Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP2/443-1052/09-2/SJ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2009-10-20
Teza: 1. Czy oddanie przez Gminę wybudowanej kanalizacji do bezpłatnego użytkowania Spółce komunalnej, której jedynym akcjonariuszem jest Gmina, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy Spółka ta będzie ją eksploatowała i będzie również ponosiła wszelkie koszty związane z jej eksploatacją (użytkowaniem) oraz sprawowała nadzór w zakresie jej eksploatacji, a także będzie pobierała opłaty za korzystanie z owej kanalizacji od dostawców ścieków? 2. Czy oddanie przez Gminę wybudowanej kanalizacji w użyczenie Spółce komunalnej, której jedynym akcjonariuszem jest Gmina, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy Spółka ta będzie ją eksploatowała i będzie również ponosiła wszelkie koszty związane z jej eksploatacją (użytkowaniem) oraz sprawowała nadzór w zakresie eksploatacji, a także będzie pobierała opłaty za korzystanie z owej kanalizacji od dostawców ścieków?
Słowa kluczowe: dotacja; gmina; kanalizacja; odliczenia-odliczenie od podatku; odliczenia-prawo do odliczenia; opodatkowanie; przekazanie-przekazanie nieodpłatne; zadania-zadania publiczne
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Gminy, przedstawione we wniosku z dnia 4 sierpnia 2009 r. (data wpływu 13 sierpnia 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania przekazania w bezpłatne użytkowanie lub w użyczenie wybudowanej kanalizacji sanitarnej – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 13 sierpnia 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania przekazania w bezpłatne użytkowanie lub w użyczenie wybudowanej kanalizacji sanitarnej w miejscowości K.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Gmina zamierza wkrótce rozpocząć realizację inwestycji polegającej na budowie kanalizacji sanitarnej w miejscowości K, leżącej na obszarze administracyjnym Gminy. Inwestycja ta prowadzona będzie przez pewien okres, podczas którego wykonawca będzie obciążał Wnioskodawcę kosztami poszczególnych etapów jej budowy, dokumentując te czynności fakturami VAT z wykazanymi kwotami podatku od towarów i usług. Po zakończeniu i odbiorze inwestycji, Gmina zamierza oddać wybudowaną budowlę Przedsiębiorstwu (\`(...)\`) S.A., Spółce której Gmina jest jedynym akcjonariuszem, do bezpłatnego użytkowania względnie w użyczenie.

Spółka ta będzie eksploatowała ową kanalizację, będzie również ponosiła wszelkie koszty związane z jej eksploatacją (użytkowaniem) oraz będzie sprawowała nadzór w zakresie jej eksploatacji, a także będzie pobierała opłaty za korzystanie z kanalizacji od dostawców ścieków. Zaznaczyć należy, że poprzez działalność Przedsiębiorstwa (\`(...)\`) Gmina realizuje zadania własne, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

1.  Czy oddanie przez Gminę wybudowanej kanalizacji do bezpłatnego użytkowania Spółce komunalnej, której jedynym akcjonariuszem jest Gmina, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy Spółka ta będzie ją eksploatowała i będzie również ponosiła wszelkie koszty związane z jej eksploatacją (użytkowaniem) oraz sprawowała nadzór w zakresie jej eksploatacji, a także będzie pobierała opłaty za korzystanie z owej kanalizacji od dostawców ścieków?
2.  Czy oddanie przez Gminę wybudowanej kanalizacji w użyczenie Spółce komunalnej, której jedynym akcjonariuszem jest Gmina, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy Spółka ta będzie ją eksploatowała i będzie również ponosiła wszelkie koszty związane z jej eksploatacją (użytkowaniem) oraz sprawowała nadzór w zakresie eksploatacji, a także będzie pobierała opłaty za korzystanie z owej kanalizacji od dostawców ścieków?

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne gminy obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

Jak stanowi art. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.), gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach: zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.

W Gminie gospodarka komunalna prowadzona jest w formie prawno-organizacyjnej Przedsiębiorstwa (\`(...)\`) S.A., którego jedynym akcjonariuszem jest Gmina. Z powyższego wynika, że:

1.  oddanie przez Gminę Przedsiębiorstwu (\`(...)\`) S.A. wybudowanej kanalizacji do bezpłatnego użytkowania lub w użyczenie ma związek z prowadzonym przez Gminę przedsiębiorstwem,
2.  czynności opisane w pkt 1 związane są z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego.

Jednym z warunków dla potraktowania nieodpłatnego świadczenia usług jako odpłatnego świadczenia usług, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, jest brak związku z prowadzonym przedsiębiorstwem. Przekazanie do bezpłatnego użytkowania lub w użyczenie wybudowanej budowli (kanalizacji) Przedsiębiorstwu (\`(...)\`) S.A., poprzez które Gmina realizuje zadania własne, ma zatem związek z prowadzonym przez Gminę przedsiębiorstwem, a w konsekwencji czynności te nie stanowią odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy o VAT.

Ponadto należy zauważyć, że stosownie do postanowień § 13 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1336), zwalnia się z podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Zwrócić należy uwagę, że użytkowanie nie jest instytucją prawa zobowiązań. To instytucja prawa rzeczowego, ograniczone prawo rzeczowe. Jego treścią, w świetle regulacji art. 252 kc, jest możliwość używania rzeczy i pobierania jej pożytków. W związku z powyższym, oddanie przez Gminę Przedsiębiorstwu (\`(...)\`) S.A. do bezpłatnego użytkowania, w sytuacji hipotetycznego uznania, że czynność ta na gruncie art. 8 ust. 2 ustawy o VAT stanowi odpłatne świadczenie usługi, korzystałaby z omawianego zwolnienia od podatku.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Z kolei, w myśl art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemajacej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Stosownie do treści art. 8 ust. 2 ustawy, nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jako odpłatne świadczenie usług.

Z powyższego wynika, że aby nieodpłatne świadczenie usług podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług muszą być spełnione łącznie dwa warunki, a mianowicie:

*   brak związku świadczonych usług z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem,

*   posiadanie przez podatnika prawa do odliczenia w całości lub w części podatku naliczonego związanego ze świadczonymi usługami.

Za usługi niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa należy uznać wszelkie usługi, których świadczenie odbyło się bez związku z potrzebami prowadzonej działalności gospodarczej. Niedopełnienie któregokolwiek z warunków określonych w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT jest podstawą do traktowania nieodpłatnej usługi jako niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Art. 15 ust. 1 ustawy stanowi, iż podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych – art. 15 ust. 6 ustawy.

Jednostki samorządu terytorialnego takie jak gminy, powiaty czy województwa, są innymi niż organy władzy publicznej uczestnikami sektora finansów publicznych, zatem nie korzystają z wyłączenia z opodatkowania, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy, lecz są objęte zwolnieniem wskazanym w § 13 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1336). Zgodnie z tym przepisem, zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Zwolnienie od podatku VAT jednostek samorządu terytorialnego jest zatem możliwe tylko wtedy gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji samorządowych (publicznych).

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Art. 7 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy stanowi, iż zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy – w szczególności zadania te obejmują sprawy wodociągów i zapatrywania w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi (art. 9 ust. 1 cyt. ustawy).

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.), gospodarka komunalna może być prowadzona w szczególności w formach: zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.

W świetle powyższego, prócz form będących jednostkami sektora finansów publicznych, do prowadzenia gospodarki komunalnej jednostki samorządu terytorialnego mogą wykorzystywać inne jeszcze formy. Wśród nich podstawową rolę odgrywają bez wątpienia kapitałowe spółki handlowe, czyli spółki z o.o. oraz spółki akcyjne. Są one przez jednostki samorządu terytorialnego tworzone i funkcjonują w oparciu o przepisy kodeksu spółek handlowych.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, iż Gmina, w ramach zadań własnych, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zamierza realizować inwestycję w zakresie budowy kanalizacji sanitarnej w miejscowości K. W czasie trwania inwestycji wykonawca będzie obciążał Zainteresowanego kosztami poszczególnych etapów budowy, dokumentując te czynności fakturami VAT. Po zakończeniu inwestycja zostanie ona przekazana do bezpłatnego użytkowania lub w użyczenie Spółce (\`(...)\`), której Gmina jest jedynym akcjonariuszem. Spółka będzie eksploatowała i ponosiła wszelkie koszty związane z eksploatacją kanalizacji sanitarnej oraz będzie sprawowała nadzór w zakresie jej eksploatacji, a także będzie pobierała opłaty za korzystanie z kanalizacji.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia umowy użyczenia, dlatego też należy odwołać się do art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), który stanowi, iż przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie danej mu w tym celu rzeczy.

Zatem, istotnymi cechami tej umowy są dwa elementy: oddanie rzeczy w używanie na pewien czas oraz jej nieodpłatność.

Z cytowanych przepisów o samorządzie gminnym wynika, iż zadania z zakresu gospodarki komunalnej, dotyczące m.in. kanalizacji, należą do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że czynność przekazania przedmiotowej inwestycji – wybudowanej kanalizacji sanitarnej w miejscowości K – podmiotowi, który te zadania także będzie wykonywał, będzie czynnością związaną z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że przekazanie w bezpłatne użytkowanie lub w użyczenie majątku wytworzonego w ramach realizacji przedmiotowej inwestycji, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT, z uwagi na nieodpłatność tej czynności oraz fakt, iż nie będzie miał w tym przypadku zastosowania art. 8 ust. 2 ustawy – nieodpłatne przekazanie inwestycji do użytkowania lub w użyczenie odbędzie się w związku z prowadzoną przez Gminę działalnością (wykonywanie we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność zadań publicznych, wskazanych w art. 7 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o samorządzie gminnym).

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W zakresie interpretacji dotyczącej zdarzenia przyszłego w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie z dnia 20 października 2009 r. nr ILPP2/443-1052/09-3/SJ.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ul. Piotrkowska 135, 90-434 Łódź po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.