Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/2/4511-156/15/MZM
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2015-04-30
Teza: Ustalenie daty nabycia nieruchomości oraz skutków podatkowych sprzedaży działki nabytej w wyniku częściowego działu spadku.
Słowa kluczowe: działki; przychód; spadek-dział spadku; sprzedaż; udział
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z 27 stycznia 2015 r. (data otrzymania 30 stycznia 2015 r.), uzupełnionym 1 kwietnia 2015 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości:

*   w części dotyczącej ustalenia daty nabycia nieruchomości – **jest nieprawidłowe,**
*   w części dotyczącej braku obowiązku podatkowego – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 30 stycznia 2015 r. otrzymano ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości.

W związku z brakami formalnymi stwierdzonymi we wniosku, pismem z 24 marca 2015 r. Znak: IBPBII/2/4511-156/15/MZM, wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku. Uzupełnienia dokonano 1 kwietnia 2015 r.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca urodził się 15 października 1971 r., niecałe dwa tygodnie po tym jak w wypadku w pracy zginął jego ojciec. Wnioskodawca jest jego jedynym dzieckiem. Ojciec Wnioskodawcy był jednym z dwojga dzieci H.B. i J.B., zaś drugim dzieckiem była H.O.

W 1978 r. zmarł J.B. – dziadek Wnioskodawcy. W wyniku postępowania sądowego, spadkowego Wnioskodawcy przypadła 1/8 majątku. Pozostałe części były w posiadaniu babki H.B. (6/8) i drugiego dziecka dziadków – H.O. (1/8). W skład majątku wchodziły: dwie działki (nr 416 i nr 992/3) oraz budynek mieszkalny z budynkami gospodarczymi i działką, na której one stały (działka nr 686). W dniu 25 maja 2001 r. zmarła babka H.B., a 23 kwietnia 2009 r. w wyniku postępowania spadkowego Sąd wydał postanowienie, w wyniku którego Wnioskodawca nabył 500/1000 części spadku. Postanowieniem z 29 października 2009 r. dokonano zgodnego częściowego działu spadku oraz częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym (działka nr 686). W wyniku postanowienia Wnioskodawca otrzymał spłatę z tej części spadku, co wyczerpało roszczenia w tym zakresie.

Postanowieniem z 28 października 2010 r. dokonano częściowego, zgodnego działu spadku w ten sposób, że:

a.dokonano podziału działki nr 416 na dwie:

*   416/1 o powierzchni 2018 m2, która przypadła innym członkom rodziny,
*   416/2 o powierzchni 2017 m2, która przypadła Wnioskodawcy,

b.działka nr 992/3 pozostała we współwłasności wszystkich osób powołanych do spadku, ½ części działki jest własnością Wnioskodawcy.

W październiku 2014 r. Wnioskodawca zakończył podział działki nr 416/2 na dwie i sprzedał jedną z nich.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że przed podziałem działka o nr 416 miała kształt zbliżony do kwadratu i położona była wzdłuż drogi. Zgodnie z propozycją biegłego sądowego, na którą wyrazili zgodę wszyscy uczestnicy postępowania działka ta została podzielona na dwie działki o powierzchniach 2018 m2 i 2017 m2. Obie działki mają taki sam, regularny kształt prostokąta, prawie identyczną szerokość, obie mają dostęp do głównej drogi i tych samych mediów, ten sam symbol użytku, takie samo zagospodarowanie zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Działka pozostająca we własności rodziny usytuowana jest przy zabudowanej działce (sąsiaduje z nią z południowej strony). Działka 416/2, która pozostała we własności Wnioskodawcy położona jest bliżej łuku drogi.

Zdaniem Wnioskodawcy, wartość m2 obu działek jest taka sama. Wnioskodawca stwierdził, że wartości działek – zakładając, że w 2010 r. m2 takiej działki kosztował 70 zł – wynoszą odpowiednio:

*   dla działki nr 416/1 o powierzchni 2018 m2 – 141.260,00 zł,
*   dla działki nr 416/2 o powierzchni 2017 m2 –141.190,00 zł.

W związku z powyższym stanem faktycznym zadano następujące pytania:

1.  Który rok liczy się jako nabycie spadku?
2.  W którym roku Wnioskodawca mógł dokonać sprzedaży części spadku, tak by nie płacić podatku w sytuacji, gdy pieniądze Wnioskodawca wyda na inny cel niż zakup lub remont nieruchomości?

Zdaniem Wnioskodawcy, nabycie spadku następuje w momencie śmierci czyli w tym przypadku w 2001 r., gdy zmarła babka Wnioskodawcy. Dlatego też sprzedaż jakiegoś składnika spadku, bez konieczności inwestowania w zakup lub remont nieruchomości oraz bez konieczności zapłacenia podatku możliwa była 5 lat po zakończeniu roku podatkowego, w którym Wnioskodawca nabył spadek, czyli w 2007 r. W związku z tym Wnioskodawca uważa, że sprzedaż w 2014 r. nie wiąże z obowiązkiem podatkowym.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest częściowo prawidłowe a częściowo nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) – źródłem przychodu jest – z zastrzeżeniem ust. 2 – odpłatne zbycie m.in.:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów

\-jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Podkreślić należy, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy formułuje generalną zasadę, że sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego.

Zatem w przypadku sprzedaży nieruchomości decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment i forma jej nabycia.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca po zmarłym w 1978 r. dziadku nabył udział 1/8 w majątku spadkowym. Następnie w 2001 r. Wnioskodawca nabył udział 500/1000 w masie spadkowej po babce. W 2009 r. dokonano zgodnego częściowego działu spadku oraz częściowego zniesienia współwłasności działki nr 686. W wyniku postanowienia Wnioskodawca otrzymał spłatę z tej części spadku. Natomiast w 2010 r. dokonano częściowego zgodnego działu spadku, w wyniku którego działka nr 416 została podzielona na dwie działki: nr 416/1 i 416/2 zaś działka nr 992/3 pozostała we współwłasności wszystkich osób powołanych do spadku, a udział ½ w tej działce jest własnością Wnioskodawcy. Działka nr 416/1 o powierzchni 2018 m2 przypadła innym członkom rodziny, podczas gdy druga działka o powierzchni 2017 m2 stała się własnością Wnioskodawcy. W 2014 r. Wnioskodawca zakończył podział działki 416/2 na dwie mniejsze i sprzedał jedną z nich.

Zgodnie z art. 924 i 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) – spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (spadkodawców), natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy (spadkodawców) ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Z kolei postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdza jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

Zgodnie z art. 1035 ustawy Kodeks cywilny – jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom przechodzą na nich, ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.

Z chwilą działu spadku jedni spadkobiercy tracą własność udziałów nabytych przez siebie w spadku, a własność tę dopiero z tą chwilą nabywają inni spadkobiercy. Nie ma zatem prawnych podstaw do twierdzenia, że całą rzecz lub prawo nabywa spadkobierca w chwili śmierci spadkodawcy, skoro w tej dacie jest jedynie jednym ze współwłaścicieli rzeczy lub prawa. Taki spadkobierca nie jest w dacie śmierci spadkodawcy właścicielem całej rzeczy lub prawa, lecz jedynie właścicielem udziału w niej. Pozostałe udziały może nabyć – ale dopiero w wyniku dokonania innych czynności prawnych – od pozostałych spadkobierców.

Jeżeli zatem w drodze działu spadku spadkobierca nabywa udział ponad wielkość, którą uprzednio nabył w spadku, to nabycie w drodze działu spadku, w części przekraczającej udział w spadku należy traktować jako nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na potwierdzenie powyższego stanowiska przykładowo przywołać można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 1966/11 czy też wyrok Wojewódzkiego Administracyjnego w Białymstoku z 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Bk 433/10, w którym sąd stwierdził, że (…) momentem nabycia nieruchomości, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w części obejmującej udział spadkowy będzie moment nabycia spadku, w pozostałym zaś zakresie – moment działu spadku.

Jeżeli jednak wartość nieruchomości nabytej przez spadkobiercę w wyniku podziału jest zgodna z wartością udziału posiadanego przed działem spadku – nie następuje nabycie skutkujące dla opodatkowania, ponieważ w ten sposób nie ulega powiększeniu zarówno zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad rzeczą (nieruchomością), jak i stan jej majątku osobistego. Dział spadku, w wyniku którego udział w nieruchomości nie zwiększył się, zmienia wyłącznie charakter własności. Jedynie nabycie nieruchomości w drodze działu spadku w części przekraczającej udział spadkowy stanowi o nowej dacie nabycia nieruchomości w tym udziale, który przekracza udział nabyty w spadku.

Z wniosku wynika, że wartość całej nieruchomości będącej przedmiotem częściowego działu spadku wynosiła 282.450,00 zł.

Natomiast w wyniku częściowego działu spadku Wnioskodawca otrzymał działkę nr 416/2 o wartości 141.190,00 zł a więc działkę o mniejszej wartości niż działka nr 416/2 o wartości 141.260,00 zł, która przypadła innym członkom rodziny.

Zatem skoro w wyniku częściowego działu spadku Wnioskodawca otrzymał na wyłączną własność działkę, której wartość nie przekraczała wartości udziału pierwotnie nabytego przez niego w spadku, to data częściowego działu spadku nie jest datą nowego nabycia nieruchomości. Innymi słowy skoro w wyniku częściowego działu spadku wartość udziału Wnioskodawcy w nieruchomości nie uległa powiększeniu, to w 2010 r. nie doszło do nabycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ww. ustawy.

Organ przyjął wartości działek zgodnie z tym co wskazał we wniosku Wnioskodawca, przy czym zauważa, że Wnioskodawca podając wartości działek nr 416/1 i 416/2 założył, że w 2010 r. m2 działki kosztował 70 zł i na tej podstawie wyliczył wartość każdej z tych dwóch działek. Dlatego w tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, że powierzchnia nie zawsze jest wyznacznikiem obiektywnym, może się bowiem zdarzyć, że większą wartość będzie miała działka o mniejszej powierzchni – wszak o wartości działki nie decyduje tylko wielkość, ale również inne czynniki – np. ceny działek są uzależnione od parametrów, takich jak lokalizacja (z którą wiąże się bezpośrednio jakość dojazdu i komunikacja), uzbrojenie terenu, kształt działki i sąsiedztwo itp. Dopiero jeśli te czynniki są identyczne dla obu działek, to ich wartość można wyliczyć biorąc za podstawę powierzchnię.

Natomiast nieistotny dla opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest sam fakt podziału nieruchomości, jeżeli przez podział nieruchomości rozumie się proces mający na celu np. zyskanie korzystniejszej konfiguracji poszczególnych nieruchomości (działek) bez zmiany struktury własności. Jeżeli zatem właściciel dokonał podziału nieruchomości, nie mamy do czynienia z żadnym nabyciem, bo chodzi o nieruchomość, której ta osoba jest już właścicielem. Sam podział nieruchomości w 2014 r. nie stanowił więc daty nowego nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W wyniku podziału Wnioskodawca nie nabył bowiem żadnych nowych nieruchomości ponad to, czego był już właścicielem. W wyniku samego podziału nieruchomości nie zmieniła się struktura własności każdej z mniejszych działek wydzielonych w drodze podziału. Właściciel nadal posiada takiej samej wielkości nieruchomości jak przed podziałem, tyle że w mniejszych działkach. Stąd czynność ta nie ma wpływu na określenie początku biegu terminu, o którym mowa art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Fakt podziału nieruchomości pozostaje bez znaczenia, gdyż jak zostało już wskazane na wstępie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uzależniają skutki podatkowe sprzedaży nieruchomości od daty jej nabycia, a nie od daty podziału.

Tylko częściowo Wnioskodawca ma rację twierdząc, że nabycie spadku następuje w momencie śmierci, czyli w tym przypadku w 2001 r. Owszem nabycie następuje w dacie śmierci, ale Wnioskodawca całkowicie pominął fakt, że nieruchomość dziedziczył po dwóch spadkodawcach. Pominął zatem moment nabycia udziału w nieruchomości jakim jest 1978 r., czyli data śmierci dziadka. Tym samym za datę nabycia działki nr 416/2 należy uznać zarówno 1978 r. jak również 2001 r. bowiem w tych datach Wnioskodawca nabył tę działkę w drodze spadku (po dwóch spadkodawcach).

Oznacza to, że Wnioskodawca stał się właścicielem nieruchomości w różnym czasie i w różny sposób, a mianowicie:

*   udział 1/8 nabył w 1978 r. w drodze spadku po dziadku,
*   udział 3/8 (6/8 x 500/1000) nabył w 2001 r. w drodze spadku po babce.

Podsumowując, skoro Wnioskodawca otrzymał działkę, której wartość po dokonanym podziale nie przekroczyła wartości udziału jaki pierwotnie mu przysługiwał w całej nieruchomości, to za datę nabycia uznać należy datę śmierci spadkodawców, a więc 1978 r. i 2001 r., co oznacza, że pięcioletni termin, określony zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy upłynął odpowiednio z końcem 1983 r. i 2006 r. Tym samym sprzedaż w 2014 r. przez Wnioskodawcę jednej z dwóch działek powstałej po podziale działki 416/2 nie stanowi dla niego w ogóle źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek zapłaty podatku dochodowego od tej sprzedaży.

Stanowiska Wnioskodawcy nie można było jednak uznać w całości za prawidłowe z uwagi na błędnie ustaloną przez Wnioskodawcę datę nabycia nieruchomości.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) – w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.