Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 2461-IBPB-2-2.4511.1148.2016.2.AR
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2017-02-24
Teza: Możliwość zwolnienia z opodatkowania odszkodowania otrzymanego w związku z przejęciem przez Skarb Państwa gruntu ornego na inwestycję przeciwpowodziową.
Słowa kluczowe: inwestycje; nieruchomości; odszkodowania; Skarb Państwa; wywłaszczenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201) oraz § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. z 2015 r. poz. 643) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Rozwoju i Finansów, stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z 13 grudnia 2016 r. (data otrzymania 19 grudnia 2016 r.), uzupełnionym 10 lutego 2017 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania odszkodowania w związku z przejęciem przez Skarb Państwa gruntu ornego na inwestycję przeciwpowodziową – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 19 grudnia 2016 r. otrzymano ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania odszkodowania w związku z przejęciem przez Skarb Państwa gruntu ornego na inwestycję przeciwpowodziową.

W związku z brakami formalnymi stwierdzonymi we wniosku, pismem z 31 stycznia 2017 r. Znak: 2461-IBPB-2-2.4511.1148.2016.1.AR wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku.

Uzupełnienia dokonano 10 lutego 2017 r. oraz 14 lutego 2017 r.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca otrzymał odszkodowanie w kwocie 1.913,00 zł za zabrany grunt orny pod inwestycję przeciwpowodziową, który zgodnie z pismem Wojewody z mocy prawa przeszedł na własność Skarbu Państwa z dniem 8 grudnia 2015 r. Nieruchomość przekazaną pod ww. inwestycję Wnioskodawca otrzymał w spadku po rodzicach, tj. zmarłym w 1961 r. ojcu oraz zmarłej w 1973 r. matce.

Postępowanie wywłaszczeniowe nastąpiło 3 listopada 2015 r. na podstawie decyzji Wojewody.

W związku z powyższym stanem faktycznym zadano następujące pytanie.

Czy Wnioskodawca powinien zapłacić podatek od kwoty 1.913,00 zł, tj. otrzymanego od Skarbu Państwa odszkodowania za zabrany grunt orny przy realizacji inwestycji przeciwpowodziowej?

Zdaniem Wnioskodawcy, nie powinien płacić podatku od kwoty 1.913,00 zł zadeklarowanej przez Skarb Państwa, ponieważ uszczuplenie tej kwoty o podatek nie zapewni zakupu tej samej wielkości gruntu ornego, który został zabrany a tym samym zmniejszy uzyskanie tzw. renty gruntowej, a w konsekwencji dochodu opodatkowanego. Wnioskodawca zamierza kwotę odszkodowania przeznaczyć na renowację pomnika rodziców.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) – opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy – przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 20 ust. 3 i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wskazano we wniosku Wnioskodawca, decyzją wojewody z 3 listopada 2015 r. został poinformowany o przejęciu przez Skarb Państwa na rzecz inwestycji przeciwpowodziowej nieruchomości stanowiącej grunt orny, której jest właścicielem a którą nabył w spadku po rodzicach. Za przejęty grunt Wnioskodawca otrzymał odszkodowanie w wysokości 1.913,00 zł.

Wyjaśnienia wymaga, że odszkodowanie, jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy.

Otrzymane odszkodowanie stanowi – co do zasady – przychód w rozumieniu zacytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania są opodatkowane tym podatkiem. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.

Na mocy art. 21 ust. 1 pkt 29 ww. ustawy – wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.

Treść zacytowanego przepisu wskazuje, że podstawowym warunkiem uprawniającym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest uzyskanie przychodu między innymi z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.

Zasady ograniczania i pozbawiania praw do nieruchomości oraz przekazywania nieruchomości na cele publiczne zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.).

Zgodnie z art. 6 pkt 4 ww. ustawy – celami publicznymi są budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

W myśl natomiast art. 112 ust. 1 ww. ustawy – przepisy rozdziału 4 tej ustawy (wywłaszczanie nieruchomości) stosuje się do nieruchomości położonych, z zastrzeżeniem art. 122a, art. 124b, art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy – wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112. ust. 3 ww. ustawy).

Natomiast zgodnie z art. 112 ust. 4 powyższej ustawy – organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Jak wynika z powyższych przepisów, w przypadku nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo dla których wydano decyzję o istnieniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może zostać wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane w przypadku, gdy cele publiczne nie mogą być osiągnięte w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy.

Jak wynika z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednym z celów publicznych w rozumieniu tej ustawy jest ochrona przed powodzią i budowa zbiorników przeciwpowodziowych.

Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 966 ze zm.) – zgodnie z jej art. 1 – określa szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, zwanej dalej „inwestycją”, oraz organy właściwe w tych sprawach. Przepis art. 3 tejże ustawy stanowi z kolei, że – inwestycja jest celem publicznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 782).

W myśl art. 19 ust. 4 ww. ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych – nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 9 pkt 5 lit. a), stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna.

Na podstawie zaś art. 20 ust. 1 ww. ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych – z tytułu przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości, o których mowa w art. 9 pkt 5 lit. a), właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu tej nieruchomości przysługuje odszkodowanie, w wysokości uzgodnionej między inwestorem, a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, od odpowiednio Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Uzgodnienia dokonuje się w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Stosownie natomiast do art. 20 ust. 8 ww. ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych – do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 21.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że opisane we wniosku odszkodowanie jest odszkodowaniem wypłacanym na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda orzekł bowiem decyzją o przyznaniu Wnioskodawcy odszkodowania za przejęty grunt, wskazując, że został przejęty na rzecz Skarbu Państwa w celu realizacji inwestycji przeciwpowodziowej.

Z kolei, z analizy art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że uregulowane w nim zwolnienie nie będzie przysługiwało, w sytuacji gdy łącznie spełnione zostają następujące warunki:

1.  nabycie własności nieruchomości nastąpiło w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego lub przed odpłatnym zbyciem nieruchomości,
2.  cena jej nabycia była o co najmniej 50% niższa od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia.

Zatem w przypadku, gdy w odniesieniu do danego odszkodowania zostanie spełniony tylko jeden z ww. warunków albo nie zostanie spełniony żaden z nich, uzyskany przychód będzie korzystał ze zwolnienia.

W analizowanym stanie faktycznym przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa na inwestycję przeciwpowodziową miało miejsce po upływie dwóch lat od jej nabycia, ponieważ nieruchomość tę Wnioskodawca nabył w drodze spadku po rodzicach odpowiednio w 1961 r. i 1973 r. Ponadto z tego względu, że nabycie ww. nieruchomości przez Wnioskodawcę nastąpiło w drodze spadku, nabycie to było nieodpłatne. Zatem nie wystąpiła sytuacja, w której cena nabycia nieruchomości była niższa niż 50% uzyskanego odszkodowania, bowiem w ogóle nie wystąpiła cena nabycia. Oznacza to, że Wnioskodawcy przysługuje prawo do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie został spełniony żaden z warunków wyłączający omawiane zwolnienie.

Reasumując, odszkodowanie otrzymane przez Wnioskodawcę stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami jest wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na powyższe rozstrzygnięcie nie ma wpływu okoliczność, że ewentualne opodatkowanie kwoty przyznanego odszkodowania nie zapewni zakupu tej samej wielkości gruntu, jaki został przejęty przez Skarb Państwa oraz cel na jaki zostaną wydatkowane środki z odszkodowania (renowacja pomnika). Brak obowiązku opodatkowania otrzymanego odszkodowania wynika wyłącznie z przyczyn wskazanych przez Organ w uzasadnieniu niniejszej interpretacji.

Stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym nie jest zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tytułu otrzymanego odszkodowania uznano za prawidłowe aczkolwiek z innych powodów, niż wskazane przez Wnioskodawcę.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) – w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Administracji Skarbowej w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.