Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4014.37.2025.2.MD
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-11
Teza: W związku z zawarciem umowy darowizny nie dojdzie do
przejęcia przez obdarowanego długów, ciężarów ani
zobowiązań darczyńcy. Ta umowa darowizny nie podlega więc
opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu
darowizna
umowa-umowa darowizny
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania -Czynności
podlegające opodatkowaniu-Czynności cywilnoprawne-
Umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez
obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań
darczyńcy
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 1-art. 1-ust. 1-pkt 1-lit. d

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 stycznia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej
    m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych darowizny
    udziałów w nieruchomościach, z których jedna obciążona jest hipoteką. Uzupełnił go Pan
    pismem z 11 lutego 2025 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Prowadzi Pan działalność gospodarczą jako notariusz. Jest Pan zarejestrowany jako czynny
    podatnik podatku od towarów i usług.
    Na prośbę klienta ma Pan zamiar sporządzić w formie aktu notarialnego umowę
    darowizny udziałów w dwóch nieruchomościach pomiędzy osobami stanu wolnego,
    niezaliczonymi do grupy całkowicie zwolnionej z podatku zgodnie z art. 4 ust. 1 (winno
    być: art. 4a ust. 1) ustawy o podatku od spadków i darowizn.
    Pierwsza Nieruchomość ma prowadzoną księgę wieczystą numer (...), w której jako
    właściciel wpisani są: w 1/2 darczyńca i w 1/2 obdarowany. W umowie darowizny
    darczyńca zamierza podarować swój udział w nieruchomości obdarowanemu, tym samym
    czyniąc go jedynym właścicielem nieruchomości.
    Nieruchomość ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i obciążona
    jest hipoteką na rzecz banku, wynoszącą (...) zł, wpisaną w IV dziale księgi wieczystej i
    zabezpieczającą kredyt uzyskany wspólnie przez darczyńcę i obdarowanego na zakup
    przedmiotowej nieruchomości.
    Druga Nieruchomość stanowi nieruchomość drogową i prowadzona jest dla niej księga
    wieczysta numer (...), w której jako właściciele wpisani są m.in. darczyńca – w 1/6 oraz
    obdarowany – również w 1/6. Darczyńca zamierza przekazać swój udział w nieruchomości
    obdarowanemu, tym samym powiększając jego udział w nieruchomości do 1/3.
    Nieruchomość ta nie została obciążona hipoteką.
    Darczyńca i obdarowany oświadczają, że łączna wartość ich udziałów w obu
    nieruchomościach wynosi (...) zł, a wartość wierzytelności zabezpieczonej ww. hipoteką
    wynosi ok. (...) zł. Natomiast wartość hipoteki wynosi (...) zł. Oznacza to, że wartość
    hipoteki jest wyższa niż łączna wartość obu nieruchomości, a także wyższa niż wartość
    zabezpieczonej wierzytelności. Jednocześnie, wartość przedmiotu darowizny (tj. (...) zł) jest
    niższa niż 1/2 wartości hipoteki – a więc części hipoteki przypadającej na darowany udział.
    W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że w związku z zawarciem umowy darowizny
    nieruchomości obdarowany nie przejmie długów, ciężarów, ani zobowiązań darczyńcy.
    Pytanie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych
    Czy notariusz prawidłowo wykona obowiązki płatnika podatku od czynności
    cywilnoprawnych, jeśli nie pobierze podatku, w przypadku, gdy aktem notarialnym
    dokonana zostanie umowa darowizny ww. udziałów w dwóch nieruchomościach, w tym w
    nieruchomości obciążonej hipoteką, której suma przewyższa łączną wartość rynkową
    darowanych części obu nieruchomości, jeśli stronami nie są osoby wymienione w art. 4a
    ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
    Pana stanowisko w sprawie
    W Pana ocenie, notariusz prawidłowo wykona obowiązek płatnika jeżeli nie pobierze
    podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż nie powstanie obowiązek podatkowy na
    podstawie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, z uwagi na fakt, że
    wraz z umową darowizny nieruchomości Obdarowany nie przejmuje na siebie
    zobowiązania Darczyńcy wobec kredytodawcy.

    Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje
    się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Istotną
    cechą darowizny jest jej bezpłatny charakter. Oznacza to, że druga strona umowy nie
    zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę.
    Przedmiotem darowizny mogą być rzeczy oraz zbywalne prawa majątkowe.
    Jak wynika z treści art. 1 ust. 1 pkt. 1 lit. d) ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych, podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają również umowy
    darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo
    zobowiązań darczyńcy.
    Pojęcie przejęcia długu zostało zdefiniowane w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 519 § 1
    Kodeksu cywilnego, osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu
    zwolniony (przejęcie długu). Przejęcie długu zgodnie z art. 519 § 2 Kodeksu cywilnego
    może nastąpić:
    1) przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie
      dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;
    2) przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie
      wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli
      wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.
    Z powyższej regulacji wynika zatem, że przejęcie długu wymaga uczestnictwa wierzyciela,
    która może polegać na zawarciu umowy lub wyrażeniu zgody na zawarcie umowy
    przenoszącej dług.
    W przypadku transakcji opisanej w przestawionym zdarzeniu przyszłym, wierzyciel w
    żaden sposób nie będzie uczestniczył w podpisaniu umowy darowizny. Natomiast inna
    umowa dotycząca opisanych nieruchomości nie zostanie pomiędzy stronami zawarta.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, podstawę opodatkowania stanowi w tym przypadku
    wartość długów i ciężarów albo zobowiązań przejętych przez obdarowanego.
    Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlega zatem umowa darowizny, o ile
    następuje przejęcie przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy
    oraz przejęcie to następuje w umowie darowizny. Chodzi przy tym o takie długi, ciężary i
    zobowiązania przejęte przez obdarowanego, które pozostają w związku funkcjonalnym z
    przedmiotem darowizny i które w związku z dokonaną darowizną obciążają
    obdarowanego i tym samym zwalniają darującego z obowiązku ich regulowania
    (ponoszenia).
    Darczyńca umową darowizny przekaże Obdarowanemu udział wynoszący 1/2 w
    nieruchomości, nie przenosząc na niego swojego zobowiązania jako kredytobiorcy (nie
    cedując więc kredytu). W związku z czym nie powstaje obowiązek podatkowy na
    podstawie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż wraz z
    umową darowizny nieruchomości nie przejmuje on na siebie zobowiązania darczyńcy
    wobec kredytodawcy. Należy również uznać, że obciążenie nieruchomości hipoteką nie
    powoduje przejęcia długów i ciężarów lub zobowiązań Darczyńcy.
    Podsumowując, w przypadku gdy w wyniku dokonania darowizny na rzecz osoby obcej nie
    dojdzie do przejęcia długu przez obdarowanego, nie jest Pan zobowiązany do pobrania
    podatku od czynności cywilnoprawnych.
    Na potwierdzenie stanowiska przywołał Pan interpretację indywidualną.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
    cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295):
      Podatkowi podlegają umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez
      obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy.
    W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:
      Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają również zmiany ww. umów,
      jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od
      czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych,
      oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne.
    Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających
    opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, o kwalifikacji
    określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym
    podatkiem, decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Zatem, jeżeli
    strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla
    oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w
    związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste
    prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikację pod względem
    prawnym.
    Szczegółowe ustalenie zakresu przedmiotowego ma określone konsekwencje.
    Ustawodawca, wprowadzając zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu,
    wyłączył od opodatkowania inne podobne, które nie zostały wyraźnie wskazane w
    przepisie. Oznacza to, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają
    opodatkowaniu, nawet gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź
    podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.
    Zgodnie z przywołanymi przepisami opodatkowaniu podatkiem od czynności
    cywilnoprawnych podlegają darowizny, ale te o określonym w ustawie charakterze.
    Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie zawiera pojęcia „darowizna”, dlatego
    w tym zakresie należy odwołać się do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia
    1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na
      rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
    Podstawową cechą umowy darowizny jest bezpłatne świadczenie darczyńcy na rzecz
    obdarowanego kosztem swojego majątku. Darowizna należy do czynności, których celem
    jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego – świadczenie musi wzbogacić
    obdarowanego.
    Jak już wskazano powyżej – zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku od
    czynności cywilnoprawnych podatkowi podlegają: umowy darowizny – w części dotyczącej
    przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy.
    W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
      Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania
      czynności cywilnoprawnej.
    Na podstawie art. 4 pkt 3 omawianej ustawy:
      Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży przy umowie darowizny – na
      obdarowanym.
    W oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy:

      Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie darowizny – wartość długów i
      ciężarów albo zobowiązań przejętych przez obdarowanego.
    Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy:
      Stawki podatku wynoszą od umów zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie
      współwłasności oraz darowizny:
      a) przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa
        użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu
        mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z
        przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa
        do lokalu w małym domu mieszkalnym − 2%,
      b) przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych − 1%.
    W myśl art. 10 ust. 1 i 2 cyt. ustawy:
      Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w
      sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz
      obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku
      podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez
      płatnika, oraz przypadków, o których mowa w ust. 1a.
      Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w
      formie aktu notarialnego.
    W świetle powołanych przepisów umowa darowizny stanowi czynność opodatkowaną
    podatkiem od czynności cywilnoprawnych w części dotyczącej przejęcia przez
    obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy. Opodatkowanie to wystąpi
    wtedy, gdy nabywca wstąpi w miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (nastąpi
    przejęcie długu). Podstawą opodatkowania jest wartość długów i ciężarów albo
    zobowiązań przejętych przez obdarowanego. Podatnikiem podatku od czynności
    cywilnoprawnych w przypadku umowy darowizny jest obdarowany, a płatnikiem – w
    przypadku umów zawartych w formie aktu notarialnego – notariusz.
    Jednakże w przypadku, gdy umowa darowizny, nie wiąże się z przejęciem przez
    obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań osoby darującej, to taka umowa
    darowizny nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
    W myśl art. 244 § 1 ustawy Kodeks cywilny, hipoteka stanowi ograniczone prawo rzeczowe.
    Hipotekę regulują odrębne przepisy, a mianowicie ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach
    wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984).
    W myśl art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece:
      W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego
      stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego
      wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją
      stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela
      nieruchomości (hipoteka).
    Z treści tego przepisu wynika, że hipoteka obciąża daną nieruchomość.
    Z opisu sprawy wynika, że w związku z darowizną udziałów w nieruchomościach
    obdarowany nie przejmie długów, ciężarów ani zobowiązań darczyńcy.
    A zatem na Panu, jako płatniku, nie będzie ciążył obowiązek pobrania podatku od
    czynności cywilnoprawnych od umowy darowizny udziałów w nieruchomościach,
    ponieważ w związku z zawarciem tej umowy nie dojdzie do przejęcia przez obdarowanego
    długów, ciężarów ani zobowiązań darczyńcy. Ta umowa darowizny nie podlega więc
    opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Ta interpretacja dotyczy wyłącznie podatku od czynności cywilnoprawnych, w zakresie
    podatku od spadków i darowizn zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.