Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 2461-1-1.4510.308.2016.1.BK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2016-12-22
Teza: w zakresie możliwości zaliczenia w ciężar kosztów podatkowych wydatków z tytułu wypłaty na rzecz byłego pacjenta zasądzonego wyrokiem sądowym zadośćuczynienia, odszkodowania, kompensaty pieniężnej, skapitalizowanej renty, comiesięcznie wypłacanej renty oraz odsetek od zasądzonych kwot
Słowa kluczowe: koszt-koszty uzyskania przychodów; odsetki; renta; szpital; wyrok
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) oraz § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. z 2015 r., poz. 643), Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Rozwoju i Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 19 września 2016 r. (data wpływu do tut. Biura 23 września 2016 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie możliwości zaliczenia w ciężar kosztów podatkowych wydatków z tytułu wypłaty na rzecz byłego pacjenta zasądzonego wyrokiem sądowym zadośćuczynienia, odszkodowania, kompensaty pieniężnej, skapitalizowanej renty, comiesięcznie wypłacanej renty oraz odsetek od zasądzonych kwot - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 23 września 2016 r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie możliwości zaliczenia w ciężar kosztów podatkowych wydatków z tytułu wypłaty na rzecz byłego pacjenta zasądzonego wyrokiem sądowym zadośćuczynienia, odszkodowania, kompensaty pieniężnej, skapitalizowanej renty, comiesięcznie wypłacanej renty oraz odsetek od zasądzonych kwot.

We wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Szpital Powiatowy funkcjonuje jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, którego podmiotem tworzącym jest Starostwo Powiatowe. Prowadzi działalność w zakresie świadczeń zdrowotnych. Podstawowym celem statutowym Szpitala jest udzielanie świadczeń zdrowotnych służących zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia. Usługi świadczone w placówce są bezpłatne w ramach kontraktu z NFZ. Szpital posiada umowy z NFZ na świadczenie usług medycznych. Podstawowym celem statutowym Szpitala jest ochrona zdrowia, więc na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych Szpital korzysta ze zwolnienia przedmiotowego w części przeznaczonej na cele statutowe.

Wyrokiem Sądu Okręgowego Szpital został zobowiązany do wypłaty na rzecz pacjenta zadośćuczynienia, odszkodowania, kompensaty pieniężnej, skapitalizowanej renty, renty wypłacanej comiesięcznie oraz zapłaty odsetek od zasądzonych kwot.

Szpital odwołał się od wyroku do Sądu Apelacyjnego, jednak Sąd oddalił apelację.

Szpital ze środków własnych wypłacił zasądzone wyrokiem sumy pieniężne.

Szpital wyłączył z kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych wartość świadczeń określonych w wyroku na podstawie art. 16 ust. 1 i jednocześnie odprowadzi od zasądzonych wyrokiem sum pieniężnych podatek dochodowy od osób prawnych.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy poniesione przez Szpital na podstawie wyroku Sądu Okręgowego i podtrzymane przez Sąd Apelacyjny koszty zadośćuczynienia, odszkodowania, kompensaty pieniężnej, skapitalizowanej renty, zasądzonych odsetek oraz comiesięcznie wypłacanej renty można uznać za koszty uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych i nie płacić podatku dochodowego?

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 15 ust. 1 kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy.

Art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie obejmuje tych wydatków w katalogu wyłączeń, z czego wynika, iż skoro inne niż wymienione w ww. artykule wydatki nie zostały wyłączone z kosztów podatkowych to mogą stanowić koszty uzyskania przychodu na gruncie art. 15 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Koszty zadośćuczynienia, odszkodowania, skapitalizowanej renty, kompensaty pieniężnej, odsetek od tych kwot oraz comiesięcznej renty stanowią koszt uzyskania przychodów, gdyż są ściśle związane z prowadzoną działalnością statutową, którą jest udzielanie świadczeń zdrowotnych stanowiących podstawę uzyskania środków finansowych na działalność.

Szpital bierze na siebie ryzyko ponoszenia tego rodzaju kosztów w celu uzyskania przychodów.

Zdaniem Szpitala, kwoty zasądzonych wyrokiem sum pieniężnych powinny zostać zatem zakwalifikowane jako wydatki związane z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjenta, co w konsekwencji stanowi, że są to wydatki związane z funkcjonowaniem Szpitala poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm., dalej: „updop”), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy.

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania przychodów podatkowych, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania.

Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy. W oparciu o kryterium stopnia tego powiązania ustawodawca wyróżnia koszty podatkowe bezpośrednio związane z przychodami i inne niż bezpośrednio z nimi związane, których nie można wprost przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako zmierzające do ich osiągnięcia (tzw. koszty pośrednie).

W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

*   został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,
*   jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona, pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
*   poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, został właściwie udokumentowany,
*   nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu wydatków enumeratywnie wymienionych w przywołanym art. 16 ust. 1 updop, stanowić mogą koszty uzyskania przychodu, o ile pozostają w związku przyczynowo – skutkowym z osiąganymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów. Kosztami będą zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z uzyskiwanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu osiągnięcia przychodów, nawet wówczas, gdy z obiektywnych powodów przychód nie zostanie osiągnięty. Zatem do kosztów uzyskania przychodów podatnik ma prawo zaliczyć wszystkie koszty, zarówno te bezpośrednio, jak i pośrednio związane z przychodami, o ile zostały one prawidłowo udokumentowane, za wyjątkiem kosztów ustawowo uznanych za niestanowiące kosztów uzyskania przychodów. Bezpośrednimi kosztami uzyskania przychodów są wydatki, które mogą przyczynić się do powstania konkretnego przychodu osiągniętego w danym momencie. Pośrednimi kosztami uzyskania przychodów są wydatki związane z całokształtem działalności podatnika i wywiązywaniem się przez niego z obowiązków nałożonych innymi przepisami prawa.

Zgodnie art. 16 ust. 1 pkt 16 updop, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra oraz dodatkowej składki ubezpieczeniowej w przypadku stwierdzenia pogorszenia warunków pracy.

W myśl art. 16 ust. 1 pkt 17 updop, kosztów uzyskania przychodu nie stanowią koszty egzekucyjne związane z niewykonaniem zobowiązań.

Stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 18 updop, do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się grzywien i kar pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia oraz odsetek od tych grzywien i kar.

Z kolei przepis art. 16 ust. 1 pkt 19 updop stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar, opłat i odszkodowań oraz odsetek od tych zobowiązań z tytułu:

*   nieprzestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska,
*   niewykonania nakazów właściwych organów nadzoru i kontroli dotyczących uchybień w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, wyłączone z kosztów uzyskania przychodów zostały kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Z powyższego wynika więc, że inne wydatki o charakterze odszkodowawczym skoro nie zostały wyłączone z kosztów podatkowych na mocy art. 16 updop mogą stanowić - co do zasady - koszt uzyskania przychodu, o ile spełniają oczywiście warunki określone w art. 15 ust. 1 updop.

W kontekście rozpatrywanej sprawy, wskazać należy również na uregulowania na gruncie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 444 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 380, dalej jako: „KC”), w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

Natomiast art. 444 § 2 KC stanowi, że jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

Stosownie do art. 445 § 1 KC, w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca (Szpital), funkcjonuje jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, którego podmiotem tworzącym jest Starostwo Powiatowe. Podstawowym celem statutowym Szpitala jest udzielanie świadczeń zdrowotnych służących zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia. Usługi świadczone w placówce są bezpłatne w ramach kontraktu z NFZ. Szpital posiada umowy z NFZ na świadczenie usług medycznych. Podstawowym celem statutowym Szpitala jest ochrona zdrowia, więc na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych Szpital korzysta ze zwolnienia przedmiotowego w części przeznaczonej na cele statutowe.

Wyrokiem Sądu Okręgowego Szpital został zobowiązany do wypłaty na rzecz pacjenta zadośćuczynienia, odszkodowania, kompensaty pieniężnej, skapitalizowanej renty, renty wypłacanej comiesięcznie oraz zapłaty odsetek od zasądzonych kwot.

Szpital odwołał się od wyroku do Sądu Apelacyjnego, jednak Sąd oddalił apelację.

Szpital ze środków własnych wypłacił zasądzone wyrokiem sumy pieniężne.

Mając na uwadze powołane wyżej przepisy, a także biorąc pod uwagę specyfikę działalności Wnioskodawcy, jako szpitala, stwierdzić należy, że z powyższych uregulowań wynika, że obowiązek wypłaty zadośćuczynienia, odszkodowania, kompensaty pieniężnej, skapitalizowanej renty, renty wypłacanej comiesięcznie a także zapłaty odsetek od zasądzonych kwot (będących świadczeniem ubocznym związanym ze zwłoką w wypłacie tychże kwot) wynika wprost z przepisów prawa i wydatki z tego tytułu mogą zostać zakwalifikowane jako wydatki związane z ryzykiem podejmowanym przy leczeniu pacjenta, co w konsekwencji stanowi, że są to wydatki związane z funkcjonowaniem Wnioskodawcy. Podkreślić należy, że zasadność wypłaty tychże kwot została na gruncie niniejszej sprawy potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądowym.

Ponadto należy dodatkowo nadmienić, że Wnioskodawca - jako jednostka, której celem jest szeroko rozumiana ochrona zdrowia ludzkiego - jest zobowiązany do należytej staranności, jak i stosowania zasad etyki zawodowej.

Jak wynika z treści art. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 186), przestrzeganie praw pacjenta określonych w ustawie jest obowiązkiem organów władzy publicznej właściwych w zakresie ochrony zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, osób wykonujących zawód medyczny oraz innych osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń zdrowotnych.

Z kolei art. 8 ww. ustawy stanowi, że pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych.

Z powyższego wynika, że Szpital ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkody spowodowane działalnością personelu medycznego. W konsekwencji, przyjąć należy, że wskazane we wniosku wydatki, mają związek z zachowaniem źródła przychodów Wnioskodawcy i mogą stanowić jego koszt uzyskania przychodów, o ile wydatki te nie zostały/ną Wnioskodawcy zwrócone w jakiejkolwiek formie (np. w związku z realizacją zawartej umowy ubezpieczenia od następstw wynikających z nienależytego wykonania usług będących przedmiotem działalności Wnioskodawcy).

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem.

Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie art. 57a ww. ustawy, skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Administracji Skarbowej w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.