Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/415-569/10-2/WS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2010-07-28
Teza: Wypłata odszkodowań na podstawie wyroku sądu i na wniosek byłych pracowników, a sposób opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Słowa kluczowe: odszkodowania; wyrok; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 20 kwietnia 2010 r. (data wpływu 30 kwietnia 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowań wypłaconych byłym pracownikom, z tytułu zastosowania złego przelicznika okresu pracy jest:

*   **prawidłowe** – w części dotyczącej wystawienia informacji PIT-8C z tytułu wypłaty odszkodowania wraz z odsetkami,
*   **nieprawidłowe** – w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE

W dniu 30 kwietnia 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie:

*   opodatkowania odszkodowań wypłaconych byłym pracownikom, z tytułu zastosowania złego przelicznika okresu pracy,

*   opodatkowania odszkodowań z tytułu zaniżonej dywidendy, wypłaconych na podstawie wyroku sądowego,

*   opodatkowania odszkodowań z tytułu zaniżonej dywidendy, wypłaconych na podstawie wniosku byłych pracowników.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny, w zakresie opodatkowania odszkodowań wypłaconych byłym pracownikom, z tytułu zastosowania złego przelicznika okresu pracy.

Pracownicy Wnioskodawcy otrzymali dokumenty na podstawie, których została ustalona i wypłacona im emerytura. Dokumenty te zdaniem byłych pracowników były nieprawidłowe. Przedmiotem sporu była wysokość przelicznika do przeliczenia okresu pracy górniczej. Na wnioski byłych pracowników Wnioskodawca zmienił świadectwa pracy i uwzględnił w nich wyższe przeliczniki do przeliczenia pracy górniczej. Byli pracownicy złożyli wnioski do ZUS o ponowne przeliczenie emerytury według wyższego przelicznika. Spotkali się z decyzją odmowną, którą zaskarżyli do Sądu. Sprawę wygrali i ZUS dokonał przeliczenia emerytury według wyższego przelicznika, ale od dnia złożenia przez byłych pracowników wniosków do ZUS w tej sprawie. Nie zostały one wyrównane za okres wypłacania sprzed złożenia wniosków. W związku z powyższym, byli pracownicy zażądali takiego wyrównania od Wnioskodawcy, który odmówił im wypłaty. Sąd zasądził na rzecz byłych pracowników odszkodowania powołując się na przepis art. 471 kodeksu cywilnego (odpowiedzialność kontraktowa), w związku z art. 300 kodeksu pracy, a o odsetkach orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 kodeksu cywilnego. Zainteresowany w 2009 roku wypłacił zasądzone odszkodowania wraz z odsetkami dla kilku byłych pracowników. Kolejne odszkodowania z tego tytułu wypłacane są także w bieżącym roku, to jest w 2010.

Wnioskodawca wskazał, że odszkodowania były zasądzane w kwocie brutto, a następnie Sąd zmienił sposób wyliczania kwoty odszkodowania i z uzasadnienia wyroku wynika, że ustalane są w kwocie netto (w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczeń emerytalnych byłego pracownika jaką by otrzymał „netto”, gdyby Wnioskodawca prawidłowo wystawił świadectwo pracy a kwotą świadczeń, które faktycznie otrzymał plus odsetki ustawowe od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty).

Zainteresowany wystawił PIT-8C za 2009 rok z tytułu wypłaconych, na podstawie wyroku sądowego, odszkodowań wraz z odsetkami.

W związku z powyższym zadano następujące pytania, w zakresie opodatkowania odszkodowań wypłaconych byłym pracownikom, z tytułu zastosowania złego przelicznika okresu pracy.

1.  Czy wypłacone przez Wnioskodawcę zasądzone wyrokiem sądu odszkodowania (w kwocie brutto i netto) wraz z odsetkami są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
2.  Czy Zainteresowany postąpił prawidłowo wystawiając PIT-8C za 2009 rok z tytułu wypłaconych na podstawie wyroku sądu odszkodowań wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty?

Zdaniem Wnioskodawcy, w zakresie opodatkowania odszkodowań wypłaconych byłym pracownikom, z tytułu zastosowania złego przelicznika okresu pracy, wypłacone na podstawie wyroku sądowego odszkodowania (w kwocie brutto i netto) są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.). Odszkodowania obciążające Zainteresowanego dotyczą rzeczywistej szkody jaka została wyrządzona byłym pracownikom wskutek działania byłego pracodawcy (wadliwego wystawienia świadectw pracy, z którym związana jest odpowiedzialność byłego pracodawcy). Zdaniem Wnioskodawcy zasądzone ustawowe odsetki według wyroku sądowego nie są zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95, a zatem stanowią przychód z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W świetle przepisu art. 42a ww. ustawy były pracodawca dokonując wypłaty odsetek od odszkodowań jest zobligowany do sporządzenia informacji według ustalonego wzoru.

Zdaniem Wnioskodawcy, postąpił On prawidłowo wystawiając PIT-8C za 2009 r. z tytułu wypłaty odszkodowania wraz z odsetkami na podstawie wyroku sądowego, gdyż nie posiada stanowiska organu podatkowego w tej sprawie. Podatnik w zeznaniu rocznym składanym we właściwym według miejsca zamieszkania urzędzie skarbowym wykazuje kwoty do opodatkowania z tytułu otrzymanego odszkodowania wraz z odsetkami. Podatnik, który wykazał w swoim zeznaniu rocznym kwoty według PIT-8C wystawionego przez Wnioskodawcę, może złożyć korektę zeznania i wystąpić z wnioskiem o zwrot nadpłaty. Ponadto Zainteresowany po otrzymaniu stanowiska organu podatkowego w tej sprawie, przekaże pisemną informację podatnikom, którzy otrzymali PIT-8C za 2009 rok.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za:

*   **prawidłowe** – w części dotyczącej wystawienia informacji PIT-8C z tytułu wypłaty odszkodowania wraz z odsetkami,
*   **nieprawidłowe** – w pozostałym zakresie.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Na mocy art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione od podatku, bądź od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z kolei art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r., stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Ponadto art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r.) stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Wskazać przy tym należy, że odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającym na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Nadto w literaturze przedmiotu i judykaturze akcentuje się, iż aby wypłacone świadczenie uznać za odszkodowanie konieczne jest wystąpienie:

1.  szkody, która jest albo źródłem zobowiązania przy tzw. odpowiedzialności ex delicto (art. 415 Kodeksu cywilnego), albo stanowi następstwo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przy odpowiedzialności ex contractu (art. 471 k.c.),
2.  szkoda musi być spowodowana przez jakiś fakt (działanie lub inne zdarzenie), z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy,
3.  między szkodą a faktem, który ją spowodował musi istnieć związek przyczynowy.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż sąd zasądził na rzecz byłych pracowników Wnioskodawcy odszkodowania wraz z odsetkami, powołując się na przepis art. 471 kodeksu cywilnego (odpowiedzialność kontraktowa), w związku z art. 300 kodeksu pracy.

Przepis art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) stanowi, że dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Z kolei art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.) mówi, iż w sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Powyżej wymieniony przepis Kodeksu cywilnego nie zawiera jednak regulacji dotyczącej wysokości tego odszkodowania bądź zasad jego ustalania. Zwolnieniu zaś na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą podlegać jedynie takie odszkodowania, co do których wprost w przepisie ustalona została wysokość lub zasady ustalania tejże wysokości. Natomiast przepisy o naprawieniu szkody nie zawierają takich regulacji, co jest równoznaczne z tym, że wypłacone na tej podstawie odszkodowanie nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowy od osób fizycznych.

W tym miejscu należy jednak ponownie zwrócić uwagę na brzmienie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, zgodnie z którym wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia (inne niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów ustaw i aktów wykonawczych) otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Żeby rozstrzygnąć kwestię opodatkowania kwoty, będącej odszkodowaniem, a zasądzonej wyrokiem sądu należy ustalić jaki rodzaj szkody został pokryty tym odszkodowaniem. Szkoda rozpatrywana jako uszczerbek o charakterze majątkowym, może mieć w świetle przepisów Kodeksu cywilnego postać dwojaką. Może obejmować stratę, jakiej doznaje mienie poszkodowanego – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, tzw. szkoda rzeczywista. Ponadto może obejmować utratę korzyści, jakiej poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wskutek doznania tej postaci uszczerbku poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się. Wyjątek, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) dotyczy tylko odszkodowania w zakresie utraconych korzyści, zatem odszkodowanie to podlega opodatkowaniu.

Zakres zwolnienia wynikający z bezpośredniego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy obejmuje zatem tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli za poniesioną stratę, nie dotyczy natomiast utraconych korzyści.

Z zaistniałego stanu faktycznego wynika, że odszkodowanie wypłacone przez Wnioskodawcę wynikało z zaniżenia przelicznika do przeliczenia pracy górniczej, spowodowanego błędnie sporządzonym dokumentem dla organu rentowego. Pracodawca jednak naprawił szkodę w postaci odszkodowania z należnymi odsetkami.

Wobec powyższego wypłacone z tego tytułu świadczenie pieniężne wraz z odsetkami nie podlega zwolnieniu określonemu w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadzie wyłączenia wynikającego z lit. b) tegoż przepisu.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, przedmiotową należność wraz z odsetkami na gruncie powoływanej ustawy podatkowej należy zakwalifikować do przychodów w rozumieniu powołanego wyżej art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Przychód ten należy potraktować jako przychód z tzw. „innych źródeł”, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nie należące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Użyte w tym przepisie sformułowanie „w szczególności” oznacza, iż definicja źródeł przychodów ma charakter przykładowy i otwarty, zatem do tej kategorii należy zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. Przychód podatkowy z innych źródeł powstaje w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Stosownie natomiast do art. 42a ustawy, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów (PIT-8C), i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Mając na uwadze powyższe uregulowania prawne oraz opisany we wniosku stan faktyczny, stwierdzić należy, iż wypłacone przez Wnioskodawcę na podstawie wyroku sądu odszkodowanie wraz z odsetkami nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem przedmiotowa należność stanowi korzyść, którą były pracownik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Tak więc Zainteresowany, nie będąc zobowiązanym do naliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy prawidłowo postąpił wystawiając byłym pracownikom informację PIT-8C wskazując, że przedmiotowe odszkodowanie wraz z odsetkami stanowi przychód w rozumieniu art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Ponadto informuje się, że w dniu 28 lipca 2010 r. wydane zostały interpretacje indywidualne dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie:

*   opodatkowania odszkodowań z tytułu zaniżonej dywidendy, wypłaconych na podstawie wyroku sądowego nr ILPB2/415-569/10-3/WS,

*   opodatkowania odszkodowań z tytułu zaniżonej dywidendy, wypłaconych na podstawie wniosku byłych pracowników nr ILPB2/415-569/10-4/WS.

Jednocześnie tut. Organ informuje, że zgodnie z art. 14b § 1 ww. ustawy Ordynacja podatkowa minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, iż interpretacje prawa podatkowego wydaje się wyłącznie na pisemny wniosek zainteresowanego i tylko w jego indywidualnej sprawie.

Z uwagi na to, że wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej stosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, został złożony przez byłego pracodawcę wypłacającego odszkodowanie z odsetkami zaznacza się, iż interpretacja nie wywiera skutku prawnego dla byłych pracowników Wnioskodawcy, otrzymujących ww. świadczenie.

Byli pracownicy Wnioskodawcy, chcąc uzyskać interpretację indywidualną, powinni wystąpić z odrębnymi wnioskami o jej udzielenie.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.