Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/436-23/14/MCZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2014-04-07
Teza: zawarcie umowy dożywocia a zachowanie prawa do ulgi mieszkaniowej określonej w art. 16 ustawy psd
Słowa kluczowe: podatek-podatek od spadków i darowizn; spadek; ulga-ulga mieszkaniowa; zwolnienie-zwolnienie podatkowe
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn; [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z 10 stycznia 2014 r. (data wpływu do Biura – 14 stycznia 2014 r.), uzupełnionym 11 i 12 marca 2014 r., o wydanie pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącym podatku od spadków i darowizn w zakresie zachowania prawa do ulgi podatkowej określonej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn w związku z zawarciem umowy dożywocia - **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 14 stycznia 2014 r. wpłynął do Biura ww. wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie zachowania prawa do ulgi podatkowej określonej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn w związku z zawarciem umowy dożywocia.

Wniosek nie spełniał wymogów formalnych, dlatego pismem z dnia 28 lutego 2014 znak: IBPB II/2/415-36/14/HS i znak: IBPB II/1/436-23/14/MCZ wezwano o jego uzupełnienie. Wniosek uzupełniono 11 marca 2014 r. (uiszczenie opłaty) i 12 marca 2014 r. (pozostałe braki formalne).

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Dnia 7 lutego 2000 r. zmarła żona Wnioskodawcy. Wnioskodawca i jego żona zamieszkiwali razem w domu w K. Nieruchomość ta była objęta wspólnością ustawową małżeńską. Do dnia dzisiejszego Wnioskodawca nadal zamieszkuje w tym domu.

Postanowieniem z 28 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy stwierdził nabycie spadku po zmarłej żonie Wnioskodawcy miedzy innymi na jego rzecz, w udziale wynoszącym 1/2 część. W skład spadku po żonie Wnioskodawcy zmarłej 7 lutego 2000 r. wchodził udział 1/2 część w prawie własności nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym.

Postanowieniem Sądu z 31 października 2013 r. został dokonany zgodny dział spadku po ww. zmarłej w ten sposób, że udział 1/2 część w prawie własności nieruchomości będącej przedmiotem spadku przyznano w całości Wnioskodawcy - bez obowiązku spłat i dopłat na rzecz uczestników postępowania. Powyższe postanowienie uprawomocniło się z dniem 22 listopada 2013 r.

Rynkowa wartość nieruchomości na dzień działu spadku, tj. na dzień 31 października 2013 r. wynosiła 281 204,00 zł.

Wartość przyznanego Wnioskodawcy przez Sąd udziału stanowiącego połowę wartości całej nieruchomości, wyniosła 140 602,00 zł. Pozostałym spadkobiercom nie przyznano natomiast, żadnego składnika masy spadkowej.

W skład spadku po żonie Wnioskodawcy wszedł udział wynoszący 1/2 części we współwłasności ww. nieruchomości, wobec tego Wnioskodawca - jako jej spadkobierca w udziale wynoszącym 1/2 część - odziedziczy po niej z chwilą jej śmierci udział wynoszący 1/4 część we współwłasności tej nieruchomości.

Następnie został dokonany działu spadku i cały wchodzący w jego skład udział wynoszący 1/2 część we współwłasności nieruchomości przypadł Wnioskodawcy bez obowiązku spłat i dopłat na rzecz pozostałych spadkobierców.

Dnia 22 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję ustalającą wysokość podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawca skorzystał z ulgi podatkowej przewidzianej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W 2014 r., tj. w czasie, gdy od otwarcia spadku upłynie już 14 lat, a od daty stwierdzenia nabycia spadku i jego działu może nie minąć nawet 1 rok, Wnioskodawca zamierza przenieść prawo własności ww. nieruchomość na swojego krewnego (wnuka brata) i jego żonę, w drodze umowy dożywocia, obejmującej swoją treścią dożywotnią służebność mieszkania.

Udział w przedmiotowej nieruchomości stanowił jedyny składnik masy spadkowej po zmarłej żonie.

W związku z powyższym zadano m.in. następujące pytanie:

Czy zbycie całej wyżej opisanej nieruchomości, na podstawie umowy dożywocia obejmującej swoją treścią służebność mieszkania, doprowadzi do utraty ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, biorąc pod uwagę, że otwarcie spadku nastąpiło 7 lutego 2000 r., stwierdzenie nabycia spadku nastąpiło 28 stycznia 2013 r., a zbywca złożył zeznanie podatkowe w dniu 26 czerwca 2013 r. i zakładając, że zbywca w ramach służebności mieszkania będzie mieszkał w budynku znajdującym się na nieruchomości przez okres wymaganych 5 lat?

Zdaniem Wnioskodawcy, zwarcie hipotetycznej umowy dożywocia obejmującej swoją treścią dożywotnią służebność mieszkania, w stosunku do całej opisanej we wniosku nieruchomości, (bądź udziału wynoszącego 3/4 części w nieruchomości) nie doprowadzi do utraty przyznanej ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Uzasadniając powyższe stanowisko Wnioskodawca wskazał, że z uwagi na fakt, iż nabycie ww. nieruchomości w drodze spadku nastąpiło przed 01 stycznia 2007 r. w niniejszej sprawie zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629) do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed dniem 01 stycznia 2007 r., z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Art. 16 ust. 2 pkt 5 lit. a) powyższej ustawy stanowi, że ulga, o której mowa w ust. 1, przysługuje osobom, które będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku.

Powyższy przepis w brzmieniu sprzed 01 stycznia 2007 r. nie zawierał zatem zakazu zbycia nieruchomości, jako warunku zachowania przedmiotowej ulgi. Zasadniczym celem ustawodawcy było zwolnienie bliskich spadkodawcy od obciążeń podatkowych z tytułu nabycia nieruchomości, gdy nie dysponują innym mieszkaniem czy domem i będą zamieszkać w uzyskanej nieruchomości przez okres 5 lat.

Warunkiem niezbędnym do skorzystania z ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, było zatem jedynie zobowiązanie się do zamieszkiwania w nabytej nieruchomości przez 5 lat od dnia złożenia zeznania podatkowego, jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku.

Wnioskodawca podkreślił, że przenosząc prawo własności opisanej we wniosku nieruchomości w drodze umowy dożywocia, będzie nadal w niej zamieszkiwał, gdyż umowa będzie swoją treścią obejmowała dożywotnią służebność mieszkania. Zatem, fakt, iż zamierza zawrzeć umowę dożywocia w stosunku do całej nieruchomości, o ile będzie tylko zamieszkiwać w nabytym lokalu przez 5 lat od dnia złożenia zeznania podatkowego, nie spowoduje utraty prawa do ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Na wstępie zaznacza się, iż przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Wnioskodawcy tylko w zakresie podatku od spadków i darowizn. W pozostałym zakresie wniosku, dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych, zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Ponieważ opisane we wniosku nabycie tytułem spadku po zonie Wnioskodawcy nastąpiło przed 01 stycznia 2007 r. (tj. z dniem śmierci spadkodawczyni) w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. Nr 222, poz. 1629) do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed dniem 01 stycznia 2007 r.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem spadku.

Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. - w przypadku nabycia budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym w drodze spadku lub darowizny przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej - nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu.

W myśl art. 16 ust. 2 tejże ustawy z omawianej ulgi mogą skorzystać nabywcy, którzy łącznie spełniają następujące warunki:

1.  są obywatelami polskimi lub mają miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
2.  nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy,
3.  nie dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu lub nie są właścicielami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dysponowania spółdzielni, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego,
4.  nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu,
5.  będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat:
    1.  od dnia złożenia zeznania podatkowego – jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku,
    2.  od dnia zamieszkiwania w nabytym lokalu lub budynku – jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.

Mając na uwadze ww. przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn stwierdzić należy, że zasadniczym celem ustawodawcy jest zwolnienie bliskich spadkodawcy lub darczyńcy od obciążeń podatkowych z tytułu nabycia nieruchomości mieszkaniowej, gdy nie dysponują innym mieszkaniem czy domem i będą zamieszkiwać w uzyskanej nieruchomości przez 5 lat od dnia określonego w cytowanym wyżej przepisie art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Warunkiem niezbędnym do skorzystania z ulgi przewidzianej w art. 16 ww. ustawy jest łączne spełnienie wszystkich zawartych w tym przepisie warunków.

Ponieważ przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia „miejsce zamieszkania”, dlatego należy posiłkować się definicją miejsca zamieszkania znajdującą się w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z ww. przepisem jest miejsce, w którym ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Do ustalenia zatem miejsca zamieszkania potrzebne są według tego przepisu dwa momenty: moment zewnętrzny, tj. faktyczne przebywanie i wewnętrzny, tj. zamiar stałego pobytu, które muszą występować łącznie.

Powyższe oznacza faktyczne przebywanie w tym lokalu mieszkalnym, który był przedmiotem nabycia w drodze spadku i został objęty ulgą mieszkaniową. Należy przy tym zauważyć, iż unormowania art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r. nie nakładają obowiązku utrzymywania tytułu prawnego do nabytego w drodze spadku lokalu oraz zameldowania na pobyt stały. Przepis ten natomiast nakłada obowiązek zamieszkiwania w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat.

Poza tym, przepisy art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn należy odnieść zawsze do skonkretyzowanego przedmiotu nabycia w drodze spadku, tj. w przedstawionym zdarzeniu przyszłym do budynku mieszkalnego, objętego ulgą mieszkaniową i tylko zamieszkiwanie w tym konkretnym nabytym budynku mieszkalnym jest spełnieniem warunków określonych dla ulgi mieszkaniowej.

Fakt, iż Wnioskodawca zamierza przenieść prawo własności ww. nieruchomość na swojego krewnego (wnuka brata) i jego żonę, w drodze umowy dożywocia, obejmującej swoją treścią dożywotnią służebność mieszkania, w tym swój udział wynoszący 1/4 części nabytego w drodze spadku po żonie budynku mieszkalnego, objętego ulgą z art. 16 ustawy o po datku od spadków i darowizn, zamieszkując w nim nadal, tj. co najmniej przez okres 5 lat od dnia zamieszkania w nabytym lokalu, nie skutkuje utratą nabytej ulgi mieszkaniowej, bowiem wszystkie warunki określone w art. 16 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, jakie nałożył ustawodawca na podatnika, aby zachować prawo do ulgi będą spełnione łącznie.

Wszelkie bowiem zwolnienia w prawie podatkowym są wyjątkiem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania, dlatego też wykładnia przepisów ustanawiających te zwolnienia musi być wykładnią ścisłą i enumeratywny katalog zwolnień przedmiotowych nie może być poprzez interpretację rozszerzany.

Zatem, stwierdzić należy, że Wnioskodawca, który w drodze umowy dożywocia zbędzie m.in. udział w budynku mieszkalnym wynoszący 1/4 części nabyty w 2000 r. w drodze spadku po żonie, nie utraci z tego tytułu prawa do ulgi zawartej w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli przez okres 5 lat będzie w tym mieszkaniu zamieszkiwał, począwszy od dnia określonego w art. 16 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy.

Wobec powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie wskazuje się, iż organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w granicach zdarzenia przedstawionego we wniosku przez Wnioskodawcę. Organ podatkowy nie ocenia zgodności opisu zdarzenia sformułowanego we wniosku z rzeczywistością. Jeżeli zdarzenie przedstawione we wniosku nie odpowiada rzeczywistości, interpretacja nie wywołuje skutków prawnych.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.