Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4014.191.2021.4.MM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2021-10-25
Teza: Skutki podatkowe przystąpienia do systemu cash pooling.
Słowa kluczowe: cash pooling; umowa-umowa nienazwana
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych; Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania 
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

**INTERPRETACJA INDYWIDUALNA**

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 oraz art. 14r ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Zainteresowanych przedstawione we wniosku wspólnym z 7 lipca 2021 r. (data wpływu 7 lipca 2021 r.), uzupełnionym 4, 8 i 12 października 2021 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy cash poolingu – **jest prawidłowe**.

**UZASADNIENIE**

W dniu 7 lipca 2021 r. wpłynął do Organu ww. wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy cash poolingu.

Z uwagi na fakt, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych, pismem z 24 września 2021 r. Znak: 0111-KDIB1-1.4010.333.2021.2.AW 0111-KDIB2-2.4014.191.2021.3.MM 0114-KDIP4-3.4012.484.2021.3.MAT wezwano Zainteresowanego będącego stroną postępowania do jego uzupełnienia.

Wniosek uzupełniono 4, 8 i 12 października 2021 r.

**We wniosku złożonym przez:**

\- Zainteresowanego będącego stroną postępowania:

… Sp. z o.o.

\- Zainteresowanego 1 niebędącego stroną postępowania:

… sp. z o.o.

\- Zainteresowanego 2 niebędącego stroną postępowania:

… sp. z o.o.

\- Zainteresowanego 3 niebędącego stroną postępowania:

… sp. z o.o.

\- Zainteresowanego 4 niebędącego stroną postępowania:

… sp. z o.o.

\- Zainteresowanego 5 niebędącego stroną postępowania:

… sp. z o.o.

\- Zainteresowanego 6 niebędącego stroną postępowania:

…

**przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:**

Na podstawie Umowy Cash-Pooling z 10 lipca 2018 r., podlegającej prawu niemieckiemu (Master Agreement) zawartej przez A będącego Zainteresowanym niebędącym stroną postępowania (dalej jako: Zainteresowany 6) jako pool leadera (Pool Leader) oraz niektóre spółki zależne z Grupy K., w Grupie K. został wprowadzony system cash-poolingu (System Cash Poolingu).

Spółki należące do Grupy K. obecnie zaangażowane w System Cash Poolingu mają siedzibę i są rezydentami podatkowymi w następujących krajach: …

Biorąc pod uwagę, że System Cash Poolingu jest korzystny dla wszystkich zaangażowanych stron i pozwala na efektywne zarządzanie środkami w ramach Grupy, K. Group zamierza rozszerzyć go na następujące polskie spółki K. Group:

\- B sp. z o.o. (Zainteresowany niebędący stroną postępowania dalej jako Zainteresowany 5),

\- C sp. z o.o. (Zainteresowany niebędący stroną postępowania dalej jako Zainteresowany 1),

\- D sp. z o.o. (Zainteresowany niebędący stroną postępowania dalej jako Zainteresowany 2),

\- E sp. z o.o. (Zainteresowany niebędący stroną postępowania dalej jako Zainteresowany 3).

Dodatkowo dwie niemieckie spółki Grupy K. posiadające rachunki w PLN będą w przyszłości uczestniczyć w Systemie Cash Poolingu w Polsce - niniejszy wniosek ich nie dotyczy.

Dwie polskie spółki z Grupy K., tj. F sp. z o.o (Zainteresowany niebędący stroną postępowania dalej jako Zainteresowany 4) i G sp. z o.o., (Zainteresowany będący stroną postępowania) są już członkami manualnego poolingu w ramach Systemu Cash Poolingu, ale będą uczestniczyć w nowo wdrożonym modelu opartym o automatyczne zapisy wraz z innymi polskimi spółkami Grupy K. - wszystkie polskie spółki Grupy K. nazywane są dalej Uczestnikami (Uczestnicy) .

System będzie działał w następujący sposób:

\- Pool Leader, Zainteresowany 6, jest niemiecką spółką będącą rezydentem podatkowym Niemiec.

\- Pool Leader ma swój docelowy rachunek bankowy (Ultimate Target Account) w banku w Niemczech.

\- Pool Leader nie posiada miejsca prowadzenia działalności w Polsce.

\- Uczestnikami Systemu Cash Poolingu są polscy rezydenci podatkowi, z wyjątkiem dwóch wymienionych powyżej firm niemieckich, które mają w przyszłości dołączyć do systemu cash poolingu w Polsce.

\- Usługi Pool Leadera w ramach Master Agreement obejmują administrowanie, centralizację i zarządzanie płynnością finansową uczestników cash poolingu.

\- By osiągnąć powyższe cele, Pool Leader będzie m.in .:

\- otrzymywać ewentualne nadwyżki środków od Uczestników,

\- zapewniać środki tym Uczestnikom Systemu, którzy wykażą zapotrzebowanie na środki,

\- efektywnie zarządzać otrzymanymi nadwyżkami gotówki poprzez wyszukiwanie ofert inwestycyjnych i spłatę zadłużenia zewnętrznego,

\- poszukiwać dogodnych warunków do pozyskania krótko- lub średnioterminowego i długoterminowego finansowania w zakresie niezbędnym do pokrycia potrzeb finansowych Grupy.

Poza Master Agreement, System Cash Poolingu będzie regulowany w Polsce w odniesieniu do Uczestników poprzez:

\- Target Balancing Agreement (Porozumienie), zawarte z Bankiem Y S.A., (Bank) przez Pool Leadera i Uczestników, na podstawie którego:

\- Pool Leader będzie posiadaczem rachunku Ultimate Header (Rachunek Główny) w Banku.

\- Uczestnicy będą posiadać Source Accounts (Rachunki Źródłowe) w Banku.

\- Term Sheet (Term Sheet) dotyczący Master Agreement, podpisywany przez poszczególnych Uczestników z Pool Leaderem, regulujący, między innymi zasady naliczania odsetek od sald danego Uczestnika.

\- Zarówno Rachunki Główne, jak i Rachunki Źródłowe zostaną otwarte przez Bank oddzielnie dla EURO i PLN.

\- Rola Banku w Systemie Cash Poolingu ogranicza się do zapewnienia infrastruktury bankowej niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania całego Systemu, tj. prowadzenia rachunków bankowych oraz wykonywania operacji zleconych i nadzorowanych przez Pool Leadera.

\- Z tytułu obsługi saldowania rachunków Bankowi przysługuje miesięczna prowizja w wysokości 100 (słownie: sto) zł od każdego Uczestnika oraz od Pool Leadera.

\- Na podstawie aneksu do Porozumienia każdy Uczestnik będzie posiadał Dzienny Limit Zadłużenia (DOL) na swoim Rachunku Źródłowym.

\- Wysokość DOL zostanie ustalona osobno bez pisemnej dokumentacji, dzięki czemu będzie można ją łatwo dostosować do danych potrzeb Uczestnika, np. w przypadku, gdy Uczestnik będzie miał wyjątkowo wysoką płatność, może skontaktować się z Bankiem z jednodniowym wyprzedzeniem, a DOL może zostać zwiększony tylko na jeden dzień. W przypadku wzrostu wolumenu działalności można uzgodnić trwałe zwiększenie DOL.

\- Wielkość indywidualnego DOL zostanie dostosowana do Uczestnika w celu pokrycia maksymalnych wypłat (wypływów płatności) z Rachunku Źródłowego w ciągu jednego dnia. Oznacza to, że saldo Rachunku Źródłowego może wykazywać zadłużenie w ciągu dnia, a na koniec dnia transfer z Rachunku Głównego spowoduje przywrócenie salda Rachunku Źródłowego Uczestnika do zera.

\- Cash pooling będzie rzeczywisty i automatycznie zerowany, co oznacza, że:

1.  środki będą faktycznie przekazywane pomiędzy rachunkami Pool Leader i Uczestników oraz
2.  na koniec każdego dnia roboczego (dzień, w którym Bank jest otwarty do prowadzenia działalności w Polsce), w przypadku:

i. ujemnego salda Rachunku Źródłowego, Bank przeniesie środki z Rachunku Głównego na Rachunek Źródłowy w takiej wysokości, aby saldo końcowe na Rachunku Źródłowym było równe zero.

ii. dodatniego salda na Rachunku Źródłowym, Bank przeniesie środki z Rachunku Źródłowego na Rachunek Główny w takiej wysokości, aby saldo końcowe na Rachunku Źródłowym było równe zero.

\- Na potrzeby Systemu Cash Poolingu, Pool Leader prowadzić będzie w swoim systemie, oddzielnie dla każdego Uczestnika i dla każdej waluty, techniczny, w sposób ciągły rozliczany rachunek (Rachunek Techniczny) bieżący odzwierciedlający wszystkie zmiany na danym Rachunku Źródłowym Uczestnika. Rachunek Techniczny będzie odzwierciedlał aktualny stan rozliczenia danego Uczestnika, tj. czy w wyniku dziennego zerowania Rachunku Źródłowego Uczestnik ma względem Pool Leadera nadwyżkę (więcej środków przekazanych Pool Leaderowi aniżeli otrzymanych w ramach Cash Poolingu, czy też niedobór, tj. więcej środków otrzymanych od Pool Leadera aniżeli przekazanych w ramach Cash Poolingu).

\- Salda dzienne Rachunku Technicznego są oprocentowane według stawek dziennych określonych w Term Sheet uzgodnionym pomiędzy Pool Leaderem a danym Uczestnikiem.

\- Wysokość oprocentowania sald debetowych i kredytowych Uczestnika na Rachunku Technicznym jest uzgadniana między odpowiednim Uczestnikiem a Pool Leaderem na podstawie porozumienia wewnątrzgrupowego „Nowa Konwencja Oprocentowania Cash Poolingów, Pożyczek i Depozytów Grupowych "z 26 kwietnia 2017 r., z późniejszymi zmianami i modyfikacjami wprowadzonymi w celu odzwierciedlenia zmian warunków finansowania - ostatnia zmiana pochodzi z 29 kwietnia 2021 r .

\- Wszelkie odsetki (Odsetki) będą naliczane z dnia na dzień i będą naliczane na podstawie faktycznej liczby dni, które upłynęły, oraz roku obejmującego 360 dni. Daty waluty przyjęte dla obliczenia odsetek od sald kredytowych lub debetowych na Rachunku Technicznym są tożsame z datami korespondujących zapisów na odpowiednim Rachunku Głównym.

\- Zgodnie z pkt 4.1 Master Agreement, salda debetowe danego Uczestnika na jego Rachunku Technicznym będą traktowane jako pożyczki udzielone przez Pool Leadera odpowiedniemu Uczestnikowi, a salda kredytowe będą traktowane jako pożyczki danego Uczestnika dla Pool Leadera, które stają się wymagalne i płatne codziennie. Kwalifikacja ta nie odnosi się do samych płatności, które w przypadku rachunków bankowych rozliczanych w sposób ciągły, takich jak Rachunek Techniczny są traktowane jak kredyt kupiecki w rozumieniu niemieckiego kodeksu handlowego (art. 355 Handelsgesetzbuch).

\- Zgodnie z pkt 16 Master Agreement, Pool Leader nie będzie otrzymywał za czynności zarządzania odrębnego wynagrodzenia. Jedynym wynagrodzeniem Pool Leadera za usługi świadczone w ramach Master Agreement będą należne mu Odsetki,

\- Odsetki stają się wymagalne i płatne lub kapitalizowane na koniec każdego miesięcznego okresu rozliczeniowego.

\- Wszelkie wypłaty sald należnych od danego Uczestnika do Pool Leadera będą dokonywane na odpowiedni Rachunek Główny w Banku, natomiast płatność Pool Leadera na rzecz danego Uczestnika może być dokonana na jego wniosek na zewnętrzny (nieuwzględniony w Systemie Cash Poolingu) rachunek bankowy tego Uczestnika.

\- Nie przewiduje się zabezpieczeń obciążeń i kredytów w relacjach pomiędzy Uczestnikami a Pool Leaderem. Uczestnik będzie miał możliwość stałego pozyskiwania informacji o stanie finansowym Pool Leadera i w razie pogarszającej się sytuacji, może wypowiedzieć Master Agreement.

\- Pool Leader będzie dysponował limitem zadłużenia w rachunku bieżącym na Rachunkach Głównych (w PLN i EUR) w Banku w celu zapewnienia wszystkim Uczestnikom możliwości dokonywania wymagalnych, dziennych płatności.

\- System Cash Poolingu jest skonstruowany jako pooling jednopoziomowy od każdego Uczestnika do Rachunku Głównego Pool Leadera (PLN / EUR) w Banku.

\- Nie będzie automatycznego przekazywania nadwyżek między Rachunkami Głównymi Pool Leadera w Banku a jego Ultimate Target Account. Nadwyżki EUR z Rachunku Głównego EUR w Banku mogą być częściowo przelewane na Ultimate Target Account. Może to dotyczyć również nadwyżek z Rachunku Głównego PLN z konta Pool Leadera w Banku, które mogą być wymieniane na Euro i przelewane na Ultimate Target Account. 

\- Zainteresowany 6 jako Pool Leader zapłaci Bankowi odsetki od sald debetowych występujących na Rachunkach Głównych. Wynagrodzenie dla Banku będzie zbliżone do tego, jakie Grupa K. płaci na rynku kapitałowym.

\- Uczestnik może wypowiedzieć Umowę jeżeli w opinii Uczestnika:

a) wykonanie Umowy grozi niewypłacalnością Uczestnika, w szczególności na skutek pogarszającej się sytuacji finansowej Pool Leadera;

b) wykonanie Umowy wiąże się z ryzykiem kwalifikacji prawnej wynikającej z polskiego bezwzględnie wiążącego prawa spółek jako wpłaty z majątku Uczestnika niezbędnego do pełnego sfinansowania kapitału zakładowego Uczestnika, a także naruszenie zakazu zwrotu wkładu;

c) zmiana obowiązujących przepisów prawa powoduje, że wykonanie Umowy będzie sprzeczne z prawem lub utraci swój cel gospodarczy.

\- Pool Leader będzie rzeczywistym właścicielem uzyskiwanych przychodów z tytułu odsetek od Uczestników w rozumieniu art. 4a pkt 29 Ustawy o CIT. Pool Leader będzie samodzielnie decydował o przeznaczeniu uzyskanych odsetek i ponosił ryzyko ekonomiczne związane z ewentualnym brakiem spłaty odsetek przez Uczestników. Pool Leader nie będzie zobowiązany prawnie do przekazania całości lub części odsetek innemu podmiotowi. Konsekwentnie, Pool Leader nie będzie pośrednikiem, przedstawicielem, czy powiernikiem.

\- Pool Leader prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w Niemczech, w związku z którą uzyskiwał będzie przychody z odsetek od Uczestników. Pool Leader posiada przedsiębiorstwo, w ramach którego faktycznie wykonuje czynności stanowiące działalność gospodarczą, posiada lokal, wykwalifikowany personel oraz wyposażenie wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej.

\- Pool Leader pełni funkcję spółki "matki" dla całej Grupy, stąd nie tworzy struktury oderwanej od przyczyn ekonomicznych. Pool Leader zawiera porozumienia zgodne z rzeczywistością gospodarczą, mające uzasadnienie gospodarcze oraz wykonuje swoje zadania samodzielnie, tj. przy wykorzystaniu zasobów własnych.

\- Uczestnicy otrzymają od Pool Leadera certyfikat rezydencji, potwierdzający jego rezydencję podatkową w Niemczech oraz oświadczenie, że jest on rzeczywistym właścicielem odsetek i prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w Niemczech.

\- Pool Leader jest 100% udziałowcem jednego z Zainteresowanych, Uczestników systemu Cash Pooling (Zainteresowany 5).

W uzupełnieniu wniosku wskazano, że w ramach systemu Cash Poolingu nie dojdzie do zawarcia umowy pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, gdyż systemowi temu, będącemu umową o zarządzanie płynnością finansową, nie sposób przypisać _esentialia negotii_ pożyczki.

Umowa pożyczki ma charakter umowy konsensualnej dwustronnie zobowiązującej, do której najważniejszych elementów należą: oznaczenie stron, określenie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, zobowiązanie się do ich przeniesienia przez pożyczkodawcę na rzecz pożyczkobiorcy oraz zobowiązanie pożyczkobiorcy do zwrotu przedmiotu pożyczki. Pożyczki może udzielić każdy podmiot posiadający zdolność prawną (zarówno osoba fizyczna, jak i przedsiębiorstwo), może być wzięta na dowolny cel. Przybiera postać umowy darmowej, bądź odpłatnej, co zwykle zakłada zapłatę odsetek.

Natomiast system cash poolingu zakłada uczestnictwo minimum trzech podmiotów - pierwszy posiadający nadwyżkę finansową, drugi posiadający niedobór środków oraz lider pośredniczący w zarządzaniu płynnością. Saldo środków pieniężnych na indywidualnych kontach stron umowy będzie wynosiło zero a saldo rachunku głównym obsługiwanym przez lidera będzie odzwierciedlało sumę nadwyżek i niedoborów finansowych poszczególnych uczestników.

Ponadto umowa cash poolingu nie opiera się na zobowiązaniu do przeniesienia środków pieniężnych na umownie wskazany podmiot. Uczestnik posiadający nadwyżkę nie posiada informacji, do którego z uczestników ona trafi, ani w jakiej kwocie. Tak samo podmiot posiadający niedobory nie wie, czyje środki zostaną przeznaczone na ich pokrycie.

Dodatkowo, ani przystąpienie do wyżej opisanego systemu, ani dokonywanie w jego ramach transakcji nie podlegają opodatkowaniu od czynności prawnych, co wynika z nieuwzględnienia go w zamkniętym katalogu w art. 1 ust. 1 ustawy o PCC.

Oprócz tego, wynagrodzenie w ramach systemu cash poolingu nie jest naliczane na całości kwot przekazanych przez dany podmiot do systemu, lecz jedynie na saldach.

Zważywszy powyższe, nie można uznać, że w ramach systemu Cash Poolingu dojdzie do zawarcia umowy pożyczki w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.

Pozostały opis zdarzenia przyszłego, który został przedstawiony przez Zainteresowanych w treści uzupełnienia wniosku z 4 października 2021 r. (data wpływu do Organu 4 października 2021 r.) jako, że dotyczy zagadnienia objętego podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem dochodowym od osób prawnych nie został przytoczony.

**W związku z powyższym opisem zadano m.in. następujące pytanie:**

Czy w świetle ustawy o PCC z perspektywy Uczestników systemu Cash Poolingu oraz Pool Leadera, wykonywane przez nich czynności w ramach opisanego systemu Cash Poolingu, pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych? (pytanie oznaczone we wniosku nr 1)

**Zdaniem Zainteresowanych**, w świetle ustawy o PCC czynności wykonywane przez Uczestników (Zainteresowanych) w ramach systemu Cash Poolingu oraz czynności wykonywane przez Pool Leadera nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC, podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

\- umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

\- umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

\- umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

\- umowy dożywocia,

\- umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,

\- ustanowienie hipoteki,

\- ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

\- umowy depozytu nieprawidłowego,

\- umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają również zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o PCC).

Wskazany wyżej przepis zawiera zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych, których podjęcie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego na gruncie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Konsekwentnie, w przypadku gdy dana czynność nie została zawarta w ww. katalogu należy uznać, że nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Umowa świadczenia usługi zarządzania płynnością finansową typu cash pooling nie została zawarta w powyższym katalogu i jako taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie podlegają także czynności prawne wykonywane w ramach tej umowy.

Umowa cash poolingu, jest umową nienazwaną, tj. nieuregulowaną przepisami prawa, w tym w szczególności przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm., dalej jako: "k.c.") i przepisami prawa podatkowego. Istotą usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową jaką jest cash pooling jest system rozliczeń finansowych w obrębie danej grupy podmiotów, zawierający w sobie czynności polegające na transferze środków pieniężnych w ramach rachunków bankowych. Nie jest to zaś żadna z czynności wymienionych w zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, w szczególności nie jest to umowa pożyczki, czy też umowa depozytu nieprawidłowego.

W myśl art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Transfery nadwyżek finansowych przekazywane przez Uczestników Pool Leaderowi oraz otrzymywane przez Uczestników od Pool Leadera nie spełniają cech umowy pożyczki w rozumieniu art. 720 k.c. Cash pooling jest umową o świadczenie kompleksowych usług zarządzania płynnością, oferowaną przez Pool Leadera przy użyciu struktury technicznej udostępnianej przez Bank. Usługa ta jest przeznaczona do efektywnego zarządzania środkami finansowymi Zainteresowanych. Głównym celem cash poolingu jest optymalizacja zarządzania płynnością finansową, ograniczenie kosztów finansowania zewnętrznego i kredytowanie się w większym stopniu przy wykorzystaniu środków własnych grupy kapitałowej, a także efektywne zarządzanie środkami pieniężnymi dostępnymi w ramach grupy. System Cash Poolingu będzie umożliwiał koncentrację środków Uczestników oraz kompensatę przejściowych nadwyżek wykazywanych przez jedne podmioty z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów, co posłuży minimalizowaniu kosztów działalności podmiotów z grupy kapitałowej.

Cash pooling jako sposób gospodarowania wolnymi środkami finansowymi Zainteresowanych, nie wyczerpuje zatem istotnych znamion pożyczki, gdyż (i) nie określa kwot, które miałyby być przedmiotem transakcji, (ii) nie zawiera szczegółowych warunków przekazania i zwrotu środków pieniężnych między stronami. Z tytułu uczestnictwa w Cash Poolingu powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia lub realizacji umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnicy w ramach Cash Poolingu nie będą realizować również ekonomicznego celu pożyczki, tj. korzystania przez ściśle określony czas z cudzego kapitału, w ściśle określonej wysokości, w celach inwestycyjnych lub konsumpcyjnych, zwykle za zapłatą pożyczkodawcy umówionego wynagrodzenia.

Należy zauważyć, że takie stanowisko znajduje potwierdzenie w indywidualnych interpretacjach podatkowych:

\- indywidualnej interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 12 lutego 2021 r., Znak: 0111-KDIB2-2.4014.259.2020.4.DR;

\- indywidualnej interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 26 marca 2020 r., Znak: 0111-KDIB2-3.4014.48.2020.2.AD.;

\- indywidualnej interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 14 sierpnia 2018 r. Znak: 0111-KDIB2-2.4014.93.2018.2.MZA;

\- indywidualnej interpretacji z 15 lutego 2017 r. Znak: 2461-IBPB-2-1.4514.679.2016.2.MZ,

w których wskazano, że: "Przedstawiona we wniosku konstrukcja cash poolingu, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestników niewątpliwie zawiera w sobie pewne elementy kredytowania jednych podmiotów przez drugie. Nie sposób jednak uznać, że wyczerpuje ona wszystkie elementy przedmiotowo istotne dla umowy pożyczki. Czynności tego typu nie można wobec tego uznać jako umowy pożyczki.”

Cash pooling nie stanowi także umowy depozytu nieprawidłowego, wymienionego w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych jako czynność podlegająca opodatkowaniu. Depozyt nieprawidłowy został uregulowany w art. 845 k.c. Na mocy tego przepisu depozyt nieprawidłowy jest formą przechowania, w której przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku. Uznaje się więc, że depozyt nieprawidłowy (przechowanie nieprawidłowe) jest umową szczególnego rodzaju, zawierającą elementy przechowania i pożyczki. Planowana konstrukcja cash poolingu nie wyczerpuje zatem znamion instytucji depozytu nieprawidłowego.

Podsumowując, w ramach planowanej struktury Cash Poolingu nie występuje umowa depozytu nieprawidłowego ani umowa pożyczki, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż na podstawie art. 2 pkt 4 lit. b) ustawy o PCC, opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają czynności cywilnoprawne (inne niż umowa spółki i jej zmiany), jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest zwolniona z podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, do usług zwolnionych od podatku od towarów i usług należą m.in. usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług. Natomiast według art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT zwolnieniu z VAT podlegają usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę. W świetle powyższych przepisów oraz stanowiska organów podatkowych, usługa polegająca na kompleksowym zarządzaniu płynnością finansową grupy kapitałowej (cash pooling) mieści się w zakresie usług, o których mowa powyżej, a więc podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. W konsekwencji, jest to czynność, dla której jedna ze stron (Bank) jest zwolniona z podatku od towarów i usług, a więc nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 2 pkt 4 lit. b) ustawy o PCC.

W świetle powyższego, z perspektywy Zainteresowanych jako Uczestników systemu cash poolingu, wykonywane przez nich czynności w ramach opisanego systemu cash poolingu, pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

**W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Zainteresowanych w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.**

Na wstępie zaznacza się, że przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Zainteresowanych tylko w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych. W pozostałym zakresie wniosku, dotyczącym podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych, zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 815 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

\- umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

\- umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

\- umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

\- umowy dożywocia,

\- umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,

\- ustanowienie hipoteki,

\- ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

\- umowy depozytu nieprawidłowego,

\- umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają również zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Należy stwierdzić, że umowa cash poolingu pozostaje umową nienazwaną. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.) – w księdze trzeciej zobowiązania – nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy.

Umowa cash poolingu jest najbardziej zbliżona swą konstrukcją do umowy pożyczki wymienionej w katalogu określonym w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jednakże nie jest taką umową, bowiem w myśl art. 720 § 1 ustawy Kodeks cywilny – dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Przedstawiona we wniosku konstrukcja umowy cash poolingu, jako sposobu zarządzania płynnością finansową uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje istotnych jej znamion. Cash pooling polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków podmiotów należących do danej grupy nadwyżkami innych podmiotów należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków. W przypadku cash poolingu mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz podmiotem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnik cash poolingu posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tak samo uczestnik, który posiada niedobory nie wie, środkami którego podmiotu zostaną one zniwelowane. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest – co do zasady – rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników cash poolingu lub też rachunek któregoś z uczestników, który posiada saldo dodatnie.

Przedstawiona we wniosku konstrukcja cash poolingu, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestników niewątpliwie zawiera w sobie pewne elementy kredytowania jednych podmiotów przez drugie. Nie sposób jednak uznać, że wyczerpuje ona wszystkie elementy przedmiotowo istotne dla umowy pożyczki.

Czynności tego typu nie można wobec tego uznać jako umowy pożyczki.

Umowa cash poolingu nie stanowi także umowy depozytu nieprawidłowego, wymienionego w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych jako czynność podlegająca opodatkowaniu. Zgodnie z art. 845 Kodeksu cywilnego – przez depozyt nieprawidłowy rozumieć należy umowę, zgodnie z którą przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku. Do tego rodzaju umów stosuje się przepisy o pożyczce. Czas i miejsce zwrotu określają przepisy o przechowaniu. Umowa cash poolingu nie wyczerpuje zatem znamion instytucji depozytu nieprawidłowego.

W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skoro zawarcie umowy cash poolingu nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych a czynności tego typu nie można zakwalifikować, np. jako umowy pożyczki czy też innej czynności tym katalogiem objętej, to tym samym – z powyższych przyczyn – czynności dokonywane w ramach umowy cash poolingu dotyczące zarządzania wspólną płynnością finansową nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych; nie mieszczą się bowiem w katalogu czynności ściśle wymienionych jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zatem kompleksowa usługa zarządzania płynnością finansową (umowa cash poolingu, jak i czynności w ramach niej wykonywane), do której przystąpią Zainteresowani, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Tym samym, skoro wskazane we wniosku czynności nie zostały wymienione wśród tych czynności, które określone są w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to zbędna jest analiza możliwości zastosowania wyłączenia z opodatkowania, o którym mowa w art. 2 pkt 4 cyt. ustawy, zgodnie z którym nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany:

a) w zakresie, w jakim są opodatkowane podatkiem od towarów i usług,

b) jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej czynności, z wyjątkiem:

\- umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,

\- umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

W konsekwencji powyższego stanowisko Zainteresowanych należało uznać za **prawidłowe**.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Zainteresowanych i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Zainteresowanych w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Zainteresowanemu będącemu stroną postępowania (art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy). W przypadku wnoszenia skargi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii jako najwłaściwszy proponuje się kontakt z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ePUAP.

Zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.