Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4015.114.2025.2.KK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-09-24
Teza: W zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy
nieodpłatnego ustanowienia służebności mieszkania
(darowizna za zgodą małżonka).
Słowa kluczowe: darowizna
służebność-służebność mieszkaniowa
zgoda
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny-Brak
obowiązku dokonania zgłoszenia
Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny-Warunki
zwolnienia
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 1 -pkt 1
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 4

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 lipca 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy
    podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy
    nieodpłatnego ustanowienia służebności mieszkania. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi
    na wezwanie – pismem z 14 sierpnia 2025 r. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Syn Wnioskodawczyni tj. A.A. PESEL (...) zamierza ustanowić na rzecz swojej matki B.B.
    (Wnioskodawczyni), nieodpłatną i dożywotnią służebność osobistą lokalu mieszkalnego,
    polegającą na swobodnym prawie do korzystania z całego lokalu, na podstawie art. 296 i
    nast. Kodeksu cywilnego.
    Lokal mieszkalny o jakim mowa, stanowi architektonicznie i funkcjonalnie, część budynku
    mieszkalnego, z osobnym wejściem. Budynek ten położony jest na działce budowlanej nr
    (...) w obrębie (...), gmina (...). Przedmiotowy budynek wybudowano na podstawie
    prawomocnej decyzji Starosty (...) o pozwoleniu na budowę nr (...) z dnia (...)2022 r.
    Budynek ten z dniem (...) 2025 r. został oddany do użytkowania przez Powiatowego
    Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...).
    Syn Wnioskodawczyni tj. A.A., jest w związku małżeńskim z C.C. PESEL (...), w którym
    obowiązuje ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Służebność osobista na
    rzecz Wnioskodawczyni, zostanie ustanowiona wyłącznie na lokalu mieszkalnym, o jakim
    mowa wyżej. Właścicielami całego budynku mieszkalnego - w tym przedmiotowego lokalu
    mieszkalnego oraz gruntu na jakim został on wybudowany są, na prawach wspólności
    ustawowej majątkowej małżeńskiej, A.A. (syn Wnioskodawczyni) i C.C. (synowa
    Wnioskodawczyni). Łączna wartość rynkowa przedmiotowego budynku mieszkalnego
    wraz z opisanym wyżej lokalem mieszkalnym, wynosi około 400.000 zł, zatem przekracza
    kwotę wolną od podatku dla nabywcy z I grupy podatkowej określoną w art. 9 ust. 1
    ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    Przedmiotowa służebność zostanie ustanowiona na podstawie umowy w formie aktu
    notarialnego zawartej wyłącznie pomiędzy Wnioskodawczynią tj. B.B., a jej synem A.A..
    Stronami umowy ustanawiającej służebność będą zatem wyłącznie matka i jej syn,
    natomiast synowa (C.C.) wyrazi zgodę w formie aktu notarialnego na jej ustanowienie
    (zgoda w trybie art. 37 § 1 Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy).
    Pytania
    1. Czy po ustanowieniu na rzecz Wnioskodawczyni nieodpłatnej i dożywotniej
      służebności osobistej mieszkania przez syna – A.A., pozostającego w związku
      małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój wspólności ustawowej majątkowej
      małżeńskiej, i za zgodą jego żony (C.C.), wyrażoną w trybie art. 37 § 1 Kodeksu
      rodzinnego, notariusz jako płatnik podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego
      umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności nie będzie zobowiązany do pobrania
      tego podatku?
    2. Czy po ustanowieniu na rzecz Wnioskodawczyni służebności osobistej mieszkania
      przez jej syna (A.A.) pozostającego w związku małżeńskim z obowiązującą wspólnotą
      majątkową, Wnioskodawczyni będzie zwolniona w całości z obowiązku zapłaty
      podatku od nieodpłatnego nabycia prawa służebności mieszkania na podstawie art. 4a
      ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
    3. Czy po ustanowieniu na rzecz Wnioskodawczyni służebności osobistej mieszkania
      przez jej syna (A.A.), pozostającego w związku małżeńskim z obowiązującą wspólnotą
      majątkową, Wnioskodawczyni będzie zwolniona na podstawie art. 4a ust. 4 pkt 2
      ustawy o podatku od spadków i darowizn z obowiązku dokonania zgłoszenia

      właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, faktu ustanowienia rzeczonej
      służebności, w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, skoro
      obowiązek ten nie obejmuje przypadków, gdy nabycie rzeczonego prawa nastąpi na
      podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego?
    Pani stanowisko w sprawie
    Podzielając, i przyjmując za własne, dotychczasowe stanowiska Dyrektora Krajowej
    Informacji Skarbowej, wyrażone w interpretacjach indywidualnych m.in. z 19 sierpnia 2022
    r. Znak: 0111-KDIB2-2.4015.98.2022.1.DR oraz z 29 października 2021 r. Znak: 0111-KDIB2-
    2.4015.127.2021.1.PB oraz z 5 kwietnia 2023 r. Znak: 0111-KDIB2-2.4015.30.2023.1.DR,
    Wnioskodawczyni uważa, że ustanowienie na rzecz matki, tj. osoby wymienionej w
    zamkniętym katalogu osób określonych w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i
    darowizn, nieodpłatnej służebności mieszkania, której wartość jest wyższa niż kwota
    wolna od podatku, przez syna pozostającego w związku małżeńskim z ustrojem
    wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, za pisemną zgodą drugiego z małżonków,
    wyrażoną w formie aktu notarialnego, jest zwolnione w całości od podatku. W związku z
    czym, notariusz nie będzie zobowiązany do pobrania podatku od dokonanej w formie
    aktu notarialnego umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności, jeżeli łącznie
    spełnione zostaną następujące warunki: nieodpłatna służebność mieszkania zostanie
    ustanowiona na podstawie umowy w formie aktu notarialnego wyłącznie pomiędzy matką
    (B.B.), i jej synem (A.A.), a synowa (C.C.), wyrazi zgodę w formie aktu notarialnego na
    ustanowienie przez jej męża służebności mieszkania na rzecz jego matki.
    Ponadto, Wnioskodawczyni uważa, że stosownie do zapisów art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o
    podatku od spadków i darowizn, w związku z tym, że przedmiotowa służebność zawarta
    zostanie w formie aktu notarialnego, na Wnioskodawczyni nie będzie ciążył obowiązek,
    zgłoszenia nabycia przedmiotowego prawa służebności, właściwemu naczelnikowi urzędu
    skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
    Na podstawie art. 5 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności,
      renty oraz użytkowania – z chwilą ustanowienia tych praw.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba
      zaliczona do I grupy podatkowej.
    Art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
      Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony
      jest nabywca.
    Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy:

      Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do
      osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
      Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
    1) do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo,
      ojczyma, macochę i teściów;
    2) do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków
      pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków
      rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
    3) do grupy III – innych nabywców.
    Przepis art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że:
        1. Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie
          miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu
          naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowego o nabyciu rzeczy lub
          praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego
          dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
        2. Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których
          podatek jest pobierany przez płatnika.
    Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy:
      Notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego umowy
      nieodpłatnego ustanowienia służebności.
    Jak z powyższych przepisów wynika, ustanowienie nieodpłatnej służebności – co do zasady
    podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
    W myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
      zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w
      przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia
      uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
      zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Zgodnie z art. 4a ust. 4 omawianej ustawy:
      Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
      1) wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego
      dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło
      ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty
      określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub
      2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo
      w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Ze zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku wynika, że Pani syn zamierza
    ustanowić na Pani rzecz (matki) nieodpłatną i dożywotnią służebność osobistą lokalu
    mieszkalnego. Lokal mieszkalny o jakim mowa stanowi architektonicznie i funkcjonalnie,
    część budynku mieszkalnego, z osobnym wejściem. Właścicielami całego budynku
    mieszkalnego – w tym przedmiotowego lokalu mieszkalnego, oraz gruntu na jakim został
    on wybudowany, są, na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej Pani syn i Pani
    synowa. Przedmiotowa służebność zostanie ustanowiona na podstawie umowy w formie

    aktu notarialnego zawartej wyłącznie między Panią, a Pani synem. Stronami umowy
    ustanawiającej służebność będą zatem wyłącznie Pani i Pani syn, natomiast Pani synowa
    wyrazi zgodę w formie aktu notarialnego na jej ustanowienie w trybie art. 37 ustawy
    Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
    Jako, że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia
    „służebności”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).
    Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw,
      spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
    W myśl art. 245 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia
      ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu
      własności.
      § 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości
      nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu
      notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo
      ustanawia.
    Zgodnie z art. 296 Kodeksu cywilnego:
      Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego
      treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
    W myśl art. 297 ww. Kodeksu:
      Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach
      gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
    Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że ustanowienie nieodpłatnej służebności
    mieszkania (osobistej) przez Pani syna na Pani rzecz, tj. osoby wymienionej w zamkniętym
    katalogu określonym w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, będzie
    korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a powołanej ustawy.
    Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje fakt, że zawierając przedmiotową umowę
    ustanowienia nieodpłatnej służebności mieszkania (osobistej) Pani syn pozostaje w
    związku małżeńskim. Okoliczność ta wywiera bowiem skutki jedynie w sferze prawa
    rodzinnego.
    Kwestie stosunków majątkowych małżeńskich reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.
    Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
    Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej
      prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub
      użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do
      używania lub pobierania z niej pożytków.
    W myśl art. 37 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej
      zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
    Stosownie do art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
      Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka
      jest nieważna.

    Z zacytowanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że zgoda
    małżonka niezbędna jest dla stwierdzenia ważności jednostronnej czynności dokonanej
    przez drugiego małżonka, w przypadku gdy prowadzi ona do ustanowienia nieodpłatnej
    służebności mieszkania na nieruchomości objętej wspólnością majątkową małżeńską. Z
    faktu tego nie można jednak wywodzić, że wyrażając taką zgodę drugi z małżonków
    również staje się stroną tej czynności.
    Podsumowując, nabycie ograniczonego prawa rzeczowego (nieodpłatnej służebności
    mieszkania) – jak sama Pani wskazała – nastąpi na podstawie umowy zawartej wyłącznie
    pomiędzy Pani synem, a Panią jako nabywcą prawa. Zatem w sytuacji gdy żona Pani syna
    wyrazi zgodę, o której mowa w art. 37 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na
    ustanowienie ww. służebności, nabycie to skorzysta ze zwolnienia przewidzianego w art.
    4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    A zatem, nie będzie ciążył na Pani obowiązek uiszczenia podatku od spadków i darowizn z
    tytułu zawarcia ww. umowy.
    Ponadto, w związku z tym, że przedmiotowa umowa sporządzona zostanie w formie aktu
    notarialnego, dla spełnienia warunków do zwolnienia w takiej sytuacji nie będzie
    konieczne zgłoszenie nabycia ww. prawa majątkowego właściwemu naczelnikowi urzędu
    skarbowego w terminie 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego, co wynika z
    treści przywołanego powyżej art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Przedmiotowa interpretacja – zgodnie ze złożonym wnioskiem – została wydana wyłącznie
    dla Pani tym samym płynąca z niej funkcja ochronna ma zastosowanie tylko dla Pani. Nie
    rozstrzyga ona zatem o obowiązkach notariusza jako płatnika podatku od spadków i
    darowizn.
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.)
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
    1) z zastosowaniem art. 119a;
    2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
      dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
    3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z

    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie
      ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.)