Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/2/415-84/14/NG
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2014-04-25
Teza: możliwość zwolnienia z opodatkowania zwrotu kosztów pobytu wypłaconych przez zagraniczną jednostkę naukową
Słowa kluczowe: nieruchomości; sprzedaż; wspólność-wspólność ustawowa
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z 27 stycznia 2014 r. (data otrzymania 28 stycznia 2014 r.), uzupełnionym 31 stycznia oraz 7 i 14 kwietnia 2014 r., o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 28 stycznia 2014 r. otrzymano ww. wniosek uzupełniony 31 stycznia 2013 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości.

W związku z brakami formalnymi, pismem z 31 marca 2014 r. Znak: IBPBII/2/415-84/14/NG, wezwano do uzupełnienia wniosku. Uzupełnienia dokonano 7 i 14 kwietnia 2014 r.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

W dniu 27 września 2013 r. Wnioskodawca wraz z małżonkiem sprzedał nieruchomość.

Nieruchomość ta została nabyta przez męża Wnioskodawcy 25 października 1993 r. na podstawie notarialnej umowy sprzedaży. W dniu 27 lipca 2005 r. Wnioskodawca z małżonkiem zawarli w kancelarii notarialnej umowę o rozszerzeniu wspólności majątkowej (oryginał nie został jednak podpisany). Od 15 lutego 1985 r. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i nigdy w małżeństwie Wnioskodawcy nie istniał ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej ani na podstawie orzeczenia sądu, ani z mocy prawa.

W związku z powyższym stanem faktycznym zadano następujące pytanie:

Czy należy zapłacić podatek dochodowy od sprzedaży nieruchomości?

Zdaniem Wnioskodawcy, nie zaistniała podstawa do zapłaty przez niego podatku od sprzedaży ww. nieruchomości, gdyż zawarte później umowy małżeńskie nie zmieniają faktu, że od czasu zawarcia związku małżeńskiego wciąż małżonkowie pozostają w ustroju majątkowej wspólności ustawowej, a zawarte umowy majątkowe rozszerzyły tylko wspólność ustawową.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) – podlegającym opodatkowaniu źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,

\-jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

W świetle przywołanego wyżej przepisu każda czynność prawna, której przedmiotem jest odpłatne zbycie nieruchomości lub praw wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy stanowi źródło przychodów, jeżeli zostanie dokonana w określonym czasie tj. przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie i nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej.

Zatem w przypadku sprzedaży nieruchomości decydujące znaczenie w kwestii ewentualnego opodatkowania podatkiem dochodowym ma moment i podstawa jej nabycia.

We wniosku Wnioskodawca wskazał, że w od 15 lutego 1985 r. pozostaje w związku małżeńskim i między małżonkami nigdy nie istniał ustrój rozdzielności majątkowej. W 1993 r. małżonek Wnioskodawcy w drodze zawarcia umowy sprzedaży nabył nieruchomość, którą małżonkowie sprzedali 27 września 2013 r.

Stosunki majątkowe między małżonkami zostały uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.). Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Z kolei według art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1.  przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
2.  przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
3.  prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
4.  przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5.  prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6.  przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7.  wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8.  przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9.  prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10.  przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Przywołany przepis art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zawiera domniemanie, że jeżeli między małżonkami obowiązuje ustrój wspólności majątkowej, to przedmiot majątkowy nabyty w trakcie trwania małżeństwa wchodzi do majątku wspólnego małżonków, poza przypadkami wymienionymi w art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Oznacza to, że sama okoliczność, że tylko jeden z małżonków jest stroną umowy sprzedaży czy też jedynym właścicielem ujawnionym w księdze wieczystej, nie niweczy jeszcze domniemania, że nieruchomość jest współwłasnością małżonków.

Wnioskodawca wskazał także, że małżonkowie rozszerzyli wspólność ustawową. Przy czym pierwszą umowę rozszerzenia wspólności małżonkowie zawarli 27 lipca 2005 r. przed notariuszem – jednakże oryginał aktu notarialnego rozszerzającego wspólność ustawową nie został podpisany.

Zgodnie z art. 47 § 1 zd. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa), przy czym do ustanowionej umową wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej, z zachowaniem przepisów art. 49-501 (art. 48).

Niezależnie od powyższych postanowień w omawianej sprawie istotne znaczenie ma również komentarz doktryny do art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym: „Małżeńska umowa majątkowa w zasadzie reguluje stosunki majątkowe między małżonkami na przyszłość, tj. umowa zawarta przed zawarciem małżeństwa – na czas od chwili zawarcia małżeństwa, a umowa zawarta w trakcie trwania małżeństwa – na czas od jej zawarcia. Strony jednak mogą określić inny, przyszły termin, z którego nadejściem umowa wejdzie w życie (art. 116 Kodeksu cywilnego). Rozszerzając lub ograniczając wspólność ustawową, strony mogą także nadać umowie skutek wsteczny w tym sensie, że w pierwszym wypadku mogą włączyć do majątku wspólnego przedmioty należące przed zawarciem umowy do ich majątków osobistych, a w drugim wypadku mogą wyłączyć z majątku wspólnego przedmioty należące przed zawarciem umowy do tego majątku.” (Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz; pod red. Kazimierza Piaseckiego, LexisNexis, Wydanie 5, str. 313). Wynika z tego, że na podstawie umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową małżonkowie mogą włączyć do majątku wspólnego nieruchomość, która została wcześniej (w przeszłości) nabyta do majątku osobistego jednego z małżonków. W konsekwencji drugi z małżonków nabywa prawo własności do tej nieruchomości w momencie zawarcia takiej umowy. Na tym polega bowiem skutek wsteczny umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową małżonków.

W tym miejscu należy także zauważyć, że zgodnie z art. 92 § 1 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 164) – akt notarialny powinien zawierać m.in. podpisy biorących udział w akcie, osób obecnych przy sporządzeniu aktu oraz podpis notariusza. Jeżeli więc braknie podpisu osób biorących udział w akcie czy też podpisu notariusza, akt nie nabywa mocy dokumentu urzędowego. Należy podkreślić, że podpis notariusza, który zamyka każdy dokument notarialny, nadaje mu ostateczną moc prawotwórczą między stronami. Brak podpisu notariusza pod aktem notarialnym oznacza zatem nieważność dokonanej czynności. Innymi słowy brak podpisu stron umowy rozszerzającej lub brak podpisu notariusza na oryginale aktu notarialnego skutkowało tym, że w dacie sporządzenia takiego wadliwego aktu notarialnego rozszerzenie wspólności majątkowej nie nastąpiło. Należy zauważyć ponadto, że Wnioskodawca wskazał, że zawarte umowy małżeńskie rozszerzające wspólność majątkową nie zmieniły faktu, że od zawarcia związku małżeńskiego wciąż pozostaje z małżonkiem w ustroju majątkowej wspólności ustawowej. Ze sformułowania „umowy małżeńskie” (liczba mnoga) wynika, że Wnioskodawca zawarł co najmniej jeszcze jedną umowę małżeńską rozszerzającą wspólność majątkową (poza tą z 27 lipca 2007 r.) zapewne taką, w której skutecznie rozszerzył wspólność majątkową małżeńską. Jednakże niezależnie od tego kiedy umowa rozszerzająca została przez małżonków skutecznie zawarta, nie zmienia to faktu, że – jak sam Wnioskodawca wskazuje – przed zawarciem umowy rozszerzającej między małżonkami istniał ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego co do zasady przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków. To zaś oznacza, że jeżeli nieruchomość, która została nabyta w 1993 r. przez małżonka Wnioskodawcy w rzeczywistości została nabyta do majątku wspólnego – a więc Wnioskodawca nie nabył nieruchomości do majątku osobistego co miałoby miejsce w przypadku gdyby nabył ją ze środków wchodzących w skład jego majątku osobistego, czy też środków pochodzących ze sprzedaży rzeczy wchodzących w skład jego majątku osobistego – to późniejsze rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej nie ma wpływu na ustalenie daty nabycia nieruchomości przez Wnioskodawcę. Nie można bowiem nabyć czegoś co jest już własnością osoby fizycznej podstawie art. 31§ 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Podsumowując, jeżeli nabycie przez małżonka Wnioskodawcy nieruchomości w 1993 r. istotnie nastąpiło do majątku wspólnego a nie do jego majątku odrębnego, to datą nabycia dla Wnioskodawcy udziału w nieruchomości będzie data nabycia nieruchomości przez małżonka Wnioskodawcy tj. 25 października 1993 r. W takim przypadku późniejsze zawarcie umowy rozszerzającej wspólność ustawową między małżonkami nie ma wpływu na ustalenie daty nabycia przez Wnioskodawcę udziału w nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego małżonków. To zaś oznacza, że sprzedaż przez Wnioskodawcę i jego małżonka nieruchomości nie będzie stanowiła dla Wnioskodawcy źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu z uwagi na upływ 5 letniego terminu zawartego w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Gdyby jednak nabycie nieruchomości w 1993 r. nastąpiło do majątku osobistego małżonka Wnioskodawcy, to za datę nabycia udziału w nieruchomości przez Wnioskodawcę należałoby uznać datę skutecznego rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej, czyli datę, w której rozszerzenie wspólności nastąpiło z zachowaniem formy aktu notarialnego, czyli wtedy kiedy oryginał aktu notarialnego został podpisany zarówno przez strony umowy jak i przez notariusza.

Podsumowując, stanowisko Wnioskodawcy, że nie zaistniała podstawa do zapłaty przez niego podatku od sprzedaży ww. nieruchomości, gdyż zawarte później umowy małżeńskie nie zmieniają faktu, że od czasu zawarcia związku małżeńskiego wciąż małżonkowie pozostają w ustroju majątkowej wspólności ustawowej, a zawarte umowy majątkowe rozszerzyły tylko wspólność ustawową, należy uznać za prawidłowe – o ile w rzeczywistości nabycie nieruchomości przez małżonka Wnioskodawcy w 1993 r. nastąpiło do majątku wspólnego małżonków a nie do majątku osobistego małżonka Wnioskodawcy.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) – w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.