Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/436-4/10-2/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2010-03-12
Teza: Czy w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych usługa zarządzania wspólną płynnością finansową w ramach struktury cash pooling (CP) oraz struktury Cross Border Intragroup Cashpooling (CBIC) realizowana na rzecz Spółki nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: cash pooling; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; umowa-umowa nienazwana
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko spółki przedstawione we wniosku z dnia 17 grudnia 2009 r. (data wpływu 21 grudnia 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cash poolingu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 21 grudnia 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cash poolingu.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Spółka wraz z innymi podmiotami z grupy zamierza zawrzeć z polskim bankiem (dalej jako: „Bank”) umowę o zarządzanie płynnością finansową, tzw. umowę cash poolingu (dalej jako: „Umowa”). Usługa świadczona będzie przez Bank (dalej jako: „cash pooling”, „CP” lub „Usługa”) na rzecz grupy podmiotów powiązanych (dalej jako: „Grupa”), posiadających w Banku bieżące rachunki bankowe, na których występować mogą salda dodatnie stanowiące wierzytelności Uczestników wobec Banku albo salda ujemne stanowiące długi Uczestników wobec Banku.

Celem Usługi ma być zwiększenie efektywności zarządzania środkami finansowymi podmiotów z Grupy poprzez optymalne wykorzystanie nadwyżek środków pieniężnych oraz zminimalizowanie kosztów finansowania działalności gospodarczej podmiotów uczestniczących w umowie cash poolingu.

Usługa cash poolingu, w której ma zamiar uczestniczyć Spółka, oparta jest na następujących założeniach:

1.  W strukturze będą brały udział podmioty krajowe (dalej jako: „Uczestnicy krajowi”), Uczestnik z siedzibą w Niemczech (dalej jako: „Uczestnik zagraniczny”) oraz Agent z siedzibą w Niemczech (łącznie jako: „Uczestnicy”).
2.  Pomiędzy Agentem i Uczestnikami nie występują powiązania kapitałowe typu „matka – córka”, „siostra – siostra”.
3.  Uczestnicy będą posiadać w Banku rachunki bieżące (dalej jako: „Rachunki”), na których występować mogą salda dodatnie stanowiące wierzytelności Uczestników wobec Banku albo salda ujemne stanowiące długi Uczestników wobec Banku. Rachunki bankowe Uczestników będą prowadzone w PLN.
4.  Agent obok rachunku bankowego (dalej jako: „Rachunek Główny Agenta”), będzie posiadać w Banku również rachunek techniczny (dalej jako: „Rachunek Pomocniczy Agenta”), przeznaczony tylko i wyłącznie do bilansowania sald występujących na rachunkach bankowych Uczestników, tj. na Rachunku pomocniczym nie będą realizowane żadne inne transakcje, niż te wynikające z realizowanej usługi.
5.  Oferowana Uczestnikom usługa polegać będzie na bilansowaniu (zerowaniu) sald na rachunkach bankowych poszczególnych Uczestników z wykorzystaniem Rachunku Pomocniczego Agenta. Bilansowanie sald na rachunkach bankowych Uczestników dokonywane na koniec każdego dnia roboczego będzie przebiegać w następujący sposób:
    1.  Bank ustali saldo netto dla Grupy.
    2.  W przypadku, gdy saldo netto Grupy będzie:
        1.  ujemne – Bank, w imieniu i na rzecz Agenta, dokona przelewu środków pieniężnych stanowiących wartość salda z Rachunku Głównego Agenta na Rachunek Pomocniczy Agenta;
        2.  dodatnie – Bank, w imieniu i na rzecz Agenta, dokona przelewu środków pieniężnych stanowiących wartość salda z Rachunku Pomocniczego Agenta na Rachunek Główny Agenta.
    3.  Bank, w imieniu i na rzecz Agenta, dokona przelewu środków pieniężnych z Rachunku Pomocniczego Agenta na swoją rzecz, dokonując w ten sposób spłaty przez Agenta wierzytelności Banku wobec Uczestników posiadających salda ujemne. w konsekwencji, Agent wstąpi w prawa zaspokojonego wierzyciela (Banku) z tytułu wierzytelności Banku przysługujących względem Uczestników ujemnych.
    4.  Bank, w imieniu i na rzecz Uczestników posiadających salda dodatnie na rachunkach bankowych, dokona przelewu środków pieniężnych z ich rachunków na swoją rzecz, dokonując w ten sposób spłaty wierzytelności Banku wobec Agenta. w konsekwencji, Uczestnicy ci wstąpią w prawa zaspokojonego wierzyciela (Banku) z tytułu wierzytelności Banku przysługujących względem Agenta.
    5.  Subrogacja dokonywana będzie wyłącznie na linii Agent – Uczestnik, Uczestnik – Agent, w tym sensie, że Agent będzie wstępował w prawa Banku z tytułu wierzytelności Banku wobec Uczestnika, albo Uczestnik będzie wstępował w prawa Banku z tytułu wierzytelności Banku wobec Agenta.
    6.  Po dokonaniu powyższych czynności, salda na rachunkach wszystkich Uczestników, bez uwzględniania Rachunku Głównego Agenta będą równe zeru.
    7.  Wszelkie nadwyżki środków pieniężnych bądź debet będą ostatecznie widoczne na Rachunku Głównym Agenta, na koniec każdego dnia roboczego.
6.  Zgodnie z założeniami struktury CP, na koniec każdego roku, w chwili wyłączenia Uczestnika innego niż Agent ze struktury lub w chwili rozwiązania Umowy Agent i Uczestnicy dokonają rozliczenia struktury. Podstawą dokonywanych rozliczeń będą kwoty netto.
7.  W ramach funkcjonowania struktury, może wystąpić sytuacja, iż u Wnioskodawcy przez kilka lat funkcjonowania struktury będzie występować wyłącznie saldo dodatnie na Rachunku.
8.  Równocześnie, w ramach funkcjonowania struktury, może wystąpić sytuacja, iż u Wnioskodawcy przez kilka lat funkcjonowania struktury będzie występować wyłącznie saldo ujemne na Rachunku.
9.  Z tytułu świadczenia usługi CP, Bankowi będzie przysługiwało wynagrodzenie w postaci prowizji miesięcznej od każdego Uczestnika, w tym Agenta.

W celu prawidłowego ujęcia skutków podatkowych dla Uczestników struktury cash poolingu niezbędne jest, w ocenie Wnioskodawcy, wskazanie na fakt, iż każdy z Uczestników struktury CP uczestniczy ponadto w funkcjonującej w ramach całej Grupy strukturze Cross Border Intragroup Cashpooling (dalej jako: „CBIC”). Obie te struktury są bowiem ze sobą silnie powiązane.

W strukturze CBIC funkcję Agenta pełni ten sam podmiot z siedzibą w Niemczech. Podmiot ten tworzy bank wewnętrzny (dalej jako: „Inhouse Bank”). Inhouse Bank stanowi bank wirtualny, w ramach którego dokonywane są międzynarodowe płatności zobowiązań wszystkich spółek należących do Grupy do podmiotów trzecich, jak również wzajemne rozliczenia pomiędzy spółkami z Grupy.

Środki pieniężne z Rachunku Głównego struktury cash poolingu przelewane są na rachunek Agenta działający w ramach banku wewnętrznego (dalej jako: „Rachunek Agenta IHB”). Każdy z Uczestników cash poolingu posiada w ramach Inhouse Banku tzw. konta wewnętrzne (dalej jako: „Rachunki Uczestników IHB”), na których odzwierciedlane są wszelkie wierzytelności i zobowiązania pomiędzy Uczestnikami oraz Agentem, jak również Uczestnikami a innymi podmiotami z Grupy. Całkowite saldo na Rachunkach Uczestników IHB odzwierciedla wierzytelność / zobowiązanie Agenta wobec Uczestników. Dzienne saldo występujące na Rachunkach Uczestników IHB stanowi podstawę kalkulacji odsetek należnych Uczestnikom / Agentowi.

Agentowi za świadczone usługi w ramach struktury CBIC oraz za zarządzanie płatnościami wewnątrz Grupy wypłacane jest wynagrodzenie, tj. prowizja miesięczna oraz prowizja za dokonanie międzynarodowych transferów pieniężnych. Agent obciąża Uczestników wynagrodzeniem poprzez Rachunki Uczestników IHB.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych.

Czy w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych usługa zarządzania wspólną płynnością finansową w ramach struktury CP oraz struktury CBIC realizowana na rzecz Spółki nie będzie podlegać opodatkowaniu tym podatkiem?

Zdaniem Wnioskodawcy, umowa cash poolingu ani żadna z czynności wykonywanych w ramach tej usługi nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jako że cash pooling nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, zdefiniowanym w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej jako: ustawa o PCC).

Spółka pragnie wskazać, że art. 1 ustawy o PCC zawiera zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Oznacza to, że jakakolwiek inna czynność prawna niewymieniona w tym wyliczeniu pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Należy zauważyć, że umowa cash poolingu jako umowa nienazwana nie została wymieniona w katalogu czynności prawnych podlegających temu podatkowi. Tym samym, zdaniem Spółki, takie transakcje nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Wnioskodawca pragnie również wskazać, że organy podatkowe niejednokrotnie wypowiadały się co do kwestii implikacji usługi cash poolingu na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych, wskazując, że czynności wykonywane w ramach takich struktur nie podlegają temu podatkowi (przykładowo: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 13 listopada 2009 r. - sygn. IPPB2/436-327/09-4/MS oraz w interpretacji z 8 października 2009 r. - sygn. IPPB2/436-265/09-4/AF czy Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 18 września 2009 r. - sygn. ILPB2/436-108/09-3/AJ).

Dodatkowo, Spółka pragnie zauważyć, że również czynności wykonywane w ramach struktury CP (wstąpienie w prawa wierzyciela przez zapłatę długu dłużnika), jak również czynności rozliczeniowe wykonywane przez Agenta (IHB) w ramach struktury CBIC stanowią czynności, które nie są wymienione w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają:

1.  następujące czynności cywilnoprawne:
    1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
    2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
    3.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
    4.  umowy dożywocia,
    5.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat i dopłat,
    6.  ustanowienie hipoteki,
    7.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
    8.  umowy depozytu nieprawidłowego,
    9.  umowy spółki,
2.  zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
3.  orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, w których - w myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) - dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Przedstawiona we wniosku Spółki konstrukcja „cash poolingu”, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje istotnych jej znamion. „Cash pooling” polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków netto.

W przypadku „cash poolingu” mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz bankiem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu.

Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnik „cash pooling” posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników „cash poolingu”.

Reasumując, należy stwierdzić, iż zawarcie umów opisanych we wniosku dotyczących kompleksowego zarządzania płynnością finansową „cash pooling” i „Cross Border Intragroup Cashpooling” nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Czynności tego typu nie można również zakwalifikować jako umowy pożyczki wymienionej w tym katalogu.

Tym samym usługi realizowane na rzecz Wnioskodawcy w ramach ww. umów nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W odniesieniu do powołanych przez Wnioskodawcę interpretacji indywidualnych organów podatkowych, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu informuje, że nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Ponadto informuje się, że w przedmiocie podatku od towarów i usług w dniu 19 lutego 2010 r. wydane zostało odrębne rozstrzygnięcie nr ILPP2/443-1740/09-2/MN, natomiast w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych w dniu 10 marca 2010 r. nr ILPB3/423-1173/09 -2/MM, ILPB3/423-1173/09-3/MM oraz ILPB3/423-1173/09-4/MM.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.