Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 1462-IPPB1.4511.1088.2016.1.ES
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2016-12-20
Teza: Otrzymanie przez Wnioskodawczynię w wyniku działu spadku spłaty ekwiwalentnej do posiadanego udziału w spadku nie spowoduje powstania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istotne znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma więc okoliczność, że spłata w wyniku działu spadku nie przekroczyła wartości przysługującego Wnioskodawcy udziału spadkowego, a umowa została zawarta wyłącznie między spadkobiercami. W konsekwencji powyższego nie ciąży na Wnioskodawczyni obowiązek opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty spłaty otrzymanej w wyniku działu spadku.
Słowa kluczowe: nieruchomości; przychód; spadek-dział spadku; spadkobiercy; spłata; udział
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) oraz § 5 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r, poz 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Rozwoju i Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 25 października 2016 r. (data wpływu 27 października 2016 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości nabytych w drodze spadku – **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 27 października 2016 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości nabytych w drodze spadku.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 1 października 1993 r. zmarł ojciec Wnioskodawczyni Stanisław M. Postępowanie spadkowe po zmarłym zakończyło się wydaniem postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie, którego Wnioskodawczyni nabyła 7/25 udziałów w działce nr 109/4, natomiast jej siostrzenice: Anna A. i Urszula S. nabyły po 9/25 udziałów. Co w sumie stanowiło 14 udziałów w działce 109/4 o pow. 3080 m2. Pozostałe udziały przypadły mamie Wnioskodawczyni Barbarze M.

Na podstawie decyzji Starosty z dnia 17 marca 2014 r. zwrócono działki nr 275/2 o pow. 314 m2, 257/1 o pow. 205 m2 i 234/2 o pow. 72 m2, w których Wnioskodawczyni posiadała odpowiednie udziały: w działce 275/2, 257/1 i 234/2 - udział 7/50.

Natomiast pozostali współwłaściciele posiadali:

*   Anna A. — 9/50 udziału
*   Urszula S. - 9/50 udziału
*   Barbara M. - 14 udziału

W dniu 13.04.2014 r. zmarła mama Wnioskodawczyni Barbara M. W wyniku aktu notarialnego z dnia 12.09.2014 r. stwierdzającego nabycie spadku Wnioskodawczyni otrzymała 14 udziałów po mamie. Natomiast pozostałe spadkobierczynie (siostrzenice) otrzymały po 1/3 udziałów po zmarłej.

Na podstawie decyzji zmieniającej Starosty z dnia 16 września 2015 r., zgodnie z którą zwrotowi podlega działka nr 257/3 o pow. 174 m2 5 a nie 257/1 (pozostałe działki zostały bez zmian) nabyłyśmy następujące udziały:

*   Małgorzata F. - 117/300
*   Anna A. - 79/300
*   Urszula S. - 79/300
*   Dorota B. - 25/300

Mając powyższe na uwadze każda z nas posiadała następujące udziały w przedmiotowych nieruchomościach, tj,:

*   Małgorzata F. - dz. nr 109/4 o pow. 3080 m2 - udział 7/50; dz. nr,nr 275/2 o pow. 314 m2, 257/3 o pow. 174 m2 i 234/2 o pow. 72 m2 - udział w każdej 117/300
*   Anna A. - dz. nr 109/4 — udział 158/600; dz. nr,nr 275/2, 257/3 i 234/2 - udział w każdej 79/300
*   Urszula S. - dz. nr 109/4 — udział 158/600; dz. nr,nr 275/2, 257/3 i 234/2 — udział w każdej 79/300
*   Dorota B. - dz. nr 109/4 - udział 158/600; dz. nr,nr 275/2, 257/3 i 234/2 - udział w każdej 79/300.

Natomiast na działce nr 109/4 znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, którym udziały współwłaścicielek były takie same jak w tej działce.

W dniu 01.08.2016 r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie o zniesienie współwłasności, w którym postanowił:

*   Małgorzacie F. postanowił przyznać działkę nr 109/6 o pow. 1051 m2 ( powstałą w wyniku podziału działki nr 109/4) oraz przyznał działkę nr 275/2 o pow. 314 m2 - obydwie działki niezabudowane;
*   Annie A. przyznał niezabudowaną działkę 109/8 o pow. 738 m2 ( powstałą w wyniku podziału działki nr 109/4);
*   Urszuli S. przyznał niezabudowaną działkę nr 109/7 o pow. 485 m2( powstałą w wyniku podziału działki nr 109/4) oraz działkę 257/3 o pow. 174 m2 i działkę 234/2 o pow. 72 m2;
*   Dorocie B. przyznał działkę zabudowaną nr 109/9 o pow. 547 m2 ( powstałą w wyniku podziału działki nr 109/4). Na powyższej działce znajduje się dom mieszkalny jednorodzinny o szacowanej wartości 160.000 zł.

Ponadto powstała działka o nr 109/10 o pow. 259m2 stanowiąca drogę dojazdową, będącą współwłasnością Doroty B., Anny A. i Urszuli S. po 1/3 udziałów dla każdej z nich.

W wyniku zniesienia współwłasności Wnioskodawczyni posiada o 55 m2 mniej gruntu, który przekazała odpłatnie na rzecz swojej siostrzenicy Doroty B. wraz ze swoimi udziałami w budynku mieszkalnym.

Z uwagi na powyższe siostrzenica dopłaciła Wnioskodawczyni kwotę 5.000 zł, co nie przekracza wartości rynkowych przekazanych przez Wnioskodawczynię jej udziałów w domu oraz powierzchni gruntu - 55 m2.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy w wyniku dokonania działu spadku i zniesienia współwłasności w w/w nieruchomościach odziedziczonych w drodze spadku w zamian za dopłatę dokonaną przez siostrzenicę Dorotę B., Wnioskodawczyni będzie zobowiązana do zapłacenia podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawcy, uzyskanie przez nią w ramach działu spadku dopłaty nie nakłada na nią żadnego obowiązku podatkowego wynikającego z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Związane jest to z tym, że otrzymana dopłata nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dział spadku nastąpił w drodze postępowania sądowego, wyłącznie między spadkobiercami. Stan majątkowy Wnioskodawczyni wskutek dokonania działu spadku nie uległ żadnej zmianie, gdyż mieści się w wartości przypadającego jej udziału w spadku. Dopłata jest wyłącznie elementem działu spadku równoważącym wartość posiadanego przez nią udziału. W wyniku działu spadku, w tym również w wyniku uzyskania dopłaty, Wnioskodawczyni nie uzyskała żadnego przysporzenia - przyrostu majątkowego w odniesieniu do odziedziczonej części masy spadkowej wyrażanej wartością przypadającego na mnie udziału w spadku. Brak będzie zatem przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z tego powodu uzyskana przez Wnioskodawczynię dopłata nie stanowi podstawy do powstania zobowiązania podatkowego na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc w zakresie obowiązywania tej ustawy, po stronie Wnioskodawczyni nie powstały żadne obowiązki podatkowe.

Zdaniem Wnioskodawczyni obowiązek podatkowy, w myśl wskazanej ustawy, może powstać dopiero wtedy, gdy w wyniku działu spadku uzyskałaby łącznie z dopłatą majątek o łącznej wartości przekraczającej przysługujący jej udział w spadku - obowiązek podatkowy obejmowałby wyłącznie uzyskaną nadwyżkę, natomiast dział spadku nie stwierdza aby uzyskała jakąkolwiek nadwyżkę.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,
4.  innych rzeczy

\- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.

W świetle powyższego, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub ww. praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonaniu działalności gospodarczej stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przy czym pod pojęciem odpłatnego zbycia należy rozumieć nie tylko sprzedaż, czy zamianę, ale każdą czynność prawną, w wyniku której dochodzi do przeniesienia prawa własności nieruchomości, jej części lub udziału w niej za odpłatnością, a więc co do zasady również dział spadku i odpłatne zniesienie współwłasności.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciem nabycia w drodze spadku, dlatego w tym wypadku należy posiłkować się normami prawa cywilnego. Zauważyć należy, że pomiędzy prawem podatkowym a cywilnym istnieje wiele powiązań, wynikających chociażby z faktu, że następstwa zdarzeń bądź czynności prawnych związanych z określonymi instytucjami prawa cywilnego wywołują również skutki wynikające z prawa podatkowego. Jeżeli zatem określone pojęcia nie są odmiennie zdefiniowane dla celów prawa podatkowego, to należy je – biorąc poda uwagę fakt, że obie gałęzie prawa (cywilne i podatkowe) składają się na jeden system prawa – interpretować tak, jak czyni to prawo cywilne.

Zgodnie z art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380, z późn. zm.), spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwila jego śmierci przechodzą na jedna lub kilka osób, stosownie do przepisów niniejszej ustawy.

W myśl art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwila otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Z kolei postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

Z instytucją działu spadku mamy do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. Wskutek działu spadku poszczególni spadkobiercy stają się podmiotami wyłącznie uprawnionymi względem przyznanych im praw majątkowych, stanowiących do chwili działu przedmiot wspólności. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.

Zgodnie z art. 1035 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych.

Stosownie do art. 1037 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

W myśl art. 210 tej ustawy, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

W myśl art. 211 i 212 Kodeksu cywilnego, zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, a gdy rzeczy nie da się podzielić, przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, bądź przez podział cywilny, polegający na sprzedaży rzeczy wspólnej i podziale uzyskanej ceny stosownie do wielkości udziałów współwłaścicieli. W rezultacie w wyniku zniesienia współwłasności dochodzi więc jedynie do nowego ukształtowania prawa własności poprzez odebranie temu prawu cechy wspólności.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawczyni nabyła spadek po zmarłym 1 października 1993 r. ojcu oraz zmarłej 13 kwietnia 2014 r. mamie. Pozostałymi spadkobiercami są trzy siostrzenice Wnioskodawczyni. Dnia 1 sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie o zniesienie współwłasności. W wyniku zniesienia współwłasności Wnioskodawczyni posiada o 55 m2 mniej gruntu, który przekazała odpłatnie na rzecz swojej siostrzenicy Doroty B. wraz ze swoimi udziałami w budynku mieszkalnym. Z uwagi na powyższe siostrzenica dopłaciła Wnioskodawczyni kwotę 5.000 zł, co nie przekracza wartości rynkowych przekazanych przez Wnioskodawczynię jej udziałów w domu oraz powierzchni gruntu - 55 m2.

Wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą konsekwencji podatkowych otrzymania spłaty w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Wyjaśnić należy, że okoliczność, że dział spadku, następuje ze spłatami na rzecz pozostałych spadkobierców, powoduje, że umowa ta ma charakter odpłatny. Nie jest to jednak równoznaczne z obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego z tytułu takiego zbycia przedmiotów wchodzących w skład spadku. Jak już wyżej wskazano, jeżeli suma spłaty nie przekracza wartości przysługującego spadkobiercy udziału spadkowego, to nie powstaje przychód z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym w sytuacji, w której spłata jest ekwiwalentna do posiadanego przez podatnika udziału w spadku, podatnik nie uzyskuje w związku z czynnością działu spadku żadnego przysporzenia majątkowego względem odziedziczonej części masy spadkowej. W takim przypadku brak jest podstaw do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty spłaty otrzymanej w wyniku działu spadku.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa należy stwierdzić, że otrzymanie przez Wnioskodawczynię w wyniku działu spadku spłaty ekwiwalentnej do posiadanego udziału w spadku nie spowoduje powstania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istotne znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma więc okoliczność, że spłata w wyniku działu spadku nie przekroczyła wartości przysługującego Wnioskodawcy udziału spadkowego, a umowa została zawarta wyłącznie między spadkobiercami.

W konsekwencji powyższego nie ciąży na Wnioskodawczyni obowiązek opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty spłaty otrzymanej w wyniku działu spadku.

Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko Wnioskodawcy jest prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Administracji Skarbowej w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.