Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/4511-110/15/MM
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-04-29
Teza: Czy w zaistniałej sytuacji Wnioskodawczyni ma prawo do odliczenia w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2014 r. ulgi na małoletnie dzieci przebywające od dnia 27 grudnia 2012 r. w jej rodzinie na podstawie zawartej z Prezydentem Miasta … umowy o prowadzenie Rodzinnego Domu Dziecka, której celem jest zapewnienie całodobowej opieki i wychowania dzieciom umieszczonym w Rodzinnym Domu Dziecka jako zastępczej pieczy rodzinnej?
Słowa kluczowe: dom-dom dziecka; małoletni; ulga-ulga prorodzinna
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 6

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z dnia 30 stycznia 2015 r. (data wpływu 3 lutego 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości skorzystania z odliczeń od podatku w ramach tzw. ulgi prorodzinnej – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 3 lutego 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości skorzystania z odliczeń od podatku w ramach tzw. ulgi prorodzinnej.

We wniosku tym przedstawiono następujące zdarzenia przyszłe:

W wyniku wejścia w życie nowej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nastąpiły zasadnicze zmiany w pieczy zastępczej, która może być sprawowana w formie rodzinnej i instytucjonalnej (art. 34 ww. ustawy).

Przed wprowadzeniem tej ustawy rodzinne domy dziecka funkcjonowały jako placówki opiekuńczo-wychowawcze, typu rodzinnego (instytucja). Obecnie na mocy art. 229 ust. 6 ww. ustawy, każdy dyrektor rodzinnego domu dziecka miał możliwość przekształcenia się z instytucji (placówka opiekuńczo-wychowawcza typu rodzinnego) na formę rodzinnej pieczy zastępczej (rodzinny dom dziecka).

W związku z powyższym Wnioskodawczyni wraz z mężem w dniu 27 grudnia 2012 r. zawarli z Prezydentem Miasta … Umowę nr 1/2012 o prowadzeniu Rodzinnego Domu Dziecka, która w § 2 ust. 2 określiła, że w Rodzinnym Domu Dziecka w dniu zawarcia umowy umieszczonych jest 6 dzieci. Wnioskodawczyni sprawowała funkcję Dyrektora - Wychowawcy Rodzinnego Domu Dziecka nr 11 w …, który to stosunek pracy został rozwiązany w dniu 31 grudnia 2012 r. pismem Prezydenta ….

Wnioskodawczyni wraz z mężem, pismami z dnia 31 grudnia 2012 r. wystąpili do Sądów Rodzinnych o zmianę postanowień w kwestii formy ograniczenia władzy rodzicielskiej w stosunku do umieszczonych pod ich opieką dzieci. W rezultacie postanowieniami z dnia 8 maja 2013 r. Sąd Rejonowy w … VIII Zamiejscowy Wydział Rodzinny i Nieletnich z siedzibą w …, w stosunku do trójki dzieci, określił zmianę ograniczenia władzy rodzicielskiej poprzez umieszczenie małoletnich w rodzinnym domu dziecka. W stosunku do pozostałej trójki dzieci Sąd Rejonowy … VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich, pismem z dnia 1 lutego 2013 r., sygnatura L.dz. 55/13 stwierdził, że „zmiana nazwy placówki ma charakter administracyjny i nie ma podstaw do zmiany orzeczenia w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Dotychczasowe orzeczenie na tej podstawie nie podlega zmianie.”

Znajdujące się pod opieką Wnioskodawczyni dzieci nie otrzymywały zasiłków pielęgnacyjnych ani renty socjalnej, a Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej i rozlicza się z podatków jako osoba fizyczna. Wniosek dotyczy dzieci małoletnich.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w zaistniałej sytuacji Wnioskodawczyni ma prawo do odliczenia w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2014 r. ulgi na małoletnie dzieci przebywające od dnia 27 grudnia 2012 r. w jej rodzinie na podstawie zawartej z Prezydentem Miasta Szczecina umowy o prowadzenie Rodzinnego Domu Dziecka, której celem jest zapewnienie całodobowej opieki i wychowania dzieciom umieszczonym w Rodzinnym Domu Dziecka jako zastępczej pieczy rodzinnej?

Zdaniem Wnioskodawczyni, zgodnie z art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27 pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:

1.  wykonywał władzę rodzicielską,
2.  pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,
3.  sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

W myśl art. 27f ust. 3 ww. ustawy, odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję lub sprawował opiekę, o której mowa w ust. 1, w stosunku do trojga i więcej małoletnich dzieci – kwota stanowiąca:

1.  1/16 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1 odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
2.  1/4 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, na trzecie dziecko,
3.  1/3 zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, na czwarte i każde kolejne dziecko.

Na mocy art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej.

Według art. 27f ust. 5 ww. ustawy, odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów – imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczeń, w szczególności:

1.  odpis aktu urodzenia dziecka;
2.  zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
3.  odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;
4.  zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.

Natomiast przepisy dotyczące funkcjonowania rodziny zastępczej zostały zawarte w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Zgodnie z art. 34 ww. ustawy, piecza zastępcza sprawowana jest w formie:

1.  rodzinnej,
2.  instytucjonalnej.

W myśl art. 39 ust. 1 ww. ustawy, formami rodzinnej pieczy zastępczej są:

1.  rodzina zastępcza,
    1.  spokrewniona,
    2.  niezawodowa,
    3.  zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna,
2.  rodzinny dom dziecka.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że od 27 grudnia 2012 r. w rodzinnym domu dziecka - jako formie pieczy zastępczej – na podstawie umowy cywilnoprawnej określonej w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przebywa sześcioro dzieci.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny i przytoczone przepisy prawa Wnioskodawczyni stwierdza, że ma prawo do odliczenia w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2014 r. ulgi na dzieci przebywające w jej rodzinie na podstawie umowy nr 1/2012 z Prezydentem Miasta …, o prowadzenie Rodzinnego Domu Dziecka.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w zakresie możliwości skorzystania z odliczeń w ramach ulgi prorodzinnej– jest nieprawidłowe.

W myśl art. 27f ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:

1.  wykonywał władzę rodzicielską;
2.  pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
3.  sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Zgodnie z art. 27f ust. 2 ustawy, w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1644) i mającym zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2014 r., odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do:

1.  jednego małoletniego dziecka - kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika:
    1.  pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112.000 zł,
    2.  niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56.000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2.  dwojga małoletnich dzieci - kwota 92,67 zł na każde dziecko;
3.  trojga i więcej małoletnich dzieci - kwota:
    1.  92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
    2.  166,67 zł na trzecie dziecko,
    3.  225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.

Zgodnie z art. 27f ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za dochody, o których mowa w ust. 2 pkt 1, uważa się dochody uzyskane łącznie w danym roku podatkowym, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30b i art. 30c, pomniejszone o kwotę składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 2a.

Odliczenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lub 3, przysługuje podatnikowi określonemu w ust. 1, który co najmniej przez jeden dzień roku podatkowego wykonywał władzę, pełnił funkcję lub sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do więcej niż jednego dziecka (art. 27f ust. 2b ww. ustawy).

W myśl art. 27f ust. 2c ustawy, odliczenie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko:

1.  na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych,
2.  wstąpiło w związek małżeński.

W przypadku, gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza, pełniona funkcja lub sprawowana opieka, o których mowa w ust. 1, każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty obliczonej zgodnie z ust. 2 za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem (art. 27f ust. 3 ustawy).

Z przepisu art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej.

Według art. 27f ust. 5 ww. ustawy, odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności:

1.  odpis aktu urodzenia dziecka;
2.  zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
3.  odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;
4.  zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.

Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, w wyniku wejścia w życie nowej ustawy (z dnia 9 czerwca 2011 r. ) o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nastąpiły zasadnicze zmiany w pieczy zastępczej, która może być sprawowana w formie rodzinnej i instytucjonalnej (art. 34 ww. ustawy).

Przed wprowadzeniem tej ustawy rodzinne domy dziecka funkcjonowały jako placówki opiekuńczo-wychowawcze, typu rodzinnego (instytucja). Obecnie na mocy art. 229 ust. 6 ww. ustawy, każdy dyrektor rodzinnego domu dziecka miał możliwość przekształcenia się z instytucji (placówka opiekuńczo-wychowawcza typu rodzinnego) na formę rodzinnej pieczy zastępczej (rodzinny dom dziecka).

W związku z powyższym Wnioskodawczyni wraz z mężem w dniu 27 grudnia 2012 r. zawarli z Prezydentem Miasta … Umowę nr 1/2012 o prowadzeniu Rodzinnego Domu Dziecka, która w § 2 ust. 2 określiła, że w Rodzinnym Domu Dziecka w dniu zawarcia umowy umieszczonych jest 6 dzieci. Wnioskodawczyni sprawowała funkcję Dyrektora - Wychowawcy Rodzinnego Domu Dziecka nr 11 w …, który to stosunek pracy został rozwiązany w dniu 31 grudnia 2012 r. pismem Prezydenta ….

Wnioskodawczyni wraz z mężem, pismami z dnia 31 grudnia 2012 r. wystąpili do Sądów Rodzinnych o zmianę postanowień w kwestii formy ograniczenia władzy rodzicielskiej w stosunku do umieszczonych pod ich opieką dzieci. W rezultacie postanowieniami z dnia 8 maja 2013 r. Sąd Rejonowy w … VIII Zamiejscowy Wydział Rodzinny i Nieletnich z siedzibą w …, w stosunku do trójki dzieci, określił zmianę ograniczenia władzy rodzicielskiej poprzez umieszczenie małoletnich w rodzinnym domu dziecka. W stosunku do pozostałej trójki dzieci Sąd Rejonowy … VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich, pismem z dnia 1 lutego 2013 r., sygnatura L.dz. 55/13 stwierdził, że „zmiana nazwy placówki ma charakter administracyjny i nie ma podstaw do zmiany orzeczenia w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Dotychczasowe orzeczenie na tej podstawie nie podlega zmianie.”

Znajdujące się pod opieką Wnioskodawczyni dzieci nie otrzymywały zasiłków pielęgnacyjnych ani renty socjalnej, a Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej i rozlicza się z podatków jako osoba fizyczna. Wniosek dotyczy dzieci małoletnich.

Biorąc pod uwagę powołane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdzić należy, że podatnikowi – w sytuacji gdy nie jest rodzicem dziecka – przysługuje prawo do omawianej ulgi prorodzinnej tylko w sytuacji, gdy pełni funkcję opiekuna prawnego dziecka, które z nim zamieszkuje lub sprawuje opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej.

Kwestie opieki prawnej nad małoletnimi regulują przepisy ustawy z dnia 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.). Zgodnie z art. 145 § 2 ww. Kodeksu, opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny po temu powód. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego (art. 155 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Natomiast przepisy dotyczące funkcjonowania rodziny zastępczej zostały zawarte w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 332).

Stosownie do art. 34 ww. ustawy, piecza zastępcza jest sprawowana w formie:

1.  rodzinnej;
2.  instytucjonalnej.

Natomiast w myśl art. 39 ust. 1 ww. ustawy, formami rodzinnej pieczy zastępczej są:

1.  rodzina zastępcza:
    1.  spokrewniona,
    2.  niezawodowa,
    3.  zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna;
2.  rodzinny dom dziecka.

Ustawodawca w art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dał podatnikowi prawo do odliczenia ulgi na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym sprawował opiekę poprzez pełnienie rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem Wnioskodawczyni, że sprawowanie pieczy zastępczej w formie Rodzinnego Domu Dziecka daje prawo do zastosowania ww. ulgi. Z przepisu art. 39 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wynika jednoznacznie, że rodziną zastępczą może być: rodzina spokrewniona, rodzina niezawodowa oraz rodzina zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna. Tym samym rodzinnego domu dziecka – wbrew sugestii Wnioskodawczyni - nie sposób utożsamiać z rodziną zastępczą, o której mowa w art. 27f ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem sam fakt przebywania dzieci w Rodzinnym Domu Dziecka nie daje Wnioskodawczyni podstaw do zastosowania odliczeń w ramach ww. ulgi.

Końcowo wskazać należy, że Wnioskodawczyni mogłaby skorzystać z odliczeń w ramach ulgi prorodzinnej tylko wówczas, gdyby pełniła funkcję opiekuna prawnego w stosunku do dzieci z nią zamieszkujących w Rodzinnym Domu Dziecka.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecinie po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.