Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP1/443-236/09-2/KG
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2009-05-14
Teza: 1. Czy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług opłata roczna naliczona osobie, która prawo wieczystego użytkowania nabyła przez dniem 1 maja 2004 r.? 2. Czy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług opłata roczna naliczona osobie, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 1 maja 2004 r. od poprzedniego użytkownika, dla którego prawo to zostało ustanowione przed dniem 1 maja 2004 r.? 3. Jeżeli opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntów nie podlega podatkowi od towarów i usług, to czy powinna być wystawiona faktura VAT? Jeżeli tak, to stawka VAT winna być oznaczona jako „zw” czy 0%?
Słowa kluczowe: dokumentowanie; dostawa; faktura-faktura VAT; obowiązek-obowiązek podatkowy-moment powstania obowiązku podatkowego; opłata-opłata za użytkowanie wieczyste; użytkowanie (używanie)-użytkowanie wieczyste
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-Rozdział 1-art. 19 (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IV-Rozdział 1-art. 19a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Urzędu Gminy, przedstawione we wniosku z dnia 17 lutego 2009 r. (data wpływu 23 lutego 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie:

*   opodatkowania opłat rocznych naliczanych osobie, która prawo wieczystego użytkowania nabyła przez dniem 1 maja 2004 r. – **jest prawidłowe**,
*   opodatkowania opłat rocznych naliczanych osobie, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 1 maja 2004 r. od poprzedniego użytkownika, dla którego prawo to zostało ustanowione przed dniem 1 maja 2004 r. – **jest prawidłowe**,
*   dokumentowania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntu – **jest nieprawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 23 lutego 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania i dokumentowania opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca – Gmina, na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych w formie aktów notarialnych, dotyczących oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, pobiera pierwszą opłatę oraz opłaty roczne za użytkowanie wieczyste.

Przykład 1.

Aktem notarialnym z dnia 27 października 1993 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz Gminnej Spółdzielni „X”, która jest użytkownikiem wieczystym od dnia 27 października 1993 r. do dnia 27 października 2043 r. (tj. na 50 lat).

Przykład 2.

Aktem notarialnym z dnia 30 grudnia 1996 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej do dnia 30 grudnia 2046 r. (tj. na 50 lat). Następnie aktem notarialnym z dnia 8 stycznia 1997 r. spółdzielnia zbyła prawo użytkowania wieczystego na rzecz Y. Państwo Y aktem notarialnym z dnia 28 listopada 2006 r., zbyli prawo użytkowania wieczystego na rzecz firmy R. spółka jawna. Ww. firma jest użytkownikiem wieczystym do dnia dzisiejszego.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług opłata roczna naliczona osobie, która prawo wieczystego użytkowania nabyła przez dniem 1 maja 2004 r.?
2.  Czy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług opłata roczna naliczona osobie, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 1 maja 2004 r. od poprzedniego użytkownika, dla którego prawo to zostało ustanowione przed dniem 1 maja 2004 r.?
3.  Jeżeli opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntów nie podlega podatkowi od towarów i usług, to czy powinna być wystawiona faktura VAT? Jeżeli tak, to stawka VAT winna być oznaczona jako „zw” czy 0%?

Zdaniem Wnioskodawcy, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług opłata roczna naliczona zarówno użytkownikowi wieczystemu gruntu, który wszedł w prawo wieczystego użytkowania przed 1 maja 2004 r. i jest użytkownikiem do dnia dzisiejszego, jak również nowemu użytkownikowi wieczystemu gruntu, który nabył prawo użytkowania wieczystego od poprzedniego użytkownika, który nabył to prawo przed dniem 1 maja 2004 r. W ocenie Gminy, faktura VAT winna być wystawiona ze stawką „zw”.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego, w zakresie:

*   opodatkowania opłat rocznych naliczanych osobie, która prawo wieczystego użytkowania nabyła przez dniem 1 maja 2004 r. – **jest prawidłowe**,
*   opodatkowania opłat rocznych naliczanych osobie, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 1 maja 2004 r. od poprzedniego użytkownika, dla którego prawo to zostało ustanowione przed dniem 1 maja 2004 r. – **jest prawidłowe**,
*   dokumentowania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntu – **jest nieprawidłowe**.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Według art. 2 pkt 6 ustawy, przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty. Pojęcie części budynków i budowli należy rozumieć jako fizycznie wyodrębnione części mogące mieć inny status prawny niż same budynki lub budowle (np. lokale).

Przez dostawę towarów, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1.  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;
2.  wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;
3.  wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;
4.  wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;
5.  ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;
6.  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
7.  zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Punkty 6 oraz 7 zostały dodane do przytoczonego art. 7 ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1320) i obowiązują od dnia 1 grudnia 2008 r. Należy jednak zaznaczyć, że wspomniana zmiana miała charakter wyłącznie techniczny potwierdzający dotychczas stosowaną praktykę.

W poprzednim stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając szerokie, ekonomiczne, a nie cywilistyczne rozumienie pojęcia przeniesienie prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel, a także uwzględniając fakt, że definicja towaru zawarta w art. 2 pkt 6 ustawy obejmuje grunty, opowiedział się za stanowiskiem, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towarów (uchwała z dnia 8 stycznia 2007 r., sygn. akt I FPS 1/06).

Użytkowanie wieczyste jest prawem na rzeczy cudzej, ale daje użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do dysponowania rzeczą w sposób zbliżony do właściciela. W myśl art. 233 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), użytkownik wieczysty może w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Przytoczony przepis oraz następne przepisy Kodeksu cywilnego (art. 234, art. 235, art. 237), kształtujące uprawnienia użytkownika wieczystego na wzór uprawnień właściciela, oraz długi czas trwania użytkowania wieczystego (art. 236 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego) pozwalały – mimo braku wyraźnych uregulowań w ustawie o podatku od towarów i usług – uznać oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste za przeniesienie prawa do rozporządzania gruntem jak właściciel.

Dostawa towarów rozumiana jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel obejmuje każdą czynność polegającą na przeniesieniu dobra materialnego przez stronę, która przyznaje drugiej stronie prawo do faktycznego dysponowania nim, jak gdyby była właścicielem tego dobra. W wyniku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dochodzi do ekonomicznego przeniesienia władztwa nad gruntem (towarem w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy) na rzecz użytkownika wieczystego, co pozwala mu rozporządzać nim jak właściciel. Znajduje to wyraz zarówno w swobodzie korzystania z gruntu i czerpania z niego pożytków w sposób zbliżony do właściciela, jak i w możliwości przeniesienia władztwa nad gruntem.

Ustanowienie użytkowania wieczystego oraz ustalenie opłat z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego odbywa się na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej. Z art. 71 ust. 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste pobiera się pierwszą opłatę i opłaty roczne. Pierwsza opłata za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu podlega zapłacie jednorazowo, nie później niż do dnia zawarcia umowy o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Natomiast w przypadku oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste w drodze bezprzetargowej pierwszą opłatę można rozłożyć na oprocentowane raty. Opłaty roczne wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Opłaty rocznej nie pobiera się za rok, w którym zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego.

Jak wskazano wyżej, w świetle obowiązującej od dnia 1 maja 2004 r. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towarów i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jednakże jeżeli taka czynność nastąpiła przed dniem 1 maja 2004 r. - przed tym dniem, zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dokonano wpisu prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy o ustanowieniu tego prawa - nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem VAT na mocy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Ustanowienie użytkowania wieczystego przed dniem 1 maja 2004 r., zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm.), nie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT, tym samym opłata dotycząca czynności niepodlegającej opodatkowaniu nie może być objęta podatkiem od towarów i usług po wejściu w życie nowej regulacji prawnej.

W sytuacji zbycia prawa użytkowania wieczystego nowy użytkownik wieczysty nie wnosi już pierwszej opłaty tylko uiszcza ustalone uprzednio, przy oddaniu w użytkowanie wieczyste, opłaty roczne (o ile nie zostały one zaktualizowane).

Z danych przedstawionych we wniosku wynika, że Gmina pobiera opłaty za oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste w następujących przypadkach:

1.  prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione przed dniem 1 maja 2004 r. na 50 lat,
2.  prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione przed dniem 1 maja 2004 r. na 50 lat, jednakże aktem notarialnym z dnia 8 stycznia 1997 r. użytkownik wieczysty zbył prawo użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu, który następnie – po dniu 1 maja 2004 r. – sprzedał prawo użytkowania wieczystego kolejnemu podmiotowi.

Wobec przyjęcia, o czym była mowa powyżej, iż dokonana przed dniem 1 maja 2004 r. czynność oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jako dostawa towaru, nie podlega obecnie podatkowi od towarów i usług, uzasadnionym jest stwierdzenie, że opłaty dotyczące czynności niepodlegającej opodatkowaniu nie mogą być objęte podatkiem od towarów i usług po wejściu w życie nowej regulacji prawnej tj. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż po tej dacie zmienił się korzystający z gruntu oddanego w wieczyste użytkowanie, istotne bowiem jest to, że przed dniem 1 maja 2004 r. dokonano wpisu prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy o ustanowieniu tego prawa.

Reasumując, opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, ustanowionego przed dniem 1 maja 2004 r., gdy taka czynność nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po wejściu w życie ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004r. ani nie zawiera w sobie podatku należnego, ani też nie powinna być powiększona o taki podatek na podstawie przepisów tej ustawy. Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu nie podlega opodatkowaniu VAT również w sytuacji zmiany użytkownika wieczystego po dniu 1 maja 2004 r. pod warunkiem jednak, że prawo użytkowania wieczystego ustanowione zostało przed dniem 1 maja 2004 r.

Ad. 3.

W myśl art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16.

Jak stanowi art. 106 ust. 4 ww. ustawy, podatnicy, o których mowa w ust. 1-3, nie mają obowiązku wystawiania faktur, o których mowa w ust. 1 i 2, osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Jednakże na żądanie tych osób podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury.

Przez sprzedaż - zgodnie z art. 2 pkt 22 cyt. ustawy - rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Jak dowiedziono wyżej, opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, w sytuacji gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione przed dniem 1 maja 2004 r., nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W związku z powyższym, w sprawie będącej przedmiotem zapytania, Wnioskodawca nie powinien dokumentować fakturą VAT opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.