Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/4514-22/16-4/LS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2016-03-31
Teza: Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że w związku ze świadczeniem przez niego usług na podstawie Umów Faktoringu, zarówno tych już zawartych jak i tych, które ma zamiar zawrzeć w przyszłości oraz zarówno tych, w ramach których przejmuje ściąganie długów jak i tych, w ramach których ściąganie długów pozostaje przy Kliencie, nie będzie powstawał u Wnioskodawcy obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: skutki podatkowe; umowa-umowa faktoringu; wyłączenie
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) oraz § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko - przedstawione we wniosku z dnia 13 stycznia 2016 r. (data wpływu 25 stycznia 2016 r.) uzupełnionym pismem z dnia 22 marca 2016 r. (data nadania 22 marca 2016 r., data wpływu 25 marca 2016 r.) na wezwanie Nr IPPB2/4514-22/16-2/LS z dnia 17 marca 2016 r. (data nadania 17 marca 2016 r., data doręczenia 21 marca 2016 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy faktoringu - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 25 stycznia 2016 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy faktoringu.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca jest osobą prawną, holenderskim rezydentem podatkowym w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, jest zarejestrowany na VAT w Holandii i nie posiada w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności na potrzeby VAT ani zakładu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych.

Wnioskodawca świadczy usługi finansowe w ramach międzynarodowej grupy spółek G. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej, Wnioskodawca zawarł i ma zamiar zawierać kolejne umowy faktoringu (pojedyncza umowa dalej nazywana jest jako Umowa Faktoringu) również z klientami w Polsce. Polskimi klientami Wnioskodawcy są polskie spółki kapitałowe, będące polskimi rezydentami podatkowymi na potrzeby podatku dochodowego, zarejestrowane na VAT w Polsce, powiązane kapitałowo z Wnioskodawcą (Klienci). Klienci prowadzą różną działalność, dokonując dostawy towarów i usług na rzecz swoich polskich oraz zagranicznych odbiorców. Do momentu uzyskania zapłaty od dłużników, dany Klient ma względem odbiorców swoich towarów i usług wierzytelności (Wierzytelności Handlowe).

W celu uzyskania finansowania, na podstawie Umowy Faktoringu Klient zbywa na rzecz Wnioskodawcy Wierzytelności Handlowe i w ten sposób uzyskuje środki finansowe jeszcze przed upływem terminu płatności Wierzytelności Handlowych. Wierzytelności Handlowe są zbywane cyklicznie, w miarę ich powstawania. W zamian za świadczone przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy Faktoringu usługi, otrzymuje on od Klienta wynagrodzenie obliczane jako procent od kwot nominalnych nabytych przez Wnioskodawcę Wierzytelności Handlowych. Ponadto Wnioskodawca obciąża Klienta kosztami związanymi z zawarciem i obsługą Umowy Faktoringu, w tym kosztami oceny ryzyka związanego z nabywaniem Wierzytelności Handlowych.

Pomimo przeniesienia Wierzytelności Handlowych na Wnioskodawcę, dłużnicy, co do zasady, nie są informowani o zmianie wierzyciela i spłacają Wierzytelności Handlowe nadal na rachunek bankowy Klienta, przy czym stosowane są dwa warianty Umów Faktoringowych: gdzie ściąganie Wierzytelności Handlowych pozostaje przy Kliencie i gdzie ściąganie Wierzytelności Handlowych przeniesione jest na Wnioskodawcę (w obu tych przypadkach, co do zasady dłużnicy spłacają Wierzytelności Handlowe na rachunki bankowe Klienta). Dłużnicy mogą jednak zostać poinformowani o zawarciu Umowy Faktoringu w szczególnych przypadkach, przykładowo w wypadku niewypłacalności dłużnika (dany dłużnik zostałby poinformowany) oraz w przypadku niewypłacalności Klienta (gdy zostaliby poinformowani wszyscy dłużnicy).

Umowy Faktoringu skonstruowane są w ten sposób, że w ramach każdej z Umów Faktoringu względem części z nabywanych Wierzytelności Handlowych Wnioskodawcy przysługuje do Klienta regres, a część nabywanych Wierzytelności Handlowych jest nabywana bez regresu, co oznacza, że w ramach jednej Umowy Faktoringu część Wierzytelności Handlowych nabywana jest z przejęciem ryzyka niewypłacalności dłużników, a część bez przejęcia takiego ryzyka.

Pismem z dnia 17 marca 2016 r. Nr IPPB2/4514-22/16-2/LS wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania poprzez:

*   przedłożenie pełnomocnictwa zgodnego z art. 138c § 1 Ordynacji podatkowej, w którym to pełnomocnictwie wskazany będzie adres elektroniczny pełnomocnika w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organ podatkowy, tj. w systemie ePUAP, bądź informacja o odbiorze pism w siedzibie Organu.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że w związku ze świadczeniem przez niego usług na podstawie Umów Faktoringu, zarówno tych już zawartych jak i tych, które ma zamiar zawrzeć w przyszłości oraz zarówno tych, w ramach których przejmuje ściąganie długów jak i tych, w ramach których ściąganie długów pozostaje przy Kliencie, nie będzie powstawał u Wnioskodawcy obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem Wnioskodawcy, zawierane przez niego Umowy Faktoringu nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o PCC: „Podatkowi podlegają:

1.  następujące czynności cywilnoprawne:
    1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
    2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
    3.  (uchylona)
    4.  umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
    5.  umowy dożywocia,
    6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
    7.  (uchylona)
    8.  ustanowienie hipoteki,
    9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
    10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
    11.  umowy spółki;
2.  zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
3.  orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.”

Powyżej przytoczony przepis zawiera enumeratywnie wyliczony katalog czynności (w większości umów) podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Ten sposób określenia przedmiotu opodatkowania przesądza, że podatkowi podlegają wyłącznie czynności (w tym umowy) wymienione w przytoczonym przepisie, natomiast umowy w nim niewymienione nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych, nawet gdy wywołują skutki ekonomiczne takie same lub podobne do umów, które zostały w katalogu art. 1 ust. 1 ustawy o PCC wymienione.

Trzeba jednocześnie zaznaczyć, że istotne dla oceny czy dana umowa mieści się w katalogu czynności opodatkowanych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o PCC jest nie nazwa umowy, lecz jej treść - zatem to rzeczywiste prawa i obowiązku stron umowy pozwalają na kwalifikację danej umowy jako jednej z umów podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Celem Umów Faktoringu zawieranych przez Wnioskodawcę jest przede wszystkim dostarczenie finansowania Klientom. Oprócz tego dochodzi do świadczenia innych usług, w tym do przejęcia ryzyka (w stosunku do Wierzytelności Handlowych nabywanych bez regresu) oraz do monitorowania kondycji finansowej dłużników oraz przejęcia ciężaru ściągania długów (w niektórych umowach). Powyższe usługi świadczone są poprzez sukcesywne nabywanie przez Wnioskodawcę powstających u Klienta Wierzytelności Handlowych.

Powtarzając za Dyrektorem Izby Skarbowej w Poznaniu, który w interpretacji indywidualnej z 11 marca 2015r (sygn. ILPB2/436-368/14-2/MK) stwierdził: „Jak powszechnie przyjmuje się orzecznictwie (wyrok Sądu Rejonowego dla Miasta Wydział Gospodarczy z 9 sierpnia 2013 r. ) Umowa faktoringu jest umową nienazwaną. Generalnie rzecz ujmując jest swoistą umową przelewu wierzytelności na profesjonalnego przedsiębiorcę działającego na rynku finansowym. Najczęściej oprócz elementów cesji wierzytelności zawiera również elementy dyskonta wierzytelności, umowy sprzedaży, jak również umowy o świadczenie usług. Istota faktoringu sprowadza się do nabywania wierzytelności przysługujących przedsiębiorcom wobec ich dłużników (odbiorców towarów lub usług) przez wyspecjalizowane podmioty finansowe (najczęściej banki), czyli tak zwanych faktorów, przed terminem ich płatności z potrąceniem opłaty (prowizji) na rzecz faktora. Najczęściej polega to na tym, że faktor wykupuje od faktoranta wierzytelności, w zamian wypłaca mu przed terminem ich wymagalności odpowiednią kwotę (zaliczkę), a od kwoty, na jaką opiewa wierzytelność odejmuje ustalone odsetki dyskontowe i prowizję.” i dalej: „Nie ulega przy tym wątpliwości, jak słusznie zauważył Sąd w wyżej cytowanym wyroku, że przelew dokonany w ramach umowy faktoringu regulowany jest co do zasady przez przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przelewu wierzytelności ( art. 509 i następne k.c.). Zgodnie art. 509 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.), wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Przelew wierzytelności jest swoistą konstrukcją prawną, przewidzianą w ogólnych zasadach zobowiązań prowadzącą do zmiany osoby wierzyciela podczas, gdy przedmiot zobowiązania pozostaje ten sam. Umowy cesji wierzytelności należą do czynności prawnych rozporządzających o skutkach zbliżonych do umowy przenoszącej własność. Dodać należy, że cesja nie ma formy samoistnej umowy, dlatego też dla jej realizacji musi być dokonana czynność cywilnoprawna, na podstawie której nastąpi przeniesienie wierzytelności. W myśl art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego przelew wierzytelności może odbywać się na podstawie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.”

Jak przedstawiono w opisie stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego (wniosek dotyczy zarówno Umów Faktoringu już zawartych przez Wnioskodawcę jak i zawieranych w przyszłości), finansowanie oraz pozostałe usługi Wnioskodawcy na rzecz klientów są świadczone nie na podstawie umowy pożyczki, sprzedaży czy innych umów wymienionych w katalogu z art. 1 ust. 1 ustawy o PCC, lecz na podstawie umowy faktoringu, która w tym katalogu wymieniona nie jest. Dlatego też, zawieranie poszczególnych Umów Faktoringu oraz świadczenie na ich podstawie usług, w tym przede wszystkim finansowanie Klientów poprzez nabywanie od nich Wierzytelności Handlowych, nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Okoliczności, czy Umowy Faktoringu były zawarte w przeszłości czy też dopiero będą zawarte, oraz czy w ramach tych umów Wnioskodawca przejmuje ściąganie długów czy też ściąganie długów pozostaje przy Kliencie, nie mają dla oceny konsekwencji na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych znaczenia.

Reasumując, zdaniem Wnioskodawcy prawidłowe jest stanowisko, że w związku ze świadczeniem przez niego usług na podstawie Umów Faktoringu, zarówno tych już zawartych jak i tych, które ma zamiar zawrzeć w przyszłości oraz zarówno tych, w ramach których przejmuje ściąganie długów jak i tych, w ramach których ściąganie długów pozostaje przy Kliencie, nie będzie powstawał u Wnioskodawcy obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 223) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że umowa faktoringu jako nie wymieniona w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Odnosząc się do argumentacji Wnioskodawcy opartej na treści wskazanych interpretacji w uzasadnieniu własnego stanowiska, należy stwierdzić, iż co do zasady wiążą one w sprawie, w której zostały wydane i nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym nie stanowią podstawy prawnej przy wydawaniu interpretacji.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.