Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL2-1.4011.917.2024.2.JK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-02-02
Teza: Skutki podatkowe przedawnienia zobowiązania pożyczkowego.
Słowa kluczowe: pożyczka; przedawnienie; przedawnienie-przedawnienie roszczeń; źródło
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Przychody z innych źródeł.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10-ust. 1-pkt 9; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20-ust. 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 listopada 2024 r. wpłynął Pana wniosek z 27 listopada 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 24 stycznia 2025 r. (wpływ 24 stycznia 2025 r.) –
    w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca posiada nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce w rozumieniu art.
    3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
    U.2024.226 t.j. z dnia 2024.02.21).
    Wnioskodawca jest wspólnikiem Spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. W
    dniu 18 listopada 2021 roku Wnioskodawca otrzymał od Spółki pożyczkę w kwocie (...) zł.
    Ze względu na trudną sytuację, pożyczka nie może zostać uregulowana przez
    Zainteresowanego w określonych w umowie terminach. Niestety sytuacja finansowa
    Wnioskodawcy nie ulega poprawie. Wnioskodawca nie posiada środków na pokrycie całej
    kwoty pożyczki. Spółka bezskutecznie próbuje odzyskać należność. Warto również
    podkreślić, że pożyczka w 2025 roku ulegnie przedawnieniu i zostanie przekształcona w
    tzw. zobowiązanie naturalne. W konsekwencji Wnioskodawca nie wie, czy przedawnienie
    pożyczki i jej późniejsze, ewentualne umorzenie, już po upływie przedawnienia, będzie
    skutkowało jakąkolwiek konsekwencją na gruncie podatku dochodowego od osób
    fizycznych.
    W piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku wskazano, że:
      § pożyczka nie została udzielona w związku z prowadzoną przez Wnioskodawcę
        działalnością gospodarczą;
      § Wnioskodawca jest prezesem zarządu spółki udzielającej pożyczki;
      § Wnioskodawcy nie łączyła/nie łączy ze spółką umowa o pracę, umowa zlecenie lub
        umowa o dzieło. Pożyczka nie została udzielona w związku z ww. umowami.
      § umorzenie zobowiązania nie będzie formą wynagrodzenia z tytułu pełnienia jakiejś
        roli w spółce. Wnioskodawca nie jest zatrudniony w Spółce. Wyplata pożyczki była
        spowodowana pogarszającą się sytuacją finansowa Wnioskodawcy. Kryzys
        finansowy miał być chwilową sytuacje, jednak sytuacja rodzinna spowodowała
        opóźnienia w spłacie pożyczki. W konsekwencji Wnioskodawca, ze względu na
        trudną sytuację nie jest w stanie spłacić pożyczki.
    Pytanie ostatecznie sformułowane w piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku
    Czy, w oparciu o przedstawiony przyszły stan faktyczny po stronie Wnioskodawcy
    powstanie przychód na mocy art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa PIT), jeżeli udzielona przez Spółkę
    pożyczka ulegnie przedawnieniu?
    Pana stanowisko w sprawie ostatecznie sformułowane w piśmie stanowiącym
    uzupełnienie wniosku
    W Pana ocenie, przedawnienie roszczenia opisanego powyżej, nie będzie stanowić
    przychodu na mocy art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, a więc nie spowoduje powstania
    obowiązku zapłaty podatku. Po stronie Wnioskodawcy nie wystąpi bowiem trwale
    przysporzenie majątkowe, a co za tym idzie nie powstanie przychód.
    Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodem, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1
    pkt 6, 9,10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów
    finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub
    postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości
    pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych
    świadczeń.

    Przedawnienie zobowiązania jest zdarzeniem prawnym powodującym określone skutki w
    zakresie możliwości dochodzenia zobowiązań. Istotą przedawnienia jest zatem fakt że po
    upływie określonego w ustawie terminu, ten przeciwko komu kieruje się roszczenie, może
    uchylić się od jego zaspokojenia. W konsekwencji roszczenie nie gaśnie, a jedynie nie
    może być przymusowo realizowane. Oznacza to, że dłużnik, który po upływie terminu
    przedawnienie spełni świadczenie, nie może następnie żądać jego zwrotu, chociażby nie
    był świadomy upływu terminu przedawnienia i związanych z tym skutków prawnych.
    Warto zwrócić uwagę na art. 117 ust. 2 kodeksu cywilnego, który wskazuję, że po upływie
    terminu przedawnienia ten przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od
    jego zaspokojenia. Zastosowanie zwrotu może uchylić się od jego zaspokojenia oznacza,
    że wierzyciel nie uzyska ochrony w dochodzeniu przedawnionego roszczenia i nie będzie
    mogło ono zostać przymusowo zrealizowane. Zgodnie z literaturą przedmiotu wierzyciel
    przedawnionego roszczenia nie może więc liczyć na wydanie wyroku sądu powszechnego,
    zasądzającego zapłatę przedawnionej kwoty, jeśli dłużnik w uprawniony sposób powoła
    się na zarzut przedawnienia. Brak możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia na
    drodze sądowej nie oznacza jednak, że zobowiązany nie ma obowiązku wykonania
    swojego przedawnionego świadczenia. Taki obowiązek pozostaje nadal aktualny – mimo
    przedawnienia zobowiązania. Obowiązek taki nie ustaje, ale przekształca się w tzw.
    zobowiązanie naturalne. Prawo cywilne nadal traktuje zobowiązanego z przedawnionej
    wierzytelności jako dłużnika, z tą tytko różnicą, że odmawia wierzycielowi ochrony
    prawnej, w tym w szczególności odmawia zastosowania przymusu państwowego w celu
    wyegzekwowania wierzytelności. Prawo cywilne jednak nie uznaje spełnienia takiego
    świadczenia za świadczenie nienależne, które skutkowałoby bezpodstawnym
    wzbogaceniem wierzyciela. Co istotne, prawo cywilne przewiduje możliwość potrącenia
    długu wierzyciela z przedawnionym długiem dłużnika (art. 502 k.c.). Ponadto roszczenia
    przedawnione mogą być przedmiotem odnowienia (art. 506 k.c.) i ugody (art. 9176 k.c.). W
    konsekwencji dłużnik dysponując majątkiem stanowiącym równowartość przedawnionego
    roszczenia zobowiązany nie dysponuje swoim mieniem, zaś podejmując ewentualną
    decyzję o zwrocie przedawnionego świadczenia, zwróci wierzycielowi to, co było mu
    należne. Warto również zwrócić uwagę, że zobowiązanie cywilnoprawne, w
    przeciwieństwie do zobowiązania podatkowego, nie wygasa na skutek przedawnienia. W
    konsekwencji nie można twierdzić, że samo przedawnienie nie rodzi u dłużnika korzyści
    majątkowej. Zgodnie z wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego
    2013 roku o sygn..: II FSK 1248/11, z dnia 21 lipca 2016 roku o sygn.: II FSK 1154/14; z dnia
    21 kwietnia 2017 roku o sygn.: II FSK 869/15 oraz z dnia 9 czerwca 2017 roku o sygn.: II FSK
    1370/15, przychodem podatkowym jest przysporzenie majątkowe, które ma charakter
    trwały. Warto również zwrócić uwagę, na wyrok Naczelnego Sądy Administracyjnego z 15
    grudnia 2020 roku o sygn.: II FSK 2305/18, w którym Sąd wskazał, że powyższe stanowisko
    znajduje również wsparcie w wykładni systemowej wewnętrznej. W art. 14 ust 1 u.p.d.o.f.
    ustawodawca zawarł ogólną definicję przychodów z działalności gospodarczej, natomiast
    w art. 14 ust. 2 tej ustawy uzupełnia tę definicję wskazując między innymi w pkt 6, że za
    przychód z działalności gospodarczej należy uznać również „wartość umorzonych lub
    przedawnionych zobowiązań, z wyjątkiem (...)”. Użycie określenia „również” oznacza, że
    bez tego przepisu przedawnione zobowiązania przychodem by nie były i do tego
    potrzebna była wyraźna, wyartykułowana wola ustawodawcy aby zaliczyć je do
    przychodów. Takiego zastrzeżenia że przychodem są „również” przedawnione
    zobowiązania - ustawodawca nie zawarł ani w art. 11, ani w art. 20 u.p.d.o.f. Należy zatem
    z tych regulacji wyciągnąć jednoznaczny wniosek, że przedawnione zobowiązania są
    przychodami tylko wtedy, gdy ustawodawca wyraźnie tak wskazał. Gdyby przedawnione
    zobowiązania były przychodami co do zasady, to przepis art. 14 ust. 2 pkt 6 u.p.d.o.f. byłby
    zbędny. Jakkolwiek więc wartość przedawnionego zobowiązania z tytułu kredytu stanowi
    przychód z działalności gospodarczej na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 6 u.p.d.o.f., to nie
    można uznać, że stanowi również przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.. Również
    Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 sierpnia 2020 roku o
    sygn. I SA/Po 30/20 wskazał, że na skutek przedawnienia dłużnik nie uzyskuje żadnej

    realnej i definitywnej korzyści majątkowej, ponieważ formalnie nadal jest zobowiązany do
    wykonania tego świadczenia. Tym samym u dłużnika nie powstaje przychód z
    nieodpłatnego świadczenia w świetle art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., a w rezultacie wierzyciel nie
    jest zobowiązany do sporządzenia informacji PIT-8C. Podobne stanowisko zostało
    wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja
    2019 roku o syg.: III SA/Wa 2087/18. W analizowanym wyroku Sąd wskazał, że faktyczny,
    potocznie rozumiany „brak konieczności zapłaty” nie może być utożsamiony z
    nieodpłatnym świadczeniem w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., ponieważ wierzyciel nic
    nie świadczy, a dłużnik - nawet jeśli przyjąć faktyczny „brak konieczności” – nadal ma
    prawny obowiązek zapłaty.
    Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Wnioskodawcy, przedawnienie roszczenia
    opisanego powyżej, nie będzie stanowić przychodu na mocy art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, a
    więc nie spowoduje powstania obowiązku zapłaty podatku. Po stronie Wnioskodawcy nie
    wystąpi bowiem trwałe przysporzenie majątkowe, a co za tym idzie nie powstanie
    przychód.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie
    dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały
    enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od
    których zaniechano poboru podatku, w drodze rozporządzenia wydanego przez
    Ministra Finansów.
    Rodzaje źródeł przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych, gdzie między innymi w pkt 9 wymieniono „inne
    źródła”.
    Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie
      realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art.
      19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji
      podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość
      otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Z przedstawionych przepisów wynika zatem, że opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym od osób fizycznych podlega co do zasady każdy dochód osiągnięty przez
    osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów
    ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc
    pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w
    art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku
    kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w
    naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść
    można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia,

    które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i
    zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru
    zwrotnego.
    O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób
    fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek
    otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w
    naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego
    zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów,
    uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
    Należy zauważyć, że stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
      Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w
      szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu
      emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w
      rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty
      uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz
      wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także
      dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki
      pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane
      z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w
      art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów
      określonych w art. 12-14 i art. 17.
    Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja
    przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej
    kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20
    ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł mówi się w każdym
    przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Korzyści takie
    pojawiają się nie tylko wówczas, gdy podatnikowi zostają przekazane środki pieniężne,
    ale również wtedy, kiedy zmniejszone zostaną jego zobowiązania, których nie musi już
    realizować z własnego majątku.
    Z zaprezentowanego w treści wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że w 2025 r.
    przedawnieniu ulegnie niespłacona przez Pana pożyczka i zostanie przekształcona w
    tzw. zobowiązanie naturalne. Pożyczka nie jest związana z działalnością gospodarczą.
    W związku z powyższym wskazać należy, że instytucja przedawnienia uregulowana
    została w art. 117-125 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r.
    poz. 1061 ze zm.).
    Zgodnie z art. 117 § 1 ww. Kodeksu:
      Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają
      przedawnieniu.
    Przy czym, w myśl art. 117 § 2 ww. Kodeksu:
      Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie,
      może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu
      przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem
      terminu jest nieważne.
    Stosownie do treści art. 118 Kodeksu cywilnego:
      Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat,
      a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem

      działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia
      przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest
      krótszy niż dwa lata.
    Przedawnienie zobowiązania jest zdarzeniem prawnym, powodującym określone skutki
    w zakresie możliwości dochodzenia zobowiązań. Przedawnienie roszczenia
    cywilnoprawnego nie powoduje jego wygaśnięcia, a jedynie sprowadza się do tego, że
    po upływie określonego w ustawie terminu (wynoszącego zgodnie z art. 118 Kodeksu
    cywilnego 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe 3 lata), dłużnik może uchylić się
    od jego zaspokojenia. Skutkiem tego, roszczenie przedawnione nie wygasa, ale nie
    będzie mogło zostać przymusowo zrealizowane, w sytuacji gdy dłużnik podniesie zarzut
    jego przedawnienia. Powołując się bowiem na zarzut przedawnienia, sam odmawia
    spłacenia długu, i mając świadomość braku narzędzi prawnych do wyegzekwowania
    roszczenia - uzyskuje realne przysporzenie majątkowe.
    Jeżeli zatem w Pana przypadku dojdzie do przedawnienia wierzytelności i podniesie Pan
    zarzut przedawnienia wówczas osiągnie Pan realne przysporzenie majątkowe, które –
    jako przychód z innych źródeł – będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji Pana stanowisko – zgodnie z którym,
    przedawnienie roszczenia opisanego powyżej, nie będzie stanowić przychodu na mocy
    art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, a więc nie spowoduje powstania obowiązku zapłaty podatku
    – należało uznać za nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do
    interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z

    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.