Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBI/1/415-1512/12/AP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2013-02-27
Teza: skutki podatkowe nieodpłatnego przekazania przedsiębiorstwa prowadzonego przez Wnioskodawczynię na rzez Jej męża
Słowa kluczowe: małżonek; małżonkowie-majątek wspólny małżonków; przedsiębiorstwa; przekazanie-przekazanie nieodpłatne; przychód-przychód z działalności gospodarczej
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z dnia 5 grudnia 2012 r. (data wpływu do tut. Biura 6 grudnia 2012 r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego przekazania przedsiębiorstwa Wnioskodawczyni na rzecz Jej męża - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 6 grudnia 2012 r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, m.in. dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego przekazania przedsiębiorstwa Wnioskodawczyni na rzecz Jej męża.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawczyni zamierza dokonać nieodpłatnego przeniesienia całego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551Kodeksu cywilnego, w oparciu o które prowadzi indywidualną działalność gospodarczą. Głównym przedmiotem prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej jest produkcja konstrukcji metalowych. Przedsiębiorstwo ma zostać przeniesione na męża Wnioskodawczyni. Pomiędzy małżonkami istnieje ustawowy ustrój wspólności majątkowej. Składniki przedsiębiorstwa zostały nabyte lub powstały po zawarciu związku małżeńskiego. Wnioskodawczyni zamierza zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. W tym celu mąż Wnioskodawczyni rozpocznie prowadzenie własnej działalności gospodarczej i zarejestruje się jako podatnik VAT, następnie strony dokonają przeniesienia przedsiębiorstwa Wnioskodawczyni, która złoży wniosek o wykreślenie jej z ewidencji działalności gospodarczej. Mąż Wnioskodawczyni będzie kontynuował prowadzenie działalności gospodarczej, przy wykorzystaniu przedsiębiorstwa, mającego stanowić przedmiot opisanej powyżej umowy. W skład przedsiębiorstwa wchodzą:

*   nazwa firmy,
*   ruchomości w postaci materiałów produkcyjnych, narzędzi, urządzeń, samochodów, wyposażenia pomieszczeń biurowych i innych,
*   środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych,
*   prawa wynikające z umowy najmu hali produkcyjnej oraz umów zawartych z dostawcami usług lub towarów (np. operatorami telefonicznymi, ubezpieczycielami i innymi),
*   księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej,

Wnioskodawczyni w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zatrudnia pracowników. W skład przedsiębiorstwa nie wchodzą nieruchomości. Na podstawie umowy przeniesienia przedsiębiorstwa dojedzie także do:

*   przejęcia długów w trybie art. 519 § 2 pkt 2 Kodeksu cywilnego, które stanowią zobowiązania Wnioskodawczyni z umów wzajemnych (np. umowy najmu hali produkcyjnej w zakresie między innymi obowiązku płacenia czynszu),
*   przejęcia zakładu pracy w trybie art. 231 Kodeksu pracy oraz przejęcia zobowiązań wynikających ze stosunków pracy.

Na przejęcie długów kontrahenci Wnioskodawczyni wyrazili zgodę, która została (a w przypadku niektórych kontrahentów zostanie) potwierdzona pisemnymi oświadczeniami.

Umowa nieodpłatnego przeniesienia przedsiębiorstwa zostanie zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Nadto mąż Wnioskodawczyni zgłosi w terminie 6 miesięcy od daty zawarcia umowy nabycie przedsiębiorstwa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

W związku z powyższym zadano m.in. następujące pytanie:

Czy opisana powyżej czynność, przeniesienia przedsiębiorstwa na rzecz męża Wnioskodawczyni, a następnie zakończenie przez Nią prowadzenia działalności gospodarczej spowoduje powstanie obowiązku uiszczenia przez Wnioskodawczynię podatku dochodowego od osób fizycznych?

(część pytania oznaczonego we wniosku nr 2)

Zdaniem Wnioskodawczyni, zawarcie opisanej powyżej umowy przeniesienia przedsiębiorstwa nie spowoduje obowiązku uiszczenia przez Nią podatku dochodowego od osób fizycznych. Sporna pozostaje możliwość przeniesienia przedsiębiorstwa między małżonkami pozostającymi we wspólności ustawowej. Zdaniem Wnioskodawczyni możliwe jest przeniesienie między małżonkami przedsiębiorstwa w celu kontynuowania działalności gospodarczej, prowadzonej dotychczas przez drugiego małżonka. Zwolennicy poglądu stanowiącego o możliwości przeniesienia przedsiębiorstwa pomiędzy małżonkami powołują się na zależności organizacyjno-funkcjonalne, zachodzące pomiędzy poszczególnymi składnikami przedsiębiorstwa. Mając na uwadze omawiane zależności, Wnioskodawczyni wskazała, na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008 r. Sygn. akt I UK 389/07 (OSNP 2009/19-20/268), w którym Sąd stwierdził, iż: „(…) okoliczność, że majątek przedsiębiorstwa jest majątkiem wspólnym prowadzącego działalność gospodarczą i jego małżonka nie oznacza, iż w skład majątku wspólnego wchodzi to szczególne dobro prawne, jakim jest przedsiębiorstwo (…)”.

Zdaniem Wnioskodawczyni, niezależnie od istniejących w orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego sporów w zakresie oceny możliwości przeniesienia przedsiębiorstwa między małżonkami pozostającymi we wspólności ustawowej należy podnieść, że przedmiotowa transakcja pozostaje poza przedmiotem regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeliby przyjąć, że małżonkowie nie mogą przenieść pomiędzy sobą przedsiębiorstwa, to w takim wypadku transakcja przekazania przedsiębiorstwa nie wywołuje skutków prawnych w zakresie przeniesienia własności, a stanowi wyłącznie czynność techniczną stanowiącą podstawę prowadzenia działalności przez męża Wnioskodawczyni w oparciu o rzeczone przedsiębiorstwo, co oznacza tym samym że nie zostanie osiągnięty dochód. Jeżeliby przyjąć, że pomiędzy Wnioskodawczynią, a małżonkiem w istocie dochodzi do zwarcia skutecznej umowy nieodpłatnego przeniesienia przedsiębiorstwa, to w takim wypadku umowę tę należy kwalifikować, jako darowiznę, która została wyłączona spod zakresu obowiązywania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Umowa darowizny, choć zostanie zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, będzie ważna w następstwie spełnienia przez Wnioskodawczynię świadczenia na rzecz męża w postaci wydania przedsiębiorstwa poprzez przeniesienie posiadania rzeczy oraz zawiadomienia kontrahentów o przeniesieniu praw i obowiązków z zawartych z nimi umów, na co kontrahenci wyrazili zgodę (art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego). Wnioskodawczyni po dokonaniu omawianej czynności i objęciu całego przedsiębiorstwa przez jej męża w ramach prowadzonej przez Nią działalności gospodarczej nie będzie w posiadaniu jakiegokolwiek składnika majątkowego, a tym samym nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Na wstępie zauważyć należy, iż przedmiotem niniejszej interpretacji indywidualnej nie jest ocena sposobu oraz prawnej skuteczności (dopuszczalności) zawarcia przez Wnioskodawczynię oraz Jej małżonka, pomiędzy którymi istnieje małżeńska wspólność majątkowa (wspólność ustawowa), umowy nieodpłatnego przeniesienia całego przedsiębiorstwa, prowadzonego przez Wnioskodawczynię na rzecz Jej męża. Są to bowiem kwestie regulowane przez odrębne przepisy (przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), oraz ustawy z dnia 15 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), niebędące przepisami prawa podatkowego, a tym samym nie mogące być przedmiotem indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Jednocześnie wskazać należy, iż zgodnie z art. 5a pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorstwie oznacza to przedsiębiorstwo w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.

Definicja przedsiębiorstwa zawarta została w art. 551 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności:

1.  oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa),
2.  własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości,
3.  prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych,
4.  wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne,
5.  koncesje, licencje i zezwolenia,
6.  patenty i inne prawa własności przemysłowej,
7.  majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne,
8.  tajemnice przedsiębiorstwa,
9.  księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zauważyć przy tym należy, iż katalog składników (elementów) przedsiębiorstwa, o których mowa w ww. przepisie, nie ma charakteru zamkniętego, o czym świadczy użycie sformułowania „w szczególności”. W związku z powyższym w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu Kodeksu cywilnego mogą wchodzić także inne składniki majątkowe, niewymienione w cyt. wyżej przepisie, np. zobowiązania wynikające z prowadzonej w ramach tego przedsiębiorstwa pozarolniczej działalności gospodarczej.

W myśl natomiast art. 552 kodeksu cywilnego, czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Zbycie przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów. Może więc nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej, w tym na podstawie umowy sprzedaży, zamiany czy darowizny.

Z powyższego wynika, iż w przypadku przekazania przedsiębiorstwa innemu podmiotowi, przedmiotem tego przekazania są wszelkie składniki majątkowe funkcjonalnie związane z tym przedsiębiorstwem, o ile na podstawie czynności prawnej będącej podstawą przekazania, bądź przepisów szczególnych, nie zostały z niego wyłączone.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, iż Wnioskodawczyni prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Na podstawie umowy nieodpłatnego przeniesienia, sporządzonej w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, zamierza przekazać całe przedsiębiorstwo, w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego mężowi, z którym pozostaje w ustawowej, małżeńskiej wspólności majątkowej. W skład przedsiębiorstwa wchodzą nazwa firmy, ruchomości w postaci materiałów produkcyjnych, narzędzi, urządzeń, samochodów, wyposażenia pomieszczeń biurowych, środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, prawa wynikające z umowy najmu hali produkcyjnej oraz umów zawartych z dostawcami usług lub towarów (np. operatorami telefonicznymi, ubezpieczycielami i innymi podmiotami) oraz księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Składniki przedsiębiorstwa zostały nabyte lub powstały po zawarciu związku małżeńskiego. Na podstawie umowy przeniesienia przedsiębiorstwa dojedzie także do przejęcia długów w trybie art. 519 § 2 pkt 2 Kodeksu cywilnego, które stanowią zobowiązania Wnioskodawczyni z umów wzajemnych oraz do przejęcia zakładu pracy w trybie art. 231 Kodeksu pracy i przejęcia zobowiązań wynikających ze stosunków pracy. Po przekazaniu przedsiębiorstwa Wnioskodawczyni zamierza zakończyć prowadzoną przez nią działalność gospodarczą, natomiast jej małżonek zamierza rozpocząć prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w tym samym zakresie.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych, o czym stanowi art. 1 tejże ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.

Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W przypadku nieodpłatnego przekazania przedsiębiorstwa przez Wnioskodawczynię na rzecz Jej męża po stronie Wnioskodawczyni nie powstaje przychód, bowiem w zamian za to przekazanie nie otrzymuje Ona żadnych wartości pieniężnych, ani przysporzenia majątkowego.

W szczególności zauważyć należy, iż po stronie Wnioskodawczyni nie powstanie przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, bowiem ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże co do zasady powstanie przychodu z tego źródła z odpłatnym zbyciem składników majątku wykorzystywanych w tej działalności. W myśl art. 14 ust. 1 ww. ustawy, za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Stosownie natomiast do treści art. 14 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących:

1.  środkami trwałymi,
2.  składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza 1.500zl,
3.  wartościami niematerialnymi i prawnymi

\-ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wymienionych w lit. b, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio.

Zatem, w przedstawionym we wniosku opisie zdarzenia przyszłego, przeniesienie prowadzonego przez Wnioskodawczynię przedsiębiorstwa na rzecz męża nie spowoduje powstania u Niej przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ nie będzie ono wiązało się z odpłatnym zbyciem składników majątku.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zaliczają do żadnej z kategorii źródeł przychodów czynności nieodpłatnego przeniesienia przedsiębiorstwa, stanowiącego współwłasność łączną małżonków. W konsekwencji, wskazana powyżej czynność jest dla Wnioskodawczyni obojętna podatkowo, co oznacza, że nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie wskazać należy, iż w związku z przekazaniem przedsiębiorstwa i zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej mogą się wiązać przewidziane ustawą obowiązki podatnika związane z likwidacją jego działalności gospodarczej.

W myśl art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w razie likwidacji działalności gospodarczej, w tym także w formie spółki niebędącej osobą prawną, lub wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osobą prawną, sporządza się wykaz składników majątku na dzień likwidacji działalności gospodarczej lub na dzień wystąpienia wspólnika z takiej spółki. Wykaz powinien zawierać co najmniej następujące dane: liczbę porządkową, określenie (nazwę) składnika majątku, datę nabycia składnika majątku, kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów, wartość początkową, metodę amortyzacji, sumę odpisów amortyzacyjnych oraz wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień wystąpienia lub likwidacji.

Z powyższego przepisu wynika zatem, iż podatnicy, którzy zlikwidują działalność gospodarczą są zobowiązani do sporządzenia wykazu składników majątku pozostałych na dzień likwidacji tej działalności. W związku z powyższym, Wnioskodawczyni będzie zobowiązana do sporządzenia wykazu, o którym mowa w cyt. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednakże z uwagi na fakt, iż jak wskazano we wniosku, na dzień likwidacji działalności gospodarczej Wnioskodawczyni nie będzie posiadała żadnych składników majątku tej działalności, to wartość tego wykazu wyniesie „zero”.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Na marginesie zaznaczyć należy, iż z wniosku nie wynika, iż składnikami przedsiębiorstwa Wnioskodawczyni są towary handlowe. Jeżeli jednak towary handlowe są składnikami tego przedsiębiorstwa, to ich przekazanie na rzecz męża Wnioskodawczyni spowoduje, iż wydatki poniesione na ich zakup, które uprzednio zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, należy wyksięgować z tych kosztów. W myśl bowiem art. 23 ust. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju (…).

Nadmienić należy, iż w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1, 3 i 4 oraz w zakresie pozostałej części pytania nr 2, zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego 2, 44-101 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.