Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/4511-608/15/IB
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-08-19
Teza: Czy wartość odszkodowania i rekompensaty, które będą wypłacane pracownikom objętym procedurą zwolnień grupowych na podstawie Porozumienia zawartego przez Spółkę i Związek zawodowy jest wolna od podatku dochodowego na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT i w związku z tym na Spółce nie będzie ciążyć obowiązek poboru i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych?
Słowa kluczowe: odszkodowania; pracownik; rekompensata; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 19 maja 2015 r. (data wpływu 21 maja 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zastosowania zwolnienia przedmiotowego przy obliczaniu zaliczki na podatek - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 21 maja 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zastosowania zwolnienia przedmiotowego przy obliczaniu zaliczki na podatek.

Wezwaniem z dnia 29 lipca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy zwrócił się o precyzyjne i wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego.

Pismem z dnia 7 sierpnia 2015 r. (data wpływu 12 sierpnia 2015 r.) uzupełniono wniosek w ww. zakresie.

W przedmiotowym wniosku i w jego uzupełnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny/zdarzenie przyszłe.

Y S.A. – wcześniej X S.A. („Spółka" lub „Wnioskodawca") zamierza przeprowadzić zwolnienia grupowe, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (dalej „Ustawa"). Przyczyną planowanych zwolnień grupowych jest reorganizacja struktury zatrudnienia Spółki w związku z planowaną fuzją z innym bankiem. Przyczyny te, w rozumieniu art. 1 ust. 1 Ustawy są przyczynami niedotyczącymi pracowników.

W związku z zamiarem przeprowadzenia zwolnień grupowych, Spółka w kwietniu 2015 r. działając na podstawie art. 3 ust. 1 Ustawy zawarła z Z., działającą w Spółce (dalej „Związek zawodowy") porozumienie dotyczące zwolnień grupowych (dalej „Porozumienie"). Porozumienie to zostało zawarte na czas określony i reguluje zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, a także obowiązki Spółki w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem.

Porozumienie przewiduje, iż pracownikom objętym procedurą zwolnień grupowych Spółka wypłaci odprawy, o których mowa w art. 8 Ustawy. Ponadto, niezależnie od odprawy, o której mowa w zdaniu poprzednim Spółka wypłaci zwalnianym pracownikom odszkodowanie. Odszkodowanie ma na celu zadośćuczynić pracownikom stratę związaną z brakiem możliwości kontynuowania zatrudnienia i osiągania wynagrodzenia u dotychczasowego pracodawcy, utratę możliwości opłacania świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego i tym samym nabywania związanych z tym uprawnień. Ponadto odszkodowanie ma na celu umożliwić pracownikom zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w związku z utratą źródła dochodu i brakiem gwarancji znalezienia nowego zatrudnienia, związaną z obecną sytuacją rynkową, tj. dużymi zwolnieniami pracowników w całej branży bankowej.

Oprócz odszkodowania, o którym mowa wyżej, Porozumienie przewiduje również dla zwalnianych pracowników wypłatę rekompensaty. Rekompensata należna będzie: (1) w przypadku konieczności zwolnienia w ramach zwolnienia grupowego obojga pracowników pozostających w związku małżeńskim oraz (2) w przypadku konieczności zwolnienia pracownika, który samotnie wychowuje dzieci, bądź, który wychowuje dzieci niepełnosprawne. Rekompensata ma dodatkowo zadośćuczynić tym osobom znajdującym się w związku z utratą pracy w trudnej sytuacji życiowej.

Porozumienie w sposób wyczerpujący określa wysokość i zasady wypłaty odprawy, odszkodowania i rekompensat wskazanych powyżej.

Odprawa należna na podstawie art. 8 Ustawy nie jest przedmiotem niniejszego wniosku.

W przesłanym uzupełnieniu wniosku wskazano, że porozumienie z kwietnia 2015 r. zawarte przez X S.A. i Z., o którym mowa we wniosku stanowi normatywne źródło prawa pracy, o którym mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 z późn. zm.).

Rekompensata, o której mowa w ww. Porozumieniu, tj. rekompensata należna w przypadku: (1) konieczności zwolnienia w ramach zwolnienia grupowego obojga pracowników pozostających w związku małżeńskim oraz (2) konieczności zwolnienia pracownika, który samotnie wychowuje dzieci, bądź, który wychowuje dzieci niepełnosprawne, ma charakter odszkodowawczy. Jakkolwiek w Porozumieniu nie nazwano tego świadczenia literalnie jako odszkodowanie lub zadośćuczynienie to taką rolę i taki charakter niewątpliwie ono pełni, albowiem celem rekompensaty jest zadośćuczynić tym osobom znajdującym się w związku z utratą pracy i brakiem możliwości osiągnięcia wynagrodzenia u dotychczasowego pracodawcy, w trudnej sytuacji życiowej.

W dniu 30 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie o połączeniu Y S.A. oraz X S.A. Połączenie nastąpiło na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 KSH w drodze przejęcia. Na skutek połączenia Y S.A. wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki X S.A.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy wartość odszkodowania i rekompensaty, które będą wypłacane pracownikom objętym procedurą zwolnień grupowych na podstawie Porozumienia zawartego przez Spółkę i Związek zawodowy jest wolna od podatku dochodowego na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT i w związku z tym na Spółce nie będzie ciążyć obowiązek poboru i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawcy wartość odszkodowania i rekompensaty, które będą wypłacane pracownikom objętym procedurą zwolnień grupowych na podstawie Porozumienia zawartego przez Spółkę i Związek zawodowy jest wolna od podatku dochodowego na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT i w związku z tym na Spółce nie będzie ciążyć obowiązek poboru i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Artykuł 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy, ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

Porozumienie stanowiące podstawę wypłaty odszkodowania i rekompensaty jest w ocenie Wnioskodawcy porozumieniem zbiorowym, wskazanym w artykule 9 § 1 Kodeksu pracy. Przemawia za tym fakt, że zawarte zostało przez Wnioskodawcę ze związkiem zawodowym reprezentującym zwalnianych pracowników, uzgodnione zostało w ramach procedury zwolnień grupowych wynikających z reorganizacji Wnioskodawcy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników i nie ma wątpliwości, że ma ono charakter porozumienia zbiorowego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza, że porozumienie zawarte w trybie art. 3 Ustawy kończące procedurę konsultacji zwolnień grupowych stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy (wyrok SN z 4 października 2011 r., 4 października 2011 r., oraz z 10 października 2003 r., I PK 409/02).

Ponadto, należne świadczenia mają charakter odszkodowawczy, zaś ich wysokość i zasady wypłaty wynikają wprost z Porozumienia zawartego przez Spółkę i związek zawodowy.

Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawcy świadczenia należne na mocy Porozumienia nie podlegają wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania na podstawie lit. a) - g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT, ponieważ:

*   wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania podlegają określone w prawie pracy odprawy i odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Świadczenia określone w Porozumieniu, przysługują pracownikom z tytułu rozwiązania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zatem nie podlegają pod dyspozycję przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy PIT;
*   wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania podlegają odprawy pieniężne wypłacane na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Postanowienie to dotyczy wyłącznie odpraw, które swoje oparcie znajdują w art. 8 Ustawy, zatem świadczenia przyznane na mocy Porozumienia nie podlegają pod dyspozycję przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy PIT;
*   wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania podlegają odprawy i odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym. Nie dotyczy to przypadku będącego przedmiotem niniejszego wniosku, zatem świadczenia przyznane na mocy Porozumienia nie podlegają pod dyspozycję przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy PIT;
*   wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania podlegają odszkodowania przyznane na podstawie przepisów o zakazie konkurencji. Nie dotyczy to przypadku będącego przedmiotem niniejszego wniosku, zatem świadczenia przyznane na mocy Porozumienia nie podlegają pod dyspozycję przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. d) ustawy PIT;
*   wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania podlegają odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą Nie dotyczy to przypadku będącego przedmiotem niniejszego wniosku, zatem świadczenia przyznane na mocy Porozumienia nie podlegają pod dyspozycję przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. e) ustawy PIT;
*   wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania podlegają odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c. Nie dotyczy to przypadku będącego przedmiotem niniejszego wniosku, zatem świadczenia przyznane na mocy Porozumienia nie podlegają pod dyspozycję przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. f) ustawy PIT;
*   wykluczeniu od zwolnienia z opodatkowania podlegają odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe. Podstawą prawną świadczeń należnych na mocy Porozumienia nie jest umowa zawarta z pracownikiem lecz treść porozumienia zbiorowego dotycząca zwolnień grupowych. Z uwagi na powyższe świadczenia należne na mocy Porozumienia nie podlegają również pod dyspozycję przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy PIT.

Reasumując odszkodowanie i rekompensaty należne pracownikom na mocy Porozumienia są wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT i w związku z tym na Spółce nie będzie ciążyć obowiązek pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych przy wypłacie powyższych świadczeń.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

W myśl art. 31 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, zwane dalej „zakładami pracy”, są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ww. ustawy za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ww. ustawy opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Natomiast na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Należy zaznaczyć, że zwolnieniem określonym w przytoczonym wyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy, objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeks pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a)-g) tego artykułu.

Stosownie do art. 9 § 1 Kodeksu pracy ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

Uwzględniając zatem powyższe stwierdzić należy, że skoro – jak wskazuje Wnioskodawca – wysokość odszkodowania oraz mających charakter odszkodowawczy rekompensat określa porozumienie stanowiące normatywne źródło prawa pracy, o którym mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, to spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ww. świadczenia wypłacane pracownikom podlegają zwolnieniu z opodatkowania, a tym samym z tytułu ich wypłaty nie wystąpi obowiązek obliczania, pobierania i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.