Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP1/443-921/14/ES
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2015-01-13
Teza: zwolnienie od podatku dostawy dwóch lokali użytkowych
Słowa kluczowe: dostawa; nieruchomości-sprzedaż nieruchomości
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 7.

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 15 września 2014 r. (data wpływu 18 września 2014 r.), uzupełnionym pismem z 17 grudnia 2014 r. (data wpływu 22 grudnia 2014 r.) oraz pismem z 30 grudnia 2014 r. (data wpływu 7 stycznia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku dostawy dwóch lokali użytkowych – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 18 września 2014 r. do tut. organu wpłynął ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku dostawy dwóch lokali użytkowych.

Wniosek został uzupełniony pismem z 17 grudnia 2014 r. (data wpływu 22 grudnia 2014 r.), będącym odpowiedzią na wezwanie tut. organu nr IBPP1/443-921/14/ES z 8 grudnia 2014 r. oraz pismem z 30 grudnia 2014 r. (data wpływu 7 stycznia 2015 r.), będącym odpowiedzią na wezwanie tut. organu nr IBPP1/443-921/14/ES z 23 grudnia 2014 r.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wobec Wnioskodawcy było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące nieruchomości położonej w K., objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy, stanowiącą zabudowaną działkę nr 254/1.

Wojewoda decyzją z dnia 8 kwietnia 2013 roku, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 maja 2012 roku w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, obejmującą między innymi rozstrzygnięcie o przejęciu ww. nieruchomości z mocy prawa na własność Miasta - Miasta na prawach powiatu (wywłaszczenie Wnioskodawcy). Skarżący wniósł skargę na ww. decyzję administracyjną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, która w dniu 4 marca 2014 r. została oddalona. Skarżący wniósł od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i obecnie oczekuje na jej rozpoznanie.

W dniu 14 marca 2014 r. Prezydent Miasta jako organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, działając na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 marca 2014 r. wydał postanowienie wzywające Wnioskodawcę do wydania wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość została przejęta na rzecz Gminy Miejskiej w dniu 7 kwietnia 2014 r.

Niezależnie od powyższego prowadzone jest postępowanie mające na celu ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W dniu 17 stycznia 2014 r. Starosta wydał decyzję o odszkodowaniu za wywłaszczaną nieruchomość, która w wyniku odwołania Wnioskodawcy została uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na mocy decyzji Wojewody z dnia 27 marca 2014 r. Wnioskodawca złożył na powyższą decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sprawa obecnie czeka na rozpoznanie. Podkreślić należy także, iż Wnioskodawcy odmówiono wypłaty zaliczki na poczet odszkodowania, w związku z powyższym nie otrzymał on do tej pory żadnej kwoty należnej z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Ww. nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalno-usługowym, składającym się z jednego lokalu mieszkalnego i dwóch lokali użytkowych. Wnioskodawca wraz z żoną zamieszkiwał w domu położonym na rzeczonej nieruchomości, wraz z Wnioskodawcą zamieszkiwały jego dwie córki, każda wraz z mężem i jednym dzieckiem (łącznie 3 rodziny).

Wnioskodawca przed odebraniem nieruchomości wynajmował jeden z lokali użytkowych mieszczących się w opisanym wyżej domu na rzecz przedsiębiorcy prowadzącego w nim sklep odzieżowy, przy czym wskazany wynajem nie był wykonywany w ramach działalności gospodarczej Wnioskodawcy. Wnioskodawca od dochodów uzyskanych z tytułu ww. najmu płacił ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w wysokości 8,5% na podstawie ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku, o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. 1998.144.930 z późn. zm.). Drugi lokal użytkowy mieszczący się w opisanym wyżej domu nie był używany.

Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, jest osobą bezrobotną. Wnioskodawca prowadził natomiast działalność taksówkarską w latach ok. 1989 - 1995, nigdy nie był czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług i nie składał deklaracji VAT-7. Wnioskodawca nigdy nie był rolnikiem ryczałtowym.

Nabycie objętej wnioskiem nieruchomości przez Wnioskodawcę nastąpiło w ten sposób, iż w pierwszej kolejności odziedziczył po swojej matce udział wynoszący 1/4 ww. nieruchomości, śmierć matki Wnioskodawcy nastąpiła w roku 1974, natomiast stwierdzenie nabycia spadku po niej nastąpiło postanowieniem Sądu Powiatowego z dnia 6 grudnia 1974 roku wydanym w sprawie, następnie Wnioskodawca odziedziczył po swoim ojcu, który zmarł w roku 1988 kolejny udział wynoszący 1/4 ww. nieruchomości, natomiast stwierdzenie nabycia spadku nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 25 sierpnia 1993 roku wydanym w sprawie. Natomiast w dniu 25 listopada 1994 roku aktem darowizny sporządzonym przez notariusza wujek Wnioskodawcy podarował Wnioskodawcy udział w nieruchomości wynoszący 1/2. W opisany wyżej sposób Wnioskodawca nabył własność całości nieruchomości, której dotyczy wniosek.

Nadmienić należy, iż Wnioskodawca nabył nieruchomość zabudowaną, budynek został wzniesiony i zamieszkany w latach 30-tych XX wieku, następnie rozbudowany w roku 1950, przy czym zarówno budowy jak i rozbudowy dokonał dziadek Wnioskodawcy, Wnioskodawca urodzony w roku 1956 nie ma wiedzy, co do daty oddania budynku do użytkowania.

Nabycie przez Wnioskodawcę nieruchomości w drodze dziedziczenia i darowizny nie było czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zatem nabycie nieruchomości przez Wnioskodawcę nie zostało udokumentowane jakąkolwiek fakturą VAT, nie zastosowano żadnej stawki VAT. Nieruchomość, ani jej część nie była nigdy wprowadzana do ewidencji środków trwałych. Wnioskodawcy nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia budynku.

Podkreślić należy, iż Wnioskodawca nabył nieruchomość w celu mieszkalnym i w tym celu ją wykorzystywał, ponadto od roku 1991 wynajmował jeden lokal istniejący w ramach ww. nieruchomości na sklep (lokal ten nie był lokalem wynajmowanym bezpośrednio przed wywłaszczeniem nieruchomości, wynajmowany był od roku 1991 do VI roku 2013) a następnie począwszy od roku 1996 wynajął kolejny lokal na sklep, przy czym ww. najmy nigdy nie były wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Nigdy nie nastąpiło oddanie do użytkowania budynku w wykonaniu czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, budynek został wzniesiony w latach 30-tych XX wieku tzw. sposobem gospodarczym, następnie przechodził na kolejnych właścicieli częściowo w drodze spadkobrania, a częściowo w drodze darowizny, część budynku jak wskazano była wynajmowana, lecz nigdy nie miało to miejsca w ramach działalności gospodarczej wynajmującego - w ramach czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie było pierwszego zasiedlenia.

Wnioskodawca nie ponosił także wydatków na ulepszenie budynku lub jego części w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które byłyby wyższe niż 30% wartości początkowej budynku lub ulepszanej części, nieruchomość nigdy nie była wykorzystywana przez Wnioskodawcę do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Posadowiony na nieruchomości budynek jest budynkiem w rozumieniu przepisów ustawy prawo budowlane oraz Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych. Symbol PKOB budynku zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 112 poz. 1316 ze zm.) to 1 11 111 1110 - budynek mieszkalny jednorodzinny, oczywiście budynek posiada również 2 lokale użytkowe (sklepy), jednak zgodnie z przepisami powołanego przez Organ rozporządzenia powinien być zaklasyfikowany zgodnie z jego głównym użytkowaniem, jako budynek mieszkalny jednorodzinny.

Nieruchomość nigdy nie była wykorzystywana do działalności rolniczej. Wnioskodawca nie prowadził na nieruchomości stanowiącej przedmiot wywłaszczenia gospodarstwa rolnego. Dla nieruchomości nie została wydana decyzja o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej lub inne działania (poza opisanym we wniosku wywłaszczeniem).

Wnioskodawca nie posiada żadnych innych nieruchomości, nigdy także nie dokonał zbycia innych nieruchomości.

W uzupełnieniu Wnioskodawca podał, że drugi lokal był wynajmowany przez Wnioskodawcę.

Drugi lokal był wynajmowany od roku 1991 do 30 czerwca 2013 r. Wnioskodawca z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie podać daty dziennej, pamięta jedynie rok zawarcia pierwszej umowy najmu drugiego lokalu. W najmie występowały przerwy, jednak żadna nie przekraczała miesiąca. W tym czasie lokal nie był w żaden sposób użytkowany. Wyjaśnić należy, iż pierwszy lokal był natomiast wynajmowany od 1996 roku (daty dziennej Wnioskodawca nie pamięta) do 28 lutego 2014 r. W przypadku tego lokalu także występowały krótkie przerwy w wynajmowaniu, nie przekraczające każdorazowo 1 miesiąca, w czasie przerw lokal nie był użytkowany w żaden sposób.

Drugi lokal był wynajmowany. Jednak w czasie, gdy nie był wynajmowany nie był w żaden sposób użytkowany.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy opisane w stanie faktycznym zdarzenie, w zakresie dostawy dwóch lokali użytkowych wchodzących w skład wskazanej nieruchomości, podlegać będzie zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2011.177.1054)?

Zdaniem Wnioskodawcy opisane w stanie faktycznym zdarzenie, w zakresie dostawy wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości lokali użytkowych, będzie podlegało zwolnieniu od opodatkowania podatkiem od towarów i usług z uwagi na regulację art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zgodnie z którą zwalnia się od podatku od towarów i usług dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, oraz pod warunkiem, że dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Czynność wywłaszczenia nieruchomości z mocy prawa w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług uznaje się za dostawę budynku, stąd przyjąć należy, iż dostawa ta, w zakresie dwóch lokali użytkowych wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości (dostawa części budynku) będzie zwolniona od opodatkowania podatkiem od towarów i usług, gdyż wskazana część (części) budynku nie spełnia żadnej z negatywnych przesłanek wymienionych w przepisie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o podatku od towarów i usług.

Nie ulega także wątpliwości, iż w sprawie nie było pierwszego zasiedlenia, należy zatem przyjąć, że dostawa nieruchomości Wnioskodawcy w części obejmującej lokale użytkowe nie jest objęta zwolnieniem zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług.

Wnioskodawca nabył opisaną nieruchomość częściowo w drodze spadkobrania, a częściowo w drodze darowizny udziału nie związanej z jakąkolwiek działalnością gospodarczą, a tym samym nie była to dostawa budynku w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Wobec powyższego Wnioskodawcy nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia tej nieruchomości. Budynek został wzniesiony i zamieszkany już w latach 30-tych XX wieku, następnie rozbudowany w roku 1950, przy czym zarówno budowy jak i rozbudowy dokonał dziadek Wnioskodawcy.

Wnioskodawca nie ponosił także nigdy wydatków na ulepszenie budynku czy też wchodzących w jego w skład lokali użytkowych (części budynku) w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które byłyby wyższe niż 30% wartości początkowej budynku, czy też samych wchodzących w jego skład lokali użytkowych (części budynku).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm.) zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Towarami w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o VAT są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1.  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;
2.  wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;
3.  wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;
4.  wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;
5.  ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;
6.  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
7.  zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT określa szczególny przypadek dostawy towarów, który ma na celu wskazanie, że dostawą towarów jest nawet tak nietypowa sytuacja, jak władcze działanie organu lub samego przepisu prawa, w którym towar (także wbrew woli) zmienia właściciela za odszkodowaniem. Własność towaru nie jest tu najistotniejszą cechą opisanego przypadku, lecz nierówna pozycja stron takiej specyficznej dostawy, w której jedna niejako „zmuszona” jest poddać się określonym nakazom płynącym z organu lub z mocy prawa.

Zatem jeśli przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel następuje za odszkodowaniem, to wówczas stanowi ono odpłatną dostawę towarów i ze względu na przedmiot czynność taka jest objęta opodatkowaniem. W tym przypadku odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną – objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.

Zaznaczyć należy, iż opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania. Tak więc dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości.

Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

W myśl art. 128 ust. 1 ww. ustawy, wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

W świetle art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 193 poz. 1194 ze zm.) wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi.

Na podstawie art. 11f ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

W świetle wskazanych wyżej przepisów, należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT podlegającą opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L 347 s. 1 ze zm.), „podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel, czy też rezultaty takiej działalności. „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Opodatkowaniu VAT podlega, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE, odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT.

Z treści art. 15 ust. 1 tej ustawy wynika, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ww. ustawy działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Zgodnie z art. 659 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

Z powyższego wynika, iż najem jest umową dwustronnie obowiązującą i wzajemną; odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy polegające na płaceniu umówionego czynszu.

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy należy stwierdzić, że świadczenie usług najmu wypełnia określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT definicję działalności gospodarczej, jeżeli jest wykonywane w sposób ciągły do celów zarobkowych, a jak wiadomo, zawierane umowy najmu mają zazwyczaj długotrwały charakter, a uzyskiwane korzyści z tego tytułu są w zasadzie stałe. W konsekwencji najem nieruchomości stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że wobec Wnioskodawcy było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące nieruchomości, stanowiącą zabudowaną działkę nr 254/1.

Ww. nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalno-usługowym, składającym się z jednego lokalu mieszkalnego i dwóch lokali użytkowych. Wnioskodawca wraz z rodziną zamieszkiwał w domu położonym na rzeczonej nieruchomości, natomiast część budynku w postaci 2 lokali użytkowych Wnioskodawca wynajmował jako sklepy. Jeden z lokali był wynajmowany od 1991 roku do 30 czerwca 2013 r., natomiast drugi lokal wynajmowany był od 1996 roku do 28 lutego 2014 r. W najmie obydwu lokali występowały przerwy, jednak żadna nie przekraczała miesiąca.

Wnioskodawca nie ponosił wydatków na ulepszenie budynku lub jego części w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które byłyby wyższe niż 30% wartości początkowej budynku lub ulepszanej części.

Wnioskodawca nigdy nie był czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług i nie składał deklaracji VAT-7. Wnioskodawca nigdy nie był rolnikiem ryczałtowym.

Nabycie objętej wnioskiem nieruchomości przez Wnioskodawcę nastąpiło w ten sposób, iż w 1974 r. Wnioskodawca odziedziczył po swojej matce udział wynoszący 1/4 ww. nieruchomości, następnie w 1988 r. odziedziczył po swoim ojcu kolejny udział wynoszący 1/4 ww. nieruchomości, natomiast w dniu 25 listopada 1994 r. aktem darowizny wujek Wnioskodawcy podarował Wnioskodawcy udział w nieruchomości wynoszący 1/2. W opisany wyżej sposób Wnioskodawca nabył własność całości nieruchomości, której dotyczy wniosek. Nabycie nieruchomości w drodze dziedziczenia i darowizny nie było czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zatem nie zostało udokumentowane fakturą VAT.

Wnioskodawca nabył nieruchomość zabudowaną i nie ponosił wydatków na ulepszenie budynku lub jego części w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które byłyby wyższe niż 30% wartości początkowej budynku lub ulepszanej części.

Posadowiony na nieruchomości budynek jest budynkiem w rozumieniu przepisów ustawy prawo budowlane oraz Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych. Symbol PKOB budynku zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 112 poz. 1316 ze zm.) to 1 11 111 1110 - budynek mieszkalny jednorodzinny, oczywiście budynek posiada również 2 lokale użytkowe (sklepy).

W przedmiotowej sprawie mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której Wnioskodawca wykorzystywał część nieruchomości (2 lokale użytkowe) do działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.

Jeden lokal był wynajmowany przez Wnioskodawcę od roku 1991 do 30 czerwca 2013 r. W najmie występowały przerwy, jednak żadna nie przekraczała miesiąca. Drugi lokal natomiast był wynajmowany od 1996 roku do 28 lutego 2014 r. W przypadku tego lokalu także występowały krótkie przerwy w wynajmowaniu, nie przekraczające każdorazowo 1 miesiąca.

Zatem w sprawie będącej przedmiotem niniejszej interpretacji część nieruchomości w postaci 2 lokali użytkowych niewątpliwie była wykorzystywana przez Wnioskodawcę do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT w postaci najmu.

Należy mieć na uwadze, że w podatku VAT nie występuje pojęcie „najmu prywatnego” i „najmu w ramach działalności gospodarczej”. W świetle przepisów ustawy o VAT działalnością gospodarczą jest każda czynność najmu czy dzierżawy niezależnie od tego, czy wynajmujący działalność tę zarejestrował czy nie i niezależnie od tego czy przedmiot najmu (dzierżawy) stanowi środek trwały w jego zarejestrowanej działalności czy nie.

W tym miejscu podkreślić należy, że pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy o VAT, co wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, w której zasadnym jest odwołanie się do treści wyroku TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen V. Dieter Armbrecht). Orzeczenie to dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę, będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej.

Ze wskazanego orzeczenia wynika więc, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca w odniesieniu do części budynku w postaci dwóch lokali użytkowych.

Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2005r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, iż majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Zachowanie Wnioskodawcy prezentowane w odniesieniu do użytkowej części ww. nieruchomości w postaci dwóch lokali użytkowych skutkuje koniecznością uznania Wnioskodawcy za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, a więc za podatnika podatku od towarów i usług. Nie można bowiem uznać, by w tej konkretnej sytuacji dostawa przedmiotowej części nieruchomości stanowiła dostawę majątku wykorzystywanego wyłącznie na potrzeby prywatne Wnioskodawcy skoro odnośnie jednego lokalu od 1991 r. a odnośnie drugiego lokalu od 1996 r. Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT polegającą na wynajmowaniu przedmiotowych lokali.

Mając zatem na uwadze przedstawiony opis sprawy i obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa należy stwierdzić, że dostawa użytkowej części nieruchomości w postaci dwóch lokali użytkowych dokonana przez Wnioskodawcę, stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż Wnioskodawca działał dla tej transakcji jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, prowadzący działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

W myśl art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Zgodnie z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT, w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.

Jednakże zarówno w treści wskazanej ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi lub zwolnienie od podatku.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone między innymi w art. 43 ustawy o VAT.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:

1.  dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
2.  pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Ponadto zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o VAT przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich:

1.  wybudowaniu lub
2.  ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Co istotne, oddanie do użytkowania powinno nastąpić w ramach czynności podlegającej opodatkowaniu, a za takie można rozumieć m. in. objęcie we władanie budynku, budowli lub ich części przez pierwszego nabywcę lub pierwszego użytkownika. Przedmiotowa nieruchomość nie musi być faktycznie wykorzystywana, lecz winna być przejęta przez nabywcę do użytkowania. Wydanie przedmiotowego obiektu nabywcy powinno nastąpić w ramach wykonania przez sprzedającego czynności podlegających opodatkowaniu.

Jeżeli zatem podatnik wybuduje obiekt lub go zmodernizuje, przy czym nakłady na ulepszenie przekraczają 30% jego wartości początkowej, a następnie obiekt ten (lub ulepszenie) zostanie oddany do użytkowania (wprowadzony do ewidencji środków trwałych), nie oznacza to, że został on zasiedlony. Oddanie do użytkowania nie nastąpiło bowiem w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu. Pierwsze zasiedlenie będzie miało miejsce wówczas, gdy wybudowany lub zmodernizowany budynek (obiekt) zostanie sprzedany lub np. oddany w najem lub dzierżawę – bowiem zarówno sprzedaż, najem, jak i dzierżawa są czynnościami podlegającymi opodatkowaniu. Zatem, należy uznać za pierwsze zasiedlenie moment oddania budynku, budowli lub ich części do użytkowania pierwszemu najemcy (dzierżawcy) czy nabywcy.

W przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 10a cyt. ustawy o VAT zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:

1.  w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
2.  dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

W myśl natomiast art. 43 ust. 7a ww. ustawy o VAT warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10a lit. b, nie stosuje się, jeżeli budynki, budowle lub ich części w stanie ulepszonym były wykorzystywane przez podatnika do czynności opodatkowanych przez co najmniej 5 lat.

Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga przepis art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w myśl którego w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że co do zasady, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki i budowle trwale na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku.

Należy zaznaczyć, iż zgodnie z Polską Klasyfikacją Obiektów Budowlanych (PKOB) wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 112 poz. 1316 ze zm.) przez obiekt budowlany rozumie się konstrukcję połączoną z gruntem w sposób trwały, wykonaną z materiałów budowlanych i elementów składowych będącą wynikiem prac budowlanych. Budynki natomiast to zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i urządzeniami technicznymi, wykorzystywane dla potrzeb stałych, przystosowane do przebywania ludzi, zwierząt lub ochrony przedmiotów.

W myśl art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o:

1.obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć:

1.  budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,
2.  budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,
3.  obiekt małej architektury;

2.budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach;

3.budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową;

3a.obiekcie liniowym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego.

Zatem jeśli dana budowla w rozumieniu Prawa budowlanego nie została sklasyfikowana w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych jako budynek, mieści się w sekcji „Obiekty inżynierii lądowej i wodnej”.

W PKOB obiekty budowlane grupowane są w dwóch sekcjach: „Budynki” i „Obiekty inżynierii lądowej i wodnej”. Zgodnie z objaśnieniami zawartymi w PKOB obiektami inżynierii lądowej i wodnej są wszystkie obiekty budowlane nie klasyfikowane jako budynki.

Biorąc pod uwagę przedstawiony przez Wnioskodawcę opis stanu faktycznego oraz przedstawione przepisy prawa, w celu ustalenia czy dostawa 2 lokali użytkowych, które były przedmiotem najmu wraz z częścią przynależnego do tych lokali gruntu może korzystać ze zwolnienia, koniecznym jest zbadanie przesłanek określonych przepisem art. 43 ust. 1 pkt 10 oraz art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o podatku od towarów i usług.

Aby zatem dostawa przedmiotowych lokali mogła korzystać ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT nie może być dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim i pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą tych lokali nie może upłynąć okres krótszy niż 2 lata.

Ażeby można było mówić o pierwszym zasiedleniu, musi dojść do oddania części budynku (w tym przypadku 2 lokali) do użytkowania w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu. Pierwsze zasiedlenie będzie miało miejsce wówczas, gdy wybudowany lub ulepszony obiekt lub jego część zostanie sprzedany lub np. oddany w najem, dzierżawę, leasing. Zarówno sprzedaż, jak i najem, dzierżawa, leasing są bowiem czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT. Zatem, należy uznać za pierwsze zasiedlenie także moment oddania budynku lub jego części do użytkowania pierwszemu nabywcy czy najemcy.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że przed wywłaszczeniem Wnioskodawca był właścicielem budynku, który otrzymał częściowo w spadku i częściowo w drodze darowizny i w którym mieszkał razem z rodziną. Część budynku w postaci 2 lokali użytkowych Wnioskodawca wynajmował jako sklepy. Jeden z lokali był wynajmowany od 1991 roku do 30 czerwca 2013 r., natomiast drugi lokal wynajmowany był od 1996 roku do 28 lutego 2014 r. W najmie obydwu lokali występowały przerwy, jednak żadna nie przekraczała miesiąca.

Wnioskodawca nie ponosił wydatków na ulepszenie budynku lub jego części w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które byłyby wyższe niż 30% wartości początkowej budynku lub ulepszanej części.

Odnosząc powołane przepisy prawa do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego należy stwierdzić, że czynnością spełniającą definicję pierwszego zasiedlenia części budynku w postaci 2 lokali użytkowych było ich wynajmowanie (oddanie do użytkowania w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu pierwszemu najemcy) tj. jednego lokalu od 1991 r. i drugiego lokalu od 1996 r.

Z uwagi na powyższe, do przedmiotowej dostawy zastosowanie znajdzie przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Zatem dokonana przez Wnioskodawcę dostawa w ramach wywłaszczenia przedmiotowych części budynku w postaci 2 lokali użytkowych objęta była zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, gdyż nie była dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia oraz pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dokonaną dostawą nie upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Tym samym, również dostawa działki gruntu, w części przynależnej do tych lokali, objęta była zwolnieniem od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT w związku z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT.

Ponieważ dostawa w ramach wywłaszczenia przedmiotowych części budynku w postaci 2 lokali użytkowych objęta była zwolnieniem na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, to badanie czy w sytuacji opisanej przez Wnioskodawcę dostawa tych lokali jest objęta zwolnieniem na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT - jest bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze, stanowisko Wnioskodawcy, iż dostawa wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości lokali użytkowych, będzie podlegało zwolnieniu od opodatkowania podatkiem od towarów i usług z uwagi na regulację art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, należało uznać za nieprawidłowe, gdyż w przedmiotowej sprawie podstawą do zastosowania zwolnienia był art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Zaznaczyć należy, że niniejsza interpretacja indywidualna traci ważność w przypadku zmiany któregokolwiek z elementów przedstawionego stanu faktycznego lub zmiany stanu prawnego.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.