Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL3.4012.6.2025.1.MBN
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-02-21
Teza: Realizacja świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego nie stanowi czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT oraz nie wymaga udokumentowania tych czynności fakturą.
Słowa kluczowe: czynności-czynności nieopodatkowane podatkiem od towarów i usług; czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; czynności-czynności opodatkowane; czynności-czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług; czynności-czynności podlegające opodatkowaniu; faktura-faktura VAT; radca prawny; usługi-usługa nieodpłatna; usługi-usługi prawnicze; świadczenie-świadczenie nieodpłatne
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Samodzielnie wykonywana działalność gospodarcza, usługi twórców i artystów wykonawców - wyłączenia; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI. Dokumentacja  -Rozdział 1. Faktury -Brak obowiązku wystawienia faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106b-ust. 2

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 stycznia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 4 stycznia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej dotyczący podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia, czy realizacja
    świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT oraz
    udokumentowania tych czynności.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
    Wnioskodawczyni jest radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną
    przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w (...). Wnioskodawczyni prowadzi Kancelarię
    Radcy Prawnego w (...), w ramach której świadczy usługi prawnicze na rzecz osób
    fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób
    fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym
    osób prawnych), dalej jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność radcy prawnego
    została uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r.
    o radcach prawych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 499).
    Działalność Wnioskodawczyni obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii
    prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów
    przed sądami.
    W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej Kancelarii Radcy
    Prawnego, Wnioskodawczyni zarejestrowała działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG
    jako działalność prawniczą.
    Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji usługi świadczone na
    rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich statusu, poprzez wystawienie faktury
    VAT albo rachunku.
    W ramach praktyki radcowskiej, Wnioskodawczyni świadczy nieodpłatną pomoc prawną
    oraz udziela nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach określonych w
    ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym
    poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 945 z
    późn. zm.), dalej jako: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należy do zadań zleconych Powiatu
    realizowanych przez Powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami.
    Powiaty wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej
    poprzez utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt

    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby
    uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla
    nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym.
    Do obowiązków Powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej, Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.
    Wnioskodawczyni zawarła ze Stowarzyszeniem − „(...)” z siedzibą w (...) Powiatem (...)
    umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną).
    Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc prawną zawartą przez Wnioskodawczynię,
    Wnioskodawczyni działając w charakterze radcy prawnego oraz doradcy obywatelskiego,
    zobowiązała się do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od
    Stowarzyszenia, nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego osobom uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i
    Poradnictwa Obywatelskiego, prowadzonym przez Powiaty (...), (...) i (...). Dodatkowo, w
    Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy i czas
    dyżurów Wnioskodawczyni), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów
    wyznaczonych przez Powiaty.
    Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowa na tych samych zasadach będzie
    kontynuowana albo Wnioskodawczyni zawrze umowę z Powiatem lub inną organizacją
    pozarządową, której Powiat zleci prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i
    poradnictwa obywatelskiego.
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawczyni udziela
    porad prawnych i obywatelskich osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym
    prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w
    ciągu ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez Powiat, według
    kolejności zgłoszeń.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną i poradnictwo
    obywatelskie jest ustalone przez Stowarzyszenie, na podstawie przepisów ustawy o
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od
    Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od
    ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w trakcie
    miesiąca.
    Powiat może powierzyć prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa
    obywatelskiego organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego.
    Wnioskodawczyni zawiera umowy o udzielanie nieodpłatnego poradnictwa prawnego i
    obywatelskiego z organizacjami pozarządowymi, z którymi w celu realizacji zadań
    zleconych, współpracuje Powiat (...), (...) i (...).
    Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej
    sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o
    przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia

    w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie
    wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne
    poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych i
    porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego. Jest zadaniem
    zleconym Powiatu. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie nie jest tożsame z działalnością
    prawniczą, a do jego świadczenia nie jest wymagane posiadanie tytułu adwokata albo
    radcy prawnego. Niezbędne jest ukończenie szkolenia na zasadach określonych w ustawie
    o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Na podstawie Umowy o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
    Wnioskodawczyni zobowiązała się lub zobowiąże do świadczenia poradnictwa
    obywatelskiego osobom uprawnionym w ramach wyznaczonych dyżurów w punktach
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz w miejscu i czasie wyznaczonym w
    Umowie. Zasady świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego są tożsame z
    zasadami udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, które określa ustawa o nieodpłatnej
    pomocy prawnej.
    Wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego należne
    Wnioskodawczyni jest określone w Umowie o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego jako ryczałtowe miesięczne wynagrodzenie. Jego wysokość wynika z zasad
    określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej i jest uzależnione od ilości dni
    przepracowanych przez Wnioskodawczynię w danym miesiącu, a nie od ilości porad albo
    innych zadań należących do zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym
    miesiącu.
    Podobnie jak w przypadku nieodpłatnej pomocy prawnej, Wnioskodawczyni udziela
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osobiście, osobom uprawnionym, które
    dokonały odpowiedniego zgłoszenia, w miejscu i czasie określonym w Umowie o
    nieodpłatne poradnictwo obywatelskie oraz za wynagrodzeniem ustalonym na zasadach
    określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej. Wnioskodawczyni nie ma tym
    samym dowolności sposobu wykonania zlecenia, czasu i miejsca oraz możliwości wyboru
    osób, którym udziela nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Wykonywanie umowy
    zawartej ze Stowarzyszeniem (...) (zwanym dalej: „Stowarzyszeniem”) następuje poprzez
    osobiste świadczenie porad prawnych oraz poradnictwa obywatelskiego w trakcie
    dyżurów odbywających się w lokalizacjach wskazanych w zawartych Umowach.
    Wnioskodawczyni nie będzie ich wykonywała z innymi osobami, w szczególności
    współpracownikami. Umowa zawiera zapis, że w razie niemożliwości osobistego
    świadczenia pomocy prawnej przez Zleceniobiorcę, Zleceniobiorca może polecić
    wykonanie przedmiotu niniejszej umowy innej osobie, która posiada uprawnienia do
    wykonywania zawodu radcy prawnego lub adwokata/doradcy obywatelskiego, zgodnie z
    wymogami art. 5 ustawy i z którą Stowarzyszenie ma podpisaną umowę na udzielanie
    nieodpłatnej pomocy prawnej/poradnictwa obywatelskiego.
    Wynagrodzenie jest wypłacane Wnioskodawczyni przez Stowarzyszenie za osobiste
    świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych oraz nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego. Wynagrodzenie określone w przedmiotowych umowach jest ustalone
    przez Stowarzyszenie na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej „Ustawą”)
    oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową
    na dany rok kalendarzowy.
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od
    Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od
    ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie
    miesiąca. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów
    nieodpłatnych porad prawnych lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym
    miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu
    dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy

    prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, zgodnie z przedstawioną
    podpisaną ewidencją czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem,
    Wnioskodawczyni nie otrzymuje dodatkowych świadczeń.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego, na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem, nie
    stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem stanowi
    przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych.
    Wnioskodawczyni w przedmiotowych umowach zobowiązuje się do świadczenia usług w
    lokalach położonych na terenie Powiatów. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nic nie
    mówi na temat korzystania z wyposażenia, ale de facto Wnioskodawczyni korzysta na
    podstawie ww. umowy z infrastruktury stanowiącej własność Starostwa Powiatowego w
    (...), (...) i (...) lub poszczególnych Gmin, w których zlokalizowane są punkty pomocy.
    Wnioskodawczyni korzysta jedynie wyjątkowo z własnego laptopa, jednak nie wynika to z
    konieczności zapewnienia tego sprzętu we własnym zakresie, ale wygody i własnych chęci
    Wnioskodawczyni.
    Wnioskodawczyni nie ponosi gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
    wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych ze Stowarzyszeniem. Udzielając
    pomocy prawnej lub poradnictwa obywatelskiego Wnioskodawczyni nie ponosi
    odpowiedzialności za świadczone usługi.
    Wnioskodawczyni obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną/doradztwem
    obywatelskim tworzy dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym
    imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A”, w części obejmującej punkt i dyżur,
    wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Stowarzyszenie.
    Do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia Wnioskodawczyni
    wykorzystuje lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Powiat i organizację wewnętrzną
    Stowarzyszenia. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3
    Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej Powiatu i Zlecającego powoduje, że jako
    zleceniobiorca Wnioskodawczyni nie ponosi również w tym zakresie ryzyka
    ekonomicznego.
    Istotną okolicznością jest także fakt, że Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość
    wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez
    Stowarzyszenie. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane wynagrodzenie,
    niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu
    świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej. Od
    osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są
    beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek
    środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Wnioskodawczynię ryzyka
    ekonomicznego.
    Wnioskodawczyni nie wyraża i nie będzie wyrażała oświadczeń woli w imieniu i na rzecz na
    rzecz Stowarzyszenia. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami
    Wnioskodawczyni nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą,
    nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawczyni nie używa w punkcie swoich
    pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych
    przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów.

    W umowach zawartych przez Wnioskodawczynię nie zostały zawarte postanowienia
    odnośnie odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem
    nie zobowiązuje Wnioskodawczyni do zawarcia umowy ubezpieczenia od
    odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego zawodu,
    obowiązkowo podlega ona takiemu ubezpieczeniu OC.
    W związku z powyższym, odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi podmiot, z
    którymi Wnioskodawczyni zawarła umowy (Stowarzyszenie).
    W myśl art. 3 ww. ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
      poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz
      przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w
      związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym,
      sądowym lub sądowo-administracyjnym,
      wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,
      sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem
      pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i
      pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
      nieodpłatną mediację,
      sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
      pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata,
      radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu
      sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku
      finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
    Wnioskodawczyni, w ramach umowy ze Stowarzyszeniem wykonuje wszystkie powyższe
    świadczenia z wyjątkiem nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma odpowiednich
    uprawnień. Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby
    uprawnionej.
    W ramach umowy zawartej ze Stowarzyszeniem, Wnioskodawczyni zobowiązana jest do
    osobistego świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,
    którego zakres świadczeń wynika z art. 3a ww. ustawy i obejmuje działania dostosowane
    do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości
    tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach
    oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby,
    sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji.
    Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób
    zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego.
    Wnioskodawczyni zaznacza, że w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację
    indywidualną dokumentuje ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT na rzecz
    organizacji pozarządowej. Wnioskodawczyni uwzględnia VAT należny na ww. fakturach
    oraz rozlicza w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej, w związku ze
    specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności jej
    osobistym charakterem oraz poradnictwa obywatelskiego, Wnioskodawczyni powzięła
    wątpliwość, czy świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz poradnictwa
    obywatelskiego następuje w ramach prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności.
    Pytania
    1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
      obywatelskiego, na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację

      indywidualną, stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
      Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu
      podatkiem VAT?
    2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawczyni, z tytułu
      wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
      winna wystawić faktury VAT, a czy też powinna wystawić notę księgową?
    Pani stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o
    interpretację indywidualną, nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu
    podatkiem VAT.
    Nieodpłatna pomoc prawna jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy VAT, opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa
    towarów i odpłatne świadczenie usług.
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust.
    1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7.
    Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT.
    W świetle art. 15 ust. 1 ustawy VAT, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki
    organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczny wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
    W konsekwencji, opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach
    prowadzonej działalności gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy VAT, za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
    1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
    2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych
      czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi
      więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i
      wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności,
      wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób
      trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), za
    przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,
    uważa się m.in. przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub
    umowy o dzieło, uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą,
    osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej
    osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów

    zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności
    gospodarczej.
    W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście to przychody ze
    świadczenia usług na podstawie umowy zlecenie, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach
    pozarolniczej działalności gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawczyni, przychody z nieodpłatnej
    pomocy prawnej świadczonej w ramach umowy o nieodpłatną pomoc prawną powinny
    być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie
    prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, co w konsekwencji
    prowadzi do wniosku, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez
    Wnioskodawczynię nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.
    Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej,
    wykonującej tzw. wolny zawód, jest związana z wykonywaną działalnością gospodarczą,
    ale jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność gospodarczą w świetle
    regulacji VAT.
    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej,
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, „Rejent” 2003, nr 10, s. 72-75).
    W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z
    wykonywanym przez nią wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w
    rozumieniu ustawy VAT, należy każdorazowo zbadać, jaki jest kształt wzajemnych relacji,
    praw i obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W
    szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do
    prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
    Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę
    prawnego za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza
    sam charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie
    bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej pomocy
    prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych
    przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski. Powyższe
    wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej
    działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności
    gospodarczej.
    W tym kontekście należy stwierdzić, że radca prawny, udzielając nieodpłatnej pomocy
    prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej,
    działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i kwalifikacje, a nie jako
    przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego.
    Wnioskodawczyni nie reprezentuje bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na
    rzecz swojej Kancelarii (np.: poprzez wręczanie wizytówek, itd.). Ponadto, stosunek prawny
    i faktyczny pomiędzy Wnioskodawczynią a Stowarzyszeniem znacząco odbiega od
    stosunku łączącego Wnioskodawczynię z Klientami.
    W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli
    tzw. wolnych zawodów oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście, a
    działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych
    wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz
    krajowych sądów administracyjnych.
    W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za
    samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy
    wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po

    stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy
    wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz
    jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TS z 15
    grudnia 1987 r., C-235/85, Komisja Wspólnot Europejskich v Królestwo Niderlandów, EU:C:
    1987:161, dalej wyrok C-235/85, Komisja, oraz wyrok TS z 25 lipca 1991 r., C-202/90,
    Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:
    C:1991:332, dalej wyrok C-202/90, Ayuntamiento).
    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w ustawie VAT, należy uznać, że świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem, nie
    spełnia przesłanek działalności gospodarczej.
    Wnioskodawczyni wykonuje czynności nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach dyżurów w
    Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Nie ma swobody miejsca i czasu świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej, a zasady określa Umowa o nieodpłatną pomoc prawną
    zawarta ze Stowarzyszeniem. Jeżeli z różnych przyczyn nie może wykonać zadań w trakcie
    dyżuru, musi zapewnić zastępstwo, nie może w szczególności zmienić dnia albo godzin
    dyżuru, lub wyznaczyć dyżur w miejscu przez niego wyznaczonym (np.: w siedzibie
    prowadzonej Kancelarii). Wnioskodawczyni (w przeciwieństwie do usług świadczonych na
    rzecz Klientów) nie ma swobody wyboru osób, na rzecz których świadczy pomoc prawną.
    Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób uprawnionych, które
    zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W wyjątkowych sytuacjach
    wynikających m.in. z konfliktu interesów, Wnioskodawczyni może odmówić nieodpłatnej
    pomocy prawnej, ale jest zobowiązana do wskazania osobie uprawnionej innego Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej na terytorium Powiatu. Wnioskodawczyni nie wykorzystuje
    zasobów należących do Kancelarii do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do
    zasady, wszystkie niezbędne zasoby powinno dostarczyć Wnioskodawczyni
    Stowarzyszenie, a Wnioskodawczyni wykorzystuje zasoby Stowarzyszenia i Powiatu
    zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Wnioskodawczyni wykorzystuje
    własne zasoby jedynie w takim zakresie, w jakim wykorzystują własne zasoby pracownicy i
    zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w celu dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani
    gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej ze
    Stowarzyszeniem. Wynagrodzenie Wnioskodawczyni jest z góry określone (uzależnione m.
    in. od obowiązujących stawek oraz ilości dyżurów). Wnioskodawczyni nie ma możliwości
    negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów.
    W odniesieniu do relacji pomiędzy Stowarzyszeniem a Wnioskodawczynią należy wskazać,
    że nie ma ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej przez strony oraz
    równorzędności pomiędzy Wnioskodawczynią a Stowarzyszeniem. Wnioskodawczyni nie
    ma możliwości kształtowania zasad współpracy na takich zasadach, na jakich kształtuje
    zasady świadczenia usług na rzecz Klientów. Z drugiej strony, Stowarzyszenie zawierając
    Umowę, również nie ma swobody ustalania warunków współpracy, ale jest związane
    przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa o świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej zawarta przez Wnioskodawczynię ze Stowarzyszeniem została określona
    jako umowa zlecenie. Niezależnie jednak od powyższego, o charakterze umowy świadczy
    jej cel oraz postanowienia, a także wola stron, a nie nazwa.
    Zastosowanie do Umowy o nieodpłatnej pomocy prawnej znajdą przepisy Kodeksu
    cywilnego dotyczące umowy zlecenia. Wobec powyższego, czynności nieodpłatnej pomocy
    prawnej wykonywane przez Wnioskodawczynię nie są wykonywane w ramach Jej
    działalności gospodarczej, ale działalności wykonywanej osobiście, a tym samym nie
    podlegają opodatkowaniu VAT.

    Wnioskodawczyni wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
      w interpretacji indywidualnej z 5 maja 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.
      AKS,
      w interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2024 r., o sygn. 0114-KDIP4-
      2.4012.401.2023.1.MC,
      w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
      1.4012.80.2024.2.HW.
    Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT.
    W ocenie Wnioskodawczyni, przychody z tytułu udzielania nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego uzyskiwane przez Wnioskodawczynię stanowią przychody ze świadczenia
    usług na podstawie umowy zlecenia, nie uzyskiwane w ramach działalności gospodarczej,
    a tym samym powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej
    osobiście na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy PIT. W konsekwencji, nie stanowią
    czynności podlegających opodatkowaniu VAT.
    Wnioskodawczyni podkreśla, że uzasadnienie do pytania nr 1 jest adekwatne również w
    przypadku poradnictwa obywatelskiego.
    Udzielanie poradnictwa obywatelskiego stanowi osobistą działalność osoby fizycznej,
    która posiada wiedzę, kwalifikacje oraz doświadczenie niezbędne do prawidłowego i
    rzetelnego wykonania zadań należących do zakresu poradnictwa obywatelskiego (m.in.
    mediacji). W swojej istocie nie może być uznana za przejaw prowadzenia działalności
    gospodarczej. Dodatkowo, udzielanie poradnictwa obywatelskiego nie jest związane z
    prowadzeniem profesjonalnej działalności prawniczej. Należy bowiem wskazać, że
    poradnictwo obywatelskie może być udzielane przez osoby fizyczne, które ukończyły
    odpowiednie szkolenie, a nie wyłącznie przez adwokatów i radców prawnych (chociaż
    Powiaty/Stowarzyszenia najczęściej powierzają takie zadania prawnikom, których wiedza i
    umiejętności zostały potwierdzone złożeniem odpowiedniego egzaminu).
    Podobnie jak w przypadku świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, udzielanie
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze
    Stowarzyszeniem nie nosi znamion działalności gospodarczej.
    Wnioskodawczyni nie ma bowiem samodzielności w zakresie udzielania poradnictwa,
    udziela go osobom uprawnionym w ramach punktu poradnictwa obywatelskiego, w czasie
    i miejscu określonym w umowie, nie wykorzystuje do świadczenia poradnictwa własnych
    zasobów, ale zasoby należące do organizacji pozarządowej, nie ponosi odpowiedzialności
    ani ryzyka związanego z udzielanymi poradami, a Jej wynagrodzenie jest ustalone na
    zasadach określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej i niezależne od ilości
    porad udzielonych w miesiącu.
    Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że udzielanie nieodpłatnie poradnictwa
    obywatelskiego nie jest wykonywane przez Wnioskodawczynię w ramach działalności
    gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu VAT.
    Powyższy wniosek był potwierdzony w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez
    Dyrektora KIS, m.in.:
      interpretacji indywidualnej z 20 kwietnia 2023 r., o sygn. 0111-KDIB3-
      1.4012.111.2023.2.IO,

      interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
      1.4012.80.2024.2.HW.
    Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, tj. przyjęcie, że świadczenie przez
    Wnioskodawczynię, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych
    porad prawnych oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie
    przedmiotowych umów zlecenia, nie stanowi wykonywanej samodzielnie działalności
    gospodarczej i w efekcie nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Zdaniem Wnioskodawczyni, nie jest ona zobowiązana do dokumentowania tych czynności
    fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania otrzymanego z
    tego tytułu wynagrodzenia). Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawczyni, na gruncie
    przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, brak jest przeciwskazań dla
    udokumentowania wykonywanych czynności poprzez wystawienie innego dokumentu
    księgowego, np. noty księgowej.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają
      odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
        1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
          formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
        2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
          czynności lub sytuacji;
        3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
          działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 tej ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że
    usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni
    konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć

    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku
    z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem
    podatku od towarów i usług.
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
      Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność
      producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących
      zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne
      zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
      wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły
      dla celów zarobkowych.
    Stosownie do art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
        1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1–6 ustawy z dnia
          26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
        2) (uchylony)
        3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia
          26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu
          wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
          czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy
          zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do
          warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
          zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    W myśl art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
        1) (uchylony)
        2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
          naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
          konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
          tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
          tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z
          uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych
          przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
        3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o
          pracę;

        4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
          arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
        5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
          pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
          powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
          wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
        6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
          samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
          wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w
          postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników,
          z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności
          publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach
          powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo
          samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
        7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
          należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
          stanowiących osób prawnych;
        7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
        8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub
          umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
        a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
          jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
          prawnej,
        b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
          działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik
          wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
        c) przedsiębiorstwa w spadku
      − z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
        9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
          kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym
          przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez
          podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej − z wyjątkiem przychodów, o
          których mowa w pkt 7.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, na podstawie umowy
    zawartej ze Stowarzyszeniem, stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług wynika,
    że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w
    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
    · wykonywania tych czynności,

    · wynagrodzenia, oraz
    · odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Istotna jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią oraz Stowarzyszenie.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem

      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po

    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy, nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważyć też należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Stowarzyszeniem wykaże, że
    spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT.
    Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca
    występuje w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Stowarzyszenia.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do

    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez radcę
    prawnego.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Należy wskazać, że zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w
    Rozdziale 1 – Faktury.
    W myśl art. 106a ustawy:
      Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do:
        1) sprzedaży, z wyjątkiem:
        a) przypadków, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1a, w których
          usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego i
          faktura dokumentująca te transakcje nie jest wystawiana przez usługobiorcę
          lub nabywcę towarów w imieniu i na rzecz usługodawcy lub dokonującego
          dostawy towarów,
        b) czynności rozliczanych w procedurach szczególnych, o których mowa w dziale
          XII w rozdziałach 6a, 7 i 9, dla których państwem członkowskim identyfikacji w
          rozumieniu przepisów tych rozdziałów jest państwo członkowskie inne niż
          Rzeczpospolita Polska;
        2) dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika
          posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe
          miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te
          czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby działalności
          gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej -
          posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe
          miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy
          miejscem świadczenia jest terytorium:
        a) państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do
          zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i
          faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę
          lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,
        b) państwa trzeciego;
        3) dostawy towarów i świadczenia usług rozliczanych w procedurach szczególnych,
          o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a i 7, przez podatników
          zidentyfikowanych na potrzeby tych procedur, dla których państwem
          członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tych rozdziałów jest
          Rzeczpospolita Polska;
        4) sprzedaży na odległość towarów importowanych, rozliczanej w procedurze
          szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 9, przez podatników
          zidentyfikowanych na potrzeby tej procedury, dla których państwem
          członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tego rozdziału jest
          Rzeczpospolita Polska.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,

      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy, jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1
      lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
        1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury
          nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
        a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
        b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
        1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
          mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
          wyjątkiem:
        a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i
          ust. 5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
        b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
        2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

      – jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
      końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano
      całość lub część zapłaty.
    W oparciu o przepisy ustawy, należy wskazać, że faktury są dokumentami
    potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 111):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT. jest Pani radcą
    prawnym i prowadzi Pani działalność prawniczą. Pani działalność obejmuje udzielanie
    porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów aktów
    prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed sądami.
    Zawarła Pani ze Stowarzyszeniem umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Zgodnie z Umową, działając w
    charakterze radcy prawnego oraz doradcy obywatelskiego, zobowiązała się Pani do
    osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od Stowarzyszenia, nieodpłatnej
    pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osobom uprawnionym w
    Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i Poradnictwa Obywatelskiego, prowadzonym
    przez Powiaty. W Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, miesięczne wynagrodzenie za

    udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w
    odniesieniu do dyżurów wyznaczonych przez Powiaty.
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej udziela Pani porad prawnych
    i obywatelskich osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym
    jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu
    ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez Powiat, według kolejności
    zgłoszeń.
    Podobnie jak w przypadku nieodpłatnej pomocy prawnej, udziela Pani nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego osobiście, osobom uprawnionym, które dokonały
    odpowiedniego zgłoszenia, w miejscu i czasie określonym w Umowie o nieodpłatne
    poradnictwo obywatelskie oraz za wynagrodzeniem ustalonym na zasadach określonych
    w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie ma tym samym Pani dowolności sposobu
    wykonania zlecenia, czasu i miejsca oraz możliwości wyboru osób, którym udziela
    nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Wykonywanie umowy zawartej ze
    Stowarzyszeniem następuje poprzez osobiste świadczenie porad prawnych oraz
    poradnictwa obywatelskiego w trakcie dyżurów odbywających się w lokalizacjach
    wskazanych w zawartych Umowach.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną i poradnictwo
    obywatelskie jest ustalone przez Stowarzyszenie, na podstawie przepisów ustawy o
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Wynagrodzenie jest określone jako ryczałtowe miesięczne wynagrodzenie. Nie ma Pani
    wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w
    szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie
    dyżurów, które Pani odbyła w tracie miesiąca. Wynagrodzenie jest uzależnione od ilości
    dni przepracowanych przez Panią w danym miesiącu, a nie od ilości porad albo innych
    zadań należących do zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym
    miesiącu. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów
    nieodpłatnych porad prawnych lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym
    miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu
    dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy
    prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, zgodnie z przedstawioną
    podpisaną ewidencją czasu pracy. Za wykonanie umowy, poza wynagrodzeniem, nie
    otrzymuje Pani dodatkowych świadczeń. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego
    wynagrodzenia za pomoc, której są beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie
    może pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie,
    skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez
    Panią ryzyka ekonomicznego.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego, na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem, nie
    stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem stanowi
    przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych.
    W przedmiotowych umowach zobowiązuje się Pani do świadczenia usług w lokalach
    położonych na terenie Powiatów. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nic nie mówi na
    temat korzystania z wyposażenia, ale de facto korzysta Pani na podstawie ww. umowy z
    infrastruktury stanowiącej własność Starostwa Powiatowego lub poszczególnych Gmin, w
    których zlokalizowane są punkty pomocy. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej Powiatu i Zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca nie ponosi Pani w
    tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Korzysta Pani jedynie wyjątkowo z własnego laptopa,

    jednak nie wynika to z konieczności zapewnienia tego sprzętu we własnym zakresie, ale
    wygody i własnych chęci.
    Nie ponosi Pani gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem
    czynności na podstawie umów zawartych ze Stowarzyszeniem. Udzielając pomocy
    prawnej lub poradnictwa obywatelskiego nie ponosi Pani odpowiedzialności za
    świadczone usługi.
    Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną/doradztwem obywatelskim tworzy
    Pani dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje Pani własnym imieniem i
    nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A”, w części obejmującej punkt i dyżur, wyraźnie
    jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Stowarzyszenie.
    Nie wyraża i nie będzie Pani wyrażała oświadczeń woli w imieniu i na rzecz
    Stowarzyszenia. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami nie działa Pani jako
    pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie sporządza, ani nie podpisuje
    pism. Nie używa Pani w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób
    korzystających z darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma Pani również żadnego
    wpływu na dobór klientów.
    W umowie zawartej przez Panią nie zostały zawarte postanowienia odnośnie co do
    odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nie
    zobowiązuje Pani do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób
    trzecich. Jednak z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega Pani takiemu
    ubezpieczeniu OC. W związku z powyższym, odpowiedzialność wobec osób trzecich
    ponosi podmiot, z którym Pani zawarła umowę (Stowarzyszenie).
    W ramach umowy zawartej ze Stowarzyszeniem, zobowiązana jest Pani do osobistego
    świadczenia za wynagrodzeniem nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, którego
    zakres obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej,
    zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach
    lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu
    problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu
    działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w
    szczególności porady dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych
    oraz zabezpieczenia społecznego.
    Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku,
    stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej,
    które podlega opodatkowaniu podatkiem VAT oraz obowiązku dokumentowania tych
    czynności fakturą.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o podatku od
    towarów i usług, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym
    przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi
    więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane
    czynności co do warunków:
      wykonywania tych czynności,
      wynagrodzenia oraz
      odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny, tworzący więzi (stosunek podporządkowania)

    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, tylko i wyłącznie te
    czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności
    istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych
    czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
    wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawno-podatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy VAT prowadzenie
    działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od
    innego rodzaju aktywności zawodowej nie powodującej powstania podmiotowości
    prawno-podatkowej na gruncie ww. ustawy.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, na podstawie umowy
    zawartej ze Stowarzyszeniem, nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie wskazała Pani, że
    wynagrodzenie za świadczenie ww. usług stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt
    8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Zatem, należy przeanalizować, czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione pozostałe
    warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy.
    Zauważyć należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, odnoszące
    się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w
    stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach
    wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych
    przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza
    samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana
    odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej
    działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona
    podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt
    wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać winno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Stowarzyszeniem wykaże, że
    spełnione są wszystkie trzy warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, to nie
    można uznać Pani za podatnika podatku od towarów i usług. Jednocześnie brak spełnienia
    któregokolwiek warunku oznacza, że występuje Pani w charakterze podatnika podatku od
    towarów i usług.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna – świadczona
    przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Stowarzyszenia oraz Starostwa.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony, w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Zatem, mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności sprawy oraz
    obowiązujące przepisy prawa podatkowego należy stwierdzić, że w analizowanym
    przypadku, świadczenie przez Panią usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy ze
    Stowarzyszeniem, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie
    o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem
    zobowiązanym do rozliczania tego podatku.
    Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc prawną zawartą przez Panią, działając w
    charakterze radcy prawnego oraz doradcy obywatelskiego, zobowiązała się do osobistego
    świadczenia za wynagrodzeniem należnym od Stowarzyszenia, nieodpłatnej pomocy
    prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osobom uprawnionym w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i Poradnictwa Obywatelskiego, prowadzonym przez
    Powiaty (...), (...) i (...). Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania
    nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (tj. adres
    Punktu Nieodpłatnej Pomocy i czas dyżurów Wnioskodawczyni), miesięczne
    wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania
    zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych przez Powiaty.

    Punkt Nieodpłatnej Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby
    uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla
    nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym. Do
    obowiązków Powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w tym m.
    in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje, oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów.
    W rozpatrywanej sprawie, jak Pani wskazała, zgodnie z zawartą ze Stowarzyszeniem
    umową wykonywania świadczeń działając jako zleceniobiorca zobowiązała się Pani do
    świadczenia usług w lokalach położonych na terenie Powiatów. Zawarta umowa nic nie
    mówi na temat korzystania z wyposażenia, ale de facto korzysta Pani z lokalu i
    infrastruktury zapewnionej przez Powiat i organizację wewnętrzną Stowarzyszenia. Zatem,
    w analizowanej sprawie, do wykonywania czynności wynikających z umowy zawartej ze
    Stowarzyszeniem wykorzystuje Pani lokale i infrastrukturę zapewnione przez Starostwo
    oraz Stowarzyszenie.
    W związku z powyższym, wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej
    zlecającego – Stowarzyszenia i Starostwa powoduje, że nie ponosi Pani w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego.
    Jednocześnie, wynagrodzenie jest określone jako ryczałtowe miesięczne wynagrodzenie.
    Nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Stowarzyszenia ani jego
    negocjacji. Wynagrodzenie jest uzależnione od ilości dni przepracowanych przez Panią w
    danym miesiącu, a nie od ilości porad albo innych zadań należących do zakresu
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym miesiącu. Łączne wynagrodzenie
    odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad prawnych lub
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym miesiącu. Podstawą wypłaty
    wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według
    harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego, zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy.
    W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pani dodatkowych świadczeń.
    Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są
    beneficjentami.
    Skoro ww. umowy przewidują stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu
    ryzyka gospodarczego. Z tytułu pełnienia dyżurów otrzymuje Pani zryczałtowaną kwotę.
    Wynagrodzenie jest niezależne od ilości udzielonych świadczeń.
    Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną/doradztwem obywatelskim tworzy
    Pani dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje Pani własnym imieniem i
    nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A”, w części obejmującej punkt i dyżur, wyraźnie
    jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Stowarzyszenie. Nie wyraża i nie będzie
    Pani wyrażała oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Stowarzyszenia. Świadcząc usługi
    objęte przedmiotowymi umowami nie działa Pani jako pełnomocnik prowadzący swoją
    działalność gospodarczą, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Nie używa Pani w punkcie
    swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad
    prawnych przed sądem, nie ma Pani również żadnego wpływu na dobór klientów.
    Jednocześnie, jak wskazano w opisie sprawy, nie ponosi Pani gospodarczego,
    ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umów
    zawartych ze Stowarzyszeniem. Udzielając pomocy prawnej lub poradnictwa
    obywatelskiego nie ponosi Pani odpowiedzialności za świadczone usługi. W umowach
    zawartych przez Panią ze Stowarzyszeniem o świadczenie przez Panią usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego nie zostały zawarte
    postanowienia odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowa zawarta
    ze Stowarzyszeniem nie zobowiązuje Wnioskodawczyni do zawarcia umowy ubezpieczenia

    od odpowiedzialności wobec osób trzecich. W związku z powyższym, odpowiedzialność
    wobec osób trzecich ponosi podmiot, z którymi Pani zawarła umowy (Stowarzyszenie).
    W konsekwencji należy wskazać, że zawarcie opisanych we wniosku umów powoduje
    powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w
    ramach którego jest Pani związana ze zleceniodawcą (Stowarzyszeniem) więzami
    prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także
    odpowiedzialności zleceniodawcy wobec osób trzecich.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, wykonywane przez Panią czynności na rzecz Stowarzyszenia, tj. usługi
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
    podstawie umowy, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym
    samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia za czynności
    podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej
    sprawie nie powstaje obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych
    usług na podstawie umów o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.
    W konsekwencji nie jest/nie będzie Pani zobowiązana do dokumentowania tych czynności
    fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania otrzymanego z
    tego tytułu wynagrodzenia). Brak jest również obowiązku wystawienia przez Panią
    rachunku.
    Zatem, mając na uwadze opis sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa podatkowego
    należy stwierdzić, że z tytułu świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy, za które otrzymuje
    /będzie otrzymywać Pani od Stowarzyszenia wynagrodzenie, nie jest/nie będzie Pani
    zobowiązana do odprowadzenia podatku od towarów i usług.
    Nie jest/nie będzie Pani również zobowiązana do dokumentowania świadczenia usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego fakturami.
    Jednocześnie należy wskazać, że na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i
    usług brak jest przeciwskazań dla udokumentowania ich poprzez wystawienie innego
    dokumentu księgowego, np. noty księgowej – niemniej jednak należy zauważyć, że nie jest
    to dokument przewidziany przez przepisy o podatku od towarów i usług, i jako taki nie jest
    objęty regulacją tych przepisów.
    Tym samym, Pani stanowisko uznałem za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy:
      stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w
      dacie zaistnienia zdarzenia;
      zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w
      dniu wydania interpretacji.
    Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego i zdarzenia
    przyszłego, Pani ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym ich
    przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na
    wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. W
    przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-
    skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym
    zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu
    przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do
      interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.