Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-3.4012.105.2025.1.AAR
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-17
Teza: Otrzymana należność z tytułu ograniczenia sposobu
korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach
stanowiących własność Wnioskodawcy w związku z budową
gazociągu, nie spełnia funkcji odszkodowawczej, lecz stanowi
wynagrodzenie za konkretne świadczenie, które mieści się w
katalogu czynności podlegających opodatkowaniu
wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy jako odpłatne
świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.
Słowa kluczowe: czynności-czynności podlegające opodatkowaniu
faktura-faktura VAT
gazociąg
odszkodowania
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
podlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 lutego 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy uznania, że otrzymane odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania
    i szkód powstałych na nieruchomościach w związku z budową gazociągu nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem VAT oraz kwestii braku obowiązku wystawienia faktury z tytułu
    otrzymanej należności. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    1. Status VAT Wnioskodawcy
    Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
    Głównym przedmiotem działalności Spółki jest działalność rolnicza, w tym dzierżawa
    gruntów rolnych.
    2. Inwestycja w zakresie terminalu pn.: „(...)” prowadzona w oparciu o specustawę gazową
    Na mocy decyzji Nr (...) Wojewody (...) z 17 maja 2019 r., znak: (...) ustalającej lokalizację
    inwestycji w zakresie terminalu pn.: „(...)” na terenie województwa (...), na gruntach rolnych
    będących własnością Wnioskodawcy została zrealizowana inwestycja dot. budowy ww.
    gazociągu.
    Inwestycja była prowadzona w oparciu o ustawę (...) (dalej specustawa gazowa).
    W decyzji lokalizacyjnej, Wojewoda, powołując się na art. 24 ust. 1 specustawy gazowej,
    ograniczył sposób korzystania z nieruchomości będących własnością Wnioskodawcy
    poprzez zapewnienie prawa wejścia na ich teren celem realizacji inwestycji w zakresie
    terminalu oraz wykonywania prac związanych z konserwacją, usuwaniem awarii, a nadto
    poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na tych
    nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania
    płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej sygnalizacji
    oraz innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i
    urządzeń. Wykonawcą robót był (...) S.A.
    3. Decyzje odszkodowawcze
    W związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie gazociągu Wnioskodawca poniósł
    szkody, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
    nieruchomościami w postaci ograniczenia korzystania z nieruchomości i szkód powstałych
    na nieruchomościach.
    Po zakończeniu inwestycji zostały sporządzone operaty szacunkowe, w których biegły
    określił rodzaj i wartość szkód podlegających rekompensacie.
    Następnie Spółka otrzymała decyzje Wojewody (...), które zostały wydane na podstawie
    art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy (...) oraz art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21
    sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda w ww. decyzjach orzekł o
    ustaleniu wysokości odszkodowania na rzecz Spółki z tytułu ograniczenia sposobu
    korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach będących własnością Spółki. Do
    ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania i szkód
    powstałych na nieruchomościach, zastosowanie znalazły przepisy ustawy z dnia 21
    sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.).

    Wojewoda wskazał, że w myśl art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce organizacyjnej
    występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu
    poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i
    urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu
    poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się
    odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie
    przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-
    126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek
    tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę
    odpowiadającą temu zmniejszeniu.
    W dalszej kolejności Wojewoda zaznaczył, że szczegółowe uregulowania dotyczące wyceny
    nieruchomości zawierają przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 159 u.g.n. -
    rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023r. w sprawie wyceny
    nieruchomości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1832), dalej: „rozporządzenie”.
    Zgodnie z § 52 rozporządzenia, przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o
    którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się w szczególności:
    1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości;
    2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości;
    3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości;
    4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania
      czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii, a także remontów i
      demontażu, ciągów, przewodów i urządzeń wymienionych w art. 124 ust. 1 ustawy.
    Stosownie do § 75 ust. 1 rozporządzenia, przy określaniu wartości poniesionych szkód
    powstałych wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 ustawy, uwzględnia
    się w szczególności:
    1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o
      wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie
      nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia
      działań podjętych na podstawie tej decyzji;
    2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań
      podjętych na podstawie tej decyzji.
    W myśl § 75 ust. 2 rozporządzenia, wartość poniesionych szkód określa się po wystąpieniu
    szkody.
    Stosownie do § 75 ust. 3 rozporządzenia, przez stan zagospodarowania nieruchomości
    rozumie się sposób i intensywność wykorzystywania terenu, a także sposób
    wykorzystywania obiektów budowlanych oraz cechy tych obiektów, w szczególności
    wymiary, kubaturę, formę architektoniczną i usytuowanie na gruncie.
    W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. oraz 156 ust. 1 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania
    następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu
    szacunkowego. Wojewoda wyznaczył takiego rzeczoznawcę.
    Zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki
    szacowania dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel
    wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień
    wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz
    dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
    Uwzględniając operaty szacunkowe rzeczoznawcy majątkowego, Wojewoda wskazał w
    decyzjach, że na działkach wystąpiły szkody prawne (powstałe wskutek trwałego

    ograniczenia sposobu korzystania z ww. nieruchomości), a także szkody fizyczne
    (tymczasowe, powstałe wskutek wykonanych robót budowlanych). Biegły w operacie
    szacunkowym określił łączną wartość szkód, w tym:
    1) zmniejszenie wartości nieruchomości, powstałe wskutek trwałego ograniczenia
      sposobu korzystania z nieruchomości, w tym:
        a) szkoda z tytułu zmiany przydatności użytkowej nieruchomości;
        b) szkoda z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości;
        c) szkoda z tytułu obowiązku udostępnienia nieruchomości celem przeprowadzenia
        konserwacji i usuwania awarii;
    2) wartość szkód fizycznych, w tym:
        a) wartość utraconych upraw jednorocznych;
        b) wartość wstrzymanej produkcji rolniczej w okresie zajęcia tymczasowego;
        c) koszt przeprowadzenia rekultywacji gruntu;
        d) wartość obniżonego plonowania w okresie porekultywacyjnym;
    3) wartość danin publicznoprawnych w okresie zajęcia działek na plac budowy;
    4) wartość utraconych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.
    4. Wypłata odszkodowania
    Na rzecz Wnioskodawcy zostało wypłacone odszkodowanie przez (...) S.A. Wnioskodawca,
    z ostrożności, po otrzymaniu płatności udokumentował to fakturą VAT. Jednocześnie
    Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy jest to prawidłowy sposób postępowania.
    Pytania
    1) Czy otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu
      korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach stanowiących własność
      Wnioskodawcy w związku z budową gazociągu (...) podlega opodatkowaniu podatkiem
      od towarów i usług?
    2) Czy Wnioskodawca ma obowiązek wystawienia faktury VAT?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1
    Kwoty wypłacone Wnioskodawcy z tytułu ograniczenia korzystania z nieruchomości i
    powstałych szkód stanowią odszkodowanie, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Świadczenie to nie jest
    bowiem wynagrodzeniem z tytułu wykonania przez Wnioskodawcę odpłatnej usługi, o
    której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o VAT w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy.
    Uzasadnienie Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na
    terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1
    pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w
    art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej
    lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

    1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej;
    2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
    3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Zdaniem Wnioskodawcy, żadna z czynności wymienionych w powyższych przepisach nie
    odpowiada okoliczności faktycznej wskazanej we wniosku.
    Z treści ww. przepisów wynika, że przez świadczenie usług należy rozumieć każde
    zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno
    działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też
    tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Dodatkowo, świadczenie usług co do
    zasady podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy jest wykonywane odpłatnie.
    W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie będącej przedmiotem wniosku, nie
    zachodzi sytuacja wskazana w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Nie dochodzi bowiem do
    świadczenia usługi rozumianej jako zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania
    czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji.
    Do świadczenia usług konieczne jest występowanie stosunku zobowiązaniowego, na
    podstawie którego jedna ze stron zobligowana jest spełnić umówione świadczenia, druga
    zaś zobowiązana jest za to świadczenie zapłacić wynagrodzenie. Otrzymane
    wynagrodzenie powinno być rezultatem wykonania świadczenia. Taka sytuacja nie miała
    jednak miejsca w przypadku Wnioskodawcy. Po pierwsze, nie wystąpił stosunek
    zobowiązaniowy. Po drugie, otrzymane odszkodowanie nie stanowiło wynagrodzenia za
    usługę.
    Inwestycja w zakresie terminalu pn.: „(...)” na terenie województwa (...) była od momentu
    planowania do jej zakończenia prowadzona w oparciu o specustawę gazową. Zgodnie z
    art. 1 ust. 1 specustawy gazowej określa ona zasady przygotowania, realizacji i
    finansowania inwestycji w zakresie terminalu wymagane ze względu na istotny interes
    bezpieczeństwa państwa oraz inwestycji towarzyszących. Ustawa ta nadaje szereg
    uprawnień władczych co do lokalizacji inwestycji, prowadzenia inwestycji, zajęcia terenów
    pod inwestycję, w tym prawa wejścia na tereny stanowiące własność podmiotów
    prywatnych, ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości czy wywłaszczenia.
    Ustawa przewiduje m.in. dwa tryby nabycia tytułu prawnego do nieruchomości i realizacji
    inwestycji w zakresie terminalu, a mianowicie (i) poprzez ograniczenie sposobu
    korzystania z nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie
    terminalu (art. 24 ww. ustawy) i (ii) poprzez m.in. zatwierdzenie podziału nieruchomości;
    przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa; nabycie użytkowania wieczystego
    oraz ustanowienie trwałego zarządu na nieruchomościach objętych decyzją o ustaleniu
    lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu (art. 20 ww. ustawy). Dodatkowo, właściciel
    gruntu nie ma żadnego wpływu na to, w jaki sposób jego grunt zostanie potraktowany do
    celów realizacji inwestycji. Nie ma również żadnych możliwości skutecznej obrony przed
    działaniami organów wynikającymi ze specustawy gazowej. Decyzje organów są bowiem
    natychmiast wykonalne, a odmowa wydania nieruchomości przez właściciela stanowi
    podstawę do wszczęcia przez właściwy organ (m.in. Wojewodę) egzekucji administracyjnej
    wydania nieruchomości.
    Oznacza to, że zarówno przepisy specustawy gazowej, jak również cała procedura
    związana z zajęciem nieruchomości pod inwestycję wskazuje na fakt, iż odbywa się to
    arbitralnie, na podstawie jednostronnych aktów władczych administracji państwowej,
    gdzie właściciel nieruchomości nie ma żadnego wpływu na cały proces, a każdy sprzeciw
    właściciela polegający np. na odmowie wydania nieruchomości, będzie egzekwowany w
    drodze egzekucji administracyjnej. Można więc stwierdzić, że cały proces realizacji

    inwestycji odbywał się bez zgody Wnioskodawcy. Mógł on się jedynie biernie poddać
    wszelkim czynnościom będącym następstwem nie stosunku zobowiązaniowego a
    jednostronnych aktów administracyjnych. A zatem, to bierne zachowanie Wnioskodawcy
    nie wypełnia dyspozycji art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT i nie może zostać uznane za
    usługę. A zatem, jeżeli świadczenie usług nie ma charakteru dobrowolnego, to w dalszej
    kolejności należy przejść do analizy art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Zgodnie z tym
    przepisem, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
    każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
    niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7,
    w tym również świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub
    podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    W art. 8 ust. 1 ustawy o VAT nie zostały wymienione odszkodowania, stąd - co do zasady -
    nie stanowią one świadczenia usług w rozumieniu tego przepisu i nie podlegają
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W ślad za wyrokiem NSA z 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I FSK 1612/20 należy wskazać, że
    istotą odszkodowania, które służy wyrównaniu uszczerbku w majątku w związku z np.
    działaniem kontrahenta jest brak możliwości zidentyfikowania wzajemnego świadczenia
    ze strony podatnika. O tym, czy otrzymana kwota stanowi rzeczywiście odszkodowanie nie
    przesądza taki sposób określenia świadczenia przez strony, lecz konieczna jest ocena
    całokształtu okoliczności, które stały się podstawą do otrzymania przedmiotowego
    świadczenia wspierana treścią stosunku prawnego pomiędzy stronami.
    W sprawie będącej przedmiotem wniosku, wypłacone Wnioskodawcy odszkodowanie jest
    ustawowo gwarantowanym odszkodowaniem za szkody powstałe w związku z realizacją
    inwestycji w zakresie terminalu pn.: „(...)”. Źródłem tego świadczenia jest art. 128 ust. 4
    ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 130 ust. 1 u.
    g.n. oraz 156 ust. 1 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu
    opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Natomiast
    szczegółowe uregulowania dotyczące wyceny nieruchomości zawierają przepisy
    wykonawcze wydane na podstawie art. 159 u.g.n. - t.j. rozporządzenie Ministra Rozwoju i
    Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.
    W sprawie będącej przedmiotem wniosku, stwierdzenie rodzaju uszczerbków w ramach
    ustalenia szkody oraz ustalenie jej wysokości nastąpiło na podstawie opinii biegłego
    rzeczoznawcy majątkowego, w której została określona wysokość odszkodowania z tytułu
    ograniczenia korzystania z tych nieruchomości i szkód powstałych w okresie budowy
    gazociągu.
    Następnie Wnioskodawca otrzymał decyzje Wojewody ustalające odszkodowanie z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i szkód powstałych na
    nieruchomościach wskutek realizacji inwestycji polegającej na budowie gazociągu
    wysokiego ciśnienia przez przedsiębiorstwo przesyłowe, zlokalizowanego na
    nieruchomościach stanowiących jego własność. Decyzje wydane zostały na podstawie
    specustawy gazowej, ustawy o gospodarce nieruchomościami a wysokość odszkodowania
    ustalono na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego. Odszkodowanie zostało
    przyznane za szkody prawne (powstałe wskutek trwałego ograniczenia sposobu
    korzystania z ww. nieruchomości), a także szkody fizyczne (tymczasowe, powstałe wskutek
    wykonanych robót budowlanych). Biegły w operacie szacunkowym określił łączną wartość
    szkód, w tym:
    1) zmniejszenie wartości nieruchomości, powstałe wskutek trwałego ograniczenia
      sposobu korzystania z nieruchomości, w tym:
        a) szkoda z tytułu zmiany przydatności użytkowej nieruchomości;
        b) szkoda z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości;

        c) szkoda z tytułu obowiązku udostępnienia nieruchomości celem przeprowadzenia
        konserwacji i usuwania awarii;
    2) wartość szkód fizycznych, w tym:
        a) wartość utraconych upraw jednorocznych;
        b) wartość wstrzymanej produkcji rolniczej w okresie zajęcia tymczasowego;
        c) koszt przeprowadzenia rekultywacji gruntu;
        d) wartość obniżonego plonowania w okresie porekultywacyjnym;
    3) wartość danin publicznoprawnych w okresie zajęcia działek na plac budowy;
    4) wartość utraconych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.
    W związku z tym, nie powinno budzić wątpliwości, że wypłacone Wnioskodawcy kwoty
    miały rekompensować doznane uszczerbki majątkowe, a zatem pełniły funkcję
    kompensacyjną, charakterystyczną dla świadczenia odszkodowawczego.
    Zatem skoro otrzymane kwoty wypłacone Wnioskodawcy z tytułu ograniczenia korzystania
    z tych nieruchomości i powstałych szkód stanowią odszkodowanie, to nie podlega ono
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
    Świadczenie to nie jest bowiem wynagrodzeniem z tytułu wykonania przez Wnioskodawcę
    odpłatnej usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o VAT w związku z art. 5 ust.
    1 tej ustawy.
    Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2
    Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku otrzymania odszkodowania nie ma on obowiązku
    udokumentowanie tego fakturą VAT.
    Uzasadnienie Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2
    Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
    dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa
    w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku
    od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
    niebędącej podatnikiem. Z uwagi na fakt, iż w sprawie będącej przedmiotem wniosku nie
    dochodzi w ogóle do odpłatnego świadczenia usług a otrzymane odszkodowanie nie
    stanowi wynagrodzenia za usługę, Wnioskodawca nie ma obowiązku wystawienia faktury
    VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...) podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie
      prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:

      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę,
      w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest
    wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z
    treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na
    rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako
    „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania,
    przekazania czegoś.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej
    osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie,
    znoszenie określonych stanów rzeczy). Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie
    świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania
    towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów. Przy ocenie charakteru
    świadczenia, jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde
    świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem,
    to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo
    dostawę towarów.
    Ponadto, z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa
    towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są
    wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek
    prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi
    powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów
    lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego
    dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy
    usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia
    wzajemnego). W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas,
    gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym
    świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za
    wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do
    wymiany świadczeń wzajemnych.
    Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług w
    rozumieniu art. 5 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub
    świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a
    dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.
    Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
      usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a

      także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza
      obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub
      wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
    Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od
    towarów i usług. Na mocy decyzji Wojewody ustalającej lokalizację inwestycji pn.: „(...)” na
    gruntach rolnych będących Państwa własnością została zrealizowana inwestycja dotycząca
    budowy ww. gazociągu. W związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie
    gazociągu ponieśli Państwo szkody, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami, w postaci ograniczenia korzystania z nieruchomości i szkód
    powstałych na nieruchomościach. Po zakończeniu inwestycji zostały sporządzone operaty
    szacunkowe, w których biegły określił rodzaj i wartość szkód podlegających
    rekompensacie.
    Następnie otrzymali Państwo decyzje Wojewody, wydane na podstawie art. 24 ust. 1 i ust.
    2 ustawy (...) oraz art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
    W ww. decyzjach Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania na Państwa rzecz z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach będących
    Państwa własnością. Odszkodowanie zostało wypłacone na rzecz Państwa (...)
    W pierwszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia czy odszkodowanie z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach stanowiących
    Państwa własność w związku z budową gazociągu (...) podlega opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług.
    Wyjaśnić należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. W tym
    zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks
    cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
    Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową,
    która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli
    wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 kodeksu cywilnego).
    Zgodnie z treścią art. 471 kodeksu cywilnego:
      Dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda
    polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, przy
    czym musi zaistnieć adekwatny związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
    Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę.
    W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w
    zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z
    żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z
    zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania
    się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
    Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z
    czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie

    mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie
    podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Zatem ustalanie statusu wypłacanej
    rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać
    w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
    Przenosząc powołane przepisy na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że należność
    nazywana przez Państwa odszkodowaniem, wypłacona z tytułu ograniczenia w sposobie
    korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach w związku z budową gazociągu (...),
    nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia
    za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w
    normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną.
    Otrzymane od przedsiębiorstwa przesyłowego odszkodowanie stanowi w rzeczywistości
    wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i
    bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości. Niezależnie od
    użytej nazwy otrzymane odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za
    świadczoną usługę.
    Zatem wykonując usługi z nakazu organu władzy publicznej - Wojewody - tj. pozwalając
    przedsiębiorstwu przesyłowemu na korzystanie z gruntu (tolerując taką sytuację), jako
    podatnik zdefiniowany w art. 15 ust. 1 ustawy w ramach działalności, o której mowa w art.
    15 ust. 2 ustawy, świadczą Państwo usługi, które ze względu na ich odpłatny charakter
    podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług
    w myśl art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.
    Podsumowując, otrzymana przez Państwa należność tytułem „odszkodowania” z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach stanowiących
    Państwa własność w związku z budową gazociągu (...) podlega opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.
    Państwa wątpliwości dotyczą również obowiązku wystawienia faktury z tytułu
    otrzymanych należności z tytułu ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na
    nieruchomościach stanowiących Państwa własność w związku z budową gazociągu (...).
    Zasady dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu regulują przepisy art.
    106a-106q ustawy.
    Na podstawie art. 106b ust. 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
      1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a
        pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od
        wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
        niebędącej podatnikiem;
      2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta
        z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
      3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w
        pkt 1;
      4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o
        których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
      a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
      c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust.
        1b.
    Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:

      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów
      oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Jak stanowi art. 2 pkt 31 ustawy:
      Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o fakturze - rozumie się przez to dokument w
      formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i
      przepisami wydanymi na jej podstawie.
    Zgodnie z art. 106i ust. 1 ustawy:
      Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w
      którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-9.
    W myśl art. 106i ust. 2 ustawy:
      Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub
      część zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, fakturę wystawia się nie później
      niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub
      część zapłaty od nabywcy.
    Z uwagi na fakt, że jak wyżej wskazano, w przedmiotowej sprawie otrzymana należność z
    tytułu ograniczenia sposobu korzystania i szkód powstałych na nieruchomościach
    stanowiących Państwa własność w związku z budową gazociągu (...), nie spełnia funkcji
    odszkodowawczej, lecz stanowi wynagrodzenie za konkretne świadczenie, które mieści się
    w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy
    jako odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, są Państwo
    zobowiązani do wystawienia faktury dokumentującej świadczoną usługę.
    Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe
    tylko wtedy, gdy stan faktyczny będący przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze
    stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku
    opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
    Odnosząc się do powołanego przez Państwa orzeczenia Naczelnego Sądu
    Administracyjnego z 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I FSK 1612/20 należy wskazać, że dotyczy
    on konkretnej sprawy podatnika osądzonej w określonym stanie faktycznym i w tej
    sprawie rozstrzygnięcie w nim zawarte jest wiążące. Natomiast organy podatkowe mimo,
    że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami
    sądów, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost, z tego powodu, że nie stanowią
    materialnego prawa podatkowego.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do
        interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
        dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.