Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.174.2025.1.JKU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-07-09
Teza: Skutki podatkowe otrzymania od matki zastępczej
nieruchomości obciążonej służebnością.
Słowa kluczowe: darowizna
lokal-lokal mieszkalny
rodzice-rodzice zastępczy
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 4 Wysokość
podatku-Grupy podatkowe
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
4-art. 14-ust. 4a

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 maja 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 7 maja 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków
    podatkowych darowizny mieszkania. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Postanowieniem z (...) r., w sprawie o sygn. akt (...), Sąd Rejonowy w (...) umieścił Panią,
    jako osobę małoletnią, w rodzinie zastępczej w osobie Pani cioci E. W rodzinie zastępczej
    przebywała Pani do osiągnięcia pełnoletności.

    Z E. do dziś łączy Panią głęboka więź emocjonalna. Nadal Panie razem zamieszkują i się
    wspierają. E. jest osobą niepełnosprawną (znaczny stopień niepełnosprawności).
    E. chciałaby przenieść na Panią w formie umowy darowizny własność swojego mieszkania
    (lokal stanowiący odrębną nieruchomość), z zapewnieniem jej służebności osobistej
    dalszego zamieszkiwania przez nią wspólnie z Panią w tym lokalu.

## Pytanie

Czy planowane nabycie ww. nieruchomości lokalowej od rodzica zastępczego w osobie E.
    będzie w całości zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 4a ust. 1 i ust. 4 pkt 2 oraz
    art. 14 ust. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn? (pytanie oznaczone we wniosku
    nr 1)
    Pani stanowisko w sprawie
    Pani zdaniem, zarówno umowa darowizny, jak i nieodpłatne ustanowienie służebności
    osobistej są przedmiotem opodatkowania według przepisów ustawy o podatku od
    spadków i darowizn.
    Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze
    darowizny powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu
    notarialnego, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8, obowiązek podatkowy przy nabyciu w
    drodze nieodpłatnej służebności powstaje z chwilą ustanowienia tego prawa.
    Jako obdarowana zalicza się Pani w stosunku do darczyńcy do II grupy podatkowej
    (zstępna rodzeństwa). E. jako nabywca służebności zalicza się w stosunku do Pani do II
    grupy podatkowej (rodzeństwo rodziców).
    Zgodnie z regulacją art. 4a ust. 1 ww. ustawy: zwalnia się od podatku nabycie własności
    rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba,
    rodzeństwo, ojczyma i macochę, pod warunkami określonymi w tym przepisie.
    Obie czynności wymagają formy aktu notarialnego. Notariusz jako płatnik zawiadomi
    organ podatkowy o dokonanych czynności, dlatego same strony takiego zawiadomienia
    dokonywać już nie muszą.
    Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 4a ww. ustawy, za zstępnych w rozumieniu ustawy uważa się
    również osoby, które przebywają lub przebywały w rodzinie zastępczej, w rodzinnym
    domu dziecka, w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce
    opiekuńczo-terapeutycznej, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o
    wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a za wstępnych także odpowiednio osoby
    tworzące rodzinę zastępczą, prowadzące rodzinny dom dziecka lub pracujące z dziećmi w
    placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-
    terapeutycznej.
    Na podstawie powołanych przepisów uważa Pani, że w przedstawionym zdarzeniu
    przyszłym nabycie nieruchomości w formie darowizny od byłej matki zastępczej, jak i
    ustanowienie przez Panią na jej rzecz nieodpłatnej służebności osobistej, pozwala na
    skorzystania w całości z ulgi wynikającej z art. 4a w zw. z art.14 ust. 4a ustawy o podatku
    od spadków i darowizn. Jako osoba, która przebywała w rodzinie zastępczej zalicza się
    Pani do kategorii zstępnych E., a ona zalicza się do kategorii Pani wstępnych.
    Zatem zarówno darowizna, jak i nieodpłatne ustanowienie służebności będą podlegały
    zarówno zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn, jak i zwolnieniu od obowiązku
    zgłoszenia do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, ponieważ darowizna i
    ustanowienie służebności będą miały formę aktu notarialnego.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od
    spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny, polecenia darczyńcy.
    Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie definiuje pojęcia darowizny, należy więc
    odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego.
    Na podstawie art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z
    2024 r. poz. 1061, ze zm):
      Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na
      rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
    Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia
    majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra
    majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie ma charakter
    nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia
    w zamian za uczynioną darowiznę.
    Stosownie do art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje: przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą
      złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie
      zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia
      przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy
      wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy
      powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.
    Należy zauważyć, że – co do zasady – darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od
    spadków i darowizn.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej:
      1) 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;
      2) 27 090 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;
      3) 5733 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.
    Art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy stanowi, że:
      Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony
      jest nabywca. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego
      stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa
      majątkowe.
    W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
      Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
      1) do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową,
        rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
      2) do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków
        pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków
        rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
      3) do grupy III – innych nabywców.

    Natomiast zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
      zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w
      przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia
      uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
      zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Stosownie do art. 4a ust. 4 ww. ustawy:
      Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
      1) wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego
        dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym
        nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie
        przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub
      2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo
        w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Z treści przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jednoznacznie wynika,
    że zwolnieniem tym objęte jest nabycie przez osoby, których łączą relacje ściśle w
    przepisie określone (tzw. grupa zerowa). Między innymi są to zstępni.
    Zgodnie z art. 14 ust. 4a ww. ustawy:
      Za zstępnych w rozumieniu ustawy uważa się również osoby, które przebywają lub
      przebywały w rodzinie zastępczej, w rodzinnym domu dziecka, w placówce
      opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej, o
      których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie
      pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 177, 742, 743, 858 i 1572), a za wstępnych
      także odpowiednio osoby tworzące rodzinę zastępczą, prowadzące rodzinny dom
      dziecka lub pracujące z dziećmi w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w
      regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej.
    Na mocy przywołanego powyżej przepisu za zstępnych uważa się m.in. osoby aktualnie
    przebywające w rodzinie zastępczej oraz osoby, które w przeszłości przebywały w takiej
    rodzinie.
    Z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wynika, że postanowieniem Sądu
    Rejonowego została Pani umieszczona jako osoba małoletnia, w rodzinie zastępczej w
    osobie Pani cioci. W rodzinie zastępczej przebywała Pani do osiągnięcia pełnoletności.
    Ciocia chciałaby przenieść na Panią, w formie umowy darowizny, własność swojego
    mieszkania (lokal stanowiący odrębną nieruchomość), z zapewnieniem jej służebności
    osobistej dalszego zamieszkiwania przez nią wspólnie z Panią w tym lokalu.
    Ma Pani wątpliwości czy planowane nabycie będzie w całości zwolnione z opodatkowania
    podatkiem od spadków i darowizn.
    Nabycie przez Panią mieszkania tytułem darowizny od matki zastępczej, będzie w całości
    zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i
    darowizn. W związku z tym, że umowa darowizny – zgodnie z wymogiem ustawowym –
    powinna zostać sporządzona w formie aktu notarialnego, dla spełnienia warunków do
    zwolnienia w takiej sytuacji nie będzie konieczne zgłoszenie nabycia mieszkania
    właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od powstania
    obowiązku podatkowego. Wynika to z treści przywołanego powyżej art. 4a ust. 4 pkt 2
    ustawy o podatku od spadków i darowizn.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    W zakresie pytania oznaczonego we wniosku numerem 2 zostało wydane odrębne
    rozstrzygnięcie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
      · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
      · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
        Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.