Broszura informacyjna
Organ: Minister Finansów
Data wydania: 2022-11-08
Teza: Broszura informacyjna - ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn
Słowa kluczowe: budynek-budynek mieszkalny; darowizna; lokal-lokal mieszkalny; podatek-podatek od spadków i darowizn; spadek; ulga-ulga mieszkaniowa; ulga-ulga podatkowa; wartość-wartość czysta
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 4 Wysokość podatku-Obliczenie wysokości podatku; Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 4 Wysokość podatku-Ulga mieszkaniowa
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 1-pkt 1; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 1-pkt 2; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 1-pkt 3; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 2-pkt 1; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 2-pkt 2; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 2-pkt 3; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 2-pkt 4; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 2-pkt 5-lit. a; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 2-pkt 5-lit. b; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 3; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 4; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 5; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 7-pkt 1; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 7-pkt 2; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16-ust. 8

**Ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn \[1\]**

**Czego dotyczy**

Ulga dotyczy nabycia (całego lub części):

\- budynku mieszkalnego,

\- lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,

\- spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego,

\- spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego.


| Ważne!Nabycie budynku niemieszkalnego lub lokalu użytkowego, a także gruntu, nie jest objęte ulgą. 

**Kto może skorzystać z ulgi**

Z ulgi może skorzystać osoba, która ma obywatelstwo albo mieszka na stałe w jednym z poniższych krajów:

\- Polska,

\- inny kraj Unii Europejskiej,

\- Islandia,

\- Liechtenstein,

\- Norwegia.

**Kiedy możesz skorzystać z ulgi**

Możliwość skorzystania z ulgi zależy od tego jakim tytułem oraz po kim lub od kogo nabywasz budynek/lokal/ww. spółdzielcze prawa, czyli do której grupy podatkowej należysz.

**Jeżeli należysz do I grupy podatkowej** – ulga przysługuje gdy budynek/lokal/ww. spółdzielcze prawa nabywasz w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy.

**Jeżeli należysz do II lub III grupy podatkowej** – ulga przysługuje jedynie w przypadku nabycia budynku/lokalu/ww. spółdzielczych praw w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego.


| Ważne!Jeżeli należysz do III grupy podatkowej, to aby skorzystać z ulgi musisz dodatkowo sprawować opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy o takiej opiece. Taka umowa wymaga poświadczenia podpisów przez notariusza. Opiekę musisz sprawować przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów na umowie przez notariusza. 

**Sprawdź, do której grupy należysz**

**I grupa podatkowa – najbliższa rodzina:**

*   mąż lub żona,
*   zstępni np. córka, syn, wnuczka, wnuk, prawnuczka, prawnuk,
*   wstępni np. matka, ojciec, babcia, dziadek, prababcia, pradziadek,
*   brat lub siostra,
*   ojczym lub macocha,
*   pasierbica, pasierb,
*   zięć (mąż córki), synowa (żona syna),
*   teściowie (rodzice męża, rodzice żony).

**II grupa podatkowa – dalsza rodzina:**

*   dzieci, wnuki i prawnuki rodzeństwa,
*   rodzeństwo rodziców, na przykład siostra twojego ojca,
*   małżonkowie rodzeństwa, na przykład mąż twojej siostry,
*   małżonkowie rodzeństwa małżonka – na przykład masz żonę, która ma brata, chodzi wtedy o jego żonę,
*   rodzeństwo małżonka,
*   małżonkowie wnuków i prawnuków,
*   dzieci, wnuki, prawnuki i małżonkowie pasierbów i pasierbic.

**III grupa podatkowa – reszta rodziny i osoby obce.**


| Ważne!To, do której grupy podatnik zostanie zaliczony, zależy od osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której nabywa rzeczy i prawa majątkowe.Za rodziców uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.Do nabyć od 27 października 2020 roku, za zstępnych uważa się również osoby, które:- przebywają lub przebywały w rodzinie zastępczej,- w rodzinnym domu dziecka,- w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej,- o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,a za wstępnych:- osoby tworzące rodzinę zastępczą,- osoby prowadzące rodzinny dom dziecka lub pracujące z dziećmi w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej. 

**Na czym polega ulga**

Ulga polega na wyłączeniu z podstawy opodatkowania czystej wartości \[2\] nabytego budynku/lokalu/spółdzielczych praw wymienionych na wstępie.

Maksymalna wysokość ulgi nie może przekroczyć wartości 110 m2 powierzchni użytkowej budynku/lokalu.


| Ważne!Jeżeli nabywasz część budynku/lokalu/ww. spółdzielczych praw, ulga przysługuje wówczas tylko w części. 

**Przykład**

Pan X nabył w drodze spadku połowę budynku mieszkalnego. Budynek ma 160 m2 powierzchni użytkowej, a Pan X jest jedynym spadkobiercą. Pan X nabył zatem w spadku 80 m2 budynku. Pan X chce skorzystać z tzw. ulgi mieszkaniowej. Jaka będzie wysokość ulgi?

**Odpowiedź:**

Maksymalna wysokość ulgi nie może przekroczyć wartości 110 m2 budynku.

Pan X nabył połowę budynku i dlatego w jego przypadku ulga obejmie wartość 55 m2 (połowa ze 110 m2), chociaż odziedziczył 80 m2 budynku.

**Jakie warunki musisz łącznie spełnić, żeby skorzystać z ulgi**

Aby skorzystać z ulgi:

**1)** nie możesz być właścicielem innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który stanowi odrębną nieruchomość

_(jeżeli nim jesteś, aby skorzystać z ulgi, przenieś własność budynku lub lokalu na zstępnych, Skarb Państwa lub gminę w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego);_

**2)** nie może Ci przysługiwać spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub wynikające z przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym

_(jeśli masz takie prawa, aby skorzystać z ulgi, przekaż je zstępnym lub spółdzielni, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego);_

**3)** nie możesz być najemcą lokalu lub budynku

_(gdy nim jesteś, aby skorzystać z ulgi, rozwiąż umowę najmu w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego);_

**4)** musisz mieszkać i być jednocześnie zameldowany na pobyt stały, w nabytym lokalu lub budynku przez okres 5 lat;

**5)** nie możesz zbyć budynku/lokalu przez 5 lat.


| Ważne!Jak liczyć okres 5 lat:- jeżeli w nabytym budynku/lokalu mieszkasz i jesteś zameldowany na pobyt stały już w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny - okres 5 lat liczysz od dnia złożenia zeznania podatkowego SD-3 lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego,- jeżeli zamieszkasz i zameldujesz się na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego SD-3 lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego - okres 5 lat liczysz od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku. 

**Przykład**

Pani X zmarła w 2021 roku i zostawiła Panu Y w spadku dom. Pan Y mieszka w tym domu i jest zameldowany na pobyt stały od 2000 roku.

22 marca 2022 roku złożył zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3 i oświadczył, że spełnia warunki do skorzystania z tzw. ulgi mieszkaniowej. Potwierdził, że mieszka (i jest zameldowany na pobyt stały) w tym domu i będzie tam mieszkał przez 5 lat. Od kiedy liczy się 5-letni okres do skorzystania z ulgi?

**Odpowiedź:**

Początkiem 5-letniego okresu jest dzień złożenia zeznania podatkowego SD-3, tj. 22 marca 2022 roku. Nie wlicza się do niego okresów zamieszkiwania przed datą złożenia zeznania.

**Co zrobić, aby skorzystać z ulgi**

Jeżeli spełniasz warunki, które uprawniają do ulgi i zamierzasz z niej skorzystać, poinformuj o tym naczelnika urzędu skarbowego, zanim wyda w Twojej sprawie decyzję ustalającą ewentualne zobowiązanie podatkowe. Taką informację możesz zawrzeć już w składanym zeznaniu SD-3 (w polu: UWAGI) lub w osobnym, pisemnym oświadczeniu.


| Ważne!Nie musisz informować naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze skorzystania z ulgi, jeżeli nabywasz budynek/lokal lub spółdzielcze prawa wymienione na wstępie (albo udział w nich) w formie aktu notarialnego. Wówczas taki zamiar zgłoś notariuszowi, który sporządza akt przeniesienia własności (np. umowę darowizny). 

**Kiedy tracisz prawo do ulgi**

Prawo do ulgi możesz utracić, jeśli przed upływem 5 lat:

\- zbędziesz budynek/lokal np. sprzedasz je, albo

\- przestaniesz w nim mieszkać lub

\- zmienisz adres zameldowania na pobyt stały.


| Ważne!Jeżeli zbędziesz budynek/lokal, przestaniesz w nim mieszkać/ wymeldujesz się z niego, poinformuj o tym naczelnika urzędu skarbowego. 

**Kiedy nie utracisz prawa do ulgi, pomimo zbycia budynku/lokalu**

Nie utracisz prawa do ulgi jeżeli:

\- udział w budynku/lokalu przeniesiesz na innego ze spadkobierców lub obdarowanych, albo

\- zbycie budynku/lokalu (lub udziału w nich) było uzasadnione koniecznością zmiany warunków lub miejsca zamieszkania oraz **spełnisz dodatkowe poniższe warunki**.


| Ważne!Aby zachować prawo do ulgi, musisz łącznie spełnić warunki:· otrzymane ze sprzedaży pieniądze w całości przeznaczyć na nabycie innego budynku lub lokalu mieszkalnego (udziału w budynku lub lokalu) albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), albo budowę innego budynku lub lokalu i· wydatkować w całości te pieniądze na powyższe cele mieszkaniowe w ciągu 2 lat od dnia zbycia oraz· łączny okres zamieszkiwania w zbytym i nabytym albo wybudowanym budynku lub lokalu, potwierdzony zameldowaniem na pobyt stały, wynosi 5 lat . 

Warunek ulgi mieszkaniowej spełniasz także wtedy, gdy budynek lub lokal mieszkalny (udział w budynku lub lokalu) albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego (udział w takim prawie) zbędziesz przed zamieszkaniem, ze względu na konieczność zmiany warunków lub miejsca zamieszkania. Pieniądze ze sprzedaży przeznaczysz w całości na nabycie innego budynku lub lokalu mieszkalnego (udziału w budynku lub lokalu), albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), albo budowę innego budynku lub lokalu w ciągu dwóch lat od dnia zbycia. Musisz też spełnić warunek mieszkania i zameldowania w nowym lokalu lub budynku przez 5 lat.

**Pytania i odpowiedzi**

**W spadku po matce nabyłem w całości dom mieszkalny o powierzchni użytkowej 200 m2. Czy tylko część tego domu będzie objęta ulgą?**

Tak. Wysokość ulgi nie może przekroczyć wartości 110 m2 powierzchni użytkowej.

**Nabyłem z bratem w spadku budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 220 m2 (na współwłasność). Każdy z nas nabył ½ część i obaj spełniamy warunki do zastosowania ulgi. Czy w związku z tym ulga przysługuje każdemu z nas w wysokości 110 m2 ?**

Nie. Maksymalna wysokość ulgi nie może przekroczyć wartości 110 m2 powierzchni użytkowej budynku. Jeżeli dwóch spadkobierców spełnia warunki do jej zastosowania, to każdemu z nich przysługuje ulga o wartości 55 m2 budynku.

**W spadku po ojcu nabyłem 2 lokale mieszkalne, które stanowią odrębne nieruchomości i których łączna powierzchnia użytkowa nie przekracza 110 m2. Czy mogę skorzystać z ulgi w przypadku obu lokali?**

Nie. Z ulgi możesz skorzystać tylko w odniesieniu do tego lokalu, w którym mieszkasz (i jesteś zameldowany na pobyt stały) lub zamieszkasz (i zameldujesz się na pobyt stały).

**W spadku po ojcu otrzymałem dom. Jednocześnie jestem wraz z żoną współwłaścicielem mieszkania. Czy jeśli zamieszkam i zamelduję się w nabytym w spadku domu będę mógł skorzystać z ulgi mieszkaniowej?**

Tak. To, że jesteś współwłaścicielem innego budynku/lokalu, nie jest przeszkodą do zastosowania ulgi. Z ulgi nie skorzystasz tylko będąc wyłącznym właścicielem innego budynku/lokalu.

**Czy konieczna jest umowa o opiekę zawarta w formie aktu notarialnego, aby osoba z III grupy podatkowej mogła skorzystać z ulgi?**

Nie. Wystarczy, że umowa zostanie zawarta w formie pisemnej, a notariusz poświadczy podpisy stron tej umowy.

**Nabyłem grunt zabudowany budynkiem mieszkalnym o powierzchni 110 m2. Czy ulgą będzie objęta wartość gruntu wraz z budynkiem?**

Nie. Ulgą może być objęty tylko budynek. Ulga nie obejmuje wartości gruntów.

**Po zastosowaniu ulgi mieszkaniowej lokal, w którym mieszkałem musiałem sprzedać w związku z koniecznością zmiany miejsca zamieszkania. Za pieniądze ze sprzedaży, po upływie pół roku, kupiłem inny lokal mieszkalny. Czy, dla zachowania ulgi, 5-letni okres zamieszkiwania (potwierdzony zameldowaniem** **na pobyt stały) rozpoczyna się na nowo?**

Nie. 5-letni okres zamieszkiwania (potwierdzony zameldowaniem na pobyt stały) jest liczony łącznie dla zamieszkiwania w sprzedanym i kupionym lokalu.

**Podstawa prawna**

\- ustawa z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r., poz. 1043)

Ulga mieszkaniowa w kształcie opisanym w niniejszej broszurze dotyczy własności/ współwłasności lokalu lub budynku mieszkalnego i ww. spółdzielczych praw **nabytych począwszy od 1 stycznia 2007 roku.**

**Broszura ma charakter informacyjny i nie stanowi wykładni prawa.**

* * *

\[1\] Omawiana w broszurze ulga została uregulowana przepisami art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn

\[2\] Czysta wartość to wartość nabytego budynku/lokalu/ww. spółdzielczych praw pomniejszona o długi i ciężary.