Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-3.4012.535.2020.1.MWJ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2020-09-11
Teza: Obowiązek rozliczenia przez Wnioskodawczynię podatku od towarów i usług VAT z tytułu wywłaszczenia działek rolnych o numerach ewidencyjnych 1, 2, 3, 4, 5, 6 oraz 7 będących we wspólności majątkowej małżeńskiej
Słowa kluczowe: drogi; grunty-grunt niezabudowany; nieruchomości-sprzedaż nieruchomości; odszkodowania; wywłaszczenie
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 7.; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział X-Rozdział 1-art. 96

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, z późn. zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z dnia 30 czerwca 2020 r. (data wpływu 13 lipca 2020 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obowiązku rozliczenia przez Wnioskodawczynię podatku od towarów i usług VAT z tytułu wywłaszczenia działek rolnych o numerach ewidencyjnych 1, 2, 3, 4, 5, 6 oraz 7 będących we wspólności majątkowej małżeńskiej - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 13 lipca 2020 r. wpłynął do tutejszego Organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obowiązku rozliczenia przez Wnioskodawczynię podatku od towarów i usług VAT z tytułu wywłaszczenia działek rolnych o numerach ewidencyjnych 1, 2, 3, 4, 5, 6 oraz 7 będących we wspólności majątkowej małżeńskiej.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawczyni prosi o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej ewentualnego obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku dostawy wywłaszczonych działek rolnych o numerach ewidencyjnych 4, 5, 3, 6, 7 obręb .. gm. … oraz działki 1, 2 obręb …gm. ….

Wnioskodawczyni jest żoną rolnika, z którym prowadzi gospodarstwo rolne od dnia ślubu. Mąż Wnioskodawczyni zarejestrował się w 2005 roku jako czynny podatnik podatku od towarów i usług w zakresie prowadzonej działalności rolniczej. Od tego momentu, to on kupował produkty opodatkowane podatkiem VAT na wspólne działki rolne.

W trakcie trwania małżeństwa wspólnego prowadzenia gospodarstwa (małżeńska wspólność majątkowa) Wnioskodawczyni wraz z mężem kupiła działki rolne w 2000 roku - 6, 2001 roku – 3 i 5, 2020 roku – 4 oraz 1997 działkę 7, wszystkie obręb … gm. ….

Natomiast działki rolne obręb … g. … Wnioskodawczyni wraz z mężem kupiła w 1992 roku o nr 1, a w 2003 roku działkę o nr 2 na powiększenie już istniejącego gospodarstwa.

W 2019 roku Wnioskodawczyni otrzymała pierwsze zawiadomienie, które dotyczyło budowy drogi ekspresowej na odcinku: węzeł … (z węzłem) – węzeł … (bez węzła) oraz budowę odcinka drogi krajowej nr …, podziale nieruchomości i wywłaszczenie działek rolnych.

W 2016 roku Wnioskodawczyni wraz z mężem wystąpiła o wydanie warunków zabudowy na działki rolne: 3, 5, 6 obręb … gm. …. Zabudowa na tych działkach miała dotyczyć budowy budynku gospodarczego na sprzęt rolniczy o ładowności do 507, silosów przejazdowych na kiszonkę oraz zjazdu gospodarczego z drogi gminnej.

Na działce 1 Wnioskodawczyni wraz z mężem planowała budowę budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego na sprzęt rolniczy (w konstrukcji stalowej), dwóch zjazdów z drogi gminnej, przyłącza wodociągowego, zbiornika na nieczystości płynne o pojemności do 10 m3, przyłącza energetycznego.

Na działce 7 ustalono warunki zabudowy na magazyn pasz treściwych w zabudowie zagrodowej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz obsługą komunikacyjną na części działek.

W czasie prowadzenia wspólnego gospodarstwa rolnego Wnioskodawczyni wraz z mężem kupiła ziemię oraz prowadziła inwestycje budowlane rozwijające gospodarstwo. Plany, które Wnioskodawczyni wraz z mężem miała na budowę tych budynków były związane z rozwojem gospodarstwa.

W trakcie dalszych przygotowań związanych z realizacją inwestycji Wnioskodawczyni wraz z mężem została poinformowana, że możliwe jest przesunięcie drogi ekspresowej na ich odcinku i przekazano, że taka sytuacja może nastąpić.

Wnioskodawczyni wraz z mężem zaprzestała dalszych starań o budowę tych budynków, decydując się zaczekać na rozwój wydarzeń. Możliwość budowania można było już ocenić po podziale nieruchomości.

Wnioskodawczyni wraz z mężem jest w wieku okołoemerytalnym i podejmowane decyzje są w celu zapewnienia dobrego startu następcy. Budowa budynków, a w przyszłości ich wywłaszczenie byłoby nierozsądne i przyniosłoby straty.

Po kilku latach okazało się, że decyzja była słuszna. Wnioskodawczyni wraz z mężem nadal prowadzi gospodarstwo rolne, nie dokonała przekształcenia ww. działek rolnych na budowę, zaprzestała planować budowę.

W Urzędzie Gminy w … działki te nie mają miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie są budowlane.

Wnioskodawczyni wraz z mężem poniosła straty, gdyż po podziale nie ma już takiego terenu, który mógłby posłużyć do budowy takich budynków.

Działki rolne 4 były IVa i IVb klasy bonitacyjnej, 5 - IVa, 3 - IVb, 7 – IVa, 1 - IVb, i V, 6 - IV klasy bonitacyjnej.

Na te wszystkie działki mąż kupował produkty objęte podatkiem od towarów i usług VAT.

Na wniosek Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad w … oddział w …, Wojewoda …wydał decyzję wywłaszczeniową z rygorem natychmiastowej wykonalności, którą Wnioskodawczyni otrzymała. Również na ten wniosek wydał plan zagospodarowania terenu. Działki zostały wywłaszczone, prace budowlane trwają, sprawy odszkodowawcze w toku.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy w związku z otrzymaną kwotą netto, brakiem planu zagospodarowania terenu na niezabudowane działki rolne, Wnioskodawczyni musi rozliczyć się z podatku od towarów i usług VAT?

Zdaniem Wnioskodawczyni.

Wywłaszczenie nastąpiło wbrew woli Wnioskodawczyni i na mocy decyzji wywłaszczeniowej z rygorem natychmiastowej wykonalności. Działki podzielono, a ich część zabrano pod budowę drogi ekspresowej.

Wnioskodawczyni nigdy nie miała zamiaru sprzedawać ww. działek rolnych. Maiły one służyć do rozbudowy wspólnego gospodarstwa, które nadal Wnioskodawczyni wraz z mężem prowadzi. Sprawa ta jest jednorazowa i nie zmienia planu zagospodarowania terenu. W Urzędzie Gminy nadal jest to ziemia rolna.

Wnioskodawczyni wraz z mężem straciła dużą powierzchnię gospodarstwa i jak na razie możliwości budowy budynków potrzebnych do rozwoju gospodarstwa i możliwości przekazania go następcy.

Wnioskodawczyni wraz z mężem nie ma w tej chwili takich działek położonych w odpowiednim miejscu, które mogłyby być wykorzystywane do budowy zagrodowej. Wzrost cen, brak ziemi w okolicy zatrzymały plany rozwojowe Wnioskodawczyni i męża.

Wnioskodawczyni nie dokonywała żadnych czynności w celu sprzedaży (wywłaszczenia) ww. działek rolnych. Wnioskodawczyni decyzje dotyczyły tylko rozwoju gospodarstwa. Od momentu wywłaszczenia części tych działek nie były wykorzystywane rolniczo.

Na działki te mąż kupował produkty objęte podatkiem od towarów i usług. Całe wyprodukowane zbiory rolne przeznaczane były w gospodarstwie.

Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej i nie sprzedawała innych działek rolnych. Wnioskodawczyni nie jest rolnikiem ryczałtowym, ani podatnikiem podatku od towarów i usług.

Działki te nie były przedmiotem najmu ani dzierżawy.

Zgodnie z informacją, którą Wnioskodawczyni wraz z mężem otrzymała od Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad w … oddział w … oraz Wojewody … odszkodowanie, które otrzyma będzie w kwocie netto, a płatnik oraz organ wywłaszczający nie zapłacą 23% podatku od towarów i usług.

Wnioskodawczyni uważa, że jeśli otrzymałaby kwotę brutto, to w tym momencie miałaby obowiązek rozliczenia się z otrzymanego podatku.

Wnioskodawczyni powołuje się również na ustawę i art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, który mówi, że zwalnia się od podatku ustawy, dostawę terenów niezabudowanych, innych niż tereny budowlane.

Przez teren budowlany, w myśl art. 2 pkt 33 ustawy, rozumie się grunt przeznaczony pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, którego nie ma w Urzędzie Gminy.

Wnioskodawczyni myśli, że cała opisana sytuacja upoważnia ją do zwolnienia z dostawy podatku od towarów i usług za wywłaszczone niezabudowane działki rolne, na które otrzyma kwotę netto.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez towary, w myśl art. 2 pkt 6 ustawy, należy rozumieć rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postaci energii.

Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy, przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1.  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;
2.  wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;
3.  wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;
4.  wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;
5.  ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;
6.  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
7.  zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Należy podkreślić, że co do zasady dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika wprost z powołanego wyżej przepisu art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Z przywołanego przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że czynność polegająca na przeniesieniu z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

Wynagrodzenie musi mieć konkretny wymiar, a więc być konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu. Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług w rozumieniu art. 5 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Analizując bowiem przepisy ustawy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.

Jedną z generalnych zasad na gruncie podatku od towarów i usług jest bowiem to, że czynności wymienione w art. 5 ust. 1 ustawy podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdy wykonane są przez podatnika.

Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza – zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu – obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Działalność rolnicza została zdefiniowana w art. 2 pkt 15 ustawy, zgodnie z którym przez działalność rolniczą rozumie się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, gruntową, szklarniową i pod folią, produkcję roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadowniczą, chów, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb i innych organizmów żyjących w wodzie, a także uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin „in vitro”, fermową hodowlę i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, chów i hodowlę dżdżownic, entomofagów i jedwabników, prowadzenie pasiek oraz chów i hodowlę innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym oraz sprzedaż produktów gospodarki leśnej i łowieckiej, z wyjątkiem drewna okrągłego z drzew tropikalnych (PKWiU 02.20.13.0) oraz bambusa (PKWiU ex 01.29.30.0), a także świadczenie usług rolniczych.

Wobec przywołanej wyżej definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać, że prowadzenie działalności rolniczej (art. 2 pkt 15 ustawy) stanowi prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Zatem rolnik, w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, posiada status podatnika podatku VAT prowadzącego działalność gospodarczą (działalność rolniczą).

Jak stanowi art. 15 ust. 4 ustawy w przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie za podatnika uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w art. 96 ust. 1.

Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do osób fizycznych prowadzących wyłącznie działalność rolniczą w innych niż wymienione w ust. 4 przypadkach (art. 15 ust. 5 ustawy).

Stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy, podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3, który stanowi, że podmioty wymienione w art. 15, zwolnione od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 lub wykonujące wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 82 ust. 3, mogą złożyć zgłoszenie rejestracyjne.

Z treści art. 96 ust. 2 ustawy wynika, że w przypadku osób fizycznych, o których mowa w art. 15 ust. 4 i 5, zgłoszenie rejestracyjne może być dokonane wyłącznie przez jedną z osób, na które będą wystawiane faktury przy zakupie towarów i usług i które będą wystawiały faktury przy sprzedaży produktów rolnych.

W myśl art. 96 ust. 4 ustawy, naczelnik urzędu skarbowego po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym rejestruje podatnika jako „podatnika VAT czynnego”, a w przypadku podatników, o których mowa w ust. 3 - jako „podatnika VAT zwolnionego”, i na wniosek podatnika potwierdza to zarejestrowanie.

Należy zauważyć, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług zawierają pewne szczególne rozwiązania dotyczące podatników, którzy prowadzą wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie oraz podatników, którzy prowadzą wyłącznie działalność rolniczą w innych ramach niż gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie. Wówczas za podatnika jest uważana osoba, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym stanowi art. 96 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Przy tym, przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w art. 96 ust. 2 tej ustawy wprowadzają jednocześnie zasadę, że do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego uprawniona jest tylko i wyłącznie jedna osoba spośród tych, które prowadzą wspólne gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie. Jednocześnie ta sama osoba występować będzie w roli zbywcy przy sprzedaży produktów rolnych i w związku ze świadczeniem usług rolniczych.

Biorąc zatem pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy podatkowe należy stwierdzić, że tylko jeden ze współmałżonków może być podatnikiem z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i to on będzie miał prawo do rozliczania VAT należnego z tytułu sprzedaży i uprawniony będzie do odliczania podatku naliczonego.

W tym miejscu należy zauważyć, że ani przytoczone powyżej przepisy, ani inne regulacje zawarte w ustawie o podatku od towarów i usług nie wskazują jednoznacznie, która z osób prowadzących gospodarstwo rolne powinna złożyć odpowiednie zgłoszenie rejestracyjne w celu rozliczania podatku VAT związanego z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

W związku z tym, jeżeli to mąż Wnioskodawczyni dokonał zgłoszenia rejestracyjnego, to on jest zobowiązany do rozliczania podatku VAT z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Należy w tym miejscu zauważyć, że kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 2086).

Stosownie do art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez obojga małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zatem, istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).

W świetle art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

W myśl art. 36 § 1 oraz § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny. Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgoda drugiego małżonka jest potrzebna m.in. do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.

Z uwagi na powyższe regulacje prawne w akcie notarialnym dokumentującym tego rodzaju nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Na mocy zapisu zawartego w art. 43 § 1 cyt. Kodeksu oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Należy wskazać, że małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w cytowanym wyżej art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe stwarza dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa. W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza bowiem możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług.

Jeżeli zatem przedmiotem dokonywanej dostawy/lub świadczonej usługi jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy lub świadczy usługę we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) – jako podatnik VAT.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawczyni jest żoną rolnika, z którym prowadzi gospodarstwo rolne od dnia ślubu. Mąż Wnioskodawczyni zarejestrował się w 2005 roku jako czynny podatnik podatku od towarów i usług w zakresie prowadzonej działalności rolniczej. Od tego momentu, to on kupował produkty opodatkowane podatkiem VAT na wspólne działki rolne. W trakcie trwania małżeństwa wspólnego prowadzenia gospodarstwa (małżeńska wspólność majątkowa) Wnioskodawczyni wraz z mężem kupiła działki rolne o numerach ewidencyjnych 1, 2, 3, 4, 5, 6 oraz 7 na powiększenie już istniejącego gospodarstwa.

W 2019 roku Wnioskodawczyni otrzymała pierwsze zawiadomienie, które dotyczyło budowy drogi ekspresowej i podziale nieruchomości i wywłaszczenia działek rolnych. Na wniosek Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad, Wojewoda wydał decyzję wywłaszczeniową z rygorem natychmiastowej wykonalności, którą Wnioskodawczyni otrzymała. Również na ten wniosek wydał plan zagospodarowania terenu. Działki zostały wywłaszczone, prace budowlane trwają, sprawy odszkodowawcze w toku.

W analizowanej sprawie dla rozstrzygnięcia wątpliwości Wnioskodawczyni kluczowym jest fakt posiadania przez męża Wnioskodawczyni statusu podatnika VAT czynnego z tytułu działalności rolniczej. W tej sytuacji uznać należy, że grunty, będące przedmiotem wywłaszczenia stanowią składnik majątkowy przedsiębiorstwa służący prowadzeniu działalności gospodarczej, którą – w rozumieniu ustawy – jest również działalność rolnicza.

Jak wskazano wcześniej, brzmienie przytoczonych powyżej przepisów art. 15 ust. 4 i art. 96 ust. 1 i 2 ustawy prowadzi do wniosku, że w przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne za podatnika uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w art. 96 ust. 1. Przepis ust. 2 tego artykułu dodatkowo podkreśla, że w przypadku ww. osób zgłoszenie rejestracyjne może być dokonane „wyłącznie przez jedną z osób”, na które będą wystawiane faktury przy zakupie towarów i usług i które będą wystawiały faktury przy sprzedaży produktów rolnych. Niewątpliwie więc inna osoba prowadząca wspólnie z takim podatnikiem taką samą działalność rolniczą, w tym przypadku Wnioskodawczyni, nie może dokonać takiego zgłoszenia rejestracyjnego, nie może więc być podatnikiem podatku od towarów i usług z tej działalności.

Zatem, z uwagi na treść art. 15 ust. 4 i ust. 5 ustawy oraz fakt, że mąż Wnioskodawczyni jest już zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT rozliczającym podatek VAT ze wspólnie prowadzonego gospodarstwa rolnego, Wnioskodawczyni nie może działać jako podatnik VAT prowadzący działalność rolniczą, dokonujący dostawy towarów (gruntów - działek rolnych o numerach ewidencyjnych 1, 2, 3, 4, 5, 6 oraz 7, będących przedmiotem wywłaszczenia).

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis sprawy oraz powołane regulacje ustawy o podatku od towarów i usług stwierdzić należy, że w związku z wydaną przez wojewodę decyzją wywłaszczeniową działek rolnych o numerach ewidencyjnych 1, 2, 3, 4, 5, 6 oraz 7, które były wykorzystywane przez małżonków wyłącznie do działalności rolniczej męża Wnioskodawczyni, zaś Wnioskodawczyni w żaden sposób tych działek nie wykorzystywała i nie wykorzystuje, tj. nie prowadziła i nie prowadzi na tych działkach żadnej działalności ani rolniczej ani pozarolniczej, zatem Wnioskodawczyni w przedmiotowej sprawie nie działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a w konsekwencji Wnioskodawczyni nie wykonuje czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W świetle powyższego z uwagi na to, że Wnioskodawczyni w przedmiotowej sprawie nie działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, to stanowisko Wnioskodawczyni, zgodnie z którym dostawa (wywłaszczenie) niezabudowanych działek rolnych jest zwolniona z podatku od towarów i usług, należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem – nie mogą być zgodnie z art. 14 b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Należy zauważyć, że stosownie do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). W przedmiotowej sprawie powyższa interpretacja indywidualna nie wywiera zatem skutku prawnego dla męża Wnioskodawczyni.

Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy i stanowiska Wnioskodawcy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Nadto należy wskazać, iż zgodnie z art. 14f § 1 Ordynacji podatkowej wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej podlega opłacie w wysokości 40 zł, którą należy wpłacić w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku. W przypadku wystąpienia w jednym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej odrębnych stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych – zgodnie z art. 14f § 2 ww. ustawy – opłatę pobiera się od każdego przedstawionego we wniosku odrębnego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Wnioskodawczyni w dniu 2 lipca 2020 r. dokonała wpłaty w wysokości 280 zł od wniosku ORD-IN z dnia 30 czerwca 2020 r. (data wpływu 13 lipca 2020 r.), tj. w zakresie 7 stanów faktycznych. Należy jednak zauważyć, iż przedmiotowy wniosek dotyczy 1 stanu faktycznego. W związku z powyższym, kwota 240 zł jako nienależna, zostanie zwrócona przekazem pocztowym na adres wskazany w części B.3 wniosku ORD-IN(8), zgodnie z art. 14f § 2b pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1.  z zastosowaniem art. 119a;
2.  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3.  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193, z późn. zm.), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.