Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.24.2025.1.AK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-07
Teza: Niepodleganie opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.
Słowa kluczowe: podatnik; pomoc-pomoc prawna; usługi-usługa nieodpłatna; świadczenie-nieodpłatne świadczenie usług
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 3

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 stycznia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 14 stycznia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia
    usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Treść wniosku jest następująca:

    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawca jest adwokatem wpisanym na listę adwokatów prowadzoną przez
    Okręgową Radę Adwokacką w ... i prowadzi Kancelarią Adwokacką w ... (powiat ...), w
    ramach której świadczy usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących
    działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących
    działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych), w
    zakresie, w jakim działalność adwokata została uregulowana w odrębnych przepisach
    prawa m.in. w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
    Działalność Wnioskodawcy obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii
    prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów
    przed sądami. W związku ze świadczeniem usług prawniczych, w ramach prowadzonej
    Kancelarii, Wnioskodawca zarejestrował działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG jako
    działalność prawniczą. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji
    usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich statusu, poprzez
    wystawienie faktury VAT lub paragonu fiskalnego. W ramach praktyki adwokackiej,
    Wnioskodawca świadczy nieodpłatną pomoc prawną oraz udziela nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r.
    o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
    prawnej (dalej jako: ustawa o NPP).
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych powiatu
    realizowanych przez Powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty
    wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez
    utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do
    nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii
    prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym.
    Do obowiązków powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje, oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.
    Wnioskodawca zawarł z Powiatem ... umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną). Zgodnie z Umową o nieodpłatną
    pomoc prawną zawartą przez Wnioskodawcę, Wnioskodawca zobowiązał się do
    osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od Powiatu nieodpłatnej pomocy
    prawnej osobom uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym
    przez Powiat ....
    Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas dyżurów Wnioskodawcy),
    miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zasady
    wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych przez Powiat.
    Podobną umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej Wnioskodawca zawarł ze
    Stowarzyszeniem ... z siedzibą w ... (dalej łącznie jako: Umowa o nieodpłatną pomoc
    prawną). Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowa na tych samych zasadach będzie
    kontynuowana albo Wnioskodawca zawrze umowę z innym powiatem.

    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawca udziela porad
    prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową
    działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które
    wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały
    zgłoszenia w sposób określony przez Powiat, według kolejności zgłoszeń.
    W myśl art. 3 ww. ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
      poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz
      przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w
      związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym,
      sądowym lub sądowo-administracyjnym,
      wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,
      sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem
      pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i
      pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
      nieodpłatną mediację,
      sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
      pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata,
      radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu
      sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku
      finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
    Wnioskodawca, w ramach umowy zarówno z Powiatem jak i Stowarzyszeniem wykonuje
    wszystkie powyższe świadczenia. Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej
    sytuacji osoby uprawnionej. Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc
    prawną jest ustalone przez Powiat i Stowarzyszenie, na podstawie przepisów ustawy o
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Wnioskodawca nie ma tym samym dowolności sposobu wykonania zlecenia, czasu i
    miejsca oraz możliwości wyboru osób, którym udziela nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Wnioskodawca w wypadku podobnych umów w poprzednich latach dokumentował tego
    typu świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT i rozliczał w ramach prowadzonej
    działalności gospodarczej. Jednakże przed podpisaniem umowy na nowy rok (2025) Powiat
    ... zwrócił wnioskodawcy uwagę na dotychczasowe interpretacje podatkowe (o których w
    uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawcy) oraz sam zakwalifikował czynności objęte
    umowy jako umowę zlecenie w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13
    października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu wynagrodzenie
    wypłacane przez Powiat Wnioskodawca będzie rozliczał poza prowadzoną działalność
    gospodarczą i świadczenie usług na rzecz Powiatu nie będzie dokumentowane poprzez
    wystawienie faktury VAT. Natomiast w wypadku umowy ze Stowarzyszeniem umowa ta
    przewiduje wystawianie przez Wnioskodawcę faktury VAT, choć posługuje się podobną
    terminologią typową dla umowy zlecenie (Zleceniodawca, Zleceniobiorca itd.).
    W konsekwencji w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację indywidualną
    Wnioskodawca będzie dokumentował świadczenia na rzecz Stowarzyszenia poprzez
    wystawienie faktury VAT na rzecz organizacji pozarządowej, uwzględniał VAT należny na
    ww. fakturze oraz rozliczał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
    Niemniej, w związku ze specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy
    prawnej, w szczególności jej osobistym charakterem, dotychczasowymi interpretacjami

    podatkowymi i stanowiskiem Powiatu, Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej co do zasady następuje w ramach
    prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności.
    Dodatkowo Wnioskodawca podaje, iż wykonywanie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem
    oraz Powiatem następuje poprzez osobiste świadczenie porad prawnych w trakcie
    dyżurów odbywających się w lokalizacjach wskazanych w zawartych Umowach.
    Wnioskodawca nie będzie ich wykonywał z innymi osobami, w szczególności
    współpracownikami. Umowa z Powiatem zawiera zapis, że w przypadku, gdy
    "Zleceniobiorca nie będzie mógł osobiście wykonywać przedmiotu umowy, jest
    uprawniony do powierzenia swych zadań innemu radcy prawnemu, adwokatowi lub
    aplikantowi radcowskiemu bądź aplikantowi adwokackiemu w ramach zastępstwa,
    informując o tym Zleceniobiorcę, przed rozpoczęciem świadczenia usługi na adres e-mail:
    (...) lub telefonicznie".
    Natomiast Umowa ze Stowarzyszeniem zawiera uregulowanie, że "Zleceniobiorca ma
    obowiązek zapewnienia zastępstwa przez osobę uprawnioną w rozumieniu Ustawy,
    podczas swojej nieobecności w miejscu realizacji przedmiotu Umowy i poinformowania o
    osobie zastępcy (imię i nazwisko) w sposób wskazany w ust. 4 niniejszego paragrafu" (tj.
    telefonicznie lub za pośrednictwem emaila).
    Wynagrodzenie jest wypłacane Wnioskodawcy przez Powiat oraz Stowarzyszenie za
    osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych. Wynagrodzenie określone w
    przedmiotowych umowach jest ustalone przez Powiat i Stowarzyszenie na podstawie
    przepisów ustawy o NPP oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które
    wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy.
    Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu
    /Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od
    ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawca odbył w tracie miesiąca.
    Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur,
    przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy
    prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zgodnie z przedstawioną podpisaną
    ewidencją czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, Wnioskodawca nie
    otrzymuje dodatkowych świadczeń.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem, jak również na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie
    stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych. Natomiast w ocenie Wnioskodawcy będą to przychody, o których
    mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Zgodnie z umową zawartą z Powiatem ... Wnioskodawca korzysta nieodpłatnie z lokalu, w
    którym udziela nieodpłatnego poradnictwa prawnego "mebli biurowych, urządzeń
    technicznych, tj. telefonu, komputera i drukarki, materiałów eksploatacyjnych oraz
    formularzy wskazanych w przepisach ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, wyłącznie w celu
    świadczenia usługi".
    Ponadto, Powiat zapewnia "bezpłatny dostęp do sieci energetycznej, telekomunikacyjnej
    oraz teleinformatycznej, w tym do oprogramowania do edycji tekstów i oprogramowania
    umożliwiającego przesyłanie, odbieranie danych i porozumiewania się na odległość
    środkami komunikacji elektronicznej, komputerowy system informacji prawnej, wraz z
    bazą aktów prawnych (...)".
    Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem przewiduje, iż czynności wykonywane są w lokalu
    przewidzianym do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa nie zawiera
    szczegółowych regulacji na temat lokalu, jednakże w praktyce jest to pokój w Urzędzie
    Miejskim w ... wyposażony w komputer z dostępem do Internetu, drukarkę, telefon,

    meble, a Urząd zapewnia materiały eksploatacyjne w tym wzory i karty dokumentów
    wymaganych przez ustawę o NPP.
    Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra
    Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej Wnioskodawca nie ponosi
    gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na
    podstawie umów zawartych zarówno z Powiatem, jak i ze Stowarzyszeniem.
    Udzielając pomocy prawnej Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za świadczone
    usługi. Wnioskodawca obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną tworzy dla nich
    m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym imieniem i nazwiskiem. Do
    wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia Wnioskodawca wykorzystuje lokal
    i infrastrukturę zapewnioną przez Powiat. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca Wnioskodawca nie ponosi
    również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego.
    Istotną okolicznością jest także fakt, że Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość
    wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Powiat
    /Stowarzyszenie. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane
    wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz
    efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej.
    Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są
    beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek
    środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Wnioskodawcę ryzyka
    ekonomicznego.
    Wnioskodawca nie wyraża i nie będzie wyrażać oświadczeń woli w imieniu i na rzecz
    Powiatu oraz Stowarzyszenia. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami
    Wnioskodawca nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą,
    nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawca nie używa w punkcie swoich
    pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych
    przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów.
    W umowach zawartych przez Wnioskodawcę nie zostały zawarte postanowienia odnośnie
    co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Ani umowa zawarta z Powiatem, ani
    umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nie zobowiązuje Wnioskodawcy do zawarcia umowy
    ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego
    zawodu, obowiązkowo podlega on takiemu ubezpieczeniu OC.
    W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponoszą podmioty, z
    którymi ma Wnioskodawca zawarł umowy (odpowiednio Powiat lub Stowarzyszenie).

## Pytanie

Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we wniosku o
    interpretację indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawcę działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?
    Pana stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawcy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach
    przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług
    w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, a tym samym nie
    podlega opodatkowaniu Nieodpłatna pomoc prawna jako czynność niepodlegająca
    opodatkowaniu VAT.

    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy VAT, opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa
    towarów i odpłatne świadczenie usług.
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust.
    1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7.
    Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT.
    W świetle art. 15 ust. 1 ustawy VAT, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki
    organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczny wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W konsekwencji,
    opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy VAT, za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności: 1) z tytułu których
    przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych; 2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art.
    13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli
    z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
    czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym
    wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania
    tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
    wobec osób trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), za
    przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,
    uważa się m.in. przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub
    umowy o dzieło, uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą,
    osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej
    osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów
    zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności
    gospodarczej.
    W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście to przychody ze
    świadczenia usług na podstawie umowy zlecenie, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach
    pozarolniczej działalności gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, przychody z nieodpłatnej pomocy
    prawnej świadczonej w ramach umowy o nieodpłatną pomoc prawną powinny być
    kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie prowadzonej
    przez Wnioskodawcę
    działalności gospodarczej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej przez Wnioskodawcę nie stanowi czynności podlegającej
    opodatkowaniu VAT.
    Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej
    wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z wykonywaną działalnością gospodarczą, ale
    jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność gospodarczą w świetle

    regulacji VAT. Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo
    radcy prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, "Rejent" 2003, nr 10, s. 72-75).
    W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z
    wykonywanym przez nią wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w
    rozumieniu ustawy VAT, należy każdorazowo zbadać, jaki jest kształt wzajemnych relacji,
    praw i obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W
    szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do
    prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
    Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę
    prawnego za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza
    sam charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie
    bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej pomocy
    prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych
    przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski.
    Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej
    działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności
    gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że adwokat udzielając nieodpłatnej
    pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i kwalifikacje, a nie jako
    przedsiębiorca.
    Wnioskodawca nie reprezentuje bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na
    rzecz swojej Kancelarii (np.: poprzez wręczanie wizytówek, itd.). Ponadto, stosunek prawny
    i faktyczny pomiędzy Wnioskodawcą a Powiatem znacząco odbiega od stosunku łączącego
    Wnioskodawcę z Klientami.
    W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli
    tzw. wolnych zawodów, oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście,
    a działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych
    wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz
    krajowych sądów administracyjnych. W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez
    orzecznictwo sądów administracyjnych, za samodzielną działalność gospodarczą nie może
    być uznana działalność prowadzona przy wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która
    nie powoduje ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, nie jest związana z
    powstaniem odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone
    w związku z prowadzoną działalnością oraz jest związana z podporządkowaniem osoby
    wykonującej taką działalność (wyrok TS z 15 grudnia 1987 r., C-235/85, Komisja Wspólnot
    Europejskich v. Królestwo Niderlandów, EU:C:1987:161, dalej wyrok C-235/85, Komisja,
    oraz wyrok TS z 25 lipca 1991 r., C-202/90, Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de
    Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:C:1991:332, dalej wyrok C-202/90,
    Ayuntamiento).
    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w ustawie VAT, należy uznać, że świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z powiatem nie spełnia
    przesłanek działalności gospodarczej. Wnioskodawca wykonuje czynności nieodpłatnej
    pomocy prawnej w ramach dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Nie ma
    swobody miejsca i czasu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a zasady określa
    Umowa o nieodpłatną pomoc prawną zawarta z Powiatem. Jeżeli z różnych przyczyn nie
    może wykonać zadań w trakcie dyżuru, musi zapewnić zastępstwo, nie może w
    szczególności zmienić dnia albo godzin dyżuru, lub wyznaczyć dyżur w miejscu przez niego
    wyznaczonym (np.: w siedzibie prowadzonej Kancelarii).

    Wnioskodawca (w przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz Klientów) nie ma
    swobody wyboru osób, na rzecz których świadczy pomoc prawną. Nieodpłatna pomoc
    prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób uprawnionych, które zgłosiły się do Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W wyjątkowych sytuacjach wynikających m.in. z konfliktu
    interesów Wnioskodawca może odmówić nieodpłatnej pomocy prawnej, ale jest
    zobowiązana do wskazania osobie uprawnionej innego Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej na terytorium Powiatu. Wnioskodawca nie wykorzystuje zasobów należących do
    Kancelarii do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do zasady, wszystkie
    niezbędne zasoby powinien dostarczyć Wnioskodawcy Powiat, a Wnioskodawca
    wykorzystuje zasoby Powiatu zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej.
    Wnioskodawca wykorzystuje własne zasoby jedynie w takim zakresie, w jakim
    wykorzystują własne zasoby pracownicy i zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w celu
    dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawca nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani
    gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z
    Powiatem. Wynagrodzenie Wnioskodawcy jest z góry określone (uzależnione m.in. od
    obowiązujących stawek oraz ilości dyżurów). Wnioskodawca nie ma możliwości
    negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów. W odniesieniu do relacji pomiędzy Powiatem a
    Wnioskodawcą należy wskazać, że nie ma ona charakteru współpracy opartej na woli
    wyrażonej przez strony oraz równorzędności pomiędzy Wnioskodawcą a Powiatem.
    Wnioskodawca nie ma możliwości kształtowania zasad współpracy z Powiatem na takich
    zasadach, na jakich kształtuje zasady świadczenia usług na rzecz Klientów. Z drugiej
    strony, Powiat zawierając Umowę również nie ma swobody ustalania warunków
    współpracy, ale jest związany przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa
    o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zostały określone jako umowa zlecenie.
    Niezależnie jednak od powyższego, o charakterze umowy świadczy jej cel oraz
    postanowienia, a także wola stron, a nie nazwa.
    Zastosowanie do Umowy o nieodpłatnej pomocy prawnej znajdą przepisy Kodeksu
    cywilnego dotyczące umowy zlecenia. Wobec powyższego, czynności nieodpłatnej pomocy
    prawnej wykonywane przez Wnioskodawcę nie są wykonywane w ramach działalności
    gospodarczej, ale działalności wykonywanej osobiście, a tym samym nie podlegają
    opodatkowaniu VAT.
    Wnioskodawca wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
      w interpretacji indywidualnej z dnia 13 października 2022 r. o sygn. 0114-KDIP4-
      2.4012.357.2022.2.MC,
      w interpretacji indywidualnej z 5 maja 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.
      AKS,
      w interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2024 r., o sygn. 0114-KDIP4
      2.4012.401.2023.1.MC,
      w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
      1.4012.80.2024.2.HW,
      w interpretacji indywidualnej z dnia 6 listopada 2024 r. o sygn. 0112-KDIL1-
      1.4012.616.2024.3.DS ,
      w interpretacji indywidualnej z dnia 14 listopada 2024 r. o sygn. 0112- KDIL1-
      2.4012.460.2024.2.DS,

      -w interpretacji indywidualnej z dnia 3 grudnia 2024 r. o sygn. 0113-KDIPT1-
      1.4012.784.2024.1.AK.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8
    ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana
    przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i
    usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność

      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu
        wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
        czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym
        wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków
        wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
        wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
      wykonywania tych czynności,
      wynagrodzenia, oraz
      odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności

    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Pana oraz Powiat i Stowarzyszenie.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panem a zleceniodawcami – Powiatem i Stowarzyszeniem
    wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika
    VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca
    występuje w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Powiatu i
    Stowarzyszenia.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pan adwokatem wpisanym na listę adwokatów prowadzoną
    przez Okręgową Radę Adwokacką. W ramach praktyki adwokackiej, świadczy Pan
    nieodpłatną pomoc prawną oraz udziela nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
    zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Zawarł Pan z Powiatem
    ... umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną
    pomoc prawną). Podobną umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawarł
    Pan ze Stowarzyszeniem ..... Wynagrodzenie jest wypłacane Panu przez Powiat oraz
    Stowarzyszenie za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych. Nie ma Pan
    wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu/Stowarzyszenia ani jego
    negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w
    trakcie dyżurów, które odbył Pan w tracie miesiąca. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest
    każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu
    punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy. W wykonaniu
    umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pan dodatkowych świadczeń.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem, jak również na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie

    stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych. Natomiast w Pana ocenie będą to przychody, o których mowa w art.
    13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Udzielając pomocy
    prawnej nie ponosi Pan odpowiedzialności za świadczone usługi. Wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca nie
    ponosi Pan również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Nie wyraża Pan i nie będzie
    Pan wyrażać oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Powiatu oraz Stowarzyszenia. W
    umowach zawartych przez Pana nie zostały zawarte postanowienia odnośnie co do
    odpowiedzialności wobec osób trzecich. W związku z powyższym odpowiedzialność wobec
    osób trzecich ponoszą podmioty, z którymi Pan zawarł umowy (odpowiednio Powiat lub
    Stowarzyszenie).
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczone
    przez Pana usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartej umowy z
    Powiatem i Stowarzyszeniem nie będzie mieściło się w definicji działalności gospodarczej
    określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie ww. umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej nie ponosi Pan odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności
    oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww.
    czynnościami.
    Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej umowy o świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone
    do stosunku pracy, w ramach którego Pan jako Zleceniobiorca związany jest ze
    Zleceniodawcą (Powiatem i Stowarzyszeniem) więzami prawnymi co do warunków
    wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec
    osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana
    umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
    wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług w ramach
    prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Tym samym, Pana stanowisko uznałem za prawidłowe.
    Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem
    wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte
    pytaniami, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
    Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie
    sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

    W interpretacji tej, jako element stanu faktycznego przyjęto Pana wskazanie, że „(...)
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem, jak również na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie
    stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych. Natomiast w ocenie Wnioskodawcy będą to przychody, o których
    mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. (...)”
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.