Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-34/08-2/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2008-04-25
Teza: umowa Cash Poolingu nie została wymieniona w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Czynności tego typu nie można również zakwalifikować jako umowy pożyczki wymienionej w tym katalogu. Tym samym czynności dokonywane w ramach Umowy Cash Poolingu nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności cywilnoprawne; obowiązek-obowiązek podatkowy; opodatkowanie-przedmiot opodatkowania; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; umowa-umowa nienazwana
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Państwa, przedstawione we wniosku z dnia 28.01.2008 r. (data wpływu 01.02.2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie usług zarządzania płynnością finansową typu cash pooling - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 01.02.2008 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie usług kompleksowego zarządzania płynnością finansową typu cash pooling.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

W.. P… Sp. z o.o. (dalej: „Spółka”) rozważa możliwość zawarcia z A.. A… Bank P S.A. (dalej: „Bank”) umowy o świadczenie usług polegających na kompleksowym zarządzaniu płynnością finansową — Umowę Cash Poolingu (dalej: „Umowa”).

Stronami Umowy obok Spółki oraz Banku będą spółki wchodzące w skład Gr.. S…: S… M… C… Sp. z o.o., S…. P….Sp. z o.o. oraz spółka ze Szwecji – S… Tr… (dalej łącznie: „Uczestnicy Umowy”).

Umowa oparta jest na następującej strukturze:

*   Każdy z Uczestników Umowy otworzy w Banku rachunek bankowy bieżący zwany Rachunkiem;

*   Rachunki będą prowadzone w PLN;

*   Bank udzieli kredytów w Rachunku Uczestnikom Umowy;

*   Rachunki mogą wykazywać salda dodatnie — wtedy występuje zobowiązanie Banku wobec Uczestników Umowy w wysokości nominalnej tych sald na godzinę 17.OO każdego dnia roboczego (dalej „Dług”);

*   Rachunki mogą wykazywać salda ujemne — wtedy występuje wierzytelność przysługująca Bankowi wobec Uczestników Umowy w wysokości nominalnej tych sald na godzinę 17 OO każdego dnia roboczego (dalej „Wierzytelność);

*   Każdy z Uczestników Umowy wyrazi zgodę na przenoszenie odpowiednio Długów lub Wierzytelności Banku na rzecz S…. T., pełniącego w ramach Umowy rolę Agenta;

*   Każdy z Uczestników Umowy wyrazi zgodę na zwrotne przyjęcie odpowiednio Długu lub Wierzytelności od Banku;

Etap 1

1.  O godz. 17 OO każdego dnia roboczego Bank ustali saldo na każdym z Rachunków Uczestników Umowy;
2.  W konsekwencji powyższego Bank ustali zobowiązanie (Dług) lub należność (Wierzytelność);
3.  Długi i Wierzytelności będą przenoszone przez Bank na Agenta (S…. T…);
4.  Z tytułu nabycia Wierzytelności Agent (S… T.) zapłaci Bankowi cenę w wysokości wartości nominalnej przejętych Wierzytelności;
5.  Z tytułu przejęcia Długów przez Agenta Bank zapłaci cenę w wysokości wartości nominalnej przejętych Długów.

Etap 2

1.  O godz. 9 OO następnego dnia roboczego nastąpi zwrotne przeniesienie przez Agenta (S… T…) na Bank Długów oraz Wierzytelności;
2.  Płatność wynagrodzenia przez Bank następuje w drodze odpowiedniego uznania rachunku Agenta;
3.  Płatność wynagrodzenia przez Agenta następuje w drodze odpowiedniego obciążenia rachunku Agenta;
4.  Długi oraz Wierzytelności zwrotnie przeniesione są zaliczane przez Bank na poczet odpowiedniego Rachunku Uczestnika Umowy.

Etap 3

1.  Bank nalicza odsetki od wysokości salda na rachunku Agenta (S… T…) każdego dnia roboczego po przeniesieniu Długów oraz Wierzytelności.

Etap 4

1.  W ostatnim dniu roboczym każdego miesiąca Bank obciąży odsetkami rachunek Agenta.

Etap 5

1.  Ostatniego dnia roboczego każdego miesiąca odsetki, którymi Bank obciąży Rachunek Agenta zostaną podzielone pomiędzy Uczestników Umowy, odsetki te zostaną przeniesione przez Bank na Uczestników.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy prawidłowe jest stanowisko Spółki zgodnie z którym w przedstawionym powyżej stanie faktycznym, Umowa Cash Poolingu nie podlega w Polsce opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem wnioskodawcy:

Zgodnie z powyżej przedstawionym stanem faktycznym Bank będzie świadczył na rzecz spółek z Grupy S… usługę polegającą na kompleksowym zarządzaniu płynnością finansową. Usługa ta będzie świadczona przez Bank na podstawie Umowy Cash Poolingu, która zostanie zawarta pomiędzy spółkami z Grupy S (w tym Spółkę) oraz Bankiem.

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 09 września 2000 r. (Dz. U. 07 Nr 68 poz. 450 ze zm.) (dalej: „ustawa PCC”) podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych;

*   umowy pożyczki;

*   umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy;

*   umowy dożywocia;

*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat;

*   ustanowienie hipoteki;

*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności;

*   umowy depozytu nieprawidłowego;

*   umowy spółki (akty założycielskie).

W myśl powyżej przytoczonego artykułu opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlega jedynie zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych. Dodatkowo, na uwagę zasługuje fakt, iż są to czynności zdefiniowane na gruncie Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U.64 Nr 16 poz. 93) (dalej: „Kodeks cywilny”).

Spółka pragnie zauważyć, iż czynność polegająca na zarządzaniu płynnością finansową danej grupy kapitałowej (koncernu) dokonywana przez Bank na podstawie Umowy Cash Poolingu nie znajduje odpowiednika w Kodeksie cywilnym. Tym samym Umowa Cash Poolingu jest umową nienazwaną.

Artykuł 1 ust. 1 ustawy PCC enumeratywnie wymienia czynności — umowy nazwane na gruncie

Kodeksu cywilnego, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zdaniem Spółki Umowa Cash Poolingu jest umową nienazwaną i tym samym nie mieści się w zamkniętym katalogu art. 1 ust. 1 ustawy PCC, a co za tym idzie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zdaniem Spółki za powyższym przemawia fakt, iż celem ustawodawcy tworzącego opisywaną normę prawną w takiej właśnie postaci (zamknięty katalog czynności) było precyzyjne określenie czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu.

Treść Umowy Cash Poolingu wskazuje, że jest to rozbudowany, wielostopniowy system rozliczeń finansowych w obrębie danej grupy kapitałowej (koncernu). Umowa Cash Poolingu nie jest żadną z umów wymienionych w zamkniętym katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Innymi słowy, konstrukcja transakcji w ramach Umowy Cash Poolingu jako sposób zarządzania środkami finansowymi (zarówno zobowiązaniami jak i wierzytelnościami) podmiotów uczestniczących w omawianej Umowie Cash Poolingu nie zawiera w sobie elementów, które pozwoliłyby na zakwalifikowanie opisanych transferów jako któregokolwiek z typów umów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Podsumowując powyższe, zdaniem Spółki Umowa Cash Poolingu nie podlega opodatkowaniu w Polsce podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Pragniemy podkreślić, iż powyższe stanowisko zostało potwierdzone w licznych interpretacjach organów skarbowych, prezentowanych na stronie internetowej Ministerstwa Finansów, m.in.:

1) Pierwszy Urząd Skarbowy Warszawa — Śródmieście; 1 sierpnia 2007 r.; sygn. 1435/DM/436/31/07/BP

„(\`(...)\`) katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnychstanowi listę zamkniętą.Ponieważ czynność cash pooling nie jest wymieniona w powyższym katalogu, tym samym nie ędzie ona podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych.”

2) Podkarpacki Urząd Skarbowy; 22 sierpnia 2006 r.; sygn. PUS.V.436/6/06:

„Usługa cash poolingu opiera się na zasadzie przelewu i zwrotu przelanych wierzytelności pomiędzy bankiem a podmiotami posiadającymi rachunki bieżące w tym banku (\`(...)\`) stwierdzićnależy, że umowa cash pooling nie spełnia wymogów przedmiotowo istotnych żadnej z umów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, czynność jej zawarcia nie będzie skutkowała opodatkowaniem z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych.”

3) Pierwszy Mazowiecki Urząd Skarbowy; 17 lutego 2006 r.; sygn. 1471/DC/436/59/05/HB;

„czynność polegająca na zarządzaniu płynnością finansową danej grupy kapitałowej na podstawie Umowy Cash Poolingu, która nie znajduje odpowiednika w kodeksie cywilnym, pozostając umową nienazwaną, nie mieści się w zamkniętym katalogu art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.”

4) Opolski Urząd Skarbowy; 22 maja 2006 r.; sygn. PD/436-2/MG/O6

„Ustawa z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zmianami) w art. 1 ust. 1 zawiera zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu, a tym samym skutkujących powstaniem obowiązku podatkowego.

Oznacza to, że czynności cywilnoprawne, które nie zostały wymienione w sposób wyraźny w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem. Zatem czynności wynikające z umowy o cash poolingu, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.”

5) Podkarpacki Urząd Skarbowy; 12 kwietnia 2006 r.; sygn. PUS.V.436/3/06:

„Ustawa z dnia 09.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych w art. 1 ust. 1 zawiera zamknięty katalog czynności podlegających ww. podatkowi. Enumeratywne wyliczenie czynności cywilnoprawnych wskazuje, iż zamiarem ustawodawcy było objęcie zakresem przedmiotowym omawianego podatku wyłącznie tych tylko zdarzeń prawnych, które mieszczą się w tym katalogu.

Odnosząc obowiązujące regulacje prawne do stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika stwierdzić należy, że umowa cash poolingu nie spełnia wymogów przedmiotowo istotnych żadnej z umów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym czynność jej zawarcia nie będzie skutkowała opodatkowaniem z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych.”

1.  Pierwszy Mazowiecki Urząd Skarbowy; 17 lutego 2006 r.; sygn. 1471/DC/436/59/05/HB;

„czynność polegająca na zarządzaniu płynnością finansową danej grupy kapitałowej na podstawie Umowy Cash Poolingu, która nie znajduje odpowiednika w kodeksie cywilnym, pozostając umową nienazwaną, nie mieści się w zamkniętym katalogu art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.”

1.  Opolski Urząd Skarbowy; 22 maja 2006 r.; sygn. PD/436-2/MG/O6:

„Ustawa z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zmianami) w art. 1 ust. 1 zawiera zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu, a tym samym skutkujących powstaniem obowiązku podatkowego.

Oznacza to, że czynności cywilnoprawne, które nie zostały wymienione w sposób wyraźny w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem. Zatem czynności wynikające z umowy o cash poolingu, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.”

6) Małopolski Urząd Skarbowy; 22 lutego 2006 r.; sygn. PMO/436-18/2005/UM/16377:

„Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają wyłącznie czynności cywilnoprawne enumeratywnie wymienione w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 09 września 2000 r. (Dz. U. Nr 41 poz. 399 z 2005 r. ze zmian.). Umowy nienazwane, a także czynności cywilnoprawne nie wymienione w ustawie, nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Umowa cash pooling nie została wymieniona w tym przepisie.

Ponadto, Spółka pragnie zauważyć, iż zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług czynności polegające na kompleksowym zarządzaniu płynnością finansową grupy kapitałowej (cash pooling) stanowią usługę pośrednictwa finansowego świadczoną przez banki (grupowanie PKWiU 65.23.10-00.00: usługi pośrednictwa finansowego, gdzie indziej niesklasyfikowane). W opinii Spółki, jest to dodatkowe potwierdzenie, iż usługa świadczona prze Bank w ramach Umowy Cash Poolingu nie mieści się w zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Spółki przedmiot opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie obejmuje czynności polegającej na kompleksowym zarządzaniu płynnością finansową w ramach Umowy Cash Poolingu.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają:

1\. następujące czynności cywilnoprawne

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki (akty założycielskie);

2\. zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4; 3. orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne w pkt 1 lub 2.

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki, w których w myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Przedstawiona we wniosku Spółki konstrukcja „cash poolingu”, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje istotnych jej znamion. „Cash pooling” polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków netto.

W przypadku „cash poolingu” mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz bankiem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Uczestnik cash poolingu posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników „cash poolingu”.

Reasumując stwierdza się, iż Umowa Cash Poolingu nie została wymieniona w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Czynności tego typu nie można również zakwalifikować jako umowy pożyczki wymienionej w tym katalogu. Tym samym czynności dokonywane w ramach Umowy Cash Poolingu nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.