Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-524/09/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2009-06-26
Teza: Czy umorzenie mandatów karnych kredytowanych na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych stanowią przychód z innych źródeł i czy w związku z tym na organie umarzającym ciąży obowiązek wystawienia informacji PIT-8C?
Słowa kluczowe: mandaty-mandaty karne; umorzenie; ustawa-ustawa o finansach publicznych
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 9

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Urzędu Wojewódzkiego przedstawione we wniosku z dnia 04 marca 2009r. (data wpływu do tut. Biura – 06 kwietnia 2009r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej skutków podatkowych umorzenia mandatów karnych kredytowanych na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 06 kwietnia 2009r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia kar i opłat wynikających z przepisów ustawy – Prawo budowlane oraz umorzenia mandatów karnych kredytowanych na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wydział Finansów i Budżetu Urzędu Wojewódzkiego rozpatruje wnioski osób fizycznych w sprawie przyznania ulgi (w tym umorzenia należności) w spłacie zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Przedmiotowe ulgi są przyznawane w oparciu o przepisy Działu III Ordynacji podatkowej lub art. 42 ustawy o finansach publicznych. Rozstrzygnięcie następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez Wojewodę. Urząd Wojewódzki jest natomiast jednostką budżetową, której kierownikiem jest Wojewoda.

Zgodnie z art. 67a Ordynacji podatkowej, organ podatkowy na wniosek podatnika, może m.in. dokonać umorzenia należności, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Należnościami rozpatrywanymi w oparciu o Dział III Ordynacji podatkowej są m.in. kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego i opłaty legalizacyjne z Prawa budowlanego (przepis ustawy – Prawo budowlane zawierają odwołanie do odpowiedniego stosowania Działu III Ordynacji podatkowej).

Przykład: pan Z.K. wystąpił do Wojewody o umorzenie opłaty legalizacyjnej ustalonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie przepisów ustawy – Prawo budowlane w kwocie 25 000 zł. Wojewoda, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, umorzył Panu K. przedmiotową opłatę. Organ na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, że sytuacja finansowa wnioskodawcy uniemożliwia mu opłatę zobowiązania nawet w przypadku ewentualnego rozłożenia należności na raty, albowiem jego miesięczny dochód jest znacznie niższy od minimum socjalnego i wynosi 105 zł miesięcznie.

Wszystkie pojęte w tego typu sprawach rozstrzygnięciach miały charakter wyjątkowy, uzasadniony bardzo ciężką sytuacją zobowiązanego i występowały sporadycznie.

Natomiast należności rozpatrywane w oparciu o art. 42 ustawy o finansach publicznych dotyczą głównie mandatów karnych kredytowanych, a podstawa materialnoprawna stosowania przepisu została ustalona w oparciu o ich zakres przedmiotowy.

Zgodnie z regułą zawartą w art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, na podstawie którego dokonywane są umorzenia, np. mandatów karnych kredytowanych, należności mogą być umarzane, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Wobec tego, umorzenie przedmiotowych wierzytelności ma miejsce w przypadku, gdy właściwy naczelnik urzędu wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku skuteczności prowadzonej egzekucji.

Przykład: Pan W.N. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o umorzenie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego w kwocie 50 zł. W trakcie wszczętego z wyżej wymienionego wniosku postępowania administracyjnego organ ustalił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne mające na celu przymusowe wyegzekwowanie zobowiązania z omawianego tytułu. W uzasadnieniu postępowania organ egzekucyjny wskazał, że zobowiązany nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada praw majątkowych, z których możliwe byłoby wyegzekwowanie kwoty. Mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz korzystając z uprawnień wynikających z art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, Wojewoda umorzył Panu N. zobowiązanie z tytułu mandatu karnego w kwocie 50 zł.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy umorzenie należności Skarbu Państwa, o którym mowa w polu Nr 50 formularza, stanowi dla podmiotów otrzymujących ulgę przychód z innych źródeł, o których mowa art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.)?
2.  Jeśli jest to przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 wyżej wymienionej ustawy, to czy należy przekazać osobie otrzymującej ulgę oraz właściwemu urzędowi skarbowemu informację o przychodach, o której mowa w art. 42a cytowanej ustawy, tj. informację o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych na druku PIT-8C. Jeżeli tak, to kto powinien taką informację przekazać: Wojewoda, jako organ, który przyznał ulgę czy Urząd Wojewódzki, jako jednostka organizacyjne działająca przy Wojewodzie, na której rachunek wpływają wyżej wymienione należności?

Zdaniem wnioskodawcy, umorzenie przez Wojewodę omawianych należności Skarbu Państwa, zarówno na postawie przepisów ustawy o finansach publicznych, jak i Ordynacji podatkowej nie stanowi dla zobowiązanych dochodów z innych źródeł. Przedmiotowe należności mają charakter administracyjnoprawny, ponadto ich umorzenie nie ma charakteru ekwiwalentnego. W dostępnych źródłach informacji prawnej (prasa, wyjaśnienia, interpretacje organów podatkowych), jako przykłady umorzenia zobowiązań, które w konsekwencji stanowią przychody z innych źródeł podawane są należności z tytułu umorzonych kredytów bankowych, czynszu, opłat za wieczyste użytkowanie nieruchomości, zwrot lokatorowi przez spółdzielnię kosztów wymiany okien. Wskazane wyżej przykłady mają z jednej strony charakter ekwiwalentny, z drugiej – cywilnoprawny. Ich umorzenie następuje w trybie art. 508 Kodeksu cywilnego i wymaga oświadczenia woli obu stron.

W przypadku wniosków rozpatrywanych przez Wojewodę rozstrzygnięcie następuje w drodze decyzji administracyjnej i nie ma charakteru ekwiwalentnego.

Dodatkowo, przyjęcie, że umorzone zobowiązania stanowią przychód z innych źródeł byłoby kontrowersyjne z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy. Skoro bowiem przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają możliwość zastosowania instytucji umorzenia zobowiązania w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub ważnym interesem publicznym, a przepisy ustawy o finansach publicznych – w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub, gdy postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne, to umorzenie omawianych należności następuje w sytuacjach wyjątkowych uwarunkowanych skrajnie trudną sytuacją finansową i życiową dłużnika. Wobec tego umarzanie z jednej strony zobowiązania, które w przypadku kar i opłat ustalonych na podstawie Prawa budowlanego czy mandatów nakładanych przez państwową inspekcję pracy stanowią kwotę nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych, a z drugiej obarczanie dłużnika podatkiem dochodowym od osób fizycznych, byłoby zdaniem Urzędu Wojewódzkiego działaniem nieracjonalnym, niecelowym i niweczącym skutki podjętych decyzji w zakresie umorzenia zobowiązania. Ponadto, biorąc pod uwagę to, że w art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkie dochody z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnienia od podatku bądź od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia wydanego przez Ministra Finansów, to należy uwzględnić fakt, że umorzenie zobowiązania powoduje po stronie dłużnika takie same konsekwencje finansowe, jak zaniechanie poboru podatku czy zwolnienie z mocy ustawy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Niniejsza interpretacja indywidualna stanowi pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia mandatów karnych kredytowanych na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych. W pozostałym zakresie wniosek rozstrzygnięto interpretacją indywidualną Znak: IBPB II/1/415-315/09/MK.

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania. W myśl tej zasady wyrażonej w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Wyrazem jej praktycznej realizacji jest art. 11 ust. 1 ww. ustawy, z którego – wg brzmienia obowiązującego do 31 grudnia 2008r – wynika, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń; natomiast wg brzmienia obowiązującego od 01 stycznia 2009r. wynika, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dotyczy to m.in. podatników osiągających przychody o których mowa w art. 20 ust. 1 ww. ustawy, tj. z innych źródeł.

Przepis art. 20 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Stosownie do przepisu art. 42a ww. ustawy, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52 i art. 52a oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Zastosowanie w stosunku do osoby fizycznej przez uprawniony do tego organ umorzenia, nie oznacza, że osoba ta zawsze uzyskuje z tego tytułu przychód w rozumieniu przepisów ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Umorzenie otrzymanych uprzednio należności pieniężnych (brak obowiązku zwrotu pobranych świadczeń) stanowi przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym o0d osób fizycznych. W tym bowiem przypadku po stronie dłużnika – w momencie zwolnienia z długu – powstaje przysporzenie o charakterze majątkowym.

Umorzenie natomiast osobie fizycznej mandatów karnych kredytowanych na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, tj. do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, nie jest powiązane z otrzymaniem uprzednio przez podatnika świadczeniem. Trudno też uznać, iż wskutek umorzenia należności sanacyjnych – kary, dochodzi do przysporzenia majątkowego. Zatem w tym przypadku nie powstaje u tej osoby przychód w rozumieniu powołanego powyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem na wnioskodawcy nie ciąży obowiązek wystawienia na podstawie art. 42a tej ustawy informacji PIT-8C.

Wobec powyższego stanowisko wnioskodawcy należy uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.