Informacja o wydaniu opinii zabezpieczającej
Sygnatura: DKP2.8082.3.2022
Organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Data wydania: 2022-10-13
Teza: Opinia zabezpieczająca w zakresie dobrowolnego umorzenia udziałów
Słowa kluczowe: grupa-grupa kapitałowa; podatek; podatek-podatek dochodowy; podatek-podatek dochodowy-podatek dochodowy od osób fizycznych; podatek-podatek dochodowy-podatek dochodowy od osób prawnych; podmiot-podmioty powiązane; przychód-przychód podlegający opodatkowaniu; spółki-spółka kapitałowa; sukcesja; udział-udział w spółce; udział-umorzenie udziałów; udziałowiec; wspólnik
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Przychody.; Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2. Przychody-Przysporzenia stanowiące przychód-Pieniądze i wartości pieniężne
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2-art. 12-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10-ust. 1

**INFORMACJA DOTYCZĄCA WYDANIA OPINII ZABEZPIECZAJĄCEJ**

Dnia 13 października 2022 r. – na podstawie art. 119y § 1 w związku z art. 119a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: Ordynacja podatkowa) – po rozpatrzeniu wniosku z dnia 06.05.2022 r. (data wpływu: 06.05.2022 r.), o wydanie opinii zabezpieczającej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydał opinię zabezpieczającą.

**A. Opis czynności poddanej ocenie:**

Od kilku lat Właściciele uzgodnili między sobą nieformalny podział nadzoru i zarządu nad poszczególnymi spółkami z Grupy, dokonany według kryterium przedmiotu działalności. Mianowicie:

\- Pan X sprawuje zarząd i nadzór na szeroko rozumianą działalnością transportową, tj. transportem, logistyką i spedycją, która jest wykonywana w ramach spółek: Xxx (świadczącą kompleksowe usługi transportowo-logistyczne i spedycyjne na terenie Europy i Turcji w zakresie transportu drogowego i morskiego) oraz Yyy (świadcząca usługi wynajmu pojazdów ciężarowych wraz z pakietami usług dodatkowych),

\- Pan Y sprawuje zarząd i nadzór nad działalnością serwisową i inwestycyjną, która jest wykonywana w ramach spółek: A (świadczącą usługi wynajmu z wykorzystaniem posiadanych nieruchomości, m. in. centrów logistycznych, a także prowadzącą inwestycje budowlane na posiadanych nieruchomościach), B (prowadzącą autoryzowany serwis pojazdów marki (…)), C (prowadzącą autoryzowany serwis pojazdów marki (…) oraz stację kontroli pojazdów) oraz D (prowadzącą autoryzowany salon oraz serwis pojazdów marki (…)).

Właściciele podjęli decyzję, że powyższy podział nadzoru nad działalnością poszczególnych spółek z Grupy powinien zostać sformalizowany. W związku z tym planowane jest rozdzielenie tych działalności pomiędzy Właścicieli i dostosowanie struktur prawnych do rzeczywistych działań biznesowych, co zostanie przeprowadzone w drodze **umorzenia posiadanych przez nich udziałów** w poszczególnych spółkach z Grupy, tj.:

a) umorzenie wszystkich udziałów posiadanych przez Pana Y w Xxx i Yyy, oraz

b) umorzenie wszystkich udziałów posiadanych przez Pana X w spółkach A,B oraz C,

Ponadto, w związku z tym, że w niektórych spółkach udziałowcami są również inne (oprócz Właścicieli) podmioty, w celu przyporządkowania poszczególnych segmentów działalności dla każdego z Właścicieli postanowiono także dokonać:

c) umorzenia wszystkich udziałów posiadanych przez Panią K w spółce B,

d) umorzenia wszystkich udziałów posiadanych przez spółkę Xxx w spółce C.

Docelowo, ww. działania doprowadzą do rozdzielenia pomiędzy Właścicieli i ich żony poszczególnych spółek z Grupy w taki sposób, że:

· Pan X stanie się jedynym wspólnikiem w spółkach: Xxx i Yyy,

· Pan Y stanie się jedynym wspólnikiem w spółkach: A, C i większościowym wspólnikiem w B (faktycznie Pan Y wraz z żoną będą mieć pełną kontrolę nad spółką B z uwagi na posiadanie pozostałych 4% udziałów w tej spółce przez spółkę A), a także pośrednio będzie właścicielem spółki D (poprzez posiadanie udziałów w spółce B).

Wnioskodawcy nie wykluczają, iż umorzenie udziałów w ww. spółkach może nastąpić w tym samym czasie, tj. uchwały o umorzeniu udziałów mogą zostać podjęte tego samego dnia.

**B. Wyjaśnienie powodów podjętego rozstrzygnięcia:**

**a. Identyfikacja korzyści podatkowej**

We wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej wskazano korzyści podatkowe, które zostaną osiągnięte w przypadku realizacji czynności przedstawionych w złożonym Wniosku:

a) niepowstanie zobowiązania podatkowego na gruncie PIT dla Pana Y jako właściciela udziałów umarzanych w spółce Xxx i Yyy

b) niepowstanie zobowiązania podatkowego na gruncie PIT dla Pana X jako właściciela udziałów umarzanych w spółce A, B i C

c) niepowstanie zobowiązania podatkowego na gruncie CIT po stronie spółek z Grupy, w których udziały podlegać będą umorzeniu.

We Wniosku wskazano, że dobrowolne umorzenie udziałów zarówno po stronie Wspólników jak i spółek z grupy nie spowoduje powstania przychodu podatkowego.

Z uwagi na fakt, że dobrowolne umorzenie udziałów odbędzie się bez wynagrodzenia, dla wspólników spółki i spółek, których udziały będą umarzane, nie spowoduje jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego podlegającego opodatkowaniu.

**b. Ustalenie czy osiągnięcie korzyści podatkowej było głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności**

Zdaniem Wnioskodawców planowane czynności mają w szczególności posłużyć przeprowadzeniu podziału działalności prowadzonej w ramach Grupy (…) pomiędzy Właścicielami i efektywniejszego zarządzania każdą ze spółek oraz ułatwieniu przyszłej sukcesji praw udziałowych na rzecz zstępnych poszczególnych Właścicieli.

Głównym celem działań jest zatem rozdział udziałów. Planowany podział spowoduje wobec tego całkowite uniezależnienie się od siebie dwóch obszarów działalności prowadzonych w ramach Grupy, w tym rozdzielenie ryzyk biznesowych związanych z prowadzeniem odmiennych rodzajów działalności. Podział ww. działalności Grupy na poziomie właścicielskim przyczyni się do oddzielenia ryzyk związanych z działalnością obu spółek. Poprzez likwidację powiązań kapitałowych ewentualne niepowodzenia w działalności prowadzonej przez którąkolwiek ze spółek, w tym Xxx, nie będą rzutowały na sytuację innych spółek Grupy. W konsekwencji pozwoli to także na oddzielenie powiązania pomiędzy decyzjami zarządczymi i podejmowanymi w spółkach poprzez rozgraniczenie władztwa poszczególnych Właścicieli. Jeśli wziąć pod uwagę różny zakres działalności spółek, tj. transportowy i inwestycyjny, należy uznać za słuszny rozdział władztwa ekonomicznego nad poszczególnymi spółkami „do rąk” jednego z Właścicieli, szczególnie w zakresie efektywniejszej decyzyjności co do ich działalności.

Nie bez znaczenia dla oceny celów planowanej Czynności pozostaje fakt, że władztwo nad Grupą jest w rękach członków rodziny, którzy w sposób naturalny mogą dążyć do sukcesji pokoleniowej i podziału majątku pomiędzy zstępnych, tak aby ułatwić sukcesję także w kolejnych pokoleniach.

W odniesieniu do powyższego Szef KAS uznaje planowanie sukcesji rodzinnej za naturalny proces, nierzadko warunkujący przetrwanie firmy.

Podsumowując, nie można zatem uznać, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia kolejnej przesłanki mogącej warunkować wydanie decyzji z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej, tj. osiągnięcie korzyści podatkowej jest głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności.

**c. Sprzeczność korzyści podatkowej w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu**

Wnioskodawcy w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, wykorzystali regulacje podatkowe ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych, które regulują zagadnienie powstania przychodu art. 12 ust 1 Ustawy CIT i art. 10 ust. 1 Ustawy PIT stosowane a contrario. W odniesieniu do umorzenia udziałów wskazać należy, że umorzenie udziałów polega na ich prawnym unicestwieniu, tj. wygaśnięciu wszelkich praw, zarówno o charakterze majątkowym, jak i korporacyjnym wynikających z udziałów. Tryb umarzania udziałów ureguluje art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020, poz. 1526 ze zm.). W sytuacji opisanej niniejszym wnioskiem dobrowolne umorzenie udziałów odbywa się bez wynagrodzenia, a zatem nie dojdzie do uzyskania przez Wnioskodawców (właścicieli jak i spółek) przysporzeń majątkowych podlegających opodatkowaniu. Innymi słowy, udziałowcowi, którego udziały są umarzane bez wynagrodzenia nie przysługuje tytuł prawny do żądania wypłaty wynagrodzenia. A zatem nie dochodzi wówczas do powstania przychodu.

Zatem mając na uwadze, ze w przedmiotowej sprawie umorzenie udziałów odpowiednio przysługujących Panu X w spółkach A, B i C, oraz Panu Y w spółkach Xxx i Yyy przeprowadzone zostanie bez wynagrodzenia uznać należy, że nie powstanie przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przechodząc do rozpatrzenia możliwości powstania przychodu u spółek, których udziały są umarzane, m. in. Xxxx należy zwrócić uwagę na art. 12 ust. 1 ustawy CIT, gdzie ustawodawca wskazuje jedynie przykładowe przysporzenia majątkowe zaliczane do kategorii przychodu podatkowego, tj. przychodem jest każda wartość o charakterze definitywnym, która wchodzi do majątku podatnika powiększając jego aktywa. Za przychody podatkowe uznaje się każdą formę przysporzenia majątkowego, w tym również otrzymane przez podatnika nieodpłatne świadczenia. Aby doszło do powstania przychodu musi dojść do sytuacji mieszczącej się w desygnacie tego pojęcia, a więc „przychód – wpływ pieniężny państwa, przedsiębiorstwa, podatnika itp. uzyskane w określonym czasie”. Czyli przychodami są – oprócz szczegółowo wymienionych w art. 12 ust. 1 ustawy CIT zdarzeń, inne wpływy pieniężne, jeżeli mają charakter trwały. W praktyce uznaje się, że przychodem jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa bądź zmniejszyć pasywa w sposób trwały.

W rozpatrywanej sytuacji nie dochodzi jednak do powstania przychodu z nieodpłatnych świadczeń, o których mowa powyżej.

Przysporzenie majątkowe po stronie wspólnika pozostającego w spółce, której udziały są umarzane również nie powstanie, ponieważ nie osiągnie on żadnych korzyści majątkowych, w tym żadnego wynagrodzenia z tego tytułu. Wspólnik pozostający w spółce nie osiągnie faktycznego przychodu (dochodu), który mógłby podlegać opodatkowaniu w momencie umorzenia udziałów innego wspólnika.

Podsumowując, we wskazanych okolicznościach trudno uznać, że niepowstanie przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych i w podatku dochodowym od osób fizycznych będących skutkiem dokonania Czynności jest sprzeczne z celem lub przedmiotem ustawy podatkowej lub jakiegokolwiek jej przepisu.

**d. Sztuczność sposobu działania Strony**

Zdaniem Szefa KAS kluczowe znaczenie pod kątem racjonalności podjęcia czynności mają faktyczne przesłanki ekonomiczne, które są ukierunkowane na uproszczenie struktury Grupy, w sposób nieskomplikowany, w krótkim horyzoncie czasowym, bez istotnych transferów środków oraz wpływu na bieżącą działalność spółek. Podział powoduje uniezależnienie od siebie poszczególnych obszarów działalności prowadzonych w ramach Grupy, w tym rozdzielenie ryzyk biznesowych związanych z prowadzeniem dwóch odmiennych rodzajów działalności – transportowego i inwestycyjnego.

Należy także podzielić opinię Wnioskodawców, że wybrany sposób postępowania jest racjonalny w świetle celów, które mają zostać osiągnięte w ramach podejmowanych działań, mając istotny wpływ na dalszą działalność spółek z Grupy i służąc ich rozwojowi.

Mając bowiem na uwadze cele Czynności należy stwierdzić, że inny podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby taki sam sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych i gospodarczych.

**Uwagi końcowe**

Podsumowując, stwierdzić należy, że Czynność opisana we Wniosku nie spełni wszystkich ustawowych kryteriów unikania opodatkowania. W ocenie Szefa KAS, pomimo możliwości osiągnięcia przez Wnioskodawców korzyści podatkowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, można przyjąć, że w danych okolicznościach osiągnięcie opisywanych korzyści podatkowych nie jest głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności, korzyści podatkowe nie pozostają w sprzeczności z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu, a sposób działania nie jest sztuczny. W konsekwencji przyjąć również należy, że do przedstawionych przez Wnioskodawców korzyści podatkowych wynikających z Czynności nie znajdzie zastosowania art. 119a §1 Ordynacji podatkowej i w związku z tym, stosownie do treści art. 119y §1 tej ustawy, wydano opinię zabezpieczającą.