Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-691/11/AŻ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2011-10-19
Teza: Czy w przypadku umorzenia poręczycielowi należności z tytułu odsetek, które są przedawnione (art. 117 §1 Kodeksu cywilnego) po stronie poręczyciela powstanie dochód?
Słowa kluczowe: poręczenie; przychód; weksel
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 i § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 29 lipca 2011r. (data wpływu do tut. Biura – 02 sierpnia 2011r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia poręczycielowi należności z tytułu przedawnionych odsetek - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 02 sierpnia 2011r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia poręczycielowi należności z tytułu przedawnionych odsetek.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca – Bank zawarł w dniu 30 grudnia 1992r. umowę o kredyt. Zabezpieczeniem umowy były poręczenia cywilne osób fizycznych. Kredyt nie został spłacony w terminie. Prowadzone postępowania egzekucyjne zostały umorzone (bezskuteczność). Na dzień 22 marca 2011r. stan należności był następujący: kapitał 450 zł, odsetki 117.652,63 zł. Naliczone odsetki są odsetkami od należności przeterminowanych (tzw. karne). Ich podstawa wynika z zawartej umowy, natomiast wysokość jest określana za poszczególne okresy uchwałą zarządu Banku. Roszczenie jest przedawnione, co oznacza, że zarówno kredytobiorca jak i poręczyciele mogą uchylić się od jego zaspokojenia, a zatem w przypadku podniesienia zarzutu przedawnienia przez kredytobiorcę lub poręczycieli Bank nie będzie miał możliwości dochodzenia roszczenia w drodze postępowania egzekucyjnego. Jeden z poręczycieli cywilnych złożył wniosek o zwolnienie z długu w zakresie spłaty odsetek.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy w przypadku umorzenia poręczycielowi należności z tytułu odsetek, które są przedawnione (art. 117 § 1 Kodeksu cywilnego) po stronie poręczyciela powstanie dochód?
2.  Czy w przypadku umorzenia poręczycielowi należności z tytułu odsetek, które są przedawnione (art. 117 § 1 Kodeksu cywilnego) Bank jest zobowiązany sporządzić informację, o której mowa w art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Wnioskodawca wskazał, iż skorzystał z przysługującego mu prawa i naliczył na podstawie umowy odsetki od kredytu, które były wymagalne. O przychodzie z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Korzyści takie pojawiają się nie tylko, gdy podatnikowi zostają przekazane środki pieniężne, ale również wtedy, kiedy zmniejszone zostaną jego zobowiązania, których nie musi już realizować z własnego majątku. Poręczyciel ponosi odpowiedzialność solidarną z kredytobiorcą za przyjęte zobowiązania i spłata tych zobowiązań obciąża jego majątek. Brak tym samym podstaw żeby traktować umorzenie przez Bank tych odsetek w inny sposób niż przysporzenie majątkowe po stronie poręczyciela. Umorzenie przez Bank odsetek – w ocenie wnioskodawcy - stanowić będzie dla poręczyciela świadczenie nieodpłatne, gdyż na skutek jego otrzymania (umorzenia) zostanie całkowicie zwolniony ze zobowiązania i tym samym nie dojdzie do uszczuplenia jego majątku. W tej sytuacji przychodem jest kwota naliczonych i umorzonych odsetek, przy czym momentem uzyskania przychodu zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest moment dokonania umorzenia, gdyż przed umorzeniem poręczyciel nie podnosił faktu przedawnienia roszczenia. Zdaniem wnioskodawcy, ma on obowiązek sporządzić informację PIT-8C.

Na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego stwierdzam, co następuje:

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Według art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Sformułowanie „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

W świetle przytoczonych uregulowań – w przypadku tzw. nieodpłatnych świadczeń mamy do czynienia z powstaniem przychodu podatkowego wówczas, gdy kosztem majątku jednego podmiotu drugi podmiot otrzymuje realne korzyści finansowe, konkretne przysporzenie nie czyniąc w zamian uszczerbku na własnym majątku lub też zostaje zwolniony ze zobowiązań, których zaciągnięcie przyniosło mu zwiększenie aktywów (spowodowało przyrost środków, którymi mógł dysponować).

Przychodami z innych źródeł są zatem, w świetle powyższego, przychody z tytułu umorzenia kredytobiorcy kredytu (części kredytu) lub należnych odsetek od kredytu.

W myśl art. 876 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia wynika, iż wnioskodawca – Bank zawarł w 1992r. umowę o kredyt. Zabezpieczeniem umowy były poręczenia cywilne osób fizycznych. Kredyt nie został spłacony w terminie. Prowadzone postępowania egzekucyjne zostały umorzone (bezskuteczność). Naliczone odsetki są odsetkami od należności przeterminowanych (tzw. karne). Roszczenie jest przedawnione, co oznacza, że zarówno kredytobiorca jak i poręczyciele mogą uchylić się od jego zaspokojenia, a zatem w przypadku podniesienia zarzutu przedawnienia przez kredytobiorcę lub poręczycieli Bank nie będzie miał możliwości dochodzenia roszczenia w drodze postępowania egzekucyjnego. Jeden z poręczycieli cywilnych złożył wniosek o zwolnienie z długu w zakresie spłaty odsetek.

Wobec powyższego należy stwierdzić, iż jeżeli Bank zwolni poręczyciela z długu w zakresie spłaty odsetek to kwota tego zwolnienia nie będzie stanowiła dla poręczyciela przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. U poręczyciela – wbrew twierdzeniu wnioskodawcy - nie następuje bowiem jakiekolwiek przysporzenie majątkowe na skutek tego zdarzenia. Wnioskodawca nie przekazał na rzecz poręczyciela nieodpłatnego świadczenia, gdyż poręczyciel nie korzystał ze środków finansowych pochodzących z udzielonego kredytu. Skoro bowiem majątek poręczyciela w chwili udzielenia kredytu nie uległ powiększeniu, gdyż nie był on beneficjentem środków pochodzących z kredytu - to nie można uznać, iż w chwili umorzenia odsetek z tego kredytu po stronie poręczyciela powstanie przychód podlegający opodatkowaniu. Majątek poręczyciela nie powiększa się o umorzoną kwotę, gdyż to nie on był kredytobiorcą. Jego majątek zostałby wręcz uszczuplony, gdyby musiał spłacić odsetki, w sytuacji, gdy nie czerpał realnych korzyści finansowych z kredytu, bo takowego kredytu nie zaciągnął. Skoro poręczyciel, jako zobowiązany w dalszej kolejności (po dłużniku), został zwolniony z długu, to jego majątek pozostał bez zmian (nie został ani zwiększony ani uszczuplony). Nie może zatem ta czynność być przychodem podatkowym, gdyż nie przyczynia się do żadnego przysporzenia finansowego po stronie poręczyciela. Należy wskazać, iż zdarzenie, które w chwili zaistnienia (tutaj udzielenia kredytu) nie rodzi przysporzenia po stronie podatnika (nie zwiększa jego środków finansowych) nie może skutkować powstaniem przychodu w związku z umorzeniem zobowiązania wynikającym z tego zdarzenia.

Reasumując, kwota zwolnienia z długu w zakresie spłaty odsetek nie stanowi dla poręczyciela przychodu z innych źródeł i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji wnioskodawca nie jest obowiązany do sporządzenia informacji PIT-8C na imię poręczyciela.

Wobec powyższego stanowisko wnioskodawczyni należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.