Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-990/13/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2014-01-30
Teza: Jakie są skutki podatkowe umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami?
Słowa kluczowe: dodatki-dodatki mieszkaniowe; przychód-przychody z innych źródeł; płatnik; umorzenie; świadczenie-świadczenie nieodpłatne
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 23 października 2013 r. (wpływ do Organu – 30 października 2013 r.), o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 30 października 2013 r. wpłynął do Organu ww. wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS) jest jednostką nieposiadającej osobowości prawnej tzn. jest jednostką organizacyjną jednostki samorządu terytorialnego, która pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadza na rachunek odpowiedniego budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

MOPS realizuje m.in. zadania Gminy z zakresu wypłaty dodatków mieszkaniowych na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734, ze zm.). Na podstawie pełnomocnictwa wydanego przez prezydenta miasta wynikającego z art. 7 ust. la cytowanej wyżej ustawy, Ośrodek Pomocy prowadzi postępowania, wydaje decyzje w sprawach dodatku mieszkaniowego, wypłaca należne świadczenia oraz umarza nienależnie pobrane świadczenia.

W myśl art. 7 ust 9 cyt. ustawy świadczeniobiorcy, którzy na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku nienależnie pobrali świadczenia zobowiązani są do ich zwrotu. Zwrot następuje w podwojonej kwocie ustalonego świadczenia, które zostało nienależnie pobrane łącznie z ustawowymi odsetkami.

W przypadku pobrania świadczenia nienależnego osoba jest zobowiązana do zwrotu kwoty określonej w decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 r. Nr 157, poz. 1240) nienależnie pobrane dodatki mieszkaniowe stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym.

Organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor MOPS, który na podstawie art. 64 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o finansach publicznych może umorzyć nienależnie pobrany dodatek mieszkaniowy.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy MOPS powinien zaliczyć kwotę z tytułu umorzenia (odstąpienia od żądania zwrotu) nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami do przychodu świadczeniobiorcy podlegającemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, co w konsekwencji nakłada na MOPS obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C dla osoby wobec której zastosowano ww. ulgę?

Zdaniem Wnioskodawcy, w myśl art. 60 ustawy o finansach publicznych nienależnie pobrany dodatek mieszkaniowy stanowi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. Zastosowanie przez MOPS ulgi w spłacie należności w formie umorzenia (odstąpienia od żądania zwrotu) świadczeń wynika z art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę, mający na celu dofinansowanie do wydatków mieszkaniowych ponoszonych przez lokatora w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Komu i w jakiej wysokość przysługuje pomoc jest określone w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Wnioskodawca, powołując się na art. 21 ust. 1 pkt 97 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stwierdza, że wolne od podatku dochodowego są dodatki mieszkaniowe i ryczałt na zakup opału, przyznane na podstawie odrębnych przepisów o dodatkach mieszkaniowych. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, wolne od podatku są wyłącznie świadczenia wypłacone na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. A w myśl art. 9 ust. 1 ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochody, od których na podstawie przepisów o ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie przewiduje zastosowania ulg w spłacie nienależnie pobranych świadczeń, dlatego też zdaniem Wnioskodawcy Dyrektor MOPS upoważniony przez Prezydenta Miasta umarzając (odstępując od żądania zwrotu) świadczenia nienależnego, rezygnuje z jego dochodzenia i w związku z tym, po stronie świadczeniobiorcy powstanie korzyść majątkowa tzw. przysporzenie. Biorąc pod uwagę ten fakt, świadczeniobiorca, wobec, którego zastosowano ulgę w formie umorzenia (odstąpienia od żądania zwrotu) nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, osiąga dochód w świetle art. 11 oraz art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który nie jest wolny od podatku.

Reasumując, Wnioskodawca uważa, że kwota umarzająca (odstępująca od żądania zwrotu) nienależnie pobrany dodatek mieszkaniowy stanowi dla świadczeniobiorcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym obliguje MOPS do sporządzenia informacji PIT-8C dla osoby, wobec której zastosowano umorzenie (odstąpienie od żądania zwrotu).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361, ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne – to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu - przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy. Innymi słowy, pod pojęciem tym należy rozumieć każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu.

Przepis art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy źródłem przychodów są „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, iż definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS) jest jednostką nieposiadającą osobowości prawnej tzn. jest jednostką organizacyjną jednostki samorządu terytorialnego, która pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadza na rachunek odpowiedniego budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

MOPS realizuje m.in. zadania Gminy z zakresu wypłaty dodatków mieszkaniowych na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Na podstawie pełnomocnictwa wydanego przez prezydenta miasta wynikającego z art. 7 ust. la cytowanej wyżej ustawy, Ośrodek Pomocy prowadzi postępowania, wydaje decyzje w sprawach dodatku mieszkaniowego, wypłaca należne świadczenia oraz umarza nienależnie pobrane świadczenia.

W myśl art. 7 ust 9 cyt. ustawy świadczeniobiorcy, którzy na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku nienależnie pobrali świadczenia zobowiązani są do ich zwrotu. Zwrot następuje w podwojonej kwocie ustalonego świadczenia, które zostało nienależnie pobrane łącznie z ustawowymi odsetkami.

W przypadku pobrania świadczenia nienależnego osoba jest zobowiązana do zwrotu kwoty określonej w decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 60 ustawy o finansach publicznych nienależnie pobrane dodatki mieszkaniowe stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym.

Organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor MOPS, który na podstawie art. 64 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o finansach publicznych może umorzyć nienależnie pobrany dodatek mieszkaniowy.

Zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734, ze zm.) wypłata dodatków mieszkaniowych jest zadaniem własnym gminy.

W myśl art. 7 ust. 1 ww. ustawy dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. (…)

Organ, o którym mowa w ust. 1, może upoważnić inną osobę do wydawania decyzji w sprawach dodatku mieszkaniowego (art. 7 ust. 1a ww. ustawy).

Stosownie do art. 7 ust. 9 cyt. ustawy, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności.

Stosownie do postanowień art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 885, ze zm.) należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

W myśl art. 58 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy do umarzania, odraczania terminów lub rozkładania na raty spłat należności, o których mowa w art. 55, w pozostałych przypadkach - uprawniony jest dysponent części budżetowej.

Umorzenie należności oraz odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje, w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego (art. 58 ust. 2 ww. ustawy).

Przepisy ust. 1-3 oraz art. 55-57 stosuje się odpowiednio do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat odsetek od tych należności oraz do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat innych należności ubocznych (art. 58 ust. 4 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ww. ustawy o finansach publicznych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym, mogą być umarzane albo ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 4.

W myśl art. 59 ust. 4 ww. ustawy do należności cywilnoprawnych powstałych w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami stosuje się przepisy art. 55-58, z tym że uprawnienia kierownika państwowej jednostki budżetowej przysługują zarządowi jednostki samorządu terytorialnego.

Stosownie do art. 60 ustawy o finansach publicznych środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1.  kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;
2.  należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;
3.  wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;
4.  wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;
5.  wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;
6.  należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich;
7.  dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;
8.  pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ww. ustawy właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

W myśl art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.).

Mając na uwadze przedstawione zdarzenie przyszłe oraz powołane wyżej przepisy prawa należy stwierdzić, iż dokonując umorzenia (odstąpienia od żądania zawrotu) nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych wraz z odsetkami Wnioskodawca spowodował zlikwidowanie zobowiązań pieniężnych istniejących po stronie dłużników. Umorzenie (odstąpienie od żądania zawrotu) wymagalnych należności ciążących na tych osobach, tzn. takich należności, których zapłaty Wnioskodawca mógł się domagać kosztem majątku dłużników, jest przysporzeniem skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu. Rezygnacja z tych świadczeń przez Wnioskodawcę (wierzyciela) stanowi w istocie zwolnienie dłużnika z długu i oznacza uzyskanie po jego stronie podlegającego opodatkowaniu nieodpłatnego świadczenia, wyrażającego się zmniejszeniem określonych ciężarów majątkowych. Gdyby nie fakt umorzenia (odstąpienia od żądania zawrotu) tych należności świadczeniobiorcy byliby bowiem zobowiązani do zwrotu nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych wraz z odsetkami, co spowodowałoby uszczuplenie ich majątku.

Skoro zatem świadczeniobiorcy osiągnęli korzyść majątkową to należy u nich rozpoznać przychód w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec tego umorzenie (odstąpienie od żądania zwrotu) nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych nie mieści się w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 97 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym wolne od podatku dochodowego są dodatki mieszkaniowe i ryczałty na zakup opału, przyznane na podstawie odrębnych przepisów o dodatkach mieszkaniowych.

Ponieważ przychód z tego tytułu nie mieści się w katalogu zwolnień wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlega on opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł. Tym samym, na Wnioskodawcy ciąży obowiązek sporządzenia dla osób, wobec których zastosowano umorzenie informacji PIT-8C.

Stosownie bowiem do art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

W związku z powyższym stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.