Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPP2/443-1055/10/MD
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2011-01-12
Teza: Opodatkowanie należności otrzymanej tytułem przedterminowego rozwiązania umowy najmu lokalu użytkowego dokonanego w drodze porozumienia.
Słowa kluczowe: najem; odszkodowania; opodatkowanie; umowa-rozwiązanie umowy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-art. 2; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 7.; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 14 października 2010 r. (data wpływu 18 października 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania należności otrzymanej tytułem przedterminowego rozwiązania umowy najmu lokalu użytkowego w drodze porozumienia - **jest nieprawidłowe**

UZASADNIENIE

W dniu 18 października 2010 r. został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania należności otrzymanej tytułem przedterminowego rozwiązania umowy najmu lokalu użytkowego w drodze porozumienia.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

W dniu 13 marca 2008 r., jako właściciel Domu T., zawarł Pan (dalej Wynajmujący) z Bank S.A (dalej Najemca) umowę najmu lokalu użytkowego na czas określony od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 31 maja 2013 r. (5 lat). Umowa została aneksowana w dniu 8 września 2010 r. Stosownie do zmiany art. 6 umowy, strony dopuściły możliwość rozwiązania umowy za porozumieniem stron, przy czym w takim wypadku Najemca zobowiązany jest do zapłaty Wynajmującemu odszkodowania, które ustalone może być w drodze negocjacji stron.

Następnie strony umowy zawarły w dniu 9 września 2010 r. porozumienie w sprawie rozwiązania przedmiotowej umowy najmu z dniem 10 września 2010 r. Najemca zobowiązał się do zapłaty Wynajmującemu kwoty 338.824 zł brutto, tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy przed okresem na jaki została zawarta. Na tej podstawie Wynajmujący wystawił Najemcy notę obciążeniową na ww. kwotę, którą to Najemca Wynajmującemu zapłacił.

Od powyższej kwoty Wynajmujący zapłacił do urzędu skarbowego podatek od towarów i usług w wysokości 61.099 zł, stosując stawkę 22%.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w świetle przytoczonego stanu faktycznego, Wynajmujący był zobowiązany do naliczenia, od kwoty otrzymanego odszkodowania podatku od towarów i usług w wysokości 22%.

Zdaniem Wnioskodawcy, otrzymane odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Stwierdził Pan, w świetle art. 471 Kodeksu cywilnego, brak jest przesłanek, aby nie uznać otrzymanej zapłaty za odszkodowanie

Po powołaniu treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54. poz. 535 ze zm.) wskazał Pan, że czynność otrzymania odszkodowania nie mieści się w katalogu czynności opodatkowanych, wymienionych w tym przepisie. Otrzymane odszkodowanie w formie pieniężnej nie jest odpłatną dostawą towarów lub odpłatnym świadczeniem usług na terenie kraju w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1. oraz art. 8 ust. 1 tej ustawy, który został zacytowany w dalszej części stanowiska. Ponadto wypłata odszkodowania w postaci pieniężnej nie wywołuje u podatnika, który otrzymał odszkodowanie, żadnych skutków w podatku od towarów i usług, a w konsekwencji jest neutralna dla rozliczeń w zakresie tego podatku.

Wskazał Pan, że termin „odszkodowanie” oznacza „określoną kwotę pieniędzy stanowiącą rekompensatę, wyrównanie poniesionych strat (Popularny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Wilga, rok wydania 2000 oraz „Popularna Encyklopedia Powszechna", Wydawnictwo Fogra).

Mając powyższe na uwadze, aby ustalić zasady opodatkowania danej czynności dokonywanej w zamian za odszkodowanie, niezbędne jest – w Pana opinii - rozstrzygniecie, czy czynności te skutkują uzyskaniem bezpośrednich korzyści przez wypłacającego. Opodatkowaniu podlegają bowiem tylko te czynności, które przyczyniają się bezpośrednio do uzyskania korzyści przez wypłacającego.

Stwierdził Pan, że w świetle przedstawionego stanu faktycznego otrzymanie przedmiotowej kwoty nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania korzyści i tym samym stanowi jedynie formę odszkodowania. Otrzymanie kwoty odszkodowania nie wiąże się ze zobowiązaniem do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Najemca wypłacając przedmiotową kwotę odszkodowania, nie pełni bowiem roli beneficjenta usługi.

Wobec czego uznał Pan, iż kwota przedmiotowego odszkodowania stanowi naprawienie szkody wynikłej z nienależytego wykonania zobowiązania wynikającego z zawartej umowy oraz, że nie można stwierdzić, iż otrzymał Pan z tego tytułu jakąkolwiek korzyść.

W związku z powyższym wskazał Pan, iż opisana czynność nie stanowi odpłatnego świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ponadto stwierdził Pan, iż w przedstawionym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z dostawą towarów, gdyż zarówno pojęcie „pieniądz", jak i „odszkodowanie" nie odpowiadają pojęciu towaru w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 6 ww. ustawy, przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle łub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Stwierdził Pan, że, mając powyższe na uwadze, otrzymanie przedmiotowego odszkodowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (nie stanowi bowiem wynagrodzenia za czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem).

Ponadto powołał Pan treść art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. podatkiem od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) – zwanej dalej ustawą - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Z treści art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że dostawą towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Przez świadczenie usług – w myśl art. 8 ust. 1 ustawy – rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

*   przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
*   zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
*   świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z powołanych regulacji wynika, że usługą jest każde świadczenie wykonane przez podatnika w ramach działalności, które nie jest dostawą towarów, w tym m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Zatem na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). W przypadku uznania danego świadczenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, winien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący wymierną korzyści.

W związku z powyższym, jeżeli zaniechanie pewnych czynności za „odszkodowaniem” przynosi wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi - co do której istnieje zgoda stron, takie działanie na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług powinno być uznane za usługę. Tak więc, dana czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można stwierdzić, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji odszkodowania. Zatem w niezbędnym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego. Na gruncie tego ostatniego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 k.c.) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 k.c.).

Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego, dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

W świetle wyżej powołanych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że jako właściciel domu towarowego w dniu 13 marca 2008 r., zawarł Pan z bankiem, umowę najmu lokalu użytkowego na okres 5 lat. W dniu 8 września 2010 r. umowa została aneksowana i na tej podstawie strony dopuściły możliwość jej rozwiązania za porozumieniem, przy czym w takim wypadku najemca zobowiązany został do zapłaty odszkodowania. Następnie w dniu 9 września 2010 r. strony umowy zawarły porozumienie w sprawie rozwiązania przedmiotowej umowy z dniem 10 września 2010 r. Tytułem odszkodowania Najemca zobowiązał się do zapłaty Panu kwoty 338.824 zł brutto.

Na tym tle powziął Pan wątpliwość dotyczącą opodatkowania należności otrzymanej z tytułu przedterminowego rozwiązania (w drodze porozumienia) ww. umowy najmu lokalu użytkowego.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny, jak również powołane regulacje ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy odrębne, stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie odszkodowanie otrzymane przez Pana jest ściśle związane z uzyskaniem korzyści przez wypłacającego (najemcę lokalu użytkowego), w postaci uzyskania zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu, co stanowi świadczenie wykonane przez Pana na jego rzecz. Zatem istnieje związek pomiędzy wypłatą należności a świadczeniem wzajemnym. Wobec powyższego należy uznać, iż w opisanym stanie faktycznym - w świetle regulacji zawartych w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 ustawy - mamy do czynienia z odpłatnym świadczeniem usług. W tym kontekście należy zauważyć, iż pierwotna treść umowy zawartej z bankiem nie zawierała klauzuli o możliwości jej rozwiązania za porozumieniem stron i w konsekwencji otrzymania „odszkodowania” przez wynajmującego. Natomiast jej wprowadzenie wiązało się z niezwłocznym rozwiązaniem umowy najmu (po dwóch dniach od podpisania aneksu).

Reasumując należy stwierdzić, że otrzymana przez Pana kwota stanowi wynagrodzenie za usługę, która - zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 14b § 3 ww. ustawy – Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Natomiast w myśl art. 14c § 1 tej ustawy, interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Z powyższych przepisów wynika, że przedmiotem interpretacji może być jedynie ocena stanowiska wnioskodawcy dotyczącego przedstawionego we wniosku stanu faktycznego. Organ wydający interpretację nie jest natomiast uprawniony do analizowania i oceny załączonych do wniosku o interpretację dokumentów. Wobec powyższego dokumenty załączone do uzupełnienia wniosku nie były przedmiotem merytorycznej analizy, a oceny Pana stanowiska dokonano wyłącznie na podstawie opisu stanu faktycznego zawartego we wniosku.

Końcowo należy zauważyć, iż tut. organ nie dokonywał oceny tej części Pana stanowiska, która odpowiada treści art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, w związku z tym, iż nie ma ona ani faktycznego, ani merytorycznego związku z przedmiotem zapytania.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.