Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPP1/443-385/13/IK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2013-07-15
Teza: Zwolnienie od podatku dla usług pośrednictwa świadczonych na rzecz banków.
Słowa kluczowe: kredyt-kredyt hipoteczny; usługi-usługi finansowe; usługi-usługi pośrednictwa
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112 poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko, przedstawione we wniosku z dnia 18 kwietnia 2013 r. (data wpływu 22 kwietnia 2013 r.), uzupełnionym w dniu 29 kwietnia, o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie możliwości zastosowania zwolnienia od podatku dla świadczonych usług – **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 22 kwietnia 2013 r. został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, w zakresie możliwości zastosowania zwolnienia od podatku dla świadczonych usług.

W złożonym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Spółka prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem są między innymi: roboty budowlane, wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych, działalność developerska w zakresie sprzedaży budowanych przez Spółkę mieszkań, lokali użytkowych, garaży i miejsc postojowych, pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej nie sklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. Wnioskodawca podkreśla, że rozpoczęcie działalności w zakresie pozostałej finansowej działalności usługowej, gdzie indziej niesklasyfikowanej w sposób ścisły wiąże się z działalnością developerską związaną ze sprzedażą budowanych przez spółkę mieszkań, lokali użytkowych garaży i miejsc postojowych. Aby zintensyfikować sprzedaż Spółka, poprzez zawarte z bankami umowy o świadczenie usług w zakresie pośrednictwa, pośredniczy w możliwości uzyskania kredytów hipotecznych przez swoich potencjalnych klientów, przeznaczonych na zakup mieszkań, lokali użytkowych, garaży czy też miejsc postojowych. I tak:

*   W dniu …. zawarto umowę o współpracy z B.M., której przedmiotem jest udzielanie przez Bank kredytów/pożyczek hipotecznych oraz innych produktów banku klientom Spółki. Umową tą Spółka zobowiązała się do informowania wszystkich klientów zainteresowanych ofertą kredytową, o produktach oferowanych przez Bank, do ułatwienia swoim klientom nawiązania kontaktu z przedstawicielem Banku, udostępniania Bankowi wszelkich zezwoleń na prowadzenie prac budowlanych, dokumentacji technicznej i aktualizowania wszelkich dokumentów w przypadku upływu terminu ich ważności. Za czynności opisane powyżej spółka otrzyma prowizję 1,3% (łącznie z podatkiem VAT) wartości udzielonego kredytu.
*   W dniu ………\`(...)\` zawarto umowę współpracy z X S.A. Spółka jako partner umowy zobowiązała się między innymi do przekazywania do Banku danych osobowych potencjalnego Klienta. Jednocześnie Bank zastrzegł, że Spółka nie będzie wykonywała żadnych czynności faktycznych ani prawnych związanych z czynnościami bankowymi oraz, że Spółce nie będą przekazywane przez Bank żadne dane potencjalnego Klienta. Bank zobowiązał się do zapłaty Spółce kwotę 5 złotych brutto, płatną raz w roku, pod warunkiem, ze w okresie obowiązywania umowy Spółka przekaże do banku przynajmniej 1 formularz.
*   W dniu … zawarto umowę o współpracy z Y. S.A. w zakresie pośrednictwa do wykonywania czynności faktycznie związanych z działalnością bankową. Spółka jako pośrednik zobowiązała się do stosowania przekazanych przez Y. S.A. procedur produktowych oraz druków i formularzy. Wynagrodzenie Spółki zostało określone jako udział w prowizji otrzymanej przez Bank od klienta podpisującego umowę kredytową z bankiem,
*   W dniu ……. zawarto umowę o świadczenie usług z Z. S.A. Spółka zobowiązała się do udostępniania wnioskodawcom materiałów informacyjnych o możliwości skorzystania z produktów oferowanych przez Bank. Bank zastrzegł, że Spółka jako zleceniobiorca nie jest uprawniona do dokonywania w imieniu Banku czynności prawnych, a w ramach wykonywanej umowy nie będzie uczestniczyła w procesie podejmowania decyzji przez Bank w sprawie udzielenia produktu wnioskodawcy. Wynagrodzenie Spółki z tytułu realizacji umowy zostało ustalone na poziomie 0,6% kwoty uruchomionego dla wnioskodawcy produktu.
*   W dniu …….. zawarto umowę o współpracy z C. S.A. w zakresie pośrednictwa finansowego. Spółka zgodnie z umową, będzie dokonywała czynności faktycznych związanych z działalnością bankową w rozumieniu art. 6a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe. Ustalone wynagrodzenie Spółki za czynności faktycznie wykonane określone jest jako prowizja od kwot udzielonych kredytów.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy usługi, za które Spółka otrzymuje wynagrodzenie prowizyjne, mogą być uznane za usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek i na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy korzystać ze zwolnienia?

Zdaniem Spółki, świadczone przez nią usługi, za które otrzymuje wynagrodzenie prowizyjne w związku z tym, że oferuje ona swoim klientom produkty finansowe banku, są usługami zwolnionymi z VAT. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę. W ocenie Spółki przepis ten ma zastosowanie do opisanego we wniosku stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego.

W związku z powyższym, zdaniem Spółki, przedmiotowa usługa powinna dla celów VAT zostać zakwalifikowana zgodnie z cechami usługi zasadniczej.

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego pośrednictwo to działalność, polegająca na kojarzeniu kontrahentów w transakcjach handlowych, jak również działalność osoby trzeciej, mająca na celu doprowadzenie do porozumienia się lub załatwienia jakichś spraw między stronami (http://www.sjp.pl/po%posrednictwo). W ocenie Spółki, mając na względzie przywołaną definicję należałoby uznać, że pośrednictwo w świadczeniu usług finansowych obejmuje działalność pośrednika, mającą na celu porozumienie się pomiędzy klientami a bankiem, skojarzenie tych kontrahentów w celu zawarcia przez nich umowy dotyczącej produktów finansowych. Klientem w tym znaczeniu mógłby być nie tylko podmiot, który będzie korzystał z oferty banku (beneficjent produktu finansowego), ale także ten, który w imieniu banku, w wyniku działań Spółki, będzie zawierał umowy na produkty finansowe. Innymi słowy, zdaniem Spółki, pośrednictwo ma miejsce także wówczas, gdy przedmiotem działań pośrednika jest kojarzenie stron: banku i podmiotu gospodarczego, który w jego imieniu (banku) będzie oferował swoim klientom produkty finansowe. W ocenie Spółki, należy zwrócić uwagę, że w analizowanym zakresie otrzymuje ona wynagrodzenie prowizyjne tylko w sytuacji zawarcia przez Bank umowy dotyczącej produktów finansowych z klientem, pozyskanym przez zarekomendowanego bankowi klienta Spółki. Tym samym wynagrodzenie jest proporcjonalne do ilości i wartości umów zawartych przez klientów partnera handlowego z bankiem. Okoliczności te potwierdzają, w ocenie Spółki, zasadność przyjętego stanowiska.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze m.), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Stawka podatku, na postawie art. 41 ust. 1 ustawy, wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Natomiast dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy, stawka podatku – stosownie do art. 41 ust. 2 ustawy – wynosi 7%, z zastrzeżeniem ust. 12 i art. 114 ust. 1.

Zgodnie z art. 146a pkt 1 i 2 ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., z zastrzeżeniem art. 146f:

1.  stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%,
2.  stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 2, art. 120 ust. 2 i 3 oraz tytule załącznika nr 3 do ustawy, wynosi 8%.

Jednakże zarówno w treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi, bądź zwolnienie od podatku.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone między innymi w art. 43 ustawy.

I tak, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41 (art. 43 ust. 13 ustawy o VAT).

Natomiast w myśl art. 43 ust. 14 ustawy, przepisu ust. 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Zgodnie zaś z art. 43 ust. 15 ustawy, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41 oraz w ust. 13, nie mają zastosowania do:

1.  czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2.  usług doradztwa;
3.  usług w zakresie leasingu.

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy interpretować ściśle, zważywszy, że zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu podatku VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu podatku VAT.

Z brzmienia art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, stanowiącego implementację regulacji unijnych w tym zakresie wyraźnie wynika, iż intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem usług udzielania kredytów i pożyczek pieniężnych, zarówno tych wykonywanych przez banki, jak również świadczonych przez inne podmioty pośredniczące w ich udzielaniu. Należy stwierdzić, iż wymienione zwolnienie ma charakter przedmiotowy, gdzie przede wszystkim istotną przesłanką do skorzystania ze zwolnienia jest rodzaj świadczonej usługi, cechy które ją rozróżniają. Ustawodawca szczególny nacisk położył na stronę przedmiotową, nie dokonując zawężenia omawianego zwolnienia wyłącznie do określonej grupy podmiotów.

Pogląd taki potwierdza orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku w sprawie C-2/95 pomiędzy Sparekassernes Datacenter (SDC) a Skatteministeriet (Dania), Trybunał stwierdził iż „zwolnienie dotyczące usług finansowych nie jest uzależnione od tego, czy usługa jest wykonywana przez instytucję, która wstępuje w prawny związek z końcowym odbiorcą. Fakt, że dana transakcja jest wykonywana przez osobę trzecią, ale z punktu widzenia końcowego odbiorcy wydaje się być usługą wykonywaną przez bank, nie wyklucza objęcia jej zwolnieniem”. Konkludując można stwierdzić, że wg TSUE usługa finansowa świadczona przez podmiot trzeci nie traci w przedmiotowej sytuacji przymiotu takiej usługi.

W celu rozstrzygnięcia co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa” warto w tym celu odnieść się do wyroku w sprawie sygn. C-453/05, gdzie TSUE stwierdził, że „pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.

Natomiast w sprawie C-235/00 TSUE wskazał, że znaczenia słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13B(d)(5), „odnosi się ono do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy.

Z drugiej strony, nie stanowi negocjacji sytuacja, w której jedna ze stron powierza podwykonawcy część formalności administracyjnych związanych z umową, takich jak udzielanie informacji drugiej stronie oraz przyjmowanie i przetwarzanie wniosków, zapisów na papiery wartościowe, będące przedmiotem umowy. W takim przypadku, podwykonawca zajmuje tę samą pozycję, jak strona sprzedająca produkt finansowy i nie jest zatem pośrednictwem”.

Z treści wniosku wynika, że Spółka prowadzi działalność m.in. deweloperską związaną ze sprzedażą budowanych przez Nią mieszkań. W celu zintensyfikowania sprzedaży Spółka zawarła umowy o współpracy z bankami, oferującymi kredyty, pożyczki hipoteczne oraz inne produkty finansowe. Spółka pośredniczy w możliwości pozyskania klientów zainteresowanych kredytem hipotecznym w celu zakupu oferowanych przez Nią mieszkań.

W ramach zawartych umów o współpracy Spółka zobowiązała się do wykonania następujących czynności, tj.:

*   informowanie osób zainteresowanych nabyciem nieruchomości ofertą kredytową banku poprzez ułatwienia swoim klientom nawiązania kontaktu z przedstawicielem banku; udostępnienie informacji umożliwiających zapoznanie się z produktów oferowanych przez banki;
*   gromadzenie danych potencjalnych klientów w celem przekazania ich do banku;
*   stosowanie przekazanych przez bank procedur produktowych oraz druków i formularzy.

Spółka za ww. czynności wykonywane w ramach umów o współpracy będzie otrzymywać wynagrodzenie w postaci prowizji od wartości udzielonego kredytu lub w innej formie.

Biorąc pod uwagę opisane we wniosku okoliczności, a także obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa podatkowego stwierdzić należy, iż Spółka wykonując czynności faktycznie, zmierzające do zawarcia umowy między klientem, a bankiem, tj. zapoznanie z ofertami kredytów hipotecznych nabywców nieruchomości, gromadzenie danych potencjalnych klientów dla banków spełniają definicję „pośrednictwa” sformułowaną w orzecznictwie TSUE. Spółka nie będzie bowiem stroną umów dotyczących produktów bankowych zawieranych pomiędzy bankiem, a klientami, działalność Spółki będzie różnić się od typowych świadczeń realizowanych przez bank w ramach umowy dotyczącej produktów bankowych.

Bez znaczenia, zdaniem organu, pozostaje fakt, iż przedmiotowe czynności Spółka będzie wykonywała na podstawie umowy zawartej z bankiem, który bezpośrednio świadczy te usługi. Zakres wykonywanych czynności i ich klasyfikacja bowiem nie zmieni się – nadal świadczone będą usługi pośrednictwa finansowego, których celem będzie nakłonienie stron do zawarcia umowy.

Zatem, usługi pośrednictwa w pozyskiwaniu kredytów bankowych na rzecz zainteresowanych klientów będą korzystały ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, pod warunkiem niewystąpienia czynności wyłączających zwolnienie, o których w art. 43 ust. 15 ustawy.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.