Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP1-2.4012.328.2023.2.AP
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2023-09-21
Teza: Traktowanie usług świadczonych na rzecz zagranicznych kontrahentów jako niepodlegających opodatkowaniu w Polsce, zasadność dokumentowania ich fakturami z adnotacją „odwrotne obciążenie” oraz prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturach od podwykonawców.
Słowa kluczowe: odliczenia-odliczenie podatku od towarów i usług; usługi-usługi montażowe; świadczenie-miejsce świadczenia usług
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku-Odliczenie podatku naliczonego-Odliczenie podatku naliczonego z tytułu dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku-Odliczenie podatku naliczonego-Odliczenie podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług  ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V. Miejsce świadczenia -Rozdział 3. Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług-Miejsce świadczenia usług na rzecz podatnika; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI. Dokumentacja  -Rozdział 1. Faktury -Elementy faktury 
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86-ust. 8-pkt 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28b-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28b-ust. 2; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106e-ust. 1-pkt 18

Interpretacja indywidualna
==========================

– stanowisko prawidłowe
=======================

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

25 lipca 2023 r. wpłynął Państwa wniosek z 25 lipca 2023 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy traktowania usług świadczonych na rzecz zagranicznych kontrahentów jako niepodlegających opodatkowaniu w Polsce, zasadnością dokumentowania ich fakturami z adnotacją „odwrotne obciążenie” oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturach od podwykonawców. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 24 sierpnia 2023 r. (wpływ 24 sierpnia 2023 r.).

Treść wniosku jest następująca:

### Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu do wniosku):

A sp. z o.o. (dalej również jako Wnioskodawczyni lub Spółka) prowadzi działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych. W szczególności Spółka zajmuje się instalacją ścianek wspinaczkowych, (\`(...)\`) poza granicami Polski, dla podmiotów (dalej również jako Kontrahentów), którzy są podatnikami podatku od wartości dodanej i nie posiadają w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka ma siedzibę działalności gospodarczej w Polsce i jest w Polsce zarejestrowana jako podatnik VAT czynny.

W ramach ww. działalności Spółka zatrudnia podwykonawców, którzy za świadczone na rzecz Spółki usługi wystawiają faktury. Na fakturach podwykonawcy wpisują zwykle „Instalacja ścianki wspinaczkowej na terenie …” (ze wskazaniem konkretnego kraju). Wnioskodawca, prowadząc działalność gospodarczą świadczy usługi instalacji/montażu ścianek wspinaczkowych poprzez kompleksową instalację: od rozładunku ciężarówki i wykonania pomiarów przed rozpoczęciem, poprzez montaż konstrukcji nośnej i instalację paneli wspinaczkowych oraz wykonanie testów (punkty asekuracyjne muszą zostać przetestowane przed oddaniem do użytku), po posprzątanie po sobie i powrót do kraju. Spółka nabywa ww. usługi świadczone przez podwykonawców w związku z wykonywanymi przez siebie czynnościami opodatkowanymi opisanymi w niniejszym wniosku. Spółka posiada dokumenty, które potwierdzają związek nabywanych od podwykonawców usług ze świadczonymi przez Spółkę usługami w zakresie instalacji ścianek wspinaczkowych w innych krajach.

W żadnym z krajów poza granicami Polski, gdzie realizowane są ww. usługi, Spółka nie ma żadnej stałej struktury (w szczególności nie wynajmuje za granicą biur, nie zatrudnia pracowników itp.).

Współpraca z Kontrahentami wygląda w ten sposób, że każdorazowy Kontrahent Spółki zajmuje się sprzedażą, produkcją i koordynacją, a Spółka dostarcza usługę instalacji ścianki montażowej wraz z (polskim) personelem i niezbędnymi narzędziami. Po instalacji Spółka wystawia fakturę Kontrahentowi, a on inwestorowi.

W praktyce występują dwie możliwe konstelacje transakcji:

*   Nieruchomość, na której jest instalowana ścianka wspinaczkowa, jest położona w kraju rejestracji kontrahenta i inwestora (np. Holandia, Niemcy, Wielka Brytania, Francja), albo
*   Nieruchomość, na której instalowana jest ścianka wspinaczkowa, jest położona w kraju rejestracji kontrahenta, np. kontrahent jest z Niemiec, nieruchomość i inwestor jest w Szwecji lub kontrahent z Holandii, a nieruchomość w Niemczech, gdzie również jest zarejestrowany inwestor.

Montaż ścianek wspinaczkowych wymaga specjalistycznej wiedzy. Ściankę, po dokonanym montażu, można zdemontować, przewieźć i zamontować w innej lokalizacji, jakkolwiek wymaga to fachowej wiedzy i dość dużego doświadczenia. Po ewentualnym demontażu ścianka nie straciłaby na wartości, tzn. nadawałaby się do wykorzystania w innym miejscu.

Nieruchomości, przed dokonaniem na nich instalacji, są w pełni wartościowe, a w trakcie montażu i po ewentualnym demontażu - konstrukcja budynku nie zostaje uszkodzona (nie traci nośności ani innych swoich właściwości).

W uzupełnieniu wskazali Państwo:

1) Kiedy (wskazać datę) miała miejsce transakcja będąca przedmiotem zapytania;

Transakcje dokonywane przez Wnioskodawcę miały miejsce zarówno w przeszłości jak i będą wykonywane w przyszłości, przy czym Wnioskodawca pragnie nadmienić, iż podawanie wszystkich dat świadczenia usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jest niezasadne i nie ma żadnego znaczenia dla dokonania oceny, czy usługi te podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 28b ustawy o VAT.

2) Na rzecz Kontrahenta z jakiego kraju (prosimy o wskazanie) były wykonane transakcje, oraz gdzie (w jakim kraju) Kontrahenci posiadają siedzibę działalności gospodarczej;

Transakcje wykonywane przez Wnioskodawcę były i będą świadczone na rzecz wielu Kontrahentów z wielu krajów UE, a także krajów spoza UE. Kontrahenci Wnioskodawcy posiadają siedzibę działalności gospodarczej m.in. w Niemczech, Holandii, Wielkiej Brytanii. Kontrahenci, na rzecz których Wnioskodawca realizuje transakcję nie posiadają siedziby działalności gospodarczej w Polsce. W przyszłości Wnioskodawca planuje podjąć współpracę z Kontrahentami będącymi podmiotami z obszarów geograficznych Afryki Północnej, Bliskiego Wschodu czy Azji.

3) Czy Kontrahenci na rzecz których dokonywane było świadczenie, o którym mowa we wniosku są podatnikami w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT;

Kontrahenci na rzecz, których dokonywane były świadczenia, o których mowa we wniosku, są podatnikami w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT.

4) Czy Kontrahenci posiadają stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce i czy świadczenie Państwa Spółki będzie dokonywane na rzecz tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, jeśli Kontrahenci posiadają stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w innym państwie niż Polska również należy wskazać to państwo i czy usługa instalacji/montażu była dokonywana na rzecz tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej znajdującego się w innym państwie niż Polska;

Kontrahenci Wnioskodawcy nie posiadają stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, w związku z czym świadczenie Wnioskodawcy nie może być dokonywane na rzecz tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Kontrahenci, na rzecz których realizowane są świadczenia, posiadają siedzibę działalności gospodarczej poza Polską (w innych krajach UE lub poza UE). Może wystąpić sytuacja, w której Wnioskodawca będzie realizował świadczenie na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej znajdującego się w innym kraju niż siedziba działalności gospodarczej Kontrahenta, przy czym każdorazowo będzie to inny kraj niż Polska (tzn. każdorazowo Kontrahent nie będzie posiadał ani siedziby, ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce). Wśród Kontrahentów Wnioskodawcy posiadających stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w innym państwie niż Polska, należy wymienić takie kraje jak np. Niemcy, Holandia, Wielka Brytania. Wnioskodawca pragnie zauważyć, iż zdarzają się sytuacje, w których Kontrahent posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w kraju innym niż ten, w którym ma miejsce świadczenie usługi instalacji/montażu ścianki wspinaczkowej, jednak zawsze jest to inny kraj niż Polska.

5) W jaki sposób była wystawiona przez Państwa faktura, jakie konkretnie świadczenie/świadczenia były wymienione w pozycji faktury „nazwa (rodzaj) towaru lub usługi”, czy były to faktury bez podatku VAT należnego (należy opisać);

Wystawiane przez Wnioskodawcę faktury dotyczą w głównej mierze świadczenia usługi instalacji ścianki wspinaczkowej na rzecz Kontrahentów, drugim rodzajem faktur wystawianych przez Wnioskodawcę są faktury za świadczenie usług serwisu ścianki wspinaczkowej. Na obu rodzajach wystawianych przez Wnioskodawcę faktur widnieje adnotacja „odwrotne obciążenie” (reverse charge). Są to zatem faktury bez podatku VAT.

6) Prosimy o jednoznaczne wskazanie co stanowi przedmiot umowy zawartej przez Państwa Spółkę z Kontrahentami, tj. czy przedmiotem jest wyłącznie usługa montażu/instalacji ścianek wspinaczkowych czy również dostawa (towarów) elementów ścianki, (należy dokładnie opisać co wynika z umowy z Kontrahentami);

Wnioskodawca pragnie wskazać, iż przedmiotem umowy zawartej pomiędzy nim a Kontrahentami jest wyłącznie usługa instalacji/montażu ścianek wspinaczkowych, przy czym incydentalnie Wnioskodawca zawiera do swoich umów – poza instalacją/montażem ścianek wspinaczkowych – element naprawy/konserwacji ścianek wspinaczkowych. Wnioskodawca nie świadczy usług dostawy elementów ścianki wspinaczkowej, gdyż takie świadczenie nie jest przedmiotem jego działalności gospodarczej. Dostarczeniem materiałów zajmują się Kontrahenci w swoim własnym zakresie. Wnioskodawca dostarcza jedynie świadczenie instalacji/montażu ścianki wspinaczkowej.

7) Co konkretnie jest intencją (celem) nabycia przez Kontrahenta od Państwa w ramach realizacji Umowy (jakiego świadczenia oczekuje od Państwa kontrahent) czy elementem głównym i pożądanym jest usługa instalacji/montażu ścianki wspinaczkowej;

Intencją nabycia przez Kontrahentów od Wnioskodawcy usług w ramach realizacji umowy jest otrzymanie usługi instalacji/montażu ścianki (lub rzadziej jej serwisu) w wyznaczonym umownie wcześniej terminie realizacji.

8) Na czym konkretnie polegają „usługi związane z instalacją/montażem ścianek wspinaczkowych”, należy wyjaśnić, w tym konkretnie wskazać etapami proces realizacji usługi;

Świadczone przez Wnioskodawcę usługi na rzecz Kontrahentów związane z instalacją/montażem ścianek wspinaczkowych polegają w głównej mierze na dostarczeniu usługi instalacji wraz ze specjalistycznym personelem i narzędziami niezbędnymi do instalacji. Pośród etapów procesu instalacji ścianki wspinaczkowej Wnioskodawca wyróżnia: rozładunek ciężarówki z elementów montażu ścianki, wykonanie pomiarów przed rozpoczęciem prac instalacyjnych, montaż konstrukcji nośnej (najczęściej za pomocą połączeń śrubowych, ale zawsze określa to projekt inżyniera oraz kalkulacje wytrzymałościowe), instalacja paneli wspinaczkowych, wykonanie testów związanych z punktami asekuracyjnymi, które wymagają przetestowania poprawności ich zamontowania przed oddaniem do użytkowania, dokonanie czynności oczyszczających miejsce montażu ścianki wspinaczkowej z zabrudzeń i śmieci.

Kluczowym elementem świadczonych przez Wnioskodawcę usług instalacji/montażu ścianki wspinaczkowej jest także proces planowania i etapy przygotowawcze do instalacji. Wnioskodawca każdorazowo przed danym projektem ustala z Kontrahentem zakres niezbędnych do instalacji maszyn jak np. podnośniki do pracy na wysokości, rusztowania, wózki widłowe itp. Kolejnym elementem usług związanych z instalacją/montażem ścianki wspinaczkowej jest zapoznanie się z przesłaną przez Kontrahenta wizualizacją 3D projektu ścianki wspinaczkowej mającego na celu wcześniejsze przygotowanie i wyeliminowanie nieścisłości projektowych w postaci np. kolizji konstrukcji nośnej z konstrukcją budynku czy też przewidzenia utrudnień logistycznych elementów do montażu takich jak np. zbyt wąski korytarz, wąskie drzwi, brak wystarczającej ilości światła w miejscu instalacji itp.

9) W jaki sposób będzie kalkulowane Państwa wynagrodzenie za realizację świadczenia na rzecz Kontrahentów w ramach Umowy;

Wynagrodzenie Wnioskodawcy za realizację świadczenia jest kalkulowane na podstawie umów zawieranych pomiędzy Kontrahentami a Wnioskodawcą. Proces ustalenia wynagrodzenia za dane świadczenie instalacji/montażu ścianki wspinaczkowej lub serwisu ścianki wspinaczkowej odbywa się pomiędzy stronami na zasadzie negocjacji.

10) Na terenie jakiego państwa była instalowana/montowa ścianka wspinaczkowa na rzecz Kontrahenta (należy podać kraj);

Wnioskodawca ponownie wskazuje (w ślad za własnym stanowiskiem odnoszącym się do pytania 2), że jest wiele państw, na terenie których Wnioskodawca świadczył usługi instalowania/montażu ścianki wspinaczkowej dla wielu kontrahentów, w ich gronie można wymienić wiele krajów z UE, przytaczając np. Niemcy, Holandię, Wielką Brytanię, a także kraje spoza UE. Należy nadmienić, że Kontrahenci Wnioskodawcy będący podmiotami zagranicznymi nie posiadają siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski.

11) Czy usługa związana z montażem/instalacją ścianki wspinaczkowej odnosi się do konkretnej co do miejsca położenia nieruchomości tj. gdzie były montowane ścianki wspinaczkowe, czy była to określona nieruchomość na której/w której były montowane ścianki;

Wnioskodawca realizując transakcję, której przedmiotem jest instalacja/montaż ścianki wspinaczkowej, świadczy daną usługę dla konkretnej co do miejsca położenia nieruchomości ze względu na charakter, z jakim wiąże się usługa montażu ścianki wspinaczkowej. Specyfika instalacji ścianki wspinaczkowej wymaga przymocowania elementów ścianki do konstrukcji nieruchomości, warto zauważyć, iż to Kontrahent wybiera nieruchomość będącą elementem rozmieszczenia ścianki wspinaczkowej. Wnioskodawca pragnie wskazać, że część rozmieszczenia ścianki na konkretnej co do miejsca położenia nieruchomości jest elementem obligatoryjnym wykonywania usługi montażu ścianki wspinaczkowej.

12) Czy instalacja/montaż ścianek wspinaczkowych stanowi integralną cześć nieruchomości na której były montowane bez których nieruchomość lub konstrukcja stają się niepełne;

Wnioskodawca wskazuje, iż instalacja/montaż ścianki wspinaczkowej na nieruchomości lub konstrukcji nie stanowi ich integralnych części, jednocześnie zaznaczając, że nieruchomości lub konstrukcje, w których dokonuje się montażu/instalacji ścianki wspinaczkowej są pełne przed dokonaniem usługi.

13) Czy konkretna nieruchomość (budynek, hala) w którym Państwa Spółka świadczyła usługę w zakresie instalacji/montażu ścianki wspinaczkowej stanowi element centralny i niezbędny tej usługi, determinujący jej charakter;

Wnioskodawca wskazuje, że dokonuje on świadczenia swoich usług dla nieruchomości, na których jedynym elementem zamontowanym jest ścianka wspinaczkowa przy czym Wnioskodawca nadmienia, iż występują przypadki, w których dokonuje świadczenia swoich usług dla nieruchomości, w których ścianki wspinaczkowe nie są jedynymi zamontowanymi elementami.

14) Czy podczas ewentualnego zdemontowania i przeniesienia ścianki wspinaczkowej nieruchomość na której zamontowane były elementy składające się na ściankę ulegnie poważnemu uszkodzeniu lub znacznej zmianie stanu fizycznego;

Wnioskodawca posiadając doświadczenie i specjalistyczną wiedzę na temat montażu/instalacji ścianek wspinaczkowych na różnego rodzaju nieruchomościach posiada również wiedzę o demontażu tego typu urządzeń. Poprawny i umiejętny demontaż wykonany przez specjalistów posiadających wiedzę na temat montażu/demontażu ścianek wspinaczkowych nie spowoduje uszkodzenia lub znacznej zmiany stanu fizycznego nieruchomości, która była elementem, na którym została zamontowana/zainstalowania ścianka wspinaczkowa.

15) Czy po demontażu i przeniesieniu ścianek można je zainstalować/zamontować ponownie bez uszkodzenia lub zmiany istoty tych ścianek, czy ścianki wymagają po demontażu naprawy, tracą wartość lub nie mogą już służyć żadnemu celowi;

Wnioskodawca wskazuje, że specjalistyczny i poprawny demontaż a następnie przeniesienie ścianek wspinaczkowych nie powoduje niemożliwości zamontowania/instalacji ścianek wspinaczkowych powrotnie na tej samej nieruchomości lub na nowej nieruchomości. Wnioskodawca pragnie wskazać również, że profesjonalny i poprawny demontaż ścianek wspinaczkowych nie definiuje zmiany istoty tych ścianek czy też wymogu ich naprawy. Ścianki wspinaczkowe po demontażu nie tracą także wartości ani nie przestają służyć żadnemu celowi.

16) Czy instalacja/montaż ścianek wspinaczkowych stanowi czynności, które wymagają specjalistycznej wiedzy i umiejętności czy też są to proste czynności niewymagające specjalistycznej wiedzy i umiejętności umożliwiające funkcjonowanie ścianek zgodnie z ich przeznaczeniem, które można wykonać we własnym zakresie, np. korzystając z dołączonej instrukcji/specyfikacji);

Wnioskodawca pragnie wyjaśnić, że instalacja/montaż ścianek wspinaczkowych stanowi czynności wymagające specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, a także umiejętności oraz narzędzi potrzebnych do montażu ścianek wspinaczkowych. Instalacja/montaż ścianek wspinaczkowych nie jest czynnością niewymagającą specjalistycznej wiedzy i umiejętności umożliwiających funkcjonowanie ścianek zgodnie z ich przeznaczeniem, Wnioskodawca nadmienia także, że instalacji/montażu ścianki wspinaczkowej nie można dokonać we własnym zakresie np. korzystając z dołączonej instrukcji/ specyfikacji ze względu na specjalistyczną wiedzę dotyczącą ścianek wspinaczkowych oraz wymagane doświadczenie i umiejętności.

17) Czy realizowana przez Państwa Spółkę transakcja na rzecz Kontrahentów stanowi dostawę towarów z montażem, o której o mowa w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1570);

Wnioskodawca formułując treść wniosku o interpretację podatkową nie posiada kompetencji w ocenie skutków podatkowych i rozstrzygania zagadnień związanych z prawem podatkowym. Wnioskodawca może jedynie przedstawić swoje stanowisko w uzasadnieniu do wniosku odnośnie do zadanych przez Wnioskodawcę pytań. Wnioskodawca pragnie zaznaczyć, iż w jego ocenie realizowane przez niego transakcje z Kontrahentami nie stanowią dostawy towarów wraz z montażem, bowiem świadczone przez Wnioskodawcę usługi zawierają jedynie usługi montażu/instalacji ścianki wspinaczkowej lub serwisu i konserwacji ścianki wspinaczkowej. Wnioskodawca nadmienia, że nie świadczy usług dostawy elementów ścianek wspinaczkowych, ponieważ nie jest to przedmiotem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Elementem dostawy fragmentów ścianki wspinaczkowej każdorazowo zajmują się Kontrahenci.

18) Czy miejscem opodatkowania nabywanych przez Państwa Spółkę w Polsce usług (instalacji ścianek wspinaczkowych) była Polska i faktury wystawione na Państwa rzecz zawierały kwotę podatku VAT naliczonego od zakupów dokonanych w Polsce;

Miejscem opodatkowania nabywanych przez Wnioskodawcę usług instalacji/montażu ścianek wspinaczkowych była Polska – w oparciu o art. 28b ust. 1 ustawy o VAT. Wystawiane na rzecz Wnioskodawcy faktury zawierały kwotę podatku naliczonego.

19) Czy podatek związany z nabyciem usług, mógłby zostać odliczony gdyby miejscem świadczenia i opodatkowania usług byłaby Polska;

Wnioskodawca wskazuje, iż podatek związany z nabyciem usług mógłby zostać odliczony w sytuacji, gdyby miejscem świadczenia i opodatkowania usług była Polska.

20) Czy posiadają Państwo dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku VAT z czynnościami wykonywanymi poza terytorium kraju;

Wnioskodawca posiada stosowne dokumenty umożliwiające określenie związku odliczonego podatku VAT z czynnościami wykonywanymi poza terytorium kraju.

21) Czy do nabywanych przez Państwa usług występują ograniczenia lub/i wyłączenia przewidziane w art. 88 ustawy o podatku od towarów i usług, które ograniczają lub/i pozbawiają Państwa prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Dla usług nabywanych przez Wnioskodawcę nie występują ograniczenia lub/i wyłączenia przewidziane w art. 88 ustawy o VAT, które ograniczają lub/i pozbawiają Wnioskodawcę prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

### Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

1\. Czy Wnioskodawczyni prawidłowo traktuje usługi świadczone na rzecz zagranicznych kontrahentów w zakresie instalacji ścianek wspinaczkowych jako niepodlegające opodatkowaniu w Polsce na podstawie art. 28b ustawy o podatku od towarów i usług i czy wobec tego zasadnie dokumentuje je fakturami z adnotacją „odwrotne obciążenie” na podstawie art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o podatku od towarów i usług?

2\. Czy Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, w kontekście nabycia usług od podwykonawców, na podstawie art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług?

### Państwa stanowisko w sprawie

Ad. 1

Zdaniem Wnioskodawczyni postępuje ona prawidłowo, traktując usługi świadczone przez nią na rzecz zagranicznych kontrahentów w zakresie instalacji ścianek wspinaczkowych jako niepodlegające opodatkowaniu w Polsce na podstawie art. 28b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.) dalej jako ustawa o VAT, wobec czego zasadne jest ich dokumentowanie fakturami z adnotacją „odwrotne obciążenie” na podstawie art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT.

Tytułem wstępu wskazać należy, iż określenie prawidłowego sposobu fakturowania za usługi wymaga po pierwsze ustalenia, w którym kraju dana usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Krajem opodatkowania usług świadczonych transgranicznie jest państwo, w którym znajduje się miejsce świadczenia usługi. O miejscu świadczenia usług stanowią z kolei przepisy zawarte w art. 28b - 28n ustawy o VAT. Ogólna zasada dotycząca określania miejsca świadczenia usług na rzecz podatników zawarta została w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Z kolei w myśl ust. 2 tego przepisu, w przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

W przedmiotowym przypadku wymaga również uwzględnienia, że na zasadzie wyjątku wymienionego w art. 28e ustawy o VAT miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami jest miejsce położenia nieruchomości. Zdaniem Wnioskodawczyni w opisanej we wniosku sytuacji wymaga rozstrzygnięcia, czy świadczone przez nią usługi instalacji ścianek wspinaczkowych stanowią usługi związane z nieruchomościami w rozumieniu ww. przepisu.

Pojęcie usług związanych z nieruchomościami zostało szerzej zdefiniowane w przepisach wspólnotowych, znajdujących tutaj bezpośrednie zastosowanie. I tak, zgodnie z art. 31a Rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L. 2011.77.1 z późn. zm.) dalej jako Rozporządzenie wykonawcze - usługi związane z nieruchomościami, o których mowa w art. 47 dyrektywy 2006/112/WE obejmują jedynie te usługi, które mają wystarczająco bezpośredni związek z daną nieruchomością.

Usługi uważa się za mające wystarczająco bezpośredni związek z nieruchomością w następujących przypadkach:

a) gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element składowy usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia świadczonych usług;

b) gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i mają na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.

Ustęp 2 ww. art. 31a Rozporządzenia wykonawczego wskazuje katalog usług w szczególności uznawanych za usługi związane z nieruchomościami, który obejmuje m.in. instalację lub montaż maszyn lub sprzętu, które po zainstalowaniu lub zamontowaniu są uznane za nieruchomość.

Jednocześnie w art. 31a ust. 3 Rozporządzenia wykonawczego zdefiniowano katalog przesłanek negatywnych tj. usług, które nie są uznawane za związane z nieruchomościami. Uwzględniono tu w szczególności instalację lub montaż maszyn lub sprzętu, utrzymanie i naprawę oraz kontrolę maszyn lub sprzętu, jak również nadzór nad maszynami lub sprzętem, które nie są lub nie stają się częścią nieruchomości.

W świetle tych przepisów ustalenia wymaga, czy instalowane przez Spółkę ścianki wspinaczkowe stają się częścią nieruchomości, na której są montowane.

Zgodnie z art. 13b Rozporządzenia wykonawczego za nieruchomość uznaje się:

a) każdą określoną część ziemi, na jej powierzchni lub pod jej powierzchnią, która może stać się przedmiotem własności i posiadania;

b) każdy budynek lub każdą konstrukcję przytwierdzone do gruntu lub w nim osadzone powyżej lub poniżej poziomu morza, których nie można w łatwy sposób zdemontować lub przenieść;

c) każdy zainstalowany element stanowiący integralną część budynku lub konstrukcji, bez którego budynek lub konstrukcja są niepełne, taki jak drzwi, okna, dachy, schody i windy;

d) każdy element, sprzęt lub maszynę zainstalowane na stałe w budynku lub konstrukcji, które nie mogą być przeniesione bez zniszczenia lub zmiany budynku lub konstrukcji.

Praktyczne zastosowanie przytoczonych powyżej przepisów jest przedmiotem wielu interpretacji indywidualnych wydawanych przez organy podatkowe. Ze znanych Wnioskodawczyni interpretacji indywidualnych wynika, że organy podatkowe, w celu ustalenia, czy montowane na nieruchomościach sprzęty (inne elementy) stają się nieruchomościami lub częściami nieruchomości, badają w szczególności, czy ewentualny demontaż sprzętu byłby trudny, wymagający specjalistycznej wiedzy, a także, czy ewentualny demontaż spowodowałby poważne uszkodzenie budynku lub jego konstrukcji oraz czy w wyniku ewentualnego demontażu dany sprzęt straciłby na wartości / nie nadawałby się już do użytku (por. np. interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 maja 2021 r. nr 0114-KDIP1-2.4012.134.2021.2.ŁN oraz z 20 kwietnia 2020 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.89.2020.2.JS).

Biorąc pod uwagę powyższe Wnioskodawczyni jest zdania, że w opisanej we wniosku sytuacji ścianki wspinaczkowe nie stają się częściami składowymi nieruchomości, na których są instalowane. Wynika to z faktu, że ścianki te mogą w razie potrzeby zostać usunięte, i jakkolwiek demontaż wymagałby specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, to jego wykonanie nie wiązałoby się z naruszeniem konstrukcji budynku, w którym dana ścianka została pierwotnie zamontowana (konstrukcja nie utraciłaby nośności ani innych swoich właściwości). Ponadto po ewentualnym demontażu ścianka nie straciłaby na wartości, tzn. nadawałaby się do wykorzystania w innym miejscu.

Powyższe oznacza zdaniem Wnioskodawczyni, że skoro ścianki wspinaczkowe nie stają się częściami nieruchomości to świadczone przez nią usługi instalacji ścianek wspinaczkowych nie stanowią usług związanych z nieruchomościami. Miejsce ich świadczenia należy wobec tego ustalać na zasadach ogólnych zgodnie z art. 28b ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 28b ustawy o VAT miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej (ewentualnie miejsce, w którym posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w kraju innym niż kraj jego siedziby, jeśli usługa byłaby przeznaczona dla tego miejsca, art. 28b ust. 2 ustawy o VAT).

W przypadku zatem, gdy Spółka świadczy usługi na rzecz kontrahentów, będących podatnikami, nie posiadających w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, miejscem opodatkowania tych usług jest państwo siedziby (bądź stałego miejsca prowadzenia działalności) danego kontrahenta, wobec czego usługa taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce.

Zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi, faktura powinna zawierać wyrazy „odwrotne obciążenie”. Spółka zatem zasadnie dokumentuje opisane we wniosku usługi świadczone na rzecz zagranicznych kontrahentów fakturami z adnotacją „odwrotne obciążenie” na podstawie art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT.

Ad. 2

W ocenie Wnioskodawczyni miejscem opodatkowania usług świadczonych przez podwykonawców na jej rzecz jest terytorium Polski. Zatem wobec związku nabywanych usług z wykonywaniem przez Spółkę czynności opodatkowanych Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w tych fakturach.

Jak zostało wskazane w opisie stanu faktycznego, usługi świadczone przez podwykonawców są co do swej istoty tożsame z usługami realizowanymi przez Spółkę, tzn. polegają na instalacji ścianek wspinaczkowych.

Tym samym również w ich przypadku zastosowanie znajduje art. 28b ustawy o VAT, zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym przez Wnioskodawczynię w odniesieniu do pytania pierwszego.

Art. 28b ust. 1 ustawy o VAT przewiduje, że miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu w przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

Spółka ma siedzibę działalności gospodarczej w Polsce. Jednocześnie Spółka nie posiada poza terytorium kraju, w szczególności w żadnym z krajów poza granicami Polski, gdzie realizowane są usługi, żadnej stałej struktury (nie wynajmuje za granicą biur, nie zatrudnia pracowników itp.). Oznacza to, że Spółka nie dysponuje stałym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej w żadnym z tych krajów. W konsekwencji miejsce świadczenia usług nabywanych przez Spółkę od podwykonawców należy określić na podstawie art. 28b ust. 1 (nie zaś ust. 2) ustawy o VAT. Wobec tego miejscem świadczenia i opodatkowania usług, które Spółka nabywa od swoich podwykonawców, jest terytorium Polski, gdzie Spółka ma swoją siedzibę.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Z kolei art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT stanowi, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Natomiast zgodnie z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2 jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.

Biorąc zatem pod uwagę, że nabywane od podwykonawców usługi mają związek ze świadczeniem przez Wnioskodawczynię usług, które podlegają opodatkowaniu poza terytorium kraju i jednocześnie, w przypadku gdyby takie usługi były przez Wnioskodawczynię świadczone w Polsce, przysługiwałoby jej prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, oraz że Spółka posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z usługami instalacji ścianek podlegającymi opodatkowaniu poza terytorium Polski, Spółce przysługuje prawo do odliczania podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawianych na jej rzecz przez podwykonawców.

Wobec powyższego Wnioskodawczyni prosi o potwierdzenie prawidłowości jej stanowiska.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe**.**

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają:

1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

2) eksport towarów;

3) import towarów na terytorium kraju;

4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;

5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Z powołanego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wymienione czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju, przez które – w myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy:

Rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.

Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w rozdziale 3 działu V ustawy.

Stosownie do art. 28a ustawy:

Na potrzeby stosowania ww. rozdziału:

1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:

a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6;

b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;

2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.

Wskazany art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:

Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.

Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy:

W przypadku, gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

Z powyższych przepisów ustawy wynika zatem, że co do zasady, usługa świadczona na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy inna niż wskazana w art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy podlega opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, chyba że jest świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej usługobiorcy, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, wówczas miejscem świadczenia tej usługi jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, dla którego ta usługa jest świadczona.

Natomiast w myśl art. 28e ustawy:

Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego, jest miejsce położenia nieruchomości.

Przepis art. 28e ustawy – jak wynika z jego brzmienia – stanowi wyjątek od zasady, przyjmując jako kryterium nie usytuowanie podmiotu, lecz przedmiotu, którym jest nieruchomość. Usługi które jej wprost dotyczą, mają być opodatkowane według jej miejsca położenia. Kryterium położenia nieruchomości jest tu zatem decydujące – determinuje ono docelowo miejsce opodatkowania usługi związanej z daną nieruchomością. Co istotne, zasada wyrażona w art. 28e ustawy obejmuje wyłącznie usługi, które dotyczą konkretnej nieruchomości – jedynie wówczas można w praktyce zastosować opodatkowanie w miejscu położenia nieruchomości.

Także Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, ze zm.) w art. 47 przewiduje, że miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomością, w tym usług rzeczoznawców i agentów nieruchomości, usług zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub w miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, przyznawanie prawa użytkowania nieruchomości oraz usług związanych z przygotowywaniem i koordynacją prac budowlanych, takich jak usługi architektów i biur nadzoru budowlanego, jest miejsce, w którym znajduje się dana nieruchomość.

Ustawa nie zawiera definicji pojęcia „nieruchomość” oraz pojęcia „usługi związanej z nieruchomościami”. Niemniej jednak ustawodawca unijny wychodząc naprzeciw oczekiwaniom państw członkowskich wprowadził rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 1042/2013 z dnia 7 października 2013 r. (Dz. Urz. UE L Nr 284 z 26.10.2013 r., s. 1) zmianę do rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2011, str. 1 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem 282/2011 – pojęcie „nieruchomość”, jak również wyjaśnił, na czym polegają „usługi związane z nieruchomościami”.

Zgodnie z art. 13b rozporządzenia 282/2011:

Do celów stosowania dyrektywy 2006/112/WE za „nieruchomość” uznaje się:

a) każdą określoną część ziemi, na jej powierzchni lub pod jej powierzchnią, która może stać się przedmiotem własności i posiadania;

b) każdy budynek lub każdą konstrukcję przytwierdzone do gruntu lub w nim osadzone powyżej lub poniżej poziomu morza, których nie można w łatwy sposób zdemontować lub przenieść;

c) każdy zainstalowany element stanowiący integralną część budynku lub konstrukcji, bez którego budynek lub konstrukcja są niepełne, taki jak drzwi, okna, dachy, schody i windy;

d) każdy element, sprzęt lub maszynę zainstalowane na stałe w budynku lub konstrukcji, które nie mogą być przeniesione bez zniszczenia lub zmiany budynku lub konstrukcji.

W myśl art. 31a ust. 1 rozporządzenia 282/2011:

Usługi związane z nieruchomościami, o których mowa w art. 47 dyrektywy 2006/112/WE, obejmują jedynie te usługi, które mają wystarczająco bezpośredni związek z daną nieruchomością. Usługi uważa się za mające wystarczająco bezpośredni związek z nieruchomością w następujących przypadkach:

a) gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element składowy usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia świadczonych usług;

b) gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i mają na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.

Jednocześnie w art. 31a ust. 2 rozporządzenia 282/2011 zawarto wykaz przykładowych usług, które należy uznać za związane z nieruchomościami, czyli usług objętych zakresem stosowania art. 47 dyrektywy 2006/112/WE. Co więcej w art. 31a ust. 3 rozporządzenia 282/2011 zawarto wykaz przykładowych usług, których nie należy traktować jako usług związanych z nieruchomościami, czyli usług nieobjętych zakresem stosowania art. 47 dyrektywy 2006/112/WE.

I tak, zgodnie z art. 31a ust. 2 lit. m) rozporządzenia 282/2011:

Ustęp 1 obejmuje w szczególności instalację lub montaż maszyn lub sprzętu, które po zainstalowaniu lub zamontowaniu są uznane za nieruchomość.

Natomiast zgodnie z art. 31a ust. 3 lit. f) rozporządzenia 282/2011:

Ustęp 1 nie ma zastosowania do instalacji lub montażu maszyn lub sprzętu, utrzymania i naprawy oraz kontroli maszyn lub sprzętu, jak również nadzoru nad maszynami lub sprzętem, które nie są lub nie stają się częścią nieruchomości.

Zatem szczególne miejsce świadczenia określone w art. 28e ustawy dotyczy wyłącznie usług, które ściśle odnoszą się do konkretnej określonej co do miejsca położenia nieruchomości. W konsekwencji usługą związaną z nieruchomością nie jest każda dowolna usługa wykazująca chociażby najmniejszy związek z daną nieruchomością, lecz jedynie usługa która wprost odnosi się do konkretnej (określonej co do położenia) nieruchomości będącej też centralnym punktem usługi bądź też, ma na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu konkretnej (określonej co do położenia) nieruchomości.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych, w szczególności wykonując usługi instalacji ścianek wspinaczkowych. Biorąc pod uwagę, że montaż ścianek wspinaczkowych wymaga specjalistycznej wiedzy, Spółka dostarcza usługę instalacji wraz ze specjalistycznym personelem i narzędziami niezbędnymi do instalacji. Pośród etapów procesu instalacji wyróżnia się: rozładunek ciężarówki z elementów montażu ścianki, wykonanie pomiarów przed rozpoczęciem prac instalacyjnych, montaż konstrukcji nośnej (najczęściej za pomocą połączeń śrubowych, ale zawsze określa to projekt inżyniera oraz kalkulacje wytrzymałościowe), instalacja paneli wspinaczkowych, wykonanie testów związanych z punktami asekuracyjnymi, które wymagają przetestowania poprawności ich zamontowania przed oddaniem do użytkowania, dokonanie czynności oczyszczających miejsce montażu ścianki wspinaczkowej z zabrudzeń i śmieci.

Transakcje są świadczone głównie poza granicami Polski, na rzecz Kontrahentów z krajów UE oraz z krajów spoza UE, którzy nie posiadają siedziby ani miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Dostawa materiałów do montażu ścianki, leży w gestii Kontrahenta. Przedmiotem umowy zawieranej z kontrahentami jest jedynie usługa montażu/instalacji ścianki wspinaczkowej, incydentalnie również naprawa/konserwacja ścianki.

Ściankę, po dokonanym montażu, można zdemontować, przewieźć i zamontować w innej lokalizacji, jakkolwiek wymaga to specjalistycznej wiedzy i doświadczenia. Po ewentualnym demontażu ścianka nie traci na wartości i nadaje się do wykorzystania w innym miejscu. Nieruchomości, na których Spółka wykonuje montaż ścianek wspinaczkowych, są w pełni wartościowe przed wykonaniem usługi, a w trakcie montażu, jak i w przypadku demontażu ścianek, konstrukcja budynku nie ulega zniszczeniu. Poprawny demontaż nie wpływa na zmianę stanu fizycznego nieruchomości.

Biorąc zatem pod uwagę informacje wskazane przez Wnioskodawcę należy stwierdzić, że opisane we wniosku usługi polegające na montażu ścianek wspinaczkowych, nie mają bezpośredniego związku z nieruchomością w rozumieniu art. 28e ustawy. Tym samym ww. usługi nie stanowią usług, do których znajduje zastosowanie art. 28e ustawy. Jednocześnie do przedmiotowych usług nie znajdują zastosowania szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług wynikające z art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy. W konsekwencji miejsce świadczenia usług należy ustalić na podstawie art. 28b ustawy.

W analizowanym przypadku Wnioskodawca świadczy usługi na rzecz Kontrahentów, którzy nie mają siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terenie Polski, zatem, stosownie do art. 28b ust. 1 ustawy, świadczone przez Wnioskodawcę usługi polegające na montażu ścianek wspinaczkowych, podlegają opodatkowaniu w kraju, w którym Kontrahent będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. W konsekwencji ww. usługi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na terytorium Polski.

Kwestie związane z obowiązkiem wystawiania faktur regulują przepisy Rozdziału 1 „Faktury” Działu XI ustawy „Dokumentacja” (przepisy art. 106a – 106n).

Zgodnie z art. 106a pkt 2 ustawy:

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium:

a) państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,

b) państwa trzeciego.

W myśl art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Elementy, jakie powinna zawierać faktura, zostały wymienione w art. 106e ustawy. Stosownie do treści art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy:

Faktura powinna zawierać m.in.:

18) w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi – wyrazy ,,odwrotne obciążenie” (…).

W niniejszej sprawie – jak wyżej wskazano – świadczone przez Państwa usługi polegające na montażu ścianek wspinaczkowych nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na terytorium Polski.

Wobec powyższego, są Państwo zobowiązani do udokumentowania ww. usługi niepodlegającej opodatkowaniu na terytorium Polski fakturą, która stosownie do art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy, powinna być opatrzona adnotacją „odwrotne obciążenie”.

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie **pytania nr 1** należały uznać za **prawidłowe**.

Państwa wątpliwości dotyczą także prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w kontekście nabycia usług od podwykonawców.

Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 ustawy,

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy,

Kwotę podatku naliczonego stanowi:

a) suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Z cytowanych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Przedstawiona zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Co więcej, zgodnie z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy,

Podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.

Uprawnienie wynikające z powyższego przepisu odnosi się do podatników, którzy dokonują dostaw towarów bądź świadczenia usług opodatkowanych poza terytorium kraju, a zakupy, jakich dokonują, są związane właśnie z tymi czynnościami. Warunkiem do odliczenia podatku naliczonego związanego z czynnościami dokonywanymi poza terytorium kraju jest to, aby – hipotetycznie – w przypadku wykonywania tych samych czynności w kraju podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Powołany przepis wymaga ponadto, aby podatnik posiadał dokumenty, z których wynikać będzie związek odliczonego podatku z czynnościami wykonywanymi poza terytorium kraju. Powinny to być przede wszystkim dokumenty potwierdzające dokonanie określonych czynności poza terytorium kraju, które będą jednocześnie opisywać te czynności.

Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy,

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Natomiast zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 7 ustawy,

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze - w części dotyczącej tych czynności.

Zatem w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku lub gdy wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku podatnik mimo spełnienia przesłanek, o których mowa art. 86 ustawy nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w otrzymanej fakturze.

Jak wskazaliście Państwo we wniosku miejscem opodatkowania nabywanych przez Państwa usług była Polska, a wystawiane faktury zawierały kwotę podatku naliczonego. Ponadto wskazaliście Państwo, że podatek związany z nabyciem usług mógłby zostać odliczony, gdyby miejscem świadczenia przez Państwa usług była Polska oraz posiadacie Państwo dokumenty, umożliwiające potwierdzenie związku odliczonego podatku VAT z czynnościami wykonywanymi poza terytorium kraju. Według informacji zawartych w uzupełnieniu do wniosku dla nabywanych usług nie występują ograniczenia/wyłączenia przewidziane w art. 88 ustawy o VAT.

Mając na uwadze wyżej cytowane przepisy regulujące kwestię prawa do odliczenia podatku naliczonego oraz wskazane okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupów udokumentowanych fakturami VAT na potrzeby świadczonej usługi montażu ścianek wspinaczkowych na podstawie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy.

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie **pytania nr 2** należy uznać za **prawidłowe**.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dniu zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

**Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji**

*   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosujecie się Państwo do interpretacji.
*   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

*   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

*   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
*   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.).