Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/4511-567/15/IB
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-07-14
Teza: Czy odszkodowanie oraz zadośćuczynienie, którego wysokość oraz zasady ustalania wynikają wprost z przepisów niemieckich ustaw oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, a potwierdzone ugodą zawartą przed niemieckim Sądem Rejonowym podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Słowa kluczowe: Niemcy; odszkodowania; ugody-ugoda sądowa; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 21 kwietnia 2015 r. (data wpływu 5 maja 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia przedmiotowego - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 5 maja 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia przedmiotowego.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 20 stycznia 2007 r. zmarła krewna Wnioskodawczyni, zamieszkała ostatnio w Niemczech. Do spadku po zmarłej, zgodnie z niemieckimi przepisami prawa cywilnego powołanych zostało 10 osób (w tym Wnioskodawczyni).

Dziedziczenie ustawowe zostało jednakże podważone przez jedenastą osobę, Pana S., który powołał się przed niemieckim sądem w W. na niemieckie dokumenty (m.in. testament) przesądzające o jego prawach do spadku.

W związku z tym stanem faktycznym spadkobiercy ustawowi (w tym Wnioskodawczyni) wynajęli adwokata w celu zbadania ich ewentualnego prawa do rzeczonego spadku.

W następstwie sporu, toczącego się przed niemieckim sądem w W. została zawarta na podstawie przepisów niemieckiego prawa ugoda sądowa (w dniu 5 grudnia 2012 r. zaprotokołowano ugodę, a w dniu 17 grudnia 2012 r. podpisała ją Sędzia Sądu Rejonowego w W.), w wyniku której strony (10 osób) otrzymały kwoty po 50.000 euro i wyraziły zgodę na uznanie Pana S. za jedynego spadkobiercę po zmarłej.

Z ww. ugody sądowej z dnia 5 grudnia 2012 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w W. wynika, że Wnioskodawczyni nie została wymieniona jako spadkobierca po zmarłej, a jako jedynego spadkobiercę wyznaczono Pana S.

Wysokość i zasady ustalenia w ww. ugodzie sądowej kwot odszkodowania (zadośćuczynienia) wynikają wprost z niemieckich przepisów ustawowych i wykonawczych.

Ugodę zawarto zgodnie z obowiązującym prawem niemieckim, a koszty opłat sądowych, opłat za zastępstwo procesowe oraz wszelkich innych zobowiązań z tym związanych, zgodnie z treścią zawartej ugody i prawem niemieckim poniósł Pan S.

Wnioskodawczyni na stałe mieszka w Polsce. Pieniądze w kwocie 209.650 zł zostały wpłacone Wnioskodawczyni na rachunek bankowy przez wyznaczonego przez Sąd Rejonowy w W. kuratora spadku działającego w imieniu spadkobiercy Pana S.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy opisane w ww. stanie faktycznym odszkodowanie oraz zadośćuczynienie, którego wysokość oraz zasady ustalania wynikają wprost z przepisów niemieckich ustaw oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, a potwierdzone ugodą zawartą przez Wnioskodawczynię przed niemieckim Sądem Rejonowym w W. zaprotokołowaną w dniu 5 grudnia 2012 r. oraz podpisaną przez Sędziego tego Sądu w dniu 17 grudnia 2012 r., podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.)?

Zdaniem Wnioskodawczyni w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy).

Przepisy art. 3 ust. 1, la, 2a, 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (o czym stanowi art. 4a ww. ustawy).

Stosownie do art. 22 ust. 1 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (Dz. U. z 2005 r., Nr 12, poz. 90) dochody osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie, bez względu na to, gdzie są osiągane, a które nie są objęte postanowieniami poprzednich artykułów niniejszej umowy, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie.

W analizowanej sytuacji Wnioskodawczyni ma miejsce zamieszkania w Polsce, a osiągnięte dochody mieszczą się w zakresie postanowień art. 22 ust. 1 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (Dz. U. z 2005 r., Nr 12, poz. 90).

Stosownie do treści art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody - z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochody, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przedstawiony przepis ustanawia zasadę powszechności opodatkowania dochodów osób fizycznych podatkiem dochodowym. Opodatkowaniu podlegają więc wszelkiego rodzaju dochody - z wyjątkiem dochodów i przychodów wymienionych głównie w art. 21 powołanej powyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zwolnione z podatku dochodowego są zatem m.in. odszkodowania i zadośćuczynienia, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.

Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, ze zm.), z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c.

W analizowanej sprawie tryb, wysokość oraz zasady ustalania odszkodowania (zadośćuczynienia) wynikają wprost z niemieckich przepisów ustawowych oraz przepisów wykonawczych.

Wnioskodawczyni stoi zatem na stanowisku, iż opisane w ww. stanie faktycznym odszkodowanie (zadośćuczynienie), którego wysokość oraz zasady ustalania wynikają wprost z przepisów niemieckich ustaw oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Powyższe jednoznacznie potwierdził również Minister Finansów w dwóch interpretacjach indywidualnych wydanych wobec Wnioskodawczyni, tj.:

1\. w interpretacji indywidualnej z dnia 24 lutego 2015 r. (znak: ITPB2/415-1104/14/IB), w której organ interpretacyjny wskazał:

Cyt.: „Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, Wnioskodawca od osoby fizycznej mającej zamieszkania w Niemczech otrzymał na podstawie ugody sądowej odszkodowanie i zadośćuczynienie, których wysokość i zasady ustalenia wynikają wprost z niemieckich przepisów ustawowych i wykonawczych. Mając na uwadze ww. okoliczności faktyczne oraz powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić zatem należy, że zgodnie z postanowieniami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec odszkodowanie i zadośćuczynienie otrzymane przez Wnioskodawcę podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce. Jednocześnie są one zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych".

2\. w interpretacji indywidualnej z dnia 13 czerwca 2014 r. (znak: ITPB2/415-281/14/IB), w której organ interpretacyjny wskazał:

Cyt.: „Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i w jego uzupełnieniu, Wnioskodawca od osoby fizycznej mającej zamieszkania w Niemczech otrzymał na podstawie ugody sądowej odszkodowanie i zadośćuczynienie, których wysokość i zasady ustalenia wynikają wprost z niemieckich przepisów ustawowych i wykonawczych.

Mając na uwadze ww. okoliczności faktyczne oraz powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić zatem należy, że zgodnie z postanowieniami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec odszkodowanie otrzymane przez Wnioskodawcę podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce. (\`(...)\`) W sytuacji bowiem, gdy jak wskazano w uzupełnieniu wniosku, wysokość i zasady ustalenia tego odszkodowania wynikają wprost z niemieckich przepisów ustawowych i wykonawczych, przedmiotowe odszkodowanie mieści się w zakresie zwolnienia uregulowanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy."

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361, z późn.) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy).

Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a, 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (art. 4a ww. ustawy).

Stosownie do art. 22 ust. 1 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (Dz.U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90) dochody osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie, bez względu na to, gdzie są osiągane, a które nie są objęte postanowieniami poprzednich artykułów niniejszej umowy, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 4 października 2014 r., wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 października 2014 r. i mającym zastosowanie do dochodów uzyskanych od dnia 1 stycznia 2014 r. wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, Wnioskodawczyni otrzymała na podstawie ugody sądowej w Niemczech odszkodowanie (zadośćuczynienie), którego wysokość i zasady ustalenia wynikają wprost z niemieckich przepisów ustawowych i wykonawczych.

Mając na uwadze ww. okoliczności faktyczne oraz powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić zatem należy, że zgodnie z postanowieniami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec odszkodowanie i zadośćuczynienie otrzymane przez Wnioskodawczynię podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce. Jednocześnie, są one zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.