Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP1/443-50/10-4/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2010-04-14
Teza: Opodatkowanie czynności biegłego sądowego. Obowiązek rejestracji i wystawianie faktur VAT.
Słowa kluczowe: biegły-biegły sądowy; podatek-podatek od towarów i usług; usługi
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. u. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. u. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 12 stycznia 2010 r. (data wpływu 18 stycznia 2010 r.), uzupełnionym pismem z dnia 31 marca 2010 r. (data wpływu 7 kwietnia 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT czynności wykonywanych przez biegłego sądowego – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 18 stycznia 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT czynności wykonywanych przez biegłego sądowego. w dniu 7 kwietnia 2010 r. Zainteresowany uzupełnił wniosek o doprecyzowanie opisanego zdarzenia przyszłego.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

W roku 2010 Wnioskodawca zamierza wykonywać czynności biegłego sądowego na rzecz sądów, prokuratury i Policji w zakresie posiadanych uprawnień, tj. użytkowania gazu przewodowego, eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych oraz energetyki cieplnej w budowie i eksploatacji obiektów budowlanych. Ponadto Wnioskodawca może wykonywać przeglądy instalacji gazowych w ramach obowiązkowych rocznych przeglądów obiektów budowlanych. Powyższe prace wykonywane są w przypadku otrzymanych zleceń. Wnioskodawca ocenia, iż wartość tych prac w roku może wynosić około 500-30.000 zł. Zainteresowany aktualnie jest emerytem.

W dniu 7 kwietnia 2010 r. Zainteresowany uzupełnił wniosek o doprecyzowanie opisanego zdarzenia przyszłego wskazując, iż z informacji uzyskanej w Urzędzie Statystycznym wynika, że usługi o charakterze biegłego sądowego w zakresie użytkowania gazu przewodowego, eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych oraz energetyki cieplnej w budowie i eksploatacji obiektów budowlanych, sklasyfikowane są pod symbolem PKWiU 71.12.11.0.

Natomiast przegląd instalacji gazowych w ramach obowiązkowych rocznych przeglądów obiektów budowlanych sklasyfikowany jest pod symbolem PKWiU 71.20.19.0.

Jak wskazał Zainteresowany, usługi wykonywane na rzecz sądów, prokuratur i policji mają charakter doradztwa. Wnioskodawca przewiduje za ww. usługi uzyskać roczne wynagrodzenie w wysokości 500-30.000 zł. Zainteresowany do dnia 31 marca 2010 r. nie wykonał żadnej pracy.

Jak argumentuje Wnioskodawca, wygodniejsza opcja wykonywania prac to zlecenie i wystawianie rachunków z odprowadzaniem właściwego podatku dochodowego.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy wykonywanie wyżej określonych prac wymaga założenia podmiotu gospodarczego i wystawiania faktur VAT?
2.  Czy Zainteresowany może wykonywać te prace na zlecenie / sądy postanawiają powołać biegłego / i wystawiać rachunki na podstawie, których odprowadzane są podatki dochodowe?

Zdaniem Wnioskodawcy, wygodniejsza jest opcja wykonywania prac na zlecenie i wystawiania rachunków co ograniczy „biurokrację”.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. u. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również świadczenie usług zgodnie z nakazem władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

Na przedmiotowy zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług składają się czynności mające swą genezę w prawie cywilnym, jak i w innych gałęziach prawa materialnego. Wyłączenia i zwolnienia są wyjątkiem od ogólnej zasady opodatkowania. Ich ograniczone zastosowanie wynika z oczywistych przesłanek, które przyświecały ustawodawcy i zostały określone w powołanej ustawie oraz w przepisach wykonawczych.

Dla uznania czy czynności wykonywane przez biegłych sądowych podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług niewystarczająca jest analiza w zakresie przedmiotu opodatkowania bez dokonania ustaleń odnośnie zakresu podmiotowego objętego uregulowaniami tej ustawy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy, działalność gospodarcza obejmuje m. in. wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność ta została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

W art. 15 ust. 3 ustawy, wymieniono czynności, których nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą.

Przepis art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności, z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. u. z 2010 r. Nr 51, poz. 307), jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zgodnie z przepisem art. 13 pkt 6 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu m. in. sądowym.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jedynie te czynności określone w art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które realizowane są w oparciu o stosunek prawny, w ramach którego zostaną sformułowane elementy określające warunki osobistego wykonywania czynności w ramach danego stosunku prawnego, a także przejęcie odpowiedzialności zlecającego (w omawianym przypadku sądu lub innego organu władzy) za czynności wykonującego zlecenie.

Czynności wymienione w ww. art. 13 ust 6, które są realizowane w oparciu o stosunek prawny, w którym nie określono odpowiedzialności zlecającego za czynności wykonującego zlecenie, w tym odpowiedzialności wobec osób trzecich – jako niespełniające wymogów wymienianych w art. 15 ust 3 ustawy o podatku od towarów i usług – podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z tytułu samodzielnej działalności gospodarczej.

W przypadku sporządzania przez biegłego opinii nie można mówić, iż sąd bierze na siebie odpowiedzialność za jego czynności. Biegłym sądowym może być ustanowiona osoba, która posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej dziedzinie potwierdzone stosownymi dokumentami. Organ procesowy dopuszczając w toku postępowania dowód w postaci opinii biegłego, odwołuje się do jego specjalistycznej wiedzy i autorytetu. Sąd może tę opinię biegłego przyjąć lub odrzucić. By opinia biegłego była obiektywna musi być autonomiczna, niezależna. To w konsekwencji powoduje, że biegli w toku opiniowania są samodzielni.

W konsekwencji powyższego biegły nie może korzystać z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług albowiem w stosunku prawnym łączącym sąd z biegłym nie występują przesłanki wymienione tym przepisie. w szczególności biegły sądowy ponosi odpowiedzialność wobec organu orzekającego oraz wobec osób trzecich za wykonywane przez siebie czynności.

Zatem czynności biegłego wykonującego powierzone mu funkcje wypełniają dyspozycję art. 8 ust. 1 pkt 3 oraz art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług i jako takie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a biegły w myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy, zwalnia się od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 50.000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

Na mocy art. 2 ust. 1 z dnia 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. u. Nr 215, poz. 1666), kwotę, o której mowa w art. 113 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 1, dla 2010 r. przyjmuje się w wysokości 100 000 zł.

Natomiast jak stanowi art. 2 ust. 2 ww. ustawy, w roku 2010 podatnicy, u których łączna wartość sprzedaży opodatkowanej w roku 2009 była wyższa niż 50.000 zł i nie przekroczyła 100.000 zł, mogą skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 1, pod warunkiem pisemnego zawiadomienia o tym zamiarze naczelnika urzędu skarbowego w terminie do dnia 15 stycznia 2010 r., z zastrzeżeniem ust. 3.

Natomiast podatnik rozpoczynający w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności określonych w art. 5, na podstawie art. 113 ust. 9 ustawy, jest zwolniony od podatku, jeżeli przewidywana przez niego wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym, kwoty określonej w ust. 1.

Jednakże, stosownie do art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy, zwolnień, o których mowa ust. 1 i 9, nie stosuje się do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca oraz podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie.

Ponadto, przepis § 26 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. u. Nr 212, poz. 1337 ze zm.), określa listę towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku określone w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy, stanowiącą załącznik do rozporządzenia.

W załączniku tym, zatytułowanym „Lista towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku określone w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy” wymieniono pod pozycją 37 „Doradztwo, z wyłączeniem doradztwa rolniczego związanego z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego”.

Należy wskazać, że ustawa o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie definiują pojęcia doradztwa. Skoro ustawa w art. 113 ust. 13 pkt 2 zastrzega, że do osób świadczących usługi doradztwa nie stosuje się zwolnienia podmiotowego, określonego w ust. 1 i 9 należy – wobec braku w ustawie definicji doradztwa – posłużyć się znaczeniem językowym. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (www.sjp.pwn.pl) „doradzić – doradzać” znaczy udzielić porady, wskazać sposób postępowania w jakiejś sprawie. Natomiast „doradztwo” to, wg powyższego słownika, udzielanie fachowych porad.

Stosownie do treści art. 96 ust. 1 ustawy, podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.

W myśl art. 106 ust. 1 ustawy podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16.

Z sytuacji przedstawionej we wniosku wynika, że w roku 2010 Wnioskodawca zamierza wykonywać czynności biegłego sądowego na rzecz sądów, prokuratury i Policji w zakresie posiadanych uprawnień, tj. użytkowania gazu przewodowego, eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych oraz energetyki cieplnej w budowie i eksploatacji obiektów budowlanych. Ponadto Zainteresowany może wykonywać przeglądy instalacji gazowych w ramach obowiązkowych rocznych obiektów budowlanych. Powyższe prace wykonywane są w przypadku otrzymanych zleceń. z informacji uzyskanej w Urzędzie Statystycznym wynika, że usługi o charakterze biegłego sądowego w zakresie użytkowania gazu przewodowego, eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych oraz energetyki cieplnej w budowie i eksploatacji obiektów budowlanych, sklasyfikowane są pod symbolem PKWiU 71.12.11.0. Natomiast przegląd instalacji gazowych w ramach obowiązkowych rocznych przeglądów obiektów budowlanych sklasyfikowany jest pod symbolem PKWiU 71.20.19.0. Zainteresowany wskazał, że usługi wykonywane na rzecz sądów, prokuratur i policji mają charakter doradztwa. Wnioskodawca przewiduje, że za ww. usługi uzyska roczne wynagrodzenie w wysokości 500-30.000 zł.

Mając na względzie powołane przepisy prawa oraz opisane zdarzenie przyszłe wskazać należy, iż w przypadku gdy wykonywane przez Wnioskodawcę czynności biegłego (opinie) na rzecz sądów, prokuratur i Policji cechują się niezależnością od zlecającego, wówczas takie świadczenie usług nie jest objęte wyłączeniem z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. w konsekwencji Zainteresowany wystąpi w charakterze podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, oraz podmiotu wykonującego działalność gospodarczą określoną w ust. 2 tego przepisu oraz zobligowany będzie dokonać zgłoszenia rejestracyjnego zdefiniowanego w art. 96 ust. 1 ustawy i dokumentować wykonane usługi za pomocą faktur VAT. Jednakże wykonywanie czynności biegłego sądowego w takim kształcie umożliwia zastosowanie zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy, tj. ze względu na nieuzyskanie ustalonej w ustawie wartości sprzedaży opodatkowanej. w przypadku natomiast gdy świadczone usługi – jak wskazał Zainteresowany – będą miały charakter doradztwa, wówczas Wnioskodawca wystąpi w roli podatnika od towarów i usług oraz podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą i będzie zobligowany wykonać czynności określone w art. 96 ust. 1 oraz art. 106 ust. 1 ustawy. w tym przypadku jednak wystąpi brak możliwości zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy. Doradczy charakter świadczonych usług uniemożliwia na podstawie art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy, zastosowania zwolnienia od podatku ze względu na obrót nie przekraczający kwot określonych w ustawie.

Reasumując, wykonywanie opisanych we wniosku usług skutkować będzie uznaniem Wnioskodawcy za podatnika podatku od towarów i usług oraz podmiotu wykonującego działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy od podatku od towarów i usług, a także nałoży obowiązek rejestracji jako czynny podatnik podatku VAT – art. 96 ust. 1 ustawy – i zobliguje do dokumentowania wykonanych usług za pomocą faktur VAT.

Podkreślić jednak należy, iż kwestie dotyczące klasyfikacji statystycznych, nie mieszczą się w ramach określonych przepisem art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. u. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). w związku z powyższym Minister Finansów nie jest uprawniony do oceny stanowiska dotyczącego powołanej klasyfikacji statystycznej.

Ponadto – jak wynika z powołanego przepisu – Minister Finansów nie jest uprawniony do wydawania interpretacji przepisów prawa innych niż podatkowe. w konsekwencji przedmiotem niniejszej interpretacji nie mogą być obowiązki wynikające z ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j. Dz. u. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), tj. w szczególności forma prowadzenia działalności.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.