Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.76.2022.1.MB
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-04-13
Teza: Liderowi będącemu podatnikiem VAT czynnym, przysługuje - na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy - prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez Konsorcjanta, ponieważ z treści wniosku wynika, że nabywane przez Lidera usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Jednocześnie należy zauważyć, że skoro świadczenie usług przez Konsorcjanta– jak wyżej wykazano – podlega opodatkowaniu, a przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej nie przewidują dla tych czynności zwolnienia od podatku, wobec tego w rozpatrywanej sprawie nie zajdzie zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy.
Słowa kluczowe: konsorcjum; odliczenia-prawo do odliczenia
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i świadczenie usług -Świadczenie usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku-Odliczenie podatku naliczonego
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86-ust. 1

**Interpretacja indywidualna**

**– stanowisko prawidłowe**

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

**Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej**

17 lutego 2022 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania wzajemnych świadczeń i rozliczeń pomiędzy uczestnikami konsorcjum oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

**Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem**

1) Zainteresowany będący stroną postępowania:

Spółka 1

2) Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

Spółka 2

**Opis stanu faktycznego**

Lider oraz Konsorcjant są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni. Lider oraz Konsorcjant posiadają w Polsce siedzibę działalności gospodarczej.

Lider oraz Konsorcjant zawarli umowę konsorcjum („Umowa”). Przedmiotem umowy jest wspólne wykonania przedsięwzięcia („Konsorcjum”) polegającego na dostarczaniu części zamiennych do samolotów („Projekt”) dla klienta (…) („Klient”).

Umowa (wraz z załącznikiem do niej) określa szczegółowe warunki współpracy pomiędzy Liderem i Konsorcjantem. Liderowi oraz Konsorcjantowi przydzielony został do realizacji odrębny zakres zadań w zakresie realizacji Projektu, przy czym nie wykluczono, że w toku realizacji Projektu podział ról i zadań może ulec zmianie.

Podział obowiązków

Lider zobowiązany jest:

1\. do koordynowania m.in.:

a) zawarcia, realizacji i rozliczenia umowy z Klientem;

b) relacji z dostawcami w celu zapewnienia wymaganego poziomu dostępności części zamiennych dla floty samolotów Klienta;

c) relacji z Klientem w celu wdrożenia procesu wsparcia logistycznego zapewniającego wymagany poziom dostępności samolotów;

d) działań skierowanych na weryfikację zadowolenia Klienta;

e) dokonywania oceny kluczowych wskaźników logistycznych wydajności floty samolotów Klienta;

f) innych czynności mających wpływ na realizację umowy z Klientem,

2\. reprezentowania Konsorcjum we wszystkich kwestiach związanych z zawarciem umowy z Klientem i wykonaniem Projektu, zarówno wobec Klienta oraz osób trzecich.

Konsorcjant obowiązany jest:

1\. do zapewnienia bieżącej obsługi realizowanej przez przedstawiciela Konsorcjanta, w tym realizacji zamówień na zakupy produktów i/lub usług wynikających z umowy z Klientem,

2\. do zapewnienia nadzoru nad usługami naprawczymi i remontowymi,

3\. do realizacji usług spedycyjnych (w tym ubezpieczenie spedycji) dla zamówionych towarów zgodnie z umową z Klientem;

4\. magazynowania zamówionych towarów do czasu ich dostawy do Klienta;

5\. udostępnienia infrastruktury na potrzeby procesu odbioru wojskowego zamówionych towarów,

6\. zapewnienia szkoleń, które nie są integralną częścią wsparcia użytkownika lub pomocy technicznej,

7\. dokonywania innych czynności niezbędnych dla realizacji umowy z Klientem, określonych przez Lidera.

Każda ze stron odpowiada za realizację własnych zadań, w pełni zwalniając drugą stronę z odpowiedzialności wynikającej z jej działań lub zaniechań.

W ramach współpracy:

‒ Konsorcjant dostarcza Liderowi kwartalne pisemne raporty zawierające informacje o zrealizowanych czynnościach,

‒ Lider sprawdza, nadzoruje i akceptuje wykonanie zadań przez Konsorcjanta,

‒ Lider ma prawo zmiany charakteru, zakresu lub czasu realizacji określonego zadania, po uprzednim uzgodnieniu z Konsorcjantem jego zdolności do wykonania czynności w zmodyfikowanym zakresie,

‒ Lider musi zostać poinformowany bez zbędnej zwłoki o wszelkich działaniach Konsorcjanta wykonanych bez jego uprzedniej zgody, a koniecznych dla realizacji zadań w ramach Projektu.

Podział kosztów

W ramach współpracy:

‒ z tytułu wykonania czynności w zakresie realizacji Projektu, Liderowi oraz Konsorcjantowi przysługuje prawo do wynagrodzenia,

‒ Lider wystawia Klientowi fakturę dokumentującą realizację usług będących przedmiotem świadczenia Konsorcjum,

‒ usługi będące przedmiotem świadczenia Konsorcjum będą podlegały opodatkowaniu VAT,

‒ Wynagrodzenie należne stronom Konsorcjum określane jest w następujący sposób - różnica między sumą środków otrzymanych od Klienta i sumą kosztów działalności Konsorcjum dzielona jest po równo między Lidera i Konsorcjanta, ponieważ strony uzgodniły, że wykonywane przez nie w ramach Konsorcjum prace mają równą wartość,

‒ wypłata wynagrodzenia na rzecz Konsorcjanta następuje na podstawie wystawionej przez Konsorcjanta, na rzecz Lidera faktury,

‒ niezależnie od kosztów działalności Konsorcjum, każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim własnym działaniem.

**Pytania**

1\. Czy czynności wykonywane przez Konsorcjanta na rzecz Lidera w ramach Umowy w celu realizacji Projektu stanowią odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT?

2\. Czy Lider ma prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu nabycia od Konsorcjanta usług, na podstawie faktur wystawionych przez Konsorcjanta?

**Stanowisko Zainteresowanych w sprawie**

1\. Czynności wykonywane przez Konsorcjanta na rzecz Lidera w ramach Umowy w celu realizacji Projektu stanowią odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT.

2\. Lider ma prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu nabycia od Konsorcjanta usług, na podstawie faktur wystawionych przez Konsorcjanta.

Państwa stanowisko w zakresie pytania pierwszego

Zgodnie z właściwymi regulacjami ustawy o VAT, przez odpłatną dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Jednocześnie, zasadniczo każde odpłatne świadczenie nie stanowiące odpłatnej dostawy towarów winno być klasyfikowane, jako odpłatne świadczenie usług. Jednocześnie, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego („NSA”) z 29 października 2015 r., I FSK 1352/14; wyrok NSA z 26 lipca 2019 r., I FSK 1889/15; wyrok TSUE z 3 marca 1994 r., C-16/93), dla uznania danego świadczenia za świadczenie usług, konieczne jest spełnienie następujących warunków:

‒ występuje stosunek zobowiązaniowy między usługodawcą i usługobiorcą, obejmujący świadczenia wzajemne,

‒ świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie),

‒ nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,

‒ wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługę wykonaną na rzecz usługobiorcy (istnieje bezpośredni związek pomiędzy usługą a wynagrodzeniem).

W ramach przedstawionego stanu faktycznego, Państwa zdaniem brak jest podstaw dla uznania, iż świadczenie Konsorcjanta na rzecz Lidera stanowić będzie dostawę towarów. Jednocześnie, Państwa zdaniem, spełnione zostały warunki dla uznania świadczenia Konsorcjanta za świadczenie usług, w szczególności z uwagi na fakt, iż:

‒ Konsorcjant wykonuje czynności w ramach określonego stosunku prawnego (Umowy),

‒ Konsorcjant jest obowiązany do świadczenia, a Lider do zapłaty wynagrodzenia,

‒ Lider jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia, mimo iż ostatecznym beneficjentem świadczenia jest Klient - stosunek zobowiązaniowy wykreowany Umową przewiduje działanie Konsorcjanta na zlecenie, zgodnie z wytycznymi i pod nadzorem Lidera; Lider posiada wobec Konsorcjanta uprawnienia typowe dla Usługobiorcy:

‒ Lider może zlecać wykonanie poszczególnych zadań;

‒ Lider może określać zakres czynności wykonywanych przez Konsorcjanta;

‒ Konsorcjant raportuje wykonanie zadań do Lidera;

‒ Lider sprawdza poprawność wykonania zadań przez Konsorcjanta;

‒ Lider akceptuje zadania wykonywane przez Konsorcjanta.

‒ zapłata wynagrodzenia przez Lidera pozostaje w związku ze świadczeniem ze strony Konsorcjanta - zapisy umowne określają zakres prac, z tytułu realizacji których Konsorcjantowi przysługuje wynagrodzenie.

Stanowisko zbieżne z prezentowanym przez Państwa przedstawiają również organy, w wydawanych przez siebie interpretacjach indywidualnych:

‒ interpretacja indywidualna z 3 września 2019 r., nr 0115-KDIT1-2.4012.386.2019.2.RS,

‒ interpretacja indywidualna z 30 marca 2020 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.895.2019.2.KO,

‒ interpretacja indywidualna z 10 grudnia 2020 r., nr 0114-KDIP4-2.4012.494.2020.2.WH,

‒ interpretacja indywidualna z 11 grudnia 2020 r., nr 0111-KDIB3-2.4012.734.2020.1.MGO,

‒ interpretacja indywidualna z 26 lutego 2021 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.2.2021.2.APR,

‒ interpretacja indywidualna z 7 kwietnia 2021 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.82.2021.1.RMA.

W tym zakresie należy wskazać, iż znane jest Państwu stanowisko organów, zgodnie z którym wzajemne rozliczenia konsorcjantów pozostają poza zakresem opodatkowania VAT, co popierane jest następującą argumentacją:

‒ członkowie konsorcjum nie są dla siebie nabywcami usług ani towarów. Zamiast tego wspólnie świadczą usługi na rzecz klienta konsorcjum,

‒ ocena podatkowa czynności podejmowanych w ramach konsorcjum nie powinna opierać się na indywidualnych działaniach uczestników konsorcjum, ale powinna uwzględniać charakter i cel konsorcjum, jakim jest wspólna realizacja działalności gospodarczej,

‒ podział przychodów i kosztów konsorcjum jest rozliczeniem wewnętrznym pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w świadczeniu usług na rzecz odbiorcy.

Jednak Państwa zdaniem stanowiska tego nie można przenosić na grunt niniejszej sprawy, z uwagi na fakt, iż:

‒ spełnione zostały przesłanki niezbędne dla uznania, iż mamy do czynienia ze świadczeniem usług. Ponadto jak wskazano powyżej, Konsorcjant występuje wobec Lidera w pozycji typowej dla usługodawcy, a Lider posiada wobec Konsorcjanta uprawnienia typowe dla Usługobiorcy,

‒ celem Konsorcjum jest wspólne świadczenie usług, Konsorcjant nie uzyskuje jednak wynagrodzenia z tytułu podziału zysków Konsorcjum ale z tytułu wynagrodzenia za wykonywane usługi (stanowisko, zgodnie z którym wynagrodzenie za świadczenie usług w ramach konsorcjum jest określane, jako udział w zysku konsorcjum jest również akceptowane w wydawanych interpretacjach indywidualnych - por. interpretacja indywidualna z 11 grudnia 2020 r. sygn. 0111-KDIB3-2.4012.734.2020.1.MGO; interpretacja indywidualna z 3 września 2019 r. Sygn. 0115-KDIT1 -2.4012.386.2019.2.RS),

‒ Konsorcjant ponosi własne koszty (nieuwzględnione w kalkulacji zysku Konsorcjum), co podkreśla charakter jego działalności jako usług świadczonych w ramach Konsorcjum. Konsorcjant zatem sam ponosi ryzyko gospodarcze, uczestnicząc w kosztach w sposób, który nie obciąża wynagrodzenia Konsorcjum. Jest to argument przemawiający za nadaniem czynnościom wykonywanym przez Konsorcjanta atrybutu samodzielnego świadczenia usługi.

W związku z powyższym, biorąc pod uwagę, iż zostały spełnione warunki dla uznania czynności wykonywanych przez Konsorcjanta za świadczenie usług oraz nie występują przesłanki negatywne przyjmowane, jako przeszkoda dla takiej klasyfikacji, Państwa zdaniem czynności wykonywane przez Konsorcjanta na rzecz Lidera służące realizacji przedmiotu Projektu stanowią czynności podlegające opodatkowaniu VAT.

Stanowisko w zakresie pytania drugiego

Zgodnie z właściwymi przepisami ustawy o VAT, prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabytych towarów lub usług przysługuje w zakresie, w jakim towary te lub usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Jak wykazano powyżej, czynności wykonywane przez Konsorcjanta na rzecz Lidera stanowią czynności opodatkowane VAT.

Jednocześnie, nabyte przez Lidera od Konsorcjanta usług będą wykorzystane w celu świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT (realizacji Projektu).

W związku z powyższym, Państwa zdaniem, w przedstawionym stanie faktycznym istnieje bezsporny i bezpośredni związek podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT otrzymywanych przez Lidera od Konsorcjanta, z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi na rzecz Klienta.

Jednocześnie, Państwa zdaniem nie wystąpią przesłanki negatywne określone w art. 88 ustawy o VAT, mogące stanowić podstawę do zakwestionowania prawa Lidera do odliczenia podatku naliczonego.

Świadczone przez Konsorcjanta usługi nie stanowią bowiem:

‒ usług noclegowych ani gastronomicznych,

‒ wydatków o których mowa w art. 29a ust. 7 pkt 3 ustawy o VAT.

Jednocześnie, faktura wystawiona przez Konsorcjanta nie może być uznana za fakturę:

‒ wystawioną przez podmiot nieistniejący,

‒ dokumentującą czynność niepodlegającą opodatkowaniu lub zwolnioną z podatku,

‒ dokumentującą czynność, która nie została dokonana,

‒ dokumentującą kwoty niezgodne z rzeczywistością,

‒ dokumentującą czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego,

‒ na której została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze.

Mając na uwadze powyższe, Państwa zdaniem, Lider ma prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu nabycia od Konsorcjanta usług, na podstawie faktur wystawionych przez Konsorcjanta.

**Ocena stanowiska**

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

**Uzasadnienie interpretacji indywidualnej**

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Towarami, stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

Są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Jak stanowi zaś art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.

Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Zatem, aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie przedmiotem rozstrzygania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council: „czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem”.

Należy też zwrócić uwagę na wyrok w sprawie C-16/93 Tolsma, gdzie Trybunał zauważył, że czynność: „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

‒ istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

‒ wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

‒ istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,

‒ odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

‒ istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Należy podkreślić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Jednocześnie, aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi być wykonana przez podatnika.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przedstawili Państwo informacje, z których wynika, że:

1) Lider oraz Konsorcjant są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni. Lider oraz Konsorcjant posiadają w Polsce siedzibę działalności gospodarczej.

2) Lider oraz Konsorcjant zawarli umowę konsorcjum. Przedmiotem umowy jest wspólne wykonanie przedsięwzięcia polegającego na dostarczaniu części zamiennych do samolotów dla klienta będącego podmiotem publicznym.

3) Umowa (wraz z załącznikiem do niej) określa szczegółowe warunki współpracy pomiędzy Liderem i Konsorcjantem. Liderowi oraz Konsorcjantowi przydzielony został do realizacji odrębny zakres zadań w zakresie realizacji Projektu, przy czym nie wykluczono, że w toku realizacji Projektu podział ról i zadań może ulec zmianie.

4) Każda ze stron odpowiada za realizację własnych zadań, w pełni zwalniając drugą stronę z odpowiedzialności wynikającej z jej działań lub zaniechań.

5) W ramach współpracy:

‒ Konsorcjant dostarcza Liderowi kwartalne pisemne raporty zawierające informacje o zrealizowanych czynnościach,

‒ Lider sprawdza, nadzoruje i akceptuje wykonanie zadań przez Konsorcjanta,

‒ Lider ma prawo zmiany charakteru, zakresu lub czasu realizacji określonego zadania, po uprzednim uzgodnieniu z Konsorcjantem jego zdolności do wykonania czynności w zmodyfikowanym zakresie,

‒ Lider musi zostać poinformowany bez zbędnej zwłoki o wszelkich działaniach Konsorcjanta wykonanych bez jego uprzedniej zgody, a koniecznych dla realizacji zadań w ramach Projektu.

‒ z tytułu wykonania czynności w zakresie realizacji Projektu, Liderowi oraz Konsorcjantowi przysługuje prawo do wynagrodzenia,

‒ Lider wystawia Klientowi fakturę dokumentującą realizację usług będących przedmiotem świadczenia Konsorcjum,

‒ usługi będące przedmiotem świadczenia Konsorcjum będą podlegały opodatkowaniu VAT,

‒ wynagrodzenie należne stronom Konsorcjum określane jest w następujący sposób - różnica między sumą środków otrzymanych od Klienta i sumą kosztów działalności Konsorcjum dzielona jest po równo między Lidera i Konsorcjanta, ponieważ strony uzgodniły, że wykonywane przez nie w ramach Konsorcjum prace mają równą wartość,

‒ wypłata wynagrodzenia na rzecz Konsorcjanta następuje na podstawie wystawionej przez Konsorcjanta, na rzecz Lidera faktury VAT,

‒ niezależnie od kosztów działalności Konsorcjum, każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim własnym działaniem.

Przy tak przedstawionym opisie sprawy Państwa wątpliwości dotyczą rozstrzygnięcia kwestii, czy wykonywanie przez Konsorcjanta na rzecz Lidera w ramach Umowy w celu realizacji projektu powinny być traktowane jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.

Należy zauważyć, że ani w prawie podatkowym, ani w prawie cywilnym nie występuje definicja pojęcia „konsorcjum”, jednakże przyjmuje się, że zawarcie umowy konsorcjum możliwe jest na podstawie art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740), w ramach tzw. swobody umów.

W konsekwencji, strony zawierające umowę konsorcjum mogą ją ukształtować w sposób dowolny, byleby jej treść lub cel nie sprzeciwiały się ustawie, zasadom współżycia społecznego oraz właściwości takiego stosunku. Konsorcjum nie jest podmiotem gospodarczym, nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, nie musi być rejestrowane, ani mieć odrębnej nazwy czy też siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są, co do zasady, niezależne w swoich dotychczasowych działaniach (czyli w działaniach niezwiązanych z konsorcjum), a w działaniach związanych z konsorcjum realizują wspólne przedsięwzięcie objęte porozumieniem. Zawierając umowę konsorcyjną podmioty mogą określić, kto będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz (może to być także osoba trzecia). Co do zasady, konsorcja nie mają też wspólnego majątku (chociaż mogą mieć wspólne konto rozliczeniowe), a wszelkie formy płatności regulowane są przez firmę lub osobę reprezentującą konsorcjum.

Przechodząc zatem na grunt prawa podatkowego należy zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Konsorcjum – w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego – nie może być zatem uznane za podatnika VAT. Oznacza to, że relacji zachodzących pomiędzy stronami umowy konsorcjum (podatnikami VAT), dla potrzeb podatku od towarów i usług, nie należy oceniać na zasadach wewnętrznych rozliczeń konsorcjum. Powyższego nie zmienia okoliczność, że w przypadku umów konsorcjum dopuszczalne jest zawarcie ustaleń, że rozliczenia gospodarcze i księgowe, w tym dotyczące podpisywania umów i wystawiania faktur za prace wykonane przez uczestników konsorcjum na rzecz podmiotów zamawiających te prace na podstawie zawartego z nimi kontraktu – będzie dokonywał wytypowany przez uczestników konsorcjum podmiot wiodący.

W rozpatrywanej sprawie, celem ustanowienia konsorcjum pomiędzy Liderem oraz Konsorcjantem jest wspólna realizacja przedsięwzięcia polegającego na dostarczaniu części zamiennych do samolotów dla klienta będącego podmiotem publicznym, jednakże podatnikiem podatku od towarów i usług nie jest konsorcjum, lecz każda ze stron, która działa w określonym zakresie jako samodzielny i niezależny podatnik.

Zatem przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum są odrębnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Powyższe oznacza, że działając w ramach konsorcjum, powinni oni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że to strony konsorcjum określają w umowie konsorcjum sposób rozliczeń między sobą, jak i zamawiającym (inwestorem), tj. sposób wystawiania faktur, należnego wynagrodzenia, terminów wykonania prac oraz kwestii odpowiedzialności za przydzielone im zadania z tytułu realizacji celu nałożonego na nich przez inwestora (zamawiającego) w ramach zlecenia/przetargu. W praktyce w umowie konsorcjum strony mogą wyznaczyć lidera Konsorcjum (który m.in. pełni funkcję reprezentacyjną oraz prowadzi rozliczenia z inwestorem), ale także mogą ustanowić, że każdy z nich jest, tzw. uczestnikiem konsorcjum i świadczy usługi bezpośrednio na rzecz inwestora.

Jak wynika z przedstawionego opisu sprawy Konsorcjant dostarcza Liderowi kwartalne pisemne raporty zawierające informacje o zrealizowanych czynnościach, a Lider sprawdza, nadzoruje i akceptuje wykonanie zadań przez Konsorcjanta oraz ma prawo zmiany charakteru i zakresu lub czasu realizacji określonego zadania, po uprzednim uzgodnieniu z Konsorcjantem jego zdolności do wykonania czynności w zmodyfikowanym zakresie. Co więcej Lider musi zostać poinformowany bez zbędnej zwłoki o wszelkich działaniach Konsorcjanta wykonanych bez jego uprzedniej zgody, a koniecznych dla realizacji zadań w ramach Projektu. Ponadto zgodnie z treścią umowy Lider wystawia Klientowi fakturę dokumentującą realizację usług będących przedmiotem świadczenia Konsorcjum. Natomiast wypłata wynagrodzenia na rzecz Konsorcjanta następuje na podstawie wystawionej przez Konsorcjanta, na rzecz Lidera faktury.

Zatem w opisanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której występują skonkretyzowane świadczenia w zamian za określone wynagrodzenie, gdzie ma miejsce określony zakres świadczeń i odpowiedzialności Lidera sprawdzającego i nadzorującego działania Konsorcjanta. Przyjęty przez strony sposób dokumentowania czynności wykonywanych przez poszczególnych uczestników w ramach konsorcjum wskazuje na istniejący łańcuch świadczeń – Konsorcjant obciąża Lidera wynagrodzeniem należnym mu za wykonany zakres prac, natomiast Lider obciąża Klienta wynagrodzeniem należnym za prace wykonane przez wszystkich uczestników konsorcjum (zarówno Lidera, jak i Konsorcjanta).

Analiza przedstawionego stanu faktycznego oraz przywołanych przepisów prawa prowadzi do stwierdzenia, że skoro - jak wynika z treści wniosku Konsorcjant na rzecz Lidera wykonuje określone w zawartej umowie czynności, za które otrzymuje ustalone wynagrodzenie, to należy uznać, że pomiędzy ww. podmiotami dochodzi do świadczenia usług. Zatem w tym przypadku ma miejsce świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, które z uwagi na odpłatny charakter podlega – zgodnie z art.5 ust. 1 pkt ww. ustawy – opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji, z uwagi na przedstawione okoliczności sprawy należy stwierdzić, że pomiędzy Liderem a Konsorcjantem występują czynności podlegające opodatkowaniu, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy - odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Państwa wątpliwości dotyczą także ustalenia, czy Lider ma prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu nabycia od Konsorcjanta usług, na podstawie faktur wystawionych przez Konsorcjanta.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 86 ust. 1 ustawy:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Jak stanowi ust. 2 pkt 1 lit. a) przywołanego artykułu:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Z powyższych regulacji prawnych wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.

Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W świetle powyższego, Liderowi będącemu podatnikiem VAT czynnym, przysługuje - na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy - prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez Konsorcjanta, ponieważ z treści wniosku wynika, że nabywane przez Lidera usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych polegających na dostawie na rzecz Klienta części zamiennych do samolotów. Jednocześnie należy zauważyć, że skoro świadczenie usług przez Konsorcjanta– jak wyżej wykazano – podlega opodatkowaniu, a przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej nie przewidują dla tych czynności zwolnienia od podatku, wobec tego w rozpatrywanej sprawie nie zajdzie zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy.

**Dodatkowe informacje**

**Informacja o zakresie rozstrzygnięcia**

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

**Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji**

‒ Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

‒ Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

**Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania**

Spółka 1 (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2022 r. poz. 329 (dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

‒ w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

‒ w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

**Podstawa prawna dla wydania interpretacji**

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).