Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP3/443-736/11-6/KB
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2011-09-06
Teza: Czy z tytułu uczestnictwa w opisanym powyżej mechanizmie świadczonej przez Bank usługi cash poolingu Spółka będzie podatnikiem podatku od towarów i usług?
Słowa kluczowe: cash pooling; opodatkowanie; podatek-podatek od towarów i usług; usługi
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29 (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30b; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30c

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 18.05.2011 r. (data wpływu 23.05.2011 r.) uzupełnionym pismem z dnia 22.08.2011 r. (data wpływu 24.08.2011 r.) będącym odpowiedzią na wezwanie tut. Organu nr IPPP3/443-736/11-2/KB z dnia 17.08.2011 r. oraz pismem z dnia 31.08.2011 r. (data wpływu 01.09.2011 r.) będącym odpowiedzią na wezwanie tut. Organu nr IPPP3/443-736/11-4/KB z dnia 25.08.2011 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych w ramach usługi cash poolingu - **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 23.05.2011 r. wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych w ramach usługi cash poolingu.

Przedmiotowy wniosek został uzupełniony pismem z dnia 22.08.2011 r. (data wpływu 24.08.2011 r.) będącym odpowiedzią na wezwanie tut. Organu nr IPPP3/443-736/11-2/KB z dnia 17.08.2011 r. oraz pismem z dnia 31.08.2011 r. (data wpływu 01.09.2011 r.) będącym odpowiedzią na wezwanie tut. Organu nr IPPP3/443-736/11-4/KB z dnia 25.08.2011 r.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Spółka Akcyjna \[dalej: O.\] zawarła z mającym siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bankiem \[dalej: Bank\] umowę \[dalej: Umowa\]. Stronami Umowy są również inne spółki należące do grupy kapitałowej O., będące polskimi rezydentami podatkowymi \[dalej wraz z O. jako; Uczestnicy\]

Umowa dotyczy zarządzania płynnością finansową Uczestników. Oznacza to, iż na podstawie Umowy Bank świadczy na rzecz uczestników, tj. O. oraz pozostałych spółek z grupy kapitałowej O. tzw. usługę cash poolingu. Celem usługi świadczonej przez Bank jest zwiększanie efektywności zarządzania środkami finansowymi podmiotów z grupy kapitałowej poprzez optymalne wykorzystanie nadwyżek środków pieniężnych oraz zminimalizowanie kosztów finansowania działalności gospodarczej podmiotów uczestniczących w strukturze.

Struktura cash poolingu oparta jest o mechanizm prawny, zdefiniowany w prawie cywilnym jako subrogacja czyli wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela poprzez spłacenie cudzego długu (art. 518 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny — Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

W ramach Umowy O. pełni funkcję Agenta struktury. Agent sprawuje nadzór nad wzajemnymi rozliczeniami Uczestników w ramach struktur, w tym nad rozliczeniami z Bankiem.

Dla celów realizacji Umowy Agent oraz pozostali Uczestnicy zawarli z Bankiem odrębne umowy bieżących rachunków bankowych, z udostępnionym przez Bank limitem zadłużenia. Suma limitów zadłużenia nie może przekroczyć łącznego limitu zadłużenia określonego dla wszystkich Uczestników i sumy sald dodatnich występujących na rachunkach bankowych Uczestników. Rozliczenia w strukturze są prowadzone przez przeznaczony wyłącznie dla tego celu rachunek prowadzony przez Bank na rzecz Agenta \[dalej: Rachunek pomocniczy Agenta\], który jest subrachunkiem rachunku bieżącego Agenta \[dalej: Rachunek Główny Agenta\].

Struktura cash poolingu opiera się na bilansowaniu (tj. zerowaniu) sald na prowadzonych przez Bank rachunkach bankowych Uczestników z wykorzystaniem Rachunku Pomocniczego Agenta. Bilansowaniu nie podlega saldo występujące na Rachunku Głównym Agenta. Bilansowanie sald na rachunkach bankowych Uczestników dokonywane jest na koniec każdego dnia roboczego. Subrogacja dokonywana jest wyłącznie na linii Agent - Uczestnik, Uczestnik - Agent w tym sensie, że Agent wstępuje w prawa Banku z tytułu wierzytelności Banku wobec Uczestnika albo Uczestnik wstępuje w prawa Banku z tytułu wierzytelności Banku wobec Agenta.

Zgodnie z Umową, na początku każdego kolejnego dnia roboczego, w ramach struktury odbywają się automatyczne transfery zwrotne. Podstawą dokonywanych transferów zwrotnych jest subrogacja. Wraz z wstąpieniem w prawa Banku i nabyciem wierzytelności poszczególni Uczestnicy (w tym Agent) nabywają prawo do odsetek naliczanych od wartości nominalnej nabytych wierzytelności. Odsetki są ustalone na poziomie rynkowym, korzystniejszym jednak niż poziom odsetek, jaki dany Uczestnik uzyskałby na podstawie samodzielnie zawartej dwustronnej umowy z Bankiem. Odsetki są naliczane na bazie dziennej, natomiast ich płatność przez/do poszczególnych Uczestników jest dokonywana jednorazowo w okresie rozliczeniowym (miesięcznym). Wysokość odsetek należnych poszczególnym Uczestnikom kalkulowana jest przez Bank. Jednocześnie Bank, na bazie dziennej, nalicza odsetki od salda występującego na Rachunku Głównym Agenta. Na koniec okresu rozliczeniowego, Bank uznaje Rachunek Główny Agenta kwotą należnych odsetek lub odpowiednio obciąża Rachunek Główny Agenta kwotą odsetek należnych Bankowi.

Zgodnie z Umową, z tytułu uczestnictwa w strukturze cash poolingu Bank pobiera od każdego z uczestników opłatę miesięczną. Ponadto, Uczestnicy którym Bank przydzielił limit zadłużenia na rachunkach są zobowiązani do poniesienia kosztu tego limitu, ustalanego zgodnie z Umową (uczestnik jest zobligowany do poniesienia opłaty za niewykorzystany w danym miesiącu limit zadłużenia). Zapłata wskazanej opłaty jest dokonywana przez uczestników (z wyłączeniem Agenta) w cyklach miesięcznych na Rachunek Główny Agenta. Wynika to z faktu, iż - jak zostało wskazane - Agent jest jednostką nadzorującą rozliczenia uczestników z Bankiem. Opłata za niewykorzystany limit zadłużenia przydzielonego Agentowi jest płacona przez O. bezpośrednio na rzecz Banku.

W uzupełnieniu Wniosku Spółka wskazała, że:

Jedyną umową zawartą pomiędzy Wnioskodawcą jako Agentem i pozostałymi uczestnikami cash poolingu jest umowa cash poolingu, która została wskazana przez Wnioskodawcę w stanie faktycznym wniosku. A zatem, brak jest odrębnych umów (dotyczących realizacji przedmiotowego procesu cash poolingu) zawartych pomiędzy Wnioskodawcą, jako Agentem, a pozostałymi uczestnikami cash poolingu.

Umową zawartą pomiędzy Wnioskodawcą jako Agentem i Bankiem jest umowa cash poolingu, która została wskazana przez Wnioskodawcę w stanie faktycznym wniosku. Ponadto Wnioskodawca zaznacza, iż z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika jednoznacznie, iż Agent oprócz umowy cash poolingu zawarł z Bankiem również umowy o prowadzenie rachunku bankowego. A zatem, Spółka informuje, iż inne umowy niewymienione przez Wnioskodawcę w treści wniosku nie zostały zawarte pomiędzy Wnioskodawcą, jako Agentem a Bankiem.

Umowa cash poolingu (będąca jedyną umową regulująca stosunki pomiędzy Wnioskodawcą a pozostałymi uczestnikami cash poolingu) nie przewiduje wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji Agenta. A zatem Spółka nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji Agenta. W stanie faktycznym wskazane zostało, iż jedynymi rozliczeniami z tytułu umowy cash poolingu (płatnościami otrzymywanymi i dokonywanymi) są - i w przyszłości będą - płatności z tytułu odsetek oraz z tytułu opłaty za niewykorzystany limit zadłużenia, które wynikają z uczestnictwa Wnioskodawcy wraz z innymi spółkami w strukturze cash poolingu oferowanej przez Bank.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy z tytułu uczestnictwa w opisanym powyżej mechanizmie świadczonej przez Bank usługi cash poolingu O. będzie podatnikiem podatku od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Stosownie do art. 8 ustawy VAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy VAT.

Przedmiotem niniejszego wniosku jest usługa cash poolingu, w której O. uczestniczy na podstawie Umowy. Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z Umową O. uzyskuje od Banku szereg czynności składających się łącznie na jedną usługę w postaci kompleksowej usługi zarządzania płynnością finansową (cash pooling). Wszystkie działania Banku podejmowane są w celu realizacji podstawowej funkcji Umowy, jaką jest zarządzanie płynnością finansową spółek z grupy kapitałowej O.

Mając na względzie powyższe, zauważyć należy, iż pojedyncze czynności podejmowane przez O. w ramach Umowy mają na celu jedynie umożliwienie wykonywania kompleksowej usługi przez Bank (zarządzanie płynnością finansową) i same w sobie nie stanowią odrębnych usług. Oznacza to, iż czynności podejmowane przez O. nie stanowią świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ustawy VAT i tym samym, Spółka nie jest w tym zakresie podatnikiem podatku VAT. A zatem zastosowania w analizowanym stanie faktycznym nie znajduje art. 15 ustawy VAT.

W tym miejscu O. pragnie podnieść, iż cash pooling, będąc usługą finansową oferowaną przez banki, nie doczekał się w Polsce kompleksowego uregulowania prawnego. Istnieje co prawda przepis art. 93a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. Dz.U.02.72.665) \[dalej: Prawo Bankowe\], który odnosi się do oferowanych przez banki podatkowym grupom kapitałowym umów o skonsolidowane oprocentowanie. Przepis ten ma jednak bardzo ograniczony zakres zastosowania, gdyż dotyczy wyłącznie:

*   tzw. wirtualnego („notional”) cash poolingu, w którym nie dochodzi do rzeczywistych przepływów środków pomiędzy rachunkami uczestników a rachunkiem Agenta;
*   podatkowych grup kapitałowych.

Taki stan rzeczy powoduje, iż w przypadku tzw. rzeczywistego („cash concentration”) cash poolingu (a więc takiego, który jest przedmiotem niniejszego wniosku) należy posiłkować się przepisami ogólnymi prawa cywilnego, bankowego i dewizowego, a więc w szczególności przepisami o rachunkach bankowych, przelewach, poręczeniach, subrogacji i tajemnicy bankowej.

Brak uregulowania instytucji cash poolingu w prawie polskim powoduje konieczność kształtowania jej w oparciu o treść art. 3531 Kodeksu Cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U.64.1 6.93 ze zm.). Przepis ten statuuje zasadę swobody umów zwaną zasadą swobody kontraktowania. Zgodnie z tą zasadą strony mogą ukształtować treść umowy, a także wybrać kontrahenta według swego uznania, byleby treść stosunku prawnego lub jego cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, zakazom zawartym w ustawie lub zasadom współżycia społecznego.

Jak wskazane zostało powyżej, usługa cash poolingu będąca przedmiotem niniejszego wniosku nie doczekała się kompleksowego uregulowania prawnego. Niemniej O. pragnie podnieść, iż była ona wielokrotnie przedmiotem opinii wydawanych przez organy statystyczne. W opiniach tych konsekwentnie podnoszone było, iż w przypadku czynności wykonywanych w ramach cash poolingu usługa świadczona jest przez ten podmiot, który organizuje operacje przepływów środków pieniężnych, zaś pozostałe podmioty uczestniczące w dokonywanych operacjach finansowych za pośrednictwem podmiotu organizującego przepływy, są jedynie odbiorcami usługi.

Powyższe znajduje potwierdzenie m.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 7 września 2009 r. (sygn. lPPP1/443-676/09-2/AW) wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, w której stwierdzono, co następuje:

„Czynności wykonywane przez Spółkę na podstawie umowy, umożliwiające Bankowi dokonanie odpowiednich transferów środków finansowych w ramach struktury cash poolingu nie stanowią odrębnego świadczenia przez Spółkę usług w rozumieniu art. 8 ustawy, lecz jedynie elementy pomocnicze, konieczne dla efektywnego wyświadczenia przez Bank usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową.

Uwzględniając przedstawiony opis stany faktycznego oraz powołane powyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że w odniesieniu do usługi cash poolingu podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt ustawy nie będzie Spółka”.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Spółki uznać należy, iż w kontekście świadczenia na jej rzecz usługi zarządzania płynnością finansową przez Bank na podstawie Umowy, czynność podejmowane przez O. nie stanowią odrębnego świadczenia usługi na rzecz Banku, ani pozostałych spółek z grupy kapitałowej O. uczestniczących w strukturze. Czynności te są podejmowane jedynie ze względu na fakt, iż są one niezbędne do umożliwienia Bankowi świadczenia kompleksowej usługi zarządzania płynnością finansową. Oznacza to, iż O. z tytułu dokonywania tych czynności nie jest kwalifikowany jako podatnik VAT świadczący usługę.

Prawidłowość stanowiska wskazanego powyżej przez O. potwierdzają liczne interpretacje wydawane przez Dyrektorów Izb Skarbowych, działających z upoważnienia Ministra Finansów. Przykładowo, interpretacja indywidualna z dnia 11 stycznia 2011 r. wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (sygn. ILPP1/443-1103/10-2/AW), czy też interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izy Skarbowej w Katowicach z dnia 31 grudnia 2010 r. (sygn. IBPP2/443-784/10/lCz).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska Wnioskodawcy.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedmiotowym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.