Zmiana interpretacji indywidualnej
Sygnatura: DD3/033/19/KDJ/10/09/PK-1313
Organ: Minister Finansów
Data wydania: 2012-12-12
Teza: skutki podatkowe umorzenia należności w postaci kwot nienależnie wypłaconych świadczeń
Słowa kluczowe: obowiązek-obowiązek płatnika; umorzenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20

ZMIANA INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ

Na podstawie art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) Minister Finansów, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości interpretacji indywidualnej z dnia 22 stycznia 2008 r. Nr IBPB2/415-303/07/HK wydanej w imieniu Ministra Finansów przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, zmienia z urzędu wyżej wymienioną interpretację stwierdzając, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku złożonym w dniu 25 października 2007 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia należności w postaci kwot nienależnie wypłaconych świadczeń, **jest nieprawidłowe**.

UZASADNIENIE

Dnia 22 stycznia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając – na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) – w imieniu Ministra Finansów, wydał interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Interpretacja wydana została na ww. wniosek złożony w dniu 25 października 2007 r., w którym przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Na podstawie treści ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) Wnioskodawca przyznaje osobom fizycznym między innymi świadczenia o charakterze pieniężnym, zwolnione z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku jednak gdy postępowanie administracyjne wykaże, że cytowane świadczenie zostało pobrane przez osobę fizyczną nienależnie to podlega ono – w myśl art. 98 ustawy o pomocy społecznej – zwrotowi niezależnie od dochodu osoby lub rodziny.

Ściągnięcie tych świadczeń następuje zgodnie z art. 104 ust. 1 cytowanej ustawy, w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnych w administracji.

Istnieje jednak możliwość, na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej – w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, że właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Przepis ten ma zastosowanie również do nienależnie pobranych świadczeń – co potwierdza dyspozycja art. 98 cytowanej ustawy.

Odstępując od żądania zwrotu wypłaconego już osobie fizycznej świadczenia pieniężnego Wnioskodawca dokonuje de facto umorzenia wypłaconej należności, która winna być w świetle prawa zwrócona.

Identyczna sytuacja ma miejsce w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zgodnie z treścią art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W myśl bowiem art. 30 ust. 9 cytowanej ustawy, organ właściwy który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części (…) jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W związku z tak przedstawionym zdarzeniem przyszłym Wnioskodawca zadał pytania:

1.  Czy wartość umorzonego nienależnie pobranego świadczenia, zarówno w przypadku świadczenia z ustawy o pomocy społecznej, jak i świadczenia z ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowi dla świadczeniobiorcy przychód, w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
2.  Jeżeli tak to w jaki sposób świadczeniobiorca wobec którego dokonano umorzenia ma ten przychód rozliczyć?
3.  Jakie dokumenty i w jakim terminie winien sporządzić Wnioskodawca na potwierdzenie osiągnięcia przedmiotowego przychodu, jeśli umorzone świadczenia zostaną uznane za przychód?

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Wnioskodawca stwierdził.

Wnioskodawca kierując się treścią art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który zawiera katalog zamknięty zwolnień przedmiotowych, w tym treścią art. 21 ust. 8 w zakresie zwolnienia od podatku świadczeń rodzinnych wypłaconych na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych i treścią art. 21 ust. 79 w zakresie zwolnienia od podatku świadczeń z pomocy społecznej stoi na stanowisku, iż kwota umorzonych nienależnie pobranych świadczeń nie stanowi przychodu świadczeniobiorcy i nie musi być przez niego rozliczona w zeznaniu rocznym.

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działając w imieniu Ministra Finansów stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznał za nieprawidłowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach stwierdził, iż dokonując przedmiotowego umorzenia zarówno nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej, jak i świadczeń rodzinnych Wnioskodawca spowodował zlikwidowanie zobowiązań pieniężnych istniejących po stronie dłużników. A zatem gdyby nie umorzenie należności, podatnicy byliby zobowiązani do poniesienia wydatków celem zaspokojenia wierzyciela. Tym samym czynność Wnioskodawcy ma dla podatników konkretny wymiar finansowy, gdyż nie powoduje uszczuplenia w ich majątku, do którego musiałoby dojść, gdyby nie umorzenie należności. Skoro zatem podatnicy osiągają korzyść majątkową, to należy u nich rozpoznać przychód. Ponieważ przychód ten nie mieści się w katalogu zwolnień wymienionych w art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlega on opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy, a na Wnioskodawcy spoczywa obowiązek sporządzenia PIT-8C.

Na podstawie bowiem art. 42a ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemajace osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek – mają obowiązek sporządzić informacje według ustalonego wzoru o wysokości osiągniętego przychodu w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego (PIT-8C).

Na bazie tejże informacji PIT-8C świadczeniobiorca wykazuje w zeznaniu rocznym PIT-36 przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.

Na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego Minister Finansów stwierdza co następuje:

Niezgodne z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania interpretacji indywidualnej, jest stanowisko Wnioskodawcy, że umorzone nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, stanowią przychód korzystający ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy.

Prawidłowo natomiast Wnioskodawca ocenił, iż zwolnieniem przedmiotowym, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 79 ustawy objęte są świadczenia z pomocy społecznej, do których należy zaliczyć świadczenia w postaci odstąpienienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W tym miejscu należy podkreślić, że użyte przez Wnioskodawcę i poparte przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach sformułowanie „umorzenie” w odniesieniu do nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej, jest niezgodne z regulacjami ustawy o pomocy społecznej. Ustawa ta bowiem przewiduje w art. 104 ust. 4, tryb „odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych”, a nie „umorzenia”.

Stosownie do dyspozycji art. 11 ust. 1 ustawy, przychodami (…), są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Z kolei, stosownie do postanowień art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy, wolne od podatku dochodowego są m.in. świadczenia rodzinne wypłacone na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 79 ustawy, zwolnieniem od podatku objęte są świadczenia z pomocy społecznej.

Przepisy powołanych wyżej ustaw: o pomocy społecznej oraz o świadczeniach rodzinnych, stanowiące podstawę wypłaty uprawnionym osobom świadczeń pieniężnych, przewidują tryb ich zwrotu, w sytuacji gdy świadczenia te okazały się nienależne. Jeśli jednak zachodzą przesłanki określone w przepisach tych ustaw, takie jak np. trudna sytuacja rodzinna, zdrowotna czy materialna, istnieje możliwość odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej (art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej), bądź umorzenia bezpodstawnie pobranych świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Biorąc pod uwagę treść zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 79 ustawy, należy uznać, iż do świadczeń z pomocy społecznej zaliczają się wszelkie świadczenia, dla których źródłem jest pomoc społeczna, w tym zarówno otrzymane świadczenia pieniężne, jak również odstąpienie od żądania zwrotu świadczeń, które w wyniku przeprowadzonych ustaleń okazały się nienależnie wypłacone.

Natomiast zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy, nie daje podstaw do stwierdzenia, iż umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych mieszczą się w zakresie tej regulacji. Na podstawie tego przepisu wolne od podatku są bowiem wypłacone świadczenia rodzinne, na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca poprzez użycie wyrazu „wypłacone” wykluczył ze zwolnienia świadczenie w postaci umorzenia nienależnie pobranych świadczeń.

W konsekwencji, Wnioskodawca powinien sporządzić informację PIT-8C dla podatników, którym umorzono nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, gdyż osoby te uzyskały przychód z innych źródeł, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast świadczenie w postaci odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jest rodzajem świadczenia z pomocy społecznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 79 ustawy i jako takie korzysta ze zwolnienia od podatku.

W świetle powyższego stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku złożonym w dniu 25 października 2007 r. należy uznać za nieprawidłowe.

Z tych względów należało zmienić z urzędu interpretację indywidualną z dnia 22 stycznia 2008 r. Nr IBPB2/415-303/07/HK, wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, gdyż stwierdzono jej nieprawidłowość.

Zmiana interpretacji indywidualnej dotyczy opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania interpretacji indywidualnej.

POUCZENIE

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie Ministra Finansów w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej „ustawą”). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosi się (w dwóch egzemplarzach) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi Ministra Finansów na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli Minister Finansów nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem Ministra Finansów, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ustawy), na adres: Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.