Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/415-462/10/IB
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2010-08-05
Teza: Czy płatnik działał zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz czy odsetki od odszkodowania są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych?
Słowa kluczowe: odsetki; odszkodowania; ugody-ugoda sądowa; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 30 kwietnia 2010 r. (data wpływu 4 maja 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania:

*   kwoty odszkodowania (należności głównej) - **jest nieprawidłowe;**
*   odsetek - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 4 maja 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia przedmiotowego.

Wezwaniem z dnia 21 lipca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy zwrócił się o wyczerpujące przedstawienie zaistniałego stanu faktycznego.

Pismem z dnia 27 lipca 2010 r. (data wpływu 2 sierpnia 2010 r.) uzupełniono wniosek w ww. zakresie.

W przedmiotowym wniosku oraz jego uzupełnieniu przedstawiony następujący stan faktyczny.

Przy wypłacie odszkodowania płatnik – w opinii Wnioskodawcy – niezasadnie pobrał zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Podstawą wypłaty odszkodowania był wyrok Sądu Okręgowego. Pracodawca (płatnik) złożył oświadczenie woli Wnioskodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę na podstawie art. 52 Kodeksu pracy. Wnioskodawca odwołał się od decyzji pracodawcy. Sąd Rejonowy na podstawie przepisu art. 58 Kodeksu pracy zasądził odszkodowanie. W oparciu o ww. wyrok Sądu Rejonowego stwierdzający, iż rozwiązanie umowy o pracę było niezasadne Wnioskodawca wytoczył powództwo przez Sądem Rejonowym o odszkodowanie. Podstawą powództwa było nienależne rozwiązanie umowy o pracę przez pracodawcę. Wysokość odszkodowania Wnioskodawca oparł o art. 16 umowy społecznej. Sąd Okręgowy wydał wyrok korzystny dla Wnioskodawcy. Od ww. wyroku odwołał się pozwany. Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok w mocy.

W uzupełnieniu wniosku podano, iż art. 16 umowy społecznej dotyczył obowiązku wypłacenia przez pracodawcę odszkodowania w wysokości stanowiącej iloczyn miesięcy kalendarzowych pozostałych do końca okresu gwarancyjnego liczonych od dnia rozwiązania umowy o pracę oraz wynagrodzenia miesięcznego pracownika ustalonego na dzień rozwiązania stosunku pracy według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu jak za urlop wypoczynkowy. Postanowienia art. 16 były związane ze 120 miesięczną gwarancją zatrudnienia – szczególną ochroną stosunku pracy. W umowie określono, że pracownikowi przysługuje odszkodowanie, a nie roszczenie o odszkodowanie.

Umowa stanowi o wypłacie ww. świadczeń w terminie nie późniejszym niż 30 dni od daty ustania stosunku pracy.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. odsetki ustawowe zasądził od dnia 11 stycznia 2009 r. tj. od daty wynikającej z przedsądowego wezwania do zapłaty skierowanego przez pracownika do byłego pracodawcy.

Odsetki zostały wypłacone zgodnie z wyrokiem, w uzasadnieniu sąd podał, iż żądanie ich zapłaty jest uzasadnione treścią art. 16 ust. 4 umowy społecznej w związku ze wspomnianym wyżej wezwaniem do zapłaty. Wnioskodawca zwraca uwagę, że stosunek pracy ustał w dniu 17 maja 2007 r., nie dochodził więc całości odsetek należnych w myśl umowy społecznej.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy płatnik działał zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz czy odsetki od ww. odszkodowania są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawcy płatnik pobrał zaliczkę na podatek dochodowy od powyższego odszkodowania bez podstawy prawnej. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 22 października 1992 r. sygn. akt III ARN 50/92) fundamentalną zasadą prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym jest to, że zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca.

Ww. stan faktyczny Wnioskodawcy nie wypełnia przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy – otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie nie wynika wprost z przepisów odrębnych ustawy lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie przepisów tych ustaw. Przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie wyroku Sądu Okręgowego, wobec czego – zdaniem Wnioskodawcy – jest zwolnione z opodatkowania na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy. Natomiast odsetki od ww. odszkodowania są zwolnione od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe w części dotyczącej zwolnienia z opodatkowania kwoty odszkodowania (należności głównej) oraz za prawidłowe w części dotyczącej zwolnienia z opodatkowania odsetek.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W przepisie art. 10 ust. 1 wymienionej ustawy został zawarty katalog źródeł przychodów, w którym w pkt 1 wymieniono m.in.: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, pracę nakładczą, emeryturę lub rentę.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyte w tym przepisie sformułowanie „w szczególności” oznacza, iż przepis zawiera tylko przykładowe wyliczenie przychodów, ze stosunku pracy, za które uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne dokonane przez pracodawcę.

Zgodnie z art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zwane dalej "zakładami pracy", są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Natomiast w przypadku gdy wysokość lub zasady ustalania odszkodowania nie wynikają wprost z odrębnych ustaw lub aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych odrębnych ustaw, a podstawą ich otrzymania jest wyrok lub ugoda sądowa, wówczas odszkodowanie takie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a i b ustawy.

Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 3b cytowanej ustawy wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie więc niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych wyżej przesłanek.

Stosownie natomiast do art. 21 ust. 1 pkt 95 cytowanej ustawy wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego Wnioskodawca otrzymał, na mocy wyroku sądowego, odszkodowanie na podstawie art. 16 ust. 1 Umowy Społecznej tj. zapisu umowy, który dotyczył obowiązku wypłaty przez pracodawcę odszkodowania w wysokości stanowiącej iloczyn miesięcy kalendarzowych pozostałych do końca okresu gwarancyjnego liczonych od dnia rozwiązania umowy o pracę oraz wynagrodzenia miesięcznego pracownika ustalonego na dzień rozwiązania stosunku pracy według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu jak za urlop wypoczynkowy. Postanowienia art. 16 były związane ze 120 miesięczną gwarancją zatrudnienia – szczególną ochroną stosunku pracy. W ww. umowie określono, że pracownikowi przysługuje odszkodowanie, a nie roszczenie o odszkodowanie. Umowa stanowi o wypłacie ww. świadczeń w terminie nie późniejszym niż 30 dni od daty ustania stosunku pracy.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. zasądził odsetki ustawowe od dnia 11 stycznia 2009 r. tj. od daty wynikającej z przedsądowego wezwania do zapłaty skierowanego przez pracownika do byłego pracodawcy.

Odsetki zostały wypłacone zgodnie z wyrokiem, w uzasadnieniu którego sąd podał, iż żądanie ich zapłaty jest uzasadnione treścią art. 16 ust. 4 umowy społecznej w związku ze wspomnianym wyżej wezwaniem do zapłaty.

Umowa Społeczna jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) i kształtuje nową treść indywidualnych stosunków pracy, z których pracownicy mogą wywodzić ewentualne roszczenia.

Niemniej jednak na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ze zwolnienia korzystają tylko te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zasądzone należności z tytułu naruszenia gwarancji zatrudnienia nie są odszkodowaniem zwolnionym na podstawie tego przepisu, ponieważ stanowią wypłatę pieniężną, której podstawą prawną są postanowienia Umowy Społecznej nie posiadającej rangi ustawy lub przepisu wykonawczego wydanego na podstawie ustawy.

Poza tym, otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie należy rozpatrywać w kontekście wyłączenia jakie ustawodawca zawarł w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) ustawy. W podanym przepisie ustawodawca zawarł regulację, mocą której nie korzystają ze zwolnienia od opodatkowania odszkodowania dotyczące korzyści, które pracownik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W przedstawionym stanie faktycznym, szkodą była niewątpliwie utrata spodziewanych zarobków spowodowana rozwiązaniem umowy o pracę przed upływem okresu gwarancyjnego określonego w Umowie Społecznej. Zatem wypłacone pracownikowi odszkodowanie dotyczy korzyści, które pracownik mógłby osiągnąć (w postaci wynagrodzenia za pracę), w przypadku gdyby nie doszło do rozwiązania umowy o pracę przed upływem okresu zawartego w gwarancji zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe, otrzymana przez Wnioskodawcę kwota należności głównej odszkodowania zasądzonego wyrokiem sądu na podstawie postanowień Umowy Społecznej podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Przy wypłacie ww. świadczenia płatnik tj. były pracodawca zasadnie pobrał zatem zaliczkę na podatek dochodowy.

Z treści cytowanego powyżej art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy wynika natomiast, że zwolnienie wskazane w tym przepisie obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie następujące warunki:

1.  świadczenia, od których są naliczane – zaliczone zostały do określonego źródła przychodu,
2.  przysługują z tytułu nieterminowej wypłaty tych świadczeń.

Jak wskazano powyżej Umowa Społeczna jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 ustawy Kodeks pracy i kształtuje treść indywidualnych stosunków pracy, z których pracownicy mogą wywodzić ewentualne roszczenia.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zasądzone odszkodowanie z tytułu naruszenia Umowy Społecznej stanowi wypłatę pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy, której podstawą prawną są postanowienia Umowy Społecznej nieposiadającej rangi ustawy. Natomiast sposób i termin wypłacenia pracownikowi odszkodowania jest uregulowany postanowieniami Umowy Społecznej.

Jak wynika z treści wniosku oraz jego uzupełnienia, pracodawca odmówił wypłaty należnego na podstawie zapisów Umowy Społecznej odszkodowania. Sąd uznał zasadność roszczenia Wnioskodawcy i zasądził na Jego rzecz świadczenie pieniężne wraz z odsetkami ustawowymi od daty wynikającej z przedsądowego wezwania do zapłaty skierowanego przez pracownika do byłego pracodawcy. Odsetki zostały wypłacone zgodnie z wyrokiem, w uzasadnieniu którego Sąd podał, iż żądanie ich zapłaty jest uzasadnione treścią art. 16 ust. 4 umowy społecznej w związku ze wspomnianym wyżej wezwaniem do zapłaty.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że odsetki wskazane we wniosku, spełniają łącznie przesłanki wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 95 cytowanej ustawy, są bowiem odsetkami należnymi z tytułu nieterminowego wypłacenia świadczenia mającego swe źródło w stosunku pracy.

Reasumując, odsetki naliczone z tytułu nieterminowej wypłaty świadczenia mającego swe źródło w stosunku pracy, wypłacone za okres od dnia wymagalności roszczenia do dnia zapłaty, podlegają zwolnieniu przedmiotowemu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, ul. Emilii Plater 1, 10-562 Olsztyn po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.