Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-409/12/ASz
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2012-07-27
Teza: Czy Wnioskodawca będzie musiał zapłacić podatek w wysokości 19% wartości zasądzonej przez Sąd kwoty tj, 100.000 zł (lub też w ratach zgodnie z datami rat) traktowanej jako źródło przychodu, tj. odpłatne zbycie części oraz udziału nieruchomości a może w tym przypadku zachodzą przesłanki wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Słowa kluczowe: prawa-prawa majątkowe; spadek; wierzytelność
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 2; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 18

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 16 kwietnia 2012 r. (data wpływu do tut. Biura - 19 kwietnia 2012 r.), uzupełnionym w dniu 18 czerwca 2012 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania otrzymanej kwoty, stanowiącej wartość nakładów poczynionych przez ojca - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 19 kwietnia 2012 r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania otrzymanej kwoty, stanowiącej wartość nakładów poczynionych przez ojca.

Z uwagi na fakt, iż wniosek nie spełniał wymogów formalnych pismem z dnia 05 czerwca 2012 r. znak: IBPB II/1/415-409/12/ASz oraz IBPB II/1/436-204/12/ASz wezwano do jego uzupełnienia. Wniosek uzupełniono w dniu 18 czerwca 2012 r.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca nabył spadek po ojcu (zmarłym w dniu 30 września 2009 r.) w dniu 30 kwietnia 2010 r., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego, z dobrodziejstwem inwentarza.

W wykonaniu polecenia sądu komornik dokonał spisu inwentarza w dniu 03 sierpnia 2010 r., w którym wystąpiły same wierzytelności (pasywa). Na prośbę Wnioskodawcy komornik uzupełnił go o informację dotyczącą niezakończonego postępowania (zawieszonego z powodu śmierci ojca) z powództwa ojca przeciwko drugiej żonie, z którą był w separacji, o odzyskanie nakładów pieniężnych poniesionych w rozbudowę budynków znajdujących się na nieruchomości (stanowiących jedyne aktywa po nim). Jedynym właścicielem ww. nieruchomości jest była żona ojca Wnioskodawcy, ponieważ nabyła ją z pieniędzy przedmałżeńskich. Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 25 stycznia 2007 r. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wskazał, że ojciec Wnioskodawcy, nie będąc właścicielem budynku, może jedynie odzyskać nakłady pieniężne, które przeznaczył na pomoc w rozbudowie budynków na wskazanej nieruchomości. Ojciec Wnioskodawcy nie był właścicielem nieruchomości, a jego druga żona nie ma praw dziedziczenia po nim, gdyż byli w separacji (wyrok Sądu Okręgowego z dnia 08 lipca 2008 r.). Wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą zgodnie z testamentem (w grę wchodzą tylko zachowki, od przyznanej kwoty, dla osób wymienionych w postanowieniu), więc nie było kilku bezpośrednich spadkobierców, którzy postanowieniem nabyli spadek.

Sprawa wyżej wskazana z powództwa ojca Wnioskodawcy przeciwko drugiej żonie ojca Wnioskodawcy została wznowiona. Wnioskodawca stanowił w tym postępowaniu stronę po śmierci ojca, jako spadkobierca. W dniu 20 lutego 2012 r. ogłoszono wyrok w tej sprawie, który uprawomocnił się po 21 dniach, a który Wnioskodawca otrzymał w dniu 23 marca 2012 r., po uprzednim zwróceniu się na piśmie do Sądu Rejonowego w dniu 14 marca 2012 r. o jego prawomocny odpis.

Wnioskodawca w wyniku swojej nieświadomości w terminie nie złożył zgłoszenia o nabyciu spadku. W momencie ogłoszenia spadku ojciec Wnioskodawcy posiadał same długi, więc Wnioskodawca uznał w swej naiwności, że takie postępowanie dotyczy tylko zysków. Po uprawomocnieniu się postanowienia o spłacie przez drugą żonę ojca Wnioskodawcy (wyłącznego właściciela prawa do nieruchomości) na rzecz Wnioskodawcy kwoty 100.000,00 zł, płatnej w czterech ratach, Wnioskodawca zgłosił się do urzędu skarbowego w dniu 30 marca 2012 r., celem uregulowania formalności. Dowiedział się, że minął termin 6 miesięczny i musi zapłacić 7% podatek (zeznanie SD-3), zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawca zdaje sobie sprawę, że nie ulega to podważeniu. Jednocześnie pokazując postanowienie dotyczące rozliczenia majątku po swoim ojcu Wnioskodawca dowiedział się, że musi jeszcze uiścić od tej kwoty (bez potrąceń długów) podatek dochodowy od osób fizycznych.

Obecnie Wnioskodawca jest na etapie ustalania z 3 wierzycielami ojca faktycznego zadłużenia w celu jego spłaty i obliczenia faktycznej wysokości spadku.

O tym, że ojciec Wnioskodawcy nigdy nie był właścicielem nieruchomości mogą świadczyć wpisy do Księgi Wieczystej (grunty orne wraz z zabudowaniami, lista wskazań udziałów w sprawie -1) na którą powołuje się sąd.

Z uzupełnienia wniosku wynika, że zgodnie z postanowieniem Sąd Rejonowy dokonał „działu spadku i rozliczenia majątku wspólnego po (…) masy spadkowej składającej się z nakładów w postaci zabudowań znajdujących się na nieruchomości położonej w (…)” i „znieść współwłasność w ten sposób, że nakłady na opisanej nieruchomości przyznać na wyłączną własność (…), tytułem spłaty zasądzić od (…) na rzecz Wnioskodawcy kwotę 100.000,00 zł płatną w czterech ratach: pierwsza w kwocie 35.000,00 zł płatna do 30 maja 2012 r., druga w kwocie 22.000,00 zł płatna do 30 maja 2013 r., trzecia w kwocie 22.000 zł płatna do 30 maja 2014 r., czwarta w kwocie 21.000,00 zł płatna do 30 maja 2015 r.”

Pierwsza rata spłaty wpłynęła w dniu 30 maja 2012 r., z której Wnioskodawca pokrył długi wygenerowane przez spadkodawcę jako jedyny spadkobierca (odziedziczył majątek z dobrodziejstwem inwentarza) w wysokości 12.702,55 zł na rzecz (…) i 594.72 zł na rzecz (…).

Dodatkowo Wnioskodawca wskazał, że będzie musiał zapłacić ewentualne zachowki 2 dzieci i 2 wnukom po ojcu Wnioskodawcy.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy Wnioskodawca będzie musiał zapłacić podatek w wysokości 19% wartości zasądzonej przez Sąd kwoty, tj, 100.000 zł (lub też w ratach zgodnie z datami rat) traktowanej jako źródło przychodu, tj. odpłatne zbycie części oraz udziału nieruchomości a może w tym przypadku zachodzą przesłanki wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Czy w takim przypadku doszło do odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału nieruchomości?

Jeżeli konieczne jest opodatkowanie tej kwoty podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to w jakiej formie i jakiej wysokości należy to uczynić, tj. czy w zeznaniu rocznym za rok 2012 (podatek od osób fizycznych w rubryce „inne”)?

Jakie będą koszty uzyskania tego przychodu?

Zdaniem Wnioskodawcy, w myśl art. 211 i 212 oraz art. 1036 Kodeksu cywilnego zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, gdy rzeczy nie da się podzielić, przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych. W tym wypadku był jeden właściciel nieruchomości, tj. druga żona ojca Wnioskodawcy (kupiła nieruchomość z pieniędzy przedmałżeńskich) i nie ma mowy o współwłasności, bez praw dziedziczenia po moim ojcu (w separacji), a ja mogłem odzyskać tylko nakłady poniesione przez ojca (pieniądze przeznaczone na rozbudowę nieruchomości).

Wnioskodawca uważa, że nie ma tu mowy o wspólności majątku spadkowego i nie może zasądzonych rat doliczyć do dochodu z opłatnego zbycia nieruchomości i praw.

Sytuacja ta, zdaniem Wnioskodawcy, nie dotyczy zbycia nabytego w drodze spadku udziału, ponieważ polegała tylko na odzyskaniu nakładów pieniężnych na rozbudowę budynków a nie współwłasności tej nieruchomości. Druga żona ojca Wnioskodawcy nie nabyła spadku po jego ojcu, ponieważ nie miała do tego prawa, jak również była wyłącznym właścicielem nieruchomości wraz z zabudowaniami, więc nie ma mowy o współwłasności oraz nie zachodzi tu odpłatne zbycie udziału w nieruchomości, gdyż ojciec Wnioskodawcy nie był właścicielem nieruchomości (chodzi jedynie o nakłady pieniężne), więc jego zdaniem nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego stwierdzam co następuje:

W myśl zasady powszechności opodatkowania, wyrażonej w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.

Przepisom ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) podlega nabycie przez osoby fizyczne w drodze spadku własności rzeczy znajdujących się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl natomiast art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Przepis ten ustanawia ogólną regułę dziedziczenia określając zarówno spadkobiercę, sposób dziedziczenia, jak i pojęcie spadku.

Stosownie do art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.

Ponieważ zawarty w art. 18 katalog tych praw jest jedynie przykładowy, na co wskazuje użyte przez ustawodawcę sformułowanie „w szczególności”, przyjąć należy, iż do katalogu praw majątkowych objętych zakresem regulacji art. 18 ww. ustawy można zaliczyć także inne prawa nie wymienione w tym przepisie. Zatem tą kategorią został objęty każdy przychód osiągnięty przez podatnika w związku z posiadaniem przez niego praw o charakterze majątkowym.

Z treści wniosku wynika, że Wnioskodawca nabył spadek po ojcu. Z powództwa ojca Wnioskodawcy toczyło się postępowanie (zawieszone z powodu śmierci ojca Wnioskodawcy) przeciwko jego drugiej żonie o odzyskanie nakładów pieniężnych poniesionych w rozbudowę budynków znajdujących się na nieruchomości, których jedynym właścicielem jest była żona ojca Wnioskodawcy. Ww. nieruchomość nabyła z pieniędzy przedmałżeńskich. Sąd Rejonowy w wyroku wskazał, że ojciec Wnioskodawcy, nie będąc właścicielem budynku, może jedynie odzyskać nakłady pieniężne, które przeznaczył na pomoc w rozbudowie budynków na wskazanej nieruchomości. Wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą zgodnie z testamentem (w grę wchodzą tylko zachowki, od przyznanej kwoty, dla osób wymienionych w postanowieniu). Druga żona ojca Wnioskodawcy nie ma prawa dziedziczenia po nim, ponieważ byli w separacji. Sprawa wyżej wskazana z powództwa ojca Wnioskodawcy przeciwko drugiej żonie ojca Wnioskodawcy została wznowiona. Wnioskodawca stanowił w tym postępowaniu stronę po śmierci ojca, jako spadkobierca. W dniu 20 lutego 2012 r. ogłoszono wyrok w tej sprawie.

Wnioskodawca w wyniku swojej nieświadomości w terminie nie złożył zgłoszenia o nabyciu spadku. W momencie ogłoszenia spadku ojciec Wnioskodawcy posiadał same długi, więc Wnioskodawca uznał w swej naiwności, że takie postępowanie dotyczy tylko zysków. Po uprawomocnieniu się postanowienia o spłacie przez drugą żonę ojca Wnioskodawcy (wyłącznego właściciela prawa do nieruchomości) na rzecz Wnioskodawcy kwoty 100.000,00 zł, płatnej w czterech ratach: pierwsza w kwocie 35.000,00 zł płatna do 30 maja 2012 r., druga w kwocie 22.000,00 zł płatna do 30 maja 2013 r., trzecia w kwocie 22.000 zł płatna do 30 maja 2014 r., czwarta w kwocie 21.000,00 zł płatna do 30 maja 2015 r., Wnioskodawca zgłosił się do urzędu skarbowego w dniu 30 marca 2012 r., celem uregulowania formalności.

Dowiedział się, że minął termin 6 miesięczny i musi zapłacić 7% podatek zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawca zdaje sobie sprawę, że nie ulega to podważeniu. Jednocześnie pokazując postanowienie dotyczące rozliczenia majątku po swoim ojcu Wnioskodawca dowiedział się, że musi jeszcze uiścić od tej kwoty (bez potrąceń długów) podatek dochodowy od osób fizycznych.

Mając na uwadze powyżej powołane przepisy, przyjąć należy, że w sytuacji opisanej we wniosku, nabycie tytułem dziedziczenia prawa majątkowego w postaci wierzytelności wobec drugiej żony ojca Wnioskodawcy nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wobec wystąpienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wyłączających tak otrzymany przychód spod opodatkowania podatkiem dochodowym.

Natomiast otrzymane środki pieniężne, będące efektem realizacji przysługującej wierzytelności, stanowić będą przychód, który wobec niepodlegania opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, podlegał będzie opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jako przychód z praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym odm osób fizycznych.

Należy bowiem zauważyć, iż nabycie przez spadkobiercę roszczenia o spłatę i jego późniejsza realizacja, są odrębnymi, kolejnymi czynnościami, które należy ocenić niezależnie od siebie pod względem skutków prawnych, jakie wywołały.

Nabycie prawa majątkowego np. w drodze spadku, jest odrębną czynnością od realizacji (wyzbycia) tego prawa majątkowego. Tym samym wypłata spadkobiercy (postawienie do dyspozycji) kwot ustalonych zgodnie z orzeczeniem sądowym podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Reasumując, nabycie przez Wnioskodawcę wierzytelności przysługującej spadkodawcy (ojcu Wnioskodawcy) wobec jego drugiej żony, w związku z faktem, iż nabycie to podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W sytuacji takiej znajdzie bowiem zastosowanie wyłączenie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast otrzymanie środków finansowych z tytułu realizacji przedmiotowej wierzytelności podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z praw majątkowych, o których mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawca nie osiąga przychodu ze zbycia części czy też całości nieruchomości, tylko z praw majątkowych.

Tym samym kwoty otrzymane przez Wnioskodawcę – jako przychód z praw majątkowych – podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej i powinny zostać wykazane w zeznaniu podatkowym, które należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym, w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku podatkowego, w którym otrzymano ww. świadczenie, ponieważ świadczenie zgodnie z orzeczeniem będzie wypłacane w ratach w latach 2012, 2013, 2014, 2015 otrzymane kwoty należy wykazać w zeznaniach za poszczególne lata podatkowe w rubryce, w której wykazuje się przychody z praw majątkowych, o których mowa w art. 18 ustawy.

Kosztem uzyskania przychodu z tytułu realizacji przysługującej wierzytelności mogą być wyłącznie wydatki poniesione na doprowadzenie do zaspokojenia tej wierzytelności, czyli np. opłaty sądowe związane ze wznowionym postępowaniem wszczętym z powództwa ojca. Warunkiem jest aby takie opłaty Wnioskodawca w rzeczywistości poniósł i mógł je udokumentować.

Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice , po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.