Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT2-2.4011.15.2017.2.SR
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2017-06-08
Teza: Opodatkowanie przychodu uzyskanego z tytułu odszkodowania
Słowa kluczowe: cel-cel publiczny; drogi; drogi-drogi publiczne; nieruchomości-sprzedaż nieruchomości; odszkodowania; spadek; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 21 lutego 2017 r. (data wpływu 9 marca 2017 r.), uzupełnionym pismem z dnia 18 maja 2017 r. (data wpływu 22 maja 2017 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodu uzyskanego z tytułu odszkodowania **– jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 9 marca 2017 r. został złożony wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodu uzyskanego z tytułu odszkodowania.

Wniosek nie spełniał wymogów określonych w art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.), w związku z powyższym pismem z dnia 9 maja 2017 r., Nr 0113-KDIPT2-2.4011.15.2017.1.SR, wezwano Wnioskodawcę na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h ustawy Ordynacja podatkowa, do jego uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Wezwanie wysłane zostało w dniu 10 maja 2017 r. (skutecznie doręczone w dniu 17 maja 2017 r.), zaś w dniu 22 maja 2017 r. wpłynęło uzupełnienie wniosku (nadane w dniu 18 maja 2017 r.).

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny (ostatecznie doprecyzowany w uzupełnieniu wniosku):

Przedmiotem wniosku jest działka nr 113, położona w …, obręb …, jednostka ewidencyjna … Miasto …, powiat …, województwo …, jednostka rejestrowa …, obszaru 1,7431 ha, w opisie użytków oznaczona symbolem „R”, czyli jako grunty orne wchodzące w skład użytków rolnych. Działka wpisana była w księgę wieczystą o nr ….

Działka od wielu pokoleń była własnością rodziny Wnioskodawcy. Pierwszymi właścicielami byli pradziadkowie Wnioskodawcy: … i …. Po ich śmierci działkę w spadku otrzymały trzy wnuczki:

*   C.W. (z d. …), w 375/1000 części w nieruchomości,

*   H.G. (z d. …), w 375/1000 części w nieruchomości,

*   A.H. (z d. …), w 250/1000 części nieruchomości.

Po śmierci A.H. (z d. …) zmarłej w dniu 2 sierpnia 2010 r., udział 250/1000 części w nieruchomości w drodze spadku (dnia 7 grudnia 2010 r.) otrzymały jej dzieci:

*   I.H., w 125/1000 części w nieruchomości,

*   A.H., w 125/1000 części w nieruchomości.

Po śmierci C.W. (z d. …) zmarłej w dniu 17 listopada 2013 r., udział 375/1000 części w nieruchomości otrzymała w drodze spadku (dnia 21 listopada 2013 r.) jej jedyna córka E.B. (z d. …) ‒ 375/1000 części w nieruchomości.

Po śmierci H.G. (z d. …) zmarłej w dniu 3 czerwca 2016 r., udział 375/1000 części w nieruchomości z zapisu windykacyjnego uczynionego przez zmarłą w testamencie notarialnym z dnia 9 września 2015 r., został podzielony na trzy równe części po 125/1000, które nabyli:

*   zstępny rodzeństwa (syn siostry spadkodawczyni) I.H. (s. …), w 125/1000 części w nieruchomości,

*   zstępny rodzeństwa (syn siostry spadkodawczyni) A.H. (s. …), w 125/1000 części w nieruchomości,

*   zstępna rodzeństwa (córka siostry spadkodawczyni) E.B. (z d. …), w 125/1000 części w nieruchomości.

Na podstawie powyższego opisu własności wynika, że ostatnimi właścicielami ww. nieruchomości są:

1.  I.H. w udziale:
    *   125/1000 części w nieruchomości (spadek po matce A.H.),
    *   125/1000 części w nieruchomości (darowizna po cioci H.G.),

co daje łączną sumę 250/1000 w całości udziału.

1.  A.H. w udziale:
    \>*   125/1000 części w nieruchomości (spadek po matce A.H.),
    *   125/1000 części w nieruchomości (darowizna po cioci H.G.),

co daje łączną sumę 250/1000 w całości udziału.

1.  E.B. w udziale:
    *   375/1000 części w nieruchomości (spadek po matce C.W.),
    *   125/1000 części w nieruchomości (darowizna po cioci H.G.).

co daje łączną sumę 500/1000 w całości udziału.

W związku z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym teren wyżej opisanej działki nr 113, Urząd Miejski w … Wydział Urbanistyki oraz Wydział Gospodarki Nieruchomościami przedstawił ofertę kupna działki pod budowę zaprojektowanej drogi …. Po rozmowach wstępnych zaoferowano właścicielom cenę 30 zł za 1 m2 nieruchomości. Jednakże, rzeczoznawca ostatecznie wycenił nieruchomość na cenę 28 zł za 1 m2, na którą właściciele wyrazili zgodę, kierując się dobrem publicznym i myślą o mieszkańcach gminy. Dnia 21 grudnia 2016 r. doszło do ostatecznego podpisania aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości ‒ działki nr 113. Pieniądze zostały przekazane przelewem na konta właścicieli nieruchomości tytułem odszkodowania (akt notarialny …, ul. …, działka 113).

Wnioskodawca wskazuje, że zgodnie z treścią § 2 pkt 2 aktu notarialnego z dnia 21 grudnia 2016 r., zawarcie umowy dotyczącej przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 113, następuje w oparciu o uchwałę Rady Miejskiej w … Nr … z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie nabycia na własność Gminy Miejskiej … ww. nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym teren ograniczony ulicami ‒ … w …, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta w … Nr … z dnia 15 września 2016 r., w części znajduje się w jednostce przestrzennej …, … ‒ teren dróg publicznych klasy zbiorczej.

W § 3 umowy jest napisane, że przedstawiciele Gminy Miejskiej … oświadczają, że działkę tę za wymienioną cenę kupują i nabycia tego dokonują na potrzeby reprezentowanej gminy.

Wnioskodawca wskazuje także, że zgodnie z treścią § 1 pkt 2 protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania ‒ przejęcia nieruchomości niezabudowanej położonej w … przy ul. … z dnia 21 grudnia 2016 r., w planie zagospodarowania przestrzennego działka nr 113 przeznaczona jest w części pod ulicę o symbolu KDZ. Wyżej wymieniony dokument został podpisany jako strona przejmująca przez Prezydenta Miasta ….

Pieniądze za zakup działki przekazane były przelewem na konto, tytułem „… z dn. 23.12.2016 odszkodowanie Akt not.A nr … ul. … dz. nr …”.

Ponadto, Wnioskodawca wskazuje, że zgodnie z treścią wypisu z tekstu planu z dnia 7 listopada 2016 r., Wydział Urbanistyki Urzędu Miejskiego w … informuje, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego teren przy ulicy … – część dz.113 (obręb …) położony jest w jednostce przestrzennej: …, …, …. W dalszej części planu w Rozdziale 6 § 18 pkt 4 Drogi klasy zbiorczej zaznaczona jest ww. projektowana droga …. Jako załącznik do planu załączona jest mapka działki 113, na której zaznaczona jest projektowana droga \`(...)\`

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w takich okolicznościach, gdy sprzedaż ziemi następuje państwu pod budowę drogi, a sprzedający (Wnioskodawca) otrzymuje pieniądze w formie odszkodowania, czy na tej podstawie sprzedający może być zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawcy, z całej opisanej sprawy wynika, że byłoby to wysoko krzywdzące dla Niego jako osoby sprzedającej, aby za sprzedaż działki, która od wielu pokoleń była we własności Jego rodziny i którą sprzedał miastu pod budowę drogi, miałby On ponosić koszty w formie podatku. Byłoby to tym bardziej krzywdzące, że „idąc na rękę” miastu, nie upierając się przy wycenie nieruchomości, poniekąd kierując się też dobrem społecznym, Wnioskodawca miałby być dodatkowo pokrzywdzony finansowo. Wnioskodawca zaznaczył, że kwota pieniężna, którą przyjął od miasta jest niczym innym jak odszkodowaniem dla Niego za przejęcie przez miasto ziemi, która była w posiadaniu Jego rodziny od „dziada-pradziada”.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Natomiast zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,

‒jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) ‒ przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Z kolei, w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów są inne źródła.

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 29 ww. ustawy, zwolnione z opodatkowania są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.

Treść zacytowanego przepisu wskazuje, że podstawowym warunkiem uprawniającym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest uzyskanie przychodu z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające wywłaszczenie.

Należy mieć również na uwadze, że zwolnienie przewidziane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przysługuje, jeżeli łącznie spełnione zostają następujące warunki:

*   nabycie nieruchomości nastąpiło w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego lub odpłatnym zbyciem,

*   cena jej nabycia była o co najmniej 50% niższa od wysokości odszkodowania lub ceny zbycia.

Zatem, zwolnienie nie będzie przysługiwać, gdy powyższe warunki dotyczące okresu sprzedaży oraz ceny nabycia, będą spełnione łącznie. W przypadku, gdy spełniony będzie tylko jeden z nich (albo nie będzie spełniony żaden z nich), wówczas zwolnienie będzie podatnikowi przysługiwać.

Warunkiem niezbędnym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest otrzymanie odszkodowania, które przyznane zostało stosownie do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147, z późn. zm.), lub kwoty ceny przy odpłatnym zbyciu nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie.

Zasady dotyczące ograniczenia lub pozbawienia praw do nieruchomości oraz związanych z tym odszkodowań, reguluje ww. ustawa o gospodarce nieruchomościami.

W myśl art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest m.in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji.

Stosownie do art. 112 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – przepisy rozdziału 4 „Wywłaszczanie nieruchomości” stosuje się do nieruchomości położonych, z zastrzeżeniem art. 122a, art. 124 ust. 1b, art. 124b, art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112 ust. 3 ww. ustawy). Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3, należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw określonych w art. 112 ust. 3, przeprowadzonymi między starostą, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowań może być zaoferowana nieruchomość zamienna (art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Zatem, wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane tylko wówczas, gdy prawo do nieruchomości położonej na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne nie może być nabyte w drodze umowy. Jednak przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego powinny zostać podjęte próby nabycia nieruchomości w drodze umowy, przez przeprowadzenie rokowań z podmiotem, któremu przysługuje prawo do nieruchomości niezbędnej dla realizacji celu publicznego.

Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, że odszkodowanie otrzymane przez Wnioskodawcę zostało wypłacone w związku ze sprzedażą jednostce samorządu terytorialnego udziału w nieruchomości pod budowę zaprojektowanej drogi. Nabycie udziałów w sprzedanej nieruchomości przez Wnioskodawcę nastąpiło: w 2010 r. w drodze spadku po matce oraz w 2016 r. w drodze zapisu windykacyjnego w spadku po cioci, czyli miało charakter nieodpłatny, tym samym cena nie stanowiła elementu nabycia, a zatem nie został spełniony jeden z warunków wyłączających przedmiotowe zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

We wniosku Wnioskodawca stwierdził, że udział 125/1000 części w nieruchomości nabył w darowiźnie po cioci H.G..

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, z późn. zm.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Natomiast, zgodnie z art. 922 ustawy Kodeks cywilny prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. W myśl art. 924 i art. 925 ustawy Kodeks cywilny, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej.

Ponadto z art. 9811 § 1 ww. ustawy wynika, że w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).

Podstawową różnicą między nabyciem w spadku i nabyciem w drodze zapisu windykacyjnego a darowizną jest chwila ich otrzymania. Darowiznę od darczyńcy otrzymuje się za życia, a spadek po śmierci spadkodawcy. W świetle powyższego stwierdzić więc należy, że Wnioskodawczyni błędnie posługuje się pojęciem darowizny. W omawianej sprawie Wnioskodawca nabył udział 125/1000 w drodze zapisu windykacyjnego po śmierci spadkodawcy, a nie w drodze darowizny.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis oraz przywołane przepisy prawa, stwierdzić należy, że przychód uzyskany przez Wnioskodawcę z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w dacie śmierci spadkodawców tj. matki i cioci, na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie – budowę zaprojektowanej drogi, korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, określonego w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co oznacza, że na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek uiszczenia z tego tytułu podatku dochodowego.

Końcowo wskazać należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.), w związku z czym niniejsza interpretacja jest wiążąca dla Wnioskodawcy jako osoby występującej z wnioskiem, nie wywiera natomiast skutku prawnego dla pozostałych współwłaścicieli ww. nieruchomości.

Jednocześnie Organ zauważa, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa jest sam przepis prawa. Tym samym, jeżeli przedstawiony we wniosku stan faktyczny różni się od stanu faktycznego występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Wnioskodawcy w zakresie dotyczącym rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dwóch egzemplarzach (art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała.