Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP1-443-747/08-6/MPe
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2008-07-23
Teza: leasingodawca ma prawo żądać od Wnioskodawcy odszkodowanie w przypadku niedotrzymania warunków umowy. Umowa została rozwiązana przez leasingodawcę, a przedmiot leasingu został Spółce odebrany. W związku z powyższym wypłata świadczenia na rzecz leasingodawcy po rozwiązaniu umowy leasingu i odebraniu Wnioskodawcy przedmiotu leasingu nie jest płatnością w zamian za wzajemne świadczenie usługi i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
Słowa kluczowe: faktura-faktura VAT; leasing; obowiązek-obowiązek podatkowy; odszkodowania; opodatkowanie-zakres opodatkowania; podatek-podatek od towarów i usług; umowa-umowa leasingu
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8

W odpowiedzi na wezwanie Spółki z dnia 19.06.2008 r. (data wpływu 23.06.2008 r.) do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę indywidualnej pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z dnia 23.05.2008 r. znak IPPP1-443-747/08-2/AB, złożone na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów wyjaśnia, co następuje.

W wyniku ponownej analizy sprawy, z uwzględnieniem zarzutów przytoczonych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, znaleziono podstawy do zmiany w/w interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Treść zarzutów zawartych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

Spółka zawarła umowę leasingu kompletnej kotłowni gazowej. Umowa ta została zabezpieczona poręczeniem innej firmy, w postaci hipotek na nieruchomościach. W umowie określono możliwość żądania odszkodowania (§ 7 ust. 7 umowy leasingu). Umowa została rozwiązana przez leasingodawcę, a przedmiot leasingu został Spółce odebrany. Nie doszło, zatem do zawarcia przedterminowej umowy sprzedaży przedmiotu leasingu, lub umowy o jakimkolwiek innym charakterze pomiędzy leasingodawcą a Spółką. Leasingodawca sprzedał przedmiot leasingu innemu podmiotowi gospodarczemu, a następnie wystąpił wobec Spółki z żądaniem odszkodowania - równego wartości wszystkich przyszłych rat. Żądanie odszkodowania, poza formą pisma miało też formę faktury VAT. Do wartości tego odszkodowania leasingodawca naliczył podatek VAT, wg stawki 22%. Żądanie zapłaty odszkodowania leasingodawca zgłosił także wobec poręczyciela - żądanie to było identyczne jak żądanie wobec leasingobiorcy - zawierało podatek VAT.

Zgodnie ze stanowiskiem Ministra Finansów wyrażonym w interpretacji z dnia 23 maja 2008 r. znak IPPP1-443-747/08-2/AB odszkodowanie, zastrzeżone w umowie, obciążające Spółkę jest formą dodatkowego wynagrodzenia na rzecz leasingodawcy. Występująca w przedmiotowej sprawie sytuacja nosi znamiona odpłatnego świadczenia usług, podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54 poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w związku z art. 8 ust. 1 ustawy.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Spółka podnosi, iż stanowisko wyrażone w przedmiotowej interpretacji, jest sprzeczne z obowiązującym stanem prawnym. W szczególności Spółka wskazuje naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do wydania postanowienia naruszającego podstawowe zasady prawa. Jednocześnie, zdaniem Spółki, rolą organu podatkowego w sprawie udzielenia interpretacji podatkowych jest dokonanie właściwej interpretacji przepisów prawa podatkowego w oparciu o przedstawiony przez podatnika stan faktyczny. Skoro podatnik wskazuje, że określone kwoty otrzymywane przez niego od leasingobiorcy za niedotrzymanie przez niego warunków umowy leasingu stanowią odszkodowanie lub karę umowną, w zależności od zdarzenia powodującego rozwiązanie umowy, to organ podatkowy w ramach udzielania interpretacji prawa podatkowego nie może tego kwestionować. Kwestionując to podważa podany stan faktyczny przez podatnika i de facto zaczyna interpretować przepisy prawa cywilnego i postanowienia umów cywilnoprawnych. Kwalifikacji danego stanu faktycznego w zakresie prawa cywilnego a w konsekwencji i podatkowego organ może dokonywać w postępowaniu podatkowym a nie w przypadku udzielenia interpretacji podatkowej.

W przedmiotowym wezwaniu Spółka wskazuje, iż najlepszym uzasadnieniem niniejszego wezwania jest Wyrok WSA w Warszawie, sygn.: III SA/Wa 2166/07, z dnia 1 kwietnia 2008 r., które to Spółka cytuje w obszernych fragmentach.

W przytoczonym orzeczeniu sąd stwierdza, że w świetle przepisów art. 5 ust 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług otrzymane odszkodowanie w postaci pieniądza nie może zostać w żadnym wypadku uznane za przekazany na rzecz podatnika towar czy świadczoną usługę. Opodatkowaniu podlegają dostawa towarów i świadczenie usług za wynagrodzeniem, które powinno mieć formę przysporzenia (zwiększenia aktywów po stronie beneficjenta) z tytułu konkretnego świadczenia. W sytuacji kar czy odszkodowań brak jest zachowania symetrii pomiędzy świadczeniem a wynagrodzeniem. W takich przypadkach mamy do czynienia jedynie z wynagrodzeniem, które zwykle stanowi formę zadośćuczynienia, zatem nie ma zwiększenia aktywów po stronie beneficjenta. Źródła takiego zadośćuczynienia mogą być zróżnicowane, począwszy od czynów niedozwolonych, wyrządzonych szkód czy niewypełnieniu obowiązków wynikających z umowy. Zasadniczo kwalifikacja taka powinna być dokonywana zgodnie z regułami ogólnymi kodeksu cywilnego. Jakkolwiek na gruncie przepisów prawa cywilnego kara umowna (art. 483 §1 k.c.) pełni funkcję analogiczną do odszkodowania z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 i nast. k.c.), to jednak równocześnie zasadniczo różni się ona od odszkodowania z uwagi na fakt, że należy się ona wierzycielowi zawsze wtedy, gdy zaistnieją okoliczności uzasadniające postawienie zarzutu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania i to bez względu na wysokość poniesionej przez niego szkody (art. 484 §1 k.c.). Tak więc w przypadku zapłaty kar umownych, nie ma mowy o ekwiwalentności w postaci świadczenia. Ze względu na fakt, że zarówno odszkodowania jak i kary umowne nie będą się bezpośrednio wiązać z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego do takiego zadośćuczynienia, tym samym nie jest możliwe ich opodatkowanie podatkiem VAT.

W przytoczonym wyroku sąd poparł prezentowane powyżej stanowisko licznym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wydanych w sprawach: C-16/93, C-213/99, C-404/99, C-227/05, C-215/94, C-222/81.

Biorąc pod uwagę powołane przepisy oraz argumenty podniesione przez Stronę w złożonym wezwaniu Organ podatkowy zmienia swoje stanowisko zawarte w interpretacji indywidualnej z dnia 23.05.2008 r. znak IPPP1-443-747/08-2/AB i stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie kara umowna zapłacona przez Stronę za nienależyte wywiązanie się z warunków umowy, pełniąca funkcję odszkodowawczą, nie stanowi zapłaty za świadczenie usługi i nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 14b § 1 i § 6 ustawy Ordynacja podatkowa, Minister Finansów dokonuje interpretacji przepisów prawa podatkowego. W wydanej interpretacji z dnia 23.05.2008 r. znak IPPP1-443-747/08-2/AB dokonano oceny stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi co do zasady usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

1.  w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
2.  świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, iż oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało, jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W przedmiotowej sprawie nie został spełniony jeden z wymienionych warunków, tzn. brak jest odbiorcy usługi, beneficjenta danej czynności.

Aby dana czynność (dostawa towarów czy też usługa) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wykonaną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Z opisanego we wniosku zaistniałego stanu faktycznego wynika, że na mocy zawartej umowy (§ 7 ust. 7 umowy leasingu), leasingodawca ma prawo żądać od Wnioskodawcy odszkodowanie w przypadku niedotrzymania warunków umowy. Umowa została rozwiązana przez leasingodawcę, a przedmiot leasingu został Spółce odebrany. W związku z powyższym wypłata świadczenia na rzecz leasingodawcy po rozwiązaniu umowy leasingu i odebraniu Wnioskodawcy przedmiotu leasingu nie jest płatnością w zamian za wzajemne świadczenie usługi i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Stronie przysługuje prawo wniesienia skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie z dnia 23.05.2008 r. znak IPPP1-443-747/08-2/AB z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenie niniejszej odpowiedzi (art. 53 § 2 ww. ustawy) za pośrednictwem organu, który wydał interpretację (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.