Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP3/443-94/08/BWo
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2008-05-15
Teza: Opodatkowanie przeniesienia własności lokalu na rzecz najemcy tego lokalu
Słowa kluczowe: lokal-odrębna własność lokalu; mieszkanie-mieszkanie zakładowe; podatek-podatek od towarów i usług-zwolnienia z podatku od towarów i usług
; spółdzielnie-spółdzielnie mieszkaniowe
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 12 lutego 2008 r. (data wpływu 15 lutego 2008 r.), uzupełnionym pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. (data wpływu 21 kwietnia 2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług, w zakresie opodatkowania przeniesienia własności lokalu na rzecz najemcy tego lokalu, który przed nieodpłatnym przejęciem przez spółdzielnię mieszkaniową był mieszkaniem zakładowym przedsiębiorstwa państwowego - **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 15 lutego 2008 r. został złożony ww. wniosek, uzupełniony pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. (data wpływu 21 kwietnia 2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, w zakresie opodatkowania przeniesienia własności lokalu na rzecz najemcy tego lokalu.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Spółdzielnia Mieszkaniowa w latach 1995 - 2002, przejęła nieodpłatnie mieszkania zakładowe na podstawie ustawy z dnia 12 października 1994 r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe (Dz. U. nr 119, poz. 567 ze zm.). Przejęte przez Spółdzielnię budynki zostały wybudowane w latach 1889 - 1992 i zasiedlone przed 1995 r.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2000 r.) Spółdzielnia zobowiązana była do przyjęcia wszystkich najemców mieszkań w poczet członków i dokonania na ich rzecz przydziału mieszkań, a w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2000 r., zobowiązana była dokonać na rzecz członków, będących dotychczasowymi najemcami lokali mieszkalnych położonych w przekazywanych nieruchomościach, przydziału tych lokali i ustanowić na ich rzecz lokatorskie prawa do tych lokali. Zgodnie z art. 48 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2007 r.), najemcy byłych mieszkań zakładowych mieli prawo (po zgłoszeniu takiego żądania) do ustanowienia na ich rzecz spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, bądź też do przeniesienia na ich rzecz własności lokalu, a od 31 lipca 2007 r. mają prawo wyłącznie do uzyskania własności lokalu. W związku z powyższym wyróżnić należy trzy stany faktyczne, w których najemcy byłych mieszkań zakładowych, jak również członkowie Spółdzielni z ustanowionym na ich rzecz spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu, w trybie art. 48 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (będący byłymi najemcami mieszkań zakładowych nieodpłatnie przejętych przez Spółdzielnię) lub ich osoby bliskie (następcy prawni w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) zawierają ze Spółdzielnią umowę o przeniesienie własności lokalu, tj.:

1.  umowy te zawierane są przez najemców byłych mieszkań zakładowych, którzy nie dopełnili formalności związanych z ustanowieniem na ich rzecz spółdzielczych lokatorskich praw do lokali (pomimo istnienia obowiązku Spółdzielni), tzn. nie zgłosili takiego żądania
2.  umowy te są zawierane przez członków Spółdzielni - (byłych najemców mieszkań zakładowych) na rzecz których ustanowiono (w trybie art. 48 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) spółdzielcze lokatorskie prawa do lokali. Ustanowienia następowały zarówno przed dniem 1 maja 2004 roku , jak i po tej dacie.
3.  umowy te zawierane są przez członków Spółdzielni, na rzecz których ustanowiono spółdzielcze lokatorskie prawa do lokali na podstawie art. 15 ust. 2 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, jako na osoby bliskie (następców prawnych) członków Spółdzielni (byłych najemców mieszkań zakładowych, którym przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu ustanowione na podstawie art. 48 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

W związku z nieodpłatnym przejęciem nieruchomości, Spółdzielnia nie poniosła żadnych kosztów budowy lokali, definiowanych w prawie spółdzielczym jako wkład mieszkaniowy lub budowlany - art. 10 i art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 roku, Nr 119, poz. 1116 ze zm). Kaucja mieszkaniowa, o której mowa w art. 7 ust. 3 w zw. z art. 9 ustawy o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe podlegała zaliczeniu na poczet wkładu mieszkaniowego lub budowlanego, wyłącznie w przypadku odpłatnego przejęcia nieruchomości przez Spółdzielnię.

Ponadto pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. Wnioskodawca uzupełnił stan faktyczny o następujące informacje:

1.  Przy zawieraniu umowy o przeniesienie własności lokalu z najemcami byłych mieszkań zakładowych najemcy nie dokonują żadnych wpłat na rzecz Spółdzielni, za wyjątkiem przypadków opisanych w art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, czyli gdy najemca zobowiązany jest do pokrycia kosztów dokonanych przez Spółdzielnię nakładów koniecznych przeznaczonych na utrzymanie budynku, w którym znajduje się lokal będący przedmiotem umowy oraz spłaty zadłużenia z tytułu świadczeń wynikających z umowy najmu lokalu, jeżeli takie zadłużenia występują. Ponadto najemca ponosi koszty opłat notarialnych zgodnie z art. 48 ust. 6 i 7 ustawy.
2.  Przy zawieraniu umowy o przeniesienie własności z członkami, którym przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego w trybie art. 12 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. Spółdzielnia nie pobiera żadnych wpłat związanych z kosztami budowy lokalu, ponieważ takie koszty w przypadku nieodpłatnego przyjęcia budynków nie wystąpiły. Warunkiem przeniesienia własności jest dokonanie spłaty zadłużenia z tytułu opłat, o których mowa w art. 4 ustawy. Członek zobowiązany jest do pokrycia wynagrodzenia notariusza zgodnie z art. 12 ust. 4 i 5 ustawy.
3.  Przy zawieraniu umów o przeniesienie własności lokali z następcami prawnymi mogą wystąpić przypadki, gdy prawo „pierwotne” zostało ustanowione zarówno przed jak i po 1 maja 2004 r. jak tez przypadki dla których prawo dla następców prawnych zostało ustanowione przed i po dacie 1 maja 2004 r. W tych przypadkach Spółdzielnia również nie pobiera żadnych wpłat związanych z budową lokali. Warunkiem przeniesienia własności jest dokonanie spłaty zadłużenia z tytułu opłat eksploatacyjnych (art. 4) członek pokrywa koszty opłat notarialnych (art. 12).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy przeniesienie własności lokalu (w trybie art. 48 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) na rzecz najemcy byłego mieszkania zakładowego, przejętego nieodpłatnie przez Spółdzielnię, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, czy powstaje obrót w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, a jeśli tak, to jaka jest podstawa opodatkowania i stawka podatku?

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega między innymi odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług przez odpłatną dostawę towarów należy rozumieć także ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego. Natomiast zgodnie z art. 153 ww. ustawy do podstawy opodatkowania, o której mowa w art. 29 ust. 6 i 7, nie wlicza się wartości wkładów i opłat, o których mowa w tym przepisie, oraz części tych wkładów i opłat, wniesionych przed dniem 1 maja 2004 r. (ust. 1). Ponadto przepisów ustawy nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 29 ust. 8, jeżeli ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego oraz zasiedlenie tego lokalu nastąpiło przed dniem 1 maja 2004 r. (ust.2).

Zdaniem Spółdzielni, odpowiadając na postawione pytanie - w związku z nieodpłatnym przejęciem nieruchomości przez Spółdzielnię w latach 1995 - 2002 i brakiem kosztów budowy tych lokali, które poniosłaby Spółdzielnia, definiowanych w prawie spółdzielczym jako wkład mieszkaniowy lub budowlany (art. 10 i art. 18 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) - należy zauważyć, że brak jest podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług w rozumieniu art. 29 ust. 6 i 7 w zw. z art. 19 ust. 13 pkt 10 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług. Podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług, w przypadku praw spółdzielczych, określa się bowiem w oparciu o wysokość poniesionych kosztów budowy danego lokalu (wartość wkładu mieszkaniowego bądź wkładu budowlanego bądź inne opłaty związane z budową lub rozliczeniem kosztów budowy). Natomiast w przypadku nieodpłatnego nabycia mieszkań przez Spółdzielnię, w trybie ustawy o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe, a następnie przeniesienia własności tych mieszkań na dotychczasowych najemców lub członków Spółdzielni, będących byłymi najemcami lub ich osoby bliskie (następców prawnych w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych), nie występuje koszt budowy zasiedlonych przez nich mieszkań. Stanowisko powyższe potwierdza również analiza art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2000 r.) w zw. z art. 48 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, które to przepisy nakładały na Spółdzielnię obowiązek przyjęcia wszystkich najemców byłych mieszkań zakładowych w poczet członków i dokonania na ich rzecz przydziałów mieszkań. Nadto, wskazują na to również zmiany ustawy o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe, które weszły w życie z dniem 1 czerwca 2000 r., w tym brzmienie art. 1, art. 7 i art. 9 ust. 2 ww. ustawy, które to przepisy jednoznacznie wykluczyły sytuację, w której najemca byłego mieszkania zakładowego przejętego nieodpłatnie przez Spółdzielnię nie był równocześnie członkiem Spółdzielni.

Tak więc zarówno najemcę byłego mieszkania zakładowego, jak i członka Spółdzielni, będącego byłym najemcą byłego mieszkania zakładowego nieodpłatnie przejętego przez Spółdzielnię, na rzecz którego Spółdzielnia ustanowiła spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu (bez względu na to czy ustanowienie miało miejsce przed dniem 1 maja 2004 roku, czy też po tej dacie) traktować należy jako członka Spółdzielni od chwili przejęcia lokalu przez Spółdzielnię. Brak podstawy opodatkowania (gdyż brak było kosztów budowy lokali poniesionych przez Spółdzielnię) występuje również w przypadku przeniesienia własności lokali na rzecz członków Spółdzielni, którzy są osobami bliskimi (następcami prawnymi) członków Spółdzielni (byłych najemców byłych mieszkań zakładowych nieodpłatnie przejętych przez Spółdzielnię), a uprawnienie do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczych praw lokatorskich wyprowadzili z art. 15 ust. 2 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych Członkowie Ci zawierali umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu po poprzednikach, jeżeli tylko w ciągu roku po wygaśnięciu prawa zgłosili takie roszczenie. Członkowie Ci nie wnosili wkładów mieszkaniowych. Wkładów nie wnosili również ich poprzednicy (członkowie Spółdzielni, będący byłymi najemcami byłych mieszkań zakładowych nieodpłatnie przejętych przez Spółdzielnię).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawa o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:

1.  odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2.  eksport towarów;
3.  import towarów;
4.  wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5.  wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego.

Art. 43 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy zwalnia od podatku dostawę obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyjątkiem obiektów i ich części, które mają być zasiedlone lub zamieszkane po raz pierwszy; zwolnienie nie dotyczy części budynków przeznaczonych na cele inne niż mieszkaniowe.

Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 14 cyt. ustawy przez pierwsze zasiedlenie rozumie się wydanie pierwszemu nabywcy lub pierwszemu użytkownikowi obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części do użytkowania w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu.

Z opisanego przez Wnioskodawcę stanu faktycznego wynika, mieszkania przejęte nieodpłatnie przez Wnioskodawcę były zasiedlone przed 1995 r.

W związku z powyższym przeniesienie prawa własności ww. lokalu na rzecz najemcy tego lokalu w trybie art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) korzysta ze zwolnienia od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, albowiem czynność ta dotyczy lokalu mieszkalnego po jego pierwszym zasiedleniu.

Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 ww. ustawy o podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy.

W myśl art. 29 ust. 6 i 7 ustawy w przypadku czynności, o których mowa w art. 19 ust. 13 pkt 10 tj. ustanowienia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego lub ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, lub przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lub ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, lub wydania albo przeniesienia własności lokalu lub własności domów jednorodzinnych, jako kwotę należną, o której mowa w ust. 1, przyjmuje się wartość należnego wkładu budowlanego albo wkładu mieszkaniowego, pomniejszoną o kwotę należnego podatku. Do wniesienia wkładu w formie innej niż pieniężna przepis ust. 10 stosuje się odpowiednio. W przypadku gdy część wkładu budowlanego lub mieszkaniowego została sfinansowana zaciągniętego przez spółdzielnię mieszkaniową kredytu na sfinansowanie kosztów budowy, podstawę opodatkowania powiększa się o kwotę kredytu, w części przypadającej na dany lokal.

Do podstawy opodatkowania, o której mowa w ust. 6, wlicza się również inne opłaty wnoszone przez członków spółdzielni, które nie są wkładami budowlanymi lub mieszkaniowymi, wynikające z uczestniczenia członków spółdzielni w zobowiązaniach spółdzielni związanych z budową lub wynikające z ostatecznego rozliczenia kosztów budowy - zgodnie z postanowieniami statutu.

Ze stanu faktycznego opisanego przez Wnioskodawcę wynika, iż Spółdzielnia przejęła lokale zakładowe nieodpłatnie, zatem na mocy art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych z tytułu przeniesienia własności na rzecz najemcy Wnioskodawca może jedynie żądać pokrycia kosztów dokonanych przez Spółdzielnię nakładów koniecznych przeznaczonych na utrzymanie budynku, w którym znajduje się ten lokal.

Zatem świetle cyt. wyżej przepisów art. 29 ust. 1, 6 i 7 ww. ustawy stwierdzić należy, iż nie występuje podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług w związku z zawarciem umowy przeniesienia własności lokalu na rzecz najemcy spółdzielczego lokalu mieszkalnego, który przed przejęciem przez spółdzielnię mieszkaniową był mieszkaniem przedsiębiorstwa państwowego, w sytuacji gdy spółdzielnia mieszkaniowa nabyła mieszkanie zakładowe nieodpłatnie.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za **prawidłowe**.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Ocena stanowiska Wnioskodawcy w części dotyczącej opodatkowania przekształcenia lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowionego po raz pierwszy przed dniem 1 maja 2004 r., w odrębną własność lokalu oraz w części dotyczącej opodatkowania przekształcenia lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowionego po raz pierwszy po dniu 1 maja 2004 r., w odrębną własność lokalu zawarta została w odrębnych rozstrzygnięciach.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a 43-300 Bielsko-Biała.