Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPTPB2/415-604/13-4/KSM
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi
Data wydania: 2013-12-30
Teza: Opodatkowanie należności uzyskanej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa
Słowa kluczowe: kwota-kwota zasądzona; odsetki-odsetki ustawowe; przychód-przychody z innych źródeł; przychód-źródła przychodu
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 2 i § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112 poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko, przedstawione we wniosku z dnia 25 września 2013 r. (data wpływu 27 września 2013 r.), uzupełnionym pismem z dnia 12 listopada 2013 r. (data wpływu 14 listopada 2013 r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania należności uzyskanej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa (pytanie nr 1) – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 27 września 2013 r. został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania należności uzyskanej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa wraz z ustawowymi odsetkami.

Wniosek nie spełniał wymogów, o których mowa w art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), w związku z czym pismem z dnia 30 października 2013 r., Nr IPTPB2/415-604/13-2/KSM, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działając w imieniu Ministra Finansów, na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 14h ww. ustawy, wystąpił do Wnioskodawcy o usunięcie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Wezwanie skutecznie doręczono w dniu 4 listopada 2013 r., natomiast w dniu 14 listopada 2013 r. uzupełniono ww. wniosek (data nadania 12 listopada 2013 r.).

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego Wnioskodawca uzyskał odszkodowanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa w wysokości X zł wraz z odsetkami od tej kwoty od dnia …. 2012 r. w łącznej wypłaconej kwocie Y zł. Wnioskodawca podał, że zasądzona wyrokiem należność została wypłacona w dniu 9 marca 2012 r.

Zasądzenie wskazanej wyżej należności dokonane zostało wobec zaistnienia następującego stanu faktycznego: ojciec Wnioskodawcy był właścicielem nieruchomości położonej w L., uregulowanej w latach 40-tych XX wieku, początkowo w księdze wieczystej Rep. hip. xxx, zaś później w Kw nr xxx. Nieruchomość tę otrzymał na własność w trybie aktu nadania z reformy rolnej w 1945 r. W późniejszym okresie, mocą dwóch wpisów z 1949 r. i 1956 r. w dziale II Kw nr xxx, prawo własności zostało wykreślone i zastąpione wpisem Skarbu Państwa.

W latach 2008 – 2009 spadkobiercy przeprowadzili postępowanie sądowe kwestionując powództwem o ustalenie zaistnienia stanu prawnego przejścia prawa własności na Skarb Państwa. Jak ustalił Sąd w prawomocnie zakończonej sprawie przed Sądem Rejonowym nie zaistniało przejście prawa własności od ojca Powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa w 1949 r. i 1948 r., co Pozwany wywodził w swoich wnioskach do Sądu wieczystoksięgowego w 1949 r. oraz 1956 r.

Co najistotniejsze dla niniejszej sprawy, w 2004 r. Pozwany – Skarb Państwa zadysponował nieruchomością – działką nr XX, uregulowaną w Kw nr xxx, zaspokajając „za jej pomocą” roszczenia Gminy. W dniu …. 2004 r. w W…, przed Komisją Regulacyjną do spraw Gmin przedstawiciele Pozwanego – Skarbu Państwa zawarli ugodę obejmującą zaspokojenie roszczeń Gminy, co do własności dwóch nieruchomości w L., w zamian za prawo własności nieruchomości – działki nr XX.

W sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym, jeden ze spadkobierców – Wnioskodawca uzyskał rozstrzygnięcie aprobujące Jego roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, skorygowane co do wielkości wyrokiem Sądu Apelacyjnego, wydanym w sprawie do kwoty X zł wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzupełnieniu wniosku z dnia 12 listopada 2013 r., Wnioskodawca wskazał, że podstawą zasądzonego roszczenia był art. 405 ustawy Kodeks cywilny. Wypłacona należność stanowi zwrot wartości uzyskanych przez Skarb Państwa korzyści majątkowych, wynikających ze zubożenia majątku powoda. Wnioskodawca podał, że z chwilą dokonania przez Skarb Państwa rozporządzenia przedmiotową nieruchomością nastąpiło jego bezpodstawne wzbogacenie. Zasądzona należność związana jest ze zwrotem wartości uzyskanych przez Skarb Państwa w związku z rozdysponowaniem na rzecz innego podmiotu nieruchomości, której własność nie przysługiwała Skarbowi Państwa. Zubożenie Wnioskodawcy i wzbogacenie pozwanego Skarbu Państwa to dwie strony tego samego przesunięcia określonej wartości z jednego majątku do drugiego, co za tym idzie istnieje adekwatny związek pomiędzy wzbogaceniem a zubożeniem.

Ponadto Wnioskodawca wyjaśnił, że należność została wypłacona w wysokości określonej w wyroku Sądu w dniu …. 2012 r. i na podstawie wyroku z dnia …… 2012 r., w sprawie o sygnaturze XXX.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy kwota wypłacona tytułem bezpodstawnego wzbogacenia, tj. X stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym co do tej kwoty nie istnieje obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C za 2012 r.?
2.  Czy kwota wypłaconych odsetek stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i winna być wykazana w wyżej wymienionej informacji PIT-8C za 2012 r.?

Przedmiotem niniejszej interpretacji jest odpowiedź na pytanie nr 1. Natomiast wniosek w zakresie pytania nr 2 zostanie rozpatrzony odrębnie.

Zdaniem Wnioskodawcy, wypłata należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa dokonana na rzecz spadkobiercy (osoby fizycznej), zgodnie z wyrokiem Sądu, nie stanowi przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegającego opodatkowaniu tym podatkiem. Według Wnioskodawcy, w przypadku zaistnienia bezpodstawnego wzbogacenia powstaje – w myśl art. 405 Kodeksu cywilnego – obowiązek wydania przez stronę wzbogaconą uzyskanych korzyści, które winno nastąpić w naturze, a gdyby to nie było możliwe (np. rzecz uległa zniszczeniu lub została sprzedana), do zwrotu jej wartości (Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, red. G. Bieniek, Warszawa 2006, str. 211-212). Celem roszczenia o wydanie bezpodstawnego wzbogacenia jest przywrócenie równowagi zachwianej nieuzasadnionym przejściem jakiejś wartości z jednego majątku do drugiego, co potwierdza konstytucyjna zasada równości stron wobec prawa. Na takiej podstawie Sąd wydał wyrok nakazujący Skarbowi Państwa wypłatę kwoty X zł na rzecz Wnioskodawcy.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Natomiast w art. 10 tej ustawy, określono szereg źródeł przychodów, np.: stosunek służbowy, stosunek pracy, emerytura lub renta, działalność wykonywana osobiście, pozarolnicza działalność gospodarcza, działy specjalne produkcji rolnej, nieruchomości lub ich części, najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa, kapitały pieniężne i prawa majątkowe, odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości oraz inne źródła. Nadto, stosownie do treści art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami – z zastrzeżeniem art. 14 – 16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3 – są otrzymywane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Wnioskodawca zwraca uwagę, że w języku potocznym „zwrot” rozumiany jest jako „oddanie komuś jego własności”. Tym samym brak jest przysporzenia majątkowego w sytuacji otrzymania zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia od Skarbu Państwa na podstawie wyroku Sądu. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega dochód, uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych w następstwie, których mamy do czynienia z przyrostem mienia, osiągniętym przysporzeniem majątkowym, mającym konkretny wymiar finansowy. Tak więc, podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł są takie czynności w wyniku, których następuje po stronie osoby fizycznej przysporzenie majątkowe. To uniemożliwia traktowanie otrzymanego zwrotu w kategorii przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 11 ww. ustawy.

Zdaniem Wnioskodawcy, z powyższych względów uzasadnione jest stanowisko, że kwota wypłacona tytułem bezpodstawnego wzbogacenia nie stanowi przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym, co do tej kwoty nie istnieje obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C za 2012 r.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Stosownie do art. 405 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16 poz. 93 ze zm.), kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis art. 406 ww. ustawy stanowi, że obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody. Natomiast w myśl art. 409 powyższej ustawy, obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Natomiast w myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jednym ze źródeł przychodów określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych są wskazane w art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy – inne źródła. W myśl art. 20 ust. 1 przytoczonej ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Sformułowanie „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty, co oznacza, że istnieje możliwość zaliczenia do tej kategorii również przychodów innych niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy bowiem mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, uzyskiwane w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie, których mamy do czynienia z przyrostem mienia, tj. osiągniętym przysporzeniem majątkowym mającym konkretny wymiar finansowy.

Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego doprecyzowanego w uzupełnieniu wniosku wynika, że Wnioskodawca otrzymał należność w kwocie X zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa, która została wypłacona w dniu …. 2012 r. w wysokości określonej w wyroku Sądu z dnia …. 2012 r.

Wskazać należy, że z powyższych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega dochód uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie których mamy do czynienia z przyrostem mienia, osiągniętym przysporzeniem majątkowym mającym konkretny wymiar finansowy. Zatem, podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł są takie czynności, w wyniku, których następuje po stronie osoby fizycznej przysporzenie majątkowe.

Przyjmując za Wnioskodawcą, że wypłacona należność stanowi zwrot wartości uzyskanych przez Skarb Państwa korzyści majątkowych, wynikających ze zubożenia majątku podatnika oraz mając na uwadze powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie doszło do przysporzenia majątku Wnioskodawcy. Przedmiotowa należność nie stanowiła odszkodowania. Wyrok Sądu dotyczył zapłaty należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa wraz z należnymi odsetkami.

Otrzymana przez Wnioskodawcę należność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa, stanowi dla Niego przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, w związku z czym podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 42 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 25, art. 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Z uwagi na powyższe w przedmiotowej sprawie płatnik miał obowiązek sporządzenia informacji o wypłaconym stypendium, o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych, tj. PIT-8C za 2012 r., w związku z wypłatą na rzecz Wnioskodawcy należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.