Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4015.64.2025.1.PB
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-06-10
Teza: W zakresie skutków podatkowych ustanowienia na Pani rzecz
nieodpłatnej służebności mieszkania przez Pani syna za zgodą
jego żony.
Słowa kluczowe: nabycie-nabycie nieodpłatnej służebności
podatek-podatek od spadków i darowizn
służebność
służebność-służebność mieszkaniowa
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zakres opodatkowania-Nabycie tytułem
nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności
Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny-Warunki
zwolnienia
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 1-ust. 1-pkt 6
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 1 -pkt 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 kwietnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 10 kwietnia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn m.in. w zakresie skutków
    podatkowych ustanowienia na Pani rzecz nieodpłatnej służebności mieszkania przez Pani
    syna za zgodą jego żony. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Państwa syn pozostający w związku małżeńskim w ramach wspólności majątkowej
    małżeńskiej, ze środków wspólnych planuje zakup działki budowlanej, a następnie
    budowę na niej domu. Po wybudowaniu domu, który będzie również składnikiem majątku
    wspólnego syna i jego żony, syn planuje ustanowić na Państwa rzecz (Pani i Pani męża)
    czyli rodziców syna dożywotnią, bezpłatną służebność osobistą mieszkania na podstawie
    art. 296 ustawy Kodeks cywilny.
    Umowa o ustanowieniu służebności w formie aktu notarialnego będzie zawarta tylko
    pomiędzy synem a Państwem – rodzicami (czyli stronami umowy będą tylko Państwo i
    syn). Natomiast żona syna zgodnie z art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyrazi
    zgodę na ustanowienie służebności również w formie aktu notarialnego, potwierdzając
    ważność umowy zawartej tylko przez syna. Na podstawie zawartej umowy notarialnej
    między synem i Państwem – rodzicami będą mogli Państwo korzystać bez żadnych
    ograniczeń z całej nieruchomości zarówno z domu jak również i działki. Wartość
    ustalonego prawa przekroczy kwotę wolną od podatku od spadków i darowizn, która jest
    określona dla I grupy podatkowej określonej w ustawie o podatku od spadków i darowizn.

## Pytanie

Czy w związku z ustanowieniem przez syna na Państwa rzecz dożywotniej służebności na
    nieruchomości objętej wspólnością małżeńską syna na zasadach, które zostały opisane
    powyżej będą Państwo zwolnieni w całości z obowiązku zapłaty podatku od spadków i
    darowizn od nieodpłatnego nabycia służebności?
    Pani stanowisko w sprawie
    Pani zdaniem, po zaistnieniu ww. zdarzeń będą Państwo zwolnieni z obowiązku zapłaty
    podatku od spadków i darowizn, jak również od zgłoszenia nabycia służebności czyli
    prawa majątkowego właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Przedstawiając swoje
    stanowisko opierają się Państwo na interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej
    Informacji Skarbowej z 17 listopada 2022 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4015.117.2022.2.MZ.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
    Na podstawie art. 5 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:

      Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności,
      renty oraz użytkowania – z chwilą ustanowienia tych praw.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba
      zaliczona do I grupy podatkowej.
    Art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
      Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony
      jest nabywca.
    Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy:
      Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do
      osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
      Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
        1) do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową,
          rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
        2) do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i
          małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków,
          małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
        3) do grupy III – innych nabywców.
    Przepis art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi:
        1. Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie
          miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu
          naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowego o nabyciu rzeczy lub
          praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego
          dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
        2. Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których
          podatek jest pobierany przez płatnika.
    Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy:
      Notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego umowy
      nieodpłatnego ustanowienia służebności.
    Jak z powyższych przepisów wynika, ustanowienie nieodpłatnej służebności – co do zasady
    podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
    W myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
      zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w
      przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia
      uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
      zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 omawianej ustawy:

      Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na
      podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało
      złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Ze zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku wynika, że syn planuje ustanowić
    na Państwa rzecz (Pani i Pani męża) czyli rodziców dożywotnią, bezpłatną służebność
    osobistą mieszkania na podstawie art. 296 ustawy Kodeks cywilny. Umowa o
    ustanowieniu służebności w formie aktu notarialnego będzie zawarta tylko pomiędzy
    synem a Państwem – rodzicami (czyli stronami umowy będą tylko Państwo i syn).
    Natomiast żona syna zgodnie z art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyrazi zgodę
    na ustanowienie służebności również w formie aktu notarialnego, potwierdzając ważność
    umowy zawartej tylko przez Państwa syna.
    Jako, że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia
    „służebności”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw,
      spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
    W myśl art. 245 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia
      ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu
      własności.
      § 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości
      nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu
      notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo
      ustanawia.
    Zgodnie z art. 296 Kodeksu cywilnego:
      Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego
      treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
    W myśl art. 297 ww. Kodeksu:
      Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach
      gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
    Źródłem powstania służebności (ograniczonego prawa rzeczowego) jest co do zasady
    czynność prawna (umowa), stanowiąca wynik uzgodnień stron i w takim przypadku, jeżeli
    umowa ta jest zawierana w formie aktu notarialnego dla skorzystania ze zwolnienia, o
    którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie ma wymogu
    złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw
    majątkowych. Tak samo, takiego wymogu nie ma, gdy służebność ustanawiana jest na
    podstawie jednostronnego oświadczenia woli składanego w formie aktu notarialnego.
    Z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, iż jednym z warunków
    skorzystania ze zwolnienia, jest zgłoszenie przez osoby objęte zwolnieniem właściwemu
    naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6
    miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek nie obejmuje
    przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu
    notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron (art. 4a
    ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).
    Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że ustanowienie nieodpłatnej służebności
    mieszkania (osobistej) przez syna na Pani rzecz, tj. osoby wymienionej w zamkniętym
    katalogu określonym w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, będzie
    korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a powołanej ustawy.

    Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje fakt, że zawierając przedmiotową umowę
    ustanowienia nieodpłatnej służebności mieszkania (osobistej) na rzecz Pani (matki), syn
    pozostaje w związku małżeńskim. Okoliczność ta wywiera bowiem skutki jedynie w sferze
    prawa rodzinnego.
    Kwestie stosunków majątkowych małżeńskich reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.
    Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
    Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej
      prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub
      użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do
      używania lub pobierania z niej pożytków.
    W myśl art. 37 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej
      zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
    Stosownie do art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka
      jest nieważna.
    Z zacytowanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że zgoda
    małżonka niezbędna jest dla stwierdzenia ważności jednostronnej czynności dokonanej
    przez drugiego małżonka, w przypadku gdy prowadzi ona do ustanowienia nieodpłatnej
    służebności mieszkania objętego wspólnością majątkową małżeńską. Z faktu tego nie
    można jednak wywodzić, że wyrażając taką zgodę drugi z małżonków również staje się
    stroną tej czynności.
    Podsumowując, nabycie ograniczonego prawa rzeczowego (nieodpłatnej służebności
    mieszkania) nastąpi na podstawie umowy zawartej wyłącznie pomiędzy Panią i Pani
    mężem (jako nabywcami prawa) a Pani synem. Zatem w sytuacji gdy żona Pani syna
    (synowa) wyrazi zgodę, o której mowa w art. 37 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na
    ustanowienie ww. służebności, nabycie to skorzysta ze zwolnienia przewidzianego w art.
    4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    Nie będzie ciążył na Pani obowiązek zgłoszenia nabycia ww. prawa majątkowego
    właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, ponieważ nieodpłatna służebność będzie
    ustanowiona w formie aktu notarialnego. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od
    spadków i darowizn notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu
    notarialnego darowizny, jednakże w analizowanej sprawie brak obowiązku zgłoszenia
    wynika z treści art. 4a ust. 4 pkt 2 ww. ustawy.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Przedmiotowa interpretacja – zgodnie ze złożonym wnioskiem, została wydana wyłącznie
    dla Pani. Stosownie bowiem do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – Dyrektor Krajowej
    Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej
    sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).
    Zatem, tylko Pani może czerpać z wydanej interpretacji ochronę prawną. Interpretacja ta
    stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie powstania po Pani stronie skutków
    podatkowych w podatku od spadków i darowizn.
    W zakresie skutków powstałych po stronie Pani męża zostało wydane odrębne
    rozstrzygnięcie – postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, Znak: 0111-KDIB2-
    2.4015.68.2025.1.PB.

    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
    1) Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
    2) 1) z zastosowaniem art. 119a;
    3) 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
    4) 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
    5) Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w .... Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.