Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP1/443-989/14-4/NS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2015-01-21
Teza: Podatek od towarów i usług w zakresie opodatkowania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości niezabudowanych pod drogi publiczne oraz ustalenia podstawy opodatkowania dla dostawy nieruchomości w zamian za odszkodowanie.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; dostawa; działki; grunty; grunty-sprzedaż gruntów; majątek-majątek osobisty; majątek-majątek prywatny; nieruchomości; nieruchomości-nieruchomość niezabudowana; nieruchomości-sprzedaż nieruchomości; odszkodowania; opodatkowanie; podatnik; sprzedaż; wywłaszczenie
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia – brak daty (data wpływu 23 października 2014 r.), uzupełnionym pismem z dnia – brak daty (data wpływu 15 stycznia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości niezabudowanych pod drogi publiczne oraz ustalenia podstawy opodatkowania dla dostawy nieruchomości w zamian za odszkodowanie – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 23 października 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości niezabudowanych pod drogi publiczne oraz ustalenia podstawy opodatkowania dla dostawy nieruchomości w zamian za odszkodowanie. Wniosek uzupełniono pismem z dnia – brak daty (data wpływu 15 stycznia 2015 r.) o informacje doprecyzowujące przedstawiony stan faktyczny.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Decyzją z dnia 14 kwietnia 2011 r. Prezydent Miasta Z. zatwierdził projekt podziału nieruchomości gruntowej położonej w obrębie 1 Miasta Z. oznaczonej jako działka nr A. W wyniku podziału zostały wydzielone m.in. działki nr B i C – obie przeznaczone pod drogi publiczne – gminne. W dniu zatwierdzenia podziału wyżej wymienionych działek gruntu Wnioskodawca był współwłaścicielem w 1/2 prawa własności.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, prawo własności ww. wydzielonych działek zostało przeniesione na podstawie ostatecznej decyzji o podziale działki nr A. Zainteresowany – były właściciel, będący podatnikiem podatku VAT, wystąpił z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowych gruntów. W związku z przejęciem przez Miasto Z. z mocy prawa ww. wydzielonych działek w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami byłemu właścicielowi przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między nim a właściwym organem. W obecnym stanie toczy się postępowanie przed Starostą Powiatowym w Z. w związku z czym został sporządzony operat szacunkowy wyceniający przedmiotową nieruchomość w cenie netto.

Obie przejęte przez Miasto Z. działki gruntu są niezabudowane i przeznaczone pod drogi – zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Wnioskodawca nadmienia, że w dniu nabycia przedmiotowej nieruchomości (tj. 12 maja 1998 r.) nie prowadził działalności gospodarczej oraz nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług i nabył przedmiotową nieruchomość jako osoba fizyczna, której nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z nabyciem gruntu zabudowanego. W dniu 8 września 2003 r. Zainteresowany zgłosił rozpoczęcie dział. gosp. jednak do chwili obecnej nabyta działka nr A nie była wykorzystywana do działalności gospodarczej, nie była ujawniona w ewidencji środków trwałych związanych z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy, jak również nie była przedmiotem nakładów inwestycyjnych i nie służyła czynnościom opodatkowanym w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.

Ponadto Zainteresowany wyjaśnia, że sklasyfikowanie wydzielonych działek nr B i C pod drogi gminne wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co zostało wskazane w przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta Z. dotyczącej zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.

W decyzji tej organ administracji orzekł o przeznaczeniu ww. wydzielonych działek pod drogi gminne.

Ponadto w piśmie – stanowiącym uzupełnienie do wniosku – Wnioskodawca wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, tj. działka nr A została zakupiona w celu wykonywania działalności rolniczej. Do dnia przejęcia działki przez Miasto Z., Zainteresowany opłacał podatek rolny. Jednak z uwagi na szereg uwarunkowań, grunt ten nie został nigdy wykorzystany pod jakąkolwiek działalność gospodarczą lub rolniczą. W dniu 30 grudnia 2014 r. nastąpiła wypłata odszkodowania na rzecz Wnioskodawcy. Od dnia nabycia do chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość nie była udostępniana osobom trzecim na podstawie umów najmu, dzierżawy, użyczenia lub innych.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1.  Czy przejęcie przez Miasto Z. przedmiotowej nieruchomości, będącej współwłasnością Zainteresowanego, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli w drodze decyzji Starosty Powiatowego przyznane zostanie Wnioskodawcy odszkodowanie za te działki w trybie przepisu art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
2.  Czy decyzja Starosty Powiatu Z. oparta o operat szacunkowy w cenie netto powinna zwiększyć kwotę odszkodowania o kwotę podatku od towarów i usług w przypadku gdyby czynność przeniesienia prawa własności przedmiotowych gruntów podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT?

Zdaniem Wnioskodawcy:

Ad. 1

Przejęcie gruntu na własność przez Miasto Z. dokonane zostało na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia 14 kwietnia 2011 r., który zatwierdził projekt podziału przedmiotowej nieruchomości. Grunt nie został więc przekazany w drodze wyboru, czy też działalności gospodarczej Zainteresowanego (np. umową cywilnoprawną), lecz z mocy ustawy. Przejęcie gruntu na rzecz Miasta realizowane było na cele publiczne przez organy, do których zostały one powołane. Wniosek Zainteresowanego o zawarcie ugody co do wartości odszkodowania pozostał bez odpowiedzi ze strony przedstawicieli Miasta Z. w związku z czym sprawa trafiła do organu Starosty Powiatowego w celu ustalenia wartości odszkodowania. Z tych względów – w ocenie Wnioskodawcy – naliczenie podatku VAT od czynności polegającej na przejęciu działek przez Miasto Z. jest nieuzasadnione. Wywłaszczenie nieruchomości jest instytucją wynikającą z mocy prawa. Dopiero po wywłaszczeniu gruntu (tj. przejęciu przez Miasto), właściwy organ administracji publicznej określa wysokość odszkodowania należnego byłemu właścicielowi tegoż gruntu. Wysokość odszkodowania ustalana jest na mocy decyzji administracyjnej, odrębnej od tej, na mocy której organ przejmuje własność nieruchomości. Zapłata odszkodowania następuje często po długim czasie od momentu wywłaszczenia.

Z ww. względów – zdaniem Zainteresowanego – instytucji odszkodowania nie należy traktować jako zapłaty za zbycie nieruchomości. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że czynność polegająca na przejęciu działki przez Miasto w wyżej omawianym przypadku nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, bowiem ten rodzaj transakcji nie został wymieniony w ustawie o podatku od towarów i usług jako czynność podlegająca opodatkowaniu.

Ad. 2

Jeśli wymieniona czynność podlegałaby opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wówczas – zdaniem Zainteresowanego – podatek VAT należy doliczyć do kwoty netto odszkodowania określonej w operacie szacunkowym sporządzonym w cenie netto, na podstawie którego Starosta wyda decyzję o wysokości odszkodowania.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.

Przez towary – na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy – rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Zgodnie zatem z ww. przepisami grunty spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż jest traktowana jako czynność odpłatnej dostawy towarów na terytorium kraju.

Wskazać należy, że towarem jest również udział w prawie własności lub użytkowaniu wieczystym nieruchomości. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.) państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:

1.  określone udziały w nieruchomości,
2.  prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,
3.  udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.

Problematyka współwłasności została uregulowana w art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.), dalej k.c. Ze współwłasnością mamy do czynienia wtedy, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom (art. 195 k.c.).

Jak stanowi art. 196 § 1 k.c., współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu (§ 2 ww. przepisu).

W przypadku współwłasności nieruchomości określonej w częściach ułamkowych, każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w nieruchomości.

Podkreślić należy, że współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli (art. 198 k.c.). Rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.

Należy wyjaśnić, że na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług zarówno sprzedaż udziału we współwłasności gruntu na podstawie art. 198 k.c., jak i sprzedaż wspólnego gruntu za zgodą wszystkich współwłaścicieli na podstawie art. 199 k.c., stanowi odpłatną dostawę towarów.

Należy zauważyć, że dostawa towarów rozumiana jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel obejmuje każdą czynność polegającą na przeniesieniu dobra materialnego przez stronę, która przyznaje drugiej stronie prawo do faktycznego dysponowania nim, jakby była właścicielem tego dobra.

Z przywołanego powyżej przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (nieruchomości) w zamian za odszkodowanie jest objęte podatkiem od towarów i usług (a więc także wówczas, gdy nie jest ono następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa).

W takiej sytuacji uznać należy, że ma miejsce dostawa towarów w zamian za odszkodowanie, zaś odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną – objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział (art. 98 ust. 2 ww. ustawy).

Stosownie do art. 98 ust. 3 cyt. ustawy, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Z powołanych przepisów wynika zatem, że istotą przeniesienia własności gruntu z mocy prawa jest pozbawienie m.in. prawa własności nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) będącego dotychczasowym właścicielem nieruchomości, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który wydał decyzję zatwierdzającą podział albo orzeczenie o podziale. Z tak określonych zapisów ustawowych wynika jasno, że podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji.

Tym samym wynagrodzenie (odszkodowanie) ma konkretny wymiar, a więc jest konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu. Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości.

Zatem przeniesienie własności gruntu z mocy prawa w zamian za odszkodowanie stanowi odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności w zamian za wynagrodzenie pełniące funkcję odszkodowania.

Należy zauważyć, że nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę, w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem, aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza – według ust. 2 powołanego artykułu – obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.

Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy, mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.

Właściwym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej.

W kontekście powyższych rozważań nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej, czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

Przyjęcie, że dany podmiot sprzedając grunt działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, czy jego działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną). Przejawem zaś takiej aktywności określonej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną może być np.: nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym, na tego rodzaju aktywność „handlową” wskazywać musi ciąg powyżej przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.

W podobny sposób kwestię tę rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07, w myśl którego formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, a także okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo, lecz z zamiarem częstotliwości nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, czy w odniesieniu do konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku VAT.

Zatem w kwestii opodatkowania dostawy gruntów istotne jest, czy w świetle zaprezentowanego we wniosku opisu sprawy Wnioskodawca w celu dokonania dostawy gruntu podjął aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawcę w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, co skutkuje koniecznością uznania Zainteresowanego za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług, czy też dostawa nastąpi w ramach zarządu majątkiem prywatnym.

Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.) – (a tym samym art. 15 ust. 2 ustawy) jako, że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy.

W kontekście powyższego nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej, czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

Dodatkowo należy wskazać, że działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży i nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Ponadto, jak wynika z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 września 2011 r. w sprawach C-180/10 i C-181/10, dostawę gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem od wartości dodanej, pod warunkiem, że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.

Należy również podkreślić, że ww. sprawy dotyczyły osób fizycznych, które prowadziły działalność rolniczą na gruncie nabytym ze zwolnieniem od podatku VAT i przekształconym wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, niezależne od woli tych osób, w grunt pod zabudowę.

W tym miejscu – dla wyjaśnienia zakresu zwykłego wykonywania prawa własności – konieczne jest sięgnięcie do zapisów prawa cywilnego, tj. cytowanej wyżej ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Zgodnie z art. 140 k.c., w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.

Rozporządzanie rzeczą jest drugim spośród wymienionych wyraźnie w art. 140 k.c. uprawnień właściciela. Podkreślić także należy, że ustawodawca nie definiuje używanego pojęcia rozporządzenia. Nie klasyfikuje też postaci rozporządzenia. W literaturze zaś podkreśla się zazwyczaj, że chodzi o uprawnienie do wyzbycia się własności i uprawnienie do obciążania prawa własności. Wyzbycie się własności w pierwszym rzędzie obejmuje dokonywaną (inter vivos) czynność przeniesienia własności, dalej zaś czynność rozporządzenia testamentowego (…) (Edward Gniewek, Kodeks cywilny, Księga Druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze, 2001, Komentarz do art. 140 k.c.).

Z powyższych wyjaśnień wynika zatem, że dokonanie sprzedaży określonej rzeczy materialnej stanowi naturalny (oczywisty, podstawowy) element wykonywania prawa własności.

Z informacji zawartych we wniosku wynika, że decyzją z dnia 14 kwietnia 2011 r. Prezydent Miasta Z. zatwierdził projekt podziału nieruchomości gruntowej położonej w obrębie 1 Miasta Z., oznaczonej jako działka nr A. W wyniku podziału zostały wydzielone m.in. działki nr B i C – obie przeznaczone pod drogi publiczne – gminne. W dniu zatwierdzenia podziału wyżej wymienionych działek gruntu Wnioskodawca był współwłaścicielem w 1/2 prawa własności. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, prawo własności ww. wydzielonych działek zostało przeniesione na podstawie ostatecznej decyzji o podziale działki nr A. Zainteresowany – były właściciel, będący podatnikiem podatku VAT, wystąpił z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowych gruntów. W związku z przejęciem przez Miasto Z. z mocy prawa ww. wydzielonych działek w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami byłemu właścicielowi przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między nim a właściwym organem. W obecnym stanie toczy się postępowanie przed Starostą Powiatowym w Z. w związku z czym został sporządzony operat szacunkowy wyceniający przedmiotową nieruchomość w cenie netto. Obie przejęte przez Miasto Z. działki gruntu są niezabudowane i przeznaczone pod drogi – zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Wnioskodawca nadmienił, że w dniu nabycia przedmiotowej nieruchomości (tj. 12 maja 1998 r.) nie prowadził działalności gospodarczej oraz nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług i nabył przedmiotową nieruchomość jako osoba fizyczna, której nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z nabyciem gruntu zabudowanego. W dniu 8 września 2003 r. Zainteresowany zgłosił rozpoczęcie dział. gosp. jednak do chwili obecnej nabyta działka nr A nie była wykorzystywana do działalności gospodarczej, nie była ujawniona w ewidencji środków trwałych związanych z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy, jak również nie była przedmiotem nakładów inwestycyjnych i nie służyła czynnościom opodatkowanym w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.

Ponadto Zainteresowany wyjaśnił, że sklasyfikowanie wydzielonych działek nr B i C pod drogi gminne wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co zostało wskazane w przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta Z. dotyczącej zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. W decyzji tej organ administracji orzekł o przeznaczeniu ww. wydzielonych działek pod drogi gminne.

Dodatkowo Wnioskodawca wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, tj. działka nr A została zakupiona w celu wykonywania działalności rolniczej. Do dnia przejęcia działki przez Miasto Z., Zainteresowany opłacał podatek rolny. Jednak z uwagi na szereg uwarunkowań, grunt ten nie został nigdy wykorzystany pod jakąkolwiek działalność gospodarczą lub rolniczą. W dniu 30 grudnia 2014 r. nastąpiła wypłata odszkodowania na rzecz Wnioskodawcy. Od dnia nabycia do chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość nie była udostępniana osobom trzecim na podstawie umów najmu, dzierżawy, użyczenia lub innych.

Wątpliwości Zainteresowanego w analizowanej sprawie dotyczą wskazania, czy przejęcie przez Miasto Z. przedmiotowej nieruchomości, będącej współwłasnością Zainteresowanego, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli w drodze decyzji Starosty Powiatowego przyznane zostanie Wnioskodawcy odszkodowanie za te działki w trybie przepisu art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W kontekście powyższych rozważań istotna jest więc ocena, czy z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że Zainteresowany podejmował działania charakterystyczne dla profesjonalnego obrotu nieruchomościami. Ocena ta winna przy tym uwzględniać nie tylko samodzielne znaczenie poszczególnych kryteriów kwalifikacji określonych działań jako cech charakteryzujących działalność handlową, ale też brać pod uwagę całokształt tychże działań, ich wzajemne uzupełnianie się i przydatność z punktu widzenia tego rodzaju działalności gospodarczej.

Uwzględniając powołane powyżej przepisy oraz przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uznania Wnioskodawcy za podatnika podatku od towarów i usług przy dokonywaniu dostawy udziału w opisanych działkach w ramach wywłaszczenia.

Z opisu sprawy wynika bowiem, że Wnioskodawca w dniu 12 maja 1998 r. nabył udział w działce nr A (z której zostały wydzielone m.in. działki nr B i C będące przedmiotem wywłaszczenia) do działalności rolniczej, a więc nie z zamiarem dalszej odsprzedaży. W dniu nabycia przedmiotowej nieruchomości Zainteresowany nie prowadził działalności gospodarczej oraz nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, i nabył przedmiotową nieruchomość jako osoba fizyczna, której nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W dniu 8 września 2003 r. Wnioskodawca zgłosił rozpoczęcie działalności gospodarczej jednak do chwili obecnej nabyta działka nr A nie była wykorzystywana do działalności gospodarczej, nie była ujawniona w ewidencji środków trwałych związanych z działalnością gospodarczą Zainteresowanego, jak również nie była przedmiotem nakładów inwestycyjnych i nie służyła czynnościom opodatkowanym w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Ponadto od dnia nabycia do chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość nie była udostępniana osobom trzecim na podstawie umów najmu, dzierżawy, użyczenia lub innych.

Wskazać zatem należy, że z przedstawionego opisu sprawy nie wynika taka aktywność Wnioskodawcy, która wykraczałaby poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Zainteresowany nie podejmował bowiem działań, które wskazywałby na aktywność w zakresie obrotu nieruchomościami (np. wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego gruntu, uzbrojenie terenu itp.). Tym samym Wnioskodawca nie będzie działał jako producent, handlowiec lub usługodawca, a czynność dostawy działek będzie stanowić jedynie racjonalny sposób zagospodarowania posiadanego przez Niego prywatnego majątku. Sprzedaż towaru z majątku osobistego nie ma charakteru handlowego, podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Czynność ta oznacza bowiem działanie w sferze prywatnej, do której unormowania ustawy o podatku od towarów i usług nie mają zastosowania.

W analizowanej sprawie należy uznać zatem, że Zainteresowany dokonując dostawy udziału we wskazanych działkach w ramach wywłaszczenia nie działa w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, a czynność ta nie nosi znamion działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy.

Ad. 1

Podsumowując, przeniesienie przez Wnioskodawcę udziału w przedmiotowych działkach z mocy prawa za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zainteresowany nie wypełnia bowiem przesłanek zdefiniowanych w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy i nie wystąpi w roli podatnika podatku VAT. W konsekwencji, z tytułu dostawy udziału w wywłaszczonych działkach i otrzymanego odszkodowania nie ciąży na Wnioskodawcy obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług.

W związku z tym, że w odpowiedzi na pytanie nr 1 stwierdzono, że przeniesienie przez Wnioskodawcę udziału w przedmiotowych działkach z mocy prawa za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa nie będzie czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, pytanie nr 2 dotyczące podstawy opodatkowania – stało się bezprzedmiotowe.

Tut. Organ informuje, że w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy dotyczące opodatkowania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości niezabudowanych pod drogi publiczne uznano za prawidłowe, jednakże w oparciu o inne uzasadnienie niż wskazane przez Zainteresowanego.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, ul. Dąbrowskiego 13, 66-400 Gorzów Wielkopolski, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.