenia Sądu zostały Panu zwrócone.
    Kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie są więc dochodem
    podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymane kwoty tytułem kosztów
    procesu i zastępstwa procesowego są obojętne podatkowo.
    Zatem Pana stanowisko w tym zakresie jest prawidłowe.
    Skutki podatkowe wypłaty odsetek
    Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny,
    zgodnie z którym:
      Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może
      żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby
      opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
      Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe
      za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku
      Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest
      oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie
      według tej wyższej stopy.
    W myśl art. 482 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili
      wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na
      doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.
    Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu.
    Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość
    zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas,
    gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
    Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych

    ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
    wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów)
    uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.
    Zgodnie z ww. przepisem:
      Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty
      należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od
      podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji
      podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z
    opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami,
    które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
    Skoro zasądzona na Państwa rzecz kara umowna podlega opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki będą podlegały
    opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na mocy zwolnienia
    wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Należy przy tym wskazać, że odsetki będące skutkiem niewykonania zobowiązań są
    świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak
    źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego. Wierzyciel
    może ich żądać dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.
    Z tych też względów naliczone odsetki nie są wyłączone z opodatkowania. W konsekwencji
    stanowią przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20
    ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu
    podatkiem dochodowym. Zatem mają Państwo obowiązek wykazania i opodatkowywania
    tych kwot w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych.
    Stanowisko Państwa w powyższym zakresie również jest nieprawidłowe.
    Natomiast w odniesieniu do zasądzonych wyrokiem Sądu odsetek od kosztów procesu
    (sądowych) oraz odsetek od kosztów zastępstwa procesowego, należy stwierdzić, że skoro
    – jak już wyżej wspomniano – zwrócone przez bank ww. koszty nie podlegają
    opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu
    odsetki również nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób
    fizycznych na mocy zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych.
    W konsekwencji, nie mają Państwo obowiązku wykazania i opodatkowywania tych kwot w
    zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym je Państwo otrzymaliście.
    Stanowisko Państwa w tym zakresie jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawiliście i stanu prawnego
    obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia;
    Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa
    jest sam przepis prawa. Istotą interpretacji indywidualnej jest rozstrzygnięcie, czy
    prawidłowo postrzegają Państwo, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów
    prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez Państwa stan faktyczny. W polskim
    systemie prawa podatkowego obowiązuje zasada samoobliczenia podatku. Wydanie
    interpretacji indywidualnej nie zwalnia podatnika z obowiązku obliczenia podstawy
    opodatkowania oraz zobowiązania podatkowego. Stąd też nie odniosłem się do
    przedstawionych przez Państwa kwot.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z
        funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do
        interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

przez Zainteresowanego, który
    jest stroną postępowania
    Pan A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji
    podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...).
    Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002
    r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze
    zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego.
    Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r
    Ordynacji podatkowej.