Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4014.517.2025.2.MD
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-11-19
Teza: Opodatkowanie odpłatnego działu spadku będzie miało
miejsce tylko w tym zakresie, w jakim umowa o dział spadku
przewiduje spłatę (nabycie od osoby A). Skoro nabycie od
osoby C jest nieodpłatne, w tym zakresie nie będzie
opodatkowane.
Słowa kluczowe: spadek-dział spadku
spłata
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 3. Podstawa opodatkowania oraz wysokość
podatku-Podstawa opodatkowania-Czynności
cywilnoprawne-Umowa o zniesienie współwłasności lub
o dział spadku
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-
Rozdział 3-art. 6-ust. 1-pkt 5

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

16 września 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej
    dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych
    częściowo odpłatnego działu spadku. Uzupełnił go Pan w pismach z: 18 września 2025 r.
    (data wpływu 19 września 2025 r.) oraz – w odpowiedzi na wezwanie – 20 października
    2025 r. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

(przedstawiony w pismach z 16 i 18 września 2025 r.)
    Osoby A, B i C, zamierzają dokonać działu spadku po jednym zmarłym. Ich udziały w
    spadku wynoszą: A – 1/10 część, B – 1/10 część i C – 8/10 części. Wartość całego spadku
    wynosi (...) zł ((...) złotych). Całość spadku ma nabyć B.
    Umowa o dział spadku będzie przewidywać spłatę ze strony A na rzecz B, w kwocie (...) zł
    (...) złotych), w zamian za udział wynoszący 1/10 część, natomiast C za swój udział 8/10 nie
    otrzymuje żadnej spłaty i jednocześnie jest osobą bliską podlegającą zwolnieniu z art. 4a
    ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zatem B stanie się właścicielem całości spadku i
    nabędzie łącznie 9/10 części ponad swój dotychczasowy udział.
    Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych,
    podstawę opodatkowania stanowi „przy umowie o zniesienie współwłasności lub o dział
    spadku – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość
    udziału we współwłasności lub spadku”.
    Natomiast wedle treści art. 1 ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych, przepisy ustawy o umowie o dział spadku stosuje się do „nabycia
    własności rzeczy wspólnej lub wspólnego prawa majątkowego, albo ich części przez
    niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na dalszą współwłasność – w części spłat lub
    dopłat”.
    Zatem od umowy o dział spadku należy zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych w
    części dotyczącej spłat i podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa prawa nabytego
    ponad udział.
    W tym przypadku B nabędzie ponad udział: od A – 1/10 o wartości rynkowej (...) zł ((...)
    złotych) oraz od C nabędzie ponad swój udział 8/10 o wartości (...) ((...) złotych), ze spłatą
    jedynie pomiędzy A i B.
    W uzupełnieniu wniosku z 20 października 2025 r. wskazał Pan, że:
    Jest Pan osobą B, która miałaby nabyć całość na podstawie umowy o dział spadku.
    Pytanie dotyczy Pana obowiązków podatkowych względem nabycia spadku ponad udział
    na podstawie umowy o dział spadku. Czy obejmuje tylko odpłatnie nabyty udział od A, czy
    sumę udziałów nabytych od A i C?
    W zdaniu „Umowa o dział spadku będzie przewidywać spłatę ze strony A na rzecz B, w
    kwocie (...) zł ((...) złotych), w zamian za udział wynoszący 1/10 część (...)” doszło do omyłki;
    chodziło o spłatę od B na rzecz A.
    Pytania (przedstawiony w pismach z 16 i 18 września 2025 r.)
    Czy prawidłowym jest zapłata podatku od czynności cywilnoprawnych jedynie w części
    wynoszącej 1/10 (o wartości (...) zł) od A, który otrzyma spłatę – interpretując art. 1 ustawy
    „w części dotyczącej spłat” jako ograniczenie podmiotowe – kto otrzymuje spłatę?
    Czy też sam fakt zaistnienia jakiejkolwiek spłaty w umowie o dział spadku, czyni ją zgodnie
    z katalogiem ustawowym, czynnością podlegającą reżimowi ustawy w całości i za
    podstawę opodatkowania powinno się przyjąć 9/10 części, czyli część nabytą ponad
    posiadany udział, czyli sumę udziałów A i C, również część od C mimo braku spłaty na jego
    rzecz?
    Pana stanowisko w sprawie (przedstawione w piśmie z 18 września 2025 r.)

    Pana stanowisko zakłada określenie podstawy opodatkowania jako wartość udziału w
    prawie nabytego na podstawie umowy zniesienia współwłasności ponad posiadany udział,
    w części dotyczącej jedynie współwłaściciela, na którego rzecz następuje spłata, tak jak to
    opisano na przykładzie we wniosku – wg Pana nie pobiera się podatku w części zbywanej
    przez C.
    Zgodnie z taką wykładnią, podatek wyniesie według stawki 1% (brak nieruchomości w
    masie spadkowej), od kwoty (...) zł, czyli (...) zł ((...) złotych).

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r.
    o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.):
        Podatkowi podlegają:
        - umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części
        dotyczącej spłat lub dopłat,
        - zmiany tych umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania
        podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4,
        - orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one
        takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
    W myśl art. 1 ust. 2 pkt 3 tejże ustawy:
        Przepisy ustawy o umowie o dziale spadku oraz umowie o zniesieniu
        współwłasności – stosuje się odpowiednio do:
        a) nabycia własności rzeczy wspólnej lub wspólnego prawa majątkowego albo ich
        części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na dalszą
        współwłasność – w części spłat lub dopłat,
        b) odpłatnego wyodrębnienia własności lokali na rzecz niektórych lub wszystkich
        współwłaścicieli.
    Jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 cyt. ustawy:
        Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje;
        - z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej,
        - z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu, doręczenia wyroku sądu
        polubownego lub zawarcia ugody – od przedmiotów opodatkowania określonych
        w art. 1 ust. 1 pkt 3.
    Stosownie do treści art. 4 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
        Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży – przy umowie o dział spadku
        lub o zniesienie współwłasności – na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa
        majątkowe ponad udział w spadku lub we współwłasności.
    Art. 5 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
        Obowiązek zapłaty podatku ciąży na podatnikach tego podatku.
    Jak wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 6 ust. 2-4 ustawy o podatku od czynności
    cywilnoprawnych:
        - Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie o zniesienie współwłasności lub
        o dział spadku – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad
        wartość udziału we współwłasności lub spadku.

        - Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na
        podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego
        rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia,
        oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej
        czynności, bez odliczania długów i ciężarów.
        - Jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub
        wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu
        podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia,
        podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia
        doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej
        oceny.
        - Jeżeli podatnik, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określił wartości
        lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona
        jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika
        wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość
        określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości
        podanej przez podatnika, koszty opinii ponosi podatnik.
    Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy:
    Stawki podatku wynoszą od umów zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie
    współwłasności oraz darowizny:
      a) przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania
        wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego,
        spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa
        spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym
        domu mieszkalnym – 2%,
      b) przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych – 1%.
    W myśl art. 10 ust. 1 ww. ustawy:
        Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w
        sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz
        obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku
        podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez
        płatnika, oraz przypadków, o których mowa w ust. 1a.
    Przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie zawierają definicji spadku
    oraz działu spadku, z tego względu w tym zakresie należy sięgnąć do przepisów ustawy z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).
    Stosownie do treści art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego:
        Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną
        lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
    Jak wynika z art. 924 ww. Kodeksu:
        Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
    Wg treści art. 925 cyt. Kodeksu:
        Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
    Zgodnie natomiast z art. 1035 ww. Kodeksu:
        Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego
        oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w
        częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.
    Stosownie do brzmienia art. 1037 § 1 powołanego Kodeksu:

        Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi
        spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze
        spadkobierców.
    Wg treści art. 1038 § 1 tegoż Kodeksu:
        Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych
        powodów może być ograniczony do części spadku.
    Odpowiednio więc, stosownie do art. 195 Kodeksu cywilnego :
        Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom
        (współwłasność).
    Jak stanowi art. 210 § 1 cyt. Kodeksu:
        Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to
        może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć.
        Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne
        jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
    Natomiast w myśl art. 212 tejże ustawy:
        § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość
        poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy
        podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi
        służebnościami gruntowymi.
        § 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do
        okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo
        sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.
        § 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich
        uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób
        ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia
        nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na
        szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty
        rat już wymagalnych.
    Dział spadku jest instytucją odrębną od dziedziczenia (nabycia spadku), który mogą ale nie
    muszą dokonać spadkobiercy po nabyciu spadku.
    W tym miejscu należy podkreślić, że dokonanie działu spadku możliwe jest jedynie
    pomiędzy spadkobiercami konkretnej masy spadkowej konkretnego spadkodawcy.
    Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, dział spadku
    podlega opodatkowaniu, jeżeli wiąże się z obowiązkiem spłat lub dopłat. Spłata stanowi
    wyrażoną w pieniądzu równowartość udziału w majątku spadkowym i występuje wówczas
    przy dziale spadku, gdy całość majątku spadkowego przyznano jednemu lub kilku ze
    spadkobierców. Natomiast dopłata ma wyrównać różnice powstałe wskutek fizycznego
    podziału majątku między spadkobierców, gdy zachodzą rozbieżności między faktycznie
    przyznaną im częścią majątku a udziałem w spadku.
    Podsumowując, umowa o dział spadku (lub orzeczenie w tym zakresie) podlega
    opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1
    lit. f) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, jeżeli wiąże się ze spłatą lub
    dopłatą i obowiązek uiszczenia tego podatku ciąży na nabywającym rzeczy ponad udział w
    spadku. Natomiast w przypadku nieodpłatnego działu spadku – a więc umowy (lub
    orzeczenia), w którym nie występują spłaty lub dopłaty – nie dochodzi do opodatkowania
    podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
    Jak wynika z opisu zdarzenia, wraz z dwoma innymi osobami ma Pan zamiar zawrzeć
    umowę o dział spadku. W tej chwili jest Pan posiadaczem udziału w wysokości 1/10
    spadku, osoba A również 1/10, natomiast osoba C – 8/10. W drodze ww. umowy nabędzie

    Pan całość spadku. Dział między Panem a osobą C odbędzie się bez spłat i dopłat,
    natomiast na rzecz osoby A przewidziana jest spłata w wysokości (...) zł.
    Jak wynika z przepisów przywołanych powyżej, opodatkowaniu podlega umowa o dział
    spadku, jeżeli wiąże się ona z obowiązkiem spłat lub dopłat. Podstawą opodatkowania jest
    wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału w
    spadku.
    Istotne jest zatem czy w wyniku działu spadku – w zakresie w jakim czynności te dotyczą
    spłat lub dopłat – dojdzie do nabycia przez Pana (dokonującego spłaty), majątku o
    wartości większej niż wartość majątku nabytego przez Pana uprzednio tytułem spadku.
    W związku z powyższym, jako że w przypadku działu spadku – w części dotyczącej spłat –
    obowiązek uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży na podmiocie
    nabywającym rzecz ponad udział w spadku, to w sytuacji, gdy w wyniku działu spadku
    nabędzie Pan rzeczy/prawa majątkowe ponad wartość przysługującego Panu majątku
    nabytego w spadku (czyli sprzed działu spadku) – na skutek opisanej czynności (w zakresie
    w jakiej dotyczy ona spłaty), jest Pan zobowiązany do obliczenia podatku od czynności
    cywilnoprawnych, złożenia deklaracji PCC-3 oraz wpłacenia podatku we właściwym
    terminie organowi podatkowemu. Podstawę opodatkowania w tym przypadku, w myśl art.
    6 ust 1 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych stanowić będzie wartość
    rynkowa majątku (którego dotyczy spłata) nabytego przez Pana w wyniku działu spadku
    ponad Pana pierwotny udział w spadku. Dla ustalenia podstawy opodatkowania nie ma
    znaczenia wysokość spłaty.
    Skoro zatem do odpłatnego działu spadku dojdzie wyłącznie między Panem a osobą A, to
    wyłącznie w zakresie nabywanej od tej osoby 1/10 przysługującej jej części spadku
    dochodzi do opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samy
    podstawę opodatkowania stanowić będzie wartość rynkowa udziału, który nabędzie Pan
    od osoby A. I jeśli przedmiotem nabycia będą tylko prawa inne niż wymienione w art. 7
    ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to stawka podatku
    wyniesie 1%.
    Pana stanowisko jest zatem prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dniu wydania interpretacji.
    Uprawnienia Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ograniczają się wyłącznie do
    interpretacji przepisów prawa podatkowego. Tym samym, nie mogę potwierdzić obliczeń,
    które przedstawił Pan w swoim stanowisku. Ordynacja podatkowa nie pozwala organowi
    interpretacyjnemu (nie daje mu takich uprawnień) na dokonywanie dokładnych obliczeń
    (kwotowych) dotyczących podstawy opodatkowania i należnego podatku. W ramach
    interpretacji mogę jedynie wskazać prawidłowy sposób obliczenia tej podstawy.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
        Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny
        lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest
        elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;

        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
        Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
        decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
        praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.