Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.461.2025.1.MG
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-07-01
Teza: Nieuznanie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
mediacji na podstawie umowy zawartej z Powiatem za
świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem
VAT, sposób dokumentowania ww. czynności.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu
mediacja
pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Działalność gospodarcza
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

1 maja 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 30 kwietnia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy:
    - nieuznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz mediacji na podstawie umowy
      zawartej z Powiatem za świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT,
    - sposobu dokumentowania ww. czynności.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
    Wnioskodawczyni zwana w umowie „Zleceniobiorcą” zawarła jako radca prawny,
    mediator, prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Kancelaria Radcy Prawnego A.
    A. umowę z Powiatem .... Umowa obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 roku.
    Przedmiotem umowy jest udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z zakresem
    określonym w art. 3 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. W zakresie nieodpłatnej
    pomocy prawnej Zleceniobiorca przyjęła do realizacji również zadania określone w art. 4a
    ustawy, tj. nieodpłatną mediację.
    Zgodnie z zawartą umową dyżury organizowane są w wymiarze co najmniej 40 godzin
    miesięcznie, tak aby zapewnić działanie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej w
    przeciętnym wymiarze 5 dni w tygodniu przez co najmniej 4 godziny dziennie, z
    wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, w określonych przez Powiat godzinach.
    Zleceniobiorca realizuje umowę w połowie wskazanego czasu. Szczegółowy harmonogram
    udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej Zleceniobiorca uzgadnia z drugim prawnikiem i
    przekazuje przed rozpoczęciem miesiąca kalendarzowego Zleceniodawcy.
    Umowa jest realizowana w lokalu wskazanym przez zleceniodawcę, znajdującym się w
    siedzibie Starostwa Powiatowego w ....
    Za świadczone usługi nieodpłatnych porad prawnych i mediacji wynagrodzenie
    Wnioskodawczyni wypłaca Zleceniodawca. Zgodnie z umową jest to wynagrodzenie
    ryczałtowe. Wnioskodawczyni nie ma żadnego wpływu na wysokość przyznanego
    wynagrodzenia wynikającego z zawartej ze Zleceniodawcą umowy. Wynagrodzenie jest
    określone w stałej kwocie miesięcznej, niezmiennie przez cały rok trwania umowy.
    Wynagrodzenie jest niezależne od ilości osób, którym Zleceniobiorca udzieli pomocy
    prawnej, liczby przeprowadzonych mediacji.
    Zleceniobiorca wystawia faktury na rzecz Powiatu ..., a jako odbiorcę wskazuje Starostwo
    Powiatowe w .... Lokal wyposażony jest w meble biurowe, komputer, drukarkę. Lokal
    posiada dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej, teleinformatycznej oraz bazy aktów
    prawnych. Zleceniobiorca może korzystać z lokalu wyłącznie do celów świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym nieodpłatnej mediacji.
    Zleceniobiorcę obowiązują określone zasady dokumentowania świadczonej nieodpłatnej
    pomocy prawnej, a w tym mediacji.
    Zleceniodawca, każdorazowo w dniu pełnienia dyżuru podpisuje, a następnie na koniec
    miesiąca przekazuje Zleceniodawcy listę obecności.
    Wynagrodzenie, które otrzymuje Wnioskodawczyni za wykonywane czynności stanowi
    przychody, o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia. Nie są
    to natomiast przychody, o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ustawy.
    Za czynności wykonywane w ramach umowy Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka
    gospodarczego ani ekonomicznego. Ponosi je Powiat. W zakresie wypłaty wynagrodzenia
    ryzyko gospodarcze ponosi Powiat.

    Świadcząc usługi w ramach umowy zawartej z Powiatem - Wnioskodawczyni wyraża
    oświadczenia woli w imieniu i na rzecz Powiatu, bowiem z nim ma zawartą umowę,
    chociaż usługi świadczy osobiście - ma uprawnienia radcy prawnego oraz mediatora.
    Wnioskodawczyni nie ponosi odpowiedzialności wobec osób trzecich za realizację umowy.
    W przypadku rażącego naruszenia postanowień umowy przez Zleceniobiorcę, w
    szczególności w razie narażenia na szkodę osoby uprawnionej do bezpłatnej pomocy
    prawnej, niezabezpieczanie oświadczeń przed dostępem osób trzecich Zleceniodawca
    może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.
    Zakres nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji wynika wprost z ustawy z 5 sierpnia 2015
    r. i Wnioskodawczyni nie wykracza poza ten zakres. Jest to tylko wycinek usług, jakimi
    Wnioskodawczyni zajmuje się w swojej działalności gospodarczej. Ww. usługi obejmują
    porady prawne i sporządzenie projektu pisma - czyli szkicu za wyjątkiem pism w toku
    sprawy.
    Wnioskodawczyni nie podpisuje pism, nie sygnuje swoją pieczątką, nie używa szyldu
    kancelarii, nie reprezentuje klientów przed sądem, nie ma wpływu na dobór klientów, nie
    może brać od klientów pieniędzy za świadczoną pomoc ani polecać im swoich prywatnych
    usług i innych osób. Świadcząc nieodpłatną pomoc prawną i nieodpłatną mediację
    Wnioskodawczyni nie działa pod szyldem swojej kancelarii, lecz Powiatu i w ograniczonym
    ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej zakresie pomimo, że umowę zawiera jako
    Kancelaria Radcy Prawnego.
    Stosunek prawny łączący strony jest zbliżony do stosunku pracy, ponieważ
    Wnioskodawczyni musi przestrzegać zapisów umowy i ustawy w zakresie świadczonych
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej, mediacji. Poza tym, Wnioskodawczyni ma obowiązek
    stawienia się w punkcie w określonym w umowie dniu i godzinach tam wyznaczonych oraz
    zalogowania się w systemie teleinformatycznym Ministra Sprawiedliwości i jest to
    kontrolowane – przez Powiat. Stanowi to swoistego rodzaju podległość organizacyjną, co
    pozbawia Wnioskodawczynię samodzielności i niezależności, jak ma to miejsce przy
    podmiotach gospodarczych.
    Pytania
    1. Czy w opisanym stanie faktycznym i przyszłym zawierając z Powiatem umowę jako
      Kancelaria Rady Prawnego Wnioskodawczyni jest zobowiązana do odprowadzenia
      podatku VAT od uzyskiwanego wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług nieodpłatnej
      pomocy prawnej i mediacji?
    2. Jeżeli ww. usługi nie będą opodatkowane podatkiem VAT, to w jaki sposób
      Wnioskodawczyni ma się rozliczyć z Powiatem - fakturą VAT z adnotacją - zwolnienie
      od VAT, rachunkiem, czy może jako Kancelaria Radcy Prawnego wystawić notę
      księgową?
    Pani stanowisko w sprawie
    Stanowisko Ad. pytanie 1
    W ocenie Wnioskodawczyni, udzielanie nieodpłatnych porad prawnych i mediacji, w
    ramach umowy zlecenia z Powiatem nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług - VAT.
    Kluczowym w tym zakresie jest art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług,
    który stanowi, jakich czynności nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą. Aby odpłatne świadczenie usług było opodatkowane podatkiem VAT muszą
    one być świadczone w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnika, który w
    związku z jej wykonaniem będzie podatnikiem podatku VAT. Wnioskodawczyni uważa, że
    nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatna mediacja jest czymś innym niż jej działalność
    gospodarcza, bowiem jest tu na tyle szeroka podległość organizacyjna, iż
    Wnioskodawczyni nie świadczy usług, jako samodzielny i niezależny podmiot gospodarczy.

    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wybór lokalu, sprzętu, infrastruktury, na wysokość
    przyznanego wynagrodzenia, na godziny świadczenia usług, na dobór klientów, a nawet
    na zakres świadczonej pomocy prawnej i mediacji, bowiem wszystkie te sprawy reguluje
    ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej i umowa. Wnioskodawczyni świadczy pomoc
    prawną i mediację w ograniczonym zakresie, określonym ustawą. Nie podpisuje projektów
    sporządzanych pism, nie używa pieczątki firmy ani szyldu, nie reprezentuje klientów przed
    sądem. Nie wykonuje zatem typowych czynności, jakie wykonuje w ramach prowadzonej
    działalności gospodarczej.
    Przychody z tytułu wykonywania czynności są przychodami z tytułu działalności
    wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych. Z tytułu wykonania zleconych czynności, Zleceniobiorca jest związana
    ze Zleceniodawcą więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy Zleceniodawcą a
    wykonującym zlecenie, co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec osób trzecich. Stosunek prawny pomiędzy
    stronami jest zbliżony do stosunku pracy, bowiem Zleceniobiorca jest podporządkowana
    organizacyjnie Powiatowi, a zakres świadczonych usług jest określony ustawą o
    nieodpłatnej pomocy prawnej i umową.
    Zleceniobiorca musi stawić się do punktu określonego w umowie - wyznaczona
    miejscowość, ulica, godziny pracy, klienci zapisywani przez Starostwo, obowiązek
    logowania się w godzinach dyżuru w systemie teleinformatycznym.
    Zleceniobiorca nie ponosi ryzyka ekonomicznego za wykonywane usługi, bowiem, zgodnie
    z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 21 grudnia 2018 r. w sprawie
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w lokalu
    świadczenia usług zapewnia się pomieszczenia, dostęp do instalacji elektrycznej,
    telekomunikacyjnej, do Internetu, zapewnia się komputer z oprogramowaniem do edycji
    tekstów, z bazą aktów prawnych, orzecznictwa, dostęp do drukarki oraz wyposażenie
    zapewniające bezpieczne przechowywanie dokumentów.
    Zleceniobiorca nie ponosi również ryzyka gospodarczego za wykonywane usługi, bowiem
    otrzymuje stałe wynagrodzenie miesięczne i nie ma żadnego wpływu na wysokość
    przyznanego wynagrodzenia. Zdaniem Wnioskodawczyni ryzyko ekonomiczne za
    wykonywane czynności ponosi Powiat, bo to on zapewnia sprzęt i infrastrukturę.
    Wnioskodawczyni nie ponosi odpowiedzialności wobec osób trzecich. Według wytycznych
    Ministra Finansów warunek nie ponoszenia odpowiedzialności uważa się za spełniony, gdy
    dana umowa nie przewiduje takiej odpowiedzialności. Bez znaczenia zostaje w tym
    kontekście odpowiedzialność Zleceniobiorcy, wynikająca z bezwzględnie obowiązujących
    przepisów prawa. Z wytycznych tych wynika, że odpowiedzialność Zleceniobiorcy na
    gruncie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, jest niezależna od jego odpowiedzialności
    przewidzianej w innych przepisach prawa.
    Ponadto, w wyroku NSA z 12 lipca 2022 r. (sygn. akt I FSK 1585/18) Sąd potwierdził
    również, że odpowiedzialności takiej nie można wywodzić z zasad ogólnych wynikających z
    innych przepisów prawnych. Innymi słowy Sąd potwierdził, że w celu uznania danej osoby
    za podatnika VAT (a usług świadczonych przez taką osobę za opodatkowane VAT)
    niezbędne jest uregulowanie kwestii odpowiedzialności bezpośrednio w umowie. Nie
    wystarczy więc domniemywanie takiej odpowiedzialności z ogólnych przepisów prawa.
    Powyższe oznacza, że brak w umowie z Powiatem wyraźnego zapisu o odpowiedzialności
    Zleceniobiorcy wobec osób trzecich - czyli milczenie umowy w tej kwestii - uważa się za
    spełnienie warunku braku tej odpowiedzialności bez względu na to, kto faktycznie tą
    odpowiedzialność ponosi.
    Reasumując:
    1. Zleceniobiorca z tytułu realizacji umowy z Powiatem nie ponosi żadnych wydatków.

    2. Świadcząc usługi w ramach umowy Wnioskodawczyni udziela porad osobiście,
      ponieważ ma uprawnienia radcy prawnego/mediatora, lecz działa w imieniu Powiatu,
      bowiem z nim ma zawartą umowę. Zleceniobiorca usługi świadczy osobiście, ale
      oświadczenia woli wyraża w imieniu i na rzecz Powiatu, bowiem z nim ma umowę.
    3. Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego za świadczone
      usługi. Ryzyko gospodarcze, ryzyko ekonomiczne ponosi Powiat, bowiem on zapewnia
      lokal, sprzęt, oprogramowanie, dostęp do sieci, wypłaca wynagrodzenie.
    4. Zleceniobiorca nie ma żadnego wpływu na wysokość przyznanego wynagrodzenia,
      które jest określone w stałej kwocie miesięcznej i jest niezmienne przez cały rok
      trwania umowy.
    5. W umowie nie zawarto postanowienia, w ramach którego Powiat przyjmuje
      jakąkolwiek odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez
      Zleceniobiorcę. Jest jedynie przewidziana odpowiedzialność Zleceniobiorcy wobec
      Powiatu za nienależyte wykonanie umowy (możliwość rozwiązania umowy).
    Wobec spełnienia łącznie przez Zleceniobiorcę wszystkich przesłanek z art. 15 ust. 3 pkt 3
    ustawy o VAT - nie jest zobowiązana do odprowadzenia podatku VAT od uzyskiwanego od
    Powiatu wynagrodzenia za usługi nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji, w ramach
    zawartej umowy zlecenie, jako Kancelaria Radcy Prawnego.
    Wnioskodawczyni zamierza w przyszłości zawierać analogiczne umowy, które mogą różnić
    się miastem, dniem i godzinami świadczenia usług oraz kwotą wynagrodzenia i w jej
    ocenie, moc wiążąca interpretacji będzie rozciągała się do analogicznych umów
    zawieranych w przyszłości.
    Stanowisko ad. pytanie 2
    W zakresie sposobu rozliczania się z Powiatem – w ocenie Wnioskodawczyni najbardziej
    właściwym wydaje się wystawianie jako Kancelaria Radcy Prawnego noty księgowej. Skoro
    bowiem opisane w stanie faktycznym usługi nie będą opodatkowane podatkiem VAT to
    nie będzie podstaw do wystawiania faktury z tego tytułu. Jeżeli ww. usługi nie będą uznane
    za samodzielnie wykonywaną działalność gospodarczą to nie będzie także podstaw do
    wystawienia rachunku.
    Należy wskazać, że zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w
    Rozdziale 1 - Faktury. W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy: Podatnik jest obowiązany
    wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług,
    o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika
    podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz
    osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
    Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy: Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia
    faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art.
    113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy: Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest
    obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
    1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
      wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
    a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
    b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
    1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których mowa w
      ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:

    a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust. 5
      pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
    b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
    2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118
    - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca
      miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość
      lub część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy: Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży -
    rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na
    terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa jeżeli z
    odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy prowadzący
    działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub usługobiorcy,
    wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Skoro świadczenie przez Wnioskodawczynię usług z zakresu pomocy prawne oraz
    mediacji na podstawie zawartej umowy z Powiatem, nie mieści się w definicji działalności
    gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym
    Wnioskodawczyni nie jest z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego
    podatku. Usługi z zakresu pomocy prawnej, oraz mediacji na podstawie umowy zawartej z
    Powiatem, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, wykonywane przez Wnioskodawczynię czynności na rzecz Powiatu z zakresu
    pomocy prawnej oraz mediacji, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług. Tym samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej sprawie nie powstanie obowiązek
    zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych na podstawie umowy współpracy
    pomocy prawnej oraz mediacji.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej z tytułu świadczenia pomocy prawnej oraz mediacji, ponieważ w
    ww. zakresie Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej.
    Podsumowując, jeżeli przedmiotowe usługi nie będą opodatkowane podatkiem od
    towarów i usług brak jest podstaw do wystawiania przez Wnioskodawczynię faktur lub
    rachunków. Powyższe wynagrodzenie z umowy zawartej z Powiatem w przedmiocie
    realizacji świadczeń z zakresu pomocy prawnej oraz mediacji, może być udokumentowane
    na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8
    ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana
    przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i
    usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:

        1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia
          26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
        2) (uchylony)
        3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia
          26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu
          wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
          czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy
          zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do
          warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
          zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
        1) (uchylony)
        2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
          naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
          konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
          tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
          tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z
          uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych
          przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
        3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o
          pracę;
        4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
          arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
        5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
          pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
          powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
          wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
        6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
          samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
          wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w
          postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników,
          z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności
          publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach
          powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo
          samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
        7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
          należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
          stanowiących osób prawnych;
        7a)przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
        8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub
          umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
        a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
          jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
          prawnej,

        b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
          działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik
          wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
        c) przedsiębiorstwa w spadku
        - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
          prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
          przychodów, o których mowa w pkt 9;
        9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
          kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym
          przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez
          podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o
          których mowa w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
    - wykonywania tych czynności,
    - wynagrodzenia, oraz
    - odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,

    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią oraz Powiat.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).

    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę łączą/będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie ponosi/nie będzie ponosił on ryzyka
    ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem

    wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich
    bezwzględnie ponosi/będzie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów
    wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego
    odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku
    stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Powiatem wykaże, że spełnione są
    /będą wszystkie trzy warunki, to nie można/nie będzie można uznać Pani za podatnika
    VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca
    występuje/będzie występował w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna oraz mediacje
    świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i
    organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Powiatu.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek zostanie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek zostanie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że zawarła Pani jako radca prawny, mediator umowę z Powiatem.
    Przedmiotem umowy jest udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z zakresem
    określonym w art. 3 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. W zakresie nieodpłatnej
    pomocy prawnej przyjęła Pani do realizacji również zadania określone w art. 4a ustawy, tj.
    nieodpłatną mediację. Umowa jest realizowana w lokalu wskazanym przez zleceniodawcę,
    znajdującym się w siedzibie Starostwa Powiatowego. Za czynności wykonywane w ramach
    umowy nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego. Ponosi je Powiat. Nie
    ponosi Pani odpowiedzialności wobec osób trzecich za realizację umowy. Stosunek
    prawny łączący strony jest zbliżony do stosunku pracy, ponieważ musi Pani przestrzegać
    zapisów umowy i ustawy w zakresie świadczonych usług nieodpłatnej pomocy prawnej,
    mediacji. Poza tym, ma Pani obowiązek stawienia się w punkcie w określonym w umowie
    dniu i godzinach tam wyznaczonych oraz zalogowania się w systemie teleinformatycznym
    Ministra Sprawiedliwości i jest to kontrolowane – przez Powiat. Stanowi to swoistego
    rodzaju podległość organizacyjną, co pozbawia Panią samodzielności i niezależności, jak
    ma to miejsce przy podmiotach gospodarczych. Za świadczone usługi nieodpłatnych
    porad prawnych i mediacji wynagrodzenie Pani wypłaca Zleceniodawca. Zgodnie z umową
    jest to wynagrodzenie ryczałtowe. Nie ma Pani żadnego wpływu na wysokość przyznanego
    wynagrodzenia wynikającego z zawartej ze Zleceniodawcą umowy. Wynagrodzenie jest
    określone w stałej kwocie miesięcznej, niezmiennie przez cały rok trwania umowy.
    Wynagrodzenie jest niezależne od ilości osób, którym zleceniobiorca udzieli pomocy
    prawnej, liczby przeprowadzonych mediacji. Wynagrodzenie, które otrzymuje Pani za
    wykonywane czynności stanowi przychody, o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych - przychody z tytułu wykonywania usług na

    podstawie umowy zlecenia. Nie są to natomiast przychody, o których mowa w art. 12 ust.
    1-6 ustawy.
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczone
    przez Panią usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i mediacji nie mieszczą/nie
    będą mieściły się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od
    towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie ww. umowy zlecenia z Powiatem nie ponosi/nie będzie
    ponosiła Pani odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie
    ponosi/nie będzie ponosiła Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z
    wykonywanymi ww. czynnościami.
    Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej umowy zlecenia z Powiatem powoduje/będzie
    powodowało powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku
    pracy, w ramach którego Pani jako Zleceniobiorca związana jest/będzie ze Zleceniodawcą
    (Powiatem) więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia,
    a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano
    wyżej, warunek ten jest/będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz mediacji na zasadach
    przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi/nie będzie
    stanowiło świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności
    gospodarczej, a tym samym nie podlega/nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem
    VAT.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznałem za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą kwestii dokumentowania ww. usług.
    Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 –
    Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
        1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury
          nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
        a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
        b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,

        1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
          mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
          wyjątkiem:
        a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i
          ust. 5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
        b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
        2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

        - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
          końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź
          otrzymano całość lub część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnąłem, świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz mediacji, nie mieści/nie będzie mieściło się w definicji działalności
    gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług. Usługi z zakresu
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz mediacji na podstawie umowy zlecenia, nie podlegają
    /nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji brak jest/będzie podstaw do wystawienia faktur w celu
    udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym
    wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest/będzie również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej oraz mediacji,
    ponieważ w ww. zakresie nie prowadzi/nie będzie prowadziła Pani działalności
    gospodarczej.
    Podsumowując, skoro ww. usługi nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług, brak jest/będzie podstaw do wystawiania przez Panią
    faktur lub rachunków. Powyższe wynagrodzenie z umowy zlecenia zawartej z Powiatem w
    przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz mediacji,

    może być udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not
    księgowych. Zaznaczenia jednak wymaga, że nota księgowa nie jest dokumentem
    przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest
    objęta ich regulacją. Brak jest/będzie jednakże przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów
    dla takiego sposobu udokumentowania.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznałem za prawidłowe.
    Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy:
    - stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w
      dacie zaistnienia zdarzenia,
    - zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w
      dniu wydania interpretacji.
    Informuję, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku
    (zapytań). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniami, nie
    mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
    Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    opisem stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym
    wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu
    przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
    W interpretacji tej, jako element stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego przyjęto Pani
    wskazanie, że „Wynagrodzenie, które otrzymuje Pani za wykonywane czynności stanowi
    przychody, o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia. Nie są
    to natomiast przychody, o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ustawy”.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do
      interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.