Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB3/4510-970/15-2/DP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2016-02-03
Teza: Czy odszkodowanie za część nieruchomości gruntowej zajętej pod drogę publiczną podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?
Słowa kluczowe: nieruchomości; odszkodowania; wywłaszczenie
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2-art. 12

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 12 listopada 2015 r. (data wpływu 16 listopada 2015 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zaliczenia do przychodów podatkowych odszkodowania za wywłaszczenie Spółki przez Skarb Państwa z części nieruchomości gruntowej pod realizację drogi publicznej – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 16 listopada 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zaliczenia do przychodów podatkowych odszkodowania za wywłaszczenie Spółki przez Skarb Państwa z części nieruchomości gruntowej pod realizację drogi publicznej.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Spółka jest podmiotem prawa handlowego, będącym właścicielem nieruchomości, na której obszarze zaplanowana została droga publiczna – "przebudowa ciągu pieszojezdnego". Dnia 19 października 2015 r. Spółka otrzymała odszkodowanie za nieruchomość gruntową (dz nr 340/1 o powierzchni 125 m2) od Gminy zgodnie z Dec. Starosty z dnia 9 września 2015r. Kwota odszkodowania ustalana jest na podstawie operatu szacunkowego z dnia 27 kwietnia 2015 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy odszkodowanie za część nieruchomości gruntowej zajętej pod drogę publiczną podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?

Zdaniem Spółki, w jej przypadku wywłaszczenie nieruchomości ma charakter wyłącznie incydentalny i niezależny od Spółki. Nie można uznać go za przedmiot działalności gospodarczej oraz przypisać Spółce zamiaru wykonywania tej czynności w sposób częstotliwy. Przedmiotem działalności Spółki nie jest również obrót nieruchomościami, a grunt będący przedmiotem wywłaszczenia nie był zakupiony z zamiarem jego odsprzedania. Nie można przypisać Spółce zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na obrocie nieruchomościami, ponieważ odszkodowanie za przejęcie gruntu pod budowę drogi jest działaniem bez jej inicjatywy. Spółka stoi również na stanowisku, iż przychody uzyskane na podstawie odszkodowania wypłaconego z powodu wywłaszczenia korzystają ze zwolnienia od podatku, na podstawie art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego słuszne odszkodowanie powinno mieć charakter ekwiwalentny do wartości wywłaszczonego dobra .Jako przykład można powołać wyrok TK z dnia 14 marca 2000 r (sygn.aktP5/99), w którym wskazano, iz słuszne odszkodowanie powinno dawać właściecielowi możliwość odtworzenia rzeczy, którą utracił lub sytuacji majątkowej, jaką miał przed wywłaszczeniem. Dlatego należy uznać, że odszkodowanie nie powinno być opodatkowane, ponieważ zmniejszone o podatek nie da możliwości Spółce odtworzenia sytuacji majątkowej - jej majatek ulegnie uszczupleniu o podatek dochodowy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

W niniejszej sprawie zapytaniem podatnika objęta jest kwestia opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych odszkodowania uzyskanego przez Wnioskodawcę za wywłaszczenie części nieruchomości na budowę drogi publicznej. Zdaniem Wnioskodawcy uzyskane odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Wnioskodawca powołał się przy tym na fakt, że nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami. Ponadto Wnioskodawca wyjaśnił, że grunt objęty wywłaszczeniem nie był przeznaczony do sprzedaży, a sama czynność wywłaszczenia była niezależna od woli Spółki.

Na gruncie ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851 z późn. zm.- dalej updop) art. 7 ust. 1 wskazuje jako przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z których ten dochód został osiągnięty. Dochód stanowi nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Ustawa nie zawiera definicji przychodu, precyzując poprzez przykładowe wyliczenie zawarte w art. 12 rodzaje przychodów, a także enumeratywnie wyliczając, jakiego rodzaju wartości nie są zaliczane do przychodów (art. 12 ust. 4 ustawy). Przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 stanowi, że przychodami są otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Użycie w przepisie sformułowania „otrzymane” oznacza, że momentem powstania przychodu pieniężnego jest moment otrzymania, czyli wpływu bezpośrednio do majątku podatnika lub na jego rachunek bankowy wymienionych środków, skutkującego powstaniem po stronie podatnika możliwości dysponowania tymi środkami.

Odszkodowanie to szczególny rodzaj świadczenia, którego celem jest naprawienie szkody. Przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. Oznacza to, że w tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 131 z późn. zm.) – dalej k.c. Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody.

W przedmiotowej sprawie zdarzeniem, z którym związane jest odszkodowanie jest wywłaszczenie.

Wywłaszczenie polega na pozbawieniu lub ograniczeniu służącego określonej osobie prawa rzeczowego do oznaczonej rzeczy na mocy indywidualnego aktu prawnego. Wywłaszczeniu podlega zarówno prawo własności nieruchomości (gruntowej, budynkowej jak i lokalowej), jak i prawo użytkowania wieczystego oraz pozostałych ograniczonych praw rzeczowych. W Polsce wywłaszcza się tylko dla wykorzystania rzeczy na określony cel publiczny (np. budowę drogi, szkoły, pod zalanie sztucznego zbiornika wodnego) i tylko za słusznym odszkodowaniem odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości odebranego prawa. Oznacza to, że wywłaszczenie nieruchomości może zostać dokonane tylko na ściśle określone cele, które zostały szczegółowo wskazane w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 z późn. zm.) oraz w kilku ustawach szczególnych (np. ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013, poz. 687 z późn. zm.), ustawa z dnia 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r., poz. 1393 z póżn. zm. i in.). W zakresie ww. ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zwanej „specustawą drogową” w wyniku nowelizacji z roku 2008 (Dz. U. Nr 154, poz. 958) wprowadzono nowy rodzaj decyzji administracyjnej – zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, co znacznie przyspieszyło uzyskiwanie zgody na rozpoczęcie inwestycji. Wcześniej procedura administracyjna obejmowała pięć odrębnych decyzji. Wniosek o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej ma prawo wnieść zarządca drogi publicznej. Natomiast decyzję w tej sprawie wydaje Wojewoda (drogi krajowe i wojewódzkie) lub starosta (drogi powiatowe gminne). Decyzja jest doręczana tylko wnioskodawcy. Pozostali zainteresowani dowiadują się o niej w drodze obwieszczeń w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi. Informację o decyzji można znaleźć także na stronach internetowych tych organów, a także w prasie lokalnej. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości dostaje zawiadomienie o wydaniu takiej decyzji na adres wskazany w ewidencji gruntów. Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dniem, w którym stała się ostateczna, powoduje, że wskazane w niej nieruchomości stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Kolejnym etapem związanym z wywłaszczeniem nieruchomości na budowaną drogę jest wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za przejęte nieruchomości.

W przedstawionym stanie faktycznym doszło do wywłaszczenia części nieruchomości Spółki na realizację inwestycji drogowej za odszkodowaniem. Spółka uzyskała zatem zgodnie z ww. przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przychód w formie odszkodowania. Może go pomniejszyć co do zasady o dokonane wydatki na nabycie wywłaszczonej nieruchomości (oczywiście, jeżeli takie wydatki poniosła, zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 updop).

Momentem uzyskania przychodu jest wynikający z art. 12 ust.1 pkt 1 updop dzień otrzymania odszkodowania. Odszkodowanie, które Spółka otrzymuje daje podstawę do określenia kosztów uzyskania przychodów, albowiem przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji wywłaszczeniowej za odszkodowaniem stanowi w istocie „odpłatne zbycie” prawa własności i musi być kalkulowane w rachunku podatkowym. Pogląd ów znajduje odzwierciedlenie, jak wspomniano na wstępie, w treści art. 12 ust. 1 pkt 1 updop, w którym ustawodawca przesądza, że każde przysporzenie, byleby miało charakter definitywny, stanowi przychód podatkowy. Opisane we wniosku przysporzenie nie jest ponadto objęte żadnym przepisem szczególnym wyłączającym je z ogólnej kategorii przychodów podatkowych.

W tym miejscu nie sposób zgodzić się z argumentacją Spółki w zakresie charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, która nie obejmuje obrotu nieruchomościami. Powyższe nie oznacza przecież, że Spółka każdorazowo zbywając jakąś rzecz – która nie była pierwotnie przeznaczona do sprzedaży – zwolniona zostanie z obowiązku rozpoznania przychodu podatkowego. W tym zakresie najważniejsze jest ustalenie, czy po stronie podatnika występuje przysporzenie w wyniku wyzbycia się z majątku określonej rzeczy. Wywłaszczenie za odszkodowaniem, podobnie jak zbycie, zakłada pewną ekwiwalentność świadczeń. Kwota odszkodowania stanowi zatem ekwiwalent w postaci przeniesienia własności nieruchomości. W przypadku zwykłej umowy sprzedaży, czy też innych umów regulowanych prawem cywilnym zakładających ekwiwalentność sytuacja jest tożsama. Obowiązek rozpoznania przychodu powstaje, co nie oznacza, że w każdej sytuacji prowadzi to do powstania obowiązku podatkowego w postaci dochodu podlegającego opodatkowaniu. Jeśli zatem koszt nabycia wywłaszczanej nieruchomości był równy lub większy od przyznanego odszkodowania nie powstanie dochód do opodatkowania. Jedynie w sytuacji, gdy odszkodowanie przewyższa wartość kosztów nabycia nieruchomości aktualizuje się obowiązek podatkowy.

Odnosząc się do treści powołanego przez Wnioskodawcę przepisu art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyjaśnić należy, że przepis ten nie odnosi się do obowiązków podatkowych. Nakłada on jedynie na podmiot wypłacający odszkodowanie obowiązek wypłacenia podmiotowi uprawnionemu odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód. Nie jest to natomiast przepis kreujący jakikolwiek obowiązek podatkowy, a tym bardziej uprawnienie polegające na wyłączeniu określonej kategorii przysporzeń z przychodów podatkowych. Z treści omawianej normy nic takiego nie wynika. Nie może on być więc traktowany jako podstawa do zwolnienia Wnioskodawcy z rozpoznania w omawianej sytuacji przychodu podatkowego. Podobne wnioski dotyczą powołanego w uzasadnieniu wniosku wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok ten w żadnej mierze nie odnosi się do sfery prawa podatkowego. Trybunał Konstytucyjny potwierdził jedynie zasadę, zgodnie z którą pozbawienie właściciela jego własności z przeznaczeniem na cele publiczne, powinno wiązać się z wyrównaniem szkód poniesionych przez tego właściciela. Wyrok ten nie przesądza jednak o neutralności podatkowej w sytuacji uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Kwestię opodatkowania tego przysporzenia regulują właściwe przepisy prawa podatkowego, powołane przez organ w niniejszej interpretacji.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr z 2012 poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.