Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.332.2024.2.JKU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-02-06
Teza: Skutki podatkowe zniesienia współwłasności bez spłat i dopłat.
Słowa kluczowe: budynek; nieruchomości; podział; zniesienie-nieodpłatne zniesienie współwłasności
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 3 Podstawa opodatkowania-Ustalenie podstawy opodatkowania-Podstawa opodatkowania przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 3-art. 7-ust. 6

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

16 grudnia 2024 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zniesienia
    współwłasności. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – w piśmie z 3 lutego 2025
    r. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Po spełnieniu warunków określonych w umowie sprzeda Pan inwestorowi udział
                                          2ułamkowy wynoszący (...) w swojej nieruchomości o powierzchni (...) m, na której znajduje
    się jeden budynek mieszkalny oraz dwa budynki gospodarcze (wejście we współwłasność).
    Po spełnieniu kolejnych warunków z umowy uzyska Pan wraz z inwestorem
    administracyjną zgodę Urzędu Miasta na dokonanie podziału nieruchomości będącej
    przedmiotem współwłasności.
    Strony uznały, że elementami nieruchomości podlegającymi podziałowi są:
                    2a) działka o powierzchni (...) m oraz
    b) budynek mieszkalny.
    Dwa budynki gospodarcze, przed zniesieniem współwłasności, ulegną rozbiórce (w tym
    okresie współwłasności stanowić będą majątek wspólny).
    Zniesienie współwłasności nastąpi w ten sposób, że:
    - nabędzie Pan na swoją wyłączną własność część działki, na której posadowiony jest
      zamieszkiwany przez Pana budynek mieszkalny;
    - inwestor nabędzie na swoją wyłączność część działki, na której znajduje się budynek
      gospodarczy, na miejscu którego (po wyburzeniu) planuje zbudować swój nowy
      budynek mieszkalny;
    - udział (...) przypadający inwestorowi w budynku mieszkalnym zostanie przez Pana nabyty
      od inwestora w sposób ekwiwalentny, tzn. inwestor uzyska od Pana na wyłączną
      własność dodatkową powierzchnię działki w metrach kwadratowych będącą
      ekwiwalentem rynkowym wartości udziału (...) w budynku mieszkalnym.
    Powyższy ekwiwalent za udział w budynku mieszkalnym powiększy przypadającą na
                                  2inwestora liczbę metrów kwadratowych działki ((...) m x (...)) jaką uzyska on w efekcie
    wyjścia ze współwłasności. W trakcie wyżej opisanej operacji ekwiwalentnego zniesienia
    współwłasności żadna ze stron nie zrzeknie się elementów majątku na rzecz drugiej ani
    nie dokona darowizny.
    W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że Pana zamiarem jest przeprowadzenie
    nieodpłatnego zniesieni współwłasności. Zniesienie współwłasności nie będzie powiązane
    z jakąkolwiek spłatą w formie pieniężnej, gdyż w jego trakcie nie dojdzie pomiędzy
    stronami do żadnej darowizny przedmiotu majątku.
    Metoda podziału zapewni, że w jego efekcie żadna ze stron umowy nie zostanie
    wzbogacona/zubożona. Opisana metoda podziału uwzględnia fakt, że budynek
    mieszkalny jest niepodzielny a działka jest podzielna.
    Ze względu na podzielność działki zniesienie współwłasności będzie przeprowadzone w
    taki sposób, żeby nie zachodziła konieczność dokonywania spłaty na rzecz drugiej strony.

    Pomimo przeprowadzenia rozbiórek budynków gospodarczych, zdarzenie przyszłe nie
    będzie wiązało się z nabyciem przez Pana korzyści majątkowej – nieruchomości (udziału w
    niej), która będzie miała wyższą wartość pieniężną niż wartość udziału (wartość pieniężna)
    przypadająca na Pana bezpośrednio przed planowanym zniesieniem współwłasności.
    Rozbiórka dwóch nieużywanych starych budynków gospodarczych będzie zdarzeniem
    neutralnym z punktu widzenia wyceny rynkowej dzielonej nieruchomości. Z jednej strony
    nastąpi rozbiórka tych budynków (zniszczenie wartości), ale z drugiej strony będzie
    możliwe bardziej efektywne użycie powierzchni działki i postawienie na niej nowego
    budynku mieszkalnego w miejsce rozbiórki. Obecnie budynki zajmują cenną przestrzeń na
    terenie (...), która będzie lepiej wykorzystywana po przeprowadzeniu całej operacji.

## Pytanie

Czy zniesienie współwłasności nieruchomości pomiędzy Panem a inwestorem w
    sytuacji, gdy nie dojdzie do nieodpłatnego transferu majątku (zrzeczenie się, darowizna)
    wywołuje skutek prawny w postaci obowiązku uiszczenia podatku od darowizn na mocy
    art. art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem, powyżej opisane ekwiwalentne zniesienie współwłasności nie podlega
    obowiązkowi uiszczenia podatku od darowizn na mocy art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy, gdyż w
    efekcie wyżej opisanego „wyjścia ze współwłasności” żadna ze stron nie będzie ani
    wzbogacona ani zubożona.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności.
    Na podstawie art. 1a pkt 1 ww. ustawy:
      Przepisy ustawy o nieodpłatnym zniesieniu współwłasności stosuje się odpowiednio
      do nieodpłatnego nabycia własności rzeczy wspólnej (wspólnego prawa
      majątkowego) albo jej części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na
      dalszą współwłasność.
    W związku z tym, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji
    współwłasności, należy w tej kwestii odnieść się do przepisów uregulowanych w ustawie z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego:
      Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom
      (współwłasność).
    W myśl art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego;

      Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo
      współwłasnością łączną.
    Zgodnie z art. 196 § 2 Kodeksu cywilnego:
      Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika.
      Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.
    W myśl art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to
      może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć.
      Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest
      jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
    Sposoby wyjścia ze stanu współwłasności regulują postanowienia art. 211 i art. 212
    Kodeksu cywilnego.
    W świetle wyżej powołanych przepisów, zniesienie współwłasności może nastąpić w
    drodze umowy między współwłaścicielami albo, w braku zgody między
    współwłaścicielami, na podstawie orzeczenia sądu.
    W ramach wymienionych trybów ustawodawca przewiduje trzy sposoby zniesienia
    współwłasności:
    1) podział rzeczy wspólnej, czyli np. podzielenie jednej nieruchomości na kilka mniejszych
      (tzw. podział fizyczny),
    2) przyznanie rzeczy jednemu lub niektórym ze współwłaścicieli,
    3) sprzedaż rzeczy wspólnej (tzw. podział cywilny).
    Zgodnie natomiast z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot
      własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich
      budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu
      przedmiot własności.
    Z przepisu tego wynika wprost, że budynki i ich części znajdujące się na nieruchomościach
    co do zasady dzielą los gruntu, na którym są posadowione. W przypadku więc, gdy
    dochodzi do zniesienia współwłasności nieruchomości, czynność ta dotyczy zarówno
    gruntu, jak i wszelkich budynków i budowli trwale z nim związanych oraz innych naniesień
    na nim się znajdujących. Z tego też względu skutki podatkowe dokonanego zniesienia
    współwłasności oceniać należy łącznie dla gruntu oraz budynków na nim posadowionych.
    Zniesienie współwłasności mające charakter nieodpłatny, tj. bez spłat i dopłat, podlega
    opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
    Stosownie do postanowień art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
    Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy:
      Przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności – obowiązek
      podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się
      orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności.
    Jak wynika z art. 7 ust. 1 przedmiotowej ustawy:
      Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po
      potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw
      majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku
      podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy

      spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu
      dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia
      wlicza się do podstawy wymiaru.
    W myśl art. 7 ust. 6 cyt. ustawy:
      Przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności podstawę
      opodatkowania stanowi wartość rzeczy lub praw majątkowych, w części
      przekraczającej wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem
      przysługiwał nabywcy.
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy:
      Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej
      przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość
      praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów.
      Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie
      przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z
      uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie
      prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku
      podatkowego.
    Z powołanych powyżej przepisów wynika zatem, że opodatkowaniu podatkiem od
    spadków i darowizn podlega jedynie takie zniesienie współwłasności, w następstwie
    którego podatnik nabywa rzeczy lub prawa w części przekraczającej wartość udziału, który
    pierwotnie (przed zniesieniem współwłasności nieruchomości) mu przysługiwał. Innymi
    słowy, podatkowi podlega nabycie własności rzeczy (praw majątkowych) lub ich części w
    zakresie, w jakim nastąpił przyrost wartości nabytych rzeczy (praw majątkowych) w
    stosunku do wartości posiadanych uprzednio (tj. przed zniesieniem współwłasności)
    udziałów w tych rzeczach (prawach majątkowych). Jeśli wskutek ww. czynności zniesienia
    współwłasności nie ulega zmianie wartość nabytych rzeczy (praw majątkowych), tj. nie
    zwiększa się ta wartość, opodatkowanie nie ma miejsca.
    Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że sprzeda Pan inwestorowi
    udział w swojej nieruchomości, na której znajduje się jeden budynek mieszkalny oraz dwa
    budynki gospodarcze (wejście we współwłasność). Następnie, wraz z inwestorem uzyska
    Pan administracyjną zgodę Urzędu Miasta na dokonanie podziału nieruchomości będącej
    przedmiotem współwłasności. Elementami nieruchomości podlegającymi podziałowi
    będzie działka oraz budynek mieszkalny. Dwa budynki gospodarcze przed zniesieniem
    współwłasności ulegną rozbiórce (w tym okresie współwłasności stanowić będą majątek
    wspólny). Zniesienie współwłasności nastąpi w ten sposób, że:
    - nabędzie Pan na swoją wyłączną własność część działki, na której posadowiony jest
      zamieszkiwany przez Pana budynek mieszkalny;
    - inwestor nabędzie na swoją wyłączność część działki, na której znajduje się budynek
      gospodarczy,
    - udział przypadający inwestorowi w budynku mieszkalnym zostanie przez Pana nabyty od
      inwestora w sposób ekwiwalentny, tzn. inwestor uzyska od Pana na wyłączną własność
      dodatkową powierzchnię działki w metrach kwadratowych będącą ekwiwalentem
      rynkowym wartości udziału w budynku mieszkalnym.
    Powyższy ekwiwalent za udział w budynku mieszkalnym powiększy przypadającą na
    inwestora liczbę metrów kwadratowych działki jaką uzyska on w efekcie wyjścia ze
    współwłasności. Zniesienie współwłasności nie będzie powiązane z jakąkolwiek spłatą w

    formie pieniężnej. Metoda podziału zapewni, że w jego efekcie żadna ze stron umowy nie
    zostanie wzbogacona/zubożona. Pomimo przeprowadzenia rozbiórek budynków
    gospodarczych, zdarzenie przyszłe nie będzie wiązało się z nabyciem przez Pana korzyści
    majątkowej – nieruchomości (udziału w niej), która będzie miała wyższą wartość pieniężną
    niż wartość udziału przypadająca na Pana bezpośrednio przed planowanym zniesieniem
    współwłasności.
    Jak już wyżej to wyjaśniono, przy stosowaniu przepisów dotyczących zniesienia
    współwłasności konieczne jest każdorazowo zbadanie, czy dochodzi do przysporzenia
    majątkowego wskutek zawarcia umowy. Jeżeli następuje nabycie własności rzeczy (praw
    majątkowych), których wartość nie przekracza wartości udziałów współwłaściciela przed
    zniesieniem współwłasności rzeczy (wspólności praw), wówczas nie wystąpi nadwyżka
    stanowiąca podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
    Wskazał Pan w opisie zdarzenia, że w wyniku opisanych działań nie nastąpi przyrost
    wartości nabytej nieruchomości w stosunku do wartości posiadanego uprzednio udziału w
    tej nieruchomości.
    Zatem, skoro istotnie w przypadku nieodpłatnego zniesienia współwłasności
    nieruchomości − wartość majątku nabytego przez Pana w wyniku tej czynności będzie
    taka sama jak przed zniesieniem współwłasności (nie nastąpi przyrost wartości majątku w
    wyniku opisanej we wniosku czynności w stosunku do tego jaka była wartość przed tą
    czynnością), to w takiej sytuacji nie powstanie po Pana stronie obowiązek podatkowy w
    podatku od spadków i darowizn.
    Jak już bowiem wyżej podkreślono, obowiązek podatkowy powstaje wówczas, gdy w
    wyniku zniesienia współwłasności następuje nabycie rzeczy lub prawa o wartości wyższej
    niż wartość udziału przysługująca przed zniesieniem współwłasności.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego
    obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
    Interpretacja – zgodnie ze złożonym wnioskiem i stosownie do uregulowania zawartego w
    art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – została wydana wyłącznie dla Pana i tylko Pan może
    czerpać z niej ochronę. Interpretacja ta nie dotyczy zatem drugiej strony czynności, tj.
    inwestora. Gdyby chciał on skorzystać z ochrony jaką daje interpretacja, winien wystąpić z
    odrębnym wnioskiem o wydanie interpretacji.
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy
    rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywa się z opisem
    zdarzenia podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. Jeżeli zatem zdarzenie
    przedstawione we wniosku nie odpowiada rzeczywistości, interpretacja nie wywołuje
    skutków prawnych.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.