Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.852.2024.2.MSU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-01-07
Teza: Moment powstania obowiązku podatkowego.
Słowa kluczowe: obowiązek-obowiązek podatkowy-moment powstania obowiązku podatkowego
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV. Obowiązek podatkowy-Rozdział 1. Zasady ogólne-Obowiązek podatkowy - zasada ogólna
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-Rozdział 1-art. 19a-ust. 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 października 2024 r. wpłynął Państwa wniosek z 20 października 2024 r. o wydanie
    interpretacji indywidualnej, który dotyczy momentu powstania obowiązku podatkowego.
    Uzupełnili go Państwo pismem z 23 grudnia 2024 r. (data wpływu) – w odpowiedzi na
    wezwanie.
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą w zakresie realizacji projektów instalacji i
    urządzeń technicznych. W ramach umowy przygotował dokumentację projektową w
    oparciu o umówione wynagrodzenie ryczałtowe (umowa pisma w ramach PZP). W tym
    zakresie wynagrodzenie zostało zafakturowane i rozliczone. Strony umowy popadły w
    spór, co do wynagrodzenia dodatkowego wobec istotnego przekroczenia zakresu
    przedmiotu umowy. Zamawiający odmówił zmiany umowy, co do ustalenia wysokości
    zapłaty wynagrodzenia dodatkowego lub podwyższenia ryczałtu. Podatnik zamierza
    wystąpić do sądu o zasądzenie wynagrodzenia dodatkowego (podwyższenie ryczałtu lub
    odszkodowanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia Zamawiającego).
    W uzupełnieniu wniosku na poszczególne pytania, wskazali Państwo odpowiednio:
      1. Czy są Państwo czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług?
    Tak
      2. Co konkretnie było przedmiotem umowy zawartej między Państwem a
        Zamawiającym?
    Wykonanie dokumentacji projektowej gazociągu wraz z instalacjami towarzyszącymi oraz
    przygotowanie dokumentacji technicznej i administracyjnej związanej z uzyskaniem
    pozwolenia na budowę wraz z zastępstwem w postępowaniach administracyjnych w
    sprawie pozwolenia na budowę.
      3. Kiedy nastąpiło wykonanie usług będących przedmiotem ww. umowy (prosimy
        podać datę)?
    Data końcowa = data wydania dokumentacji projektowej (13.02.2024 r.)
      4. Kiedy nastąpiło wykonanie usług przekraczających zakres umowy (prosimy podać
        datę)?
    Data końcowa = data wydania dokumentacji projektowej (13.02.2024)
    Określenie dokładnej daty nie jest możliwe. Zmiana długości projektowanego gazociągu
    nastąpiła w trakcie realizacji umowy.
      5. Na jakiej podstawie wykonali Państwo usługi w części przekraczającej zakres umowy?
        Jakie to były usługi?
    Na podstawie umowy pisemnej. Przedmiot umowy w zakresie projektowania obiektu
    liniowego (gazociąg) nie był ograniczony umową - tzn. nie była znana jego ostateczna
    długość.
    Oczekiwaniem Zmawiającego było zaprojektowanie gazociągu od punktu A do punktu B –
    jego przebieg nie był skonkretyzowany.
    Zmiana długości projektowanego gazociągu nastąpiła w trakcie realizacji umowy, o czym
    Wykonawca informował Zamawiającego.
      6. W jaki sposób określili Państwo w umowie należne Państwu wynagrodzenie?
    Wynagrodzenie ustalone jest jako ryczałtowe za Przedmiot Umowy obejmujący prace
    projektowe oraz nadzór autorski.
      7. Czy zawarta umowa w swojej treści uwzględniała ewentualne wynagrodzenie
        dodatkowe, np. wobec istotnego przekroczenia zakresu przedmiotu umowy?
    Umowa nie przewidywała stawki jednostkowej za mb instalacji - ustalone wynagrodzenie
    miało charakter ryczałtowy.
    Umowa przewidywała możliwość zmiany wysokości wynagrodzenia poprzedzone
    odpowiednim protokołem – zamawiający odmówił jego sporządzenia.
      8. Czy przedmiotowe wynagrodzenie dodatkowe będzie stanowiło zwiększenie
        wynagrodzenia z tytułu wyświadczonych usług na podstawie umowy?

    Tak, będzie stanowiło zwiększenie wynagrodzenia - podwyższenie ryczałtu.
      9. Czy przedmiotowe wynagrodzenie dodatkowe będzie opodatkowane podatkiem VAT?
    Tak - będzie opodatkowane podatkiem VAT.

## Pytanie

Czy w przyjętym stanie faktycznym obowiązek podatkowy w zakresie wynagrodzenia
    dodatkowego (podwyższenia ryczałtu lub odszkodowania z tytułu bezpodstawnego
    wzbogacenia) powstaje z chwilą wydania prawomocnego orzeczenia sądowego
    kształtującego ostateczną wysokość wynagrodzenia lub odszkodowania między stronami
    umowy podlegającej opodatkowaniu VAT i zapłaty tej kwoty przez zobowiązanego na rzecz
    podatnika w wykonaniu orzeczenia sądowego?
    Państwa stanowisko w sprawie
    W Państwa ocenie, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zapłaty - wykonania
    prawomocnego orzeczenia sądowego kształtującego ostatecznie wysokość
    podwyższonego ryczałtu lub odszkodowania z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
    Wobec braku konsensusu wysokość wynagrodzenia nie jest znana.
    Dopiero wyrok sądowy lub ugoda sądowa doprowadzi do ukształtowania wysokości
    świadczenia. W ocenie podatnika, wyrok sądu lub ugoda ma charakter konstytutywny -
    kreuje wysokość wynagrodzenia a dopiero wykonanie orzeczenia i uzyskanie zapłaty
    prowadzi do powstania obowiązku podatkowego po stronie spółki a dokumentem
    rozliczeniowym jest wskazane orzeczenie sądowe. W kontekście Wyroku Naczelnego Sądu
    Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I FSK 743/10 - sam fakt podlegania
    opodatkowaniu nie jest sporny. W ocenie organu podatkowego, kwota, którą otrzymała
    spółka od inwestora stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług budowlanych
    podlegających opodatkowaniu VAT, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i
    usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...) podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Przez świadczenie usług należy rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i
    świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie
    świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań

    podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności
    lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy
    rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie,
    wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też
    tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia
    jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do kategorii usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w rozumieniu art. 7 ustawy.
    Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności
    opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach
    profesjonalnego obrotu gospodarczego.
    Zgodnie z zasadą ogólną, zawartą w art. 19a ust. 1 ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub
      wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21
      ust. 1 i art. 138f.
    Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności
    podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest rozliczyć daną czynność w
    momencie powstania obowiązku podatkowego. Powyższy przepis art. 19a ust. 1 ustawy
    formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą
    dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że obrót i ewentualny
    podatek należny winien być uwzględniony w rozliczeniu za okres, w którym dokonana
    została dostawa towarów bądź świadczenie usług.
    Moment powstania obowiązku podatkowego wymaga od wykonawcy danej usługi
    prawidłowego określenia momentu jej wykonania. Ustawa o podatku od towarów i usług
    nie definiuje wprawdzie tego momentu, jednakże przyjąć należy, że momentem
    wykonania usługi jest moment faktycznego wykonania wszystkich działań i czynności
    składających się na daną usługę.
    Podkreślenia wymaga, że ustalenie zakresu świadczonej usługi i w konsekwencji momentu
    jej wykonania powinno następować w sposób obiektywny. Przy określaniu chwili
    wykonania usługi należy mieć na uwadze specyfikę danej usługi i obowiązki ciążące na
    stronach umowy, w szczególności rodzaj i charakter składających się na daną usługę
    czynności.
    Dla celów powstania obowiązku podatkowego dokonanie czynności następuje z chwilą
    faktycznego jej dokonania, za wyjątkiem przypadków, w których przepisy ustawy o
    podatku od towarów i usług określają wprost taki moment. W konsekwencji
    postanowienia umów cywilnoprawnych pozostają bez znaczenia dla ww. celów, mogą
    pełnić jedynie funkcję pomocniczą w przypadku zaistnienia wątpliwości. Dla określenia
    momentu powstania obowiązku w podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje
    również sposób techniczny rozliczeń dokonywanych pomiędzy stronami zawartej umowy.
    Zatem nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, że dopiero wyrok sądowy lub ugoda
    sądowa doprowadzi do ukształtowania wysokości świadczenia.
    Podkreślenia wymaga, że przedmiotem umowy zawartej między Państwem a
    Zamawiającym było wykonanie dokumentacji projektowej gazociągu wraz z instalacjami
    towarzyszącymi oraz przygotowanie dokumentacji technicznej i administracyjnej
    związanej z uzyskaniem pozwolenia na budowę wraz z zastępstwem w postępowaniach
    administracyjnych w sprawie pozwolenia na budowę. Wskazali Państwo, że wykonali
    usługi w części przekraczającej zakres umowy na podstawie umowy pisemnej. Przedmiot
    umowy w zakresie projektowania obiektu liniowego (gazociąg) nie był ograniczony umową
    - tzn. nie była znana jego ostateczna długość. Oczekiwaniem Zmawiającego było
    zaprojektowanie gazociągu od punktu A do punktu B – jego przebieg nie był
    skonkretyzowany. Wynagrodzenie ustalone było jako ryczałtowe za Przedmiot Umowy
    obejmujący prace projektowe oraz nadzór autorski. Umowa nie przewidywała stawki

    jednostkowej za mb instalacji. Wykonanie usług będących przedmiotem ww. umowy
    nastąpiło w dacie wydania dokumentacji projektowej (13.02.2024 r.). Również wykonanie
    usług przekraczających zakres umowy nastąpiło w dacie wydania dokumentacji
    projektowej (13.02.2024). Określenie dokładnej daty nie jest możliwe. Zmiana długości
    projektowanego gazociągu nastąpiła w trakcie realizacji umowy. Umowa przewidywała
    możliwość zmiany wysokości wynagrodzenia. Wynagrodzenie dodatkowe będzie stanowiło
    zwiększenie wynagrodzenia - podwyższenie ryczałtu i będzie opodatkowane podatkiem
    VAT.
    Analiza okoliczności sprawy i obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że mimo że
    - jak Państwo stwierdzili - dopiero wyrok sądowy lub ugoda sądowa doprowadzi do
    ukształtowania wysokości świadczenia - pozostaje to bez wpływu na istotę świadczenia
    Państwa Spółki. Argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, że spór,
    co do wynagrodzenia dodatkowego wobec istotnego przekroczenia zakresu przedmiotu
    umowy nie będzie oznaczać, że Wykonanie dokumentacji projektowej gazociągu wraz z
    instalacjami towarzyszącymi oraz przygotowanie dokumentacji technicznej i
    administracyjnej związanej z uzyskaniem pozwolenia na budowę wraz z zastępstwem w
    postępowaniach administracyjnych w sprawie pozwolenia na budowę, nie zostały
    faktycznie przez Państwa wykonane.
    Dla celów powstania obowiązku podatkowego dokonanie czynności następuje z chwilą
    faktycznego jej dokonania, za wyjątkiem przypadków w których przepisy ustawy o
    podatku od towarów i usług określają wprost ten moment. W przedstawionych we
    wniosku okolicznościach sprawy nie sposób podzielić wyrażonego we wniosku stanowiska
    odnoszącego się do momentu obowiązku podatkowego. Informacje, które ma
    rozstrzygnąć sąd, a dotyczące wynagrodzenia dodatkowego wobec istotnego
    przekroczenia zakresu przedmiotu umowy, mają w istocie na celu weryfikację wysokości
    należnego Państwu wynagrodzenia, nie determinują zaś terminu wykonania usługi.
    Biorąc zatem powyższe pod uwagę stwierdzenia wymaga, że obowiązek podatkowy dla
    świadczonych przez Państwa usług powstał na zasadach ogólnych, określonych w art. 19a
    ust. 1 ustawy, tj. z chwilą wykonania usługi. W niniejszej sprawie wykonanie usługi
    nastąpiło z chwilą wykonania w danym okresie rozliczeniowym wszystkich czynności, które
    składały się na istotę świadczenia, tj. wykonanie dokumentacji projektowej gazociągu wraz
    z instalacjami towarzyszącymi oraz przygotowanie dokumentacji technicznej i
    administracyjnej związanej z uzyskaniem pozwolenia na budowę wraz z zastępstwem w
    postępowaniach administracyjnych w sprawie pozwolenia na budowę.
    Zatem oceniając całościowo Państwa stanowisko, uznaję je za nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Wskazania wymaga, że powołany przez Państwa wyrok Naczelnego Sądu
    Administracyjnego z 10 maja 2011 r., sygn. akt I FSK 743/10 nie może wpłynąć na
    rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ zapadł on w odniesieniu do
    indywidualnego i właściwego tylko temu orzeczeniu opisu sprawy. W związku z
    powyższym, jego moc obowiązująca zamyka się w obrębie sprawy, dla której został
    wydany. Tym samym wskazane orzeczenie potraktowano jako element argumentacji
    Państwa, jednakże nie może ono stanowić podstawy dla rozstrzygnięcia w niniejszej
    sprawie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie

    zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do
    interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.