Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.73.2025.2.SKJ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-11
Teza: Brak opodatkowania świadczonych usług w zakresie
nieodpłatnej pomocy prawnej.
Słowa kluczowe: czynności-czynności nieopodatkowane podatkiem od
towarów i usług
pomoc-pomoc prawna
usługi-usługi prawnicze
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

31 stycznia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 31 stycznia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie braku podlegania
    opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz udokumentowania tych czynności.

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczyni jest adwokatem, wpisanym na listę adwokatów prowadzoną przez
    Okręgową Izbę Adwokacką w (...). Wnioskodawczyni prowadzi Kancelarię Adwokacką w (...)
    w ramach której świadczy usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących
    działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących
    działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych), dalej
    jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność adwokata została uregulowana w odrębnych
    przepisach prawa m.in. w ustawie prawo o adwokaturze.
    Działalność Wnioskodawczyni obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii
    prawnych, sporządzanie pism procesowych, opracowywanie projektów aktów prawnych
    oraz reprezentowanie Klientów przed sądami. W związku ze świadczeniem usług
    prawniczych w ramach prowadzonej Kancelarii Adwokackiej, Wnioskodawczyni
    zarejestrowała działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG jako działalność prawniczą.
    Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji usługi świadczone na
    rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich statusu, poprzez wystawienie faktury
    albo rachunku (paragonu).
    W ramach praktyki adwokackiej, Wnioskodawczyni świadczy nieodpłatną pomoc prawną
    oraz udziela nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach określonych w
    ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym
    poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 945 ze zm.),
    dalej jako: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych powiatu
    realizowanych przez Powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty
    wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez
    utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do
    nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii
    prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym.
    Do obowiązków powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów.
    Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.
    Wnioskodawczyni zawarła z Gminą (...) umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną). Zgodnie z Umową o nieodpłatną
    pomoc prawną zawartą przez Wnioskodawczynię, Wnioskodawczyni działając w
    charakterze adwokata zobowiązała się do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem
    należnym od Gminy nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Gminę w jednym z punktów
    położonym (...).
    Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas dyżurów
    Wnioskodawczyni), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy
    prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych
    przez Gminę. Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowa na tych samych zasadach
    będzie kontynuowana albo Wnioskodawczyni zawrze umowę z inną organizacją
    pozarządową, której Gmina zleci prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.

    Aktualna umowa jest drugą umową, jaką Wnioskodawczyni posiada z ww. Gminą. W
    trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawczyni udziela porad
    prawnych osobom fizycznym, które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez Gminę,
    według kolejności zgłoszeń. Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc
    prawną jest ustalone przez Gminę, na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Gminy ani
    jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie. Wnioskodawczyni zaznacza, że w momencie złożenia ww. wniosku
    o interpretację indywidualną dokumentuje ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury
    na rzecz Gminy. Wnioskodawczyni uwzględnia VAT należny na ww. fakturach oraz rozlicza
    w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
    Niemniej, w związku ze specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy
    prawnej, w szczególności jej osobistym charakterem Wnioskodawczyni powzięła
    wątpliwość, czy świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej następuje w ramach
    prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności. Wykonywanie umowy zawartej z
    Gminą (...) (zwanym dalej: „Gminą”) następuje poprzez osobiste świadczenie porad
    prawnych w trakcie dyżurów odbywających się w lokalizacji wskazanej w zawartej
    Umowie. Wnioskodawczyni nie będzie ich wykonywała z innymi osobami, w szczególności
    współpracownikami. Umowa z Gminą zawiera zapis, że w przypadku braku możliwości
    osobistego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej Zleceniobiorca powierzy świadczenie
    pomocy prawnej swojemu Zastępcy - w pierwszej kolejności adwokatowi wskazanemu
    przez Okręgową Radę Adwokacką w (...), a w drugiej kolejności radcy prawnemu
    wskazanemu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych, posiadającemu umowę ze
    Zleceniodawcą. Takie zgłoszenie należy wskazać Gminie z wyprzedzeniem wraz ze
    wskazaniem osoby, która zastąpi Wnioskodawczynię oraz dzień zastępstwa.
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość przyznanego jej wynagrodzenia,
    wynagrodzenie jest wypłacone przez Gminę za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych
    porad prawnych. Wynagrodzenie nie podlega negocjacji, jest ustalone przez Gminę na
    podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej „Ustawą”) oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok
    kalendarzowy. Wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie
    dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie miesiąca. Łączne wynagrodzenie
    odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad prawnych w
    danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest przedłożenie faktury wraz z
    harmonogramem świadczenia usług, ilością kart zarejestrowanych w systemie
    (oświadczeniami Beneficjentów). W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem,
    Wnioskodawczyni nie otrzymuje dodatkowych świadczeń. Wynagrodzenie za
    wykonywanie usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nie jest przychodem o którym mowa w
    przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. Wynagrodzenie to jest przychodem o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wnioskodawczyni jest zobowiązana (na podstawie zawartej umowy) do świadczenia usług
    w lokalu mieszczącym się w (...) w budynku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przy
    ulicy (...). Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka gospodarczego i ekonomicznego ryzyka w
    związku z zawartą umową. Wnioskodawczyni nie wyraża/nie składa oświadczeń woli w
    imieniu Gminy.
    Wnioskodawczyni nie ponosi odpowiedzialności wobec osób trzecich za rezultat
    podejmowanych przez nią przedmiotowych czynności wykonywanych w ramach umów
    zawartych z Gminą.
    W myśl art. 3 ww. ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

    1) poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną”, o obowiązującym
    stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej
    obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym,
    administracyjnym, sądowym lub sądowoadministracyjnym lub
    2) wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub
    3) sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem
    pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism
    w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, lub
    3a) nieodpłatną mediację, lub
    4) sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
    pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy
    prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu
    sądowoadministracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku
    finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
    Wnioskodawczyni, w ramach umowy z Gminą wykonuje wszystkie powyższe świadczenia z
    wyjątkiem nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma odpowiednich uprawnień.
    Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.
    Pytania
    1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we wniosku
    o interpretację indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu podatkiem
    VAT?
    2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawczyni, z tytułu wykonania
    czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, winna
    wystawić faktury, czy też powinna wystawić notę księgową?
    Pani stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach
    przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług
    w ramach prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, a tym samym
    nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Uzasadnienie.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 VATU, opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług.
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 VATU, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt
    1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki
    organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w
    rozumieniu art. 7.
    Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT. W świetle art. 15 ust. 1
    VATU, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające
    osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność
    gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody.
    Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
    wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla
    celów zarobkowych.

    W konsekwencji, opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach
    prowadzonej działalności gospodarczej. Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 VATU, za
    wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się
    czynności:
    1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca
    1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
    2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca
    1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych
    czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi
    więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i
    wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności,
    wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób
    trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), za przychody z
    działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się m.in.
    przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło,
    uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
    jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, z
    wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
    prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.
    W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście to przychody ze
    świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach
    pozarolniczej działalności gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawczyni, przychody z nieodpłatnej
    pomocy prawnej świadczonej w ramach umowy o nieodpłatną pomoc prawną powinny
    być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie
    prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, co w konsekwencji
    prowadzi do wniosku, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez
    Wnioskodawczynię nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.
    Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej
    wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z wykonywaną działalnością gospodarczą, ale
    jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność gospodarczą w świetle
    regulacji VAT.
    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, „Rejent” 2003, nr 10, s. 72-75).
    W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z
    wykonywanym przez nią wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w
    rozumieniu VATU, należy każdorazowo zbadać, jaki jest kształt wzajemnych relacji, praw i
    obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W
    szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do
    prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Możliwość uznania udzielania
    nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę prawnej za świadczenie usług w
    ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza sam charakter tej instytucji oraz
    przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o
    nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej pomocy prawnej udziela osobiście adwokat
    lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia
    aplikant adwokacki lub aplikant radcowski.

    Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej
    działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności
    gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że adwokat udzielając nieodpłatnej
    pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i kwalifikacje, a nie jako
    przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Adwokacką. Wnioskodawczyni nie reprezentuje
    bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na rzecz swojej Kancelarii
    (przyjmować pełnomocnictwa, podpisywania pism). Ponadto, stosunek prawny i faktyczny
    pomiędzy Wnioskodawczynią a Gminą znacząco odbiega od stosunku łączącego
    Wnioskodawczynię z Klientami.
    W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli
    tzw. wolnych zawodów, oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście,
    a działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych
    wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz
    krajowych sądów administracyjnych.
    W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za
    samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy
    wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy
    wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz
    jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TS z 15
    grudnia 1987 r., C-235/85, Komisja Wspólnot Europejskich v. Królestwo Niderlandów, EU:C:
    1987:161, dalej wyrok C-235/85, Komisja, oraz wyrok TS z 25 lipca 1991 r., C-202/90,
    Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:
    C:1991:332, dalej wyrok C-202/90, Ayuntamiento).
    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w VATU, należy uznać, że świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Gminą nie spełnia przesłanek
    działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni wykonuje czynności nieodpłatnej pomocy
    prawnej w ramach dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Nie ma swobody
    miejsca i czasu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a zasady określa Umowa o
    nieodpłatną pomoc prawną zawarta z Gminą. Jeżeli z różnych przyczyn nie może wykonać
    zadań w trakcie dyżuru, musi zapewnić zastępstwo, nie może w szczególności zmienić
    dnia albo godzin dyżuru, lub wyznaczyć dyżur w miejscu przez niego wyznaczonym (np.: w
    siedzibie prowadzonej Kancelarii). Wnioskodawczyni (w przeciwieństwie do usług
    świadczonych na rzecz Klientów) nie ma swobody wyboru osób, na rzecz których świadczy
    pomoc prawną. Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób
    uprawnionych, które zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W wyjątkowych
    sytuacjach wynikających m.in. z konfliktu interesów Wnioskodawczyni może odmówić
    nieodpłatnej pomocy prawnej, ale jest zobowiązana do wskazania osobie uprawnionej
    innego Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej na terytorium Miasta.
    Wnioskodawczyni nie wykorzystuje zasobów należących do Kancelarii do świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do zasady, wszystkie niezbędne zasoby powinna
    dostarczyć Wnioskodawczyni Gmina, a Wnioskodawczyni wykorzystuje zasoby Gminy
    zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Wnioskodawczyni wykorzystuje
    własne zasoby jedynie w takim zakresie, w jakim wykorzystują własne zasoby pracownicy i
    zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w celu dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani
    gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z
    Gminą. Wynagrodzenie Wnioskodawczyni jest z góry określone. Wnioskodawczyni nie ma
    możliwości negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości
    porad udzielonych w trakcie dyżurów.

    W odniesieniu do relacji pomiędzy Gminą a Wnioskodawczynią należy wskazać, że nie ma
    ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej przez strony oraz równorzędności
    pomiędzy Wnioskodawczynią a Gminą. Wnioskodawczyni nie ma możliwości kształtowania
    zasad współpracy z Gminą na takich zasadach, na jakich kształtuje zasady świadczenia
    usług na rzecz Klientów.
    Z drugiej strony, Gmina zawierając Umowę również nie ma swobody ustalania warunków
    współpracy, ale jest związana przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Wobec
    powyższego, czynności nieodpłatnej pomocy prawnej wykonywane przez
    Wnioskodawczynię nie są wykonywane w ramach Jej działalności gospodarczej, ale
    działalności wykonywanej osobiście, a tym samym nie podlegają opodatkowaniu VAT.
    Wnioskodawczyni wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
        w interpretacji indywidualnej z 5 maja 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.
        AKS,
        w interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2024 r. o sygn. 0114-KDIP4-
        2.4012.401.2023.1.MC,
        w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.80.2024.2.HW.
    Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, tj. przyjęcie, że świadczenie przez
    Wnioskodawczynię, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych
    porad prawnych na podstawie zawartej z Gminą umowy, nie stanowi wykonywanej
    samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie podlega podatkiem VAT, zdaniem
    Wnioskodawczyni, nie jest ona zobowiązana do dokumentowania tych czynności
    fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania otrzymanego z
    tego tytułu wynagrodzenia).
    Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawczyni, na gruncie przepisów dotyczących podatku od
    towarów i usług, brak jest przeciwskazań dla udokumentowania wykonywanych czynności
    poprzez wystawienie innego dokumentu księgowego, np. noty księgowej.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów
      i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl z art. 7 ust. 1 ustawy:
      przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że
    usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni
    konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku
    z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem
    podatku od towarów i usług.
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
      Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność
      producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących
      zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne
      zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
      wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły
      dla celów zarobkowych.
    W świetle art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony);
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
      tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
      prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie

      czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
      czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
      wobec osób trzecich.
    Według art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163), dalej jako „ustawa o PIT”:
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony),
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika

      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie które otrzyma Pani od Gminy za
    wykonywane czynności będzie stanowić przychody o których mowa w art. 13 pkt 8a
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Z przywołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 3 ustawy wynika, że warunkiem dla uznania, że
    określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie
    wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o
    podatku od towarów i usług, jest uznanie przychodów osiąganych z tytułu wykonywanych
    czynności za przychody wymienione w art. 12 ust. 1-6 (przychody z wykonywanej pracy)
    lub w art. 13 pkt 2-9 (przychody z działalności wykonywanej osobiście) ustawy z 26 lipca
    1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wskazać należy, że z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla
    uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w
    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
        wykonywania tych czynności,
        wynagrodzenia, oraz
        odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe
    kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na
    warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za
    wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w
    rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym
    ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny
    w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Istotna jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią z Gminą.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
    „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych
    zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności
    wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w
    celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją

    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważyć też należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy.
    Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne, jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy Zleceniobiorcą - Panią a Zleceniodawcą - Gminą wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie -
    warunek drugi).
    Warunek drugi - wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez doradcę.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego

    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że prowadzi Pani Kancelarię Adwokacką w ramach której świadczy
    usługi prawnicze. Jest Pani czynnym podatnikiem VAT.
    Zawarła pani z Gminą (...) umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc prawną zawartą przez Panią, działając w
    charakterze adwokata zobowiązała się Pani do osobistego świadczenia za
    wynagrodzeniem należnym od Gminy nieodpłatnej pomocy prawnej osobom
    uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Gminę. W
    trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej udziela Pani porad prawnych
    osobom fizycznym, które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez Gminę, według
    kolejności. Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest
    ustalone przez Gminę, na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej
    oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Nie ma Pani wpływu na
    wysokość wynagrodzenia należnego od Gminy ani jego negocjacji, w szczególności
    wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych. Wynagrodzenie jest
    wypłacone przez Gminę za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych.
    Wynagrodzenie nie podlega negocjacji, jest ustalane przez Gminę na podstawie przepisów
    ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz
    edukacji prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które
    wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy. Łączne wynagrodzenie odpowiada
    rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad prawnych w danym miesiącu.
    W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pani dodatkowych świadczeń.
    Wykonywanie umowy zawartej z Gminą następuje poprzez osobiste świadczenie porad
    prawnych w trakcie dyżurów odbywających się w lokalizacji wskazanej w zawartej
    Umowie. Nie będzie ich Pani wykonywała z innymi osobami, w szczególności
    współpracownikami. Umowa z Gminą zawiera zapis, że w przypadku braku możliwości
    osobistego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej Zleceniobiorca powierzy świadczenie
    pomocy prawnej swojemu Zastępcy - w pierwszej kolejności adwokatowi wskazanemu
    przez Okręgową Radę Adwokacką w (...), a w drugiej kolejności radcy prawnemu
    wskazanemu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych, posiadającemu umowę ze
    Zleceniodawcą. Takie zgłoszenie należy wskazać Gminie z wyprzedzeniem wraz ze
    wskazaniem osoby, która zastąpi Wnioskodawczynię oraz dzień zastępstwa.
    Na podstawie zawartej umowy jest Pani zobowiązana do świadczenia usług w lokalu
    mieszczącym się w (...) w budynku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie ponosi
    Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego w związku z zawartą umową. Nie ponosi Pani
    odpowiedzialności wobec osób trzecich za rezultat podejmowanych przez Panią czynności
    wykonywanych w ramach umów zawartych z Gminą.
    Pani wątpliwości dotyczą w pierwszej kolejności ustalenia, czy udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we wniosku stanowi świadczenie usług,
    które podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Mając powyższe na uwadze, na gruncie powołanych przepisów należy stwierdzić, że przy
    tak przedstawionym opisie sprawy, świadczenie przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej
    na podstawie zawartej umowy z Gmina, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej
    określonej w ustawie, a tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym
    do rozliczania podatku od towarów i usług.
    Jak wynika z okoliczności sprawy - nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego.
    Nie ponosi Pani odpowiedzialności wobec osób trzecich za rezultat podejmowanych przez
    Panią czynności wykonywanych w ramach umów zawartych z Gminą. Do obowiązków
    powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy prawnej, w tym m.in.
    zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i

    udostępnienie baz aktów prawniczych. Na podstawie zawartej umowy świadczy Pani
    usługi w lokalu mieszczącym się w budynku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Co
    więcej - jak wskazała Pani we wniosku - nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia
    należnego od Gminy.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, realizowane przez Panią świadczenie z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej,
    na podstawie umowy zawartej z Gminą, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług. Zatem, w tym przypadku nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od
    towarów i usług od świadczonej - na podstawie umowy - usługi nieodpłatnej pomocy
    prawnej.
    Tym samym Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy z tytułu świadczonych usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej jest Pani zobowiązana wystawić fakturę czy też notę
    księgową.
    Należy wskazać, że zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w
    Rozdziale 1 - Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy, jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 111):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.

    Jak wyżej rozstrzygnięto, świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy
    prawnej nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, wykonywane przez Panią czynności na rzecz Gminy z zakresu nieodpłatnej
    pomocy prawnej, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym
    samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia za czynności
    podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej
    sprawie nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych
    na podstawie zawartej umowy z Gminą.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji,
    ponieważ w ww. zakresie nie prowadzi Pani działalności gospodarczej.
    W odniesieniu do wykonywanych przez Panią usług, które nie będą opodatkowane
    podatkiem od towarów i usług brak jest podstaw do wystawiania przez Panią faktur lub
    rachunków. Powyższe wynagrodzenie z umowy zawartej z Gminą w przedmiocie
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, może być udokumentowane na podstawie
    innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Nic nie wskazuje również, że
    dokumentem takim nie może być umowa cywilnoprawna. Należy jednak zaznaczyć, że
    nota księgowa, jak i umowa nie są dokumentami przewidzianymi przez przepisy ustawy o
    podatku od towarów i usług, i jako takie nie są objęte ich regulacją. Brak jest jednakże
    przeciwwskazań na gruncie przedmiotowych przepisów dla takiego sposobu
    udokumentowania.
    Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne
    rozstrzygnięcie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie
        zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do
        interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.