Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB4/4511-39/15/AS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-05-19
Teza: Świadczenia rzeczowe w miejsce opłat zaległych czynszów i innych opłat oraz za bezumowne korzystanie z lokalu nie stanowią źródła przychodu dla dłużników.
Słowa kluczowe: czynsz
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 9; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 31 marca 2015 r. (data wpływu 3 kwietnia 2015 r.) o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania świadczeń rzeczowych w miejsce wykonania zobowiązania pieniężnego, polegających na odpracowaniu zaległych opłat za mieszkanie należnych Gminie Miejskiej – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 3 kwietnia 2015 r. wpłynął ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania świadczeń rzeczowych w miejsce wykonania zobowiązania pieniężnego, polegających na odpracowaniu zaległych opłat za mieszkanie należnych Gminie.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca - Gmina jest jednostką samorządu terytorialnego, działającą na podstawie ustawy o samorządzie gminnym. Gmina prowadzi gospodarkę m.in. zasobem mieszkaniowym, dysponuje majątkiem w zakresie zawierania umów najmu. Prowadzi ponadto windykację należności z tytułu czynszu i innych opłat za użytkowanie lokalu. W celu zwiększenia efektywności prowadzonych działań windykacyjnych w zakresie należności z tytułu opłat za lokale mieszkalne, Gmina wdraża działania ułatwiające spłatę zadłużenia za czynsz w lokalach gminnych, osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, w formie ekwiwalentnego świadczenia rzeczowego. Świadczenie jest formą zapłaty zaległego czynszu wynikającego z zawartej pomiędzy najemcą a Gminą umowy najmu lub odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego wraz z należnościami towarzyszącymi. W tym celu Burmistrz wydał Zarządzenie w sprawie umożliwienia spłaty zadłużenia za mieszkanie komunalne osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej w formie odpracowania należności na rzecz Gminy. Realizacja powyższego zarządzenia będzie odbywać się we współpracy z Caritas i Stowarzyszenia. Po złożeniu przez najemcę (dłużnika) wniosku o uregulowanie zadłużenia z tytułu opłat za lokal mieszkalny w formie świadczenia rzeczowego, będzie zawierany aneks do umowy najmu, ustalający zmianę formy zapłaty należności ze świadczenia pieniężnego na świadczenie rzeczowe. Z osobami nie posiadającymi tytułu prawnego do użytkowania lokalu mieszkalnego byłaby zawierana umowa dotycząca spłaty zadłużenia w formie świadczenia rzeczowego. Osoby po podpisaniu ww. aneksu do umowy najmu (umowy) świadczyć będą świadczenia rzeczowe wynikające z potrzeb Gminy, w tym w szczególności drobne prace porządkowe i usługowe. Dłużnik będzie zobowiązany do wykonywania świadczeń rzeczowych w miejsce wpłat zaległych należności z tytułu opłat za lokal mieszkalny do czasu likwidacji zadłużenia określonego w aneksie (umowie). Wartość wykonanego świadczenia rzeczowego będzie ustalana na podstawie iloczynu czasu pracy i stawki godzinowej 10 zł.

Czynsz zostanie uregulowany jako świadczenie rzeczowe, zgodnie z art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.)

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy wartość wykonanego świadczenia rzeczowego w miejsce wykonania zobowiązania pieniężnego polegającego na odpracowaniu zaległych opłat za mieszkanie należnych Gminie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? Czy w związku z tym na Gminie ciążyć będzie obowiązek - od wartości świadczenia rzeczowego, które stanowić będzie odpracowanie zadłużenia z tytułu opłat za lokale mieszkalne - obliczenia, potrącenia i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych lub wystawienia informacji podatkowej PIT-8C?

Zdaniem Wnioskodawcy:

Zgodnie z treścią przepisów art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, za wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze, wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W myśl uregulowań art. 659 ustawy § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, przez umowę najmu wynajmujący (Gmina) zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu (Gminie) umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. W przedstawionym zdarzeniu Gmina zawierać będzie z najemcami aneksy do umów najmu, z których wynikać będzie, że najemcy w zamian za spłatę zaległości powstałych z tytułu najmu lokalu mieszkalnego, świadczyć będą dla wynajmującego (Gminy) określone prace porządkowe i usługowe. Zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa, tak jakby nastąpiło zwykłe wykonanie, np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty. Z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania, nie można wywieść, ze najemca uzyskuje przychody zgodnie z art. 11 ust. 1 lub art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z powyższym, nie powstanie u najemców lokali mieszkalnych przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a na Gminie Miejskiej nie będą ciążyły obowiązki płatnika.

Podobnie jest z osobami, które zajmują lokal bez tytułu prawnego. Również one mogą regulować należności z tytułu korzystania z lokalu poprzez świadczenie innego rodzaju niż pieniądze. W przedstawionym zdarzeniu Gmina zawierać będzie z najemcami umowy, z których wynikać będzie, że osoby w zamian za spłatę zaległości powstałych z tytułu opłat za zajmowany lokal mieszkalny, świadczyć będą dla Gminy Miejskiej określone prace porządkowe i usługowe. W myśl art. 453 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. W opisanym zdarzeniu, spłata długu będzie dla dłużnika obojętna podatkowo.

Nie można z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których mowa w art. 11 ust. 1 lub art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z powyższym, również w tym przypadku, w związku z odpracowywaniem zaległych opłat za lokal mieszkalny, nie powstanie u osób zajmujących lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowych od osób fizycznych, a na Gminie Miejskiej nie będą ciążyły obowiązki płatnika.

W związku z przedstawionymi zdarzeniami nie stanowiącymi źródła przychodów o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na Gminie, również nie będzie ciążył obowiązek wystawienia informacji podatkowej PIT-8C.

Stanowisko Wnioskodawcy potwierdzone jest wydanymi indywidualnymi interpretacjami: Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi nr IPTPB1/415-769/13-2/KO, Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach nr IBPBII/17415-642/13/JP.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania, wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Gmina wdraża działania ułatwiające spłatę zadłużenia za czynsz w lokalach gminnych, osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, w formie ekwiwalentnego świadczenia rzeczowego. Świadczenie jest formą zapłaty zaległego czynszu wynikającego z zawartej pomiędzy najemcą a Gminą umowy najmu lub odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego wraz z należnościami towarzyszącymi. Z osobami nie posiadającymi tytułu prawnego do użytkowania lokalu mieszkalnego byłaby zawierana umowa dotycząca spłaty zadłużenia w formie świadczenia rzeczowego. Osoby po podpisaniu ww. aneksu do umowy najmu (umowy) świadczyć będą świadczenia rzeczowe wynikające z potrzeb Gminy, w tym w szczególności drobne prace porządkowe i usługowe. Dłużnik będzie zobowiązany do wykonywania świadczeń rzeczowych w miejsce wpłat zaległych należności z tytułu opłat za lokal mieszkalny do czasu likwidacji zadłużenia określonego w aneksie (umowie).

W myśl postanowień art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.) przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.

Z powyższego wynika, że wynajmujący jest zobowiązany do zapłaty czynszu najemcy, przy czym zapłata może być oznaczona w świadczeniach innego rodzaju niż pieniądze.

Zgodnie z brzmieniem art. 453 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa.

Jest to instytucja prawna zwana datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania). Celem jej jest wygaśnięcie istniejącego pomiędzy stronami zobowiązania (w tym przypadku zaległości czynszowych wraz z odsetkami) poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez dłużnika.

Przechodząc do podatkowych aspektów opisanych czynności stwierdzić należy, że wszelkie spłaty długów są dla dłużnika obojętne podatkowo, nie można bowiem z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze przedstawiony opis zdarzenia przyszłego i powołane wyżej przepisy prawa należy zatem stwierdzić, iż wartość wykonanego świadczenia rzeczowego w miejsce wykonania zobowiązania pieniężnego polegającego na odpracowaniu zaległych opłat za mieszkania należnych Gminie Miejskiej nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym na Gminie Miejskiej nie będzie ciążył obowiązek obliczenia, potrącenia i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych lub wystawienia informacji podatkowej PIT-8C od wartości świadczeń rzeczowych, które stanowić będzie odpracowanie zadłużenia z tytułu opłat za lokale mieszkalne.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.