Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL1-1.4012.69.2021.4.MB
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2021-05-12
Teza: W zakresie braku opodatkowania przyznanego odszkodowania oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego, w związku z dokonanym nabyciem usług, co do których Spółka uzyskała odszkodowanie.
Słowa kluczowe: odliczenia-prawo do odliczenia; odszkodowania
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 7.; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29 (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30b; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30c

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze. zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 8 lutego 2021 r. (data wpływu 8 lutego 2021 r.), uzupełnionym pismami z dnia 14 lutego 2021 r. (data wpływu 14 lutego 2021 r.) oraz z dnia 13 kwietnia 2021 r. (data wpływu 13 kwietnia 2021 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie:

1.  braku opodatkowania przyznanego odszkodowania (pytanie oznaczone we wniosku nr 5) – **jest prawidłowe;**
2.  prawa do odliczenia podatku naliczonego, w związku z dokonanym nabyciem usług, co do których Spółka uzyskała odszkodowanie (pytanie oznaczone we wniosku nr 6) – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 8 lutego 2021 r. wpłynął do tutejszego organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie braku opodatkowania przyznanego odszkodowania oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego, w związku z dokonanym nabyciem usług co do których Spółka uzyskała odszkodowanie. Wniosek uzupełniono pismami z dnia 14 lutego 2021 r. o pełnomocnictwo oraz z dnia 13 kwietnia 2021 r. o doprecyzowanie opisu sprawy oraz opłatę.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością („Spółka”, „Wnioskodawca”) jest polskim rezydentem podatkowym. Spółka zajmuje się m.in. produkcją jaj.

Powiatowy Lekarz Weterynarii decyzją wyznaczył Spółkę jako ognisko choroby zakaźnej zwierząt oraz nakazał, m.in. uśmiercenie zwierząt oraz zniszczenie paszy i jaj. Z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii uśmiercono określoną ilość sztuk drobiu, a dodatkowo określona ilość sztuk drobiu padła w wyniku zabiegów nakazanych przez Inspekcję Weterynaryjną. Ponadto, zutylizowano określoną ilość ton paszy oraz określoną ilość ton jaj. Uśmiercenie zwierząt, zebranie i załadunek zwierząt oraz utylizację zwłok zwierząt i stłuczki jaj wykonały podmioty zewnętrzne.

Spółka złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania ze środków Skarbu Państwa za zwierzęta zabite z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej i padłe w związku z chorobą zakaźną oraz za utylizację paszy oraz jaj z nakazu organu, a także zwrot poniesionych kosztów w związku ze zwalczaniem choroby zakaźnej.

Powiatowy Lekarz Weterynarii, na podstawie art. 49 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6, ust. 8, ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia i zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, przyznał Spółce odszkodowanie ze środków Skarbu Państwa, obejmujące:

1.  wartość rynkową drobiu zabitego z nakazu/padłego w związku z czynnościami Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz wartość rynkową jaj przekazanych do utylizacji z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii i wartość rynkową zniszczonej paszy z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii. Spółka w momencie zakupu rozpoznała wydatki na nabycie przedmiotowego drobiu jako koszt uzyskania przychodów, a wydatki na nabycie paszy nie stanowiły kosztu uzyskania przychodów z uwagi na fakt, iż Spółka potrąca paszę do kosztów uzyskania przychodów w momencie zużycia;
2.  faktycznie poniesione wydatki związanych z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych, na które składa się:
    1.  zwrot wydatków gazowania drobiu kur niosek,
    2.  zwrot wydatku na wynoszenie i załadunek zagazowanego drobiu,
    3.  zwrot wydatku za transport i unieszkodliwienie określonej ilości ton zwłok zwierzęcych oraz jaj.

Spółka na dzień złożenia wniosku, rozpoznała koszty uzyskania przychodów z tytułu wydatków poniesionych w zakresie pkt 2 w kwocie netto. Z kolei wysokość odszkodowania została przekazana w kwocie brutto. Na dzień składania wniosku, Spółka nie dokonała odliczenia podatku naliczonego. W sytuacji uzyskania pozytywnej odpowiedzi na pyt. nr 6, Spółka dokona korekty deklaracji i odliczenia podatku naliczonego. Jeśli chodzi o kwalifikację wydatków jako pośrednie i bezpośrednie, to Spółka otrzymała interpretację (…).

W piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r., będącym uzupełnieniem do wniosku Zainteresowany poinformował, że:

1.  Wnioskodawca jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług od 1 maja 2009 r.
2.  Ilości, za które Spółka otrzymała odszkodowania ze środków Skarbu Państwa:
    *   (…) sztuk drobiu – kur niosek zabitych z nakazu/padłych w związku z czynnościami Powiatowego Lekarza Weterynarii,
    *   (…) ton jaj przekazanych do utylizacji z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii,
    *   (…) ton zniszczonej paszy z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii.
3.  Decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii, w której przyznano odszkodowanie, została wydana 4 grudnia 2020 r. Kwota odszkodowania wpłynęła w dniu 22 grudnia 2020 r. na rachunek bankowy Spółki.
4.  Zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt („Ustawa”), odszkodowanie przysługuje w wysokości wartości rynkowej zwierzęcia. Z decyzji z 4 grudnia 2020 r. Powiatowego Lekarza Weterynarii, wynika że:
    *   wartość rynkową zwierząt (drobiu) przyjęto na podstawie protokołów szacowania sporządzonych w dniu 25 listopada 2020 r., zgodnie z art. 49 ust. 3 Ustawy,
    *   wartość rynkową paszy przyjęto na podstawie protokołu szacowania sporządzonego w dniu 3 grudnia 2020 r. zgodnie z art. 49 ust. 6 Ustawy. W protokole szacowania ustalono, że na terenie gospodarstwa po zabiciu zwierząt pozostało (…) ton paszy o wartości (…) zł. Kwotę do wypłaty zmniejszono o kwotę (…) zł, tj. o kwotę za którą pasza została sprzedana przez Spółkę kontrahentowi na podstawie faktury z dnia 3 grudnia 2020 r.,
    *   wartość rynkową jaj do przetwórstwa, które podlegały zutylizowaniu przyjęto na podstawie protokołu szacowania sporządzonego w dniu 3 grudnia 2020 r., zgodnie z art. 49 ust. 6 Ustawy. Przyjęto, że masa jajek zutylizowanych odpowiada wartościom dla masy jajek przyjętych przez Zakład Rolniczo-Przemysłowy „Y” S.A. na podstawie zgromadzonych dokumentów HD, a więc łącznie (…) t (słownie: sto pięćdziesiąt ton sto czterdzieści kilogramów). Tym samym wartość zutylizowanych jaj wynosiła (…) zł,
    *   uśmiercenie zwierząt w dniach 26 listopada do 28 listopada 2020 r. odbywało się poprzez zagazowanie dwutlenkiem węgla (CO2), zwierząt zgromadzonych w budynkach 1 do 2.Uśmiercenia zwierząt wykonała firma: A. Za usługę wystawiono fakturę nr (…) z dnia 2 grudnia 2020 r. na kwotę (…) zł. Przyjęto w pełni wartości podane w fakturze w zakresie powierzchni kurników i wartości usługi. Zebranie i załadunek zwierząt wykonała firma: A. Za usługę wystawiono fakturę nr (…) z dnia 2 grudnia 2020 r. na kwotę (…) zł. Liczba załadowanych przez przedsiębiorcę zwłok zwierząt jest niższa niż wartość całkowita ilości zwierząt na fermie, a to ze względu na to, że częściowo prace były wykonywane przez żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej. Przy czym wartości zebranych sztuk podawane przez przedsiębiorcę (…) odpowiadają „w ocenie organu” rzeczywistości. Zwłoki zwierząt oraz stłuczki jaj w ilości (…) t zostały zutylizowane przez firmę: Zakład Rolniczo-Przemysłowy „Y” S.A. Za usługę transportu i unieszkodliwienia zwłok wystawiono faktury nr (…) z dnia 26 listopada 2020 r., na kwotę (…) zł, nr (…) z dnia 27 listopada 2020 r., na kwotę (…) zł, nr (…) z dnia 28 listopada 2020 r., na kwotę (…) zł, nr (…) z dnia 29 listopada 2020 r., na kwotę (…) zł, nr (…) z dnia listopada 2020 r., na kwotę (…) zł, nr (…) z dnia 1 grudnia 2020 r., na kwotę (…) zł. W dniu 2 i 3 grudnia 2020 r. strona przedłożyła „organowi” dowody dokonania przelewów na kwotę (…) zł, na rzecz Y z opisem świadczącym o tym, że dotyczy on przedmiotowych faktur. W dniu 3 i 4 grudnia 2020 r. strona przedłożyła „organowi” dowód dokonania przelewów na kwotę (…) zł, na rzecz (…) z opisem świadczącym o tym, że dotyczy on faktur opisanych wyżej.
5.  Wnioskodawca zaliczył do przychodów odszkodowanie z decyzji z 4 grudnia 2020 r. Powiatowego Lekarza Weterynarii, w której:
    1.  przyznano Sp. z o.o. (…) odszkodowanie ze środków Skarbu Państwa w łącznej kwocie (…) zł, w tym:
        *   kwota (…) zł, za (…) sztuk drobiu – kur niosek zabitych z nakazu/padłych w związku z czynnościami Powiatowego Lekarza Weterynarii,
        *   kwota (…) zł, za (…) ton jaj przekazanych do utylizacji z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii,
        *   kwota (…) zł, za (…) ton zniszczonej paszy z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii.
    2.  przyznano Sp. z o.o. (…), ze środków Skarbu Państwa, kwotę (…) zł (tytułem faktycznie poniesionych wydatków związanych z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych, w tym:
        *   kwota (…) zł tytułem zwrotu wydatków gazowania drobiu kur niosek w dniach 26 listopada do 28 listopada 2020 r.,
        *   kwota (…) zł tytułem zwrotu wydatku na wynoszenie i załadunek zagazowanego drobiu w dniach 26 listopada do 29 listopada 2020 r.
        *   kwota (…) zł tytułem zwrotu wydatku za transport i unieszkodliwienie (…) ton zwłok zwierzęcych oraz jaj.
6.  Wydatki związane z zabiciem zwierząt, transportowaniem zwierząt i zwłok oraz ich unieszkodliwieniem odpowiadają wydatkom zwróconym w ramach przyznanego odszkodowania, z zastrzeżeniem, że Spółka otrzymała zwrot wydatków brutto, tj. obejmujący również kwotę podatku od towarów i usług.
7.  W związku z przyznanym odszkodowanie, nie było innych czynności, do których Spółka miałaby być zobowiązana.
8.  Wydatki związane z dokonanym nabyciem towarów i usług, co do których Spółka uzyskała odszkodowanie i które są przedmiotem pytania oznaczonego we wniosku nr 6 to:
    *   gazowanie drobiu kur niosek w dniach 26 listopada do 28 listopada 2020 r.,
    *   wynoszenie i załadunek zagazowanego drobiu w dniach 26 listopada do 29 listopada 2020 r.,
    *   transport i unieszkodliwienie (…) ton zwłok zwierzęcych oraz jaj.
9.  Wydatki na nabycie kur niosek zostały dokonane w latach 2019-2020 r. Wydatki na nabycie paszy zostały dokonane w listopadzie 2020 r. Wydatki w pytaniu nr 6 zostały poniesione w listopadzie 2020 r.
10.  Wydatki określone w pytaniu nr 4 poniesione zostały w związku z nakazem Powiatowego Lekarza Weterynarii. Z kolei wydatki na paszę i nabycie kur niosek, zostały poniesione jeszcze przed decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii.
11.  Wnioskodawca poniósł przedmiotowe wydatki, które są przedmiotem pytania nr 6, w związku z nakazem Powiatowego Lekarza Weterynarii, co stanowiło konsekwencję i ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie produkcji jaj. Sprzedaż jaj podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
12.  Wydatki zostały poniesione przed decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii.
13.  Wnioskodawca nie prowadzi hodowli świń, a zwrot (…) pojawił się w stanowisku własnym, w którym cytowana była interpretacja indywidualna z dnia 12 grudnia 2017 r.

Ponadto Wnioskodawca wskazał, że nie dokonał odliczenia od wydatków na gazowanie drobiu kur, wydatków na wynoszenie i załadunek zagazowanego drobiu oraz wydatków na transport i unieszkodliwienie zwłok zwierzęcych oraz jaj. Wnioskodawca nie dokonał odliczenia z ostrożności, z uwagi na wątpliwości interpretacyjne, oczekując na przyszłą interpretację indywidualną.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1.  Czy przyznane odszkodowanie, o którym mowa w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? (pytanie oznaczone we wniosku nr 5).
2.  Czy Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, w związku z dokonanym nabyciem usług gazowania drobiu kur niosek, wynoszenia i załadunku zagazowanego drobiu oraz transportu i unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych, co do których uzyskała odszkodowanie obejmujące również kwotę podatku od towarów i usług? (pytanie oznaczone we wniosku nr 6, ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu z dnia 13 kwietnia 2021 r).

Zdaniem Wnioskodawcy:

Ad. 1

Przyznane odszkodowanie, o którym mowa w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jak wskazano w interpretacji indywidualnej z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.761.2017.1.MW, odnosząc przedstawione we wniosku okoliczności do powołanych powyżej przepisów stwierdzić należy, że w związku z tym, że odszkodowanie wypłacone jest Wnioskodawcy w związku ze stratami poniesionymi na skutek zabicia zwierząt i zniszczenia paszy, środków spożywczych zwierzęcego pochodzenia oraz sprzętu, a między stronami nie miało miejsca przekazanie towarów (w celu dysponowania towarem jak właściciel) za wynagrodzeniem, nie wystąpi dostawa towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy.

W rozpatrywanej sprawie otrzymane odszkodowanie nie stanowi również wynagrodzenia za świadczoną usługę. Wypłacenie odszkodowania jest efektem strat powstałych w związku z wystąpieniem w gospodarstwie Wnioskodawcy (…) na mocy ww. decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii. Zatem nie jest spełniona przesłanka istnienia związku pomiędzy wypłaconym odszkodowaniem a otrzymaniem świadczenia wzajemnego.

Ad. 2 (stanowisko ostatecznie wyrażone w uzupełnieniu z dnia 13 kwietnia 2021 r.)

Spółce, przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, w związku z dokonanym nabyciem usług gazowania drobiu kur niosek, wynoszenia i załadunku zagazowanego drobiu oraz transportu i unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych, co do których uzyskała odszkodowanie obejmujące również kwotę podatku od towarów i usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w zakresie:

1.  braku opodatkowania przyznanego odszkodowania – **jest prawidłowe;**
2.  prawa do odliczenia podatku naliczonego, w związku z dokonanym nabyciem usług, co do których Spółka uzyskała odszkodowanie – **jest nieprawidłowe.**

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Stosownie do treści art. 2 pkt 6 ustawy, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Zatem należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy przedmiotem dostawy są towary w rozumieniu powołanego wyżej przepisu i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynność lub sytuacji,
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przepis art. 8 ust. 1 ustawy jest niejako dopełnieniem art. 7 ust. 1 tej ustawy i ma na celu objęcie opodatkowaniem każdej transakcji wykonywanej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, która nie stanowi dostawy towarów, przez co realizowana jest w ten sposób zasada powszechności opodatkowania.

Dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z ww. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą.

Należy w tym miejscu wskazać, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wyjaśnić należy, że tut. Organ w pełni podziela tezy wyrażone w powołanych przez Stronę orzeczeniach TSUE i NSA.

I tak, w wyroku z 1 kwietnia 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council (C-9/81), TSUE stwierdził, że wskazane w sprawie czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Analizując głębiej ten problem Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council stwierdził, że czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem).

Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z 5 lutego 1981 r. C-154/80, które zapadło na tle przepisów I Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu – jak wskazał Trybunał – świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.

Na uwagę zasługuje tutaj orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie Trybunał zauważył, że czynność „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2 ustawy).

Jak wynika z treści art. 29a ust. 1 ustawy, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W myśl art. 29a ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2020 r., w przypadku dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia – koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów.

Ww. przepis z dniem 1 stycznia 2021 r. otrzymał następujące brzmienie, w przypadku dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie tej dostawy towarów.

W myśl art. 29a ust. 6 ustawy, podstawa opodatkowania obejmuje:

1.  podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2.  koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Z przepisu tego wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku

Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są czy też nie są opodatkowane istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.

Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje nie dające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy.

Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru czy też konkretnego rodzaju usługi. Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Zatem, podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Spółka zajmuje się m.in. produkcją jaj.

Powiatowy Lekarz Weterynarii decyzją wyznaczył Spółkę jako ognisko choroby zakaźnej zwierząt oraz nakazał m.in. uśmiercenie zwierząt oraz zniszczenie paszy i jaj. Z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii uśmiercono określoną ilość sztuk drobiu, a dodatkowo określona ilość sztuk drobiu padła w wyniku zabiegów nakazanych przez Inspekcję Weterynaryjną. Ponadto, zutylizowano określoną ilość ton paszy oraz określoną ilość ton jaj. Uśmiercenie zwierząt, zebranie i załadunek zwierząt oraz utylizację zwłok zwierząt i stłuczki jaj wykonały podmioty zewnętrzne.

Spółka złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania ze środków Skarbu Państwa za zwierzęta zabite z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej i padłe w związku z chorobą zakaźną oraz za utylizację paszy oraz jaj z nakazu organu, a także zwrot poniesionych kosztów w związku ze zwalczaniem choroby zakaźnej.

Powiatowy Lekarz Weterynarii przyznał Spółce odszkodowanie ze środków Skarbu Państwa, obejmujące:

1.  wartość rynkową drobiu zabitego z nakazu/padłego w związku z czynnościami Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz wartość rynkową jaj przekazanych do utylizacji z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii i wartość rynkową zniszczonej paszy z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii. Spółka w momencie zakupu rozpoznała wydatki na nabycie przedmiotowego drobiu jako koszt uzyskania przychodów, a wydatki na nabycie paszy nie stanowiły kosztu uzyskania przychodów z uwagi na fakt, iż Spółka potrąca paszę do kosztów uzyskania przychodów w momencie zużycia;
2.  faktycznie poniesione wydatki związanych z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych, na które składa się:
    *   zwrot wydatków gazowania drobiu kur niosek,
    *   zwrot wydatku na wynoszenie i załadunek zagazowanego drobiu,
    *   zwrot wydatku za transport i unieszkodliwienie określoną ilość ton zwłok zwierzęcych oraz jaj.

W związku z przyznanym odszkodowanie, nie było innych czynności, do których Spółka miałaby być zobowiązana.

Przy tak przedstawionym opisie sprawy wątpliwości Spółki w pierwszej kolejności dotyczą wskazania, czy przyznane odszkodowanie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2020 r. poz. 1421), w celu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, może:

1.  nakazać odosobnienie, strzeżenie lub obserwację zwierząt chorych lub zakażonych albo podejrzanych o zakażenie lub o chorobę;
2.  wyznaczyć określone miejsce jako ognisko choroby;
3.  zakazać wydawania świadectw zdrowia, dokumentów handlowych lub przewozowych;
4.  nakazać zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt;
5.  nakazać oczyszczenie i odkażenie miejsc oraz środków transportu, a także odkażenie, zniszczenie lub usunięcie w sposób wykluczający niebezpieczeństwo szerzenia się choroby zakaźnej zwierząt środków żywienia zwierząt(5), ściółki, nawozów naturalnych w rozumieniu przepisów o nawozach i nawożeniu, oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt zwierzęta chore, zakażone lub podejrzane o zakażenie lub o chorobę.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ww. ustawy, za bydło, świnie, owce, kozy, konie, kury, kaczki, gęsi, indyki, perlice, przepiórki, kuropatwy, bażanty, strusie (Struthio camelus), jeleniowate utrzymywane w warunkach fermowych (jeleń szlachetny - Cervus elaphus, jeleń sika - Cervus nippon i daniel - Dama dama), rodziny pszczele (pszczoła miodna - Apis mellifera) oraz ryby słodkowodne zabite lub poddane ubojowi z nakazu organów Inspekcji Weterynaryjnej albo za takie zwierzęta padłe w wyniku zastosowania zabiegów nakazanych przez te organy przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.

W myśl art. 49 ust. 2 tej ustawy, odszkodowanie przysługuje w wysokości wartości rynkowej zwierzęcia.

Na mocy art. 49 ust. 3 ww. ustawy, wartość rynkową zwierzęcia określa się na podstawie średniej z 3 kwot oszacowania przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii oraz 2 rzeczoznawców wyznaczonych przez tego lekarza z prowadzonej przez niego listy rzeczoznawców.

Stosownie do art. 49 ust. 5 tej ustawy, odszkodowanie ze środków budżetu państwa przysługuje również za zniszczone z nakazu organu Inspekcji Weterynaryjnej przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania produkty pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego, jaja wylęgowe, pasze oraz sprzęt, które nie mogą być poddane odkażaniu.

W myśl art. 49 ust. 6 cyt. ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 5, przysługuje w wysokości wartości rynkowej zniszczonych produktów pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego, jaj wylęgowych, pasz oraz sprzętu, określonej na podstawie średniej z 3 kwot oszacowania przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii oraz 2 rzeczoznawców wyznaczonych przez tego lekarza z prowadzonej przez niego listy rzeczoznawców.

Zgodnie z art. 49 ust. 8 ww. ustawy, decyzja w sprawie odszkodowania wydana przez powiatowego lekarza weterynarii jest ostateczna. Posiadacz zwierzęcia niezadowolony z tej decyzji może, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu rejonowego.

Zgodnie z art. 49 ust. 11 ww. ustawy, podmiotowi, który poniósł koszty związane z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych, wykonując nakazy, o których mowa w ust. 1 i 5, przysługuje ze środków budżetu państwa zwrot faktycznie poniesionych wydatków.

Przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji odszkodowania. Zatem w niezbędnym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego. Na gruncie tego ostatniego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), zwana dalej Kodeksem cywilnym, rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego). W myśl art. 471 Kodeksu cywilnego, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

W świetle wyżej przytoczonych przepisów Kodeksu cywilnego szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika oraz na istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Z treści art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, wynika, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Na podstawie art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie – co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Ustalanie statusu wypłaconego odszkodowania, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT, należy więc oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Zatem, jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie będzie miała bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony Wnioskodawcy, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że bez znaczenia pozostaje nazwa danej płatności. Istotnym jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie czy też jest odszkodowaniem. Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

Biorąc pod uwagę cyt. wyżej przepisy ustawy o podatku od towarów i usług zauważyć należy, że aby dana czynność (dostawa towarów, czy też świadczenie usług) podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębniona usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego. Otrzymana zapłata powinna być zatem konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy stwierdzić należy, że otrzymana kwota odszkodowania przyznana przez Powiatowego Lekarza Weterynarii, na podstawie art. 49 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6, ust. 8, ust. 11 ustawy o ochronie zdrowia i zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, obejmująca:

1.  wartość rynkową drobiu zabitego z nakazu/padłego w związku z czynnościami Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz wartość rynkową jaj przekazanych do utylizacji z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii i wartość rynkową zniszczonej paszy z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii;
2.  faktycznie poniesione wydatki związane z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych, na które składa się: zwrot wydatków gazowania drobiu kur niosek, zwrot wydatku na wynoszenie i załadunek zagazowanego drobiu zwrot wydatku za transport i unieszkodliwienie określoną ilość ton zwłok zwierzęcych oraz jaj;

nie jest płatnością za świadczenie usługi na rzecz Powiatowego Lekarz Weterynarii.

Między stronami nie miało miejsca przekazanie towarów (w celu dysponowania towarem jak właściciel) za wynagrodzeniem, nie wystąpiła dostawa towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy.

W rozpatrywanej sprawie otrzymane odszkodowanie nie stanowi również wynagrodzenia za świadczoną usługę. Wypłacenie odszkodowania jest efektem strat powstałych w związku z ww. decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii. Wobec powyższego nie jest spełniona przesłanka istnienia związku pomiędzy wypłaconym odszkodowaniem a otrzymaniem świadczenia wzajemnego.

Zatem otrzymana przez Wnioskodawcę kwota odszkodowania stanowiąca wartość rynkową drobiu zabitego z nakazu/padłego w związku z czynnościami Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz wartość rynkową jaj przekazanych do utylizacji z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii i wartość rynkową zniszczonej paszy z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii, jak i faktycznie poniesionych wydatków związanych z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych oraz jaj, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Podsumowując, przyznane odszkodowanie, o którym mowa w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, nie podlega/nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 (oznaczonego we wniosku nr 5) jest prawidłowe.

Kolejne wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą wskazania, czy Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, w związku z dokonanym nabyciem usług gazowania drobiu kur niosek, wynoszenia i załadunku zagazowanego drobiu oraz transportu i unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych, co do których uzyskała odszkodowanie obejmujące również kwotę podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Z treści cytowanego przepisu wynika, że warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek nabytych towarów lub usług z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy, warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

Należy podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

W myśl art. 88 ust. 4 ustawy natomiast, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Należy zauważyć, że dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest istnienie związku pomiędzy dokonywanymi zakupami towarów i usług a prowadzoną działalnością opodatkowaną generującą podatek należny.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie precyzują, jaki związek musi istnieć pomiędzy zakupami a sprzedażą, żeby podatnik mógł skorzystać z prawa do odliczenia. Związek ten może być bezpośredni (wydatek na nabycie towaru, który następnie zostanie przez podatnika sprzedany), bądź pośredni. O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez podmiot obrotu.

Powyższe regulacje oznaczają, że aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, należy zbadać wyłącznie związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć charakter niewątpliwy, lecz niekoniecznie bezpośredni. Podatnik musi jednak wykazać związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).

Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zasada neutralności podatku VAT, a także kwestia pośredniego związku pomiędzy podatkiem naliczonym VAT a czynnościami opodatkowanymi jako warunku wystarczającego do zachowania prawa do odliczenia VAT były przedmiotem licznych orzeczeń TSUE m.in.: wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV), wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/96 (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excisie), wyrok z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz), wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 (CIBO Particiationis SA v. Directeur region al des impots du Nord-Pas-de-Calats). TSUE podkreślał, że co do zasady, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje podatnikom wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek poniesionych wydatków ze sprzedażą opodatkowaną. Jednakże, brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika podlegającej opodatkowaniu VAT.

W orzeczeniu z dnia 27 września 2001 r. w sprawie CIBO Participations SA (C-16/00) Trybunał doszedł do wniosku, że aby możliwe było odliczenie VAT naliczonego, musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy wydatkiem a sprzedażą opodatkowaną VAT, co oznacza, że wydatek musi stanowić element kosztowy sprzedaży opodatkowanej. Niemniej TSUE stwierdził, że wydatki na doradztwo związane z procesem przejmowania spółek zależnych przez CIBO stanowią koszty ogólne, mające związek z działalnością opodatkowaną tej spółki.

Z okoliczności sprawy wynika, że wydatki związane z zabiciem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok albo ich unieszkodliwieniem odpowiadają wydatkom zwróconym w ramach przyznanego odszkodowania, z zastrzeżeniem, że Spółka otrzymała zwrot wydatków brutto, tj. obejmujący również kwotę podatku od towarów i usług.

Wydatki związane z dokonanym nabyciem towarów i usług, co do których Spółka uzyskała odszkodowanie to:

*   gazowania drobiu kur niosek w dniach 26 listopada do 28 listopada 2020 r.,
*   wynoszenie i załadunek zagazowanego drobiu w dniach 26 listopada do 29 listopada 2020 r.,
*   transport i unieszkodliwienie zwłok zwierzęcych oraz jaj.

Wydatki związane z zabiciem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok albo ich unieszkodliwieniem zostały poniesione w listopadzie 2020 r. Wnioskodawca poniósł przedmiotowe wydatki w związku z nakazem Powiatowego Lekarza Weterynarii, co stanowiło konsekwencję i ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie produkcji jaj. Sprzedaż jaj podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W świetle przedstawionej treści wniosku i przywołanych przepisów należy stwierdzić, że nie zachodzi związek pomiędzy nabyciem przez Wnioskodawcę usług gazowania drobiu kur niosek, wynoszenia i załadunku zagazowanego drobiu oraz transportu i unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych a prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą w zakresie produkcji jaj. Jak wskazała Spółka – Wnioskodawca poniósł przedmiotowe wydatki w związku z nakazem Powiatowego Lekarza Weterynarii. Ponadto wydatki związane zabiciem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok albo ich unieszkodliwieniem odpowiadają wydatkom zwróconym w ramach przyznanego odszkodowania. Natomiast – jak wskazano powyżej – przyznane na mocy decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii odszkodowanie, nie podlega oraz nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem poniesione przez Wnioskodawcę wydatki na zakup usług gazowania drobiu kur niosek, wynoszenia i załadunku zagazowanego drobiu oraz transportu i unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych będą miały bezpośredni związek z czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT wykonanymi w związku z decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii, który wyznaczył Spółkę jako ognisko choroby zakaźnej zwierząt oraz nakazał, m.in. uśmiercenie zwierząt oraz zniszczenie paszy i jaj.

W konsekwencji, Spółce nie przysługuje/nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, w związku z dokonanym nabyciem usług gazowania drobiu kur niosek, wynoszenia i załadunku zagazowanego drobiu oraz transportu i unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych, co do których uzyskała odszkodowanie obejmujące również kwotę podatku od towarów i usług.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2 (oznaczonego we wniosku nr 6) należało uznać za nieprawidłowe.

Tutejszy Organ informuje, że w niniejszej interpretacji załatwiono wniosek w części dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie braku opodatkowania przyznanego odszkodowania (pytanie oznaczone we wniosku nr 5), prawa do odliczenia podatku naliczonego, w związku z dokonanym nabyciem usług, co do których Spółka uzyskała odszkodowanie (pytanie oznaczone we wniosku nr 6). Z kolei, w kwestii dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Tut. Organ informuje ponadto, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania) Zainteresowanego. Inne kwestie przedstawione w własnym opisie sprawy, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Interpretacja dotyczy:

*   zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia,
*   zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1.  z zastosowaniem art. 119a;
2.  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3.  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193, z późn. zm.), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku wnoszenia skargi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii jako najwłaściwszy proponuje się kontakt z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ePUAP. W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.