Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBI/1/415-1055/11/BK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2012-01-10
Teza: w zakresie ustalenia źródła przychodów, do jakiego należy zaliczyć przychód z odszkodowania wypłaconego wynajmującemu przez Urząd Miasta w związku z niedostarczeniem lokali socjalnych osobom, co do których orzeczono nakaz eksmisji
Słowa kluczowe: odszkodowania; ugody
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112 poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działając w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 4 października 2011r. (data wpływu do tut. Biura 11 października 2011r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, w zakresie ustalenia źródła przychodów, do jakiego należy zaliczyć przychód z odszkodowania wypłaconego wynajmującemu przez Urząd Miasta w związku z niedostarczeniem lokali socjalnych osobom, co do których orzeczono nakaz eksmisji – **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 11 października 2011r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, w zakresie ustalenia źródła przychodów, do jakiego należy zaliczyć przychód z odszkodowania wypłaconego wynajmującemu przez Urząd Miasta w związku z niedostarczeniem lokali socjalnych osobom, co do których orzeczono nakaz eksmisji.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

W oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej Wnioskodawca od 2003r. prowadzi jednoosobowo działalność gospodarczą, polegającą na wynajmie własnych nieruchomości na własny rachunek. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą podatek dochodowy od osób fizycznych rozlicza na „zasadach ogólnych”. Zdarzenia gospodarcze ewidencjonuje w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Przychody z ww. wynajmu na własny rachunek stanowią ok. 96% całkowitego przychodu.

Wnioskodawca jest właścicielem m.in. lokali mieszkalnych z lokatorami, w stosunku do których Sąd orzekł o eksmisji z prawem do lokalu socjalnego. Do czasu dostarczenia lokalu socjalnego przez Gminę, zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (winno być art. 18 ust. 5 cyt. ustawy regulujący obecnie kwestię odszkodowań. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 września 2006r. sygn. P14/06 z dniem 19 września 2006r. art. 18 ust. 4 ww. ustawy utracił byt prawny) przysługuje Wnioskodawcy:

1.  w przypadku lokatorów, którzy płacą czynsz zatwierdzony przez Sąd oraz płacą za media – odszkodowanie od Gminy w wysokości różnicy pomiędzy czynszem, jaki mógłby uzyskać za dany lokal na wolnym rynku, a odszkodowaniem opłacanym przez lokatorów, oraz
2.  w przypadku lokatorów, którzy w ogóle nie płacą (ani czynszu, ani opłat za media) – pełne odszkodowanie tzn. odszkodowanie w wysokości czynszu wolnorynkowego (w wysokości ustalonej przez biegłego sądowego) oraz poniesionych przez Wnioskodawcę opłat za media zużyte przez lokatora.

W przypadku opisanym w pkt 1 powyżej, wypłata odszkodowań odbywa się miesięcznie na podstawie ugody zawartej z Gminą, natomiast w przypadku opisanym w pkt 2 powyżej, wypłata odszkodowań odbywa się na podstawie wezwania do zapłaty wystawionego przez Wnioskodawcę Gminie, w okresach półrocznych. Kwoty zamieszczone w wezwaniu są ustalane na podstawie wydawanych przez Administrację zaświadczeń o wysokości opłat wniesionych przez Wnioskodawcę na pokrycie kosztów mediów zużytych przez lokatora oraz czynszu miesięcznego ustalonego przez sąd na podstawie opinii biegłego sądowego.

Odszkodowania otrzymywane od Gminy Wnioskodawca ewidencjonował w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w dacie ich wpływu na konto bankowe, jako przychód z działalności gospodarczej. W związku z ww. odszkodowaniami otrzymanymi od Gminy w 2010r., Gmina sporządziła informację PIT-8C. W wyniku weryfikacji zeznania podatkowego Wnioskodawcy urząd skarbowy zakwestionował wykazanie ww. przychodu, jako przychodu z działalności gospodarczej. Zgodnie z interpretacją urzędu skarbowego Wnioskodawca skorygował zeznanie podatkowe i przychód uzyskany z Gminy ujął w tym zeznaniu, jako inne źródła przychodu. Takie rozliczenie zeznania podatkowego pozbawiło Wnioskodawcę, jego zdaniem, możliwości odliczenia straty z działalności gospodarczej za lata ubiegłe od spornego przychodu uzyskanego od Gminy i w konsekwencji wymusiło konieczność zapłacenia podatku dochodowego od przychodu, zamiast od dochodu.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Jak należy księgować w prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na wynajmie własnych lokali na własny rachunek, przychody uzyskane od Gminy w postaci odszkodowań za niedostarczenie lokali socjalnych dla lokatorów z wyrokiem eksmisyjnym?

Zdaniem Wnioskodawcy, przychód uzyskiwany od Gminy w postaci odszkodowań za niedostarczenie lokali socjalnych dla lokatorów z wyrokiem eksmisyjnym należy księgować, jako przychód z działalności gospodarczej, a nie jako przychód z innych źródeł. Jak uważa, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie nieruchomości na własny rachunek, to gdyby wynajmował przedmiotowe lokale na wolnym rynku, to wpłaty dokonywane przez lokatorów byłyby jego przychodami z działalności gospodarczej. Z punktu widzenia jego działalności gospodarczej odszkodowanie otrzymywane od gminy jest przychodem (dokładnie takim samym jaki uzyskałby od lokatorów, gdyby nie opisana wyżej sytuacja). W związku z powyższym według Wnioskodawcy, przychód ten należy księgować jako przychód z działalności gospodarczej, a nie jako przychód z innych źródeł.

Jak wskazuje Wnioskodawca, opisana sytuacja jest od niego niezależna i wynika tylko i wyłącznie z obecnego stanu prawnego i zaszłości historycznych. Jego zdaniem, interpretacja urzędu skarbowego powoduje, że nie może w przedmiotowej części przychodów, skorzystać z przysługującego mu prawa odliczenia kosztów prowadzenia działalności od przychodu, zgodnie z art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również straty z działalności gospodarczej za lata ubiegłe.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

W myśl art. 14 ust. 2 pkt 12 ww. ustawy, przychodem z działalności gospodarczej są również otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej.

Przy czym, zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 3a ww. ustawy, do przychodów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. e ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, m.in. z wyjątkiem odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Z powyższych przepisów wynika, iż, co do zasady, otrzymane odszkodowania związane z prowadzoną przez podatnika pozarolniczą działalnością gospodarczą, bądź dotyczące składników majątku wykorzystywanego przez niego w prowadzonej działalności gospodarczej stanowią przychód z tej działalności, który nie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. W konsekwencji, jako część przychodu uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej, podlegają one opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wyjątek stanowią środki, otrzymane tytułem zwrotu innych wydatków niezliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

Decydujące znaczenie dla uznania odszkodowania otrzymanego przez podatnika za przychód z prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej ma zatem ocena, czy odszkodowanie to związane jest z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą oraz dotyczy składników majątku wykorzystywanych w tej działalności.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika m.in., iż od 2003r. Wnioskodawca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie najmu nieruchomości na własny rachunek. Wnioskodawca jest właścicielem m.in. lokali mieszkalnych z lokatorami, w stosunku do których Sąd orzekł o eksmisji z prawem do lokalu socjalnego. Do czasu dostarczenia lokalu socjalnego przez Gminę, zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów przysługuje Wnioskodawcy:

1.  w przypadku lokatorów, którzy płacą czynsz zatwierdzony przez Sąd oraz płacą za media – odszkodowanie od Gminy w wysokości różnicy pomiędzy czynszem, jaki mógłby uzyskać za dany lokal na wolnym rynku, a odszkodowaniem opłacanym przez lokatorów, oraz
2.  w przypadku lokatorów, którzy w ogóle nie płacą (ani czynszu, ani opłat za media) – pełne odszkodowanie tzn. odszkodowanie w wysokości czynszu wolnorynkowego (w wysokości ustalonej przez biegłego sądowego) oraz poniesionych przez Wnioskodawcę opłat za media zużyte przez lokatora.

W przypadku opisanym w pkt 1 powyżej, wypłata odszkodowań odbywa się miesięcznie na podstawie ugody zawartej z Gminą, natomiast w przypadku opisanym w pkt 2 powyżej, wypłata odszkodowań odbywa się na podstawie wezwania do zapłaty wystawionego przez Wnioskodawcę Gminie, w okresach półrocznych. Kwoty zamieszczone w wezwaniu są ustalane na podstawie wydawanych przez Administrację zaświadczeń o wysokości opłat wniesionych przez Wnioskodawcę na pokrycie kosztów mediów zużytych przez lokatora oraz czynszu miesięcznego ustalonego przez sąd na podstawie opinii biegłego sądowego.

Odszkodowania otrzymywane od Gminy Wnioskodawca ewidencjonował w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w dacie wpływu na konto bankowe, jako przychód z działalności gospodarczej. W związku z ww. odszkodowaniami otrzymanymi od Gminy w 2010r., Gmina sporządziła informację PIT-8C. W wyniku weryfikacji zeznania podatkowego Wnioskodawcy urząd skarbowy zakwestionował wykazanie ww. przychodu, jako przychodu z działalności gospodarczej. Zgodnie z interpretacją urzędu skarbowego Wnioskodawca skorygował zeznanie podatkowe i przychód uzyskany z Gminy ujął w tym zeznaniu, jako inne źródła przychodu.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie. W myśl art. 18 ust. 2 ww. ustawy, z zastrzeżeniem ust. 3, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania uzupełniającego.

Zgodnie z art. 18 ust. 4 ww. ustawy - w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2006r. - jeżeli gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy w wysokości odpowiadającej różnicy między odszkodowaniem określonym w ust. 2 a odszkodowaniem, do płacenia którego jest obowiązany były lokator, jeżeli osoba ta nadal zamieszkuje w lokalu właściciela. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 września 2006r. sygn. P14/06 z dniem 19 września 2006r. art. 18 ust. 4 powyższy przepis utracił byt prawny.

Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 5 ustawy ww. ustawy, jeżeli gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy, na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

Z przepisu art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, iż za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa (art. 417 § 2 Kodeksu cywilnego). Przy czym, zauważyć należy, iż w świetle art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego, uszczerbek dotykający poszkodowanego może wystąpić w dwóch postaciach:

*   straty, którą poszkodowany poniósł, oraz
*   korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Strata wyraża się w rzeczywistej zmianie stanu majątkowego poszkodowanego i polega albo na zmniejszeniu się jego aktywów, albo na zwiększeniu się pasywów. Utrata korzyści polega natomiast na niepowiększeniu się czynnych pozycji majątku poszkodowanego, które pojawiłyby się w tym majątku, gdyby nie zdarzenie wyrządzające szkodę.

Jak wynika z wniosku, odszkodowania, jakie otrzymał Wnioskodawca wypłacone zostały przez Urząd Miasta, jako zadośćuczynienie za szkody związane z niedostarczeniem lokali socjalnych osobom uprawnionym i były następstwem prowadzonego w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej najmu lokali mieszkalnych, będących tym samym składnikami majątku Wnioskodawcy związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tym samym odszkodowania te, jako związane z działalnością gospodarczą (dotyczące stricte składników majątku Wnioskodawcy związanych z prowadzącą działalnością gospodarczą) winny zostać zaliczone przez Wnioskodawcę do przychodów ze źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i opodatkowane, według zasad właściwych dla tego źródła przychodów.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.