Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDWT.4011.748.2022.2.AKR
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-10-27
Teza: Opodatkowanie dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej preferencyjną stawką podatkową (opodatkowanie IP-BOX).
Słowa kluczowe: IP Box; komputery-program komputerowy; koszt-koszty uzyskania przychodów; prace-prace badawczo-rozwojowe; prawa-prawa autorskie; stawka-stawki podatku-stawka preferencyjna podatku
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Podstawa obliczenia i wysokość podatku.-Podatek od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (IP BOX).
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 5a-pkt 38; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 6-art. 30ca; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 6-art. 30cb

**Interpretacja indywidualna**

**– stanowisko prawidłowe**

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszlego jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

16 sierpnia 2022 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania kwalifikowanych dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej preferencyjną stawką podatkową. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 18 października 2022 r.

Treść wniosku jest następująca:

**Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego**

Pana działalność

W ramach prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej oraz na warunkach określonych umową o współpracy, świadczy Pan usługi informatyczne.

Samodzielnie ponosi Pan ryzyko gospodarcze związane z prowadzoną działalnością, w szczególności ponosi odpowiedzialność za należyte wykonywanie zobowiązań objętych umową i otrzymuje stosowne wynagrodzenie.

Prowadzi Pan działalność gospodarczą od 2 lipca 2019 r.

Z chwilą składania wniosku świadczy Pan usługi informatyczne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dla jednego podmiotu prowadzącego działalność związaną z oprogramowaniem, zwanego dalej „Spółką”.

Ma Pan zamiar zastosować preferencyjną stawkę podatkową wobec dochodów uzyskiwanych w ramach zawartej umowy, a także wobec dochodów uzyskanych w ramach analogicznych usług świadczonych na rzecz analogicznych podmiotów w przyszłości, w przypadku zawarcia takich umów.

Świadczy Pan na rzecz Spółki usługi informatyczne, w szczególności prace programistyczne, a także wszelkie usługi z zakresu programowania komputerowego w zakresie przygotowania oprogramowania zleconych projektów, przygotowywania raportów czasowych ze zrealizowanych zadań oraz przygotowania dokumentacji do zrealizowanych zadań.

Autorskie prawa majątkowe.

Z chwilą stworzenia przez Pana utworów, w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, na podstawie umowy, przenosi Pan (sprzedaje) Spółce wszystkie majątkowe prawa autorskie oraz wszystkie prawa pokrewne wraz z wyłącznym prawem do udzielania zezwoleń na wykonywanie zależnego prawa autorskiego do nieograniczonego, w czasie korzystania i rozporządzania takimi utworami, w kraju i za granicą. Spółka, z chwilą przeniesienia na nią autorskich praw majątkowych do ww. utworów, może korzystać z nich w całości lub w dowolnej części, w zakresie pól eksploatacji określonych w art. 50 oraz 74 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w kraju i za granicą, a w szczególności ma prawo do:

a) wyłącznego używania i wykorzystywania ww. utworów we wszelkiej działalności, w tym gospodarczej prowadzonej przez Spółkę, w szczególności działalności usługowej, promocyjnej, reklamowej, informacyjnej;

b) wytwarzania, utrwalania i zwielokrotniania egzemplarzy ww. utworów wszelkimi znanymi, w chwili zawarcia niniejszej umowy technikami, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową, w szczególności ich zwielokrotniania poprzez dokonywanie zapisów na płytach CD, DVD, pendrive'ach oraz w dowolnych formatach plików komputerowych;

c) publicznego wykonywania, wystawiania i wyświetlania ww. utworów, odtwarzania, reemitowania, w tym publicznego udostępniania ww. utworów w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym,

d) nadawania za pomocą wizji przewodowej i bezprzewodowej oraz za pośrednictwem satelity;

e) wprowadzania do pamięci komputera i umieszczania w sieci Internet oraz sieciach wewnętrznych typu Intranet;

f) wykorzystywania w utworach wizualnych, multimedialnych, grach komputerowych, wszelkich serwisach internetowych, niezależnie od techniki ich wykonania oraz zawartości;

g) użyczania lub najmu oryginałów lub innych egzemplarzy ww. utworów;

h) w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których ww. utwory utrwalano - wprowadzania do obrotu, użyczenia lub najmu oryginału albo egzemplarzy ww. utworów,

i) tworzenia nowych wersji i adaptacji, opracowań i przeróbek ww. utworów: (przystosowywanie, zmiana układu lub jakiekolwiek inne zmiany) oraz rozporządzania i korzystania z takich opracowań na wszystkich polach eksploatacji określonych umową, tj. określania nazw elementów ww. utworów, pod którymi będą one wykorzystywane lub rozpowszechniane,

j) zgłaszania ww. utworów lub ich części jako wzorów przemysłowych lub znaków towarowych, w tym wspólnotowych, z zakresem terytorialnym oraz przedmiotowym (klasy towarowe i usługowe) ochrony, według uznania Spółki, zezwalania na wykonywanie zależnych praw autorskich do ww. utworów.

Ponadto Spółka ma prawo, według własnego uznania, przystosować, dokonywać modyfikacji, przekształcać ww. utwory, w tym przy pomocy osób trzecich. W zakresie tworzenia i rozpowszechniania dzieł zależnych (opracowań) wykonanych z wykorzystaniem przedmiotowych utworów, Spółka posiada wyłączność na swobodne korzystanie z dzieł zależnych (opracowań) oraz rozporządzanie dziełami zależnymi (opracowaniami) na wszystkich znanych polach eksploatacji, a w szczególności określonych w umowie. Jednocześnie Spółka ma prawo swobodnie używać ww. utwory w zakresie reklamy i promocji Spółki, w tym ma prawo wykorzystywać, w tym wydawać i rozpowszechniać wszelkie elementy takich utworów, jak i takie utwory w całości, we wszelkich nośnikach reklamy takich jak, np. plakaty, ulotki i inne materiały promocyjne, nagrania audio i video, w tym telewizyjne i radiowe spoty reklamowe, reklama w prasie, Internecie, maile, gadżety reklamowe, banery.

W przypadku wystąpienia przez jakąkolwiek osobę trzecią w stosunku do Spółki, zgłaszającą roszczenia z tytułu naruszenia jej praw na dobrach niematerialnych, w szczególności praw autorskich, zarówno osobistych, jak i majątkowych, jeżeli naruszenie nastąpiło w związku z nienależytym wykonaniem umowy przez Pana,

Pan:

a) przyjmie na siebie pełną odpowiedzialność za powstanie oraz wszelkie skutki powyższych zdarzeń;

b) w przypadku skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego wstąpi do procesu po stronie Spółki i pokryje wszelkie koszty związane z udziałem Spółki w postępowaniu sądowym oraz ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym, w tym koszty obsługi prawnej takich postępowań po stronie Spółki;

c) poniesie wszelkie koszty związane z ewentualnym pokryciem roszczeń majątkowych i niemajątkowych związanych z naruszeniem praw na dobrach niematerialnych, w szczególności praw autorskich majątkowych lub osobistych osoby lub osób zgłaszających roszczenia.

Wynagrodzenie Pana określone umową pokrywa w całości wynagrodzenie Pana z tytułu przeniesienia (sprzedaży) praw autorskich majątkowych do ww. utworów, praw pokrewnych, a także praw zależnych, na Spółkę, w tym również własności wszystkich egzemplarzy – nośników, na których utrwalone zostały utwory i które ma Pan obowiązek przekazać Spółce w ramach umowy, jak również z tytułu korzystania przez Spółkę z ww. utworów na wszystkich polach eksploatacji określonych w niniejszej umowie.

Zobowiązuje się Pan do niewykonywania wobec Spółki oraz jakichkolwiek osób trzecich, w tym klientów Spółki, przysługujących mu osobistych praw autorskich do ww. utworów.

Nieograniczony obowiązek podatkowy

W związku z art. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma Pan miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym) i podlega obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy) - prowadzi działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Forma opodatkowania

Prowadzi Pan działalność opodatkowaną według stawki progresywnej.

Wynagrodzenie

Z tytułu prawidłowego wykonywania przez Pana czynności powierzonych oraz sprzedaży na rzecz Spółki autorskich praw majątkowych, przysługuje Panu od Spółki ryczałtowe wynagrodzenie za każdy miesiąc lub za każdą godzinę wpisaną przez Pana w ewidencji Spółki, niezależnie od liczby takich godzin w danym okresie rozliczeniowym. Wynagrodzenie należne Panu płatne jest miesięcznie w terminie 7 dni od dnia dostarczenia Spółce przez Pana prawidłowo wystawionej faktury VAT.

Dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej

Osiąga Pan dochody w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej z tytułu praw autorskich i przeniesienia ich na Spółkę w ramach zawartej umowy. Spółka nabywa od Pana całość autorskich praw majątkowych do wszelkich utworów przez Pana stworzonych w związku z wykonywaniem Umowy bez ograniczeń terytorialnych i czasowych, we wszystkich systemach prawnych, w których utwór korzysta z ochrony w najszerszym dopuszczalnym zakresie. Osiąga Pan wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług, na podstawie prawidłowo wystawionych przez Pana faktur, na wskazany w tych fakturach rachunek bankowy, obejmujące przeniesienia praw własności intelektualnej, w tym autorskich praw majątkowych na wszystkich polach eksploatacji.

Działalność twórcza

Prowadzi Pan działalność twórczą obejmującą prace rozwojowe, ponieważ świadczenie usług związanych z oprogramowaniem objęte jest przedmiotem jego działalności gospodarczej oraz prowadzone przez niego przedsiębiorstwo dysponuje wiedzą i doświadczeniem umożliwiającymi świadczenie tego typu usług. W związku z tym, prowadzi Pan działalność twórczą obejmującą prace rozwojowe w ramach których nabywa, łączy, kształtuje i wykorzystuje dostępną aktualnie wiedzę i umiejętności.

W toku wykonywania usługi tworzenia oprogramowania zobowiązuje się Pan wobec Spółki do przejawiania twórczej inicjatywy. Jest Pan zobowiązany do wykonywania powierzonych mu obowiązków z najwyższą starannością właściwą wyspecjalizowanemu profesjonaliście. Opracowuje Pan zarówno nowe produkty i usługi, jak i ulepsza już istniejące, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Prowadzona przez Pana działalność obejmuje stałe zmiany wprowadzane do tworzonych produktów. Bazuje Pan na własnej wiedzy i doświadczeniu.

Systematyczność działań

Pana działalność prowadzona jest w sposób systematyczny, tj. w sposób uporządkowany, zaplanowany, metodyczny. Celem twórczej Pana działalności podejmowanej w sposób uporządkowany jest wykorzystanie zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Świadczy Pan usługi w miejscu i czasie przez siebie wybranym oraz nie świadczy usług pod kierownictwem Spółki. W zakresie realizacji obowiązków, jak również w zakresie określania czasu i miejsca świadczenia usług dysponuje Pan niezależnością i samodzielnością.

Program komputerowy

W wyniku dokonywanych przez Pana czynności powstaje utwór samodzielny i stanowi on program komputerowy w rozumieniu art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ponieważ zgodnie z art. 74 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego, z zastrzeżeniem przepisów art. 75 ust. 2 i 3, obejmują prawo do:

1) trwałego lub czasowego zwielokrotnienia programu komputerowego w całości lub w części jakimikolwiek środkami i w jakiejkolwiek formie; w zakresie, w którym dla wprowadzania, wyświetlania, stosowania, przekazywania i przechowywania programu komputerowego niezbędne jest jego zwielokrotnienie, czynności te wymagają zgody uprawnionego;

2) tłumaczenia, przystosowywania, zmiany układu lub jakichkolwiek innych zmian w programie komputerowym, z zachowaniem praw osoby, która tych zmian dokonała;

3) rozpowszechniania, w tym użyczenia lub najmu, programu komputerowego lub jego kopii.

Jednocześnie należy podkreślić, że przenosi Pan na Spółkę całość autorskich praw majątkowych do Programów Komputerowych w rozumieniu art. 74 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, powstałych w toku wykonywania umowy, nieograniczone w czasie i liczbie egzemplarzy, zarówno w Polsce jak i za granicą, na wskazanych powyżej polach eksploatacji.

Wskazane kwalifikowane prawo własności intelektualnej jest przez Pana wytwarzane w ramach prowadzonej przez Niego działalności.

Zamierza Pan objąć preferencyjną stawką podatkową dochody osiągnięte z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej w zakresie, w jakim zostały osiągnięte ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej.

Chciałby Pan zastosować preferencyjną stawkę opodatkowania wynoszącą 5% uzyskanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej od 2 lipca 2019 r.

Prowadzenie ewidencji

Prowadzi Pan odrębną, szczegółową ewidencję w sposób zapewniający wyodrębnienie poszczególnych kwalifikowanych praw własności intelektualnej oraz ustalenie przychodu, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty) przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej oraz w sposób pozwalający na wyodrębnienie kosztów, o których mowa w art. 30ca ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu.

Prowadzi Pan ewidencję zgodnie z wytycznymi zawartymi w objaśnieniach Ministerstwa Finansów z dnia 15 lipca 2019 r. tj. sporządzoną techniką komputerową w postaci arkusza kalkulacyjnego kumulatywnego, comiesięcznego zestawienia dokumentów, które potwierdzają poniesione wydatki dotyczące projektu kwalifikowanego IP na koniec danego miesiąca. Zestawienie kumulatywne obejmuje wydatki od początku realizacji działalności badawczo-rozwojowej, która zmierza do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego IP do końca danego miesiąca kalendarzowego. Zestawienie to sporządzane jest poprzez narastające ujęcie wydatków w odniesieniu do poszczególnych zadań. Jest sporządzana w oparciu o zestawienie dokumentów potwierdzających poniesione wydatki. Wersja elektroniczna została zarchiwizowana natomiast konstrukcja arkusza kalkulacyjnego umożliwia uzyskanie danych w okresie późniejszym według stanu na koniec poszczególnych miesięcy kalendarzowych.

Prowadzi Pan podatkową księgę przychodów i rozchodów. Prowadzi Pan odrębną od podatkowej księgi przychodów i rozchodów ewidencję, a powyższe wyodrębnienie i ewidencja pozwala na wyodrębnienie każdego kwalifikowanego prawa IP, a także na ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty) przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej oraz wyodrębnienie kosztów prowadzenia bezpośrednio przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej związanej z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej przypadających na każde ww. prawo w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu.

W ewidencji tej wyodrębnia Pan: każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, przychody, koszty uzyskania przychodów i dochód (stratę) przypadające na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, koszty prowadzenia bezpośrednio przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej związanej z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej przypadające na każde ww. prawo, w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu.

Zgodnie z art. 30cb ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

1) wyodrębnia każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej w prowadzonych księgach przychodów i rozchodów;

2) prowadzi księgi przychodów i rozchodów w sposób zapewniający ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty), przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej;

3) wyodrębnia koszty, o których mowa w art. 30ca ust. 4, przypadające na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu;

4) dokonuje zapisów w prowadzonych księgach przychodów i rozchodów w sposób zapewniający ustalenie łącznego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej;

5) dokonuje zapisów w prowadzonych księgach przychodów i rozchodów w sposób zapewniający ustalenie dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej w odniesieniu do tego produktu lub tej usługi.

**Uzupełnienie wniosku**

Chciałby Pan zastosować preferencyjną stawkę opodatkowania wynoszącą 5% uzyskanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej od 2 lipca 2019 r., a także wobec dochodów uzyskanych w ramach analogicznych usług świadczonych na rzecz analogicznych podmiotów w przyszłości, w przypadku zawarcia takich umów.

Prowadzona przez Pana działalność była/jest/będzie działalnością prowadzoną w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.

W ramach opisanej przez Pana działalności, samodzielnie prowadził/prowadzi/będzie Pan prowadził prace rozwojowe, o których mowa w art. 4 ust. 3 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Prowadził/prowadzi/będzie prowadził Pan – przy zachowaniu standardów, które wynikają z Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz z danej dziedziny wiedzy i umiejętności – prace, które są wyodrębnione z uwagi na cel ich prowadzenia i obejmują łącznie: nabywanie przez Pana wiedzy i umiejętności, łączenie wiedzy i umiejętności (tj. znajdowanie takich zależności pomiędzy wiedzą z różnych zakresów, dziedzin lub wiedzą wynikającą z różnych badań naukowych oraz pomiędzy umiejętnościami, które są istotne z punktu widzenia postawionych celów prac); kształtowanie wiedzy i umiejętności (tj. takie „ułożenie” efektów nabywania i łączenia wiedzy i umiejętności lub takie sformułowanie wniosków płynących z tych procesów, aby można je było wykorzystać dla realizacji postawionych celów prac); oraz wykorzystywanie wiedzy i umiejętności przez Pana.

Całość tych czynności odpowiednio służyła albo służy planowaniu produkcji bądź projektowaniu i tworzeniu zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług.

Obecnie prowadzi Pan jedne prace rozwojowe nad oprogramowaniem klienta. Nie prowadził Pan wielu prac rozwojowych.

Wskazuje Pan, że celem prac rozwojowych jest rozwój istniejących rozwiązań poprzez polepszenie ich działania, dodanie nowych funkcjonalności, pisanie całkiem nowych programów komputerowych, poprawa infrastruktury aplikacji i bezpieczeństwa.

Prace rozwojowe zostały lub zostaną zakończone pozytywnym wynikiem poprzez wytworzenie programu komputerowego, który został opisany we wniosku. Tym samym wyniki Pana prac rozwojowych mają i będą miały ustaloną formę - gotowego programu komputerowego. Wyniki Pana prac rozwojowych są i będą wykorzystane na potrzeby Pana działalności gospodarczej, m.in. w celu rozwijania istniejącego programu komputerowego i tworzenia nowych rozwiązań. Oferuje lub będzie oferował Pan produkty, procesy, usługi, które w stosunku do dotychczasowej Pana działalności mają nowy, bardziej innowacyjny, ulepszony charakter, przy czym nowy, ulepszony charakter produktów, procesów lub usług nie jest wynikiem działalności obejmującej wprowadzanie rutynowych i okresowych zmian do tych produktów, procesów lub usług. Tworzone oraz rozwijane Oprogramowanie powstaje przy użyciu najnowszych rozwiązań technologicznych. Prowadzi to do Pana ciągłego rozwoju oraz przyswajania nowej wiedzy i umiejętności. Z każdym projektem, zadaniem i funkcją rozwija Pan swoje umiejętności i wiedzę w pracy.

Oferuje Pan produkty, procesy, usługi, które są wynikiem prac rozwojowych, w swojej działalności gospodarczej. Produktami tymi były wymienione we wniosku efekty Pana prac.

Tworzy Pan produkty takie jak:

– Aplikacja służąca do obrotu (\`(...)\`),

– Aplikacja pozwalająca na obsługę autonomicznych maszyn (\`(...)\`),

– Aplikacja szkoleniowa pozwalająca na podniesienie kwalifikacji (\`(...)\`).

W stosunku do dotychczasowej Pana działalności te produkty, procesy lub usługi mają nowy, bardziej innowacyjny, ulepszony charakter. Działania miały charakter rozwojowy oraz wykraczały poza rutynowe, okresowe zmiany. Nowy, ulepszony charakter produktów, procesów lub usług nie jest wynikiem działalności obejmującej wprowadzenie rutynowych i okresowych zmian do tych produktów, procesów lub usług.

Nie prowadzi Pan prac o innym charakterze niż prace rozwojowe, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

W ramach działalności gospodarczej opracowuje Pan nowe lub ulepszone produkty, procesy, usługi niewystępujące dotychczas w praktyce gospodarczej oraz na tyle innowacyjne, że w znacznym stopniu odróżniają się od rozwiązań już funkcjonujących.

Wszystkie użyte we wniosku pojęcia: „oprogramowanie”, „utwór”, „dzieło”, „program” – stanowią tworzone bezpośrednio przez Pana odrębne programy komputerowe podlegające ochronie z art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

W efekcie rozwijania i ulepszania oprogramowania/programów komputerowych powstają odrębne programy komputerowe podlegające ochronie na podstawie art. 74 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Zmiany wprowadzane przez Pana do rozwijanego/ulepszanego oprogramowania/programów komputerowych nie mają charakteru rutynowych, okresowych zmian.

Sposób „przeniesienia” każdego z majątkowych praw autorskich do programu komputerowego nastąpił/następuje/będzie następował zgodnie z wymogami przewidzianymi w przepisach ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w szczególności z zachowaniem art. 53 ww. ustawy.

Efekty prac, do których majątkowe prawa autorskie przenosił Pan na Spółkę, zawsze są efektem podejmowanych przez Pana prac rozwojowych w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Oblicza Pan wskaźnik nexus i ponosi, póki co, wyłącznie koszty na prowadzoną działalność gospodarczą. Nie potrzebował odliczyć opłat za patenty itp.

Prowadzi Pan odrębną od podatkowej księgi przychodów i rozchodów ewidencję od 2 lipca 2019 r.

Nadmienia Pan, że opodatkowanie preferencyjną stawką zamierza zastosować wyłącznie do kwalifikowanych dochodów z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej

### Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Czy w ramach prowadzonej działalności i wykonywania usług informatycznych na zasadach przedstawionych w opisie stanu faktycznego może Pan skorzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów wytwarzanych przez prawa własności intelektualnej – IP BOX i tym samym stosowania przepisów przyznających preferencyjne opodatkowanie 5% stawką podatkową dochodów uzyskiwanych przez podatnika z kwalifikowanych praw własności intelektualnej od 2 lipca 2019 r., a także wobec dochodów uzyskanych w ramach analogicznych usług świadczonych na rzecz analogicznych podmiotów w przyszłości, w przypadku zawarcia takich umów? Czy opisana w ww. wniosku Pana działalność jest działalnością B+R?

### Pana stanowisko w sprawie (ostatecznie przedstawione w uzupełnieniu wniosku)

Pana zdaniem, jest Pan uprawniony do stosowania przepisów przyznających preferencyjne opodatkowanie 5% stawką podatkową dochodów uzyskiwanych przez podatnika z kwalifikowanych praw własności intelektualnej od 2 lipca 2019 r., a także wobec dochodów uzyskanych w ramach analogicznych usług świadczonych na rzecz analogicznych podmiotów w przyszłości, w przypadku zawarcia takich umów, albowiem biorąc pod uwagę objaśnienia podatkowe Ministerstwa Finansów z dnia 15 lipca 2019 r. dot. Preferencyjnego opodatkowania dochodów wytwarzanych przez prawa własności intelektualnej – IP BOX, jest Pan osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, która kwalifikuje się jako działalność badawczo-rozwojowa, tj. działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań, a Kwalifikowane IP czyli prawo własności intelektualnej zostało wytworzone, rozwinięte lub ulepszone przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej, jest to autorskie prawo do programu komputerowego, oraz podlega ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

**Uzasadnienie interpretacji indywidualnej**

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.),

Jednym ze źródeł przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza.

W myśl art. 5a pkt 6 tejże ustawy,

Ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej – oznacza to działalność zarobkową:

a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

– prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

Stosownie natomiast do treści art. 5b ust. 1 ww. ustawy,

Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,

2) są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności,

3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Zgodnie z art. 30ca ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

Podatek od osiągniętego przez podatnika w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej wynosi 5% podstawy opodatkowania.

W myśl art. 30ca ust. 2 ww. ustawy:

Kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej są:

1) patent,

2) prawo ochronne na wzór użytkowy,

3) prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,

4) prawo z rejestracji topografii układu scalonego,

5) dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,

6) prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,

7) wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432),

8) autorskie prawo do programu komputerowego

– podlegające ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska, których przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej.

Autorskie prawo do programu komputerowego objęte jest ochroną na mocy art. 74 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1062 ze zm.). Zgodnie z art. 74 ust. 2 powołanej ustawy,

Ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia. Idee i zasady będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu komputerowego, w tym podstawą łączy, nie podlegają ochronie.

W związku z tym, że w Polsce oprogramowanie – definiowane jako ogół informacji w postaci zestawu instrukcji, zaimplementowanych interfejsów i zintegrowanych danych przeznaczonych dla komputera do realizacji wyznaczonych celów – podlega ochronie jak utwór literacki z art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, oprogramowanie może być uznane za kwalifikowane IP w świetle art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy, jeśli jego wytworzenie, rozszerzenie lub ulepszenie jest wynikiem prac badawczo-rozwojowych.

Zgodnie z art. 5a pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

Ilekroć w ustawie jest mowa o działalności badawczo-rozwojowej oznacza to działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.

W myśl art. 5a pkt 39 ww. ustawy,

Ilekroć w ustawie jest mowa o badaniach naukowych - oznacza to:

a) badania podstawowe w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r. poz. 478 i 619),

b) badania aplikacyjne w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;

Z kolei w definicji prac rozwojowych zawartej w art. 5a pkt 40 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazano, że oznaczają one prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce,

Badania naukowe są działalnością obejmującą:

1) badania podstawowe rozumiane jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne;

2) badania aplikacyjne rozumiane jako prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń.

Stosownie do art. 4 ust. 3 ww. ustawy,

Prace rozwojowe są działalnością obejmującą nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

Podstawę opodatkowania stanowi suma kwalifikowanych dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej osiągniętych w roku podatkowym (art. 30ca ust. 3 ustawy).

W świetle natomiast ust. 4 art. 30ca tej ustawy,

Wysokość kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej ustala się jako iloczyn dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej osiągniętego w roku podatkowym i wskaźnika obliczonego według wzoru:

\[(a+b) x 1,3\] / a+b+c+d

w którym poszczególne litery oznaczają koszty faktycznie poniesione przez podatnika na:

a - prowadzoną bezpośrednio przez podatnika działalność badawczo-rozwojową związaną z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej,

b - nabycie wyników prac badawczo-rozwojowych związanych z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu niepowiązanego w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 3,

c - nabycie wyników prac badawczo-rozwojowych związanych z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4,

d - nabycie przez podatnika kwalifikowanego prawa własności intelektualnej.

Do kosztów, o których mowa w ust. 4, nie zalicza się kosztów, które nie są bezpośrednio związane z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej, w szczególności odsetek, opłat finansowych oraz kosztów związanych z nieruchomościami (art. 30ca ust. 5 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 30ca ust. 7 powołanej ustawy,

Dochodem (stratą) z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej jest obliczony zgodnie z art. 9 ust. 2 dochód (strata) z pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie, w jakim został osiągnięty:

1) z opłat lub należności wynikających z umowy licencyjnej, która dotyczy kwalifikowanego prawa własności intelektualnej;

2) ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej;

3) z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi;

4) z odszkodowania za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, jeżeli zostało uzyskane w postępowaniu spornym, w tym postępowaniu sądowym albo arbitrażu.

W powołanym przepisie ustawodawca wskazuje zamknięty katalog tytułów, z jakich może być osiągany dochód uznawany za uzyskany z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej. Wśród nich wymienił opłaty (należności) wynikające z umowy licencyjnej (pkt 1), sprzedaż kwalifikowanego prawa własności intelektualnej (pkt 2) oraz uwzględnienie kwalifikowanego prawa własności intelektualnej w cenie sprzedaży produktu lub usługi (pkt 3).

W przypadku kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, o którym mowa w art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy, sprzedaż ta polega na przeniesieniu przez podatnika przysługujących mu autorskich praw majątkowych do programu komputerowego na inny podmiot.

Natomiast uwzględnienie kwalifikowanego prawa własności intelektualnej w cenie sprzedaży produktu lub usługi dotyczy sytuacji, gdy podatnik wykorzystuje posiadane kwalifikowane prawo własności intelektualnej dla potrzeb wytwarzania produktów lub dla potrzeb świadczenia usług, które oferuje w swojej działalności gospodarczej. Produkt lub usługa oferowane przez podatnika są wynikiem posiadania przez niego kwalifikowanego prawa własności intelektualnej. Kształt, cechy, właściwości produktów lub usług są efektem wykorzystania w praktyce gospodarczej podatnika wartości intelektualnych, które powstały w wyniku prowadzonych przez niego prac badawczo-rozwojowych i które podlegają ochronie prawnej jako „przypisane” do podatnika. Przykładem są sytuacje, gdy produkt jest wytwarzany w oparciu o posiadane przez podatnika patenty albo usługa jest świadczona z wykorzystaniem rozwiązań, które podlegają ochronie jako kwalifikowane prawa własności intelektualnej.

Na podstawie art. 30cb ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

Podatnicy podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 30ca są obowiązani:

1) wyodrębnić każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej w prowadzonych księgach rachunkowych;

2) prowadzić księgi rachunkowe w sposób zapewniający ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty), przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej;

3) wyodrębnić koszty, o których mowa w art. 30ca ust. 4, przypadające na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu;

4) dokonywać zapisów w prowadzonych księgach rachunkowych w sposób zapewniający ustalenie łącznego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej – w przypadku gdy podatnik wykorzystuje więcej niż jedno kwalifikowane prawo własności intelektualnej, a w prowadzonych księgach rachunkowych nie jest możliwe spełnienie warunków, o których mowa w pkt 2 i 3;

5) dokonywać zapisów w prowadzonych księgach rachunkowych w sposób zapewniający ustalenie dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej w odniesieniu do tego produktu lub tej usługi albo do tych produktów lub tych usług – w przypadku gdy podatnik wykorzystuje jedno kwalifikowane prawo własności intelektualnej lub większą liczbę tych praw w produkcie lub usłudze albo w produktach lub usługach, a w prowadzonych księgach rachunkowych nie jest możliwe spełnienie warunków, o których mowa w pkt 2-4.

Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów wykazują informacje, o których mowa w ust. 1, w odrębnej ewidencji (art. 30cb ust. 2 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 30cb ust. 3 powołanej ustawy,

W przypadku gdy na podstawie ksiąg rachunkowych lub ewidencji, o której mowa w ust. 2, nie jest możliwe ustalenie dochodu (straty) z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, podatnik jest obowiązany do zapłaty podatku zgodnie z art. 27 lub art. 30c.

Jak wynika z powyższych regulacji podatnicy, którzy opodatkowują dochody z kwalifikowanych IP stawką 5%, mają obowiązek prowadzenia wyodrębnionej ewidencji dla wszystkich operacji finansowych związanych z uzyskiwaniem tych dochodów. Przepisy o IP Box nie narzucają podatnikom konkretnej formy ewidencjonowania zdarzeń na cele stosowania preferencji IP Box.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, przedstawione we wniosku działania podejmowane przez Pana mieszczą się w definicji działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż – jak sam wskazał we wniosku – mają twórczy charakter, są podejmowane w sposób systematyczny w celu zwiększania oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań i obejmują prace rozwojowe w świetle definicji wynikającej z art. 4 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Podkreślenia jednak wymaga, że działalnością badawczo-rozwojową nie jest całość usług świadczonych przez Pana ani też całość prowadzonej przez Pana działalności informatycznej, ale wyłącznie te działania, które ściśle dotyczą tworzenia innowacyjnych rozwiązań służących stworzeniu nowego produktu. Jak zaznaczono w opisie stanu faktycznego, zarówno w przypadku tworzenia, rozwijania i ulepszenia utworów efekty Pana prac są odrębnymi programami komputerowymi, które podlegają ochronie na podstawie art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Tworzone, rozwijane, ulepszane w ramach działalności gospodarczej oprogramowanie komputerowe – w zakresie w jakim stanowi nowe i indywidualne rozwiązania będące bezpośrednim efektem Pana prac badawczo-rozwojowych – jest kwalifikowanym IP w rozumieniu art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionych we wniosku okoliczności wynika, że osiąga Pan dochód ze sprzedaży wytworzonych kwalifikowanych IP na rzecz Spółki.

Ponadto z treści wniosku wynika, że na bieżąco, od początku realizacji działalności badawczo-rozwojowej, która zmierza do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego IP, tj. od 2 lipca 2019 r. prowadzi Pan odrębną od podatkowej księgi przychodów i rozchodów ewidencję, o której mowa w art. 30cb ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wyodrębnia Pan w tej odrębnej od podatkowej księgi przychodów i rozchodów ewidencji każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej. Prowadzi ją Pan w sposób zapewniający ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty), przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej. Wyodrębnia Pan koszty, o których mowa w art. 30ca ust. 4 ww. ustawy, przypadające na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu.

W konsekwencji uznać należy, że jest Pan uprawniony do zastosowania do kwalifikowanych dochodów uzyskanych z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej preferencyjnego opodatkowania wg stawki 5% w zeznaniach rocznych za rok 2019 oraz za lata następne – o ile nie ulegnie zmianie stan faktyczny i prawny.

Podkreślenia przy tym wymaga, że wysokość kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanego IP ustala się jako iloczyn dochodu z kwalifikowanego IP osiągniętego w roku podatkowym i wskaźnika nexus obliczonego według specjalnego wzoru określonego w art. 30ca ust. 4 ww. ustawy.

Wobec powyższego Pana stanowisko należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja nie rozstrzyga, czy prowadzi Pan prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz czy efekty Pana pracy to programy komputerowe podlegające ochronie, o której mowa w art. 74 ustawy o Prawie autorskimi prawach pokrewnych. Te elementy podał Pan jako okoliczności faktyczne sprawy.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz w dniu wydania interpretacji.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego oraz zastosuje się Pan do interpretacji.

• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako „PPSA”.

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).