Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP4/443-1/10/JP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2010-01-27
Teza: opodatkowanie podatkiem VAT niekomercyjnego udostępnienia internetu członkom Stowarzyszenia
Słowa kluczowe: składki-składki członkowskie; stowarzyszenia; usługi
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 1-art. 41

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 9 października 2009r. (data wpływu 15 października 2009r.), uzupełnionym pismem z dnia 28 grudnia 2009r. (data wpływu 31 grudnia 2009r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT niekomercyjnego udostępnienia internetu członkom Stowarzyszenia – **jest nieprawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 15 października 2009r. wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT niekomercyjnego udostępnienia internetu członkom Stowarzyszenia. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia 28 grudnia 2009r. (data wpływu 31 grudnia 2009r.) będącym odpowiedzią na wezwanie tut. organu nr IBPP4/443-1288/09/JP z dnia 7 grudnia 2009r.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Stowarzyszenie realizuje projekt budowy sieci szerokopasmowej. W projekcie, w jego pierwszej fazie zakłada się nabycie składników majątkowych składających się na infrastrukturę teleinformatyczną częściowo przygotowaną do świadczenia usług telekomunikacyjnych. W drugiej fazie projektu ów zespół składników majątkowych zostanie wykorzystany do udostępniania sieci innym operatorom oraz jednostkom samorządu terytorialnego. Zatem składniki majątkowe wytworzone w fazie inwestycyjnej projektu będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych polegających na udostępnianiu sieci innym podmiotom.

Oznacza to, że część działań prowadzonych w przyszłości podlegałaby opodatkowaniu podatkiem VAT, a część nie. Sprzedaż usług telekomunikacyjnych nie jest głównym celem Stowarzyszenia, niemniej z powodów ekonomicznych przewiduje się taką konieczność w celu uzyskiwania dodatkowych przychodów na pokrycie kosztów działalności statutowej.

Uwzględniając jednak w tym zakresie przyjętą konstrukcję projektu oraz treść Krajowych wytycznych dotyczących kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013, zgodnie z którymi podatek VAT może być uznany za wydatek kwalifikowany tylko wtedy gdy został faktycznie poniesiony przez beneficjenta oraz beneficjent nie ma prawnej możliwości odzyskania podatku VAT, należałoby uznać, iż podatek VAT nie będzie wydatkiem kwalifikowanym - tzn. niemożliwy będzie zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w jakiejkolwiek formie - w tym projekcie, w części, w jakiej nabyte składniki majątku oraz nabyte towary i usługi, służyć będą czynnościom nieopodatkowanym podatkiem VAT.

Stowarzyszenie nie jest obecnie podatnikiem VAT, ale decyzję o rejestracji uzależnia m.in. od uzyskanej interpretacji w odpowiedzi na niniejszy wniosek o jej udzielenie.

Stowarzyszenie w przyszłości będzie w stanie wiarygodnie ustalić, jaka część nabywanych towarów i usług służy jego działalności opodatkowanej, a jaka nie.

Ponadto jak wskazał Wnioskodawca w piśmie z dnia 28 grudnia 2009r. Stowarzyszenie działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym, ustawy z dnia 8 marca 1998r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. - Prawo o stowarzyszeniach oraz uchwalonego i zarejestrowanego Statutu. Założycielami Stowarzyszenia były cztery samorządy: Miasto R, Miasto D, Miasto S i Powiat L. Obecnie trwa poszerzanie grona członków Stowarzyszenia. Obecnie jest 38 Samorządów. Proces poszerzania nadal trwa.

Podstawowym celem Stowarzyszenia jest: „wspierania idei samorządu terytorialnego oraz obrona wspólnych interesów podmiotów będących członkami Stowarzyszenia przez wspomaganie rozwoju komunikacji elektronicznej”. Cel ten chce osiągnąć poprzez: „budowę infrastruktury koniecznej do zapewnienia łączności radiowej pomiędzy członkami stowarzyszenia z dostępem do internetowej sieci szerokopasmowej”. Stowarzyszenie stara się pozyskać środki unijne w celu dofinansowania planowanej inwestycji. Działalność, obecna nie generuje żadnych obrotów, natomiast czy udostępnienie internetu własnym członkom będzie stanowiło obrót, jest to jedna z kwestii o jakiej rozstrzygniecie Wnioskodawca zwraca się z pytaniem w niniejszym wniosku.

Statut stowarzyszenia przewiduje następujące źródła finansowania:

*   składek członkowskich,
*   darowizn,
*   dotacji, grantów, subwencji itp.,
*   spadków i zapisów,
*   odsetek bankowych,
*   innych przewidzianych prawem źródeł,
*   wpływów z opłat za usługi,
*   dochodów z własnej działalności gospodarczej, które służą realizacji celów statutowych Stowarzyszenia. Na dzień dzisiejszy są to składki członkowskie.

Obecnie pobierane są składki członkowskie i przeznaczane na działalność bieżącą stowarzyszenia. Wysokość ich zależy od rodzaju samorządu i od liczebności mieszkańców obszaru obejmującego dany Samorząd. Na etapie inwestycji, gdy będą pozyskane środki pomocowe, składki członkowskie będą powiększone tak, aby zapewnić Stowarzyszeniu wymagany wkład własny do dofinansowywanego projektu. Składki ustala Walne Zebranie Członków.

Pewna część środków pozyskanych ze składek jest przeznaczana na potrzebne opracowania i analizy dotyczące przyszłej inwestycji, ale nie jest to jeszcze budowa sieci szerokopasmowej, a jedynie przygotowanie wstępnej dokumentacji wykorzystywanej na kolejnych etapach realizacji tego projektu.

Generalnie Stowarzyszenie będzie właścicielem wybudowanej infrastruktury teleinformatycznej i będzie ją wykorzystywać na dwa sposoby:

1.  niekomercyjne udostępniać będzie dostęp gminom - członkom stowarzyszenia,
2.  komercyjnie udostępniać dostęp innym podmiotom niż członkowie stowarzyszenia.

W tym drugim wypadku rozważa się wydzielenie w strukturze stowarzyszenia tzw. zakładu (podmiotu bez własnej osobowości prawnej, ale sporządzającego osobny bilans), który prowadziłby działalność gospodarczą. Wydzielenie takie przydatne byłoby między innymi ze względu na przejrzystość prowadzonej działalności i jej rozliczenie w rozumieniu podatkowym wobec fiskusa i ekonomicznym wobec członków stowarzyszenia.

Wybudowana infrastruktura teleinformatyczna nie będzie przekazana gminom - członkom stowarzyszenia. Właścicielem sieci pozostanie stowarzyszenie, nawet gdyby we własnej strukturze organizacyjnej wydzieliło tzw. zakład.

Wnioskodawca uważa, że udostępnienie internetu niekomercyjnie – gminom -członkom Stowarzyszenia obrotem nie jest i nie będzie. Członkowie płacą składki nie jako „opłatę” za internet, ale z powodu uczestniczenia w całokształcie działań stowarzyszenia. Natomiast komercyjne udostępnienie sieci innym podmiotom byłoby według Wnioskodawcy obrotem.

Udostępnienie członkom - gminom nie jest według Wnioskodawcy usługą. Natomiast udostępnienie komercyjne klasyfikowane będzie wg PKWiU 61.10.4 - Usługi udostępniania internetu świadczone przez telekomunikację stacjonarną; 61.20,4 - Usługi udostępniania internetu realizowane za pomocą sieci telekomunikacji ruchomej. Z pytaniem w tej sprawie Wnioskodawca nie zwracał się jak dotąd do Urzędu Statystycznego.

Wnioskodawca nie przewiduje wykorzystywania budowanej infrastruktury na etapie inwestycji w tym sensie, że nie będzie to możliwe z oczywistych względów technicznych. Podczas inwestycji sieć będzie tworzona i przygotowywana do oddania do użytku.

Według Wnioskodawcy udostępnienie dostępu do internetu członkom - gminom nie stanowi dostawy usługi, ale realizację celów statutowych. Dlatego Wnioskodawca nazywa to dostępem niekomercyjnym. Składki członkowskie pośrednio finansują przedsięwzięcie, ale nie należy ich utożsamiać z „zapłatą" za usługę.

Wnioskodawca wskazał, że formułując pytanie o „proporcje” chodzi mu o zastosowanie w jego sytuacji art. 90 ustawy o podatku ustawy o podatku od towarów i usług.

Wnioskodawca wskazał, że chodzi mu o metodę ustalenia proporcji związaną z zasadą proporcjonalnego odliczenia podatku naliczonego, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Między innymi dlatego rozważa wydzielenie w strukturze stowarzyszenia zakładu.

Pytanie zawarte we wniosku dotyczy wyłącznie projektu sieci szerokopasmowej, jej budowy i dostępu do niej. W pozostałym obszarze działalności Stowarzyszenia pytanie nie dotyczy.

Zgłaszając wątpliwości, Wnioskodawca zajął jednocześnie stanowisko w tej sprawie. Pytanie dotyczy realizowanego przedsięwzięcia - a w szczególności wydzielenia w strukturze organizacyjnej stowarzyszenia zakładu.

Wnioskodawca w pierwszym okresie przyjmuje proporcję wyliczoną szacunkowo, według prognozy uzgodnionej z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, w formie protokołu (art. 90 ust. 8 ustawy o VAT). Nie ma innej możliwości ustalenia proporcji, jak oparcie się na planie (biznes planie) projektu. Chodzi mu o uznanie za podstawę do ustalenia proporcji szacunkowej z uprawnionym organem według tej samej prognozy, która jest prognozą finansową opracowaną w załączeniu do wniosku o dotację. Wnioskodawca chciałby uzyskać „zgodność" tych dwóch dokumentów.

Prawo o stowarzyszeniach pozwala tworzyć tzw. zakłady. Wnioskodawcy chodzi o wydzielenie w strukturze stowarzyszenia jednostki organizacyjnej, która zajmie się działalnością komercyjną w takim znaczeniu, że niektóre operacje, mające charakter typowo gospodarczy wydzieli się tam w celu ich łatwiejszej kontroli i rozliczenia. Dochód z tej działalności podlegałby opodatkowaniu, o ile nie przekazano by go na cele statutowe. Jednostki takie wg ustawy o rachunkowości sporządzają samodzielnie bilans, który jest łączony z bilansem całego Stowarzyszenia.

Zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym, VAT i innych zgłasza się i rozlicza wg właściwego miejscowo Urzędu Skarbowego (jeśli nie jest to ten sam Urząd, który jest właściwy dla siedziby głównej stowarzyszenia). Właściwe w tym względzie są przepisy podatkowe. „Podmioty” takie nie mają własnej osobowości prawnej - jeśli kieruje nimi inna osoba niż Zarząd Stowarzyszenia udziela się takiej osobie odrębnych, stosownych pełnomocnictw. Zakład nie posiada „innego” NIP i „innego” REGON - aczkolwiek w aktualizacjach NIP , REGON i KRS Stowarzyszenia umieszcza się stosowną informację.

Stowarzyszenie nie tyle nie korzysta za „zwolnienia z VAT”, co nie musiało dotąd rejestrować się jako czynny podatnik VAT, zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy niekomercyjne udostępnienie dostępu do internetu - polegające m.in. na włączeniu gmin - członków stowarzyszenia w budowaną infrastrukturę sieci szerokopasmowej - wynikające wprost z celów statutowych Stowarzyszenia (rozwój cyfrowy gmin i regionu) podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?

Zdaniem Wnioskodawcy, niekomercyjne udostępnienie internetu członkom Stowarzyszenia, będące realizacją celów statutowych Stowarzyszenia nie jest dostawą towarów i usług, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

*   przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
*   zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
*   świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 2 ustawy, nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 79, poz. 885 ze zm.) stowarzyszenie, które zamierza tworzyć terenowe jednostki organizacyjne, jest obowiązane określić w statucie strukturę organizacyjną i zasady tworzenia tych jednostek.

W myśl art. 33 majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej.

Stosownie do art. 34 stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków.

Natomiast jak stanowi art. 35 ustawy stowarzyszenie może otrzymywać dotację według zasad określonych w odrębnych przepisach.

Z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Stowarzyszenie realizuje projekt budowy sieci szerokopasmowej.

W projekcie, w jego pierwszej fazie zakłada się nabycie składników majątkowych składających się na infrastrukturę teleinformatyczną częściowo przygotowaną do świadczenia usług telekomunikacyjnych.

W drugiej fazie projektu ów zespół składników majątkowych zostanie wykorzystany do udostępniania sieci innym operatorom oraz jednostkom samorządu terytorialnego.

Zatem składniki majątkowe wytworzone w fazie inwestycyjnej projektu będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych polegających na udostępnianiu sieci innym podmiotom.

Sprzedaż usług telekomunikacyjnych nie jest głównym celem Stowarzyszenia, niemniej z powodów ekonomicznych przewiduje się taką konieczność w celu uzyskiwania dodatkowych przychodów na pokrycie kosztów działalności statutowej.

Stowarzyszenie nie jest obecnie podatnikiem VAT, ale decyzję o rejestracji uzależnia m.in. od uzyskanej interpretacji w odpowiedzi na niniejszy wniosek o jej udzielenie.

Stowarzyszenie działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym, ustawy z dnia 8 marca 1998r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. - Prawo o stowarzyszeniach oraz uchwalonego i zarejestrowanego Statutu. Założycielami Stowarzyszenia były cztery samorządy: Miasto R, Miasto D, Miasto S i Powiat L. Obecnie trwa poszerzanie grona członków Stowarzyszenia. Obecnie jest 38 Samorządów. Proces poszerzania nadal trwa.

Podstawowym celem Stowarzyszenia jest: „wspierania idei samorządu terytorialnego oraz obrona wspólnych interesów podmiotów będących członkami Stowarzyszenia przez wspomaganie rozwoju komunikacji elektronicznej”.

Cel ten Stowarzyszenie chce osiągnąć poprzez: „budowę infrastruktury koniecznej do zapewnienia łączności radiowej pomiędzy członkami stowarzyszenia z dostępem do internetowej sieci szerokopasmowej”.

Statut stowarzyszenia przewiduje następujące źródła finansowania:

*   składek członkowskich,
*   darowizn,
*   dotacji, grantów, subwencji itp.,
*   spadków i zapisów,
*   odsetek bankowych,
*   innych przewidzianych prawem źródeł,
*   wpływów z opłat za usługi,
*   dochodów z własnej działalności gospodarczej, które służą realizacji celów statutowych Stowarzyszenia. Na dzień dzisiejszy są to składki członkowskie.

Obecnie pobierane są składki członkowskie i przeznaczane na działalność bieżącą stowarzyszenia. Wysokość ich zależy od rodzaju samorządu i od liczebności mieszkańców obszaru obejmującego dany Samorząd. Na etapie inwestycji, gdy będą pozyskane środki pomocowe, składki członkowskie będą powiększone tak, aby zapewnić Stowarzyszeniu wymagany wkład własny do dofinansowywanego projektu. Składki ustala Walne Zebranie Członków.

Stowarzyszenie będzie wykorzystywać wybudowaną infrastrukturę teleinformatyczną do:

1.  niekomercyjnego udostępniania dostępu gminom - członkom stowarzyszenia,
2.  komercyjnego udostępniania dostępu innym podmiotom niż członkowie stowarzyszenia.

Właścicielem sieci pozostanie stowarzyszenie. Wnioskodawca uważa, że udostępnienie internetu niekomercyjnie – gminom - członkom Stowarzyszenia obrotem nie jest i nie będzie. Członkowie płacą składki nie jako „opłatę” za internet, ale z powodu uczestniczenia w całokształcie działań stowarzyszenia.

Udostępnienie członkom - gminom nie jest według Wnioskodawcy usługą. Natomiast udostępnienie komercyjne klasyfikowane będzie wg PKWiU 61.10.4 - Usługi udostępniania internetu świadczone przez telekomunikację stacjonarną; 61.20,4 - Usługi udostępniania internetu realizowane za pomocą sieci telekomunikacji ruchomej.

Według Wnioskodawcy udostępnienie dostępu do internetu członkom - gminom nie stanowi dostawy usługi, ale realizację celów statutowych. Dlatego Wnioskodawca nazywa to dostępem niekomercyjnym. Składki członkowskie pośrednio finansują przedsięwzięcie, ale nie należy ich utożsamiać z „zapłatą" za usługę.

Zdaniem tut. organu, w przedmiotowej sprawie nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wnioskodawcy, iż wykonywane przez niego czynności nie stanowią odpłatnego świadczenia usługi. Z opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego w sprawie wynika, iż finansowanie działalności statutowej Stowarzyszenia odbywa się ze składek członkowskich. Ponadto na etapie inwestycji przedmiotowe składki członkowskie zostaną odpowiednio powiększone aby zapewnić zgromadzenie wymaganego wkładu własnego do projektu. Skoro zatem składki przeznaczane są na pokrycie kosztów realizacji usługi udostępniania internetu to zostaje spełniona przesłanka odpłatności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT usługa taka podlega więc opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Składka członkowska wynika z faktu przystąpienia do Stowarzyszenia i jest jedynie związana z pozostawaniem jego członkiem. Nie może natomiast być kwalifikowana jako składka członkowska opłata za przyszłe korzystanie z konkretnej rzeczy. Zatem w przypadku gdy składki członkowskie są odpłatnością za dostawę towarów lub usługi świadczone przez Stowarzyszenie na rzecz jego członków podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż stanowią wówczas opłatę za korzystanie z konkretnej rzeczy. Jeżeli natomiast taki bezpośredni związek nie istnieje a składki członkowskie przeznaczone są na potrzeby związane z utrzymaniem samego Stowarzyszenia, z jego bieżącą działalnością i realizowaniem jego celów statutowych – wówczas nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jak już wcześniej wspomniano w przedmiotowej sytuacji składkę członkowską wpłaconą przez członków Stowarzyszenia na rzecz Stowarzyszenia potraktować należy jako zapłatę za określone świadczenie (usługę). Istnieje bowiem bezpośredni związek pomiędzy wpłacaną składką a otrzymywanym świadczeniem (uzyskaniem dostępu do internetu), które przynosi bezpośrednie korzyści otrzymującemu je członkowi Stowarzyszenia. Zatem składki członkowskie dotyczących wydatków przeznaczonych na realizację na rzecz członków usług dostępu do internetu podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Bowiem w części, w której wpłacane składki członkowskie dotyczą świadczonych przez Stowarzyszenie usług niekomercyjnego udostępniania internetu członkom Stowarzyszenia mamy do czynienia z zapłatą za świadczone usługi, co skutkuje koniecznością opodatkowania tych składek podatkiem od towarów i usług.

Z powołanego wyżej przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT wynika, iż pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pojęcie usługi według ustawy o podatku od towarów i usług jest bowiem szersze od definicji usługi w rozumieniu klasyfikacji statystycznych. Oznacza to, że w definicji tej mieszczą się również określone zachowania, które nie zostały sklasyfikowane w PKWiU, o której mowa w art. 8 ust. 3 ustawy. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, za które wypłacane jest wynagrodzenie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Inne podejście do tego tematu (a więc uznanie, że w sytuacji świadczenia usług na rzecz swojego członka nie mamy do czynienia z odpłatnym świadczeniem usług podlegających opodatkowaniu) mogłoby prowadzić do sytuacji, w której każdy usługodawca mógłby uniknąć płacenia podatku VAT poprzez zastosowanie opłat kompleksowych, a w ten sposób pominąć zasady opodatkowania stanowiące podstawę systemu VAT stworzonego przez VI Dyrektywę.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a i c 112 Dyrektywy stanowiącej podstawę wspólnotowego systemu podatku VAT (poprzednio art. 2 (1) VI Dyrektywy) opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego dokonywane przez podatnika działającego w takim charakterze oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.

Ww. przezpis należy interpretować w ten sposób, że opłaty członkowskie wnoszone przez członków stowarzyszenia mogą stanowić wynagrodzenie za usługi świadczone przez to stowarzyszenie, nawet jeżeli członkowie stowarzyszenia którzy korzystają, nie korzystają albo korzystają nieregularnie z dostępu do internetu muszą i tak opłacać składki członkowskie (W wyroku z dnia 21 marca 2002r. w sprawie C-174/00 Kennemer Golf and Country Club, ETS stwierdził, że roczne składki członkowskie członków związku sportowego mogą stanowić wynagrodzenie z tytułu usług świadczonych przez związek, mimo iż członkowie niekorzystający lub niekorzystający regularnie z obiektów i urządzeń związku są w dalszym ciągu zobowiązani do uiszczania rocznych składek członkowskich).

Jak wynika z treści wniosku udostępnienie internetu nie jest uzależnione od wniesienia konkretnej składki, również wysokość składki nie jest uzależniona od tego czy członek stowarzyszenia będzie korzystał z usługi dostępu do Internetu (wysokość składki jest uzależniona od rodzaju samorządu, jego liczebności). Zauważyć tutaj należy, że sam fakt udostępnienia możliwości korzystania z dostępu do internetu, a więc nie tylko korzystanie z usługi ale jej udostępnienie, w zamian za świadczenie pieniężne jakim jest składka jest utożsamiane w świetle przepisów o VAT ze świadczeniem usługi, podlegając tym samym opodatkowaniu.

Usługą jest bowiem również gotowość do wyświadczenia usługi. Nawet jeśli klient płaci zryczałtowane wynagrodzenie i w praktyce ani razu nie skorzysta w danym okresie z usługi, to w okresie tym posiada prawo do skorzystania z usługi. Takie prawo również jest usługą podlegającą opodatkowaniu. W takim bowiem przypadku występuje świadczenie (prawo do korzystania z dostępu do internetu) w zamian za wynagrodzenie (składki członkowskie). Tę sytuację należy odróżnić od przypadków, gdy pomimo dokonania płatności nie wystąpiło świadczenie bezpośrednio z nią związane, które to nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zgodnie z art. 132 ust. 1 lit. f Dyrektywy zwolnione z VAT bez prawa do odliczenia jest świadczenie usług oraz dostawa towarów ściśle z tymi usługami związanych, wykonywane w zbiorowym interesie swych członków w zamian za ustaloną składkę członkowską. Ideą wprowadzenia tego zwolnienia było umożliwienie korzystania ze zwolnienia od VAT organizacjom (np. stowarzyszeniom, związkom zawodowym, organizacjom branżowym) wykonującym czynności na rzecz swoich członków w ramach swych statutowych zadań i w związku ze składką uiszczaną przez członków tych organizacji. Natura usług świadczonych przez takie organizacje (ewentualnie dostawa towarów ściśle z tymi usługami związanych) może przemawiać za ich opodatkowaniem. Przykładowo, usługi doradcze, konsultingowe, wsparcia prawnego świadczone często przez stowarzyszenia czy inne organizacje na rzecz swoich członków zasadniczo byłyby opodatkowane VAT, zazwyczaj stawką podstawową. Jednakże ze względu na to, iż usługi są świadczone przez organizacje na rzecz swoich członków nie stanowią one działań konkurencyjnych w stosunku do podmiotów świadczących powyższe usługi w obrocie gospodarczym, z przyczyn tych prawodawca wspólnotowy postanowił zwolnić z opodatkowania świadczenie usługi i dostawę towarów ściśle z tym świadczeniem związaną wykonywane przez różne podmioty na rzecz swoich członków, w sytuacji gdy wynagrodzeniem świadczącego jest składka członkowska.

Zakres zwolnienia ograniczony jest do organizacji nienastawionych na osiąganie zysku, mających cele natury politycznej, związkowej, religijnej, patriotycznej, filozoficznej, filantropijnej lub obywatelskiej. Stowarzyszenie jest tworzone po to, by realizować określone cele, jego członkowie płacą składki tworzące majątek stowarzyszenia, z którego finansowana jest realizacja tych celów i zasadnie oczekują, że działanie stowarzyszenia przyniesie korzyść, dla uzyskania której zostało ono założone. Jednak chodzi o to by nastąpiła tu realizacja celów statutowych, a więc takich które nie mogą być świadczone na rzecz innych podmiotów i nie dochodziło do naruszenia konkurencyjności i równości powszechności opodatkowania (w przedmiotowej sprawie Wnioskodawca planuje oprócz niekomercyjnego udostępnienia internetu swoim członkom udostępnić internet komercyjnie innym podmiotom).

W przedmiotowej sprawie finansowanie działalności statutowej Stowarzyszenia pokrywane jest ze składek członkowskich. Skoro zatem składki przeznaczane są na pokrycie kosztów dostępu do internetu można mówić tutaj o odpłatnym świadczeniu usług. Sama okoliczność, że Stowarzyszenie z czynności niekomercyjnego udostępnienia internetu swoim członkom, czyni swój cel statutowy nie może przesądzać o zwolnieniu tej czynności z opodatkowania. Dla oceny charakteru dokonywanych przez członków Stowarzyszenia wpłat istotne są nie tylko zapisy statutowe, ale też rzeczywiste relacje między tymi wpłatami, a działaniami Stowarzyszenia. Czynnikiem decydującym o tym, że mamy do czynienia z wynagrodzeniem za dokonanie dostawy towarów lub świadczenie usługi (a nie tylko z przekazanym świadczeniem pieniężnym) jest określenie, czy wynagrodzenie było należne z tytułu danego świadczenia. Dlatego należy ustalić, czy pomiędzy otrzymaną zapłatą a wykonanym świadczeniem (dostawą towarów lub wykonaną usługą) istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Zwrócić również należy uwagę, iż świadczone przez Stowarzyszenie usługi w zakresie udostępniania dostępu do internetu członkom Stowarzyszenia nie mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1, w związku z poz. 10 załącznika nr 4 do ustawy. Z cytowanego wyżej przepisu wynika bowiem, iż czynności realizowane przez organizacje członkowskie korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług wyłącznie pod warunkiem, że mieszczą się w zakresie działalności statutowej oraz są czynnościami polegającymi na świadczeniu usług zaliczanych wyłącznie do grupowania PKWiU 91, które nie są odrębnie klasyfikowane w innym grupowaniu PKWiU.

Usługi świadczone przez Stowarzyszenie polegające na niekomercyjnym udostępnieniu internetu członkom Stowarzyszenia nie korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, jako usługi świadczone przez organizacje członkowskie w związku ze składką uiszczaną przez członków tych organizacji. W przedmiotowej sprawie bowiem występuje bezpośredni związek z opłatą ponoszoną przez członków Stowarzyszenia za dostarczoną usługę dostępu do internetu, a wartością otrzymanych przez nich świadczeń co wyklucza uznanie tej opłaty za składkę członkowską. W konsekwencji opłata ta nie może zostać uznana za składkę do wnoszenia której zobowiązani są członkowie Stowarzyszenia, która wynika z przystąpienia do Stowarzyszenia i przeznaczona jest na potrzeby związane z utrzymaniem Stowarzyszenia i zrealizowaniem celów statutowych.

Podsumowując należy stwierdzić, że będąca przedmiotem wniosku czynność niekomercyjnego udostępnienia internetu członkom Stowarzyszenia - gminom jest usługą, która podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Mając na uwadze powyższe, stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym „niekomercyjne udostępnienie internetu członkom Stowarzyszenia, będące realizacją celów statutowych Stowarzyszenia nie jest dostawą towarów i usług, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem”, należy uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a 43-300 Bielsko-Biała.