Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/4514-1-58/15-4/WS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2015-07-15
Teza: Opodatkowanie umowy cesji wierzytelności.
Słowa kluczowe: cesja; dłużnik; spłata; wierzytelność
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 9 kwietnia 2015 r. (data wpływu 13 kwietnia 2015 r.), uzupełnionym pismem z dnia 1 lipca 2015 r. (data wpływu 3 lipca 2015 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cesji wierzytelności – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 13 kwietnia 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cesji wierzytelności oraz podatku dochodowego od osób fizycznych.

Wniosek w odniesieniu do podatku od czynności cywilnoprawnych nie spełniał wymogów formalnych określonych w art. 14b § 3 i 14f § 2 Ordynacji podatkowej, w związku z powyższym pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. nr ILPB2/4514-1-58/15-2/WS, wezwano Wnioskodawczynię do jego uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych bez rozpatrzenia.

Jednocześnie poinformowano Wnioskodawczynię, że stosownie do postanowień art. 139 § 4 w zw. z art. 14d Ordynacji podatkowej, okresu oczekiwania między wezwaniem przez organ, a uzupełnieniem wniosku nie wlicza się do trzymiesięcznego terminu przewidzianego na wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

Wezwanie wysłano w dniu 22 czerwca 2015 r., skutecznie doręczono dnia 24 czerwca 2015 r., zaś w dniu 3 lipca 2015 r. (data nadania 1 lipca 2015 r.), do tut. organu wpłynęła odpowiedź, w której Wnioskodawczyni uzupełniła ww. wniosek.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawczyni w dniu 15 maja 2014 roku na podstawie umowy cesji nabyła od osoby fizycznej przysługującą jej wierzytelność uznaną przez dłużnika będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą. Wartość transakcji - cenę zbycia tej wierzytelności, z uwagi na to, że uznanie długu przez dłużnika obarczone jest wadami prawnymi co nie gwarantuje uzyskania spłaty, strony umowy cesji ustaliły na kwotę 2 500,00. Wysokość uznanego przez dłużnika długu wynosiła 400 000,00 zł (czterysta tysięcy zł), przy czym do dnia podpisania umowy cesji, tj. 15 maja 2014 r. dłużnik spłacił swojemu wierzycielowi kwotę ustalającą zadłużenie na dzień podpisania umowy cesji, umniejszając swój dług do kwoty 388 500,00 zł (trzysta osiemdziesiąt osiem tysięcy pięćset złotych). Umowa sporządzona pomiędzy pierwotnym wierzycielem (10 października 2013 r.), nabytej przez Wnioskodawczynię wierzytelności jednak nie została podpisana notarialnie, ani też w formie ugody sądowej. Z treści tej umowy wynika, że dłużnik uznał swój dług wynikający z nakładów poczynionych na nieruchomości stanowiącej jego własność, które to nakłady przyczyniły się do podniesienia wartości tej nieruchomości. Dłużnik uzależnia w umowie wysokość rat miesięcznych. Dłużnik jednakże przystąpi do realizacji płatności na określonych w umowie warunkach, i tak:

*   w wysokości 5 000,00 miesięcznie, pod warunkiem, że nieruchomość ta zostanie przez niego wynajęta na określony cel (branża spożywcza),
*   w innym przypadku (wynajem na inne cele niż prod. spożywcza) kwota miesięcznej spłaty zostaje umniejszona o 50% kwoty 5 000,00 zł raty miesięcznej, czyli do kwoty 2 500,00 zł miesięcznie.

Do dnia dzisiejszego dłużnik oświadcza, że nieruchomość ta nie została wynajęta lecz została tylko osobie trzeciej użyczona, a w takim przypadku wierzycielowi nie przysługuje żadna wpłata raty miesięcznej wynikającej z umowy. Dłużnik, co również wynika z umowy z dnia 10 października 2013 roku o uznaniu długu może według własnej woli i uznania dokonywać wpłaty na rzecz wierzyciela, pomimo iż nie zachodzą żadne okoliczności wynikające z umowy, o których mowa wyżej (nie wynajmuje nieruchomości). Wówczas jednak każda wpłacona kwota, czyli każda wpłacona wierzycielowi złotówka liczona jest w podwójnej wysokości‚ tzn. o ile dłużnik dokonuje wpłaty kwoty 2 000,00 zł co miało miejsce, to z ogólnej kwoty zadłużenia schodzi kwota 4 000,00 zł. Przy tego typu wpłatach/rozliczeniach, z kwoty 388 500,00 nie spłacona w 50% kwota, czyli występująca różnica jest darowaną dłużnikowi.

W tym miejscu Wnioskodawczyni informuje, że umowa ta nie może być przedmiotem zaskarżenia do sądu powszechnego, gdyż spłata tego zadłużenie nie jest określona co do terminu, więc powodzenie w uzyskaniu korzystnego rozstrzygnięcia jest niemożliwe.

Natomiast dłużnik w sposób tylko korzystny dla siebie, celowo nie wynajmuje tylko tworzy fikcję pt. „Użyczenia”, aby wierzyciel nie miał podstaw do żądania od niego pełnej raty wynikającej z umowy o uznaniu długu.

Działanie to ma na celu również pomniejszenie swego zobowiązania wobec wierzyciela o 50% poprzez wpłatę tylko 1/2 realnego zadłużenia. Zainteresowana wspomniała także, że dłużnik od dnia zawarcia umowy cesji, tj. 15 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., na rzecz wierzyciela przelał tylko kwotę 8 000,00 zł (wrzesień, październik, listopad, grudzień 2014 r.), co zgodnie z umową zostało mu zaliczone w podwójnej wysokości czyli 16 000,00 zł.

Zarówno umowa o uznaniu długu, a w następstwie tego umowa cesji nie daje żadnej gwarancji spłaty kwoty w pełnej wysokości wynikającej z umowy. Co najwyżej można przyjąć, że patrząc na zachowanie dłużnika realnie spłata tego zadłużenia wyniesie co najwyżej do 50% kwoty z uznanego długu. Zdaniem Wnioskodawczyni pozostała część tego zadłużenia jest - powinna zostać - traktowana jak dochód dłużnika.

Wierzyciel otrzymujący od dłużnika każdą kwotę, pomimo iż nieruchomość należąca do dłużnika nie jest wynajmowana, a tylko nieodpłatnie użyczona zgodnie z umową z dnia 10 października 2013 r. o uznaniu długu przez dłużnika, zaliczana jest w podwójnej wysokości darując tym samym dłużnikowi drugie 100% wpłaconej kwoty. Jak zostało to przedstawione wyżej dłużnik zostaje zwolniony z długu, natomiast pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia podatku dochodowego wierzyciela.

Jednocześnie w odpowiedzi na pytanie zawarte w wezwaniu do uzupełnienia wniosku czy zawarcie umowy cesji nastąpiło na podstawie konkretnej umowy cywilnoprawnej (np. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny), a jeśli tak należy wskazać jaka to była umowa, Wnioskodawczyni wskazała, że zawarcie umowy nastąpiło w formie pisemnej i była to umowa pt. „Umowa przelewu wierzytelności” – cesja wierzytelności. Umowa ta była odpłatna na rzecz Cedenta przez Cesjonariusza (Wnioskodawczynię) w wysokości 2 500,00 zł.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie w odniesieniu do podatku od czynności cywilnoprawnych.

Czy podatnik – nabywający w drodze umowy cesji wierzytelności prawa majątkowe winien zapłacić podatek o czynności cywilnoprawnych w wysokości 1% od wirtualnej kwoty wynikającej z umowy cesji wierzytelności, tj. od kwoty 388 500,00, czy winien uiścić podatek ten w wysokości 1% od połowy kwoty wynikającej z umowy, która realnie zostanie spłacona przez dłużnika?

Zdaniem Wnioskodawczyni, podatek od czynności cywilnoprawnej, może jedynie wynosić tyle, ile wierzycielowi uda się wyegzekwować od dłużnika. Zdaniem Zainteresowanej podatek ten powinien być liczony nie od kwoty 388 500,00 zł, ale od kwoty nie większej aniżeli 50% z kwoty 388 500,00, czyli od kwoty l94 250,00. Pozostała różnica 194 250,00 stanowić będzie kwotę wirtualną, tym bardziej, że dłużnik może, ale wcale nie musi wynajmować swej nieruchomości, której wynajmowanie stanowi warunek realizacji umowy co do spłaty. Nawet o ile dłużnik przystąpi dobrowolnie do spłaty, pomimo iż nie będzie wynajmował, to i tak zgodnie z umową wierzyciel osiągnie tylko 50% z kwoty 388 500,00, uznanej przez dłużnika wierzytelności.

Reasumując powyższe, zdaniem Wnioskodawczyni podatek od czynności cywilnoprawnych, który ciąży na osobie kupującej winien zostać liczony od połowy z kwoty 388 500,00 zł.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego oraz opisu zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 626) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne ( art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Umowa cesji wierzytelności uregulowana została w art. 509 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

W myśl art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego przelew wierzytelności może odbywać się na podstawie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, a zatem umowa taka może należeć do kategorii umów, które podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Na skutek cesji wierzytelności zmienia się podmiot po stronie wierzyciela, natomiast przedmiot zobowiązania pozostaje ten sam. Jeżeli więc umowa cesji przyjęłaby postać którejkolwiek z umów wskazanych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych to spowoduje obowiązek zapłaty tego podatku.

Zatem mając na uwadze dotychczas przytoczone przepisy (w tym dopuszczalne formy jakie może przyjąć czynność cesji wierzytelności) stwierdzić należy, że podlega ona opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, o ile przyjmie postać którejkolwiek z czynności wymienionych w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Z przedstawionych we wniosku informacji wynika, że Wnioskodawczyni zawarła umowę pt. „Umowa przelewu wierzytelności” – cesję wierzytelności.

Skoro zatem przedmiotowa umowa cesji nie przybrała postaci żadnej z czynności wymienionych w art. 1 ustawy, to taka umowa nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Reasumując, należy stwierdzić, że opisana we wniosku umowa cesji nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Powyższe wynika z faktu, że umowa cesji nie została wymieniona w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W związku z powyższym na Wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek ustalania wysokości podatku z ww. tytułu. W konsekwencji stanowisko Zainteresowanej, zgodnie z którym podatek od czynności cywilnoprawnych, który ciąży na osobie kupującej winien zostać liczony od połowy z kwoty 388 500,00 zł, należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy:

*   zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym oraz
*   zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie tut. Organ informuje, że w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych, wydane zostało odrębne rozstrzygnięcie.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.