Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4015.105.2020.2.MZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2021-03-31
Teza: Czy Wnioskodawczyni będzie zobowiązana zapłacić podatek od spadków i darowizn w związku z dokonanym nieodpłatnym działem spadku?
Słowa kluczowe: nieruchomości; obowiązek-obowiązek podatkowy; podatek-podatek od spadków i darowizn; spadek; spadek-dział spadku; udział
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1-art. 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z 26 lipca 2020 r. (data wpływu 4 grudnia 2020 r.), uzupełnionym 16 marca 2021 r., o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego działu spadku – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 4 grudnia 2020 r. wpłynął do Organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości.

Z uwagi na fakt, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych, pismem z 15 lutego 2021 r. Znak: 0111-KDIB2-2.4015.105.2020.1.MZ wezwano Wnioskodawczynię do jego uzupełnienia. Wniosek uzupełniono 16 marca 2021 r. W wyniku uzupełnienia rozszerzono i sprecyzowano zakres wniosku.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

W dniu 12 stycznia 1973 r. zmarła M. P. Na podstawie postanowienia Sądu z 11 marca 2003 r. wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli B. P. i R. P. w udziałach 1/2 części z dobrodziejstwem inwentarza.

B. P. cały swój przysługujący udział w spadku przekazał umową darowizny na rzecz swojego syna J. P.

R. P. zaś zmarł. Na podstawie postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku spadek po zmarłym nabyły: wdowa D. P.-M., K. G., Wnioskodawczyni w udziałach po 1/3 części każde z nich.

Strony dziedziczące dokonały aktami notarialnymi nieodpłatne zniesienie współwłasności wraz z działem spadku po M. P. (akty notarialne z 22 września 2017 r. oraz z 9 października 2017 r.). Na podstawie tych umów Strony dokonały tytułem nieodpłatnego działu spadku po zmarłej M. P. w ten sposób, że :

*   zabudowaną działkę nr … nabywa na wyłączoną własność J. P.;
*   niezabudowaną działkę nr … nabywają na współwłasność D. P.-M., Wnioskodawczyni oraz K. G. w udziałach po 1/3 każda z nich.

Strony oświadczyły tytułem nin. umów, iż dział spadku nieruchomości zabudowanej w sposób podany powyżej dokonują tytułem nieodpłatnym i w związku z tą czynnością nie wypłacają sobie żadnych kwot pieniężnych.

Strony ustaliły wartość nieruchomości nr … na 600.000,00 zł, zaś działkę nr … również na 600.000,00 zł.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawczyni wskazała, że przedmiotowa sytuacja została uregulowana dwoma aktami notarialnymi. Pierwszy akt notarialny został zawarty w dniu 22 września 2017 r. Zgodnie z jego zapisem – strony oświadczyły, że są współwłaścicielami nieruchomości nr … oraz działki nr …: J. P. w udziale 1/2, D. P.-M. w udziale 1/6, Wnioskodawczyni w udziale 1/6, K. G. w udziale 1/6. Działka nr … jest działką zabudowaną, zaś nr … jest działką niezabudowaną, posiadającą dostęp do drogi publicznej. Strony przedmiotowego aktu notarialnego zgodnie oświadczyły, że dokonują tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej w ten sposób, że zabudowaną działkę nr … nabywa na wyłączną własność J. P., zaś niezabudowaną działkę nr … nabywają na współwłasność D. P.-M., Wnioskodawczyni oraz K. G. w udziałach po 1/3 każda z nich. Strony ustaliły rynkową wartość działki nr … – 300.000,00 zł, zaś udział w działce po 1/3 w działce … po 100.000,00 zł. Strony oświadczyły, że zniesienia współwłasności nieruchomości niezabudowanej w opisany powyżej sposób dokonały tytułem nieodpłatnym i w związku z tą czynnością nie wypłacają sobie żadnych kwot pieniężnych. Strony zapewniły, że wartość nabytych przez nich nieruchomości są równe i nie przekraczają wartości posiadanych wcześniej udziałów we współwłasności.

Strony powyższej umowy dokonały aneksu aktu notarialnego z 22 września 2017 r. oświadczając, że tytuł umowy otrzymuje brzmienie „Umowa o nieodpłatny dział spadku”. Nadto strony zmieniają poprzednie oświadczenie, w ten sposób, że oświadczają, że J. P., D. P.-M., Wnioskodawczyni oraz K. G. dokonują tytułem nieodpłatnym działu spadku po M. P., nieruchomości zabudowanej w ten sposób, że zabudowana działka nr … zostaje nabyta przez J. P. na wyłączną własność, zaś niezabudowaną działkę nr … nabywają na współwłasność D. P.-M., Wnioskodawczyni oraz K. G. w udziałach po 1/3 każda z nich. Strony oświadczyły, że rynkowa wartość działki nr … wynosi 600.000,00 zł, zaś udział 1/3 w działce … po 200.000,00 zł każdy z nich. Strony oświadczyły, że działu spadku nieruchomości zabudowanej we wskazany sposób dokonują tytułem nieodpłatnym i w związku z tą czynnością nie wypłacają sobie żadnych kwot pieniężnych.

W związku z powyższym opisem zadano we wniosku następujące pytanie:

Czy Wnioskodawczyni będzie zobowiązana zapłacić podatek od spadków i darowizn w związku z dokonanym nieodpłatnym działem spadku i zniesieniem współwłasności?

Zdaniem Wnioskodawczyni, zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 15 nabycie przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności podlega pod zwolnienie podatkowe od spadków i darowizn. Strony dokonały podziału spadku i zniesienia współwłasności bez spłat i dopłat. Podatek od tych czynności nie jest należny. Nabycie nieruchomości w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności zostało przeprowadzone pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej, przedmiotowe nabycie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 15 ww. ustawy. W związku z powyższym z tytułu przedmiotowego nabycia na Wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Tym samym Wnioskodawczyni nie ma obowiązku składania zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych (SD-Z2) ani zeznania o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych (SD-3).

Potwierdzenie tego znalazło się również w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 11 kwietnia 2016 r. Znak: IBPB-2-1/4515-42/16/DP.

Wnioskodawczyni uważa, iż nie będzie obciążona podatkiem od spadków i darowizn w związku z ww. nabyciem.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Na wstępie zaznacza się, że przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Wnioskodawczyni tylko w zakresie podatku od spadków i darowizn. W pozostałym zakresie wniosku, dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych, zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1813 ze zm.) – podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1.  dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;
2.  darowizny, polecenia darczyńcy;
3.  zasiedzenia;
4.  nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
5.  zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
6.  nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Ponadto, zgodnie z art. 1 ust. 2 ww. ustawy – podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn określony w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wobec tego wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią jedyne przypadki podlegające opodatkowaniu tym podatkiem.

Ponieważ przepisy ww. ustawy nie definiują pojęć: „spadek”, „dział spadku” oraz „zniesienie współwłasności”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.).

W myśl przepisu art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego – przez spadkobranie należy rozumieć przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Stosownie do art. 925 w zw. z art. 924 Kodeksu cywilnego – spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 1035 Kodeksu cywilnego).

Zgodnie z zapisem art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego – dział spadku może nastąpić na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Zatem do momentu zniesienia współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku. Na podstawie art. 1038 § 1 Kodeksu cywilnego – sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku. § 2 art. 1038 wskazuje, że umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku.

Dział spadku jest zatem instytucją odrębną od dziedziczenia (nabycia spadku), który mogą ale nie muszą dokonać spadkobiercy po nabyciu spadku.

Natomiast zgodnie z art. 195 ustawy Kodeks cywilny – przez współwłasność należy rozumieć stan, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Co oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługują wszystkie atrybuty prawa własności (tzn. wszystkie uprawnienia składające się na własność). Z kolei niepodzielność oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej udziałowi.

W myśl art. 210 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego – każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Sposoby wyjścia ze stanu współwłasności regulują postanowienia art. 211 i art. 212 Kodeksu cywilnego.

W świetle wyżej powołanych przepisów zniesienie współwłasności może nastąpić w drodze umowy między współwłaścicielami albo, w przypadku braku zgody między współwłaścicielami, na podstawie orzeczenia sądu.

W ramach wymienionych trybów ustawodawca przewiduje trzy sposoby zniesienia współwłasności:

1.  podział rzeczy wspólnej, czyli np. podzielenie jednej nieruchomości na kilka mniejszych (tzw. podział fizyczny),
2.  przyznanie rzeczy jednemu lub niektórym ze współwłaścicieli,
3.  sprzedaż rzeczy wspólnej (tzw. podział cywilny).

Jak już wskazano powyżej, katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn określony w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wobec tego jedynie wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią przypadki podlegające opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Tym samym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych z innych tytułów, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Z opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku oraz jego uzupełnieniu wynika, że 12 stycznia 1973 r. zmarła M. P. Na podstawie postanowienia Sądu z 11 marca 2003 r. wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli B. P. i R. P. w udziałach po 1/2 części z dobrodziejstwem inwentarza. B. P. cały swój przysługujący udział w spadku przekazał umową darowizny na rzecz swojego syna J. P. Natomiast po śmierci R. P., na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku spadek po nim nabyły: żona – D. P.-M., K. G. oraz Wnioskodawczyni w udziałach po 1/3 części każda z nich. Spadkobiercy w dniu 22 września 2017 r. zawarli w formie aktu notarialnego umowę nieodpłatnego zniesienia współwłasności. Zgodnie z zapisami tej umowy – strony oświadczyły, że są współwłaścicielami nieruchomości nr … oraz działki nr …: J. P. w udziale 1/2, D. P.-M. w udziale 1/6, Wnioskodawczyni w udziale 1/6, K. G. w udziale 1/6. Działka nr … jest działką zabudowaną, zaś nr … jest działką niezabudowaną, posiadającą dostęp do drogi publicznej. Strony przedmiotowego aktu notarialnego zgodnie oświadczyły, że dokonują tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej w ten sposób, że zabudowaną działkę nr … nabywa na wyłączną własność J. P., zaś niezabudowaną działkę nr … nabywają na współwłasność D. P.-M., Wnioskodawczyni oraz K. G. w udziałach po 1/3 każda z nich. Strony ustaliły rynkową wartość działki nr … – 300.000,00 zł, zaś udział w działce po 1/3 w działce … po 100.000,00 zł. Strony oświadczyły, że zniesienia współwłasności nieruchomości niezabudowanej w opisany powyżej sposób dokonały tytułem nieodpłatnym i w związku z tą czynnością nie wypłacają sobie żadnych kwot pieniężnych. Strony zapewniły, że wartość nabytych przez nich nieruchomości są równe i nie przekraczają wartości posiadanych wcześniej udziałów we współwłasności. Strony powyższej umowy dokonały aneksu aktu notarialnego z 22 września 2017 r. oświadczając, że tytuł umowy otrzymuje brzmienie „Umowa o nieodpłatny dział spadku”. Nadto strony zmieniają poprzednie oświadczenie, w ten sposób, że oświadczają, że J. P., D. P.-M., Wnioskodawczyni oraz K. G. dokonują tytułem nieodpłatnym działu spadku po M. P., nieruchomości zabudowanej w ten sposób, że zabudowana działka nr … zostaje nabyta przez J. P. na wyłączną własność, zaś niezabudowaną działkę nr … nabywają na współwłasność D. P.-M., Wnioskodawczyni oraz K. G. w udziałach po 1/3 każda z nich. Strony oświadczyły, że rynkowa wartość działki nr … wynosi 600.000,00 zł, zaś udział 1/3 w działce … po 200.000,00 zł każdy z nich. Strony oświadczyły, że dział spadku nieruchomości zabudowanej we wskazany sposób dokonują tytułem nieodpłatnym i w związku z tą czynnością nie wypłacają sobie żadnych kwot pieniężnych.

Wobec tego skoro jak twierdzi Wnioskodawczyni w wyjaśnieniach zawartych w uzupełnieniu wniosku, czynnością jaka ostatecznie dokonana została w niniejszej sprawie w formach notarialnych był nieodpłatny dział spadku, to nabycie tym tytułem, czyli tytułem czynności niewymienionej w zamkniętym katalogu określonym w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie podlega w ogóle regulacjom ustawy o podatku od spadków i darowizn. A zatem nabycie przez Wnioskodawczynię opisanego we wniosku udziału w nieruchomości, które nastąpiło w wyniku nieodpłatnego działu spadku, nie spowodowało powstania po stronie Wnioskodawczyni obowiązku podatkowego wynikającego z ustawy o podatku od spadków i darowizn. Tym samym Wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn z tytułu ww. nabycia.

Zgodnie z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) – nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Oznacza to, że jeżeli określona czynność – tytuł nabycia nie został wskazany w ustawie (w tym wypadku w ustawie o podatku od spadków i darowizn), to nabycie na jego podstawie nie może powodować powstania obowiązku podatkowego.

Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Wnioskodawczyni, że nabycie nieruchomości korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Skoro bowiem w przedmiotowej sprawie tytuł nabycia to nieodpłatny dział spadku, który w ogóle nie podlegał opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, to nie może mieć zastosowania ww. zwolnienie z opodatkowania wymienionym podatkiem, dotyczące czynności nieodpłatnego zniesienia współwłasności.

Wobec powyższego, stanowisko Wnioskodawczyni – pomimo, że nie jest ona zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn z tytułu omawianej czynności – należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Wnioskodawczynię w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1.  z zastosowaniem art. 119a;
2.  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3.  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…), za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy).

W przypadku wnoszenia skargi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii jako najwłaściwszy proponuje się kontakt z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ePUAP.

Zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.