Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB1-2.4010.358.2025.1.AW
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-09-16
Teza: Dotyczy ustalenia, czy uiszczone Kontrahentowi przez
Wnioskodawcę na podstawie Umowy Pierwszej kwoty kar
umownych za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów
recyklingu stanowią dla Wnioskodawcy koszty uzyskania
przychodów oraz czy uiszczone w przyszłości Kontrahentowi
przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy Drugiej kwoty
tytułem odpowiedzialności za nieosiągnięcie odpowiednich
poziomów recyklingu stanowić będą dla Wnioskodawcy koszty
uzyskania przychodów.
Słowa kluczowe: gmina
kara-kara umowna
koszt-koszty uzyskania przychodów
umowa
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-
Rozdział 3. Koszty uzyskania przychodów-Wydatki
niestanowiące kosztów uzyskania przychodów-Kary,
odszkodowania, opłaty przymusowe-Kary umowne i
odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów,
wykonanych robót i usług
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-
Rozdział 3-art. 16-ust. 1-pkt 22

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

15 lipca 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 10 lipca 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
    (...) Sp. z o.o. (dalej: „Wnioskodawca”) podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od
    całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, zgodnie z art. 3 ust. 1
    ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z
    2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „Ustawa CIT”).
    Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie (...).
    W ramach prowadzonej działalności Wnioskodawca zawarł w formie pisemnej z Miastem
    (...) (dalej: „Kontrahent”) dwie umowy dotyczące usług (...):
    - umowę zawartą dnia (...) 2021 r., zmienioną następnie aneksem z dnia (...) 2022 r.,
      aneksem z dnia (...) 2024 r. oraz aneksem z dnia (...) 2025 r., której przedmiotem jest
      świadczenie usług (...) odpadów w okresie (...) 2021 r. - (...) 2025 r. (dalej: „Umowa
      Pierwsza”),
    - kolejną umowę zwartą dnia (...) 2025 r., której przedmiotem jest świadczenie usług (...)
      odpadów w okresie (...) 2025 r. - (...) 2029 r., lub do wyczerpania środków (dalej:
      „Umowa Druga”)
    - dalej łącznie zwane „Umowami”.
    Zarówno na mocy Umowy Pierwszej oraz Umowy Drugiej, Wnioskodawca zobowiązał się
    do:
    1. (...),
    2. (...),
    3. (...).
    Zobowiązania wskazane w pkt 2-3 powyżej dalej łącznie zwane będą „osiągnięciem
    odpowiednich poziomów recyklingu”.
    Zarówno w Umowie Pierwszej oraz Umowie Drugiej przewidziano odpowiedzialność
    Wnioskodawcy wobec Kontrahenta za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu
    przez Wnioskodawcę.
    Powyższe wynika z faktu, że w przypadku nieosiągnięcia przez Wnioskodawcę
    odpowiednich poziomów recyklingu, to Kontrahentowi jako gminie grozi otrzymanie kary
    pieniężnej na podstawie przepisów Ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu
    czystości i porządku w gminach (dalej: „UCPG”).
    Dlatego w obu Umowach, w przypadku nieosiągnięcia przez Wnioskodawcę odpowiednich
    poziomów recyklingu, przewidziano odpowiedzialność Wnioskodawcy w postaci
    obowiązku uiszczenia przez Wnioskodawcę Kontrahentowi kwoty równej kwocie kary
    grożącej Kontrahentowi na podstawie przepisów UCPG.
    Przy czym:

      - w Umowie Pierwszej obowiązek ten został określony wyraźnie jako jedna z kar
      umownych, do zapłaty których zobowiązany jest Wnioskodawca,
      - natomiast w Umowie Drugiej o ile również przewidziano odpowiedzialność
      Wnioskodawcy w przypadku nieosiągnięcia przez niego odpowiednich poziomów
      recyklingu, gdyż także postanowiono, że będzie on zobowiązany do zapłaty
      Kontrahentowi kwoty równej kwocie grożącej Kontrahentowi na podstawie
      przepisów UCPG kary, to jednak nigdzie w treści umowy nie użyto wobec tego
      obowiązku określenia „kara umowna”.
    Wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą zarówno:
    a) Zaistniałego stanu faktycznego
      W związku z tym, że Wnioskodawca nie osiągnął odpowiednich poziomów recyklingu
      w czasie obowiązywania Umowy Pierwszej, dnia (...) 2025 r. oraz dnia (...) 2025 r.
      Kontrahent na podstawie Umowy Pierwszej obciążył go kwotami kar umownych.
      Obciążenia Kontrahent dokonał w formie not księgowych, w treści których wskazał
      kwotę kary umownej, a także podstawę jej nałożenia.
      Po otrzymaniu not księgowych, Wnioskodawca uiścił Kontrahentowi całą kwotę kar
      umownych ze swoich własnych środków.
      Uiszczone kary umowne nie zostały Wnioskodawcy zwrócone i Umowa Pierwsza nie
      przewiduje możliwości ich zwrotu.
    b) Zdarzenia przyszłego
      Wnioskodawca przewiduje, że również w kolejnych latach nie będzie w stanie osiągnąć
      odpowiednich poziomów recyklingu i dlatego w przyszłości również na podstawie
      Umowy Drugiej Kontrahent zażąda od Wnioskodawcy uiszczenia odpowiedniej kwoty
      tytułem odpowiedzialności za nieosiągnięcie tych poziomów.
    Wnioskodawca zaznacza przy tym, że ewentualne kwoty nałożone w przyszłości na
    podstawie Umowy Drugiej tytułem odpowiedzialności za nieosiągnięcie odpowiednich
    poziomów recyklingu, będą uiszczone w formie pieniężnej i pokryte zostaną przez
    Wnioskodawcę z jego własnych środków, a Kontrahent nałoży je na Wnioskodawcę w
    postaci noty księgowej, w której wskaże kwotę do zapłaty oraz podstawę jej żądania.
    Wypłacone zgodnie z Umową Drugą kwoty za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów
    recyklingu nie będą podlegały zwrotowi.
    Pytania
    1. Czy uiszczone Kontrahentowi przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy Pierwszej
      kwoty kar umownych za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu stanowią
      dla Wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów? (zaistniały stan faktyczny)
    2. Czy uiszczone w przyszłości Kontrahentowi przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy
      Drugiej kwoty tytułem odpowiedzialności za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów
      recyklingu stanowić będą dla Wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów? (zdarzenie
      przyszłe)
    Państwa stanowisko w sprawie

    1. Uiszczone Kontrahentowi przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy Pierwszej kwoty
      kar umownych za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu stanowią dla
      Wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów.
    2. Uiszczone w przyszłości Kontrahentowi przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy
      Drugiej kwoty tytułem odpowiedzialności za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów
      recyklingu stanowić będą dla Wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów.
    Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy.
    Ad 1.
    Stosownie do treści art. 15 ust. 1 Ustawy CIT kosztami uzyskania przychodów są koszty
    poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania
    albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust.
    1 Ustawy CIT.
    W świetle powyższego przyjmuje się, że aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił
    dla niego koszt uzyskania przychodów, muszą być spełnione następujące warunki:
      1. został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać
      pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania
      przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika
      przez osoby inne niż podatnik),
      2. jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została
      podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
      3. pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
      4. poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub
      może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,
      5. został właściwie udokumentowany,
      6. nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 Ustawy
      CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
    W ocenie Wnioskodawcy wszystkie powyższe warunki pozostają spełnione w przypadku
    opisanych w zaistniałym stanie faktycznym uiszczonych kwot kar umownych.
    1. Poniesienie przez podatnika.
    Kary umowne za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu zostały poniesione
    przez Wnioskodawcę jako podatnika, gdyż jak wskazano w opisie zaistniałego stanu
    faktycznego Wnioskodawca pokrył kwoty kar umownych ze swojego własnego majątku.
    2. Definitywność.
    Uiszczone kwoty kar umownych są wydatkiem definitywnym, gdyż nie zostały i nie zostaną
    Wnioskodawcy zwrócone.
    Wnioskodawca wskazuje zresztą, że w jego ocenie kara umowna ze swojej natury ma
    charakter bezzwrotny, gdyż stanowi ona formę naprawienia szkody wynikłej z
    niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego stosownie do
    treści art. 483 § 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r.
    poz. 1061 ze zm., dalej: „Kodeks cywilny”).
    3. Związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.
    Uiszczone kwoty kar umownych są wydatkiem poniesionym przez Wnioskodawcę w
    związku z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością gospodarczą.

    Umowa Pierwsza, na podstawie której wymierzono kary umowne, dotyczy podstawowego
    przedmiotu działalności Wnioskodawcy i stanowi standardowy element takich umów. Aby
    prowadzić swoją działalność gospodarczą Wnioskodawca musi liczyć się z koniecznością
    zobowiązywania się do ponoszenia takich kar umownych.
    4. Poniesienie w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów.
    Ustawodawca nie zdefiniował w Ustawie CIT co należy rozumieć pod pojęciami: „w celu”
    osiągnięcia przychodu, jak i „zachowanie” lub „zabezpieczenie” źródła przychodów.
    Zgodnie z definicjami zawartymi w Słowniku języka polskiego PWN, pojęcie:
    - „celowość” oznacza: „przydatność do jakichś potrzeb”, „świadome zmierzanie do celu”,
      „taki przebieg zjawisk, zdarzeń, działań ludzkich, jakby w swym rozwoju zmierzały one
      do określonego celu”,
    - „zabezpieczyć” oznacza: „zapewnienie ochrony przed czymś niebezpiecznym lub
      szkodliwym”, „uczynić bezpiecznym”, „zapewnić utrzymanie czegoś w
      dotychczasowym stanie”, „zapewnić komuś środki do życia”, „zapewnić zaspokojenia
      roszczenia lub wykonanie kary”, natomiast
    - „zachować” oznacza: „pozostać w posiadaniu czegoś”, „dochować coś w niezmienionym
      stanie mimo upływu czasu lub niesprzyjających okoliczności”.
    Należy zatem przyjąć, że koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów to takie koszty,
    które są poniesione w trakcie dążenia do uzyskania przychodów. Określony cel musi być
    widoczny w momencie ponoszenia kosztu. Ponadto, poniesione koszty winny omawiany
    cel realizować lub co najmniej zakładać jego realność.
    Natomiast koszty poniesione na zachowanie źródła przychodu to takie koszty, które
    poniesione zostały, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu
    występowały w nienaruszonym stanie oraz aby takie źródło w ogóle dalej istniało.
    Natomiast jako zabezpieczenie źródła przychodów powinno się przyjmować koszty
    poniesione na ochronienie istniejącego źródła przychodów w taki sposób, aby to źródło
    funkcjonowało w bezpieczny sposób.
    W ocenie Wnioskodawcy uiszczone przez Wnioskodawcę kary umowne są wydatkiem
    poniesionym na zachowanie i zabezpieczenie źródła przychodów.
    Kary umowne są standardowym elementem umów takich jak Umowa Pierwsza zawarta
    przez Wnioskodawcę z Kontrahentem i brak zgody na wpisanie do Umowy Pierwszej kar
    umownych uniemożliwiałby Wnioskodawcy zawarcie współpracy z Kontrahentem,
    natomiast odmowa zapłaty prawidłowo naliczonych kwot kar umownych narażałaby
    Wnioskodawcę na zerwanie stosunków biznesowych z Kontrahentem, co w efekcie
    doprowadziłoby do utraty źródła przychodów i obniżenia poziomu przychodów
    Wnioskodawcy.
    5. Właściwe udokumentowanie.
    Wnioskodawca wskazuje, że w jego ocenie wydatek na poczet kar umownych za
    nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu jest właściwie udokumentowany.
    Obowiązek zapłaty kary umownej został przewidziany w Umowie Pierwszej, która zawarta
    została w formie pisemnej.
    Udokumentowane zostało także samo obciążenie Wnioskodawcy kwotami kar umownych,
    gdyż Kontrahent dokonał tego w formie not księgowych z dnia (...) 2025 r. oraz (...) 2025 r.,
    wystawionych Wnioskodawcy, w których wskazał kwotę kary umownej, a także podstawę
    jej nałożenia.

    6. Brak wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 Ustawy
    CIT.
    Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT nie uważa się za koszty uzyskania
    przychodu kar umownych i odszkodowań z tytułu:
      - wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz
      - zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów
      albo wykonanych robót i usług.
    Należy przy tym zaznaczyć, że jak wyjaśnia orzecznictwo sądów administracyjnych w
    kontekście art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT, przepis ten powinien być interpretowany
    ściśle, to jest powinien być rozumiany jako przepis wyłączający możliwość uznania za
    koszty uzyskania przychodów jedynie tych kar umownych i odszkodowań, które zostały
    wskazane enumeratywnie w art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT i błędem jest kwalifikowanie
    do art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT wszelkich kar umownych i odszkodowań.
    Należy zatem odróżnić karę umowną z tytułu wadliwie wykonanej usługi od kary umownej
    z tytułu jej niewykonania, w tym także częściowego niewykonania, które nie mieści się w
    wyliczeniu z przepisu art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT:
    - jak argumentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2024 r. o sygn.
      akt II FSK 1401/21:
      „Art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. stanowiąc wyjątek od ogólnej zasady określonej w art.
      15 ust. 1 u.p.do.p. winien być interpretowany ściśle, to jest powinien być rozumiany
      jako przepis wyłączający możliwość uznania za koszty uzyskania przychodów kar
      umownych i odszkodowań wskazanych enumeratywnie w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.
      p. W piśmiennictwie podkreśla się, że przepis ten dotyczy zdarzeń gospodarczych
      spowodowanych wadliwością towarów lub robót albo usług będących przedmiotem
      działalności gospodarczej. Wada jest w tym przypadku podstawową przyczyną
      eliminacji poniesionych kosztów z kosztów podatkowych. Błędem jest kwalifikowanie
      do art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. wszelkich kar umownych i odszkodowań, zamiast jak
      wynika z tego przepisu kar umownych i odszkodowań ze ściśle określonych tytułów.
      Przyjęcie poglądu, że kara umowna lub odszkodowanie ze swej istoty nie mogą być
      uznane za koszt uzyskania przychodów, czyniłoby regulację zawartą w art. 16 ust. 1
      pkt 22 u.p.d.o.p. zbędną. Od kary umownej z tytułu wadliwie wykonanej usługi należy
      odróżnić także częściowe jej niewykonanie, które nie mieści się w dyspozycji przepisu
      art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. i podobnie jak niewykonanie umowy lub odstąpienie od
      niej powinno być kwalifikowane w kontekście art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.”;
    - jak argumentuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 12
      lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Gl 1173/20:
      „Od kary umownej z tytułu wadliwie wykonanej usługi należy odróżnić także częściowe
      jej niewykonanie, które nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 16 ust. 1 pkt 22 p.d.o.
      p. i podobnie jak niewykonanie umowy lub odstąpienie od niej powinno być
      kwalifikowane w kontekście art. 15 ust. 1 p.d.o.p.”;

    - jak argumentuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 28
      września 2022 r. o sygn. akt I SA/Ol 365/22:
      „Za powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądowym uznać trzeba pogląd, w myśl
      którego powołany przepis z katalogu możliwych kosztów uzyskania przychodu wyłącza
      tylko te kary umowne, których podstawą dochodzenia są:
        1) wady dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług;
        2) zwłoka w dostarczaniu towaru wolnego od wad;
        3) zwłoka w usunięciu wad towarów albo wykonanych usług (wyroki: WSA w
        Poznaniu z 23 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Po 742/06; NSA z 15 maja 2008 r.,
        sygn. akt II FSK 463/07; WSA we Wrocławiu z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA
        /Wr 442/12).
    Powyższy katalog nie obejmuje przypadków nieterminowego dostarczenia towarów czy
    też niedostarczenia ich w ogóle, a jedynie przypadki, kiedy w pierwszej kolejności
    nastąpiła wada dostarczonego towaru, a następnie zwłoka w jej zniwelowaniu.
    Przepis ten bowiem wyraźnie odnosi się do kar i odszkodowań będących rezultatem
    nienależytego wykonania zobowiązania, nie zaś kar i odszkodowań wynikających z
    niewykonania w ogóle tego zobowiązania, czy też jego częściowego niewykonania.”
    Uwzględniając powyższe, w ocenie Wnioskodawcy uiszczone przez niego kwoty kar
    umownych nie podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art.
    16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT.
    Wynika to z tego, że kary te zostały naliczone Wnioskodawcy nie za wadliwe wykonanie
    zobowiązania, lecz za to, że części ze swych zobowiązań wynikających z Umowy Pierwszej
    w postaci osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu, nie był on w stanie wykonać.
    Zgodnie z Umową Pierwszą Wnioskodawca był zobowiązany do osiągnięcia odpowiednich
    poziomów recyklingu, a więc:
      1. osiągnięcia poziomu odzysku, przygotowania do ponownego przetworzenia oraz
      recyklingu nie mniejszego niż określony w odpowiednich przepisach,
      2. osiągnięcia poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających
      biodegradacji przekazywanych do składowania nie mniejszy niż określony w
      odpowiednich przepisach.
    Skoro osiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu stanowiło samo w sobie przedmiot
    powyższych zobowiązań, to w sytuacji nieosiągnięcia tych poziomów doszło w ocenie
    Wnioskodawcy nie tyle do wadliwego wykonania zobowiązania, co też powyższe
    zobowiązania nie zostały w pierwszej kolejności w ogóle wykonane.
    Istotą tych zobowiązań było to, aby odpowiednie poziomy recyklingu zostały osiągnięte
    przez Wnioskodawcę, dzięki czemu Kontrahentowi nie groziłoby otrzymanie kary na
    podstawie przepisów UCPG. Aby doszło do wykonania tych zobowiązań nie jest zatem
    wystarczające dokonanie recyklingu w jakimkolwiek zakresie.
    Zatem w sytuacji, gdy Wnioskodawca nie osiągnął odpowiednich poziomów recyklingu, nie
    sposób uznać, że zrealizował swoje świadczenie na rzecz Kontrahenta w tym zakresie,
    tylko że z pewnymi „wadami”.
    W takiej sytuacji, zobowiązania wynikające z Umowy Pierwszej do osiągnięcia
    odpowiednich poziomów recyklingu nie zostały w ogóle wykonane.

    Kwoty kar umownych uiszczone przez Wnioskodawcą na podstawie Umowy Pierwszej nie
    należą zatem do kar umownych wskazanych enumeratywnie w art. 16 ust. 1 pkt 22
    Ustawy CIT, gdyż przepis ten wyłącza z KUP jedynie kary umowne uiszczone tytułem:
      - wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,
      - zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,
      - zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.
    Jak już natomiast wskazano, należy odróżnić wadliwe wykonanie usługi od jej
    niewykonania (w tym częściowego), natomiast niewykonanie usługi nie mieści się w
    powyższym katalogu.
    Jednocześnie, jak już wyjaśniono, w ocenie Wnioskodawcy wydatek w postaci uiszczonych
    kwot kar umownych spełnia także wszystkie pozostałe warunki uznania za koszt uzyskania
    przychodów, wynikające z art. 15 ust. 1 Ustawy CIT.
    Stanowisko, zgodnie z którym kary umowne za niewykonanie zobowiązań nie mieszczą się
    w katalogu kar umownych z art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT potwierdzają także
    interpretacje indywidualne wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w
    sprawach indywidualnych innych podatników m.in.:
    - W interpretacji indywidualnej z dnia 14 lutego 2024 r. o sygn. 0111-KDIB2-
    1.4010.578.2023.1.BJ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej argumentuje w
    uzasadnieniu interpretacji, iż:
    „Odnosząc się do Państwa wątpliwości stwierdzić należy, że płatność w postaci kar
    umownych przewidzianych za niewywiązanie się z odbioru określonej w umowie
    sprzedaży ilości drewna nie są karami o jakich mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o
    PDOP.
    Jak wynika bowiem z przedstawionych rozważań art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o PDOP
    wyłączone z kosztów uzyskania przychodów są wszelkie kary umowne i odszkodowania
    wypłacone z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki
    w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo
    wykonanych robót i usług”;
    - W interpretacji indywidualnej z dnia 5 grudnia 2022 r. o sygn. 0111-KDWB.
    4010.82.2022.1.AW Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej argumentuje w
    uzasadnieniu interpretacji, iż:
    Jak wynika z powyższych rozważań art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT wyłączone z
    kosztów uzyskania przychodów są wszelkie kary umowne i odszkodowania wypłacone z
    tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w
    dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo
    wykonanych robót i usług.
    „Płatność w postaci kary umownej stanowiącej swoistą karę za niezrealizowanie
    umowy, tj. nieodebranie umówionej ilości drewna naliczanej na podstawie umowy
    opisanej we wniosku nie jest karą o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.”;
    - W interpretacji indywidualnej z dnia 5 października 2022 r. o sygn. 0111-KDIB1-
    1.4010.459.2022. 2.BS Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za prawidłowe
    stanowisko Wnioskodawcy, iż:

    „Kara umowna, którą obciążona została Spółka nie jest karą, która została wprost
    wymieniona w katalogu kosztów, które nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu,
    ponieważ nie jest ona ponoszona z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych
    robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w
    usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.
    Przyczyna nałożenia kary jest inna - jest ona związana z niewypełnieniem warunków
    Umowy i niezamówieniem wymaganej ilości węgla. W konsekwencji, przy spełnieniu
    pozostałych warunków, można uznać, że spełnia ona definicję kosztu wskazaną w art. 15
    ust. 1 może ona stanowić koszt podatkowy”.
    Uwzględniając całą przedstawioną argumentację, Wnioskodawca uważa, że ma prawo
    zaliczyć wydatek w postaci zapłaconych kwot kar umownych do kosztów uzyskania
    przychodów.
    Ad 2.
    W ocenie Wnioskodawcy udzielenie odpowiedzi na pytanie nr 2 wniosku wymaga w
    pierwszej kolejności rozstrzygnięcia charakteru prawnego postanowienia zawartego w
    Umowie Drugiej dotyczącego odpowiedzialności Wnioskodawcy za nieosiągnięcie
    odpowiednich poziomów recyklingu.
    W przeciwieństwie bowiem do Umowy Pierwszej, wynikający z Umowy Drugiej obowiązek
    zapłaty Kontrahentowi kwoty tytułem odpowiedzialności za nieosiągnięcie odpowiednich
    poziomów recyklingu nie został nigdzie w Umowie Drugiej określony bezpośrednio
    mianem „kary umownej”.
    Zdaniem Wnioskodawcy nie zmienia to jednak faktu, że także odpowiedzialność za
    nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu przewidziana w Umowie Drugiej,
    stanowi w istocie karę umowną, o której mowa w art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego.
    Należy bowiem mieć na uwadze, że charakter postanowienia umownego należy określić
    według jego sensu, treści i cech charakterystycznych, a nie opierając się na samej nazwie
    /użytym sformułowaniu. Jak przykładowo wyjaśnia NSA w wyroku z dnia 24 września 2024
    r. o sygn. II GSK 1123/24:
    „O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy
    jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i
    okoliczności jej wykonywania, w tym realizowanie przez strony, nawet wbrew
    postanowieniom umowy, cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które
    odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych. Przy czym
    wola stron umowy nie może zmieniać ustawy, co wprost wynika z art. 58 § 1 k.c.”.
    Stosownie do treści art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego, można zastrzec w umowie, że
    naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania
    niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
    Biorąc pod uwagę treść powyższego postanowienia, można wymienić następujące
    elementy kary umownej:
      1. obowiązek naprawienia szkody,
      2. wynikający z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania
      niepieniężnego,
      3. realizowany poprzez zapłatę określonej sumy.
    Jak też wyjaśnia Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 sierpnia 2023 r. o sygn. I CSK
    5584/22:

    „Do koniecznych elementów ważnej klauzuli umownej kreującej obowiązek zapłaty kary
    umownej należy zaliczyć określenie zobowiązania (albo pojedynczego obowiązku), którego
    niewykonanie lub nienależyte wykonanie rodzi obowiązek zapłaty kary oraz określenie
    sumy pieniężnej mającej stanowić naprawienie szkody wynikającej z niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 483 § 1 k.c.).”
    Wszystkie powyższe elementy występują w przypadku przewidzianego w Umowie Drugiej
    obowiązku zapłaty przez Wnioskodawcę Kontrahentowi określonej kwoty w przypadku
    nieosiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu:
    - występuje obowiązek naprawienia szkody - Wnioskodawca zobowiązał się do zapłaty
      kwoty odpowiadającej kwocie grożącej Kontrahentowi na podstawie przepisów UCPG
      kary, która to kara niewątpliwie stanowić będzie dla Kontrahenta pewną szkodę,
    - obowiązek ten wynika z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania
      niepieniężnego - odpowiedzialność Wnioskodawcy powstaje w sytuacji, gdy nie
      osiągnie on odpowiednich poziomów recyklingu, co niewątpliwie stanowi
      zobowiązanie o charakterze niepieniężnym,
    - realizowany jest poprzez zapłatę określonej sumy - jak wskazano opisie zdarzenia
      przyszłego kwota, którą zapłacić będzie musiał Wnioskodawca ma odpowiadać kwocie
      grożącej Kontrahentowi na podstawie przepisów UCPG kary i uiszczona zostanie przez
      Wnioskodawcę w formie pieniężnej.
    Dlatego zdaniem Wnioskodawcy, pomimo tego, że w Umowie Drugiej nie nazwano
    obowiązku do zapłaty Kontrahentowi kwoty tytułem nieosiągnięcia odpowiednich
    poziomów recyklingu „karą umowną”, to niewątpliwie jest to kara umowna w rozumieniu
    art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego.
    Zdaniem Wnioskodawcy, podobnież jak w przypadku kwot kar umownych uiszczonych na
    podstawie Umowy Pierwszej, także wypłacone ewentualnie w przyszłości na podstawie
    Umowy Drugiej kwoty kary umownej stanowić będą dla Wnioskodawcy koszt uzyskania
    przychodów.
    W uzasadnieniu dotyczącym stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1
    wyjaśniono już jakie warunki musi spełniać wydatek poniesiony przez podatnika aby
    stanowił dla niego koszt uzyskania przychodów.
    Odnosząc się do tych warunków w przypadku kar umownych za nieosiągnięcie
    odpowiednich poziomów recyklingu, które mogą być nałożone w przyszłości na
    Wnioskodawcę na podstawie Umowy Drugiej:
    1. Poniesienie przez podatnika.
    Kara umowna uiszczona w przyszłości za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów
    recyklingu na podstawie Umowy Drugiej, zostałaby poniesiona przez Wnioskodawcę jako
    podatnika, gdyż jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, Wnioskodawca pokryłby
    kwotę kary umownej ze swojego własnego majątku.
    2. Definitywność.
    Kara umowna uiszczona w przyszłości za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów
    recyklingu na podstawie Umowy Drugiej byłaby wydatkiem definitywnym, gdyż jak
    wskazano w opisie zdarzenia przyszłego nie podlegałaby zwrotowi.
    Wnioskodawca wskazuje zresztą, że w jego ocenie kara umowna ze swojej natury ma
    charakter bezzwrotny, gdyż stanowi ona formę naprawienia szkody wynikłej z
    niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego stosownie do
    treści art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego.

    3. Związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.
    Kara umowna uiszczona w przyszłości za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów
    recyklingu na podstawie Umowy Drugiej byłaby wydatkiem poniesionym przez
    Wnioskodawcę w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.
    Umowa Druga, na podstawie której zostałaby wymierzona w przyszłości kara umowna
    dotyczy podstawowego przedmiotu działalności Wnioskodawcy i stanowi standardowy
    element takich umów. Aby prowadzić swoją działalność gospodarczą Wnioskodawca musi
    liczyć się z koniecznością zobowiązywania się do ponoszenia takich kar umownych.
    4. Poniesienie w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów.
    Ustawodawca nie zdefiniował w Ustawie CIT, co należy rozumieć pod pojęciami: „w celu”
    osiągnięcia przychodu, jak i „zachowanie” lub „zabezpieczenie” źródła przychodów.
    Zgodnie z definicjami zawartymi w Słowniku języka polskiego PWN, pojęcie:
    - „celowość” oznacza: „przydatność do jakichś potrzeb”, „świadome zmierzanie do celu”,
      „taki przebieg zjawisk, zdarzeń, działań ludzkich, jakby w swym rozwoju zmierzały one
      do określonego celu”,
    - „zabezpieczyć” oznacza: „zapewnienie ochrony przed czymś niebezpiecznym lub
      szkodliwym”, „uczynić bezpiecznym”, „zapewnić utrzymanie czegoś w
      dotychczasowym stanie”, „zapewnić komuś środki do życia”, „zapewnić zaspokojenia
      roszczenia lub wykonanie kary”, natomiast
    - „zachować” oznacza: „pozostać w posiadaniu czegoś”, „dochować coś w niezmienionym
      stanie mimo upływu czasu lub niesprzyjających okoliczności”.
    Należy zatem przyjąć, że koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów to takie koszty,
    które są poniesione w trakcie dążenia do uzyskania przychodów. Określony cel musi być
    widoczny w momencie ponoszenia kosztu. Ponadto, poniesione koszty winny omawiany
    cel realizować lub co najmniej zakładać jego realność.
    Natomiast koszty poniesione na zachowanie źródła przychodu to takie koszty, które
    poniesione zostały, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu
    występowały w nienaruszonym stanie oraz aby takie źródło w ogóle dalej istniało.
    Natomiast, jako zabezpieczenie źródła przychodów powinno się przyjmować koszty
    poniesione na ochronienie istniejącego źródła przychodów, w taki sposób, aby to źródło
    funkcjonowało w bezpieczny sposób.
    W ocenie Wnioskodawcy kara umowna uiszczona w przyszłości za nieosiągnięcie
    odpowiednich poziomów recyklingu na podstawie Umowy Drugiej byłaby wydatkiem
    poniesionym na zachowanie i zabezpieczenie źródła przychodów.
    Kary umowne są standardowym elementem umów takich jak Umowa Druga zawarta
    przez Wnioskodawcę z Kontrahentem i brak zgody na wpisanie do Umowy Drugiej kar
    umownych uniemożliwiałby Wnioskodawcy zawarcie współpracy z Kontrahentem,
    natomiast odmowa zapłaty prawidłowo naliczonej kary umownej narażałaby
    Wnioskodawcę na zerwanie stosunków biznesowych z Kontrahentem, co w efekcie
    doprowadziłoby do utraty źródła przychodów i obniżenia poziomu przychodów
    Wnioskodawcy.
    5. Właściwe udokumentowanie.
    Wnioskodawca wskazuje, że w jego ocenie wydatek na poczet ewentualnej kary umownej
    zapłaconej w przyszłości za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu na
    podstawie Umowy Drugiej byłby właściwie udokumentowany.

    Obowiązek zapłaty tej kary został przewidziany w Umowie Drugiej, która zawarta została w
    formie pisemnej.
    Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, nałożenie tej kary umownej zostałoby
    udokumentowane przez Kontrahenta w formie noty obciążeniowej wystawionej
    Wnioskodawcy, w której Kontrahent wskazałby kwotę kary umownej, a także podstawę jej
    nałożenia.
    6. Brak wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 Ustawy
    CIT.
    Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT nie uważa się za koszty uzyskania
    przychodu kar umownych i odszkodowań z tytułu:
      - wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz
      - zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów
      albo wykonanych robót i usług.
    Należy przy tym zaznaczyć, że jak wyjaśnia przytoczone w uzasadnieniu do stanowiska w
    zakresie pytania nr 1 orzecznictwo sądów administracyjnych, przepis ten powinien być
    interpretowany ściśle, to jest powinien być rozumiany jako przepis wyłączający możliwość
    uznania za koszty uzyskania przychodów jedynie tych kar umownych i odszkodowań,
    które zostały wskazane enumeratywnie w art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT i błędem jest
    kwalifikowanie do art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT wszelkich kar umownych i odszkodowań.
    Należy zatem odróżnić karę umowną z tytułu wadliwie wykonanej usługi od kary umownej
    z tytułu jej niewykonania, w tym także częściowego niewykonania, które nie mieści się w
    wyliczeniu z przepisu art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT.
    Uwzględniając powyższe, w ocenie Wnioskodawcy uiszczona przez niego w przyszłości
    kara umowna za nieosiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu na podstawie Umowy
    Drugiej, nie podlegałaby wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 16
    ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT.
    Wynika to z tego, że ta kara umowna zostałaby naliczona Wnioskodawcy nie za wadliwe
    wykonanie zobowiązania, lecz za to, że części ze swych zobowiązań wynikających z Umowy
    Drugiej w postaci osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu, nie wykonałby on w
    ogóle.
    Zgodnie z Umową Drugą Wnioskodawca jest zobowiązany osiągnięcia odpowiednich
    poziomów recyklingu, a więc:
      1. osiągnięcia poziomu odzysku, przygotowania do ponownego przetworzenia oraz
      recyklingu nie mniejszego niż określony w odpowiednich przepisach,
      2. osiągnięcia poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających
      biodegradacji przekazywanych do składowania nie mniejszy niż określony w
      odpowiednich przepisach.
    Skoro osiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu stanowi samo w sobie przedmiot
    powyższych zobowiązań, to w sytuacji nieosiągnięcia tych poziomów doszłoby w ocenie
    Wnioskodawcy nie tyle do wadliwego wykonania zobowiązania, co też powyższe
    zobowiązania nie zostałyby w pierwszej kolejności w ogóle wykonane.
    Istotą tych zobowiązań jest to, aby odpowiednie poziomy recyklingu zostały osiągnięte
    przez Wnioskodawcę, dzięki czemu Kontrahentowi nie będzie groziło otrzymanie kary na
    podstawie przepisów UCPG. Aby doszło do wykonania tych zobowiązań nie jest zatem
    wystarczające dokonanie recyklingu w jakimkolwiek zakresie.

    Zatem w sytuacji, gdy Wnioskodawca nie osiągnie odpowiednich poziomów recyklingu, nie
    sposób uznać, że zrealizowałby swoje świadczenie na rzecz Kontrahenta w tym zakresie,
    tylko że z pewnymi „wadami”.
    W takiej sytuacji, zobowiązania wynikające z Umowy Drugiej do osiągnięcia odpowiednich
    poziomów recyklingu nie zostałyby wykonane.
    Kara umowna uiszczona przez Wnioskodawcą na podstawie Umowy Drugiej nie
    należałaby zatem do kar umownych wskazanych enumeratywnie w art. 16 ust. 1 pkt 22
    Ustawy CIT, gdyż przepis ten wyłącza z KUP jedynie kary umowne uiszczone tytułem:
      - wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,
      - zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,
      - zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.
    Jak już natomiast wskazano, należy odróżnić wadliwe wykonanie usługi od jej
    niewykonania (w tym częściowego), natomiast niewykonanie usługi nie mieści się w
    powyższym katalogu.
    Jednocześnie, jak już wyjaśniono, w ocenie Wnioskodawcy wydatek w postaci kary
    umownej spełniałby także wszystkie pozostałe warunki uznania za koszt uzyskania
    przychodu wynikające z art. 15 ust. 1 Ustawy CIT.
    Stanowisko, zgodnie z którym kary umowne za niewykonanie zobowiązań nie mieszczą się
    w katalogu kar umownych z art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy CIT potwierdzają także
    interpretacje indywidualne wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w
    sprawach indywidualnych innych podatników, które zostały już przytoczone w
    uzasadnieniu do stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 1.
    Uwzględniając całą przedstawioną argumentację, Wnioskodawca uważa, że będzie miał
    prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatek w postaci kwot zapłaconych w
    przyszłości Kontrahentowi na podstawie Umowy Drugiej za nieosiągnięcie odpowiednich
    poziomów recyklingu.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na wstępie należy zaznaczyć, że pytania przedstawione przez Państwa we wniosku o
    wydanie interpretacji indywidualnej wyznaczają zakres przedmiotowy tego wniosku. W
    związku z powyższym wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem
    wniosku (Państwa zapytań). Zatem inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego
    stanowiska, nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.
    Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób
    prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „updop”):
      Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów
      ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła
      przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (...).
    Powyższe oznacza, że podatnik ma prawo do odliczenia dla celów podatkowych wszelkich
    wydatków, pod warunkiem, iż nie zostały one wymienione w art. 16 ust. 1 ww. ustawy,
    oraz że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością, a ich poczynienie ma lub może
    mieć wpływ na możliwość powstania przychodu (w tym zachowania lub zabezpieczenia
    przychodów). Przepis ten konstytuuje więc zasadę, stosownie do której pomiędzy kosztem
    podatkowym oraz przychodami podatnika musi wystąpić związek przyczynowo-skutkowy.

    Kosztem uzyskania przychodów będzie zatem taki koszt, który spełnia łącznie następujące
    warunki:
    - został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać
        pokryty z zasobów majątkowych podatnika,
    - jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została
        podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
    - pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
    - poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła
        przychodów,
    - został właściwie udokumentowany,
    - nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww.
        ustawy, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
    Należy przy tym zauważyć, że definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter
    ogólny. Z tego względu, każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien
    podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest
    sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów
    uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W
    pozostałych przypadkach, należy zaś zbadać istnienie związku przyczynowo-skutkowego
    pomiędzy poniesieniem kosztu, a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania
    przychodów podatkowych, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich
    uzyskiwania.
    W oparciu o kryterium stopnia tego powiązania, ustawodawca wyróżnia koszty podatkowe
    bezpośrednio związane z przychodami, których poniesienie przekłada się wprost na
    uzyskanie konkretnych przychodów (możliwe jest ustalenie, w jakim okresie i w jakiej
    wysokości powstał związany z nimi przychód) oraz inne niż bezpośrednio związane z
    przychodami, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale
    są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia (tzw. koszty pośrednie).
    Z przepisu art. 15 ust. 1 updop wynika zatem, że by wydatki poczynione przez podatnika
    można uznać za koszt uzyskania przychodu, muszą być poniesione w sposób celowy.
    Podatnik więc, podejmując decyzję o dokonaniu wydatku, musi być przeświadczony o
    racjonalności, z punktu widzenia prowadzonej przez niego działalności, wydatkowania
    środków finansowych.
    Jednocześnie zauważyć należy, że obowiązkiem podatników, jako odnoszących
    ewentualną korzyść z faktu zaliczenia określonych wydatków w poczet kosztów uzyskania
    przychodów, jest wykazanie, w oparciu o zgromadzone dowody, związku pomiędzy
    poniesieniem kosztu a uzyskaniem przychodu (w tym zachowaniem albo zabezpieczeniem
    źródła przychodów), zgodnie z dyspozycją powołanego art. 15 ust. 1 ww. ustawy.
    W większości przypadków związek z przychodem nie nasuwa żadnych wątpliwości. Są
    jednak sytuacje, w których ów związek przyczynowy nie jest tak jednoznaczny. Wszystkie
    te sytuacje należy zatem rozwiązywać według zasad racjonalnego rozumowania, odrębnie
    w odniesieniu do każdego przypadku. Należy w tym miejscu podkreślić, że koszt uzyskania
    przychodów jest kosztem działalności gospodarczej, która ze swej istoty zmierza do
    osiągnięcia przychodów.
    Podatnik oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą winien
    zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu.
    Ponadto, należy mieć na względzie, że podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania
    przychodu odnosi ewidentne korzyści, albowiem o ten koszt zmniejsza podstawę
    opodatkowania. Na nim więc spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest
    kosztem uzyskania przychodów.

    Uznanie danego wydatku za koszt uzyskania przychodów jest możliwe tylko wtedy, gdy z
    prawidłowo i rzetelnie udokumentowanych zdarzeń wynika ponad wszelką wątpliwość, że
    jest to wydatek celowy i racjonalnie uzasadniony. Zatem, to podatnik zobowiązany jest
    wykazać nie tylko fakt poniesienia danego wydatku, ale także jego celowość i racjonalność.
    Przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów, nie można uznać za koszt wydatków,
    których charakter budzi wątpliwości.
    Należy zaznaczyć, że działalność gospodarcza podlega określonym regułom
    ekonomicznym i musi opierać się o zasadę racjonalności działań w dążeniu do realizacji
    postawionego celu.
    Dokonując rozpoznania kosztowego charakteru określonego wydatku podatnik musi
    badać nie tylko to, czy wydatek ten został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów,
    zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów (art. 15 ust. 1 updop), ale i to czy nie
    jest on objęty wyłączeniem z art. 16 ust. 1 ww. ustawy, co definitywnie pozbawia go
    charakteru kosztu podatkowego, choćby nawet spełniał wprowadzone przez
    ustawodawcę w art. 15 ust. 1 updop, kryteria normatywne.
    I tak, w art. 16 ust. 1 pkt 22 updop ustawodawca postanowił:
      Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z
      tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w
      dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo
      wykonanych robót i usług.
    Przepis ten stanowi katalog zamknięty, dotyczący zdarzeń gospodarczych
    spowodowanych wadliwością towarów lub robót i usług będących przedmiotem
    działalności gospodarczej. Wada jest w tym przypadku podstawową przyczyną eliminacji
    poniesionych wydatków z kosztów podatkowych. Ustawodawca wyłączył zatem z kosztów
    uzyskania przychodów te wydatki, nie chcąc „premiować” przypadków nienależytego
    wykonania zobowiązania.
    W tym miejscu zauważyć należy, że uregulowania dotyczące kar umownych zawarte są w
    ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, dalej:
    „KC”).
    Zgodnie z art. 471 KC:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W myśl natomiast art. 483 § 1 KC:
      Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę
      określonej sumy (kara umowna).
    Art. 483 § 2 KC stanowi, że:
      Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary
      umownej.
    Stosownie do treści art. 484 § 1 KC:
      W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna
      należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na
      wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość
      zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
    Zapisy ustanawiające karę umowną stanowią powszechnie stosowaną praktykę przy
    zawieraniu umów i stanowią realizację zasady swobody tychże umów. W szczególności w

    tzw. umowach rezultatu, tj. umowach o roboty budowlane, czy umowach o dzieło - kary
    umowne są zastrzegane na rzecz obu stron umowy na wypadek wielu okoliczności
    dotyczących przedmiotu umowy (np. opóźnienie, nieprawidłowe wykonanie przedmiotu
    umowy, odstąpienie od umowy). Stanowią one zabezpieczenie realizacji postanowień
    kontraktu, bez którego podmioty gospodarcze, w szczególności w branży budowlanej, nie
    podejmują współpracy.
    W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażony został pogląd, zgodnie z którym, co do
    zasady, zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się w pełni z zakresem
    ogólnej odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie
    zobowiązania. W wyroku z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II CSK 331/12 Sąd Najwyższy
    podkreślił, że: „Kara umowna co do zasady wpisana jest w reżim odpowiedzialności
    odszkodowawczej zatem, stanowiąc ryczałtowe odszkodowanie za niewykonanie
    (niewłaściwe wykonanie) zobowiązania, nie powinna być oderwana od przesłanek
    odpowiedzialności kontraktowej. Dłużnik może się zwolnić od obowiązku jej zapłaty
    wykazując, że niewykonanie zobowiązania było następstwem okoliczności, za które nie
    ponosi odpowiedzialności. (...) Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej i nic innego nie wynika z
    umowy stron dłużnik, który zachował należytą staranność, nie ponosi odpowiedzialności
    na niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania”.
    Z przytoczonego fragmentu uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego wynika, że w
    przypadku zastrzeżenia kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego
    wykonania zobowiązania z przyczyn niezawinionych przez dłużnika, dłużnik może uwolnić
    się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że do opóźnienia doszło pomimo dochowania
    przez niego należytej staranności.
    Istota instytucji uregulowanej w art. 483 § 1 KC wyraża się w tym, że zarówno samo
    zastrzeżenie kary umownej, jak i szczegółowe jej uregulowanie zależą od umownego
    uznania i ułożenia przez strony.
    Ma zatem do niej w pełni zastosowanie zasada swobody umów ustanowiona w art. 353¹
    KC, zgodnie z którym:
      Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania,
      byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie
      ani zasadom współżycia społecznego.
    Wobec tego, również w odniesieniu do instytucji kar umownych w prawie cywilnym
    dopuszczalne jest modyfikowanie kodeksowych zasad odpowiedzialności za określone
    naruszenia postanowień wiążących strony stosunków obligacyjnych, a zatem także
    rozszerzanie zakresu tej odpowiedzialności na okoliczności niezależne od zawinienia bądź
    przyczynienia się dłużnika.
    Odnosząc powyższe rozważania do regulacji prawa podatkowego, należy zauważyć, że art.
    16 ust. 1 pkt 22 updop odnosi się do kategorii odszkodowań i kar umownych nie
    precyzując, że chodzi o odszkodowania i kary umowne będące następstwem
    niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez zobowiązanego na skutek
    niedochowania przez niego należytej staranności. Tym samym, w myśl zasady lege non
    distinguente nec nostrum est distinguere (gdy ustawa nie rozróżnia, nie do nas należy
    rozróżnianie), należy przyjąć, że wszelkie odszkodowania i kary umowne z wymienionych
    w tym przepisie tytułów nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,
    niezależnie od tego, czy są one skutkiem szkody powstałej w następstwie winy
    zobowiązanego czy też szkody, na której powstanie nie miał on wpływu. Innymi słowy, dla
    wykluczenia możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na
    odszkodowania i kary umowne z tytułu niewykonania usług lub nienależytego wykonania
    usług nie ma znaczenia przyczyna nienależytego wykonania zobowiązania. Wystarczającą
    przesłanką jest wystąpienie odpowiedzialności zobowiązanego za nienależyte

    niewykonanie świadczenia, które może wynikać z ustawy lub ze stosunku obligacyjnego
    łączącego strony. Zapłata kary umownej bądź odszkodowania na rzecz kontrahenta jest
    efektem istnienia takiej odpowiedzialności.
    Pogląd, zgodnie z którym przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, nakazuje wyłączyć z kosztów
    uzyskania przychodów tylko te kary umowne i odszkodowania, które są następstwem
    winy podatnika polegającej na niedołożeniu należytej staranności w wykonaniu
    zobowiązania, zdaje się abstrahować od faktu, że odpowiedzialność zobowiązanego z
    tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zawsze opiera się na
    zasadzie winy.
    Przyjmowanie, że w art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, chodzi wyłącznie o odpowiedzialność
    zobowiązanego wynikającą z art. 471 KC, w sytuacji, gdy z językowej wykładni przepisu taki
    wniosek w żaden sposób nie wynika, stanowi przykład wykładni zawężającej, tj. nie
    obejmującej wszystkich sytuacji, w których zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 16
    ust. 1 pkt 22 updop.
    Przechodząc do wyjaśnienia, co należy rozumieć pod pojęciem „wad dostarczonych
    towarów, wykonanych robót i usług”, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, należy
    odwołać się do wyroku WSA w Warszawie z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2631/15,
    w którym Sąd stwierdził, że „u.p.d.p. nie definiuje pojęcia "wadliwy", zatem słowo to należy
    tłumaczyć w sposób przyjęty w języku polskim. Zgodnie z Nowym słownikiem języka
    polskiego (PWN, Warszawa, 2003 r.) słowo to oznacza: mający wady, usterki, defekty,
    wskazujące braki, błędy, niewłaściwy, nieprawidłowy, niepoprawny. Zatem należy przyjąć,
    że wadliwie wykonana usługa, to taka, która została wykonana w sposób niepełny, tj. nie
    zostały spełnione wszelkie obowiązki ciążące na podatniku zgodnie z umową oraz
    przepisami prawa”.
    Innymi słowy należy przyjąć, że pojęcie „wadliwości” w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22
    updop, odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków dłużnika
    wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność,
    niezależnie od tego, czy odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie winy czy na zasadzie
    ryzyka.
    Tym samym, niewykonanie świadczenia, opóźnienie w jego wykonaniu, nawet
    niezawinione przez dłużnika, stanowi wadę wykonywanych robót/usług. Jeżeli zgodnie z
    przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub postanowieniami umowy dłużnik
    odpowiada wobec wierzyciela w przypadku niewykonania zobowiązania, czy wystąpienia
    opóźnienia, niezależnie od dochowania przez niego należytej staranności, nie może kwoty
    zapłaconego odszkodowania, czy kary umownej zaliczyć do kosztów uzyskania
    przychodów.
    Należy jednak podkreślić, że rozumienie pojęcia „wadliwości dostarczonych towarów,
    wykonanych robót i usług”, przyjęte przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 21
    grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2631/15, jest szersze od rozumienia tego pojęcia w
    prawie cywilnym, przynajmniej w odniesieniu do „wad wykonanych robót i usług”.
    W odniesieniu do wad fizycznych rzeczy (którymi są w rozumieniu KC wyłącznie
                                1przedmioty materialne - art. 45 KC), przepis art. 556 § 1 KC stwierdza wprost, że wada
    fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową (wyliczając następnie
    przykłady niezgodności rzeczy sprzedanej z umową, które można tutaj pominąć).
    Z kolei, w przypadku wad świadczonych robót i usług, przepisy KC posługują się pojęciem
    „wadliwości” wyłącznie w przypadku niektórych tzw. umów rezultatu (np. umowa dostawy,
    umowa o dzieło, umowa o roboty budowlane), nie utożsamiając bynajmniej „wadliwości”
    ze sprzecznością z postanowieniami umowy.
    Z powyższych rozważań należy wyciągnąć wniosek, że cywilnoprawne rozumienie „wad
    wykonanych robót i usług” nie może znaleźć zastosowania dla rekonstrukcji normy
    prawnej wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, chociażby z tego względu, że odnosi się

    wyłącznie do niektórych umów rezultatu przewidzianych w KC. Tym samym, zgodnie z
    zasadą autonomii prawa podatkowego, należy przyjąć szersze rozumienie pojęcia
    „wadliwości wykonanych robót i usług”, które będzie mogło być zastosowane do wszelkich
    stosunków obligacyjnych wywołujących skutki podatkowe, o których mowa w art. 16 ust. 1
    pkt 22 updop.
    Podsumowując, przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 updop nakazuje wyłączyć z kosztów uzyskania
    przychodów wszelkie kary umowne i odszkodowania wypłacone z tytułu wad
    dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru
    wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług,
    niezależnie od tego czy odpowiedzialność dłużnika, której wyrazem jest zapłata kary
    umownej/odszkodowania, została oparta na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka. Pojęcie
    „wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług” w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt
    22 updop, odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków
    podatnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność,
    niezależnie od charakteru i zakresu tej odpowiedzialności. Oznacza to, że nienależyte
    wykonanie zobowiązania, może stanowić wadę wykonanych robót lub usług w rozumieniu
    art. 16 ust. 1 pkt 22 updop.
    Z wniosku wynika, że w ramach prowadzonej działalności zawarli Państwo z
    Kontrahentem dwie umowy dotyczące usług (...) odpadów. W Umowach tych przewidziano
    Państwa odpowiedzialność wobec Kontrahenta za nieosiągnięcie odpowiednich
    poziomów recyklingu odpadów komunalnych.
    W tym miejscu wskazać należy, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wnioskodawcy,
    że: „(...) w sytuacji, gdy Wnioskodawca nie osiągnie odpowiednich poziomów recyklingu,
    nie sposób uznać, że zrealizowałby swoje świadczenie na rzecz Kontrahenta w tym
    zakresie, tylko że z pewnymi wadami”. Wnioskodawca bowiem musiał podjąć się
    wykonania usługi odbioru odpadów, aby na tej podstawie stwierdzić czy osiągnął
    odpowiedni - wymagany przez Gminę poziom recyklingu, czy też nie - skoro nie osiągnął
    zamierzonego poziomu to wykonał usługę, ale niewystarczająco dobrze - czyli wadliwie.
    Powyższe wskazuje, że opisane we wniosku należności z tytułu nieosiągnięcia przez
    Państwa wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych mają charakter kar
    umownych (niezależnie od tego jak zostały nazwane w umowach) z tytułu wad
    wykonanych usług mieszczą w katalogu kar umownych i odszkodowań, o których mowa w
    art. 16 ust. 1 pkt 22 updop. Oznacza to, że wydatki poniesione na zapłatę tych należności
    nie mogą stanowić kosztów podatkowych.
    Wobec powyższego:
    - uiszczone przez Państwa na rzecz Kontrahenta kwoty kar umownych, na podstawie
      Umowy Pierwszej, z tytułu nieosiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu, nie
      stanowią dla Państwa kosztów uzyskania przychodu;
    - należności, które w przyszłości zostaną przez Państwa zapłacone Kontrahentowi na
      podstawie Umowy Drugiej, tytułem odpowiedzialności za nieosiągnięcie
      odpowiednich poziomów recyklingu, nie będą stanowić dla Państwa kosztów
      uzyskania przychodu.
    Tym samym Państwa stanowisko objęte pytaniem 1 i 2 jest nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo
    przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

    Odnosząc się do przywołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazać
    należy, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani
    konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego stanu faktycznego czy też
    zdarzenia przyszłego. Ponadto należy zauważyć, że ww. interpretacje odnoszą się do
    innego stanu faktycznego niż przedstawiony we wniosku.
    Odnosząc się natomiast do przywołanych przez Państwa wyroków zaznaczyć należy, że
    orzeczenia sądowe są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły. Natomiast organ,
    mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkuje się wydanymi
    rozstrzygnięciami sądów i innych organów, to nie ma możliwości zastosowania ich wprost,
    ponieważ nie stanowią materialnego prawa podatkowego.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się
      Państwo do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
          ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.