Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDIT2-2.4011.4.2017.1.NP
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2017-06-02
Teza: Czy Wnioskodawczyni rzeczywiście powinna płacić podatek za coś, co posiadała od ponad czterdziestu lat we współwłasności małżeńskiej nie dzieląc udziału w obowiązkach i nakładach finansowych?
Słowa kluczowe: małżeństwo; spadek; wspólność-wspólność majątkowa; zbycie-odpłatne zbycie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z dnia 27 lutego 2017 r. (data wpływu 2 marca 2017 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 2 marca 2017 r. wpłynął do tutejszego organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 15 stycznia 1973 r., na podstawie aktu notarialnego, Wnioskodawczyni wraz z mężem nabyła prawo własności nieruchomości na prawach wspólności ustawowej. Na prawach tej współwłasności powstały w latach 1973-1975 zabudowania i wspólne zasiedlenie.

Na mocy ustawy, spadek po zmarłym mężu w dniu 11 marca 2016 r. nabyła Wnioskodawczyni w 1/3 części i po 1/3 części córki Wnioskodawczyni, zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia zarejestrowanym przez Krajową Radę Notarialną w dniu 13 maja 2016 r.

Wnioskodawczyni złożyła zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy SD-Z2 w przynależnym do miejsca zamieszkania urzędzie skarbowym w dniu 31 maja 2016 r. W ww. urzędzie zwróciła się z pytaniem, czy w przypadku zbycia spadku w przyszłym roku, tj. w 2017 r. będzie musiała zgłosić ten fakt w urzędzie i czy w związku z tym będzie musiała zapłacić podatek.

Wnioskodawczyni uzyskała odpowiedź – odczytaną z interpretacji z dnia 10 listopada 2015 r. – że zgodnie z art. 31 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy nabyła pełne prawo do całego majątku po śmierci męża i „nic nie musi składać do urzędu skarbowego”, może „robić ze swoim spadkiem co chce” i nic nie musi płacić.

Powyższe potwierdza, m.in. wyrok NSA z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 3089/13; wyrok NSA z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 2455/14; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 777/13.

Wnioskodawczyni – jako wdowa w wieku 64 lat, z ciężkim schorzeniem kręgosłupa i stawów, nie mogąc fizycznie utrzymać w należytym stanie nieruchomości – na poczet jej zbycia zapożyczyła się u córki.

W dniu 21 września 2016 r. zawarła umowę pożyczki na kwotę 150.000 zł. W dniu 23 września 2016 r. złożyła w urzędzie skarbowym deklarację PCC-3.

Za pożyczoną kwotę Wnioskodawczyni kupiła mieszkanie w mieście, gdzie mieszkają jej córki. Od dnia 2 lutego 2017 r. jest tam zameldowana i tam zamieszkuje.

Ww. nieruchomość Wnioskodawczyni zbyła 23 lutego 2017 r., na podstawie aktu notarialnego, i w chwili dokonywania czynności notarialnej została poinformowana o obowiązku rozliczenia się z właściwym miejscowo urzędem skarbowym z podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zbycia udziału w przedmiotowej nieruchomości przed upływem pięciu lat od dnia nabycia.

Wnioskodawczyni z chwilą zaciągnięcia pożyczki i zakupu mieszkania była przekonana, że nie będzie musiała płacić podatku od zbycia udziału po zmarłym mężu.

Kwota podatku, którą Wnioskodawczyni musiałaby zapłacić jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do jej renty, która wynosi 1.700 zł.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy Wnioskodawczyni rzeczywiście powinna płacić podatek za coś, co posiadała od ponad czterdziestu lat we współwłasności małżeńskiej nie dzieląc udziału w obowiązkach i nakładach finansowych?

Zdaniem Wnioskodawczyni, logicznym jest, że współwłasność łączna może powstać tylko z określonych stosunków prawnych na podstawie przepisów regulujących te stosunki. Jej istotą jest bezudziałowy charakter i dlatego współwłaściciel nie może rozporządzać swoim prawem dopóty, dopóki trwa współwłasność łączna.

Wnioskodawczyni twierdzi, że raz nabyta w 1971 r. nieruchomość nie może być nabyta powtórnie w dacie śmierci męża, ponieważ fizycznie to ta sama niepodzielna własność.

W związku z powyższym Wnioskodawczyni uważa, że nie powinna płacić podatku dochodowego.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,
4.  innych rzeczy,

*   jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy- przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.

W świetle powyższego, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonywaniu działalności gospodarczej stanowi źródło przychodu, o którym mowa w ww. przepisie.

Zatem dla określenia skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości i ww. praw majątkowych istotne jest ustalenie daty ich nabycia.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w dniu 15 stycznia 1973 r., na podstawie aktu notarialnego, Wnioskodawczyni wraz z mężem nabyła prawo własności nieruchomości na prawach wspólności ustawowej. Na prawach tej współwłasności powstały w latach 1973-1975 zabudowania i wspólne zasiedlenie. Na mocy ustawy, spadek po zmarłym mężu w dniu 11 marca 2016 r. nabyła Wnioskodawczyni w 1/3 części i po 1/3 części córki Wnioskodawczyni, zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia zarejestrowanym przez Krajową Radę Notarialną w dniu 13 maja 2016 r. Na poczet zbycia tej nieruchomości Wnioskodawczyni zapożyczyła się u córki. W dniu 21 września 2016 r. zawarła umowę pożyczki na kwotę 150.000 zł. Za pożyczoną kwotę Wnioskodawczyni kupiła mieszkanie w mieście, gdzie mieszkają jej córki. Od dnia 2 lutego 2017 r. jest tam zameldowana i tam zamieszkuje. Ww. nieruchomość Wnioskodawczyni zbyła 23 lutego 2017 r., na podstawie aktu notarialnego, i w chwili dokonywania czynności notarialnej została poinformowana o obowiązku rozliczenia się z właściwym miejscowo urzędem skarbowym z podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zbycia udziału w przedmiotowej nieruchomości przed upływem pięciu lat od dnia nabycia.

W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, z późn. zm.), prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy, spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Natomiast postanowienie Sądu o nabyciu spadku, czy też akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

Natomiast do sytuacji prawnej małżonków, których ustrój majątkowy objęty został wspólnością ustawową, zastosowanie znajduje art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682), zgodnie z którym z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Przedmiotami majątkowymi w rozumieniu tego przepisu są wszelkie prawa majątkowe – zarówno bezwzględne (prawo własności rzeczy oraz inne prawa rzeczowe), jak i względne (np. przysługujące małżonkom wierzytelności). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Z ww. przepisu wynika, że wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna. Charakteryzuje się ona tym, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą więc rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Obojgu małżonkom przysługuje pełne prawo do całości majątku wspólnego. Zważywszy na tak ukształtowaną sytuację prawną małżonków objętych wspólnością ustawową, definitywne nabycie w czasie jej trwania nieruchomości oznacza nabycie przez każdego z małżonków tego prawa w całości, a nie w określonym ułamkowo udziale. Konsekwentnie, w przypadku sprzedaży tego prawa, każdy z małżonków zbywałby je w całości, a nie w określonym udziale.

Zaprezentowane stanowisko znajduje odzwierciedlenie w podjętej przez NSA uchwale w składzie siedmiu sędziów z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II FPS 2/17, w której sąd stwierdził, że dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176, ze zm.) nabytych przez współmałżonka w wyniku dziedziczenia, datą ich nabycia lub wybudowania w rozumieniu tego przepisu jest dzień nabycia (wybudowania) tych nieruchomości i praw majątkowych do majątku wspólnego małżonków.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe za datę nabycia przez Wnioskodawczynię zarówno udziału w nieruchomości, który przypadł jej w związku z ustaniem wspólności ustawowej, jak i udziału nabytego w drodze dziedziczenia po zmarłym małżonku, od której należy liczyć bieg terminu pięcioletniego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, należy uznać rok 1973, kiedy to ww. nieruchomość nabyta została do majątku wspólnego małżonków.

W konsekwencji, sprzedaż – dokonana w dniu 23 lutego 2017 r. – nieruchomości nabytej przez Wnioskodawczynię w 1973 r. nie stanowi źródła przychodu i nie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, ul. H. Sienkiewicza 84, 15-001 Białystok w dwóch egzemplarzach (art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała.