Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.389.2025.1.LM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-12-15
Teza: Nabycie nieodpłatnej służebności ustanowionej przez Pani
syna na Pani rzecz, tj. osoby wymienionej w zamkniętym
katalogu określonym w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od
spadków i darowizn, korzysta ze zwolnienia podatkowego na
podstawie art. 4a powołanej ustawy. Jako, że umowa została
zawarta w formie aktu notarialnego nie wymaga dodatkowego
zgłoszenia na druku SD; Z2, co wynika wprost z art. 4a ust. 4
pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Słowa kluczowe: rodzina
służebność
zgłoszenie
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 1
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 4-pkt 2

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe

    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w zakresie podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych ustanowienia
    nieodpłatnej służebności. Uzupełniła go Pani samoistnie – w piśmie z 21 października 2025
    r.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Umową z (...) 2025 r. o ustanowieniu służebności osobistej, sporządzoną w formie aktu
    notarialnego (Repertorium (...)), nabyła Pani od swojego syna (...) nieodpłatną i dożywotnią
    służebność osobistą, polegającą na prawie zamieszkiwania w budynku posadowionym na
    nieruchomości położonej (...).

## Pytanie

Czy, w związku z zaistniałym stanem faktycznym, Pani jako nabywca ustanowionej na Pani
    rzecz służebności osobistej jest zobowiązana, celem skorzystania ze zwolnienia od nabycia
    tego prawa majątkowego, do złożenia w terminie sześciu miesięcy PIT-u SD-Z2 (winno być
    druku SD-Z2)?
    Pani stanowisko w sprawie
    W Pani ocenie, zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadków i
    darowizn podatkowi temu podlega także nabycie przez osoby fizyczne praw majątkowych
    wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem (...) nieodpłatnego
    ustanowienia służebności.
    Z kolei, zgodnie z art. 4a ust 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od
    podatku nabycie praw majątkowych przez (...) wstępnych jeżeli zgłoszą nabycie tych praw
    właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia
    powstania obowiązku podatkowego. Zgłoszenie to następuje poprzez złożenie PIT-u SD-Z2
    (winno być druku SD-Z2).
    Z kolei z artykułu 4a ust. 4 pkt 2 powołanej ustawy wynika iż obowiązek zgłoszenia nie
    obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie
    aktu notarialnego.
    W tej sytuacji uważa Pani, iż dla skorzystania ze zwolnienia od podatku od nabytej
    służebności od Pani syna, co zostało dokonane notarialnie, nie ma Pani obowiązku
    zgłoszenia nabycia tego prawa poprzez złożenie dodatkowo PIT-u SD-Z2 (winno być druku
    SD-Z2).

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
        Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
        przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
        Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
        Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz
        służebności.

    Jako, że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia
    „służebności”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
    Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:
        Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw,
        spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
    W myśl art. 245 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
        Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia
        ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o
        przeniesieniu własności.
        Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie
        stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu
        notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo
        ustanawia.
    Zgodnie z art. 296 Kodeksu cywilnego:
        Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem,
        którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
    W myśl art. 297 ww. Kodeksu:
        Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach
        gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
    Źródłem powstania służebności (ograniczonego prawa rzeczowego) jest co do zasady
    czynność prawna (umowa), stanowiąca wynik uzgodnień stron i w takim przypadku, jeżeli
    umowa ta jest zawierana w formie aktu notarialnego dla skorzystania ze zwolnienia, o
    którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie ma wymogu
    złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw
    majątkowych. Tak samo, takiego wymogu nie ma, gdy służebność ustanawiana jest na
    podstawie jednostronnego oświadczenia woli składanego w formie aktu notarialnego.
    Na podstawie art. 5 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn:
        Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:
        Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności,
        renty oraz użytkowania – z chwilą ustanowienia tych praw.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
        Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
        majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest
        osoba zaliczona do I grupy podatkowej.
    Art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
        Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której
        zaliczony jest nabywca.
    Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy:
        Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy
        do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
        Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

        1) do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową,
        rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
        2) do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i
        małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków,
        małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
        3) do grupy III – innych nabywców.
    Przepis art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że:
        Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie
        miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi
        urzędu skarbowego zeznanie podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw
        majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się
        dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
        Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których
        podatek jest pobierany przez płatnika.
    W myśl art. 18 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy:
        Notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego
        umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności.
    Przywołane powyżej przepisy wskazują, że ustanowienie nieodpłatnej służebności – co do
    zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Obowiązek uiszczenia
    podatku z tego tytułu ciąży na nabywcy prawa majątkowego. Notariusz, jako płatnik, jest
    zobowiązany pobrać podatek od spadków i darowizn od umowy nieodpłatnego
    ustanowienia służebności, jeżeli czynność ta zostaje dokonana w formie aktu notarialnego.
    Jednakże, w myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
        Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
        małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
        zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
        urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
        podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a–2, a
        w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia
        uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
        zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 omawianej ustawy:
        Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na
        podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało
        złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Z opisu zdarzenia przedstawionego we wniosku wynika, że umową sporządzoną w formie
    aktu notarialnego Pani syn ustanowił na Pani rzecz nieodpłatną służebność osobistą
    polegającą na prawie zamieszkiwania w budynku posadowionym na nieruchomości
    położonej w (...).
    Mając na uwadze przedstawiony przez Panią stan faktyczny oraz przywołane przepisy
    należy stwierdzić, że nabycie nieodpłatnej służebności ustanowionej przez Pani syna na
    Pani rzecz, tj. osoby wymienionej w zamkniętym katalogu określonym w art. 4a ust. 1
    ustawy o podatku od spadków i darowizn, korzysta ze zwolnienia podatkowego na
    podstawie art. 4a powołanej ustawy. Jako, że umowa została zawarta w formie aktu
    notarialnego nie wymaga dodatkowego zgłoszenia na druku SD-Z2, co wynika wprost z
    art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
    Ordynacja podatkowa. Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani
    sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do
    interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
        Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny
        lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest
        elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy zdnia11marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
        Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
        decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
        praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 iart.54§ 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art.57aPPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.