Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.865.2025.1
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-10-27
Teza: Brak opodatkowania podatkiem VAT opłaty za okres
bezumownego korzystania z części Nieruchomości.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu
korzystanie-korzystanie bezumowne
wynagrodzenia
świadczenie-świadczenie usług
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 sierpnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 28 sierpnia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania podatkiem VAT opłaty za okres
    bezumownego korzystania z części Nieruchomości.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego

    Gmina Miasto ... dalej: Gmina) jest zarejestrowana na potrzeby podatku od towarów i
    usług (dalej również: VAT) jako podatnik VAT czynny.
    Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z
    2024 r. poz. 1465; dalej: ustawa o samorządzie gminnym), Gmina wykonuje zadania
    publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Jednocześnie w myśl art. 6
    ust. 1 cytowanej ustawy, do zakresu działania Gminy należą wszystkie sprawy publiczne o
    znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
    Na terenie Gminy funkcjonuje Ośrodek Sportu i Rekreacji „...” (dalej: Ośrodek lub OSIR),
    działający w formie samorządowego zakładu budżetowego. Podstawowym celem
    działalności OSIR jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców Gminy w zakresie
    kultury fizycznej i rekreacji, w tym utrzymanie terenów rekreacyjnych i urządzeń
    sportowych.
    OSIR w ramach wykonywania swojej działalności m.in. administruje gruntami należącymi
    do Gminy. Z uwagi na powyższe Ośrodek zawiera z podmiotami trzecimi umowy najmu
    /dzierżawy gruntów. Przedmiotowe umowy zawierane są na czas określony, a
    wynagrodzenie (czynsz najmu/dzierżawy) jest określane zgodnie z wprowadzonym
    Zarządzeniem nr ... Prezydenta Miasta ... cennikiem opłat za usługi świadczone przez
    Ośrodek (dalej: Cennik).
    OSIR zawarł w 2024 r. z kontrahentem (dalej: Najemca) umowę najmu części
    nieruchomości gruntowych, tj. części działki 1, części działki 2 oraz części działki 3 (dalej
    łącznie: Nieruchomości). Umowa została zawarta na czas określony, tj. od dnia 1 lipca
    2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 31 sierpnia 2025 r. oraz od
    dnia 1 lipca 2026 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. W ramach zawartej umowy Najemca
    zobowiązał się do zapłaty określonego czynszu najmu w okresach miesięcznych. Ponadto
    w umowie wskazano m.in., że Najemca zobowiązany jest do zapłaty wynajmującemu
    (OSIR) kary umownej za zajęcie większej części Nieruchomości, niż zostało to określone w
    zawartej umowie w kwocie odpowiadającej pozycji z Cennika określonej jako bezumowne
    korzystanie z gruntu.
    W toku dokonanej przez Ośrodek kontroli okazało się, że Najemca zajmuje zbyt dużą część
    Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej pomiędzy stronami umowie. Gmina
    (OSIR), do czasu przeprowadzenia przez OSIR kontroli, nie miała świadomości użytkowania
    zbyt dużej części jej Nieruchomości przez Najemcę. Z uwagi na powyższe Ośrodek, nie
    akceptując zastanego stanu, niezwłocznie po dokonaniu kontroli wystosował pismo do
    Najemcy z wezwaniem do zwolnienia zajętej przez niego bezumownie części
    Nieruchomości. Najemca po otrzymaniu ww. pisma bezzwłocznie zwolnił bezumownie
    zajmowaną część Nieruchomości.
    Z uwagi na powyższe OSIR zamierza obciążyć Najemcę za okres bezumownego zajęcia
    części Nieruchomości zgodnie z opłatą przewidzianą w Cenniku.

## Pytanie

Czy obciążenie Najemcy przez OSIR opłatą przewidzianą w Cenniku za okres
    bezumownego korzystania z części Nieruchomości podlega opodatkowaniu VAT?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Obciążenie Najemcy przez OSIR opłatą przewidzianą w Cenniku za okres bezumownego
    korzystania z części Nieruchomości nie podlega opodatkowaniu VAT.
    Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy:
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także
    wszelkie postacie energii. Z art. 7 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że przez dostawę towarów, o

    której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania
    towarami jak właściciel.
    Natomiast przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, na mocy art. 8
    ust. 1 ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby
    prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi
    dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
    - przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej;
    - zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
    - świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest
    wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.
    Z treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na
    rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako
    „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś, to obowiązek wykonywania,
    przekazania czegoś.
    Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede
    wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu,
    które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego
    istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu
    świadczącego usługę. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie
    niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.
    Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż
    nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania
    się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem
    usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może
    zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też
    tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde
    powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać
    uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy.
    Należy zauważyć, że zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega
    opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy
    zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego
    beneficjenta usługi. Aby usługa podlegała opodatkowaniu, musi mieć ponadto charakter
    odpłatny. W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje
    się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą
    towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym
    wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej
    formie dokonane. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego
    wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz
    świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała
    opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze
    przyczynowo-skutkowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym.
    Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
    Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas
    wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego

    otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach
    zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy,
    podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
    Wobec powyższego, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy
    dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub
    dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia
    wzajemne.
    W świetle powyższego, w kontekście bezumownego korzystania z nieruchomości, należy
    rozróżnić dwie sytuacje. Pierwsza zachodzi w przypadku, gdy po zakończeniu stosunku
    prawnego łączącego strony dalej wykonywane są te same świadczenia, tyle że już bez
    formalnie istniejącego stosunku prawnego między stronami, a właściciel toleruje stan
    rzeczy, jaki zachodzi na jego nieruchomości. W tej sytuacji można mówić, że zachodzi
    świadczenie przez niego usług, a odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy
    może być uznane za wynagrodzenie za czynność opodatkowaną.
    Inaczej jest w drugiej sytuacji, kiedy właściciel rzeczy nie ma wiedzy o tym, że jego rzecz
    jest używana przez inny podmiot, bądź też nie ma woli tolerowania tej sytuacji, lecz jest do
    tego zmuszony. Wówczas nie ma on woli świadczenia czegokolwiek. W tym przypadku,
    otrzymane pieniądze stanowią tylko i wyłącznie odszkodowanie, a nie wynagrodzenie za
    świadczenie (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 272
    /18).
    Biorąc pod uwagę powyższe, jeżeli otrzymana należność stanowi wynagrodzenie za
    świadczoną usługę, to podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W
    sytuacji zaś, gdy otrzymano świadczenie będące odszkodowaniem, to nie podlega ono
    regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym nie podlega
    opodatkowaniu tym podatkiem.
    Z powyższego wynika, że decydujące znaczenie dla opodatkowania bezumownego
    korzystania z nieruchomości mają okoliczności wskazujące na dorozumianą, milczącą
    zgodę właściciela nieruchomości na jej użytkowanie przez inny podmiot. Przedmiotowe
    stanowisko wyraził np. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I SA
    /Gl 541/19.
    Jak wskazano w opisie sprawy, OSIR zawarł w 2024 r. z Najemcą umowę najmu części
    Nieruchomości. Umowa została zawarta na czas określony, tj. od dnia 1 lipca 2024 r. do 31
    sierpnia 2024 r., od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 31 sierpnia 2025 r. oraz od dnia 1 lipca
    2026 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. W ramach zawartej umowy Najemca zobowiązał się do
    zapłaty określonego czynszu najmu w okresach miesięcznych. Ponadto w umowie
    wskazano m.in., że Najemca zobowiązany jest do zapłaty wynajmującemu (OSIR) kary
    umownej za zajęcie większej części Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej
    umowie, w kwocie odpowiadającej pozycji z Cennika określonej jako bezumowne
    korzystanie z gruntu. W toku dokonanej przez Ośrodek kontroli okazało się, że Najemca
    zajmuje zbyt dużą część Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej pomiędzy
    stronami umowie.
    Z uwagi na powyższe Ośrodek, nie akceptując zastanego stanu, niezwłocznie po
    dokonaniu kontroli wystosował pismo do Najemcy z wezwaniem do zwolnienia zajętej
    przez niego bezumownie części Nieruchomości. Najemca po otrzymaniu ww. pisma
    bezzwłocznie zwolnił część Nieruchomości.
    Ponadto, należy podkreślić, że Gmina (OSIR), do czasu przeprowadzenia przez OSIR
    kontroli, nie miała świadomości użytkowania zbyt dużej części jej Nieruchomości przez
    Najemcę. Tym samym, należy stwierdzić, że nie było zgody Gminy (OSIRu) (zarówno
    wyraźnej, jak i dorozumianej) na wykorzystywanie większej części Nieruchomości przez
    Najemcę.

    W związku z powyższym, należy stwierdzić, że obciążenie Najemcy przez OSIR opłatą
    przewidzianą w Cenniku za okres bezumownego korzystania z części Nieruchomości nie
    mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, wymienionych w art. 5
    ustawy o VAT i tym samym nie podlega opodatkowaniu.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które Państwo przedstawili we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, (...).
    Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede
    wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu,
    które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego
    istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu
    świadczącego usługę.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą
    towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.
    Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż
    nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania
    się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem
    usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może
    zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też
    tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Zaznaczenia jednak wymaga, że nie
    każde powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać
    uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy.
    Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa
    zalicza do grona usług każde świadczenie.
    Zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu
    jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze
    stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

    W zakresie odpłatności za ww. świadczenie ustawa o podatku od towarów i usług nie
    definiuje, co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że dostawa
    towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
    bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z ww. przepisu
    art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów
    oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to
    zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który
    wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
    Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie
    bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną
    zapłatą.
    W tym miejscu wskazania wymaga, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem
    rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
    W wyroku z 15 lipca 1982 r. w sprawie C-89/81 Hong-Kong Trade Development Council,
    TSUE stwierdził, że:
      wskazane w sprawie czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały
      wykonane odpłatnie. Analizując głębiej ten problem Trybunał Sprawiedliwości UE w
      wyroku z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council
      stwierdził, iż czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje
      bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub
      usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę pozostaje
      w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym
      podatkiem).
    Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z 5 lutego 1981 r. C-154/80, które
    zapadło na tle przepisów I Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie
    harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227
    /EWEC). Trybunał wskazał, że:
      termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które
      nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i
      zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona
      dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał
      przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy
      podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez
      świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu
      wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu – jak wskazał Trybunał –
      świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą
      opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość
      otrzymana według kryteriów obiektywnych.
    Na uwagę zasługuje również orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a
    Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie Trybunał zauważył, że:
      czynność „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny
      między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie
      wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość
      faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.
    W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że
    odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą
    towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym
    wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej
    formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i
    usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została
    skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy

    została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy
    zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć
    postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi
    (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego
    wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz
    świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała
    opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze
    przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana
    zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
    Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas
    wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego
    otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach
    zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy,
    podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
    Wobec powyższego, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy
    dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub
    dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia
    wzajemne.
    Przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. A zatem w tym zakresie należy
    posiłkować się przepisami prawa cywilnego.
    Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą, musi istnieć związek przyczynowy.
    W tym miejscu zauważyć należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji
    odszkodowania, zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego.
    Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą, musi istnieć związek przyczynowy.
    Zgodnie z treścią art. 415 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r.,
    poz. 1071), zwanej dalej Kodeksem cywilnym:
      Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
    Natomiast zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    Kodeks cywilny rozróżnia zatem dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności:
    kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli
    wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego).
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych,
    szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez
    dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

    Co do zasady obowiązek pokrycia szkody powstaje z uwagi na dokonanie czynności
    zabronionej (ex delicto) lub w wyniku niewykonania lub nieprawidłowego wykonania
    postanowień umowy (ex contracto).
    Przepisy Kodeksu cywilnego regulują również kwestie bezumownego korzystania z cudzej
    rzeczy.
    Zgodnie z art. 222 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz
      została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela
      uprawnienie do władania rzeczą.
      § 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez
      pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi
      roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
    Na podstawie art. 224 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za
      korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie
      lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy
      odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli
      stały się w tym czasie wymagalne.
      § 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się
      o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do
      wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie,
      pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy.
      Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak
      również uiścić wartość tych, które zużył.
    W oparciu natomiast o art. 225 Kodeksu cywilnego:
      Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same
      jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten
      dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże
      samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków,
      których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za
      pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także
      wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
    Z ww. regulacji wynika, że w sytuacji wytoczenia powództwa – przeciwko samoistnemu
    posiadaczowi w złej wierze – jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy
    oraz jest odpowiedzialny za jej stan. Ponadto, spoczywa na nim obowiązek zwrotu
    pobranych od powyższej chwili pożytków, których nie zużył, jak również winny jest uiścić
    wartość tych, które zużył.
    Zgodnie z dyspozycją art. 230 Kodeksu cywilnego:
      Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o
      wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości
      oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również
      przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz,
      stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem
      zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
    Stosownie do art. 336 Kodeksu cywilnego:
      Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel
      (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik,
      najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo
      nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

    W sytuacji zatem, gdy osoba trzecia korzysta z terenu bez zgody jego właściciela, zasadne
    jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem terenu i korzystającym bezumownie z tego terenu
    nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego
    spełnione są świadczenia wzajemne.
    Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie
    obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia – nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich
    okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą
    za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania terenem i wynikłe z tego
    tytułu szkody.
    Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy po zakończeniu umowy dotychczasowy
    najemca nadal użytkuje nieruchomość za zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z
    tego tytułu określone kwoty, a także sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) –
    z różnych względów – toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku
    prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy.
    W takich bowiem okolicznościach, wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu
    bezumownego korzystania z rzeczy spełnia definicję odpłatności za świadczenie usług w
    rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji stwierdzenia wymaga, że decydujące znaczenie dla opodatkowania lub
    nieopodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości bez zawiązywania
    stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne. Co do zasady, sytuacja ta
    pozostaje poza opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Jeżeli jednak okoliczności
    wskazują na dorozumianą, milczącą zgodę właściciela nieruchomości na jego użytkowanie
    przez dotychczasowego użytkownika – czynność ta podlega opodatkowaniu jako
    świadczenie usług.
    Zatem w zakresie, w jakim otrzymana należność stanowi wynagrodzenie za świadczoną
    usługę, podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w sytuacji zaś, gdy
    otrzymano świadczenie będące odszkodowaniem, to nie podlega ono regulacjom ustawy
    o podatku od towarów i usług, a tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.
    Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że OSIR zawarł w 2024 r. z Najemcą
    umowę najmu części nieruchomości gruntowych, tj. części działki 1, części działki 2 oraz
    części działki 3. W ramach zawartej umowy Najemca zobowiązał się do zapłaty
    określonego czynszu najmu w okresach miesięcznych. Ponadto w umowie wskazano m.
    in., że Najemca zobowiązany jest do zapłaty wynajmującemu (OSIR) kary umownej za
    zajęcie większej części Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej umowie w
    kwocie odpowiadającej pozycji z Cennika określonej jako bezumowne korzystanie z
    gruntu. W toku dokonanej przez Ośrodek kontroli okazało się, że Najemca zajmuje zbyt
    dużą część Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej pomiędzy stronami
    umowie. Gmina (OSIR), do czasu przeprowadzenia przez OSIR kontroli, nie miała
    świadomości użytkowania zbyt dużej części jej Nieruchomości przez Najemcę. Z uwagi na
    powyższe Ośrodek, nie akceptując zastanego stanu, niezwłocznie po dokonaniu kontroli
    wystosował pismo do Najemcy z wezwaniem do zwolnienia zajętej przez niego
    bezumownie części Nieruchomości. Najemca po otrzymaniu ww. pisma bezzwłocznie
    zwolnił bezumownie zajmowaną część Nieruchomości.
    Z przedstawionych powyżej okoliczności sprawy wynika, że nie tolerują Państwo sytuacji,
    w której Najemca zajmował większą część Nieruchomości, niż zostało to określone w
    zawartej pomiędzy stronami umowie, a więc nie wyrazili Państwo zgody (ani wyraźnej, ani
    dorozumianej) na korzystanie z większej części Nieruchomości.
    Bezumowne korzystanie przez Najemcę z większej część Nieruchomości, niż zostało to
    określone w zawartej pomiędzy stronami umowie nie jest świadczeniem usług, o których
    mowa w art. 8 ustawy, ponieważ niezwłocznie po dokonaniu kontroli zwrócili się Państwo

    do Najemy o zwolnienie zajętej bezumownie części Nieruchomości, a Najemca
    bezzwłocznie zwolnił bezumownie zajmowaną część Nieruchomości. Podjęcie takich
    działań wobec Najemcy świadczy o tym, że pomiędzy Państwem i korzystającym
    bezumownie z większej części Nieruchomości nie istniał żaden jawny lub dorozumiany
    stosunek prawny, w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne.
    W związku z powyższym obciążenie Najemcy opłatą przewidzianą w Cenniku za okres
    bezumownego korzystania z większej części Nieruchomości, niż zostało to określone w
    zawartej pomiędzy stronami umowie, nie mieści się w katalogu czynności podlegających
    opodatkowaniu, wymienionych w art. 5 ustawy i tym samym nie podlega opodatkowaniu,
    gdyż w przedstawionych okolicznościach brak jest Państwa zgody (zarówno wyraźnej, jak i
    dorozumianej) na zajęcie większej części Nieruchomości, niż zostało to określone w
    zawartej pomiędzy stronami umowie.
    Tym samym Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o
    wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia
    zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany
    przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo
    ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem
    we wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki
    prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej
    przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa
    w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek
    elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą
    aktualność.
    Jednocześnie podkreślam, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie
    przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku
    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
          ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.