Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP2/443-909/10-5/MN
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2010-09-09
Teza: Darowizna oddziałów przedsiębiorstwa, które nie są wyodrębnione finansowo.
Słowa kluczowe: darowizna; podatek-podatek od towarów i usług; przedsiębiorstwa; przedsiębiorstwa-zorganizowana część przedsiębiorstwa
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-art. 2; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 6

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 14 czerwca 2010 r. (data wpływu 21 czerwca 2010 r.) uzupełnionym pismem z dnia 27 sierpnia 2010 r. (data wpływu 3 września 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie przekazania części przedsiębiorstwa zlokalizowanego (…) (wynajem nieruchomości) – jest prawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 21 czerwca 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie przekazania części przedsiębiorstwa zlokalizowanego (…) (wynajem nieruchomości). Wniosek uzupełniono pismem z dnia 27 sierpnia 2010 r. (data wpływu 3 września 2010 r.) o własne stanowisko w sprawie zdarzenia przyszłego oraz należną opłatę.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca, będący osobą fizyczną, prowadzi obecnie działalność pod nazwą „A”:

1.  zlokalizowaną w S., w zakresie produkcji wyrobów stolarskich oraz usług stolarskich, od 1989 r.,
2.  zlokalizowaną w C., w zakresie wynajmu nieruchomości, od 2005 r.:

1.  przy (…), a konkretnie stacji autogaz; Zainteresowany wynajmuje tę stację synowi, prowadzącemu działalność jako osoba fizyczna pod nazwą „B” w zakresie handlu gazem, a którą ma mu zamiar przekazać w formie darowizny;
2.  przy (…), w zakresie wynajmu nieruchomości na rzecz dwóch podmiotów:

*   przedsiębiorstwa „C”, któremu wynajmuje pomieszczenia na działalność gospodarczą,
*   syna „B”, prowadzącemu działalność w zakresie handlu gazem, któremu wynajmuje stację autogaz tam zlokalizowaną wraz z pomieszczeniami biurowymi, a który to obiekt ma mu zamiar przekazać w formie darowizny.

Wnioskodawca prowadził również w latach 2002-2005 działalność w zakresie handlu gazem na (…) jako osoba fizyczna, następnie również w zakresie handlu gazem w formie spółki jawnej z synem w latach 2005-2007, której to spółce również wynajmował stacje jednak z uwagi na brak czasu zaniechał tej działalności.

Zainteresowany prowadzi obecnie jedną księgę przychodów i rozchodów, na podstawie której przyporządkowuje odpowiednie przychody i koszty do oddziału, poprzez adnotację w kolumnie „uwagi”. Rozmiar prowadzonej tam działalności nie wymaga prowadzenia odrębnej księgi przychodów w celu ustalenia rentowności czy stanu rozrachunków wynikających z dokonywanych przez oddział transakcji. Posiada nadal stacje autogaz, które są kompletne, zdolne do użytku i obecnie wynajmuje je synowi, który prowadzi tam działalność w zakresie handlu gazem. Temu samemu synowi chciałby przekazać w formie darowizny oddział swojej firmy opisany w punkcie 2, w postaci dwóch stacji autogaz oraz budynku handlowo usługowego.

*   I stacja znajdująca się przy (…) w C. jest posadowiona na obcym gruncie, na którego wynajem Wnioskodawca posiada długoterminową umowę. Budując stację autogaz otrzymał pozwolenie na jej wybudowanie na cudzym gruncie od stosownych władz. Poniósł wszelkie nakłady niezbędne do jej uruchomienia oraz zakupił wszystkie niezbędne urządzenia do jej funkcjonowania. Stacja, pomimo, iż podatnik sam jej nie użytkuje jest nadal kompletna i wykorzystywana do handlu gazem przez syna, któremu ma zamiar ją przekazać w formie darowizny, a która obecnie jest mu wynajmowana. Obdarowany przejąłby wszystkie umowy łączące darczyńcę w związku z posiadaniem tej stacji, a mianowicie: umowę dzierżawy gruntu, umowę na wywóz odpadów oraz pracownika zatrudnionego przy obsłudze obydwu stacji i budynku wraz z ewentualnymi zobowiązaniami wobec tych podmiotów ustalonymi na dzień poprzedzający dzień zbycia.
*   II stacja oraz budynek socjalno-biurowy znajdują się w C. przy (…), są posadowione na gruncie niebędącym środkiem trwałym firmy, ale należącym do Wnioskodawcy i jego małżonki. Budynek socjalno-biurowy jest częściowo oddany do użytku i jest wynajmowany firmie „C” na potrzeby działalności gospodarczej, częściowo mieści się w nim biuro Zainteresowanego, a także wraz z istniejącą tam stacją autogaz jest wynajmowany dla celów handlu gazem synowi, któremu zamierza podarować cały opisany obiekt łącznie z gruntem.

Obdarowany przejąłby łączące Wnioskodawcę umowy dotyczące tego obiektu, mianowicie: umowę wynajmu obiektu na rzecz podmiotu „C” wraz z ewentualnymi należnościami wynikającymi z tej umowy oraz wcześniej już wspomniane umowy na wywóz odpadów, dostawy wody i pracownika zatrudnionego przy obsłudze obiektów wraz z ewentualnymi zobowiązaniami wynikającymi z tych umów ustalone na dzień poprzedzający dzień zbycia.

Dodatkowo obdarowany przejąłby prawa i obowiązki wynikające z udzielonego pozwolenia na budowę obiektu przy (…), prawa do projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę, inne niewymienione wcześniej zobowiązania wynikające z działalności obydwu stacji, ewentualne opłaty za czynności dozoru technicznego, zobowiązania z tytułu należnego podatku od nieruchomości. Obdarowany przejąłby stacje z istniejącym tam wyposażeniem m.in. komputerami, meblami, gaśnicami, kamerą do monitoringu. Obdarowany musiałby również dokończyć budowę budynku handlowo usługowego, który ma zamiar wynajmować.

Następnie Zainteresowany w niedługiej przyszłości chciałby przekazać drugiemu synowi pozostałą resztę firmy wyodrębnioną jako zakład stolarski opisany w punkcie 1 powyżej wraz z pracownikami, mieszczący się w budynku będącym własnością jego i małżonki, nie wprowadzonym do ewidencji środków trwałych wraz ze środkami transportu, materiałami do produkcji, zawartymi umowami z dostawcami i odbiorcami oraz wszelkimi należnościami, zobowiązaniami firmy, oznaczeniem wyodrębnionej części przedsiębiorstwa, środkami na rachunku bankowym firmy. Dodatkowo Wnioskodawca przekazałby w formie darowizny synowi grunt oraz budynki na nim posadowione, w tym budynek zakładu stolarskiego, będące jego prywatną własnością.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy planowane przekazania w formie darowizny obydwu części firmy synom Wnioskodawcy będą stanowiły przekazania zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o podatku od towarów i usług i nie będą podlegały przepisom ustawy?

Zdaniem Wnioskodawcy, zamierzone przekazania stanowić będą zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT i nie będą podlegały przepisom ustawy o VAT, ponieważ:

*   istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych w tym zobowiązania, umowy, a obdarowany staje się następcą prawnym darczyńcy,
*   zespół jest organizacyjnie (odrębne miejsca prowadzenia działalności i realizowane zadania gospodarcze) oraz finansowo (możliwe jest wydzielenie przychodów, kosztów, a co za tym idzie należności i zobowiązań związanych z oddziałami) wydzielony w przedsiębiorstwie,
*   składniki są przeznaczone do realizacji odmiennych zadań gospodarczych: I oddział służy do produkcji wyrobów stolarskich, II oddział służy jako stacje autogaz oraz wynajem obiektów,
*   każdy z tych oddziałów może stanowić samodzielne przedsiębiorstwo.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Art. 2 pkt 6 ustawy stanowi, iż przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W myśl art. 6 pkt 1 ustawy, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Pojęcie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawa towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np.: sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie zawierają definicji „przedsiębiorstwa”, zatem dla potrzeb przepisów ustaw podatkowych należy posłużyć się definicją sformułowaną w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

Zgodnie z art. 551 Kodeksu cywilnego, przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

1.  oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
2.  własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
3.  prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
4.  wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
5.  koncesje, licencje i zezwolenia;
6.  patenty i inne prawa własności przemysłowej;
7.  majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
8.  tajemnice przedsiębiorstwa;
9.  księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zatem, składniki materialne i niematerialne wchodzące w skład przedsiębiorstwa powinny pozostawać ze sobą we wzajemnych relacjach w ten sposób, iż można mówić o nich jako o zespole, a nie zbiorze pewnych elementów. Istotne jest, aby w zbywanym przedsiębiorstwie zachowane zostały funkcjonalne związki pomiędzy poszczególnymi składnikami, tak żeby przekazana masa mogła posłużyć kontynuowaniu określonej działalności gospodarczej.

Ponadto, art. 552 Kodeksu cywilnego stanowi, iż czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

O tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.

Z opisu sprawy wynika, iż Wnioskodawca, będący osobą fizyczną, prowadzi działalność gospodarczą:

1.  zlokalizowaną w S. przy (…), w zakresie produkcji wyrobów stolarskich oraz usług stolarskich, od 1989 r.,
2.  zlokalizowaną w C., w zakresie wynajmu nieruchomości, od 2005 r.

Zainteresowany prowadzi obecnie jedną księgę przychodów i rozchodów, na podstawie której przyporządkowuje odpowiednie przychody i koszty do oddziału, poprzez adnotację w kolumnie „uwagi”. Rozmiar prowadzonej tam działalności nie wymaga prowadzenia odrębnej księgi przychodów w celu ustalenia rentowności czy stanu rozrachunków wynikających z dokonywanych przez oddział transakcji.

Posiada nadal stacje autogaz, które są kompletne, zdolne do użytku i obecnie wynajmuje je synowi, który prowadzi tam działalność w zakresie handlu gazem. Temu samemu synowi chciałby przekazać w formie darowizny oddział swojej firmy opisany w punkcie 2, w postaci dwóch stacji autogaz oraz budynku handlowo usługowego.

W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż przedmiotem transakcji nie będzie przedsiębiorstwo, lecz jego oddział.

Zgodnie z art. 2 pkt 27e ustawy, przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa rozumie się organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Podstawowym wymogiem jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań). Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych).

Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp. Przy czym, w doktrynie zwraca się uwagę, że organizacyjne wyodrębnienie powinno być dokonane na bazie statutu, regulaminu lub innego aktu o podobnym charakterze.

Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej. Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której poprzez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Ponadto wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalne niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie. Powyższe oznacza, że przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa można rozumieć wyłącznie tę część przedsiębiorstwa, która jest przede wszystkim wyodrębniona organizacyjnie, ale także posiada wewnętrzną samodzielność finansową.

Zatem, aby w rozumieniu przepisów podatkowych, określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.

Oznacza to, że zorganizowana część przedsiębiorstwa nie jest sumą poszczególnych składników, przy pomocy których będzie można prowadzić odrębny zakład, lecz zorganizowanym zespołem tych składników, przy czym punktem odniesienia jest tutaj rola, jaką składniki majątkowe odgrywają w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa (na ile stanowią w nim wyodrębnioną organizacyjnie i funkcjonalnie całość).

Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy więc do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są wszystkie następujące przesłanki:

*   istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań,
*   zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie,
*   składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych,
*   zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.

Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy należy stwierdzić, iż część przedsiębiorstwa Wnioskodawcy zlokalizowana w C. (wynajem nieruchomości), którą planuje przekazać w formie darowizny synowi, spełnia definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa, wynikającą z art. 2 pkt 27e ustawy. Zainteresowany prowadzi jedną księgę przychodów i rozchodów dla całego przedsiębiorstwa, jednakże na jej podstawie może przyporządkować odpowiednie przychody i koszty do oddziału, poprzez adnotację w kolumnie „uwagi”. Tym samym, przedmiotowa część przedsiębiorstwa spełnia wszystkie kryteria wymienione w tym przepisie.

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie dla planowanej darowizny znajdzie zastosowanie przepis art. 6 pkt 1 ustawy. Zatem, transakcja darowizny części przedsiębiorstwa Wnioskodawcy zlokalizowanej w C. (wynajem nieruchomości), nie będzie czynnością podlegającą przepisom ustawy.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W kwestii dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie przekazania części przedsiębiorstwa zlokalizowanego w S. (produkcja wyrobów stolarskich oraz usług stolarskich) – w dniu 9 września 2010 r. wydane zostało odrębne rozstrzygnięcie Nr ILPP2/443-909/10-4/MN.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ul. Piotrkowska 135, 90-434 Łódź po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.