Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4014.2.2025.1.MD
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-03
Teza: Przelew wierzytelności Gminy wobec najemców lokali gminnych na rzecz Spółki w drodze datio in solutum nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; świadczenie-świadczenie w miejsce wypełnienia (Datio in solutum)
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania -Czynności podlegające opodatkowaniu
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 stycznia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 23 grudnia 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków
    podatkowych wydania spółce dostarczającej energię cieplną wierzytelności, w stosunku do

    najemców lokali gminnych z tytułu zwrotu kosztów dostawy energii cieplnej, w ramach
    datio in solutum. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Gmina (...) jest właścicielem lokali komunalnych. Energię cieplną do budynków, w których
    znajdują się te lokale, dostarcza spółka komunalna – (...) Sp. z o.o. (dalej: Spółka), na
    podstawie umowy zawartej pomiędzy Gminą a Spółką. Wynika to z art. 5 i 7 ust. 1 ustawy z
    dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne – dostarczanie paliw lub energii odbywa się
    na podstawie umowy, którą przedsiębiorstwo energetyczne jest zobowiązane zawrzeć,
    jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci i dostarczania tych
    paliw lub energii, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i
    odbioru.
    Najemcy lokali znajdujących się w budynkach Gminy (...) nie mogą być takimi odbiorcami,
    ponieważ ich lokale nie są wyposażone w samodzielną, odrębną instalację grzewczą, która
    może funkcjonować niezależnie od instalacji grzewczych, za pomocą których ogrzewane
    są całe budynki. Innymi słowy, w powyższych okolicznościach stroną umowy sprzedaży
    energii cieplnej, z uwagi na uwarunkowania techniczne, może być jedynie Gmina, a nie
    mogą nią być najemcy lokali komunalnych. W konsekwencji właściwym odbiorcą, któremu
    (...) Sp. z o.o. może dostarczać energię cieplną jest Gmina (...) jako właściciel tych
    budynków. Gmina z kolei dokonuje rozliczeń z najemcami z tytułu zaopatrzenia
    zajmowanych przez nich lokali mieszkalnych na podstawie art. 9 ust. 5 i 6 w zw. z art. 3
    ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym
    zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 45a ust. 6 Prawa energetycznego.
    Jednocześnie, z uwagi na treść zapisów ustawy o ochronie praw lokatorów, nie może być
    mowy o pobieraniu jakiejkolwiek marży (zysku) za zapewnianie najemcom energii cieplnej
    w wynajmowanych lokalach. Zgodnie z przywołanym art. 9 ust. 5 tej ustawy właściciel
    oprócz czynszu może pobierać jedynie opłaty od niego niezależne.
    Gmina, jako właściciel budynków, jest dłużnikiem Spółki z tytułu ceny za dostawę energii
    cieplnej, a jednocześnie posiada wierzytelności w stosunku do najemców z tytułu zwrotu
    kosztów tej dostawy w częściach przypadających na dane lokale. Gmina zawarła ze Spółką
    umowę ramową przelewu tych wierzytelności. Przeniesienie tych wierzytelności będzie
    spełnieniem świadczenia w zamian za zwolnienie z długu z tytułu ceny zakupu energii
    cieplnej od Spółki.
    Zawarcie tego typu umowy ma swoje uzasadnienie praktyczne i ekonomiczne. W opisanej
    bowiem sytuacji pracownicy Urzędu Miasta są obciążeni dodatkową pracą związaną z
    rozliczeniami zaległości z tytułu dostaw energii cieplnej, a Gmina zmuszona jest do
    podejmowania działań mających na celu egzekwowanie od najemców zaległości w
    zapłacie za tą energię. Biorąc pod uwagę fakt, iż Gmina nie dysponuje wystarczającymi
    zasobami ludzkimi w tym zakresie a możliwości takie posiada Spółka, zawarcie takiej
    umowy pozwoli na usprawnienie procesu odzyskiwania należności za dostarczoną energię
    cieplną i docelowo zwiększy jego skuteczność.

## Pytanie

Czy wydanie Spółce wierzytelności w stosunku do najemców z tytułu zwrotu kosztów
    dostawy energii cieplnej dostawy w częściach przypadających na dane lokale przez Gminę,
    w ramach datio in solutum będzie opodatkowane podatkiem od czynności
    cywilnoprawnych?
    Państwa stanowisko w sprawie

    Zdaniem Wnioskodawcy, wydanie Spółce przez Gminę wierzytelności w stosunku do
    najemców z tytułu zwrotu kosztów dostawy energii cieplnej dostawy w częściach
    przypadających na dane lokale, w ramach datio in solutum, nie będzie opodatkowane
    podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
    Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych wskazuje w art. 1 katalog czynności,
    zgodnie z którym podatkowi podlegają:
    1) następujące czynności cywilnoprawne:
    a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
    b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
    c) (uchylona),
    d) umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i
      ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
    e) umowy dożywocia,
    f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej
      spłat lub dopłat,
    g) (uchylona),
    h) ustanowienie hipoteki,
    i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej
      służebności,
    j) umowy depozytu nieprawidłowego,
    k) umowy spółki;
    2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy
      opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
    3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie
      same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
    Katalog czynności opodatkowanych podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest
    katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że podatkowi nie podlegają czynności niebędące
    czynnościami cywilnoprawnymi oraz czynności cywilnoprawne inne niż ściśle wskazane w
    ustawie, nawet jeżeli wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same, bądź podobne do
    tych, które zostały w niej wymienione.
    Umowa oparta na cywilnoprawnej konstrukcji świadczenia w miejsce wypełnienia (datio in
    solutum) jest formą umowy uregulowanej w art. 453 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym
    przepisem, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą
    wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Celem datio in solutum jest zatem
    wygaśnięcie istniejących pomiędzy stronami zobowiązań poprzez spełnienie przez
    dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie
    wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie, przy czym konieczną
    przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste dokonanie
    świadczenia przez dłużnika. Uregulowana w tym przepisie instytucja świadczenia w
    miejsce wypełnienia/wykonania (datio in solutum) stanowi jeden z wyjątków od zasady
    realnego wykonywania zobowiązań cywilnych, znajdujący podstawę w zasadzie swobody
    umów. Wskutek zawarcia umowy o świadczenie w miejsce wypełnienia dłużnik uzyskuje
    upoważnienie przemienne (facultas alternativa), umożliwiające mu wykonanie
    zobowiązania przez spełnienie świadczenia innego niż pierwotne. Z chwilą wypełnienia
    świadczenia zastępczego następuje wykonanie umowy datio in solutum. a zarazem

    wykonanie istniejącego zobowiązania, co prowadzi do jego wygaśnięcia. Roszczenie
    wierzyciela, wynikające z umowy zobowiązaniowej zostaje zaspokojone wskutek
    spełnienia przez dłużnika na jego rzecz świadczenia zastępczego.
    W związku z tym, zawarta na podstawie art. 453 Kodeksu cywilnego umowa dotycząca
    przeniesienia przez Gminę na Spółkę własności wierzytelności w stosunku do najemców z
    tytułu zwrotu kosztów dostawy energii cieplnej dostawy w częściach przypadających na
    dane lokale w zamian za zwolnienie z długu nie będzie podlegała opodatkowaniu
    podatkiem od czynności cywilnoprawnych, ponieważ, jak zostało powyżej wskazane,
    katalog czynności cywilnoprawnych, ujęty w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od
    czynności cywilnoprawnych, ma charakter zamknięty. Zatem czynności cywilnoprawne,
    które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu
    omawianym podatkiem.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
    cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295):
      Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:
      a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
      b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
      c) (uchylona)
      d) umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i
        ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
      e) umowy dożywocia,
      f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części
        dotyczącej spłat lub dopłat,
      g) (uchylona)
      h) ustanowienie hipoteki,
      i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej
        służebności,
      j) umowy depozytu nieprawidłowego,
      k) umowy spółki.
    W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:
      Podatkowi podlegają:
      2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie
        podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z
        zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
      3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one
        takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
    Należy stwierdzić, że ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia
    czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

    W związku z tym, szczegółowe wyznaczenie zakresu przedmiotowego opodatkowania ww.
    podatkiem ma określone konsekwencje prawne. Oznacza to, że ustawodawca
    wprowadzając tę zasadę, wyłączył od opodatkowania inne podobne czynności, które nie
    zostały wyraźnie wskazane w omawianym przepisie. Tym samym należy stwierdzić, że
    czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu nawet,
    gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które
    zostały w nim wyliczone.
    Z opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, iż Gmina jest
    właścicielem lokali komunalnych. Energię cieplną do budynków, w których znajdują się te
    lokale, dostarcza spółka komunalna (dalej: Spółka), na podstawie umowy zawartej
    pomiędzy Gminą a Spółką. Najemcy lokali znajdujących się w budynkach Gminy nie mogą
    być samodzielnymi odbiorcami, ponieważ ich lokale nie są wyposażone w samodzielną,
    odrębną instalację grzewczą, która może funkcjonować niezależnie od instalacji
    grzewczych, za pomocą których ogrzewane są całe budynki. Innymi słowy, w powyższych
    okolicznościach stroną umowy sprzedaży energii cieplnej, z uwagi na uwarunkowania
    techniczne, może być jedynie Gmina, a nie mogą nią być najemcy lokali komunalnych. W
    konsekwencji właściwym odbiorcą, któremu Spółka może dostarczać energię cieplną jest
    Gmina, jako właściciel tych budynków. Gmina z kolei dokonuje rozliczeń z najemcami z
    tytułu zaopatrzenia zajmowanych przez nich lokali mieszkalnych. Gmina, jako właściciel
    budynków, jest dłużnikiem Spółki z tytułu ceny za dostawę energii cieplnej, a jednocześnie
    posiada wierzytelności w stosunku do najemców z tytułu zwrotu kosztów tej dostawy w
    częściach przypadających na dane lokale. Gmina zawarła ze Spółką umowę ramową
    przelewu tych wierzytelności. Przeniesienie tych wierzytelności będzie spełnieniem
    świadczenia w zamian za zwolnienie z długu z tytułu ceny zakupu energii cieplnej od
    Spółki.
    Umowa oparta na cywilnoprawnej konstrukcji świadczenia w miejsce wykonania (datio in
    solutum) – określana również jako świadczenie w miejsce wypełnienia – jest formą umowy
    uregulowanej w art. 453 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z
    2024 r. poz. 1061 ze zm.). Zgodnie ze zdaniem pierwszym tego przepisu:
      Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne
      świadczenie, zobowiązanie wygasa.
    Celem datio in solutum jest zatem wygaśnięcie istniejących pomiędzy stronami
    zobowiązań, poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego, niż określone w treści
    pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe
    wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną
    przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste spełnienie
    świadczenia przez dłużnika.
    Uregulowana w tym przepisie instytucja świadczenia w miejsce wypełnienia/wykonania
    (datio in solutum) stanowi jeden z wyjątków od zasady realnego wykonywania zobowiązań
    cywilnych, znajdujący podstawę w zasadzie swobody umów. Wskutek zawarcia umowy o
    świadczenie w miejsce wypełnienia dłużnik uzyskuje upoważnienie przemienne (facultas
    alternativa), umożliwiające mu wykonanie zobowiązania przez spełnienie świadczenia
    innego niż pierwotne. Z chwilą wypełnienia świadczenia zastępczego następuje wykonanie
    umowy datio in solutum, a zarazem wykonanie istniejącego zobowiązania, co prowadzi do
    jego wygaśnięcia. Roszczenie wierzyciela, wynikające z umowy zobowiązaniowej zostaje
    zaspokojone wskutek spełnienia przed dłużnika na jego rzecz świadczenia zastępczego.
    Jak powyżej zostało wskazane, katalog czynności cywilnoprawnych ujęty w art. 1 ust. 1 pkt
    1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ma charakter zamknięty. Zatem
    czynności cywilnoprawne, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie
    podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem. W rezultacie, przelew wierzytelności
    Gminy wobec najemców lokali gminnych na rzecz Spółki w drodze datio in solutum nie
    będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
    zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.