Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDIT2.4011.596.2024.2.ŁS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-02-12
Teza: Skutki podatkowe wypłaty środków pieniężnych zasądzonych przez Sąd prawomocnym wyrokiem unieważniającym umowę kredytu hipotecznego, stanowiących zwrot świadczeń nienależnych z tytułu uiszczenia rat kapitałowo-odsetkowych oraz odsetek za opóźnienie, a także zwrotu poniesionych kosztów postępowania.
Słowa kluczowe: kredyt-kredyt hipoteczny; kredyt-kredyt mieszkaniowy; odsetki; odsetki-odsetki za zwłokę; unieważnienie; wyrok; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe; zwrot-zwrot należności; zwrot-zwrot odsetek; środek-środki pieniężne
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.-Odsetki z tytułu nieterminowych wypłat.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Przychody.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 95b

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

11 grudnia 2024 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił
    go Pan pismem z 27 stycznia 2024 r. (wpływ) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku
    jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    21 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w A wydał wyrok w sprawie z Pana powództwa
    przeciwko Bankowi Q S. A. prowadzonej pod sygnaturą akt (...) rozstrzygający
    prawomocnie o Pana roszczeniach związanych z zawartą z Bankiem Umową o kredyt
    hipoteczny nr (...) z 27 marca 2008 r. (dalej jako: „Umowa Kredytu”).
    Wyrokiem tym w II instancji Sąd Apelacyjny w A w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt
    (...) przesądził prawomocnie o nieważności Umowy Kredytu oraz zasądzeniu na rzecz
    Kredytobiorcy odpowiednio kwot 268 597,09 PLN i 287 320,99 CHF wraz z odsetkami
    ustawowymi za opóźnienie.
    Zgodnie z uchwałami Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r. (wydanej w sprawie o
    sygnaturze akt (...)) oraz z 7 maja 2021 r. (wydanej w sprawie o sygnaturze akt (...)), w
    przypadku trwałej bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu znajduje zastosowanie
    tzw. teoria dwóch kondykcji, co oznacza, że bank i kredytobiorca muszą zwrócić sobie
    świadczenia spełnione w wykonaniu tej umowy.
    Łączna wierzytelność Kredytobiorcy wobec Banku wynosi:
    a) kwota 1 679 797,08 PLN stanowiąca równowartość wpłat uiszczonych przez
      Kredytobiorcę na podstawie Umowy Kredytu uznanej za nieważną w PLN, przy czym z
      tej kwoty prawomocnym wyrokiem wskazanym powyżej zasądzona została kwota 268
      597,09 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, bowiem w trakcie procesu
      dokonał Pan potrącenia i pozwem w ramach roszczenia pieniężnego dochodził jedynie
      nadwyżki wpłaconych rat kredytowych ponad kapitał kredytu;
    b) kwota 287 318,06 CHF stanowiąca równowartość wpłat uiszczonych przez
      Kredytobiorcę na podstawie Umowy Kredytu uznanej za nieważną w CHF, przy czym
      prawomocnym wyrokiem wskazanym powyżej, zasądzona została kwota 287 320,99
      CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
    Aby rozliczyć roszczenia związane ze świadczeniami spełnionymi w związku z uznaną za
    nieważną Umową Kredytu, strony potrąciły wzajemnie ww. wierzytelności tj. wierzytelność
    Kredytobiorcy i wierzytelność Banku z tytułu udostępnionego Kredytobiorcy kapitału
    kredytu do wysokości wierzytelności niższej.
    W wyniku potrącenia i tytułem realizacji wyroku sądowego Bank wypłacił na Pana rzecz
    kwotę 268 597,09 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz kwotę 287
    320,99 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Należności w CHF zostały
    przeliczone po kursie CHF z 8 listopada 2024 r.

    Sądy obu instancji wyjaśniły w uzasadnieniach wyroków, że ustalenie nieistnienia
    stosunku prawnego umowy kredytowej (równoznaczne z jej unieważnieniem) wywołuje
    skutek ex tunc (wstecz), tak jakby umowa nigdy nie została zawarta, zaś strony mają
    obowiązek zwrócić sobie nawzajem świadczenia, które wobec siebie świadczyły, zgodnie z
    art. 410 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego.
    Zasądzone kwoty 268 597,09 PLN i 287 320,99 CHF to zapłacone raty kredytu oraz
    dochodzone zgodnie z pozwem odsetki. Bank wypłacił na Pana rzecz (na konto
    pełnomocnika) kwoty dochodzone pozwem wraz z odsetkami w wysokości 268 597,09 zł
    wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kwotę 287 318,06 CHF wraz z
    ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Pełnomocnik przekazał środki przelewem na
    rachunek bankowy wskazany przez Pana.
    Łącznie otrzymał Pan od Banku w postaci przelewu:
    - ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu,
    - zwrot świadczeń nienależnych z tytułu uiszczenia przez Pana rat kapitałowo-
      odsetkowych i koszty postępowania.
    Bank nie pobrał od kwoty zwrotu podatku dochodowego.
    Bank nie zakwalifikował zwrotu świadczenia jako przychodu, co wyklucza możliwość
    uznania odsetek od zwrotu za „przychody z innych źródeł”. Z art. 21 ust. 1 pkt 95b
    PDOFizU jasno bowiem wynika, że odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności
    niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają zwolnieniu od
    podatku dochodowego.
    Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w interpretacji indywidualnej z 21 kwietnia
    2023 r., wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-
    2.4011.195.2023.1.MN, jak również w interpretacji indywidualnej z 24 kwietnia 2023 r.,
    wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0115-KDIT2.
    4011.117.2023.1.HD.
    Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
    W całości poniósł Pan koszty postępowania w sprawie. Kwota zwrotu kosztów
    postępowania, nie była wyższa niż rzeczywiste wydatki poniesione na te koszty.
    Pytania
    1) Czy ustawowe odsetki za opóźnienie, zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu w
      związku z unieważnieniem umowy kredytu hipotecznego, które zostały Panu
      wypłacone przez Bank, nie podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b
      ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
    2) Czy środki pieniężne wypłacone przez Bank jako zasądzone przez Sąd prawomocnym
      wyrokiem unieważniającym umowę kredytu hipotecznego, stanowiące zwrot
      świadczeń nienależnych z tytułu uiszczenia przez Pana rat kapitałowo-odsetkowych
      oraz zwrot kosztów postępowania poniesionych przez Pana nie stanowią przychodu
      podatkowego zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób
      fizycznych?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem – w zakresie pytania pierwszego – ustawowe odsetki za opóźnienie
    zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu w związku z unieważnieniem umowy kredytu
    hipotecznego, wypłacone Panu przez Bank, nie podlegają opodatkowaniu, zgodnie z art.
    21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzone prawomocnym wyrokiem sądowym, zgodnie
    z art. 481 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego stanowią przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9

    w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) ale podlegają
    zwolnieniu od opodatkowania zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy.
    Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty
    należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym (...).
    Odsetki zasądzone wskazanymi wyrokami, dotyczą takich właśnie należności, są to
    bowiem należności uiszczone przez Pana na rzecz Banku bez podstawy prawnej
    („podstawa odpadła ze skutkiem wstecz”). W wyniku wyroków sądowych ustalających
    nieistnienie umowy kredytowej (jej nieważność), umowa ta nigdy nie była skuteczna. Sądy
    powołały w uzasadnieniach art. 58 § 2, art. 363(1) oraz art. 385(1) Kodeksu cywilnego, a na
    potrzeby rozliczeń między Panem a Bankiem także art. 410 § 2 kodeksu cywilnego.
    Stwierdzenie nieważności umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron nigdy nie
    powstały a strony są zobowiązane uiścić to co świadczyły w związku z nieważną umową
    jako świadczenie nienależne. Tak zresztą stwierdziły Sądy obu instancji w ww. wyrokach w
    Pana sprawie.
    Skoro więc odsetki za opóźnienie dotyczą zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które
    nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to odsetki te
    są objęte zwolnieniem od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazane stanowisko potwierdza m.in.
    interpretacja indywidualna z dnia 19 lutego 2024 r. 0115-KDIT3.4011.51.2024.1.DP.
    Pana zdaniem – w zakresie pytania drugiego – środki pieniężne wypłacone jako zasądzone
    przez Sąd prawomocnym wyrokiem unieważniającym umowę kredytu hipotecznego, które
    stanowią zwrot wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych nie stanowią przychodu
    podatkowego zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    W związku z opisaną w stanie faktycznym wypłatą zwrotu świadczenia głównego oraz
    zwrotu kosztów procesu dokonywaną przez Bank na rzecz Kredytobiorcy, po stronie
    Kredytobiorcy nie powstaje przychód podatkowy.
    Stanowisko powyższe potwierdzają pisma Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej:
    - 0112-KDWL.4011.84.2023.1.JK,
    - 0115-KDIT3.4011.613.2023.1.DP,
    - 0113-KDIPT2-2.4011.559.2023.3.SR,
    - 0113-KDIPT2-2.4011.551.2023.3.SR,
    - 0114-KDIP3-2.4011.548.2023.1.MN,
    - 0115-KDIT2.4011.270.2023.2.MM,
    - 0112-KDIL2-1.4011.379.2023.2.KP,
    - 0115-KDIT2.4011.255.2023.1.ŁS.
    Pomimo literalnego brzmienia przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT – zgodnie z którym za
    przychody uważa się wszelkie pieniądze i wartości pieniężne otrzymane przez podatnika –
    nie każda kwota otrzymana przez podatnika skutkuje powstaniem po jego stronie
    przychodu podatkowego podlegającego opodatkowaniu PIT.
    W szczególności do powstania przychodu podatkowego skutkującego realnym
    przysporzeniem majątkowym nie prowadzi zwrot wydatków poniesionych pierwotnie
    przez podatnika i następnie mu zwróconych. W takiej sytuacji koszty są w pierwszej
    kolejności ponoszone (finansowane) z własnych środków podatnika, a następnie zwracane
    na jego rzecz – a w konsekwencji po jego stronie nie powstaje przysporzenie majątkowe,
    lecz jedynie „wyrównanie” (w całości lub w części) wcześniejszego uszczuplenia jego
    majątku.

    Na brak przysporzenia majątkowego w takich sytuacjach wskazywały sądy
    administracyjne. Przykładowo NSA w wyroku z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2253
    /15, stwierdził, że: Opodatkowaniu podlega wyłącznie definitywne przysporzenie (art. 1,
    art. 9 ust. 1 i 2 PDOFizU), a w przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi
    do zwiększenia aktywów (podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał). Nie ma
    więc przedmiotu opodatkowania.
    Kwoty zwrotów świadczenia głównego oraz zwrotów kosztów procesu nie stanowią – po
    Pana stronie – przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) jest zasada
    powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stanowi
    on, że:
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób
    fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem
    tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych,
    zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
    Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji
      praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b,
      art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w
      roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych
      świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od
    osób fizycznych. Jednym z nich są „inne źródła”, czyli źródła inne niż wymienione w art. 10
    ust. 1 pkt 1-8b ustawy (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy).
    W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w
      szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego
      wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu
      przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z
      tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z
      indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz
      osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z
      ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu
      umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14,
      dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów
      określonych w art. 12-14 i art. 17.
    Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” oznacza, że definicja
    przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii
    zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym, każde świadczenie mające
    realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do

    jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla
    świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.
    Z opisu zdarzenia wynika m.in., że 21 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w A wydał
    wyrok w sprawie z Pana powództwa przeciwko Bankowi Q S. A. prowadzonej pod
    sygnaturą akt (...) rozstrzygający prawomocnie o Pana roszczeniach związanych z zawartą
    z Bankiem umową o kredyt hipoteczny. Wyrokiem tym w II instancji Sąd Apelacyjny w A
    przesądził prawomocnie o nieważności Umowy Kredytu oraz zasądzeniu na rzecz
    Kredytobiorcy odpowiednio kwot 268 597,09 PLN i 287 320,99 CHF wraz z odsetkami
    ustawowymi za opóźnienie. Aby rozliczyć roszczenia związane ze świadczeniami
    spełnionymi w związku z uznaną za nieważną Umową Kredytu, strony potrąciły wzajemnie
    wierzytelności tj. wierzytelność Kredytobiorcy i wierzytelność Banku z tytułu
    udostępnionego Kredytobiorcy kapitału kredytu do wysokości wierzytelności niższej. W
    wyniku potrącenia i tytułem realizacji wyroku sądowego Bank wypłacił na Pana rzecz
    kwotę 268 597,09 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz kwotę 287
    320,99 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Należności w CHF zostały
    przeliczone po kursie CHF z 8 listopada 2024 r. Sądy obu instancji wyjaśniły w
    uzasadnieniach wyroków, że ustalenie nieistnienia stosunku prawnego umowy kredytowej
    (równoznaczne z jej unieważnieniem) wywołuje skutek ex tunc (wstecz), tak jakby umowa
    nigdy nie została zawarta, zaś strony mają obowiązek zwrócić sobie nawzajem
    świadczenia, które wobec siebie świadczyły, zgodnie z art. 410 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego.
    Zasądzone kwoty 268 597,09 PLN i 287 320,99 CHF to zapłacone raty kredytu oraz
    dochodzone zgodnie z pozwem odsetki. Bank wypłacił na Pana rzecz (na konto
    pełnomocnika) kwoty dochodzone pozwem wraz z odsetkami w wysokości 268 597,09 zł
    wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kwotę 287 318,06 CHF wraz z
    ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Pełnomocnik przekazał środki przelewem na
    rachunek bankowy wskazany przez Pana. Łącznie otrzymał Pan od Banku w postaci
    przelewu:
    1) ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu,
    2) zwrot świadczeń nienależnych z tytułu uiszczenia przez Pana rat kapitałowo-
      odsetkowych i koszty postępowania.
    W całości poniósł Pan koszty postępowania w sprawie. Kwota zwrotu kosztów
    postępowania, nie była wyższa niż rzeczywiste wydatki poniesione na te koszty.
    Wyjaśniam, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.):
      Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas
      oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a
      kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w
      umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych
      terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
    Z kolei art. 69 ust. 2 pkt 1-4 ustawy Prawo bankowe stanowi, że:
      Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności:
        1) strony umowy;
        2) kwotę i walutę kredytu;
        3) cel, na który kredyt został udzielony;
        4) zasady i termin spłaty kredytu.
    Podkreślam przy tym, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w
    umowie kredytowej jest obojętne podatkowo.

    Z kolei na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
      Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest
      nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na
      miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy
      ustawy.
    Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego:
      Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
            1W myśl art. 385 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie
      nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi
      obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
      Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub
      wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
      § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są
      związane umową w pozostałym zakresie.
      § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść
      konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do
      postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi
      przez kontrahenta.
      § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na
      tym, kto się na to powołuje.
    Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności
    prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy
    kredytu oznacza, że zobowiązania stron umowy, banku i klienta, nigdy nie powstały, a
    strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako
    świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie świadczenia
    pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie
    otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki
    prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia
    umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu
    jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do
    czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.
    Przychód natomiast jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika,
    realną korzyścią majątkową podatnika. Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:
    1) pieniądze i wartości pieniężne, które:
        · zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne,
        które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
        · zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które
        zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i
        środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a
        więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie
        jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i
        wartości pieniężne do dyspozycji podatnika;
    2) wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli
      takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:
        · świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);
        · nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

    O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych
    można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania
    określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też
    innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia
    powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje
    określone przysporzenie majątkowe.
    W analizowanej sprawie, na podstawie wyroku Sądu z 21 października 2024 r. oraz
    dokonanego między Panem a Bankiem rozliczenia otrzymał Pan od Banku w postaci
    przelewu:
    1) ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu,
    2) zwrot świadczeń nienależnych z tytułu uiszczenia przez Pana rat kapitałowo-
      odsetkowych i koszty postępowania.
    W konsekwencji uzyskał Pan z tytułu rozliczenia dokonanego między Stronami kwotę
    zwrotu wpłaconych przez Pana rat kapitałowo-odsetkowych. Zatem kwota ta nie
    powoduje faktycznego przyrostu w Pana majątku, a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego
    zmniejszenia w Pana majątku. Wobec tego, można uznać, że taka operacja nie spełnia celu
    przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów
    ani poprzez zmniejszenie jego pasywów, a tym samym po Pana stronie jako kredytobiorcy
    nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych.
    Zatem, środki pieniężne wypłacone przez Bank jako zasądzone przez Sąd prawomocnym
    wyrokiem unieważniającym umowę kredytu hipotecznego, stanowiące zwrot świadczeń
    nienależnych z tytułu uiszczenia przez Pana rat kapitałowo-odsetkowych nie są Pana
    przychodem – są świadczeniem niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym.
    Odnosząc się natomiast do kwestii otrzymania przez Pana kwoty odsetek ustawowych za
    opóźnienie, o których mowa we wniosku, wyjaśniam, że instytucję prawną odsetek za
    zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:
      §1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może
      żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby
      opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
      § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki
      ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego
      Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest
      oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie
      według tej wyższej stopy.
    Przy czym, nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu.
    Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość
    zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas,
    gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
    Wobec tego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych:
      Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności
      niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku
      dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej
      zaniechano poboru podatku.
    Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które
    spełniają równocześnie dwa warunki:

        1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,
        2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem
        dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów
        Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
    Zatem, w opisanej sytuacji odsetki za opóźnienie zwrotu nienależnie pobranych przez
    Bank świadczeń na podstawie unieważnionej przez Sąd umowy kredytu dotyczą
    świadczenia niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
    Tym samym ustawowe odsetki za opóźnienie, zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu
    w związku z unieważnieniem umowy kredytu hipotecznego, które zostały Panu wypłacone
    przez Bank są objęte zwolnieniem od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji w związku z ich
    wypłatą nie jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
    Natomiast, w kwestii opodatkowania otrzymanej przez Pana kwoty tytułem zwrotu
    kosztów postępowania, wskazuję, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964
    r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
      Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie
      koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
    Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
      Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez
      pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem
      patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do
      sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek
      stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać
      wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu
      prowadzącego postępowanie.
    Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
      Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się
      wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach
      i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd
      osobistego stawiennictwa strony.
    Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
      Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz
      kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy
      prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
    Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego)
    mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc
    obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała
    faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
    Z wniosku wynika, że otrzymał Pan zwrot kosztów postępowania poniesionych przez Pana.
    Całość kosztów postępowania w sprawie poniósł Pan. Kwota zwrotu kosztów
    postępowania, nie była wyższa niż rzeczywiste wydatki poniesione na te koszty.
    W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie
    jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana
    kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego jest obojętna podatkowo.
    W konsekwencji zwrot kosztów postępowania poniesionych przez Pana nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
    Wobec tego Pana stanowisko uznałem za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Zaznaczam również, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów
    prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego
    czy kontrolnego. Wydając interpretację indywidualną w trybie art. 14b ustawy Ordynacja
    podatkowa, opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego
    podanym we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Przy wydawaniu tej
    interpretacji dokonałem więc wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.
    Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów
    podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku stan faktyczny
    /zdarzenie przyszłe jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego
    stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego.
    To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności
    faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem
    przedstawiony we wniosku stan faktyczny różnić się będzie od występującego w
    rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła w zakresie
    rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.