Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP1-1.4012.118.2025.1.MM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-17
Teza: Uznanie, że otrzymane odszkodowanie z tytułu ograniczenia
sposobu korzystania z nieruchomości podlega opodatkowaniu
podatkiem VAT oraz obowiązek wystawienia faktury z tytułu
otrzymanej należności.
Słowa kluczowe: czynności-czynności podlegające opodatkowaniu
faktura-wystawienie faktury
odszkodowania
świadczenie-świadczenie usług
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I. Przepisy
ogólne-Definicje
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
podlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Dostawa towarów
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Działalność gospodarcza
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Obowiązek
wystawienia faktury
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Termin wystawienia
faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-
art. 2-pkt 22
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-
art. 2-pkt 31
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 2
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106b-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106i-ust. 1
1

[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106i-ust. 2

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 lutego 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy uznania, że otrzymane odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania
    z nieruchomości w związku z budową (...) nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT oraz
    braku obowiązku wystawienia faktury z tytułu otrzymanej należności.

    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    1. Status VAT Wnioskodawcy
    Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
    Głównym przedmiotem działalności Spółki jest działalność rolnicza, w tym dzierżawa
    gruntów rolnych.
    2. Inwestycja pn.: „(...)” prowadzona w oparciu o ustawę (...).
    Na mocy decyzji Nr (...) Wojewody (...) z dnia (...) r., znak: (...) ustalającej przebieg inwestycji
    pn.: „(...)”, na gruntach rolnych będących własnością Wnioskodawcy została zrealizowana
    inwestycja dot. budowy ww. (...).
    Inwestycja była prowadzona w oparciu o ustawę (...) (dalej: ustawa).
    W decyzji, Wojewoda, powołując się na ustawę (...), ograniczył sposób korzystania z
    nieruchomości będącej własnością Wnioskodawcy poprzez (...).
    Wykonawcą robót był A S.A.
    3. Decyzja odszkodowawcza
    W związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie (...) Wnioskodawca poniósł
    szkody, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
    nieruchomościami w postaci ograniczenia korzystania z nieruchomości i szkód powstałych
    na nieruchomości. Po zakończeniu inwestycji został sporządzony operat szacunkowy, w
    których biegły określił rodzaj i wartość szkód podlegających rekompensacie.
    Następnie Spółka otrzymała decyzję Wojewody (...), która została wydana na podstawie (...)
    i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
    Wojewoda w ww. decyzji orzekł o ustaleniu wysokości odszkodowania na rzecz Spółki z
    tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości będącej własnością Spółki.
    Wojewoda wskazał, że w myśl z art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce
    organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości
    do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów,
    przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do
    stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty,
    stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust 4. Zgodnie z art 128 ust 4 u.g.n.,
    odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których
    mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych
    szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie
    powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
    W dalszej kolejności Wojewoda powołał przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju i
    Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r.
    poz. 1832), dalej: „rozporządzenie”.
    Zgodnie z § 75 ust. 1 rozporządzenia, przy określaniu wartości poniesionych szkód
    powstałych wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 ustawy, uwzględnia
    się w szczególności:
    1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o
      wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie
      nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia
      działań podjętych na podstawie tej decyzji;
    2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań
      podjętych na podstawie tej decyzji.
    Wartość poniesionych szkód określa się po wystąpieniu szkody (§ 75 ust. 2).

    W myśl § 75 ust. 3 rozporządzenia, przez stan zagospodarowania nieruchomości rozumie
    się sposób i intensywność wykorzystywania terenu, a także sposób wykorzystywania
    obiektów budowlanych oraz cechy tych obiektów, w szczególności wymiary, kubaturę,
    formę architektoniczną i usytuowanie na gruncie.
    Ponadto, zgodnie z § 52 ww. rozporządzenia, przy określaniu zmniejszenia wartości
    nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się w szczególności:
    1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości;
    2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości;
    3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości;
    4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania
      czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii, a także remontów i
      demontażu, ciągów, przewodów i urządzeń wymienionych w art. 124 ust. 1 ustawy.
    W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. oraz art. 156 ust. 1 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania
    następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu
    szacunkowego. Wojewoda powołał takiego rzeczoznawcę.
    Zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki
    szacowania dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel
    wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień
    wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz
    dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
    Rzeczoznawca majątkowy dokonał oszacowania wartości szkód powstałych na skutek
    trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w strefie trwałego
    ograniczenia praw własności. Do ustalenia ich wartości biegły przyjął nieruchomości
    porównawcze z rynku nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod tereny rolnicze.
                2Wartość rynkowa 1 m gruntu, skorygowana o cechy przedmiotowej nieruchomości,
    została oszacowana na kwotę (...) zł, która stanowiła podstawę do określenia wartości
    szkody z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości oraz
    posadowienia (...) elementów infrastruktury technicznej.
    Na nieruchomości wystąpiły tymczasowe szkody z tytułu zniszczonych lub utraconych
    upraw, obniżenia plonowania, rekultywacji biologicznej gruntu oraz z tytułu obowiązku
    zapłaty podatku rolnego i braku dopłat z programów unijnych.
    Biegły wywiódł, że na części działki stanowiącej (...) stwierdzono istnienie szkody z tytułu
    zniszczonych upraw pszenicy ozimej i rzepaku ozimego w 2022 r. oraz brak możliwości
    uprawy grochu w 2023 r.
    Wysokość szkody z tytułu zniszczonych lub utraconych upraw na gruntach rolnych winna
    odpowiadać wartości przewidywanych plonów, możliwych do uzyskania z prowadzonej
    uprawy według cen w obrocie rynkowym, po odliczeniu wartości kosztów bezpośrednich,
    poniesionych na uzyskanie. Biegły oszacował w związku z tym szkodę tymczasową z tytułu
    utraconych upraw.
    Następnie biegły oszacował wartość szkody rolniczej z tytułu rekultywacji biologicznej
    gruntu oraz szkody z tytułu obniżenia plonowania, które występuje w związku z
    naruszeniem struktury gleby w pasie montażowym oraz strefie kontrolowanej. Biegły
    oszacował wartość szkody z tytułu obowiązku zapłaty podatku rolnego za rok podatkowy
    oraz wartość szkody tymczasowej związanej z produkcją rolniczą, tj. szkody związanej z
    utraconymi pożytkami z nieruchomości, obejmującymi płatności bezpośrednie.
    4. Wypłata odszkodowania

    Na rzecz Wnioskodawcy zostało wypłacone odszkodowanie przez A S.A. Wnioskodawca, z
    ostrożności, po otrzymaniu płatności udokumentował to fakturą VAT. Jednocześnie
    Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy jest to prawidłowy sposób postępowania.
    Pytania
    1. Czy otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu
      korzystania z nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy w związku z „(...)”
      podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
    2. Czy Wnioskodawca ma obowiązek wystawienia faktury VAT?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1
    Kwota wypłacona Wnioskodawcy z tytułu ograniczenia korzystania z nieruchomości
    stanowi odszkodowanie, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Świadczenie to nie jest bowiem wynagrodzeniem
    z tytułu wykonania przez Wnioskodawcę odpłatnej usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt
    2 i 3 ustawy o VAT w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy.
    Uzasadnienie Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na
    terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1
    pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w
    art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej
    lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
    1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej;
    2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
    3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Zdaniem Wnioskodawcy, żadna z czynności wymienionych w powyższych przepisach nie
    odpowiada okoliczności faktycznej wskazanej we wniosku.
    Z treści ww. przepisów wynika, że przez świadczenie usług należy rozumieć każde
    zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno
    działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też
    tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Dodatkowo, świadczenie usług co do
    zasady podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy jest wykonywane odpłatnie.
    W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie będącej przedmiotem wniosku, nie
    zachodzi sytuacja wskazana w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Nie dochodzi bowiem do
    świadczenia usługi rozumianej jako zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania
    czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji.
    Do świadczenia usług konieczne jest występowanie stosunku zobowiązaniowego, na
    podstawie którego jedna ze stron zobligowana jest spełnić umówione świadczenia, druga
    zaś zobowiązana jest za to świadczenie zapłacić wynagrodzenie. Otrzymane
    wynagrodzenie powinno być rezultatem wykonania świadczenia. Taka sytuacja nie miała

    jednak miejsca w przypadku Wnioskodawcy. Po pierwsze, nie wystąpił stosunek
    zobowiązaniowy. Po drugie, otrzymane odszkodowanie nie stanowiło wynagrodzenia za
    usługę.
    Inwestycja w zakresie budowy (...) na terenie województwa (...) była od momentu
    planowania do jej zakończenia prowadzona w oparciu o ustawę (...).
    Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy (...) określa ona zasady przygotowania, realizacji i
    finansowania inwestycji w zakresie (...).
    (...)
    Dodatkowo, właściciel gruntu nie ma żadnego wpływu na to, w jaki sposób jego grunt
    zostanie potraktowany do celów realizacji inwestycji. Nie ma również żadnych możliwości
    skutecznej obrony przed działaniami organów wynikającymi z ustawy (...). Decyzje
    organów są bowiem natychmiast wykonalne, a odmowa wydania nieruchomości przez
    właściciela stanowi podstawę do wszczęcia przez właściwy organ (m.in. Wojewodę)
    egzekucji administracyjnej wydania nieruchomości.
    Oznacza to, że zarówno przepisy ustawy (...), jak również cała procedura związana z
    zajęciem nieruchomości pod inwestycję wskazuje na fakt, iż odbywa się to arbitralnie, na
    podstawie jednostronnych aktów władczych administracji państwowej, gdzie właściciel
    nieruchomości nie ma żadnego wpływu na cały proces, a każdy sprzeciw właściciela
    polegający np. na odmowie wydania nieruchomości, będzie egzekwowany w drodze
    egzekucji administracyjnej.
    Można więc stwierdzić, że cały proces realizacji inwestycji odbywał się bez zgody
    Wnioskodawcy. Mógł on się jedynie biernie poddać wszelkim czynnościom będącym
    następstwem nie stosunku zobowiązaniowego a jednostronnych aktów administracyjnych.
    A zatem, to bierne zachowanie Wnioskodawcy nie wypełnia dyspozycji art. 8 ust. 1 pkt 2
    ustawy o VAT i nie może zostać uznane za usługę. A zatem, jeżeli świadczenie usług nie ma
    charakteru dobrowolnego, to w dalszej kolejności należy przejść do analizy art. 8 ust. 1 pkt
    3 ustawy o VAT.
    Zgodnie z tym przepisem, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1,
    rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki
    organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w
    rozumieniu art. 7, w tym również świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy
    publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy
    prawa.
    W art. 8 ust. 1 ustawy o VAT nie zostały wymienione odszkodowania, stąd - co do zasady -
    nie stanowią one świadczenia usług w rozumieniu tego przepisu i nie podlegają
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W ślad za wyrokiem NSA z 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I FSK 1612/20 należy wskazać, że
    istotą odszkodowania, które służy wyrównaniu uszczerbku w majątku w związku z np.
    działaniem kontrahenta jest brak możliwości zidentyfikowania wzajemnego świadczenia
    ze strony podatnika. O tym, czy otrzymana kwota stanowi rzeczywiście odszkodowanie nie
    przesądza taki sposób określenia świadczenia przez strony, lecz konieczna jest ocena
    całokształtu okoliczności, które stały się podstawą do otrzymania przedmiotowego
    świadczenia wspierana treścią stosunku prawnego pomiędzy stronami.
    W sprawie będącej przedmiotem wniosku wypłacone Wnioskodawcy odszkodowanie jest
    ustawowo gwarantowanym odszkodowaniem za szkody powstałe w związku z realizacją
    inwestycji w zakresie budowy (...).
    Źródłem tego świadczenia jest art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o
    gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. oraz art. 156 ust. 1 u.g.n.,
    ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy
    majątkowego w formie operatu szacunkowego. Natomiast szczegółowe uregulowania

    dotyczące wyceny nieruchomości zawierają przepisy wykonawcze wydane na podstawie
    art. 159 u.g.n. - t. j. rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023
    r. w sprawie wyceny nieruchomości.
    W sprawie będącej przedmiotem wniosku, stwierdzenie rodzaju uszczerbków w ramach
    ustalenia szkody oraz ustalenie jej wysokości nastąpiło na podstawie opinii biegłego
    rzeczoznawcy majątkowego, w której została określona wysokość odszkodowania z tytułu
    zarówno ograniczenia korzystania z tej nieruchomości, jak i szkód powstałych w okresie
    budowy (...).
    Następnie Wnioskodawca otrzymał decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskutek realizacji inwestycji
    polegającej na budowie (...). Decyzja wydana została na podstawie ustawy (...), ustawy o
    gospodarce nieruchomościami, a wysokość odszkodowania ustalono na podstawie opinii
    rzeczoznawcy majątkowego.
    Odszkodowanie zostało przyznane za szkody prawne (powstałe wskutek trwałego
    ograniczenia sposobu korzystania z ww. nieruchomości), a także szkody fizyczne
    (tymczasowe, powstałe wskutek wykonanych robót budowlanych).
    Jak wskazano w stanie faktycznych biegły w operacie szacunkowym określił łączną wartość
    szkód z tytułu zniszczonych lub utraconych upraw, obniżenia plonowania, rekultywacji
    biologicznej gruntu oraz z tytułu obowiązku zapłaty podatku rolnego i braku dopłat z
    programów unijnych.
    W związku z tym, nie powinno budzić wątpliwości, że wypłacona Wnioskodawcy kwota
    miała rekompensować doznane uszczerbki majątkowe, a zatem pełniła funkcję
    kompensacyjną, charakterystyczną dla świadczenia odszkodowawczego.
    Zatem skoro otrzymana kwota wypłacona Wnioskodawcy z tytułu ograniczenia
    korzystania z tej nieruchomości oraz powstałych szkód (co wynika z operatu szacunkowe i
    treści decyzji) stanowi odszkodowanie, to nie podlega ono opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Świadczenie to nie jest bowiem
    wynagrodzeniem z tytułu wykonania przez Wnioskodawcę odpłatnej usługi, o której mowa
    w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o VAT w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy.
    Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2
    Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku otrzymania odszkodowania nie ma on obowiązku
    udokumentowanie tego fakturą VAT.
    Uzasadnienie Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2
    Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
    dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa
    w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku
    od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
    niebędącej podatnikiem. Z uwagi na fakt, że w sprawie będącej przedmiotem wniosku nie
    dochodzi w ogóle do odpłatnego świadczenia usług a otrzymane odszkodowanie nie
    stanowi wynagrodzenia za usługę, Wnioskodawca nie ma obowiązku wystawienia faktury
    VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...) podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest
    wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z
    treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na
    rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako
    „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania,
    przekazania czegoś.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej
    osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie,
    znoszenie określonych stanów rzeczy). Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie
    świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania
    towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów. Przy ocenie charakteru
    świadczenia, jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde
    świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem,
    to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo
    dostawę towarów.
    Ponadto, z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa
    towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są
    wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek
    prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi
    powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów
    lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego
    dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy
    usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia
    wzajemnego). W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas,
    gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym
    świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za
    wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do
    wymiany świadczeń wzajemnych.
    Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług w
    rozumieniu art. 5 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub
    świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a
    dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.

    Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od
    towarów i usług.
    Na mocy decyzji Wojewody ustalającej przebieg inwestycji pn.: „(...)” na gruntach rolnych
    będących Państwa własnością została zrealizowana inwestycja dotycząca budowy ww. (...).
    W związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie (...) ponieśli Państwo szkody, o
    których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w postaci
    ograniczenia korzystania z nieruchomości i szkód powstałych na nieruchomości. Po
    zakończeniu inwestycji został sporządzony operat szacunkowy, w którym biegły określił
    rodzaj i wartość szkód podlegających rekompensacie.
    Następnie otrzymali Państwo decyzję Wojewody, wydaną na podstawie ustawy (...) oraz
    art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ww. decyzji
    Wojewoda orzekł o ustaleniu wysokości odszkodowania na rzecz Państwa za szkody
    powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości będącej własnością
    Spółki.
    Rzeczoznawca majątkowy dokonał oszacowania wartości szkód powstałych na skutek
    trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w strefie trwałego
    ograniczenia praw własności. Do ustalenia ich wartości biegły przyjął nieruchomości
    porównawcze z rynku nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod tereny rolnicze.
    Odszkodowanie zostało wypłacone na rzecz Państwa Spółki przez A S.A.
    Państwa wątpliwości dotyczą w pierwszej kolejności ustalenia, czy odszkodowanie z tytułu
    ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej Państwa własność w
    związku z „(...)”, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wyjaśnić należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania.
    W tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks
    cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
    Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową,
    która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli
    wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 kodeksu cywilnego).
    Zgodnie z treścią art. 471 kodeksu cywilnego:

      Dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda
    polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, przy
    czym musi zaistnieć adekwatny związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
    Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę.
    W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w
    zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z
    żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze
    zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania
    się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
    Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z
    czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie
    mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie
    podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Zatem ustalanie statusu wypłacanej
    rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać
    w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
    Przenosząc powołane przepisy na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że należność
    nazywana przez Państwa odszkodowaniem, wypłacona z tytułu ograniczenia w sposobie
    korzystania z nieruchomości w związku z „(...)”, nie posiada cech odszkodowania za
    poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z
    nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy,
    czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną.
    Otrzymane od przedsiębiorstwa (...) odszkodowanie stanowi w rzeczywistości
    wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i
    bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości. Niezależnie od
    użytej nazwy otrzymane odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za
    świadczoną usługę.
    Zatem wykonując usługi z nakazu organu władzy publicznej – Wojewody – tj. pozwalając
    przedsiębiorstwu (...) na korzystanie z gruntu (tolerując taką sytuację), jako podatnik
    zdefiniowany w art. 15 ust. 1 ustawy w ramach działalności, o której mowa w art. 15 ust. 2
    ustawy, świadczą Państwo usługi, które ze względu na ich odpłatny charakter podlegają
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług w myśl
    art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.
    Podsumowując stwierdzam, że otrzymana przez Państwa należność tytułem
    „odszkodowania” za ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej
    Państwa własność w związku z „(...)” podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług.
    Stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznaję więc za nieprawidłowe.
    Państwa wątpliwości dotyczą również obowiązku wystawienia faktury z tytułu
    otrzymanych należności za ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości
    stanowiącej Państwa własność w związku z „(...)”.
    Zasady dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu regulują przepisy art.
    106a-106q ustawy.
    Na podstawie art. 106b ust. 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

      1. sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art.
        106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku,
        podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz
        osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
      2. wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik
        korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
      3. wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany
        w pkt 1;
      4. otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o
        których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
      a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt
        4,
      c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a
        ust. 1b.
    Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Jak stanowi art. 2 pkt 31 ustawy:
      Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o fakturze – rozumie się przez to dokument
      w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane
      ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie.
    Zgodnie z art. 106i ust. 1 ustawy:
      Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w
      którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-9.
    W myśl art. 106i ust. 2 ustawy:
      Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość
      lub część zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, fakturę wystawia się nie
      później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano
      całość lub część zapłaty od nabywcy.
    Z uwagi na fakt, że jak wyżej wskazałem, w przedmiotowej sprawie otrzymana należność
    za ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej Państwa własność w
    związku z „(...)” nie spełnia funkcji odszkodowawczej, lecz stanowi wynagrodzenie za
    konkretne świadczenie, które mieści się w katalogu czynności podlegających
    opodatkowaniu wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy jako odpłatne świadczenie usług, o
    którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, są Państwo zobowiązani do wystawienia faktury
    dokumentującej świadczoną usługę.
    W związku z powyższym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 również uznaję za
    nieprawidłowe.
    Odnosząc się do powołanego przez Państwa orzeczenia Naczelnego Sądu
    Administracyjnego z 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I FSK 1612/20 należy wskazać, że dotyczy
    on konkretnej sprawy podatnika osądzonej w określonym stanie faktycznym i w tej
    sprawach rozstrzygnięcie w nim zawarte jest wiążące. Natomiast organy podatkowe
    mimo, że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi
    rozstrzygnięciami sądów, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost, z tego powodu,
    że nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe
    tylko wtedy, gdy stan faktyczny będący przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze
    stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku
    opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do
        interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.