Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4014.169.2025.1.DR
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-07-22
Teza: W zakresie skutków podatkowych odpłatnego działu spadku.
Słowa kluczowe: dopłata
majątek-podział majątku
majątek-rozdzielność majątkowa
małżeństwo
nieruchomości
spadek-dział spadku
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania -Czynności
podlegające opodatkowaniu-Czynności cywilnoprawne-
Umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie
współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 1-art. 1-ust. 1-pkt 1-lit. f

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 maja 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy
    podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego
    działu spadku. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Prowadzi Pani kancelarię notarialną (...) i jest Pani płatnikiem z tytułu podatku od
    czynności cywilnoprawnych w zakresie czynności prawnych dokonywanych w formie aktu
    notarialnego.
    Planowana jest przed Panią czynność w następującym stanie faktycznym: M. i S. P. byli
    małżeństwem od (...) roku i w latach (...), w trakcie trwania w ich małżeństwie ustroju
    wspólności majątkowej małżeńskiej, nabyli do majątku wspólnego nieruchomość A,
    nieruchomość B, nieruchomość C, nieruchomość D, nieruchomość E, nieruchomość F,
    nieruchomość G i nieruchomość H, zwane dalej „Nieruchomościami”.
    Umową majątkową małżeńską sporządzoną przed notariuszem dnia (...) roku, wprowadzili
    w ich małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej, co spowodowało, że
    ustała wspólność ustawowa majątkowa małżeńska w ich małżeństwie, w tym również w
    stosunku do Nieruchomości.
    Małżonkowie za życia nie dokonywali podziału majątku wspólnego ani nie ustalali
    nierównych udziałów w majątku wspólnym, w związku z czym zgodnie z art. 50(1) Kodeksu
    rodzinnego przyjmuje się, że byli oni współwłaścicielami Nieruchomości w udziałach po ½
    części w każdej z nich.
    M.P.1 zmarła dnia (...) roku, a spadek po niej w całości nabył P.P., co zostało stwierdzone
    prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. W skład spadku po M.P.1
    wchodzą m.in. udziały po ½ części w każdej z Nieruchomości.
    S.P. zmarł dnia (...) roku, a spadek po nim w całości nabyła M.P.2, co zostało stwierdzone
    postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które do tej pory się nie uprawomocniło.
    W skład spadku po S.P. wchodzą m.in. udziały po ½ części w każdej z Nieruchomości.
    P.P. i M.P.2 chcą zawrzeć – po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu
    nabycia spadku po S.P. – umowę o podział majątku wspólnego małżonków M. i S.P., w
    którym postanowią, że M.P.2 nabędzie na wyłączną własność nieruchomość A o wartości
    (...) zł, nieruchomość B o wartości (...) zł, nieruchomość C o wartości (...) zł, tj.
    nieruchomości o łącznej wartości (...) zł, zaś P.P. nabędzie na wyłączną własność
    nieruchomość D o wartości (...) zł, nieruchomość E o wartości (...) zł, nieruchomość E o
    wartości (...) zł, nieruchomość F o wartości (...) zł, nieruchomość G o wartości (...) zł, tj.
    nieruchomości o łącznej wartości (...) zł. P.P. dokona również dopłaty na rzecz M.P.2 w
    wysokości (...) zł.

## Pytanie

Czy umowa o podział majątku wspólnego małżonków dokonana pomiędzy ich
    spadkobiercami będzie opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
    Pani stanowisko w sprawie
    Pani zdaniem, umowa o podział majątku wspólnego małżonków dokonana pomiędzy ich
    spadkobiercami nie będzie podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych jako
    niewymieniona w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
    cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295):

      Podatkowi podlegają umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie
      współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat.
    Powołane powyżej przepisy regulują opodatkowanie podatkiem od czynności
    cywilnoprawnych wyłącznie takich umów o dział spadku oraz umów o zniesienie
    współwłasności, z którymi związane są spłaty lub dopłaty.
    Stosownie do art. 10 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy:
      Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w
      sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz
      obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku
      podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez
      płatnika, oraz przypadków, o których mowa w ust. 1a.
      Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w
      formie aktu notarialnego.
    Z przedstawionego we wniosku zdarzenia wynika, że jest Pani notariuszem, planowana
    jest przed Panią czynność w następującym stanie faktycznym: M. i S.P. byli małżeństwem,
    w trakcie trwania w ich małżeństwie ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, nabyli do
    majątku wspólnego nieruchomość A, nieruchomość B, nieruchomość C, nieruchomość D,
    nieruchomość E, nieruchomość F, nieruchomość G i nieruchomość H. Umową majątkową
    małżeńską sporządzoną przed notariuszem, wprowadzili w ich małżeństwie ustrój
    rozdzielności majątkowej małżeńskiej, co spowodowało, że ustała wspólność ustawowa
    majątkowa małżeńska w ich małżeństwie, w tym również w stosunku do Nieruchomości.
    Małżonkowie za życia nie dokonywali podziału majątku wspólnego ani nie ustalali
    nierównych udziałów w majątku wspólnym, w związku z czym zgodnie z art. 50(1) Kodeksu
    rodzinnego przyjmuje się, że byli oni współwłaścicielami Nieruchomości w udziałach po ½
    części w każdej z nich. M.P.1 zmarła dnia (...) roku, a spadek po niej w całości nabył P.P., co
    zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. W
    skład spadku po M.P. wchodzą m.in. udziały po ½ części w każdej z Nieruchomości. S.P.
    zmarł dnia (...) roku, a spadek po nim w całości nabyła M.P.2, co zostało stwierdzone
    postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które do tej pory się nie uprawomocniło.
    W skład spadku po S.P. wchodzą m.in. udziały po ½ części w każdej z Nieruchomości. P.P. i
    M.P.2 chcą zawrzeć – po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia
    spadku po S.P. – umowę o podział majątku wspólnego małżonków M. i S. P., w którym
    postanowią, że M.P.2 nabędzie na wyłączną własność nieruchomość A o wartości (...) zł,
    nieruchomość B o wartości (...) zł, nieruchomość C o wartości (...) zł, tj. nieruchomości o
    łącznej wartości (...) zł, zaś P.P. nabędzie na wyłączną własność nieruchomość D o wartości
    (...) zł, nieruchomość E o wartości (...) zł, nieruchomość E o wartości (...) zł, nieruchomość F
    o wartości (...) zł, nieruchomość G o wartości (...) zł, tj. nieruchomości o łącznej wartości (...)
    zł. P.P. dokona również dopłaty na rzecz M.P2. w wysokości (...) zł.
    Pani zdaniem, planowana czynność będzie podziałem majątku wspólnego małżonków
    dokonaną pomiędzy ich spadkobiercami i nie będzie podlegała podatkowi od czynności
    cywilnoprawnych jako niewymieniona w art. 1 ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych.
    Z Pani stanowiskiem nie można się zgodzić.
    Kwestie stosunków majątkowych w małżeństwie reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.
    Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
    W myśl art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy
      wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe
      nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek
      wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do
      majątku osobistego każdego z małżonków.

    W myśl art. 43 § 1 i § 2 ww. Kodeksu:
      Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
      Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie
      udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy
      z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą
      wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo
      o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.
    Zgodnie z art. 47 § 1 ww. Kodeksu:
      Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność
      ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub
      rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa
      taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.
    Ustrój wspólności ustawowej obejmujący dorobek obojga małżonków, ukształtowany
    został przez ustawodawcę jako wspólność łączna, bezudziałowa. Wspólność majątkowa
    małżeńska oparta jest na małżeństwie, jako stosunku prawnym osobistym. Wspólność
    ustawowa ustaje m.in. w wyniku ustanowienia rozdzielności majątkowej na mocy umowy
    między małżonkami i staje się współwłasnością w częściach ułamkowych.
    Zgodnie natomiast z art. 46 ww. Kodeksu:
      W sprawach nieunormowanych w artykułach poprzedzających od chwili ustania
      wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego
      majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o
      dziale spadku.
    Natomiast w myśl art. 1035 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z
    2024 r., poz. 1061 ze zm.):
      Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego
      oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w
      częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.
    W myśl art. 1037 § 1 cyt. ustawy:
      Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi
      spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze
      spadkobierców.
    Dział spadku jest instytucją z zakresu prawa spadkowego, polegającą na zniesieniu
    wspólności majątku spadkowego. Działu spadku można dokonać poprzez fizyczny podział
    rzeczy tzn. poszczególne przedmioty zostaną podzielone i przyznane poszczególnym
    spadkobiercom. W ramach tej formy podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz
    niektórych współspadkobierców, które mają wyrównać różnicę wynikającą z udziału w
    spadku.
    Mając na uwadze powyższe przepisy i przedstawiony we wniosku opis zdarzenia
    przyszłego należy stwierdzić, że P.P. jest spadkobiercą M.P.1, a M.P.2 jest
    spadkobierczynią S.P. Planują oni podzielić majątek nabyty w spadku. Planowana przez P.
    P. i M.P.2 czynność będzie zatem działem spadku, ponieważ dotyczyć będzie zniesienia
    wspólności majątku, który nabyli w spadku. Nie ma znaczenia, że dzielony majątek – ww.
    Nieruchomości – stanowił majątek wspólny M.P.1 i S.P. Nieruchomości nie stanowią już
    majątku wspólnego M.P.1 i S.P. lecz są współwłasnością P.P. i M.P.2 Tym samym nie
    dojdzie do podziału majątku wspólnego spadkodawców lecz do podziału majątku
    spadkobierców.
    Nie można więc zgodzić się z Panią, że pomiędzy P.P. i M.P.2 dojdzie do podziału majątku
    wspólnego zmarłych małżonków.

    Tytułem prawnym, na podstawie którego P.P. i M.P.2 nabyli prawo do majątku M.P.1 i S.P.
    jest spadkobranie i jedynym sposobem podziału tak nabytego majątku jest dział spadku.
    Jak już wskazano powyżej, zgodnie z przepisami ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych opodatkowaniu podlega dział spadku, jeżeli wiąże się on z obowiązkiem
    spłat lub dopłat.
    Spłata stanowi wyrażoną w pieniądzu równowartość udziału w majątku spadkowym
    (stanowiącym współwłasność) i występuje wówczas przy dziale spadku lub zniesieniu
    współwłasności, gdy całość majątku spadkowego (majątku objętego współwłasnością)
    przyznano jednemu lub kilku ze spadkobierców (współwłaścicieli). Natomiast dopłata ma
    wyrównać różnice powstałe wskutek fizycznego podziału majątku między spadkobierców
    (współwłaścicieli), gdy zachodzą rozbieżności między faktycznie przyznaną im częścią
    majątku a udziałem w spadku (udziałem w majątku objętym współwłasnością).
    W związku z powyższym, wskazać należy, że dział spadku z dopłatą, podlega
    opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1
    lit. f) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
    Reasumując, Pani stanowisko, że planowany podział majątku wspólnego małżonków
    dokonany pomiędzy ich spadkobiercami nie będzie podlegał podatkowi od czynności
    cywilnoprawnych jako czynność niewymieniona w art. 1 ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych jest nieprawidłowe. Podział majątku wspólnego, który P.P. i M.P.2 nabyli
    w drodze spadku po M. i S.P. zostanie dokonany na podstawie działu spadku z dopłatą.
    Natomiast na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlega dział
    spadku, któremu towarzyszą spłaty lub dopłaty.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z

    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.