Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPTPB2/4514-9/15-2/KK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi
Data wydania: 2015-05-04
Teza: Czy umowa cash pooling podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności cywilnoprawne; czynności-czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług; obowiązek-obowiązek podatkowy; umowa-umowa nienazwana
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 6 lutego 2015 r. (data wpływu 11 lutego 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie umowy cash poolingu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 11 lutego 2015 r. został złożony wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku od towarów i usług.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca (zwana dalej ,,Spółką”, ,,Wnioskodawcą”) jest działającą według prawa polskiego spółką prawa handlowego. Spółka jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od wartości dodanej VAT i VAT UE oraz podatnikiem podatku dochodowego osób prawnych.

W ramach struktury organizacyjnej Spółka jest członkiem międzynarodowej Grupy kapitałowej, składającej się ze spółek zlokalizowanych w różnych krajach (zwanej dalej ,,Grupą”). Spółka ma zostać objęta systemem wspólnego zarządzania płynnością Grupy tzw. Cash pooling. Spółka jako polski podmiot prawny, odpowiednio zarejestrowany na terenie Polski i polski rezydent podatkowy, zamierza przystąpić do nierzeczywistego (wirtualnego) Cash pooling, tzw. notional Cash pooling, połączonego z zasadą zero balancing Cash pooling. Zero balancing, tzw. zerowanie salda stosowane jest dla rachunku bankowego krajowego w walucie PLN, w korespondencji z rachunkiem bankowym zagranicznym w walucie PLN i odbywa się automatycznie na koniec każdego dnia roboczego poprzez fizyczny transfer środków z/na rachunek krajowy celem zerowania salda na nim istniejącego. Natomiast trzon systemu czyli national Cash pooling polega na konsolidacji w znaczeniu ekonomicznym rachunków bankowych Uczestników systemu Cash pooling, co w przypadku Spółki będzie realizowane w oparciu o umowy Cash pooling i poprzez wirtualne kompensowanie sald zagranicznych rachunków bankowych wszystkich Uczestników systemu dokonywane przez Bank z siedzibą w Belgii, oddział w Holandii (zwanego dalej ,,Bankiem”). W systemie Cash pooling, oprócz Spółki będą uczestniczyć także inne podmioty wchodzące w skład Grupy, które są bezpośrednio poprzez właściciela lub pośrednio spółki córki powiązane ze Spółką, gdyż tworzą razem Grupę kapitałową. Przystąpienie do systemu realizowane jest poprzez podpisanie indywidualnej umowy z tzw. Pool Leaderem oraz stosownych umów bankowych. Funkcje Pool Leadera, tj. koordynatora systemu zarządzania płynnością w ramach struktury Cash pooling będzie pełnić spółka z kraju UE Holandia, tj. X (zwana dalej ,,Pool Leaderem”), która pełni rolę centrum finansowo-rozliczeniowego Grupy. Jest to dla Wnioskodawcy spółka siostra.

Istotą powyższego jest realizacja celu Cash pooling stosowanego w Grupie kapitałowej między innymi w zakresie ustalenia skompensowanego poziomu odsetek dla Pool Leadera łącznie dla wszystkich kont bankowych Uczestników poprzez skompensowanie odsetek dodatnich i ujemnych i w zależności od kierunku nadwyżki uznanie na rzecz Pool Leadera lub obciążenia Pool Leadera tak ustalonymi odsetkami skumulowanymi przez Bank obsługujący system. Spółki uczestniczące w systemie Cash pooling będą uznawane i/lub obciążane przez Pool Leadera odsetkami naliczonymi od poszczególnych sald kont bankowych Uczestników.

W związku z powyższym, aby przystąpić do systemu Cash pooling Spółka otworzy rachunki bankowe własne w walutach PLN oraz EURO w państwie Unii Europejskiej, tj. Holandii, tzw. rachunki zagraniczne, nierezydenta w znaczeniu terytorium Holandii, a rachunki bankowe utworzone poza granicami kraju w sensie terytorium Polski, oraz dodatkowo otworzy rachunek krajowy w walucie PLN, rachunek krajowy polskiego rezydenta.

Analizując stan faktyczny należy zaznaczyć i stwierdzić, że Spółka będzie realizowała system Cash pooling przy zastosowaniu dwóch konstrukcji umów tzn. notional Cash pooling oraz zero balancing Cash pooling. Pierwsza konstrukcja odnosi się do rachunków bankowych zagranicznych w walutach PLN i EURO, natomiast druga do rachunku bankowego krajowego w walucie PLN.

W sensie ogólnym notional Cash pooling charakteryzuje się brakiem fizycznego transferu środków pomiędzy rachunkami bankowymi Uczestników i Pool Leadera. Fundusze są przekazywane wyłącznie w sposób nierzeczywisty. Salda, które podlegają rozliczeniu, tzw. rachunki bankowe Uczestników (debetowe i/lub kredytowe), rzeczywiście są pozostawiane na własnych rachunkach bankowych Uczestników systemu, zaś odsetki naliczane są od kwoty netto skompensowanych zgromadzonych przez wszystkich Uczestników sald rachunków bankowych. Odnośnie rachunku krajowego w walucie PLN zastosowano natomiast zasadę zero balancing Cash pooling, polegającą na tym, że środki wydatkowane i/lub zgromadzone na rachunku krajowym będą na koniec każdego dnia zerowane, czyli transferowane (rozliczenie fizyczne) między rachunkiem krajowym w walucie PLN, a rachunkiem zagranicznym w walucie PLN Spółki, który następnie będzie podlegał systemowi notional Cash pooling na koniec dnia roboczego (rozliczenie wirtualnie).

W sensie ekonomicznym, poprzez umowy bankowe i w ramach systemu Cash pooling, Grupa kapitałowa zamierza zoptymalizować zarządzanie środkami finansowymi Uczestników umowy Cash poolingu poprzez poprawę płynności jej Uczestników, zwiększenie efektywności zarządzania środkami finansowymi oraz zmniejszenie kosztów finansowania zewnętrznego dla Grupy i poszczególnych jej Uczestników. Powyższe będzie realizowane także dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu sumy dziennych sald rachunków bankowych Uczestników (dodatnich i ujemnych). Dzięki takiemu rozwiązaniu wynik odsetkowy zewnętrzny Grupy jest bardziej korzystny, niż w przypadku oddzielnego inwestowania nadwyżek i ponoszenia kosztów finansowania przez posiadaczy poszczególnych rachunków poza tym systemem.

W wyniku zawartych umów, pewną kontrolę operacyjną dysponowania nad środkami zgromadzonymi na rachunkach krajowym i rachunkach zagranicznych będzie sprawował Pool Leader, według warunków i na zasadach ustalonych z Bankiem obsługującym system Cash pooling dla Grupy, Bank z siedzibą w Belgii, oddział w Holandii. Rolą tego banku w systemie Cash pooling jest zapewnienie technicznej struktury Cash pooling. Oprocentowanie posiadanych środków oraz oprocentowanie zadłużenia Spółki na rachunkach bankowych będzie naliczane według zasad rynkowych wynikających z umowy zawartej pomiędzy Bankiem obsługującym system Cash pooling i Pool Leaderem, do której zamierza przystąpić Spółka. Naliczenie będzie następować dla każdej waluty oraz każdego rachunku bankowego osobno. Bank uzna lub obciąży rachunek odsetkowy Pool Leadera skompensowanymi odsetkami w ramach systemu Cash pooling, tzw. odsetki netto całej grupy Cash poolowej.

Natomiast uznania lub obciążenia naliczonymi odsetkami dodatnimi bądź ujemnymi poszczególnych Uczestników, w tym Wnioskodawcy, dokonywał będzie Pool Leader dla każdego Uczestnika i dla każdego rachunku bankowego osobno, przy zastosowaniu naliczeń Banku obsługującego tzw. odsetki brutto wszystkich Uczestników. Przedstawiając powyższe należy stwierdzić, że jedynymi transakcjami przychodowymi i kosztowymi uzyskiwanymi przez Spółkę w odniesieniu do Pool Leadera będą otrzymywane i/lub płacone odsetki od rachunków bankowych, innych przychodów i kosztów na rzecz Pool Leadera Spółka nie będzie otrzymywała i ponosiła. Opłaty za obsługę systemu Cash pooling Spółka będzie płaciła bezpośrednio do Banku obsługującego system zgodnie z warunkami zawartymi w umowach.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1.  Czy w tak przedstawionym stanie faktycznym odsetki płacone w ramach umowy Cash pooling będą korzystały ze zwolnienia na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i w zakresie regulacji Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Królestwem Niderlandów?
2.  Czy w tak przedstawionym stanie faktycznym umowa Cash pooling podlega pod regulacje ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych?
3.  Czy w tak przedstawionym stanie faktycznym otrzymane odsetki w ramach umowy Cash pooling podlegają pod regulacje Ustawy o podatku od towarów i usług?

Przedmiotem niniejszej interpretacji indywidualnej jest odpowiedź na pytanie nr 2, dotyczące podatku od podatku od czynności cywilnoprawnych. Natomiast w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług wniosek zostanie rozpatrzony odrębnie.

Zdaniem Wnioskodawcy, umowa uczestnictwa w systemie cash pooling nie została wymieniona jako przedmiot opodatkowania w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zakres przedmiotowy tej ustawy jest ściśle określony i nie powinien być dowolnie rozszerzany o czynności inne, niż wskazane w art. 1 ust. 1 ww. ustawy.

Ponadto, zgodnie z art. 1 ust. 4 ww. ustawy, czynności cywilnoprawne podlegają podatkowi jeżeli ich przedmiotem są:

1.  rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
2.  rzeczy znajdujące się zagranicą lub prawa majątkowe wykonywane zagranicą, w przypadku, gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W umowie Spółka przystępuje do uczestnictwa w Umowie zawartej na warunkach prawa holenderskiego. Rachunki bankowe zagraniczne zostaną zawarte na podstawie umów zawartych z Bankiem z siedzibą w Belgii, poprzez działający w jego imieniu oddział w Holandii. Natomiast rachunek krajowy jest zawierany z Bankiem oddział w Polsce, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach i warunkach umowy rachunku bankowego. Umowa cash poolingu, do której przystąpi Spółka, jest umową nierzeczywistego cash poolingu, czyli kompensowanie rachunków następuje poprzez wirtualne ich połączenie dokonywane przez Bank. W ramach umowy, nie będzie dochodzić do realizacji transakcji na rachunkach bankowych w tym zakresie. Niemożliwe jest, zdaniem Wnioskodawcy, zrównanie umowy cash pooling z umową pożyczki od Pool Leadera.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, przedmiotem opodatkowania są rzeczywiście umowy pożyczki, w których, w myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości, zazwyczaj za wynagrodzeniem w postaci odsetek.

Umowa cash poolingu, do której zamierza przystąpić Spółka, pozostaje na gruncie polskiego prawa umową nienazwaną. Ustawa Kodeks cywilny - w części zobowiązaniowej - nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy. Ponadto, konstrukcja umowy Cash pooling, jako sposobu zarządzania płynnością finansową uczestniczących podmiotów, zdaniem Wnioskodawcy, nie wyczerpuje istotnych znamion umowy pożyczki.

Cash pooling polega na umożliwieniu lepszego zarządzania finansowego Grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze, Grupa może w sposób nierzeczywisty w stanie faktycznym kompensować niedobory środków Spółek, należących do danej Grupy będących Uczestnikami z nadwyżkami innych Spółek należących do tej samej Grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków netto, oraz negocjować i ustalać lepsze warunki finansowe, w ramach środków wszystkich uczestników systemu cash pooling, i ponosić niższe koszty finansowania zewnętrznego Grupy w postaci odsetek. W systemie cash pooling, w sensie ekonomicznym, mamy do czynienia z trzema podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków (uczestnicy systemu cash pooling w ramach Grupy kapitałowej, w imieniu których działa Pool Leader) oraz bankiem występującym w roli administratora i pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów, w tym Wnioskodawcy, powstają określone prawa i obowiązki umowne, jednak nie dochodzi, zdaniem Wnioskodawcy, w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki pomiędzy Uczestnikami. W sensie rzeczywistym nie dokonywane są żadne transfery pomiędzy rachunkami Uczestników oraz brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnik (Spółka) systemu cash pooling posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane do rozliczenia w ramach nierzeczywistego cash pooling, w jakiej wysokości i przez którego Uczestnika, a więc cech umowy pożyczki.

Zdaniem Wnioskodawcy, usługa polegająca na zarządzaniu płynnością finansową Uczestników umowy cash pooling, nie została wymieniona w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Czynności tego typu nie można zakwalifikować jako umowy pożyczki wymienionej w tym katalogu. Ponadto, zdaniem Wnioskodawcy, miejsce dokonania tych czynności znajduje się na terytorium poza terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym, czynności dokonywane w ramach umowy cash pooling nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego **jest prawidłowe.**

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 101, poz. 649, z późn. zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

*   umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

*   umowy dożywocia,

*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,

*   ustanowienie hipoteki,

*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

*   umowy depozytu nieprawidłowego,

*   umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli więc strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku.

W myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.), dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Należy stwierdzić, że umowa cash pooling (zarządzania płynnością finansową) pozostaje umową nienazwaną. Ustawa Kodeks cywilny – w części zobowiązaniowej – nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy.

Przedstawiona we wniosku konstrukcja umowy cash poolingu, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje – jak wynika z przedstawionego schematu –istotnych jej znamion.

Cash pooling – co do zasady – polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw, należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków netto.

W przypadku cash poolingu mamy do czynienia z przynajmniej trzema podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz bankiem, czy też innym podmiotem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Uczestnik cash poolingu, posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym, nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, co do zasady, jest rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników cash poolingu.

Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że umowa cash poolingu nie została wymieniona w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, wszelkie czynności dokonywane w ramach tej umowy nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zatem, opisana we wniosku umowa cash poolingu, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Tym samym, bezprzedmiotowa stała się analiza, czy w opisanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 1 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Zauważyć należy również, że zgodnie z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.), minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zatem, wniosek o wydanie interpretacji może być złożony tylko w indywidualnej sprawie zainteresowanego. Z tych też względów - z uwagi na indywidualny charakter interpretacji przepisów prawa podatkowego - zaznacza się, że niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy jedynie Wnioskodawcy, nie zaś pozostałych stron umowy cash poolingu.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.