Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.351.2025.1.WH
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-07-08
Teza: Brak opodatkowania podatkiem VAT świadczonych usług
nieodpłatnej pomocy prawnej.
Słowa kluczowe: działalność-działalność gospodarcza-samodzielna
działalność gospodarcza
pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Samodzielnie wykonywana
działalność gospodarcza, usługi twórców i artystów
wykonawców - wyłączenia
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 maja 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 4 maja 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania podatkiem VAT świadczonych usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

    Prowadzi Pani jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą Kancelaria Adwokacka
    (...) i wykonuje Pani zawód adwokata. Przedmiotem prowadzonej przez Panią działalności
    jest świadczenie usług prawniczych. 4 stycznia 2019 oraz 30 grudnia 2020 roku zawarła
    Pani z Powiatem (...) umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Umowa została zawarta pomiędzy Powiatem a Kancelarią Adwokacką (...) (wówczas nosiła
    Pani jedno nazwisko a siedziba Kancelarii znajdowała się przy ul. (...) zwanym w Umowie
    Zleceniobiorcą.
    W § 1 umowy zapisano, że Zleceniodawca zleca a Zleceniobiorca przyjmuje do realizacji
    zlecenie polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach i w sposób
    przewidziany w niniejszej umowie oraz ustawie z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy
    prawnej, o nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.
    Przedmiot umowy był wykonywany w lokalu udostępnionym nieodpłatnie pod adresem
    wskazanym w umowie. Lokal wyposażony był w komputer z oprogramowaniem, drukarkę,
    a także dostęp do poszczególnych sieci w tym energetycznej, telekomunikacyjnej,
    Internetu. Lokal mógł być wykorzystywany wyłącznie dla celów świadczenia nieodpłatnej
    pomocy prawnej w ramach zawartej z Powiatem umowy. Powiat wypłacał Pani
    zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne od stycznia do grudnia 2019 roku oraz od
    stycznia 2021 do grudnia 2021 roku, którego wysokość została określona w umowie i była
    stała, niezależnie od ilości udzielonych porad.
    W ramach umowy zobowiązała się Pani do wykonywania zlecenia osobiście w miejscu i
    czasie określonym przez Powiat i wskazanym w umowie. Dalsze zapisy umowy dotyczyły
    sytuacji osobistego świadczenia pomocy prawnej i ustanawiania zastępcy. Umowa została
    zawarta na czas oznaczony od stycznia do grudnia 2024 r. Każda ze stron mogła rozwiązać
    umowę z jednomiesięcznym wypowiedzeniem. Zmiany umowy wymagały formy pisemnej
    pod rygorem nieważności.
    Wskazać należy, że z tytułu realizacji umowy współpracy z Powiatem ponosiła Pani jedynie
    koszty związane z dojazdem do lokalu przeznaczonego na świadczenie przedmiotu
    umowy. Zaznaczyć należy, że umowę zawarła Pani, jako Kancelaria Adwokacka i w taki też
    sposób rozliczała się Pani z Powiatem wystawiając faktury zgodnie z zapisem w umowie,
    że podstawą wypłaty wynagrodzenia jest faktura wystawiona przez Zleceniobiorcę na
    rzecz zleceniodawcy. Wynagrodzenie było także określone jako kwota brutto.
    Co miesiąc wystawiała więc Pani fakturę na kwotę brutto określoną w umowie,
    odprowadzając do US 23 % VAT od tej faktury. Nie działała Pani wówczas jednak, jako
    podmiot prowadzący swoją działalność gospodarczą, lecz jako osoba fizyczna pozostająca
    w dyspozycji Powiatu. Wynagrodzenie, które otrzymywała Pani od Powiatu za
    wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, nie stanowi przychodu, o którym
    mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
    natomiast stanowi przychód, o którym mowa w przepisach art. 13 pkt 8 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych. Nie miała Pani wpływu na wysokość przyznanego
    wynagrodzenia wynikającego z zawartej z Powiatem umowy.
    Ryzyko gospodarcze i ekonomiczne za czynności wykonywane przez Panią z tytułu
    zawartej umowy ponosi Ministerstwo Sprawiedliwości, jako koordynator programu
    nieodpłatnej pomocy prawnej. Ponadto, w umowie nie zawarto postanowień, w ramach
    których Powiat wziąłby na siebie jakąkolwiek odpowiedzialność wobec osób trzecich za
    czynności wykonywane przez Panią na ich rzecz. Umowa stron nie zawiera postanowień
    dotyczących odpowiedzialności stron wobec osób trzecich, Powiat nie zobowiązał Pani do
    zawarcia umów ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich, w związku z
    powyższym, odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi Powiat, z którym była zawarta
    umowa.

    Co do zdarzenia przyszłego chciałaby Pani wskazać, że umowę w zasadzie analogicznej
    treści zawarła Pani z tym samym powiatem 18 grudnia 2024 roku na czas oznaczony od 1
    stycznia 2025 do 31 grudnia 2025 roku. Nie będzie Pani przytaczać jej zapisów gdyż są
    analogiczne jak powyżej.
    Z uwagi na fakt, że obecnie wykonuje i będzie Pani wykonywać tę umowę w następnych
    miesiącach, konieczne stało się złożenie zapytania na przyszłość, co do konieczności
    odprowadzania podatku VAT od wynagrodzenia wynikającego z tej umowy w kolejnych w
    następnych miesiącach po złożeniu niniejszego wniosku.
    W Pani ocenie świadcząc usługi w ramach umowy w lokalu wyznaczonym przez Powiat,
    nie działała Pani pod szyldem swojej kancelarii - tak jak to ma miejsce przy swojej
    działalności - lecz jako radca prawny- osoba fizyczna. Ludzie przychodzą do punktów
    nieodpłatnej pomocy prawnej jak do osoby fizycznej, której często nawet nie znają z
    imienia i nazwiska. Jako Zleceniobiorca nie ma Pani na nic wpływu, tak jak to jest przy
    swojej działalności - wszystko narzucone jest w umowie - lokal, sprzęt, usytuowanie
    punktu, godziny pracy, dzień dyżuru, wynagrodzenie. Klienci również umawiani są za
    pośrednictwem Starostwa Powiatowego. W ramach świadczonej umowy nie mogła Pani
    udzielać informacji, czy dostarczać wizytówek dotyczących jakichkolwiek odpłatnych
    świadczeń wykonywanych przez Panią w ramach działalności gospodarczej ani innych
    osób. W punkcie nie używa się swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych
    projektów pism, nie reprezentuje klientów przed sądem. Nie wykonuje się zatem
    typowych czynności, które wykonuje się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
    Nie ponosi się także odpowiedzialności za świadczone usługi wobec osób trzecich.
    W Pani ocenie, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej z Powiatem
    umowy na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, zawartej z Kancelarią Adwokacką
    (...), zwaną w umowie Zleceniobiorcą, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów
    i usług (VAT). W przypadku gdy podatek ten został już opłacony co do umowy zawartej w
    2019 oraz 2021 roku a odprowadzony podatek powinien zostać zwrócony.
    Co do zdarzenia przyszłego, uważa Pani, że spełniła łącznie wszystkie przesłanki z art. 15
    ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT i nie musi płacić podatku VAT od świadczenia na rzecz Powiatu
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nawet zawierając umowę, jako Kancelaria
    Adwokacka. Należy także dodać, że na podobnym stanowisku stanął też w piśmie z 9
    września 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0112-KDIL1-1.4012.481.2024.2.
    MG. Ponadto w systemie informacji prawnej LEX czy innych ogólnie dostępnych artykułach
    dotyczących tego zagadnienia również można znaleźć stanowisko, że w sytuacji jak
    opisana powyżej nie zachodzi konieczność odprowadzenia podatku VAT od otrzymanego
    wynagrodzenia.

## Pytanie

Czy zawierając umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem, jako
    osoba prawna i jako Kancelaria Adwokacka (...), zwana w umowie Zleceniobiorcą, której
    przedmiotem jest świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w oparciu o ustawę z 5
    sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej, jest Pani zobowiązana do odprowadzenia podatku
    VAT od otrzymywanego wynagrodzenia?
    Pani stanowisko w sprawie
    Pani zdaniem świadcząc usługi w ramach umowy w lokalu wyznaczonym przez Powiat, nie
    działała Pani pod szyldem swojej kancelarii - tak jak to ma miejsce przy swojej działalności
    - lecz jako adwokat- osoba fizyczna (nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej).
    Interesanci przychodzą do punktów nieodpłatnej pomocy prawnej jak do osoby fizycznej,
    której często nawet nie znają z imienia i nazwiska. Jako Zleceniobiorca nie ma Pani na nic
    wpływu, tak jak jest to przy swojej działalności - wszystko narzucone jest w umowie - lokal,
    sprzęt, usytuowanie punktu, godziny pracy, dzień dyżuru, wynagrodzenie. Interesanci

    umawiani są za pośrednictwem Starostwa Powiatowego. W ramach świadczonej umowy
    nie mogła Pani udzielać informacji, czy dostarczać wizytówek dotyczących jakichkolwiek
    odpłatnych świadczeń wykonywanych przeze mnie w ramach działalności gospodarczej
    ani innych osób. W punkcie nie używa się swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje
    sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów przed sądem. Nie wykonuje się
    zatem typowych czynności, które wykonuje się w ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej. Nie ponosi się także odpowiedzialności za świadczone usługi wobec osób
    trzecich.
    W Pani ocenie, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej z Powiatem
    umowy na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, zawartej z Pani Kancelarią zwaną w
    umowie Zleceniobiorcą, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT).
    W przypadku gdy podatek ten został już opłacony, odprowadzony podatek powinien
    zostać zwrócony. Co do zdarzenia przyszłego, uważa Pani, że spełniła łącznie wszystkie
    przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT i nie musi płacić podatku VAT od świadczenia
    na rzecz Powiatu usług nieodpłatnej pomocy prawnej, gdyby taką pomoc świadczyła.
    (aktualnie nie świadczy).
    Należy także dodać, że na podobnym stanowisku stanął też w piśmie z 9 września 2024 r.
    Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0112-KDIL1-1.4012.481.2024.2.MG. Ponadto w
    systemie informacji prawnej LEX czy innych ogólnie dostępnych artykułach dotyczących
    tego zagadnienia również można znaleźć stanowisko, że w sytuacji jak opisana powyżej
    nie zachodzi konieczność odprowadzenia podatku VAT od otrzymanego wynagrodzenia.
    Pragnie Pani dodać, że interpretacja podatkowa złożona przez moich kolegów
    świadczących pomoc prawną w takiej formie w Starostwie Powiatowym w (...) została
    uwzględniona na ich korzyść.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm., Dz. U. z 2025 poz. 775), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
        formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie

    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku
    z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem
    podatku od towarów i usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty

      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    W opisie sprawy wskazał Pani, że wynagrodzenie, które otrzymuje Pani za wykonywane
    usługi będące przedmiotem wniosku stanowi przychód, o którym mowa w przepisach art.
    13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
        wykonywania tych czynności,

        wynagrodzenia, oraz
        odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in. czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią oraz Powiat.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11 grudnia 2006 r. Nr 347, str. 1, ze zm.),
    zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w

      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,

    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą
    - Panią a zleceniodawcą - Powiatem wykaże, że spełnione są/będą wszystkie trzy warunki,
    to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek
    warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest nieodpłatna pomoc prawna,
    wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego - w
    niniejszej sprawie Powiatu.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie -
    warunek drugi).
    Warunek drugi - wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do

    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że prowadzi Pani jednoosobową działalność gospodarczą i
    wykonuje Pani zawód adwokata. Przedmiotem prowadzonej przez Panią działalności jest
    świadczenie usług prawniczych. Zawarła Pani z Powiatem (...) umowę na świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej. Przedmiot umowy był wykonywany w lokalu
    udostępnionym nieodpłatnie pod adresem wskazanym w umowie. Lokal wyposażony był
    w komputer z oprogramowaniem, drukarkę, a także dostęp do poszczególnych sieci w
    tym energetycznej, telekomunikacyjnej, Internetu. Lokal mógł być wykorzystywany
    wyłącznie dla celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej z
    Powiatem umowy. Powiat wypłacał Pani zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne,
    którego wysokość została określona w umowie i była stała, niezależnie od ilości
    udzielonych porad. W ramach umowy zobowiązała się Pani do wykonywania zlecenia
    osobiście w miejscu i czasie określonym przez Powiat i wskazanym w umowie. Wskazała
    Pani, że z tytułu realizacji umowy współpracy z Powiatem ponosiła Pani jedynie koszty
    związane z dojazdem do lokalu przeznaczonego na świadczenie przedmiotu umowy.
    Wynagrodzenie, które otrzymywała Pani od Powiatu za wykonywane usługi, będące
    przedmiotem wniosku, nie stanowi przychodu, o którym mowa w przepisach art. 12 ust. 1-
    6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, natomiast stanowi przychód, o
    którym mowa w przepisach art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. Nie miała Pani wpływu na wysokość przyznanego wynagrodzenia wynikającego
    z zawartej z Powiatem umowy. Ryzyko gospodarcze i ekonomiczne za czynności
    wykonywane przez Panią z tytułu zawartej umowy ponosi Ministerstwo Sprawiedliwości,
    jako koordynator programu nieodpłatnej pomocy prawnej. Ponadto, w umowie nie
    zawarto postanowień, w ramach których Powiat wziąłby na siebie jakąkolwiek
    odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią na ich rzecz.
    Umowa stron nie zawiera postanowień dotyczących odpowiedzialności stron wobec osób
    trzecich, Powiat nie zobowiązał Pani do zawarcia umów ubezpieczenia od
    odpowiedzialności wobec osób trzecich, w związku z powyższym, odpowiedzialność
    wobec osób trzecich ponosi Powiat, z którym była zawarta umowa. Wskazała Pani także,
    że umowę analogicznej treści zawarła Pani z tym samym powiatem na czas oznaczony od
    1 stycznia 2025 do 31 grudnia 2025 roku i nie będzie Pani przytaczać jej zapisów gdyż są
    analogiczne jak powyżej.
    Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy zawierając umowę na świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej z Powiatem, której przedmiotem jest świadczenie nieodpłatnej pomocy
    prawnej w oparciu o ustawę z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, jest Pani zobowiązana
    do odprowadzenia podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia.
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie
    przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartej umowy,
    nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od
    towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie umowy zlecenia nie ponosi Pani odpowiedzialności
    wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi Pani ryzyka
    gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.
    Wskazała Pani jednoznacznie, że umowa nie nakłada na Panią odpowiedzialności za
    udzielone porady. Ponadto, do wykonywania czynności wykorzystuje Pani lokal i

    infrastrukturę zapewnione przez Powiat. Co więcej, nie ma Pani wpływu na wysokość
    przyznanego Pani wynagrodzenia. Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej
    przewiduje stałe, określone z góry wynagrodzenie za świadczenie nieodpłatnej pomocy
    prawnej.
    Powyższe okoliczności wskazują, że zawarcie opisanej umowy powoduje powstanie
    stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego
    Pani jako Zleceniobiorca związany jest ze Zleceniodawcą - Powiatem - więzami prawnymi
    co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności
    wobec osób trzecich.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
    wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi/nie będzie stanowiło świadczenia usług
    w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega
    /nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Mając na uwadze opis sprawy oraz obowiązujące przepisy, należy stwierdzić, że z tytułu
    świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy, za które otrzymuje
    Pani wynagrodzenie, nie jest/nie będzie Pani zobowiązana do odprowadzenia podatku od
    towarów i usług.
    Tym samym, Pani stanowisko jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu
    prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego,
    które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i
        zastosuje się Pani do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.