Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP1/443-1185/14/MS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2015-03-04
Teza: opodatkowanie zwrotu przez inwestora kwot wypłaconych przez Wnioskodawcę odszkodowań za przejęcie nieruchomości
Słowa kluczowe: czynności-czynności opodatkowane; świadczenie-świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) - Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 17 listopada 2014 r. (data wpływu 21 listopada 2014 r.), uzupełnionym pismem z 19 lutego 2015 r. (data wpływu 23 lutego 2015 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania zwrotu przez inwestora kwot wypłaconych przez Wnioskodawcę odszkodowań za przejęcie nieruchomości - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 21 listopada 2014 r. wpłynął do tut. organu ww. wniosek z 17 listopada 2014 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania zwrotu przez inwestora kwot wypłaconych przez Wnioskodawcę odszkodowań za przejęcie nieruchomości.

Wniosek uzupełniono pismem z 19 lutego 2015 r. (data wpływu 23 lutego 2015 r.), będącym odpowiedzią na wezwanie tut. organu z 11 lutego 2015 r. znak: IBPP1/443-1185/14/MS.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca (Prezydent Miasta J.) jako zarządca dróg w granicach administracyjnych miasta zawarł z inwestorem umowę o budowę nowej drogi publicznej, która miała na celu włączyć tereny inwestycyjne do układu komunikacyjnego. Jak wynika z przedmiotowej umowy inwestor został zobowiązany m.in. do przygotowania kompletnego wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz do pokrycia kosztów związanych z zapłatą odszkodowania za nieruchomości przejęte na podstawie tejże decyzji. Nieruchomości gruntowe objęte ww. decyzją ZRID. stanowiły własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym \`(...)\` S.A. Postępowanie odszkodowawcze prowadzone przez Wnioskodawcę zakończyło się wydaniem decyzji odszkodowawczej, na podstawie której Wnioskodawca jako zarządca drogi gminnej wypłacił należne odszkodowanie uprawnionym podmiotom z własnych środków finansowych.

Zgodnie z postanowieniami zawartej umowy, inwestor dokonał zwrotu kosztów odszkodowania na rachunek dochodów Wnioskodawcy.

W piśmie z 19 lutego 2015 r. Wnioskodawca wskazał, że na podstawie art. 96 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług został zarejestrowany z dniem 27 listopada 2013 r. jako czynny podatnik VAT.

W dniu 10 września 2012 r. zarządca dróg publicznych w granicach administracyjnych miasta zawarł z PKW umowę o budowę nowej drogi publicznej do szybu „G.” oraz przebudowy drogi publicznej powiatowej ul. K. w J. na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 2015 r. o drogach publicznych, zgodnie z którym:

„1.Budowa lub przebudowa dróg publicznych spowodowana inwestycją niedrogową należy do inwestora tego przedsięwzięcia.

2.Szczegółowe warunki budowy lub przebudowy dróg, o których mowa w ust. 1 określa umowa między zarządcą drogi a inwestorem inwestycji niedrogowej.”

Określenie podmiotu, z którym zawarto umowę określeniem „inwestor” wynika bezpośrednio z brzmienia cyt. przepisu ustawy o drogach publicznych.

Wskazany we wniosku inwestor jest podmiotem, o którym mowa w art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. W związku z prowadzoną na terenie Gminy Miasta J. działalnością podmiot ten zamierzał (w chwili podpisywania rzeczonej umowy - obecnie inwestycja ta jest już realizowana) w rejonie ulic Kr. i K., na działce nr 4067 w obrębie B., wybudować szyb materiałowo-zjazdowy, wdechowy p.n. „G.”. W celu włączenia terenów inwestycyjnych do zewnętrznego układu komunikacyjnego wymagana była budowa nowej drogi publicznej gminnej oraz przebudowa istniejącej drogi publicznej powiatowej ul. K., w ten sposób, iż nowobudowana droga została włączona bezpośrednio w ul. Kr., natomiast przebudowywana droga publiczna ul. K. została włączona do nowobudowanej drogi.

Zgodnie z treścią § 2 ust. 5 i 6 umowy o budowę nowej drogi publicznej do szybu „G.” oraz przebudowy drogi publicznej powiatowej ul. K. w J. zawartej 10 września 2012 r.:

„5.inwestor przejmuje na siebie wszystkie należności finansowe wynikające z realizacji przedmiotowej umowy i zobowiązuje się do wykonania przedmiotu umowy w całości z własnych środków, a w szczególności do pokrycia kosztów:

1.  wykonania kompleksowej dokumentacji budowlanej, w tym szczegółowych specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych,
2.  odszkodowań za nieruchomości, o których mowa w art. 12 ust. 4a „specustawy drogowej”,
3.  zapłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 20a ust. 4 „specustawy drogowej”,
4.  o których mowa w art. 20b ust. 3 „specustawy drogowej”,

6.Inwestor zrzeka się, na rzecz zarządcy wszelkich roszczeń z tytułu poniesionych nakładów.”

Dla Wnioskodawcy istniejący układ komunikacyjny był wystarczający i nie wymagał zmian. Realizacja przedmiotowej inwestycji leżała wyłącznie w interesie inwestora, gdyż nie miał on innej możliwości zapewnienia działce nr 4067 w obrębie B. możliwości obsługi komunikacyjnej. Jedyną korzyścią inwestora jest właśnie możliwość obsługi komunikacyjnej działki nr 4067 w obrębie B., na której inwestor buduje szyb materiałowo-zjazdowy, wdechowy p.n. „G.”.

Przedmiotowe nieruchomości zostały pozyskane na rzecz Wnioskodawcy ponieważ zgodnie z ustawą o drogach publicznych kategoria drogi publicznej może być nadana tylko takiej drodze (w takich granicach), która zajmuje nieruchomość stanowiącą własność publiczną nieobciążoną prawem użytkowania wieczystego na rzecz jakiegokolwiek innego podmiotu. Zaliczenie drogi do określonej kategorii drogi publicznej może nastąpić tylko odpowiednio do faktu, który z podmiotów publicznoprawnych jest właścicielem nieruchomości zajętej przez daną drogę, i tak:

*   nowo wybudowana droga do szybu „G.” winna zajmować nieruchomości stanowiące własność gminy;
*   nowo wybudowany odcinek drogi powiatowej ul. K. winien zajmować nieruchomości stanowiące własność miasta na prawach powiatu.

Zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wszelkie koszty związane z budową drogi publicznej gminnej i przebudową drogi publicznej powiatowej poniósł inwestor inwestycji niedrogowej.

Całość inwestycji została zrealizowana kosztem i staraniem inwestora, bez roszczeń względem Wnioskodawcy. Zgodnie z treścią § 5 ust. 4 i 5 umowy o budowę nowej drogi publicznej do szybu „G.” oraz przebudowy drogi publicznej powiatowej ul. K. w J. zawartej 10 września 2012 r. z chwilą podpisania przez obie strony protokołu odbioru z uwzględnieniem prawidłowości wykonania przebudowy dróg, zgodności zakresu z niniejszą umową oraz zgodności z prawem i decyzjami administracyjnymi inwestor przekazał przedmiotowe drogi publiczne na majątek Wnioskodawcy.

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została wydana na Wnioskodawcę.

Bez istnienia tej drogi inwestor nie miałby możliwości obsługi komunikacyjnej działki nr 4067 w obrębie B. a tym samym wybudowania na niej szybu materiałowo-zjazdowego, wdechowego.

Na pytanie tut. organu „Czy gdyby nie doszło do wywłaszczenia to jakie konsekwencje miałoby to dla Wnioskodawcy i dla inwestora?” wskazano, że Wnioskodawca nie miałby możliwości przejęcia przedmiotowej drogi w zarząd i zaliczenia jej do kategorii dróg publicznych. Inwestor nie mógłby zrealizować budowy drogi w celu zapewnienia możliwości obsługi komunikacyjnej działki nr 4067 w obrębie B.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy czynność zwrotu przez inwestora kwoty w wysokości równowartości wypłaconego odszkodowania za przejęcie przez Wnioskodawcę nieruchomości powinna zostać potraktowana jak opodatkowana podatkiem VAT?

Zdaniem Wnioskodawcy, w analizowanym zdarzeniu mamy do czynienia z nieodpłatnym świadczeniem usług przez inwestora na rzecz Wnioskodawcy, polegającym na wybudowaniu i przeniesieniu wybudowanej infrastruktury na Wnioskodawcę. Zawarcie umowy o budowę nowej drogi publicznej wynika w wprost z art. 16 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i w umowie zawartej między Wnioskodawcą a inwestorem nie doszło do skalkulowania wynagrodzenia z przedmiotowej czynności. Uznaje się, iż kwota należna Wnioskodawcy nie stanowi elementu kalkulacji wynagrodzenia, więc obciążenie inwestora kwotą odszkodowania powinno być poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT. W związku z faktem, iż jest to kwota poniesionych kosztów.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów, stosownie do art. 7 ust. 1 ww. ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (\`(...)\`).

Natomiast świadczeniem usług, w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zatem, w rozumieniu ww. przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usługi należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innego podmiotu), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Pod pojęciem działalności gospodarczej, jak stanowi art. 15 ust. 2 ustawy, rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.

Według art. 15 ust. 6 ustawy, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Wysokość opodatkowania regulują przepisy Działu VIII ustawy o VAT (art. 41-85). Stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, stawka podatku wynosi 22% z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

W myśl art. 146a pkt 1 ww. ustawy o VAT w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.

W świetle art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594, ze zm.), gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. W myśl art. 7 ust. 1 cyt. ustawy, do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W szczególności zadania własne obejmują m.in. sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2). Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, ustawy określają, które zadania własne gminy mają charakter obowiązkowy.

Należy jednak zwrócić uwagę na przepis art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 260, ze zm.), zgodnie z którym budowa lub przebudowa dróg publicznych spowodowana inwestycją niedrogową należy do inwestora tego przedsięwzięcia. Szczegółowe warunki budowy lub przebudowy dróg, o których mowa w ust. 1, określa umowa między zarządcą drogi a inwestorem inwestycji niedrogowej.

Zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 i 4a ww. ustawy nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:

1.  własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
2.  własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

\-z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Z opisu sprawy wynika, że inwestor zobowiązany był do wybudowania/przebudowy drogi publicznej na własny koszt w związku z prowadzoną przez siebie inwestycją niedrogową i koniecznością włączenia tej inwestycji do układu komunikacyjnego.

Dla Wnioskodawcy istniejący układ komunikacyjny był wystarczający i nie wymagał zmian.

Realizacja przedmiotowej inwestycji leżała wyłącznie w interesie inwestora, gdyż nie miał on innej możliwości zapewnienia swojej działce obsługi komunikacyjnej.

Zgodnie ze wskazanymi przepisami oraz opisem sprawy inwestor zobowiązany był zatem dokonać budowy/przebudowy dróg na własny koszt.

Ponieważ jednak grunty, na których przedmiotowa droga miała powstać nie były jego własnością, ani też własnością gminy lecz jako własność Skarbu Państwa były w użytkowaniu wieczystym \`(...)\` S.A., w celu zrealizowania inwestycji konieczne było ich przejęcie na własność przez gminę. Czynność ta została dokonana poprzez wywłaszczenie za odszkodowaniem, którego dokonała gmina. Następnie inwestor zgodnie z umową przekazał na rzecz Wnioskodawcy równowartość odszkodowania wypłaconego wcześniej przez Wnioskodawcę za przejęte od użytkownika wieczystego grunty.

Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że co do zasady sama czynność przekazania środków finansowych nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i nie rodzi żadnych obowiązków podatkowych, o ile nie pełni funkcji zapłaty lub zaliczki z tytułu jakiegokolwiek świadczenia usług lub dostawy towarów podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Aby uznać, że pomiędzy podmiotami doszło do dostawy towarów lub świadczenia usług, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy przekazaną zapłatą, a wykonanym świadczeniem. Przekazana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia - wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Odnosząc się do sprawy będącej przedmiotem niniejszej interpretacji należy stwierdzić, że mamy tu jednak do czynienia z odpłatnym świadczeniem usług przez Wnioskodawcę na rzecz inwestora.

Jak wynika z opisu sprawy wszelkie czynności dokonane przez Wnioskodawcę w związku z przejęciem gruntów i wypłata odszkodowania dokonane zostały wyłącznie w interesie inwestora, gdyż dla Wnioskodawcy istniejący układ komunikacyjny był wystarczający i Wnioskodawca nie miał potrzeby jego zmiany.

Wywłaszczenie zastało więc dokonane wyłącznie w celu umożliwienia inwestorowi prowadzenia jego inwestycji. Inwestor nie mógł dokonać czynności wywłaszczenia we własnym zakresie gdyż nie ma takiej prawnej możliwości.

Tym samym w przedmiotowej sprawie przekazanie przez inwestora na rzecz Wnioskodawcy równowartości odszkodowania jakie Wnioskodawca musiał wcześniej zapłacić za wywłaszczone grunty stanowi w istocie zapłatę za umożliwienie inwestorowi dalszego prowadzenia jego inwestycji (budowa szybu) i włączenie tej inwestycji do układu komunikacyjnego. Jak już wskazano budowa/przebudowa dróg spowodowana inwestycją niedrogową należy z mocy prawa do inwestora tej inwestycji niedrogowej.

Zatem umożliwienie inwestorowi dalszego prowadzenia jego inwestycji stanowi świadczenie usług, jest więc czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT w wysokości 23%.

Bez wpływu na powyższe pozostaje ewentualne późniejsze nieodpłatne przekazanie przez inwestora na rzecz Wnioskodawcy nakładów poczynionych na budowę/przebudowę drogi.

Tym samym, nieprawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że „obciążenie inwestora kwotą odszkodowania powinno być poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT”.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Niniejsza interpretacja indywidualna traci swoją ważność w przypadku zmiany któregokolwiek z elementów przedstawionego stanu faktycznego lub zmiany stanu prawnego.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego 2, 44-101 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.