Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT2-2.4011.1076.2021.2.ACZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-02-09
Teza: Zwolnienie przedmiotowe - doliczenie dochodów swoich małoletnich dzieci ze sprzedaży ich udziałów w nieruchomości do swoich dochodów z tej sprzedaży i złożenie jednego zeznania PIT-39 na swoje imię i nazwisko na łączną sumę dochodu i rozliczenie kwoty dochodu zwolnionego zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Słowa kluczowe: cel-cele mieszkaniowe; kuratorzy-kurator sądowy; lokal-lokal mieszkalny; małoletni; nieruchomości-nieruchomość mieszkalna; podatnik; rozliczanie (rozliczenia)-rozliczenie roczne
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.-Sprzedaż nieruchomości i praw majątkowych.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 131; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 25; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 25-pkt 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 25-pkt 1-lit. a

**Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe**

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

21 października 2021 r. wpłynął Pani wniosek z 27 września 2021 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 30 stycznia 2022 r. (wpływ 2 lutego 2022 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego
----------------------

W 2002 r. teściowa podarowała ustnie Wnioskodawczyni i Jej małżonkowi dom mieszkalny w stanie surowym, ale dopiero 20 marca 2019 r. czynność ta została sformalizowana przez teściową, po śmierci męża w 2011 r. Wnioskodawczyni przez cały okres zamieszkiwania w przedmiotowej nieruchomości ponosiła koszty dokończenia budowy domu, koszty remontu i koszty eksploatacyjne.

Udział Wnioskodawczyni w otrzymanej nieruchomości wynosił 3/6 i Jej małoletnich dzieci po 1/6. Otrzymany dom był drogi w eksploatacji, a Wnioskodawczyni straciła pracę w miejscowości położenia nieruchomości (…) i była zmuszona podjąć pracę w miejscowości oddalonej od miejsca zamieszkania o 30 km.

Kwestie te były poruszane podczas posiedzenia sądowego, co zostało zaprotokołowane w protokole rozprawy z 24 maja 2019 r. i Sąd Rejonowy w …wydał postanowienie w przedmiocie zezwolenia na dokonanie czynności imieniem małoletnich dzieci – na sprzedaż otrzymanego w darowiźnie domu, w którym Wnioskodawczyni miała współudział. Wnioskodawczyni w imieniu własnym oraz kurator działający w imieniu niepełnoletnich dzieci, dokonali sprzedaży domu mieszkalnego 11 marca 2020 r.

2 lipca 2020 r. Wnioskodawczyni zakupiła w swoim imieniu i na swoją rzecz lokal mieszkalny położony w miejscowości …. W związku z tym wydatkowała środki uzyskane ze sprzedaży domu mieszkalnego przez Nią i przez małoletnie dzieci na zakup mieszkania, w którym zamieszkują także małoletnie dzieci. Właścicielem lokalu mieszkalnego jest tylko Wnioskodawczyni, w księdze wieczystej również jako właściciel występuje tylko Wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni sprawując opiekę nad małoletnimi dziećmi jest zobowiązana do zapewnienia im mieszkania. Skoro rodzic zobowiązany jest do sprawowania opieki nad swoimi dziećmi, a jednocześnie dzieci do ukończenia pełnoletności nie mają prawa rozporządzać własnym majątkiem, to zdaniem Wnioskodawczyni, robi to rodzic zapewniając im byt, w tym byt mieszkania. Dla Wnioskodawczyni jest rzeczą oczywistą, że to jest ich wspólny rodzinny dom, a nie tylko Wnioskodawczyni.

30 kwietnia 2021 r. Wnioskodawczyni złożyła zeznanie PIT-39, w którym wskazała, że cały osiągnięty przychód ze sprzedaży domu mieszkalnego w kwocie 430 000 zł jest zwolniony na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawczyni doliczyła dochody małoletnich dzieci ze sprzedaży ich udziałów w sprzedanym domu do swoich dochodów z tej sprzedaży i złożyła jedno zeznanie PIT-39 na swoje imię i nazwisko na łączną sumę dochodu.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, zdaniem Wnioskodawczyni, na regulacje Kodeksu cywilnego, cz. IV Prawo spadkowe. W świetle tych przepisów dzieci co do zasady dziedziczą po swoich rodzicach, więc nieruchomość ta i tak przypadnie małoletnim dzieciom. Zatem, zdaniem Wnioskodawczyni, prędzej czy później będą współwłaścicielem tej nieruchomości. Organ winien mieć na względzie, że przy interpretacji prawa podatkowego nie może nie brać pod uwagę regulacji zawartych również w innych przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Powyższy pogląd ugruntowany jest w doktrynie, jak również orzecznictwie. W wyroku z 27 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1871/07, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł: „Niemniej jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczność interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w niektórych stanach faktycznych może wymagać interpretacji przepisów z innych dziedzin prawa”.

W orzeczeniu zaś Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 27 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 315/09, wskazano, że: „nie można jednak nie zauważyć, że prawo podatkowe określa konsekwencje prawnopodatkowe w związku ze zdarzeniami regulowanymi przez inne dziedziny prawa. Ograniczenie interpretacji przepisów prawa podatkowego wyłącznie do sfery podatkowej – narusza przepisy regulujące wydawanie indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego”.

Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawczyni wskazuje, że przy wydaniu interpretacji podatkowej Organ powinien wziąć pod uwagę również zapisy z innych gałęzi prawa, w tym wypadku Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu cywilnego i przepisy prawa administracyjnego dotyczące obowiązku meldunkowego. Z przepisów tych wynika bowiem, że nabycie lokalu mieszkalnego przez opiekuna prawnego zaspokoi jednocześnie własne potrzebny mieszkaniowe małoletnich dzieci, również poprzez fakt zameldowania tych dzieci w tym mieszkaniu. Ponadto, choć na dzień wydatkowania dochodu ze zbycia nieruchomości małoletnie dzieci nie stały się współwłaścicielem nieruchomości, nie oznacza, że tym współwłaścicielem nie będą w ogóle. Nastąpi tu jedynie przesunięcie uzyskania prawa własności w czasie.

Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II FSK 3492/16 z 5 grudnia 2018 r.) orzekł, że w sytuacji gdy sąd rodzinny zezwala na rozporządzenie majątkiem małoletnich dzieci, to nie można mówić, że rodzic nie jest uprawniony do wspólnego rozliczenia. Sąd opiekuńczy wyrażając zgodę na sprzedaż (udziału) nieruchomości stanowiącej własność lub współwłasność małoletniego równocześnie określi sposób i zasady rozdysponowania uzyskanej kwoty na zaspokojenie potrzeb rodziny. Należy wówczas przyjąć, że rodzicom przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci, a w konsekwencji dochody dzieci podlegają kumulacji z dochodami rodziców. Należy podkreślić, że z punktu widzenia przepisów podatkowych nie ma znaczenia, czy rodzice osiągają dochody z majątku dziecka swobodnie zarządzanego przez rodziców, czy też osiągają dochody z majątku dziecka pochodzące z czynności, których dokonanie wymaga zgody sądu opiekuńczego i które to dochody za zgodą sądu opiekuńczego są przeznaczane na zaspokojenie potrzeb rodziny.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawczyni wskazała, że udział 3/6 w domu mieszkalnym nabyła 20 marca 2019 r. od teściowej, w drodze umowy darowizny, akt notarialny Rep. Nr …. W domu tym Wnioskodawczyni mieszkała z mężem od 2003 r. i go remontowała. Przy nabyciu domu Wnioskodawczyni działała jako przedstawicielka ustawowa małoletnich dzieci i nabyła w ich imieniu pozostałą część domu, czyli na każde dziecko po 1/6, czyli łącznie 3/6 udziału w domu.

Na pytanie Organu cyt.: „co było dokładnie przedmiotem nabycia przez Panią w dacie 20 marca 2019 r.? Czy przedmiotem nabycia był udział w nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym (udział w domu wraz z gruntem)? Czy w dacie nabycia dom stanowił budynek trwale związany z nieruchomością gruntową, czy stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności – w świetle jakich przepisów prawa?”, Wnioskodawczyni wskazała, że

przedmiotem nabycia był udział w nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym – udział w domu wraz z gruntem. Powierzchnia gruntu wynosiła 0,1074 ha. W dacie nabycia dom stanowił budynek trwale związany z nieruchomością gruntową.

W wyniku otrzymania nieruchomości, Wnioskodawczyni i Jej dzieci stali się w udziałach właścicielami całej nieruchomości.

Sprzedaż 11 marca 2020 r. tej nieruchomości nie nastąpiła w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; dalej jako ustawa o PIT). Wnioskodawczyni i Jej dzieci nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej.

Sąd opiekuńczy, Wydział Rodzinny, zobowiązał Wnioskodawczynię do złożenia na kontach bankowych założonych przez Wnioskodawczynię, uzyskanych przez małoletnie dzieci środków ze sprzedaży 11 marca 2020 r. przysługujących im udziałów w nieruchomości, do czasu osiągnięcia przez nie pełnoletniości. Jednak Wnioskodawczyni miała zgodę i mogła korzystać z tych środków na bieżące utrzymanie rodziny i z tych środków korzystała.

Wydatkowanie środków pieniężnych ze sprzedaży domu 11 marca 2020 r., przysługujących dzieciom Wnioskodawczyni udziałów w nieruchomości na zakup wyłącznie przez Wnioskodawczynię 2 lipca 2020 r. lokalu mieszkalnego, odbyło się bez zgody Sądu opiekuńczego, taka zgoda nie była wymagana.

Cały przychód ze sprzedaży 11 marca 2020 r. nieruchomości został wydatkowany na zakup i wykończenie stanu deweloperskiego zakupionego przez Wnioskodawczynię 2 lipca 2020 r. lokalu mieszkalnego.

Ze sprzedaży darowanego domu Wnioskodawczyni uzyskała kwotę 430 000 zł. Na zakupiony lokal Wnioskodawczyni wydała całe 430 000 zł i zaciągnęła pożyczkę na wykończenie mieszkania.

Wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu mieszkalnego zakupionego 2 lipca 2020 r. Lokal mieszkalny stanowi odrębną nieruchomość.

W zakupionym 2 lipca 2020 r. lokalu mieszkalnym Wnioskodawczyni realizuje własne potrzeby mieszkaniowe i swoich dzieci. Lokal mieszkalny nie jest udostępniany osobom trzecim odpłatnie ani nieodpłatnie. Nie jest też wykorzystywany w działalności gospodarczej.

**Pytanie**

Czy w świetle brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uprawnione jest twierdzenie, że Wnioskodawczyni może doliczyć dochody małoletnich dzieci ze sprzedaży ich udziałów w darowanym domu do swoich dochodów z tej sprzedaży i złożyć jedno zeznanie PIT-39 na swoje imię i nazwisko na łączną sumę dochodu i rozliczyć kwotę dochodu zwolnionego przy uwzględnieniu, że wszystkie wydatki poczynione w okresie trzech lat, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, są poniesione przez Nią i udokumentowane na Jej imię i nazwisko?
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Pani stanowisko w sprawie
-------------------------

Zdaniem Wnioskodawczyni, może Ona doliczyć dochody małoletnich dzieci ze sprzedaży ich udziałów w darowanym domu do swoich dochodów z tej sprzedaży i złożyć jedno zeznanie PIT-39 na swoje imię i nazwisko na łączną sumę dochodu oraz rozliczyć kwotę dochodu zwolnionego przy uwzględnieniu, że wszystkie wydatki poczynione w okresie trzech lat, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, są poniesione przez Nią i udokumentowane na Jej imię i nazwisko. Przy czym przychód uzyskany przez Nią i Jej małoletnie dzieci ze sprzedaży domu mieszkalnego, wydatkowany będzie w całości przez Wnioskodawczynię na zakup nieruchomości – lokalu mieszkalnego, w którym zamieszka matka i Jej małoletnie dzieci.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodu jest, z zastrzeżeniem ust. 2, odpłatne zbycie:
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
-------------------------------------------------------------

b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
-----------------------------------------

d) innych rzeczy,
-----------------

– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Powyższy przepis formułuje generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw majątkowych przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego. Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości i praw majątkowych następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym przychód uzyskany z odpłatnego zbycia nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości i praw majątkowych w ogóle nie podlega opodatkowaniu.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Cele mieszkaniowe, których sfinansowanie przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, wymienione zostały w art. 21 ust. 25 cytowanej ustawy.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Stosownie do art. 21 ust. 25 ww. ustawy, za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się m.in. zakup lokalu mieszkalnego, wydatki poniesione na nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego, a także budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Natomiast stosownie do art. 21 ust. 28 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za wydatki, o których mowa w ust. 25, nie uważa się wydatków poniesionych na nabycie gruntu lub udziału w gruncie, prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie, budynku, jego części lub udziału w budynku lub budowę rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, adaptację lub remont budynku albo jego części – przeznaczonych na cele rekreacyjne.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Wnioskodawczyni, wskazać należy, że okolicznością decydującą o zastosowaniu zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest przeznaczenie przychodów uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości wyłącznie na cele i w terminach określonych w tym przepisie.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

W myśl art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego, pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście. A contrario zatem, ten kto nie ukończył lat osiemnastu jest małoletnim.

Z kolei, w myśl art. 92 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako k.r.o.), dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Zgodnie z art. 95 § 1 k.r.o., władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka. Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny (§ 3). Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia (§ 4). W myśl art. 98 § 1 k.r.o. rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Ponadto rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską, przy czym rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Z powyższych regulacji wynika, że decydujący wpływ na los nieletniego ma rodzic, pod którego pieczą dziecko się znajduje. Jego obowiązkiem jest zapewnienie pieczy nad dzieckiem, w tym mieszkania. Dopóki zatem dziecko nie ukończy pełnoletności, wydatki poczynione przez rodzica ze środków rodzica i dziecka na cele mieszkaniowe z ich przychodów, uznać należy za wydatki tego rodzica i dziecka, choćby właścicielem nieruchomości był tylko rodzic.

Mając na uwadze ustawowy nakaz opieki rodzica nad dzieckiem, trudno uznać by po zakupie mieszkania dziecko nie mieszkało razem z rodzicem. W ten sposób aktualizują się zatem własne cele mieszkaniowe podatnika, które w przypadku rodzica posiadającego małoletnie dzieci, powinny być rozumiane jako cele podatnika i jego małoletnich dzieci.

Tym samym uprawnione jest twierdzenie, że wydatki poczynione przez rodzica z przychodów ze zbycia nieruchomości swojej i małoletnich dzieci na zakup lokalu mieszkalnego Wnioskodawczyni może rozliczyć jako dochód zwolniony przy uwzględnieniu, że wszystkie wydatki poczynione są w okresie trzech lat, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowego od osób fizycznych, są poniesione przez Nią i udokumentowane na Jej imię i nazwisko. Niezależnie od powyższego, małoletnie dzieci wyraziły zgodę na zakup lokalu mieszkalnego, w którym będą mieszkać, ze środków pochodzących ze sprzedaży domu. Wobec powyższego w świetle art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w ocenie Wnioskodawczyni, uznać należy, że własne cele mieszkaniowe podatnika, o których mowa w tym przepisie, to również cele Jej małoletnich dzieci. Stąd wydatkowanie przez Wnioskodawczynię środków pochodzących ze sprzedaży domu mieszkalnego, przypadających na Nią i na dzieci oraz zakup przez Wnioskodawczynię lokalu mieszkalnego, powinno być uznane jako dochód zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych.

Kluczową kwestią do rozstrzygnięcia jest tu sprawa wyjaśnienia definicji „własne cele mieszkaniowe”. Dodatkową trudnością w sprawie jest fakt, że przepisy prawa - ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - nie definiują tego pojęcia. Należy zatem spróbować wyjaśnić co oznacza zwrot własne cele mieszkaniowe.

W pierwszej kolejności należy posłużyć się wykładnią gramatyczną. Wyrażenie „własny” według Słownika Języka Polskiego oznacza „należący do osoby, o której mowa”. Według tego samego słownika własny cel to: „rezultat, który chce się osiągnąć przez własne działanie”.

W świetle powyższych definicji własny cel mieszkaniowy należy rozumieć zatem jako „własne działanie, którym chce się osiągnąć rezultat w postaci zamieszkania w rodzinnym domu”.

W powołanych powyżej przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie różnicuje podatników ze względu na ich wiek. Co do zasady zatem małoletnie dziecko w świetle przepisów tej ustawy również jest podatnikiem. Co prawda nie jest ono uprawnione do samodzielnego rozliczenia się z podatku dochodowego (vide przepisy o rozliczeniu dochodu małoletniego dziecka łącznie z dochodem rodzica) i rozwiązanie to uznać należy za prawidłowe, bowiem w myśl przepisów Kodeksu cywilnego małoletni nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, a w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest pod opieką i dozorem rodziców. Powyższe oznacza, jak już zostało to wskazane, że małoletnie dziecko nie jest uprawnione do decydowania o swoim losie ani tym bardziej majątku.

Poparcie przez małoletnie dzieci wniosku o sprzedaży domu i wyrażenie zgody na zakup mieszkania przed Sądem, czyni zadość wypełnienia przesłanki własnych celów mieszkaniowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo że formalnie własność mieszkania jest własnością tylko Wnioskodawczyni.

Uznać należy zatem, że tworzy się tu pewnego rodzaju fikcja prawna. Mimo że formalnie lokal mieszkalny nabywa tylko opiekun prawny to poprzez fakt, że jest on zobowiązany zapewnić opiekę swoim dzieciom i łożyć na ich utrzymanie (w tym tzw. dach nad głową), a ponadto fakt, że opiekun ten zamieszka z dziećmi w tym mieszkaniu, uznać należy, że wydatkowany dochód małoletnich dzieci przez tego opiekuna w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest jednocześnie wydatkowaniem dochodu na własne cele mieszkaniowe przez małoletnie dzieci. Tym samym Wnioskodawczyni twierdzi, że do zastosowania dla małoletnich dzieci tego zwolnienia nie jest konieczne nabycie nieruchomości przez dzieci jako współwłaścicieli. Wystarczy, że opiekun prawny sprawujący nad dziećmi opiekę nabywa nieruchomość tylko na swoją rzecz, ale pod warunkiem, że w tym lokalu zamieszka razem ze swoimi dziećmi. Z pola widzenia nie może zniknąć bowiem fakt, że chociaż w danej chwili dzieci nie są współwłaścicielami nieruchomości nie oznacza, że nigdy nimi nie będą, a ponadto nie oznacza, że w ten sposób nie są zaspokajane ich własne potrzeby mieszkaniowe.

Powyższe twierdzenie potwierdza orzecznictwo sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 451/16) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II FSK 3492/16) orzekł, że w sytuacji gdy sąd rodzinny zezwala na rozporządzenie majątkiem małoletnich dzieci, to nie można mówić, że rodzic nie jest uprawniony do wspólnego rozliczenia.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak stanowi art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,

d) innych rzeczy,

– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.

Podkreślić należy, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy formułuje generalną zasadę, zgodnie z którą sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w tym przepisie przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, jeżeli nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej, skutkuje powstaniem przychodu. Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw nastąpi po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie i nie następuje w ramach wykonywania działalności gospodarczej – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw w ogóle nie podlega opodatkowaniu.

Zatem, w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment i sposób ich nabycia.

W myśl art. 155 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Przy czym, umowa zobowiązująca do przeniesienia prawa własności nieruchomości powinna być dla jej ważności zawarta w formie aktu notarialnego, stosownie do art. 158 ww. Kodeksu.

Biorąc pod uwagę powyższe, sprzedaż przez Panią w marcu 2020 r. należącego do Pani udziału 3/6 w zabudowanej nieruchomości, nabytego przez Panią w marcu 2019 r. w drodze umowy darowizny, stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ została dokonana przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie tego udziału.

W myśl art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.

Stosownie do art. 30e ust. 2 ww. ustawy, podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.

W świetle art. 19 ust. 1 ww. ustawy, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z powyższym, przychodem z odpłatnego zbycia jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, o ile odpowiada wartości rynkowej, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.

Pojęcie kosztów odpłatnego zbycia nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w ustawie, należy zatem stosować językowe rozumienie tego wyrażenia, zgodnie z którym za koszty odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uważa się wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). Można do takich kosztów zaliczyć np.: koszty wyceny sprzedawanej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, koszty pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości, wydatki związane ze sporządzeniem przez notariusza umowy cywilnoprawnej, koszty i opłaty sądowe, o ile były ponoszone przez zbywcę. Pomiędzy tymi wydatkami a dokonanym zbyciem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy.

Ustalenie kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia odbywa się natomiast zgodnie z art. 22 ust. 6c lub 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od tego, czy zbywaną nieruchomość lub prawo nabyto odpłatnie, czy nieodpłatnie.

Jak stanowi art. 22 ust. 6d ww. ustawy, za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), nabytych w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób, uważa się udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania oraz kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub prawa przyjęta do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych przyjętej do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Do kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), nabytych w drodze spadku zalicza się również udokumentowane koszty nabycia lub wytworzenia poniesione przez spadkodawcę oraz przypadające na podatnika ciężary spadkowe, w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub zbywanego prawa odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych nabytych przez podatnika. Przez ciężary spadkowe, o których mowa w zdaniu drugim, rozumie się spłacone przez podatnika długi spadkowe, zaspokojone roszczenia o zachowek oraz wykonane zapisy zwykłe i polecenia, również w przypadku, gdy podatnik spłacił długi spadkowe, zaspokoił roszczenia o zachowek lub wykonał zapisy zwykłe i polecenia po dokonaniu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c).

Zgodnie z art. 22 ust. 6e ww. ustawy, wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.

Stosownie natomiast do art. 30e ust. 4 ww. ustawy, po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:

1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub

2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.

Zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w terminie określonym w ust. 1 (od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym) podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznania, według ustalonych wzorów, o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30e.

Dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł – stosownie do art. 30e ust. 5 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.

Dochód zwolniony należy obliczyć według następującego wzoru:

dochód zwolniony = D × W/P

gdzie:

D – dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa,

W – wydatki poniesione na cele mieszkaniowe wymienione w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

P – przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa.

Należy wyjaśnić, że powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia. W sytuacji, gdy przychód z odpłatnego zbycia zostanie w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe, to wówczas uzyskany z tego tytułu dochód będzie w całości korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Cele mieszkaniowe, których sfinansowanie przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, wymienione zostały w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 21 ust. 25 pkt 1 ww. ustawy, za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się m.in. wydatki poniesione na:

a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

– położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Zgodnie z art. 21 ust. 25a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. a)-c), uznaje się za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe, jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, nastąpiło nabycie własności rzeczy lub praw wymienionych w ust. 25 pkt 1 lit. a)-c), w związku z którymi podatnik ponosił wydatki na nabycie.

Natomiast stosownie do art. 21 ust. 28 ww. ustawy, za wydatki, o których mowa w ust. 25, nie uważa się wydatków poniesionych na:

1) nabycie gruntu lub udziału w gruncie, prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie, budynku, jego części lub udziału w budynku, lub

2) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, adaptację lub remont budynku albo jego części

– przeznaczonych na cele rekreacyjne.

Wskazać w tym miejscu należy, że ulgi i zwolnienia są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) stanowiącego, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Tym samym podkreślenia wymaga fakt, że tylko określone zdarzenia prawne, bądź spełnienie określonych przesłanek, od których ustawodawca uzależnia prawo do zwolnienia z opodatkowania, skutkuje zwolnieniem przychodu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że w prawie podatkowym w stosunku do wszelkich ulg i zwolnień zabronione jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów.

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że podstawową okolicznością decydującą o zastosowaniu zwolnienia wynikającego z przywołanego wyżej art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym jest fakt wydatkowania (począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie) środków z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych na wskazane w ustawie własne cele mieszkaniowe podatnika. Katalog wydatków stanowiących własne cele mieszkaniowe podatnika wskazany w art. 21 ust. 25 ustawy ma charakter zamknięty, jest to wyliczenie enumeratywne.

Jednakże, podkreślenia wymaga, że zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest regulacją, która nie ma na celu zwalniać każdego dochodu w związku z wydatkowaniem go na zakup nieruchomości (udziału w nieruchomości). Ze zwolnienia tego wypływa bowiem daleko idąca konsekwencja zawarta w stwierdzeniu „własne cele mieszkaniowe”. Jest to cel nadrzędny, przez pryzmat którego należy interpretować ww. przepis.

Intencją ustawodawcy tworzącego to zwolnienie było zachęcenie podatników do nabywania w miejsce zbywanych nieruchomości czy praw majątkowych, innych nieruchomości lub praw majątkowych przeznaczonych do zaspakajania ich indywidualnych potrzeb mieszkaniowych. Świadczy o tym poprzedzenie wyrażenia „cele mieszkaniowe” przymiotnikiem „własne”.

Zwolnieniem tym nie są zatem objęte dochody ze sprzedaży nieruchomości i praw w przypadku przeznaczenia przychodu na zakup innych nieruchomości lub praw w sytuacji, gdy czynności te wskazują np. na działanie o charakterze zarobkowym, spekulacyjnym, inwestycyjnym lub innym, niewskazującym na działanie ukierunkowane na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych. „Własne cele mieszkaniowe” w takim przypadku należy rozumieć zgodnie z wykładnią literalną. Realizacja własnych celów mieszkaniowych w sytuacji kiedy podatnik był właścicielem innej (innych) nieruchomości winna polegać na tym, że w przypadku zakupu kolejnej nieruchomości, w niej (na niej) podatnik faktycznie winien takie cele realizować. Wyraz „mieszkaniowe” w wyrażeniu „własne cele mieszkaniowe” należy odnosić do zamiaru zamieszkiwania związanego z różnymi sposobami wydatkowania przychodu, a nie do wydatkowania przychodu na nabycie nieruchomości w znaczeniu przedmiotowym.

Wydatkowanie przychodu na własne cele mieszkaniowe oznacza, według stanowiska prezentowanego w orzecznictwie i doktrynie, że celem podatnika jest realizacja potrzeby zapewnienia sobie tzw. „dachu nad głową”. W orzecznictwie dość jednolicie przyjmuje się, że cel mieszkaniowy wiąże się z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, przy czym chodzi tu o potrzeby mieszkaniowe w sensie obiektywnym, a zatem potrzeby przeciętnego podatnika, który o ulgę się ubiega. Zawsze bowiem centrum życiowe koncentruje się w konkretnym budynku lub lokalu mieszkalnym i ten właśnie budynek lub lokal służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Potrzeba realizacji własnych potrzeb mieszkaniowych jest najważniejszym elementem przedmiotowego zwolnienia od podatku dochodowego.

W świetle powyższego, wskazać należy, że wydatkowanie przez Wnioskodawczynię przychodu uzyskanego ze sprzedaży w marcu 2020 r. należącego do Niej udziału 3/6 w zabudowanej nieruchomości, na zakup w lipcu 2020 r. lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, w którym Wnioskodawczyni realizuje własne cele mieszkaniowe, uprawnia do zwolnienia od podatku dochodu z odpłatnego zbycia tego udziału na podstawie w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przedmiotowej sprawie wątpliwości Wnioskodawczyni na tle przedstawionego opisu stanu faktycznego budzi kwestia, czy Wnioskodawczyni może doliczyć dochody swoich małoletnich dzieci ze sprzedaży ich udziałów w przekazanej w drodze umowy darowizny zabudowanej nieruchomości do swoich dochodów z tej sprzedaży i złożyć jedno zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym (PIT-39) na swoje imię i nazwisko na łączną sumę dochodu i rozliczyć kwotę dochodu zwolnionego przy uwzględnieniu, że wszystkie wydatki poczynione w okresie trzech lat, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, są poniesione przez Nią i udokumentowane na Jej imię i nazwisko.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dolicza się do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

Powyższy przepis wprowadza obowiązek doliczania dochodów małoletnich dzieci (w wieku do 18 lat) własnych i przysposobionych, do dochodów rodziców. Wyjątek stanowi dochód uzyskany przez dziecko z własnej pracy, stypendium oraz dochód z przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku. Dochodów małoletnich dzieci nie dolicza się do dochodów rodziców także wówczas, gdy rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

W myśl natomiast art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.), rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

Zgodnie z art. 101 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku (§ 2). Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko (§ 3).

Jak stanowi art. 156 ww. Kodeksu, opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego.

Stosownie do art. 161 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Sąd opiekuńczy może zobowiązać opiekuna do złożenia do depozytu sądowego kosztowności, papierów wartościowych i innych dokumentów należących do pozostającego pod opieką. Przedmioty te nie mogą być odebrane bez zezwolenia sądu opiekuńczego.

Gotówka pozostającego pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania jego uzasadnionych potrzeb, powinna być złożona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun może podejmować ulokowaną gotówkę tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego (art. 161 § 2 ww. Kodeksu).

Zgodnie natomiast z art. 22 Kodeksu cywilnego, jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.

Zauważyć należy, że przepis art. 22, który odnosi się do małoletnich, którzy ukończyli lat trzynaście, obejmuje wyłącznie przedmioty oddane do swobodnego użytku przez przedstawiciela ustawowego, czyli przez rodziców sprawujących władzę rodzicielką lub opiekuna.

Mając na uwadze powyższe przepisy wskazać należy, że opieka rodziców nad dzieckiem obejmuje nie tylko jego osobę, ale i majątek. Zarządzanie majątkiem dziecka wymaga podejmowania różnych decyzji. W tej mierze Kodeks rodzinny i opiekuńczy rozróżnia czynności dokonywane w ramach zwykłego zarządu oraz czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. Na zwykły zarząd składają się działania służące prowadzeniu bieżących spraw związanych ze zwykłym korzystaniem z przedmiotów należących do majątku dziecka.

Ustawodawca nie podał natomiast katalogu czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Należy przyjąć, że taki charakter mają wszystkie czynności dotyczące nieruchomości, a zatem również sprzedaż nieruchomości.

„Przez czynności zwykłego zarządu należy rozumieć załatwianie przez rodziców bieżących spraw związanych ze zwykłym korzystaniem z przedmiotów wchodzących w skład majątku małoletniego, utrzymywanie ich w stanie niepogorszonym. Wszystko, co nie mieści się w tych granicach, należy do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Przykładowo do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu należy zaliczyć: odpłatne nabycie składnika majątkowego przez dziecko, zrzeczenie się własności wartościowej rzeczy, ustanowienie na nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego, zaciągnięcie pożyczki w kwocie przekraczającej bieżące potrzeby, zawarcie na czas dłuższy umowy dzierżawy, zrzeczenie się dziedziczenia, odrzucenie spadku, przyjęcie spadku wprost” (J. Ignatowicz, Kodeks rodzinny…, red. K. Pietrzykowski, 2010, s. 908–909). W doktrynie i orzecznictwie funkcjonuje pogląd, że o potraktowaniu danej czynności jako czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu decyduje ciężar gatunkowy tej czynności, wartość przedmiotu czynności, skutki w sferze majątku dziecka przy uwzględnieniu dobra dziecka i ochrony jego interesów życiowych (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 30 kwietnia 1977 r., sygn. akt III CZP 73/76 OSNCP 1978, nr 2, poz. 19, i orzeczenie SN z 17 października 2000 r., sygn. akt I CKN 319/2000, Lexis.pl nr 7297897).

„Miernikiem czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu jest ciężar gatunkowy dokonywanej czynności, jej skutków w sferze majątku małoletniego, wartości przedmiotu danej czynności oraz szeroko pojęte dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych. Konsekwencją braku zezwolenia sądu opiekuńczego z art. 101 § 3 jest nieważność dokonanej czynności” (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1977 r.).

Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że dochód ze sprzedaży nieruchomości (udziału w niej) osoby małoletniej nie jest przekazywany rodzicom. Sąd opiekuńczy najpierw musi wyrazić zgodę na sprzedaż nieruchomości (sprzedaż nieruchomości stanowiącej własność lub współwłasność małoletniego jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu jego majątkiem, do którego z mocy prawa upoważnieni są rodzice), następnie środki, co do zasady, złożone są w depozycie sądowym do czasu osiągnięcia przez małoletniego pełnoletniości. Każde wydatkowanie pieniędzy odbywa się tylko za zgodą sądu, także gdy chodzi o wydatkowanie na cele umożliwiające zwolnienie z opodatkowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości (udziału w niej).

Jak wynika natomiast z powołanego wyżej z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochody małoletnich dzieci podlegają doliczeniu do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci. Warunek ten znajdzie zastosowanie w przypadku sprzedaży nieruchomości (udziału w niej) osoby małoletniej.

Powyższe oznacza, że jeśli małoletnie dziecko osiąga dochody, które nie mogą być doliczane do dochodów rodziców, należy złożyć odrębne zeznanie na imię i nazwisko dziecka. Zeznanie takie wypełniają jednak i podpisują w imieniu dziecka rodzice (rodzic). Nie ma podstaw prawnych, aby rodzice (rodzic) małoletniego dziecka doliczali do swoich dochodów i opodatkowywali dochód osiągnięty przez małoletniego ze sprzedaży należącej do niego nieruchomości (udziału w niej).

Z opisu sprawy wynika, że Sąd … wydał postanowienie w przedmiocie zezwolenia na dokonanie czynności imieniem małoletnich dzieci – na sprzedaż otrzymanego w darowiźnie domu, w którym Wnioskodawczyni miała współudział. Wnioskodawczyni w imieniu własnym oraz kurator działający w imieniu niepełnoletnich dzieci, dokonali sprzedaży domu mieszkalnego 11 marca 2020 r. Ponadto, Sąd opiekuńczy, zobowiązał Wnioskodawczynię do złożenia na kontach bankowych założonych przez Wnioskodawczynię, uzyskanych przez małoletnie dzieci środków ze sprzedaży 11 marca 2020 r. przysługujących im udziałów w nieruchomości, do czasu osiągnięcia przez nie pełnoletniości.

Reasumując, na gruncie opisanego we wniosku stanu faktycznego Wnioskodawczyni nie ma podstaw prawnych umożliwiających Jej doliczenie dochodów małoletnich dzieci ze sprzedaży ich udziałów w zabudowanej nieruchomości do swoich dochodów z tej sprzedaży, jak również do złożenia jednego zeznania podatkowego na swoje imię i nazwisko na łączną sumę dochodu.

Dochody małoletnich dzieci Wnioskodawczyni – jako odrębnych podatników podatku dochodowego od osób fizycznych – powinny zostać rozliczone w podpisanych przez Wnioskodawczynię zeznaniach podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym (PIT-39) złożonych na ich imiona i nazwiska, jednakże to zagadnienie nie stanowi już przedmiotu niniejszej interpretacji.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny i powołane przepisy prawa należy stwierdzić, że Wnioskodawczyni w związku z wydatkowaniem przychodu uzyskanego ze sprzedaży w marcu 2020 r. zabudowanej nieruchomości na zakup w lipcu 2020 r. lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, w celu realizacji własnych potrzeb mieszkaniowych, przysługuje prawo do skorzystania i rozliczenia w Jej zeznaniu podatkowym o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym (PIT-39) zwolnienia z podatku dochodowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ale wyłącznie w części odpowiadającej uzyskanemu przez Wnioskodawczynię – a nie przez Jej małoletnie dzieci – przychodowi (dochodowi) ze sprzedaży ww. zabudowanej nieruchomości, tj. w wysokości przychodu odpowiadającego udziałowi 3/6 w tej nieruchomości.

Zatem stanowisko Wnioskodawczyni, że może Ona doliczyć dochody małoletnich dzieci ze sprzedaży ich udziałów w darowanym domu do swoich dochodów z tej sprzedaży i złożyć jedno zeznanie PIT-39 na swoje imię i nazwisko na łączną sumę dochodu oraz rozliczyć kwotę dochodu zwolnionego przy uwzględnieniu, że wszystkie wydatki poczynione w okresie trzech lat, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, są poniesione przez Nią i udokumentowane na Jej imię i nazwisko, należało uznać za nieprawidłowe.

Organ podkreśla, że powyższa interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie praw i obowiązków Wnioskodawczyni w związku ze sprzedażą przysługującego Jej udziału w nieruchomości, zgodnie z treścią art. 14b § 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i nie odnosi się do możliwości zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1-2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez dzieci Wnioskodawczyni w związku ze sprzedażą przysługujących im udziałów w powyższej nieruchomości.

Odnosząc się do powołanych we wniosku wyroków Sądów Administracyjnych, które zdaniem Wnioskodawczyni przemawiają za słusznością przedstawionego stanowiska, tutejszy Organ zaznacza, że przeanalizował rozstrzygnięcia Sądów w nich zawarte. Podkreślić należy, że jakkolwiek orzeczenia sądów kształtują pewną linię wykładni obowiązującego prawa, to jednak dotyczą wyłącznie konkretnych spraw, w danym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym. Powołane orzeczenia Sądów zapadły w indywidualnej sprawie i w świetle art. 87 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. –Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.), nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa. W związku z tym, organy podatkowe, mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami sądów administracyjnych, nie stosują wprost tych rozstrzygnięć także z tego powodu, że nie stanowią one materialnego prawa podatkowego.

Dodatkowe informacje
--------------------

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
-------------------------------------

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Końcowo należy wskazać, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. Pełna weryfikacja prawidłowości Pani stanowiska może być dokonana jedynie w toku ewentualnego postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego organu kontroli celno-skarbowej, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej, do której zastosowanie mają przepisy określone w art. 14h (w zamkniętym katalogu) ustawy Ordynacja podatkowa.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
-------------------------------------------

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).