Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB4.4014.162.2017.1.JKU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2017-06-20
Teza: Czy w związku z dokonywaniem sprzedaży wierzytelności za pośrednictwem Platformy oraz dalszym zarządzaniem nimi po dokonaniu cesji powstaje po stronie Spółki obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: obowiązek-obowiązek podatkowy; sprzedaż; wierzytelność; windykacja
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201, ze zm.), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 20 marca 2017 r. (data wpływu – 3 kwietnia 2017 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży wierzytelności – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 3 kwietnia 2017 r. wpłynął do Organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych m.in. w zakresie skutków podatkowych sprzedaży wierzytelności.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:

M. Sp. z o.o. (dalej: Spółka lub Wnioskodawca) jest spółką kapitałową z siedzibą w Polsce. Spółka jest zarejestrowana jako podatnik podatku od towarów i usług. Zgodnie z umową Spółki oraz KRS, zakres jej działalności obejmuje:

*   64.91.Z – leasing finansowy;
*   64.92.Z – pozostałe formy udzielania kredytów;
*   64.99.Z – pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych;
*   66.19.Z – pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych;
*   45.11.Z – sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek;
*   45.19.Z – sprzedaż hurtowa i detaliczna pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli;
*   66.22.Z – działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych;
*   77.11.Z – wynajem i dzierżawa samochodów osobowych i furgonetek;
*   77.12.Z – wynajem i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli.

Wnioskodawca działa na polskim rynku świadcząc usługi finansowe na rzecz osób fizycznych. Zakres tych usług obejmuje obecnie przede wszystkim udzielanie pożyczek pod zastaw samochodu oraz udzielanie pożyczek na zakup samochodu. W związku z udzielanymi pożyczkami Spółka posiada wobec swoich klientów wierzytelności obejmujące należności z tytułu kwoty głównej pożyczki, należnych odsetek od pożyczki oraz innych opłat związanych z jej udzieleniem, jak również odsetek karnych za opóźnienie. Wierzytelności te obejmują zarówno należności wymagalne, jak i takie, które staną się wymagalne dopiero w przyszłości.

W celu poprawienia płynności finansowej Spółka zdecydowała się na zawarcie umowy współpracy z podmiotem zagranicznym A., który prowadzi i obsługuje platformę internetową obrotu wierzytelnościami (dalej: Platforma). Zgodnie z zawartą umową:

*   Spółka będzie umieszczać na Platformie wierzytelności własne obejmujące przede wszystkim wierzytelności z tytułu kwoty głównej udzielonych pożyczek oraz odsetek karnych;
*   Wierzytelności te będą mogły zostać w całości lub w części nabyte za pośrednictwem Platformy przez podmioty, które zarejestrowały się na Platformie w roli inwestorów. Podmiotami tymi są i będą przede wszystkim osoby prywatne, tzn. osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, które w nabywanie wierzytelności Spółki angażują własne prywatne środki pieniężne (dalej: Inwestorzy). Inwestorami mogą być zarówno osoby niemające miejsca zamieszkania w Polsce (nierezydenci), jak i osoby mieszkające w Polsce. Status Inwestora jako osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej w zakresie obrotu wierzytelnościami, dysponującej wyłącznie osobistymi funduszami, zostaje każdorazowo potwierdzony w treści umowy cesji danej wierzytelności, jaka jest zawierana pomiędzy Spółką, podmiotem zagranicznym A. (jako zarządzającym Portalem oraz reprezentantem Spółki) oraz Inwestorem;
*   Wierzytelności Spółki są w całości lub w części cedowane na Inwestora (na podstawie umowy cesji), wskutek czego Inwestor staje się nowym wierzycielem wobec klienta Spółki. Pomimo jednak dokonanej cesji, klient nadal spłaca swoje zobowiązanie do Spółki, zgodnie z harmonogramem ustalonym w umowie pożyczki. Spółka po otrzymaniu danej płatności od klienta przekazuje ją (w części odnoszącej się do zbytej wierzytelności) na Platformę, skąd podmiot zagraniczny A. dokonuje ich rozdysponowania na rachunek Inwestora lub Inwestorów, którzy nabyli daną wierzytelność (części wierzytelności) Spółki. Nie jest wykluczone, że za swoje działania podmiot zagraniczny A. będzie otrzymywać w przyszłości wynagrodzenie („service fee”), płatne przez Inwestorów;
*   Inwestor nie podejmuje osobiście żadnych działań mających na celu wyegzekwowanie należności od klienta Spółki (ani w terminie płatności, ani po jego upływie). Wszelkie czynności związane z dochodzeniem należności od pożyczkobiorców oraz ewentualną sprzedażą pojazdów, stanowiących zabezpieczenie scedowanych wierzytelności pożyczkowych podejmowane są wyłącznie przez Spółkę. Taki stan rzeczy wynika m.in. z okoliczności, iż nabywcami wierzytelności są osoby prywatne, które nie zajmują się profesjonalnie obrotem wierzytelnościami, ani działaniami windykacyjnymi, a także z faktu, iż dana wierzytelność udostępniana na Platformie (wynikająca z jednej umowy pożyczki) może być nabywana w częściach przez kilku Inwestorów. Ponadto pamiętać należy, że przedmiotem obrotu na Platformie mogą być przede wszystkim częściowe wierzytelności Spółki przysługujące jej wobec danego klienta (zazwyczaj dotyczące wyłącznie kwoty głównej pożyczki), a zatem dochodzenie spłaty rat pożyczkowych pozostaje także w interesie samej Spółki;
*   Cesja każdorazowo dokonywana jest po uiszczeniu przez Inwestora ceny sprzedaży wierzytelności, która w każdym przypadku odpowiada wartości nabywanej wierzytelności (brak dyskonta) i określana jest w umowie cesji. Zapłata ceny za cesję stanowi jedyne świadczenie, do którego Inwestor jest zobowiązany w ramach całej transakcji. Inwestor nie podejmuje żadnych innych działań na rzecz Spółki. Po dokonaniu cesji, wierzytelnością zarządza sama Spółka, czyniąc to na rzecz Inwestora (zgodnie z udzielonym upoważnieniem), lecz nadal we własnym imieniu, występując wobec klienta niezmiennie jako pożyczkodawca (pożyczkobiorca zasadniczo nie jest informowany o dokonanej cesji);
*   W związku z nabyciem danej wierzytelności Spółki, Inwestor może osiągnąć zysk, kalkulowany jako określony w umowie cesji procent wartości wierzytelności (ceny nabycia) w stosunku rocznym (dalej: Profit). Profit jest wypłacany Inwestorowi przez Spółkę poprzez jego doliczenie do wypłaty na rzecz Inwestora pierwszej płatności dokonanej przez klienta Spółki celem spłaty (całkowitej lub częściowej) scedowanej wierzytelności lub rozkładana w czasie w sposób wskazany w punkcie poniżej;
*   W odniesieniu do poszczególnych wierzytelności umowa może dopuszczać możliwość zwrotnego przeniesienia na Spółkę scedowanej uprzednio wierzytelności. Sytuacja taka może dotyczyć przypadku, gdy klient dopuszcza się zwłoki w regulowaniu płatności powyżej 60 dni (obowiązek Spółki do przyjęcia zwrotu pozostałej do spłaty wierzytelności), bądź innych umownie określonych przypadków, w których Spółka może zażądać zwrotu jej wierzytelności (w całości lub w części), np. gdy Inwestor utraci prawa użytkownika Platformy lub według własnego uznania Spółki. W takich przypadkach otrzymując z powrotem zbytą wierzytelność (jej część), Spółka dokonuje zwrotu na rzecz Inwestora odpowiadającej jej części ceny sprzedaży, otrzymanej uprzednio od Inwestora wraz z ustaloną kwotą Profitu (szczegółowa formuła wyliczenia kwoty polegającej przekazaniu na rzecz Inwestora jest określona w umowie cesji i uwzględnia przede wszystkim wysokość spłaconej już części wierzytelności, liczbę pozostałych płatności oraz kwotę przysługującego Inwestorowi zysku). W konsekwencji, sama Spółka nie osiągnie żadnego zysku w związku ze zwrotem wierzytelności;
*   Wszelkie rozliczenia pomiędzy Spółką a Inwestorami, związane z opisanym procesem obrotu wierzytelnościami, dokonywane są za pośrednictwem Platformy, tj. z wykorzystaniem specjalnie w tym celu uruchomionych wirtualnych rachunków, przyporządkowanych odpowiednio Spółce oraz Inwestorom, obsługiwanym przez podmiot zagraniczny A. w ramach zarządzania Platformą.

Wnioskodawca podkreśla, że przedmiotem niniejszego wniosku jest wyłącznie obrót wierzytelnościami własnymi Spółki, dokonywany za pośrednictwem Platformy pomiędzy Spółką a Inwestorami, będącymi osobami prywatnymi (głównie nierezydentami). Przedmiotowy wniosek nie dotyczy nabywania wierzytelności Spółki przez osoby prawne bądź innych przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, szczególnie w zakresie obrotu wierzytelnościami. Wniosek nie dotyczy również skutków podatkowych relacji pomiędzy Spółką a podmiotem zagranicznym A.

W związku z powyższym opisem zadano m.in. następujące pytanie:

Czy w związku z dokonywaniem sprzedaży wierzytelności za pośrednictwem Platformy oraz dalszym zarządzaniem nimi po dokonaniu cesji powstaje po stronie Spółki obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?

Mając na uwadze przedmiot niniejszej interpretacji, Organ przywołał poniżej stanowisko Wnioskodawcy odnoszące się wyłącznie do podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży wierzytelności (pytanie oznaczone we wniosku nr 3).

**Zdaniem Wnioskodawcy,** niezależnie od tego jak sprzedaż/nabywanie wierzytelności Spółki będzie kwalifikowane na gruncie podatku od towarów i usług, Spółka (jako podmiot zbywający wierzytelności) nie będzie miała obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Obowiązek ten nie powstanie również w odniesieniu do ewentualnych działań Spółki w zakresie zarządzania zbytymi wierzytelnościami, jako, że czynności te nie wypełniają znamion żadnej z czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Wnioskodawca, przywołując art. 1 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wskazał, iż zasadniczo, czynności takie jak sprzedaż wierzytelności, będących prawami majątkowymi może podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, przy czym ustawa wskazuje, że wyłączeniu z opodatkowania tym podatkiem podlegają m.in. czynności, z tytułu dokonania których przynajmniej jedna ze stron transakcji jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub z niego zwolniona (art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych).

Wnioskodawca zauważył jednak, że niezależnie od tego, czy sprzedaż jego wierzytelności za pośrednictwem Platformy zostanie uznana za podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (opodatkowana lub zwolnioną), czy też za czynność poza opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług (co zdaniem Spółki jest prawidłowe), to i tak Spółka nie będzie miała obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu takich transakcji.

Stosownie bowiem do art. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży, przy umowie sprzedaży, na kupującym. Natomiast w opisanym stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym), Spółka będzie dokonywać zbycia swoich wierzytelności. Natomiast w roli ich nabywcy występować będą Inwestorzy. W konsekwencji Wnioskodawca, jako sprzedający, nie jest i nie będzie w świetle przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązany do uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu dokonywanych sprzedaży (cesji) wierzytelności.

Dodatkowo, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych nie powstanie również w odniesieniu do jakichkolwiek innych działań podejmowanych przez Wnioskodawcę wobec zbywanych wierzytelności, jak dochodzenie ich spłaty przez dłużników czy zarządzanie nimi na rzecz Inwestora. Czynności te bowiem nie zostały wymienione w enumeratywnym katalogu czynności opodatkowanych tym podatkiem i jako takie nie mogą podlegać opodatkowaniu.

Na potwierdzenie swojego stanowiska Wnioskodawca powołał się na interpretację indywidualną.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Na wstępie zaznacza się, iż przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Wnioskodawcy wyłącznie w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży wierzytelności. W pozostałym zakresie wniosku, dotyczącym podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zwrotnego przeniesienia wierzytelności oraz podatku od towarów i usług, zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1150), podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
*   umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
*   umowy dożywocia,
*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
*   ustanowienie hipoteki,
*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
*   umowy depozytu nieprawidłowego,
*   umowy spółki;

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają także zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak wymienione czynności cywilnoprawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Jeżeli dana czynność nie została wymieniona w ustawowym katalogu, nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem nawet, jeśli wywołuje skutki gospodarcze takie same lub podobne do tych, które zostały w katalogu wymienione. Podkreślić jednak należy, że o podleganiu danej czynności opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikację pod względem prawnym.

O powstaniu obowiązku uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnej decyduje, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, moment dokonania czynności cywilnoprawnej. Stosownie do art. 4 pkt 1 ww. ustawy obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży, przy umowie sprzedaży, na kupującym.

Ze zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku wynika, że w związku z udzielanymi pożyczkami Spółka posiada wobec swoich klientów wierzytelności obejmujące należności z tytułu kwoty głównej pożyczki, należnych odsetek od pożyczki oraz innych opłat związanych z jej udzieleniem, jak również odsetek karnych za opóźnienie. W celu poprawienia płynności finansowej Spółka zdecydowała się na zawarcie umowy współpracy z podmiotem zagranicznym A., który prowadzi i obsługuje platformę internetową obrotu wierzytelnościami. Zgodnie z zawartą umową Spółka będzie umieszczać na Platformie wierzytelności własne obejmujące przede wszystkim wierzytelności z tytułu kwoty głównej udzielonych pożyczek oraz odsetek karnych. Wierzytelności te będą mogły zostać w całości lub w części nabyte za pośrednictwem Platformy przez podmioty, które zarejestrowały się na Platformie w roli inwestorów. Wierzytelności Spółki są w całości lub w części cedowane na Inwestora (na podstawie umowy cesji), wskutek czego Inwestor staje się nowym wierzycielem wobec klienta Spółki.

Biorąc pod uwagę powyżej przywołane przepisy i przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe należy stwierdzić, że w związku ze sprzedażą nabytych wierzytelności przez Wnioskodawcę, po stronie Wnioskodawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Z powołanego wyżej przepisu art. 4 pkt 1 ustawy jasno bowiem wynika, że w przypadku umowy sprzedaży obowiązek podatkowy z tego tytułu ciąży na kupującym. Wnioskodawca, jako sprzedający, nie jest zatem w świetle przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązany do uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu opisanych we wniosku umów sprzedaży.

Jednocześnie, w odniesieniu do czynności podejmowanych przez Wnioskodawcę wobec zbywanych wierzytelności, należy wskazać, że czynności te nie zostały ujęte w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W związku z powyższym – jak słusznie zauważył Wnioskodawca – czynności te jako niewymienione w enumeratywnym katalogu czynności opodatkowanych, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Wobec powyższego, stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14na Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k–14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1.  z zastosowaniem art. 119a;
2.  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, w dwóch egzemplarzach (art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała.