Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL1-3.4012.240.2025.1.ŁW
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-21
Teza: Ustalenie miejsca opodatkowania świadczonych usług na
podstawie Umowy ramowej.
Słowa kluczowe: spółki-spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
świadczenie-miejsce świadczenia usług
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
podlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Dostawa towarów
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V. Miejsce
świadczenia -Rozdział 3. Miejsce świadczenia przy
świadczeniu usług-Definicja podatnika przy określeniu
miejsca świadczenia usług
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V. Miejsce
świadczenia -Rozdział 3. Miejsce świadczenia przy
świadczeniu usług-Miejsce świadczenia usług na rzecz
podatnika
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-
art. 2-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-
art. 2-pkt 6
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 2
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-
Rozdział 3-art. 28a
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-
Rozdział 3-art. 28b-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-
Rozdział 3-art. 28b-ust. 2
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-
Rozdział 3-art. 28e
1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 kwietnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 1 kwietnia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy ustalenia miejsca opodatkowania świadczonych usług na
    podstawie Umowy ramowej.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawca A Sp. z o.o. (dalej: „Wnioskodawczyni”, „A”, „Spółka”) jest spółką kapitałową,
    posiadającą osobowość prawną i ciąży na niej nieograniczony obowiązek podatkowy w
    podatku dochodowym od osób prawnych na terytorium Polski. Wnioskodawca jest
    zarejestrowany jako czynny podatnik podatku od towarów i usług w Polsce oraz na
    terytorium Niemiec.
    A jest spółką działającą w branży specjalistycznych usług inżynieryjnych, montażowych
    oraz remontowo-serwisowych dla energetyki, budownictwa mostowego, budownictwa
    przemysłowego, petrochemii oraz budownictwa kubaturowego. Głównym odbiorcą usług
    realizowanych przez Wnioskodawcę są firmy, dla których realizuje kompleksowe usługi
    przemieszczania wielogabarytowych elementów wykorzystując posiadane specjalistyczne
    technologie.
    Spółka specjalizuje się w realizacji m.in. usług:

    1. Usługi inżynieryjne:
      a) projektowaniem specjalistycznych koncepcji montaży różnego rodzaju elementów
        dla podmiotów inżynieryjnych, jak i firm montażowych,
      b) doborem odpowiedniego asortymentu montażowego (różnego rodzaju narządzi
        dostępnych na rynku) dla projektowanych koncepcji montaży,
      c) projektowaniem indywidualnych rozwiązań montażowych; popartych obliczeniami
        statycznymi i dokumentacją warsztatową, które odbiorca finalnie produkuje i
        wykorzystuje we własnym zakresie.
      Powyżej opisane usługi są wykorzystywane przy wznoszeniu ruchomości i
      nieruchomości.
    2. Usługi montażowe w energetyce – przy wznoszeniu obiektów:
      a) montaż kotłów wiszących i stojących oraz ich demontaż w postaci podziału ich na
        części,
      b) montaż i demontaż urządzeń około kotłowych w postaci:
      · wymienników ciepła,
      · zbiorników,
      · pomp głównych i pomocniczych,
      · kanałów,
      · podajników,
      · innych urządzeń około-kotłowych dla węglowych oraz gazowych instalacji
        energetycznych,
      c) montaż i demontaż rurociągów niskoprężnych i wysokoprężnych,
      d) montaż i demontaż komponentów instalacji petro-chemicznych,
      e) wykonywanie prac spawalniczych i montażowych na instalacjach przemysłowych,
      f) prace serwisowo-remontowe, zarówno o charakterze incydentalnym, jak i
        planowane przeglądy instalacji,
      g) montaż konstrukcji stalowej drugorzędowej w postaci m.in. podestów, podstaw i
        haków do montażu rurociągów.

    3. Usługi relokacyjne w budownictwie mostowym, przemysłowym, (...) oraz energetyce:
      a) usługi polegające na przemieszczeniu ładunków z miejsca A do miejsca B – będące
        częścią większego projektu realizowanego przez Klienta.
    4. Usługi nadzoru – przy wznoszeniu obiektów:
      a) usługi nadzoru bezpośredniego przy realizacjach projektów (kierownik montażu lub
        kierownik budowy).
    5. Usługi consultingowe, obejmują m.in:
      a) usługa wsparcia klientów przy poszukiwaniu oraz pozyskiwaniu projektów
        budownictwa energetycznego oraz przemysłowego,
      b) usługa wsparcia klientów przy tworzeniu budżetów do ofert przetargowych.
    6. Usługi najmu sprzętu:
      a) wynajem sprzętu budowlanego typu wózek widłowy, samochód, zwyżka,
      b) wynajem specjalistycznych technologii montażu niewymagających obsługi przez
        wykwalifikowanych pracowników A,
      c) wynajem specjalistycznych technologii montażu wymagających obsługi przez
        wykwalifikowanych pracowników A.
    Powyższe usługi Wnioskodawca, realizuje na rzecz Klientów z Polski i z zagranicy, którzy
    wykorzystują te usługi w celu realizacji swoich kontraktów na rynku polskim i europejskim.
    Przedmiot działalności Wnioskodawcy na terenie Polski, jak również za granicą, pozostaje
    istotnie zbliżony.
    Umowa ramowa (...)
    W dniu (...)2022 r. Wnioskodawca zawarł z B Spółka Akcyjna z siedzibą w (...) umowę
    ramową na świadczenie usług (dalej: „Umowa”).
    Zgodnie z (...) Umowy B oraz A opisały przedmiot w następujący sposób:
    „Przedmiotem Umowy jest właściwe pod względem jakościowym i terminowe świadczenie
    przez Zleceniobiorcę na rzecz Zleceniodawcy oraz w jego imieniu usług obejmujących:
    a) przeprowadzanie analiz specjalistycznych technologii montażu,
    b) dobór odpowiedniego asortymentu montażowego,
    c) asysta w procesie tworzenia budżetów,
    d) asysta w procesie negocjacji kontraktów,
    e) nadzór nad realizacją powierzonych projektów,

    f) doradztwo w zakresie wykorzystania nowoczesnych technologii montażu w procesie
      pozyskiwania nowych projektów”.
    Zgodnie z (...)Umowy: „Zleceniodawca zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Zleceniobiorcy
    wynagrodzenia określonego w protokole odbioru prac za każdy miesiąc wykonywania
    Umowy”. Umowa nie przewiduje stałego (zryczałtowanego) wynagrodzenia a prace
    świadczone na jej podstawie przez A dotyczą kontraktów B realizowanych zarówno w
    Polsce jak i za granicą. Na podstawie zawartej Umowy oraz sporządzonych protokołów, A
    wykonało na rzecz B m.in. następujące usługi:
    1) opracowania inżynieryjnego planów podnoszenia i doboru specjalistycznego
      asortymentu montażowego,
    2) wykonanie koncepcji montażu przegrzewaczy kotła przy budowie spalarni śmieci,
    3) wykonania rewizji analizy sekwencji montażu oraz niezbędnego harmonogramu prac,
    4) wykonania specjalistycznych koncepcji montażu ścian kotła przy budowie spalarni
      śmieci,
    5) wykonania specjalistycznych analiz technologii montażu wraz z określeniem budżetu
      oraz harmonogramu wykonywanych prac,
    6) wykonania rewizji specjalistycznych analiz technologii montażu wraz z negocjacjami
      kontraktu,
    7) nadzoru kierownika budowy/QS nad prowadzonym projektem,
    8) nadzoru inżynieryjnego projektu budowy kotła (...),
    9) nadzoru inżynieryjnego projektu montażu ciężkiego,
    10) koordynacji prac projektowych technologii montażu ciężkiego,
    11) doboru asortymentu montażowego przy montażu dachu kotła,
    12) doboru specjalistycznych technologii dźwigowych do montażu kotła,
    13) doboru technologii montażu komina,
    14) doboru asortymentu (w tym niezbędnych dźwigów) do montażu przegrzewaczy przy
      budowie spalarni śmieci,
    15) doboru asortymentu montażowego przy montażu ciągu poziomego.
    Zakres usług wykonywanych przez A na rzecz B w ramach umowy ramowej był konieczny
    dla poprawnego zrealizowania przez B umów dla swoich kontrahentów. Powyższe usługi
    składały się na realizację konkretnego projektu, którego generalnym wykonawcą lub
    istotnym podwykonawcą była spółka B. Innymi słowy, usługi wykonywane przez A na rzecz

    B były integralnie powiązane z konkretną inwestycją budowlaną (nieruchomością)
    prowadzoną przez B na terytorium Niemiec.
    W ocenie Wnioskodawcy, istotą usług zrealizowanych przez A na rzecz B na podstawie
    Umowy ramowej, uwzględniając ich podstawowy charakter, było określenie koncepcji
    realizacji prac montażowych i nadzór nad ich wykonaniem. Jakkolwiek, zakres
    merytoryczny usług świadczonych przez A musiał być każdorazowo dostosowany do danej
    instalacji, to możliwe jest określenie wspólnego trzonu. W ocenie Wnioskodawcy,
    określenie koncepcji, uwzględniającej dobór narzędzi montażowych oraz nadzór nad ich
    realizacją stanowi faktyczny podstawowy zakres usług realizowanych przez A na rzecz B.
    Usługi te zostały ramowo wskazane w treści Umowy, a następnie zostały sprecyzowane w
    treści poszczególnych protokołów. W Umowie strony wskazały:
    1. Przeprowadzanie analiz specjalistycznych technologii montażu – analizy te dotyczą
      konkretnych projektów budowlanych związanych z nieruchomościami (np. ocena
      technologii montażu w ramach budowy lub remontu);
    2. Dobór odpowiedniego asortymentu montażowego – dobór materiałów montażowych
      dla konkretnych prac budowlanych na nieruchomości;
    3. Asysta w procesie tworzenia budżetów – udział przedstawicieli A w tworzeniu
      budżetów pozostaje świadczeniem uzupełniającym, ale niezbędnym w celu
      faktycznego zastosowania technik i maszyn dobranych przez ekspertów A na
      konkretnych instalacjach;
    4. Asysta w procesie negocjacji kontraktów – analogicznie jak w zakresie asysty w
      tworzeniu budżetów, udział A w kontekście właściwego ujęcia zaproponowanych
      technik montażu w umowach sprzedażowych B;
    5. Nadzór nad realizacją powierzonych projektów – nadzór nad realizacją opracowanych
      koncepcji montażu dotyczą prac na konkretnej nieruchomości i poprawności
      wdrożenia stworzonej koncepcji;
    6. Doradztwo w zakresie wykorzystania nowoczesnych technologii montażu –
      doradztwo, związane z poszukiwaniem nowych (innowacyjnych) rozwiązań, jest
      stosowane do konkretnych koncepcji montażowych związanych z nieruchomością.
    Wszystkie opisane powyżej usługi A zawierają się w poszczególnych pozycjach ujętych na
    protokołach wykonania usług przez A, które Wnioskodawca doprecyzował w ramach
    piętnastu przykładowych punktów w opisie stanu faktycznego. Wymaga wskazania, że
    możliwe jest bezpośrednie powiązanie konkretnych przykładów (np. doboru technologii
    montażu komina) z ramowym zakresem umowy, opisanym powyżej.
    Usługi zrealizowane przez Wnioskodawcę na rzecz B były wykonywane na terytorium
    Niemiec w celu zrealizowania przez B umów dla swoich kontrahentów. Powyższe usługi
    były integralnie powiązane z konkretną inwestycją budowlaną (nieruchomością)
    prowadzoną przez B na terytorium Niemiec.
    Wnioskodawca nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej za
    granicą. B jest podatnikiem, o których mowa w art. 28a ustawy o podatku od towarów i
    usług.

## Pytanie

Czy usługi świadczone przez A na rzecz B Spółka Akcyjna na podstawie Umowy ramowej,
    które zostały opisane w złożonym wniosku, są usługami związanymi z nieruchomościami
    w myśl art. 28e ustawy o VAT?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Państwa zdaniem, stosownie do art. 28a ustawy o VAT:
    Na potrzeby stosowania ww. rozdziału:
    1) ilekroć jest mowa o podatniku – rozumie się przez to:
      a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w
        art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez
        względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
      b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest
        zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku
        od wartości dodanej;
    2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych
      za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art.
      5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego
      rzecz usług.
    Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:
    Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest
    miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności
    gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art.
    28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
    Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy o VAT:
    W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności
    gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności
    gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia
    działalności gospodarczej.
    Z powyższych przepisów ustawy o VAT wynika zatem, że co do zasady, usługa świadczona
    na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy inna niż wskazana w art. 28e, art. 28f
    ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy, podlega
    opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, chyba że jest
    świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej usługobiorcy,
    które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, wówczas
    miejscem świadczenia tej usługi jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej,
    dla którego ta usługa jest świadczona.
    Ponadto, w odniesieniu do pewnych kategorii usług, przepisy dotyczące podatku od
    towarów i usług wprowadzają szczególne regulacje dotyczące miejsca świadczenia. Jedną z
    takich kategorii są usługi związane z nieruchomościami.
    Zgodnie z art. 28e ustawy o VAT:
    Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych
    przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania
    w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca
    przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości oraz usług
    przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i
    nadzoru budowlanego, jest miejsce położenia nieruchomości.
    Przepis art. 28e ustawy o VAT – jak wynika z jego brzmienia – stanowi wyjątek od zasady,
    przyjmując jako kryterium nie usytuowanie podmiotu, lecz przedmiotu, którym jest

    nieruchomość. Usługi, które jej wprost dotyczą, mają być opodatkowane według jej
    miejsca położenia. Kryterium położenia nieruchomości jest tu zatem decydujące –
    determinuje ono docelowo miejsce opodatkowania usługi związanej z daną
    nieruchomością. Co istotne, zasada wyrażona w art. 28e ustawy o VAT obejmuje wyłącznie
    usługi, które dotyczą konkretnej nieruchomości – jedynie wówczas można w praktyce
    zastosować opodatkowanie w miejscu położenia nieruchomości.
    Ustawa nie zawiera definicji pojęcia „nieruchomość” oraz pojęcia „usługi związanej z
    nieruchomościami”. Niemniej jednak ustawodawca unijny wychodząc naprzeciw
    oczekiwaniom państw członkowskich wprowadził Rozporządzeniem Wykonawczym Rady
    (UE) nr 1042/2013 z dnia 7 października 2013 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 284, s. 1) zmianę do
    Rozporządzenia Wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r.
    ustanawiającego środki wykonawcze do Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego
    systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L 77, str. 1, z późn. zm.) – zwanego
    dalej rozporządzeniem 282/2011 – pojęcie „nieruchomość”, jak również wyjaśnił, na czym
    polegają „usługi związane z nieruchomościami”.
    Zgodnie z art. 13b rozporządzenia 282/2011:
    Do celów stosowania dyrektywy 2006/112/WE za „nieruchomość” uznaje się:
    a) każdą określoną część ziemi, na jej powierzchni lub pod jej powierzchnią, która może
      stać się przedmiotem własności i posiadania;
    b) każdy budynek lub każdą konstrukcję przytwierdzone do gruntu lub w nim osadzone
      powyżej lub poniżej poziomu morza, których nie można w łatwy sposób zdemontować
      lub przenieść;
    c) każdy zainstalowany element stanowiący integralną część budynku lub konstrukcji, bez
      którego budynek lub konstrukcja są niepełne, taki jak drzwi, okna, dachy, schody i
      windy;
    d) każdy element, sprzęt lub maszynę zainstalowane na stałe w budynku lub konstrukcji,
      które nie mogą być przeniesione bez zniszczenia lub zmiany budynku lub konstrukcji.
    W myśl art. 31a ust. 1 rozporządzenia 282/2011:
    Usługi związane z nieruchomościami, o których mowa w art. 47 dyrektywy 2006/112/WE,
    obejmują jedynie te usługi, które mają wystarczająco bezpośredni związek z daną
    nieruchomością. Usługi uważa się za mające wystarczająco bezpośredni związek z
    nieruchomością w następujących przypadkach:
    a) gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element składowy
      usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia świadczonych
      usług;
    b) gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i mają
      na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.
    Zgodnie z art. 31a ust. 2 rozporządzenia 282/2011:
    Ustęp 1 obejmuje w szczególności:
    a) opracowanie planów budynku lub jego części przeznaczonych na określoną działkę,
      bez względu na to, czy budynek został wzniesiony;
    b) świadczenie usług nadzoru budowlanego lub ochrony na miejscu;
    c) wznoszenie budynku na terenie oraz prace budowlane i rozbiórkowe dotyczące
      budynku lub jego części;
    d) budowę stałych struktur na terenie, jak również prace budowlane i rozbiórkowe
      dotyczące stałych struktur, takich jak systemy rurociągów gazowych, wodnych,
      kanalizacyjnych i podobnych;

    e) prace terenowe, łącznie z usługami rolniczymi, takimi jak orka, siew, nawadnianie i
      nawożenie;
    f) badanie i ocenę ryzyka dla nieruchomości i jej stanu;
    g) szacowanie wartości nieruchomości, łącznie z przypadkami, kiedy taka usługa jest
      wymagana na potrzeby ubezpieczenia, w celu ustalenia wartości nieruchomości jako
      zabezpieczenia kredytu lub w celu oszacowania ryzyka i strat w przypadku sporów;
    h) wynajem lub wydzierżawianie nieruchomości inne niż opisane w ust. 3 lit. c), łącznie z
      przechowywaniem towarów w wyznaczonej do tego określonej części nieruchomości
      przeznaczonej do wyłącznego użytku przez usługobiorcę;
    i) świadczenie usług zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o podobnej
      funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako
      kempingi, łącznie z prawem do przebywania w określonym miejscu na podstawie praw
      do korzystania z nieruchomości w oznaczonym czasie i podobnych;
    j) przyznanie lub przeniesienie praw innych niż objęte lit. h) oraz i) do wykorzystania
      nieruchomości w całości lub w części, łącznie z zezwoleniem na korzystanie z części
      nieruchomości, np. udzielanie pozwoleń na połów lub polowanie, przyznawanie
      dostępu do poczekalni w portach lotniczych lub korzystanie z infrastruktury, za którą
      pobiera się opłaty, takiej jak most lub tunel;
    k) utrzymanie, remont i naprawę budynku lub jego części, łącznie z takimi pracami jak
      sprzątanie, układanie płytek, tapetowanie i układanie parkietu;
    l) utrzymanie, remont i naprawę stałych struktur, takich jak systemy rurociągów
      gazowych, wodnych, kanalizacyjnych i podobnych;
    m)instalację lub montaż maszyn lub sprzętu, które po zainstalowaniu lub zamontowaniu
      są uznane za nieruchomość;
    n) utrzymanie i naprawę oraz kontrolę maszyn lub sprzętu, jak również nadzór nad
      maszynami lub sprzętem, jeżeli maszyny lub sprzęt są uznane za nieruchomość;
    o) zarządzanie nieruchomościami inne niż zarządzanie portfelem inwestycji w
      nieruchomości objęte ust. 3 lit. g), obejmujące obsługę nieruchomości komercyjnej,
      przemysłowej lub mieszkalnej przez właściciela nieruchomości lub na jego rzecz;
    p) pośrednictwo w sprzedaży, dzierżawie lub wynajmie nieruchomości oraz ustanowieniu
      lub przeniesieniu określonych udziałów w nieruchomościach lub praw rzeczowych
      dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one traktowane jako majątek
      rzeczowy, czy nie), inne niż pośrednictwo objęte ust. 3 lit. d);
    q) usługi prawne związane z przeniesieniem tytułu do nieruchomości, ustanowieniem lub
      przeniesieniem określonych udziałów w nieruchomościach lub praw rzeczowych
      dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one traktowane tak jak rzeczy),
      takie jak czynności notarialne lub sporządzanie umów kupna lub sprzedaży
      nieruchomości, nawet jeżeli transakcja, w wyniku której dochodzi do zmiany stanu
      prawnego nieruchomości, nie zostaje przeprowadzona.
    Zgodnie z art. 28e ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług związanych z
    nieruchomościami jest miejsce położenia nieruchomości. Oznacza to, że jeśli usługi są
    bezpośrednio związane z nieruchomością, miejscem opodatkowania tych usług będzie
    kraj, w którym znajduje się dana nieruchomość.
    W związku z powyższym, dokonując oceny istoty usług realizowanych przez A na rzecz B
    na podstawie Umowy ramowej, uwzględniając ich podstawowy charakter, tj. określenie
    koncepcji realizacji prac montażowych i nadzór nad ich wykonaniem. Jakkolwiek, zakres
    merytoryczny usług świadczonych przez A musi być każdorazowo dostosowany do danego
    projektu (koncepcji), to możliwy do określenia pozostaje wspólny trzon. W ocenie
    Wnioskodawcy, określenie koncepcji, uwzględniającej dobór narzędzi montażowych oraz

    nadzór nad jej realizacją stanowi faktyczny podstawowy zakres usług realizowanych przez
    A na rzecz B.
    Usługi te zostały ramowo wskazane w treści Umowy, a następnie są precyzowane w treści
    poszczególnych protokołów. W umowie strony wskazały:
    1. Przeprowadzanie analiz specjalistycznych technologii montażu – analizy te dotyczą
      konkretnych projektów budowlanych związanych z nieruchomościami (np. ocena
      technologii montażu w ramach budowy lub remontu), należy zatem uznać, że są one
      związane z nieruchomością.
    2. Dobór odpowiedniego asortymentu montażowego – dobór materiałów montażowych
      dla konkretnych prac budowlanych na nieruchomości bezpośrednio wpływa na
      fizyczny stan nieruchomości, co kwalifikuje tę usługę jako związaną z nieruchomością.
    3. Asysta w procesie tworzenia budżetów – udział przedstawicieli A w tworzeniu
      budżetów pozostaje świadczeniem uzupełniającym, ale niezbędnym w celu
      faktycznego zastosowania technik i maszyn dobranych przez ekspertów A na
      konkretnych instalacjach.
    4. Asysta w procesie negocjacji kontraktów – analogicznie jak w zakresie asysty w
      tworzeniu budżetów, udział A w kontekście właściwego ujęcia zaproponowanych
      technik montażu w umowach sprzedażowych B jest świadczeniem ubocznym, ale
      niezbędnym dla realizacji podstawowego celu umowy ramowej.
    5. Nadzór nad realizacją powierzonych projektów – bezdyskusyjnie, nadzór nad realizacją
      opracowanych koncepcji montażu jest bezpośrednio związany z nieruchomością,
      dotyczy bowiem prac na konkretnej nieruchomości i poprawności wdrożenia
      stworzonej koncepcji.
    6. Doradztwo w zakresie wykorzystania nowoczesnych technologii montażu – doradztwo,
      związane z poszukiwaniem nowych (innowacyjnych) rozwiązań, jest stosowane do
      konkretnych koncepcji montażowych związanych z nieruchomością, co oznacza, że
      również ta usługa jest związana z nieruchomością.
    Wszystkie opisane powyżej usługi zawierają się w poszczególnych pozycjach ujętych na
    protokołach wykonania usług przez Wnioskodawcę na rzecz B. Możliwe jest bezpośrednie
    powiązanie konkretnych przykładów (np. doboru technologii montażu komina) z
    ramowym zakresem umowy, opisanym powyżej.
    W ocenie Wnioskodawcy, wszystkie usługi świadczone przez A na rzecz B w ramach
    Umowy ramowej, które zostały opisane w złożonym wniosku, takie jak nadzór budowlany,
    dobór asortymentu montażowego oraz inne wymienione w jego treści, są bezpośrednio
    związane z konkretnymi nieruchomościami. W związku z tym, w myśl art. 28e ustawy o
    VAT, miejscem świadczenia tych usług jest miejsce położenia nieruchomości.
    Jednocześnie należy wskazać, iż w tym stanie faktycznym B uzyskał prawidłową
    interpretację indywidualną, wydaną dnia (...) przez DIS o sygn. (...): „Mając na uwadze
    powołane wyżej przepisy i wcześniejszą argumentacje Organu, zgodzić należy się z
    Państwem, że wszystkie usługi świadczone przez A na rzecz Spółki w ramach umowy
    ramowej, takie jak nadzór budowlany, dobór asortymentu montażowego oraz inne
    wymienione w jej treści, są bezpośrednio związane z konkretnymi nieruchomościami. W
    związku z tym, w myśl art. 28e ustawy o VAT, miejscem świadczenia, a zarazem
    opodatkowania, usług świadczonych przez A na rzecz Spółki w ramach umowy ramowej
    jest miejsce położenia nieruchomości.
    Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 5 oceniono prawidłowo”.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361, ze zm.) zwanej dalej ustawą:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:
      1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
      2) eksport towarów;
      3) import towarów na terytorium kraju;
      4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
      5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
    Z tej regulacji wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług podlegają wymienione czynności, ale tylko w sytuacji, gdy
    miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju.
    Art. 2 pkt 1 ustawy stanowi:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o terytorium kraju – rozumie się przez to
      terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
    Według art. 2 pkt 2 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o państwie członkowskim – rozumie się
      przez to państwo członkowskie Unii Europejskiej, a także Irlandię Północną w
      zakresie określonym w Protokole w sprawie Irlandii/Irlandii Północnej do Umowy o
      wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii
      Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE L 29 z 31
      stycznia 2020 r., str. 7, z późn. zm.).
    Stosownie do treści art. 2 pkt 6 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy
      oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    W przypadku świadczenia usług, istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od
    towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia (opodatkowania) danej usługi.

    Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w
    rozdziale 3 działu V ustawy.
    Stosownie do art. 28a ustawy:
      Na potrzeby stosowania ww. rozdziału:
      1. ilekroć jest mowa o podatniku – rozumie się przez to:
      a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w
        art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez
        względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
      b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest
        zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku
        od wartości dodanej;
      2. podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji
        nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia
        usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich
        świadczonych na jego rzecz usług.
    Wskazany art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta
    ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem
    według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą.
    Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w
    art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące
    działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw
    trzecich.
    Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:
      Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest
      miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności
      gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust.
      1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
    Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy:
      W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności
      gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba
      działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce
      prowadzenia działalności gospodarczej.
    Z powyższych przepisów ustawy wynika zatem, że co do zasady, usługa świadczona na
    rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy inna niż wskazana w art. 28e, art. 28f ust. 1
    i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy podlega opodatkowaniu
    w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, chyba że jest świadczona dla
    stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej usługobiorcy, które znajduje się w
    innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, wówczas miejscem świadczenia
    tej usługi jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, dla którego ta usługa
    jest świadczona.
    Ponadto, w odniesieniu do pewnych kategorii usług, przepisy dotyczące podatku od
    towarów i usług wprowadzają szczególne regulacje dotyczące miejsca świadczenia. Jedną z
    takich kategorii są usługi związane z nieruchomościami.
    Według art. 28e ustawy:
      Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług
      świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami,
      usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak
      ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i
      używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac

      budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego, jest miejsce
      położenia nieruchomości.
    Przepis art. 28e ustawy – jak wynika z jego brzmienia – stanowi wyjątek od zasady,
    przyjmując jako kryterium nie usytuowanie podmiotu, lecz przedmiotu, którym jest
    nieruchomość. Usługi, które jej wprost dotyczą, mają być opodatkowane według jej
    miejsca położenia. Kryterium położenia nieruchomości jest tu zatem decydujące –
    determinuje ono docelowo miejsce opodatkowania usługi związanej z daną
    nieruchomością. Co istotne, zasada wyrażona w art. 28e ustawy obejmuje wyłącznie
    usługi, które dotyczą konkretnej nieruchomości – jedynie wówczas można w praktyce
    zastosować opodatkowanie w miejscu położenia nieruchomości.
    Ustawa nie zawiera definicji pojęcia „nieruchomość” oraz pojęcia „usługi związanej z
    nieruchomościami”. Niemniej jednak ustawodawca unijny wychodząc naprzeciw
    oczekiwaniom państw członkowskich wprowadził Rozporządzeniem Wykonawczym Rady
    (UE) nr 1042/2013 z dnia 7 października 2013 r. (Dz. Urz. UE L Nr 284, s. 1) zmianę do
    Rozporządzenia Wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r.
    ustanawiającego środki wykonawcze do Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego
    systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 77, str. 1, z późn. zm.) – zwanego
    dalej rozporządzeniem 282/2011 – pojęcie „nieruchomość”, jak również wyjaśnił, na czym
    polegają „usługi związane z nieruchomościami”.
    Zgodnie z art. 13b rozporządzenia 282/2011:
      Do celów stosowania dyrektywy 2006/112/WE za „nieruchomość” uznaje się:
      a) każdą określoną część ziemi, na jej powierzchni lub pod jej powierzchnią, która
        może stać się przedmiotem własności i posiadania;
      b) każdy budynek lub każdą konstrukcję przytwierdzone do gruntu lub w nim
        osadzone powyżej lub poniżej poziomu morza, których nie można w łatwy sposób
        zdemontować lub przenieść;
      c) każdy zainstalowany element stanowiący integralną część budynku lub konstrukcji,
        bez którego budynek lub konstrukcja są niepełne, taki jak drzwi, okna, dachy,
        schody i windy;
      d) każdy element, sprzęt lub maszynę zainstalowane na stałe w budynku lub
        konstrukcji, które nie mogą być przeniesione bez zniszczenia lub zmiany budynku
        lub konstrukcji.
    W myśl art. 31a ust. 1 rozporządzenia 282/2011:
      Usługi związane z nieruchomościami, o których mowa w art. 47 dyrektywy 2006/112
      /WE, obejmują jedynie te usługi, które mają wystarczająco bezpośredni związek z
      daną nieruchomością. Usługi uważa się za mające wystarczająco bezpośredni
      związek z nieruchomością w następujących przypadkach:
      a) gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element
        składowy usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia
        świadczonych usług;
      b) gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i
        mają na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.
    Zgodnie z art. 31a ust. 2 rozporządzenia 282/2011:
      Ustęp 1 obejmuje w szczególności:
      a) opracowanie planów budynku lub jego części przeznaczonych na określoną
        działkę, bez względu na to, czy budynek został wzniesiony;
      b) świadczenie usług nadzoru budowlanego lub ochrony na miejscu;

      c) wznoszenie budynku na terenie oraz prace budowlane i rozbiórkowe dotyczące
        budynku lub jego części;
      d) budowę stałych struktur na terenie, jak również prace budowlane i rozbiórkowe
        dotyczące stałych struktur, takich jak systemy rurociągów gazowych, wodnych,
        kanalizacyjnych i podobnych;
      e) prace terenowe, łącznie z usługami rolniczymi, takimi jak orka, siew, nawadnianie i
        nawożenie;
      f) badanie i ocenę ryzyka dla nieruchomości i jej stanu;
      g) szacowanie wartości nieruchomości, łącznie z przypadkami, kiedy taka usługa jest
        wymagana na potrzeby ubezpieczenia, w celu ustalenia wartości nieruchomości
        jako zabezpieczenia kredytu lub w celu oszacowania ryzyka i strat w przypadku
        sporów;
      h) wynajem lub wydzierżawianie nieruchomości inne niż opisane w ust. 3 lit. c),
        łącznie z przechowywaniem towarów w wyznaczonej do tego określonej części
        nieruchomości przeznaczonej do wyłącznego użytku przez usługobiorcę;
      i) świadczenie usług zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o
        podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do
        użytku jako kempingi, łącznie z prawem do przebywania w określonym miejscu na
        podstawie praw do korzystania z nieruchomości w oznaczonym czasie i
        podobnych;
      j) przyznanie lub przeniesienie praw innych niż objęte lit. h) oraz i) do wykorzystania
        nieruchomości w całości lub w części, łącznie z zezwoleniem na korzystanie z
        części nieruchomości, np. udzielanie pozwoleń na połów lub polowanie,
        przyznawanie dostępu do poczekalni w portach lotniczych lub korzystanie z
        infrastruktury, za którą pobiera się opłaty, takiej jak most lub tunel;
      k) utrzymanie, remont i naprawę budynku lub jego części, łącznie z takimi pracami
        jak sprzątanie, układanie płytek, tapetowanie i układanie parkietu;
      l) utrzymanie, remont i naprawę stałych struktur, takich jak systemy rurociągów
        gazowych, wodnych, kanalizacyjnych i podobnych;
      m)instalację lub montaż maszyn lub sprzętu, które po zainstalowaniu lub
        zamontowaniu są uznane za nieruchomość;
      n) utrzymanie i naprawę oraz kontrolę maszyn lub sprzętu, jak również nadzór nad
        maszynami lub sprzętem, jeżeli maszyny lub sprzęt są uznane za nieruchomość;
      o) zarządzanie nieruchomościami inne niż zarządzanie portfelem inwestycji w
        nieruchomości objęte ust. 3 lit. g), obejmujące obsługę nieruchomości
        komercyjnej, przemysłowej lub mieszkalnej przez właściciela nieruchomości lub na
        jego rzecz;
      p) pośrednictwo w sprzedaży, dzierżawie lub wynajmie nieruchomości oraz
        ustanowieniu lub przeniesieniu określonych udziałów w nieruchomościach lub
        praw rzeczowych dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one
        traktowane jako majątek rzeczowy, czy nie), inne niż pośrednictwo objęte ust. 3 lit.
        d);
      q) usługi prawne związane z przeniesieniem tytułu do nieruchomości,
        ustanowieniem lub przeniesieniem określonych udziałów w nieruchomościach lub
        praw rzeczowych dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one
        traktowane tak jak rzeczy), takie jak czynności notarialne lub sporządzanie umów
        kupna lub sprzedaży nieruchomości, nawet jeżeli transakcja, w wyniku której
        dochodzi do zmiany stanu prawnego nieruchomości, nie zostaje przeprowadzona.

    Zatem szczególne miejsce świadczenia określone w art. 28e ustawy dotyczy wyłącznie
    usług, które ściśle odnoszą się do konkretnej, określonej co do miejsca położenia
    nieruchomości. W konsekwencji usługą związaną z nieruchomością nie jest każda dowolna
    usługa wykazująca chociażby najmniejszy związek z daną nieruchomością, lecz jedynie
    usługa, która wprost odnosi się do konkretnej (określonej co do położenia) nieruchomości
    będącej też centralnym punktem usługi bądź też, ma na celu zmianę prawnego lub
    fizycznego stanu konkretnej (określonej co do położenia) nieruchomości.
    Z opisu sprawy wynika, że są Państwo spółką kapitałową, posiadającą osobowość prawną
    na której ciąży nieograniczony obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób
    prawnych na terytorium Polski. Państwa Spółka jest zarejestrowana jako czynny podatnik
    podatku od towarów i usług w Polsce oraz na terytorium Niemiec.
    Państwa Spółka działa w branży specjalistycznych usług inżynieryjnych, montażowych oraz
    remontowo-serwisowych dla energetyki, budownictwa mostowego, budownictwa
    przemysłowego, petrochemii oraz budownictwa kubaturowego. Głównym odbiorcą usług
    realizowanych przez Spółkę są firmy, dla których realizuje ona kompleksowe usługi
    przemieszczania wielogabarytowych elementów, wykorzystując posiadane specjalistyczne
    technologie.
    Powyższe usługi Spółka realizuje na rzecz Klientów z Polski i z zagranicy, którzy
    wykorzystują te usługi w celu realizacji swoich kontraktów na rynku polskim i europejskim.
    Przedmiot działalności Spółki na terenie Polski, jak również za granicą, pozostaje istotnie
    zbliżony.
    W dniu (...)2022 r. zawarliście Państwo z B Spółka Akcyjna z siedzibą w (...) umowę ramową
    na świadczenie usług (dalej: „Umowa”).
    Zgodnie z (...) Umowy B oraz A opisały przedmiot w następujący sposób:
    „Przedmiotem Umowy jest właściwe pod względem jakościowym i terminowe świadczenie
    przez Zleceniobiorcę na rzecz Zleceniodawcy oraz w jego imieniu usług obejmujących:
      a) przeprowadzanie analiz specjalistycznych technologii montażu,
      b) dobór odpowiedniego asortymentu montażowego,
      c) asysta w procesie tworzenia budżetów,
      d) asysta w procesie negocjacji kontraktów,
      e) nadzór nad realizacją powierzonych projektów,
      f) doradztwo w zakresie wykorzystania nowoczesnych technologii montażu w procesie
        pozyskiwania nowych projektów”.
    Na podstawie zawartej Umowy oraz sporządzonych protokołów, A wykonało na rzecz B m.
    in. następujące usługi:
      1) opracowania inżynieryjnego planów podnoszenia i doboru specjalistycznego
        asortymentu montażowego,
      2) wykonanie koncepcji montażu przegrzewaczy kotła przy budowie spalarni śmieci,
      3) wykonania rewizji analizy sekwencji montażu oraz niezbędnego harmonogramu
        prac,
      4) wykonania specjalistycznych koncepcji montażu ścian kotła przy budowie spalarni
        śmieci,

      5) wykonania specjalistycznych analiz technologii montażu wraz z określeniem
        budżetu
        oraz harmonogramu wykonywanych prac,
      6) wykonania rewizji specjalistycznych analiz technologii montażu wraz z negocjacjami
        kontraktu,
      7) nadzoru kierownika budowy/QS nad prowadzonym projektem,
      8) nadzoru inżynieryjnego projektu budowy kotła (...),
      9) nadzoru inżynieryjnego projektu montażu ciężkiego,
      10) koordynacji prac projektowych technologii montażu ciężkiego,
      11) doboru asortymentu montażowego przy montażu dachu kotła,
      12) doboru specjalistycznych technologii dźwigowych do montażu kotła,
      13) doboru technologii montażu komina,
      14) doboru asortymentu (w tym niezbędnych dźwigów) do montażu przegrzewaczy
        przy budowie spalarni śmieci,
      15) doboru asortymentu montażowego przy montażu ciągu poziomego.
    Wskazali Państwo, że zakres usług wykonywanych przez A na rzecz B w ramach umowy
    ramowej był konieczny dla poprawnego zrealizowania przez B umów dla swoich
    kontrahentów. Powyższe usługi składały się na realizację konkretnego projektu, którego
    generalnym wykonawcą lub istotnym podwykonawcą była spółka B. Usługi wykonywane
    przez A na rzecz B były integralnie powiązane z konkretną inwestycją budowlaną
    (nieruchomością) prowadzoną przez B na terytorium Niemiec.
    Państwa wątpliwości dotyczą wskazania, czy ww. usługi świadczone przez A na rzecz B
    Spółka Akcyjna na podstawie Umowy ramowej, są usługami związanymi z
    nieruchomościami w myśl art. 28e ustawy.
    Mając na uwadze powołane wyżej przepisy oraz opis sprawy stwierdzić należy, że
    wszystkie usługi świadczone przez A na rzecz B w ramach umowy ramowej, takie jak
    nadzór budowlany, dobór asortymentu montażowego oraz inne wymienione w jej treści,
    są bezpośrednio związane z konkretnymi nieruchomościami.
    W związku z tym, w myśl art. 28e ustawy, miejscem świadczenia, a zarazem
    opodatkowania, usług świadczonych przez A na rzecz B Spółka Akcyjna w ramach umowy
    ramowej jest miejsce położenia nieruchomości, tj. w analizowanej sprawie terytorium
    Niemiec.
    Tym samym Państwa stanowisko jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
      Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do
      wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia
      przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej
      tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
    Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem
    zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub
    nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia

    przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy,
    gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się
    będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w
    złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na
    wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku
    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w
    opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się
      Państwo do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.