Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-430/11-2/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2011-12-13
Teza: Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie umowa darowizny nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ Wnioskodawczyni nie przejęła długów syna wynikających z umowy darowizny. Tym samym stanowisko Wnioskodawczyni należy uznać za prawidłowe.
Słowa kluczowe: hipoteka; kredyt-spłata kredytu; opodatkowanie-podstawa opodatkowania; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; umowa-umowa darowizny
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pani przedstawione we wniosku z dnia 06.10.2011 r. (data wpływu 10.10.2011 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych dotyczących darowizny nieruchomości obciążonej hipoteką - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 10.10.2011 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych dotyczących darowizny nieruchomości obciążonej hipoteką.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Dnia 15 września 2011 roku przed notariuszem zawarto umowę darowizny nieruchomości obciążonej hipoteką kaucyjnądo kwoty 610.500,00 złotych, zabezpieczającą wierzytelność wynikającą z umowy kredytowej z dnia 24.06.2006 r. zawartej między B. Bank a Sebastianem O.

Na podstawie wyżej wymienionej umowy darowizny Sebastian O. darował wnioskodawczyni – swojej matce nieruchomość obciążoną hipoteką kaucyjną. W przedmiotowej umowie Strony nie umówiły się, że dłużnik osobisty będzie zwolniony ze świadczenia. W umowie darowizny nieruchomości ani w żadnej umowie dodatkowej Obdarowana nie zobowiązała się do przejęcia długu wynikającego z umowy kredytowej z dnia 24.06.2008 r. zawartej między B. Bank a Sebastianem O. Darczyńca Sebastian O. w dalszym ciągu będzie spłacał wymieniony wyżej kredyt – jako dłużnik samoistny.

Od umowy darowizny notariusz pobrała podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie 12.210,00 złotych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 09 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych.

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

1.  Czy darowizna nieruchomości obciążonej hipoteką, która zabezpiecza wierzytelność wynikającą z kredytu, którego stroną jest darczyńca, przy braku oświadczenia obdarowanego o przejęciu długu wynikającego z umowy kredytowej, powoduje powstanie obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?
2.  Jeśli tak, to co jest podstawą opodatkowania:
    *   wartość hipoteki?
    *   kwota zaciągniętego kredytu?
    *   kwota kredytu pozostała do spłaty? (czy ww. kwotę należy przeliczyć według kursu CHF obowiązującego w dniu udzielenia kredytu, czy też w dniu dokonania ewentualnej umowy darowizny, czy należy zastosować kurs średni NBP, a może kurs kupna lub sprzedaży banku, który udzielił Kredyt?)

Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku zaistniałego stanu prawnego podatek od czynności cywilnoprawnych nie powinien zostać pobrany.

Przez samo nabycie nieruchomości obciążonej hipoteką zbywca pozostaje dłużnikiem osobistym, a nabywca staje się dłużnikiem rzeczowym odpowiadającym tylko z nieruchomości oraz in solidum z dłużnikiem osobistym. Zobowiązanie do spełnienia świadczenia pozostaje więc nadal przy zbywającym nieruchomość – dłużniku osobistym, chyba że w umowie przenoszącej własność nieruchomości strony umówiły się, że dłużnik osobisty będzie zwolniony ze świadczenia.

W przypadku Wnioskodawczyni w umowie darowizny nieruchomości ani w żadnej umowie dodatkowej Wnioskodawczyni nie zobowiązała się do przejęcia długu wynikającego z umowy kredytowej z dnia 24.06.2008 r. zawartej między B. Bank a Sebastianem O. Syn Wnioskodawczyni Sebastian O. w dalszym ciągu będzie spłacał wymieniony wyżej kredyt – jako dłużnik samoistny.

Potwierdza to także treść art. 97 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym w przypadku, jeżeli dłużnikowi osobistemu, który zaspokoił wierzyciela hipotecznego, przysługuje roszczenie zwrotne względem właściciela nieruchomości obciążonej albo względem jego poprzednika prawnego, hipoteka przechodzi na dłużnika aż do wysokości przysługującego mu roszczenia. Jednakże gdy wierzyciel został zaspokojony tylko w części, przysługuje mu co do pozostałej części pierwszeństwo przed hipoteką dłużnika osobistego. A zatem, żeby dłużnik osobisty po spełnieniu świadczenia mógł realizować prawo do hipoteki na nieruchomości musi istnieć dodatkowa umowa dłużnika osobistego z właścicielem nieruchomości, zgodnie z którą będzie przysługiwało dłużnikowi osobistemu roszczenie zwrotne w stosunku do właściciela nieruchomości. Dlatego w przypadku Wnioskodawczyni nie doszło w związku z podpisaniem umowy darowizny z dnia 15 września 2011 roku do przejęcia przez nią długów wynikających z umowy kredytowej, Wnioskodawczyni uważa że stała się jedynie właścicielką nieruchomości obciążonej. Hipoteka ustanowiona na jej nieruchomości ma tylko zabezpieczać wierzytelność wynikającą z kredytu, zawartego pomiędzy Bankiem, a jej synem.

W przypadku Wnioskodawczyni do przejścia długu jej syna na nią mogłoby dojść tylko w sytuacji gdyby jej syn przestał spłacać kredyt, w takiej sytuacji Wnioskodawczyni byłaby zobowiązana do spłaty kredytu jako dłużnik rzeczowy.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż przy zawarciu wskazanej umowy darowizny nie doszło do przejęcia przez Wnioskodawczynię długów syna wynikających z umowy kredytowej w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt d) ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zatem należałoby przyjąć, iż w przedmiotowej sytuacji obdarowana nie przejmuje zobowiązań darczyńcy wynikających ze stosunku będącego podstawą ustanowienia hipoteki. Nie została zawarta umowa przejęcia długu przez obdarowaną. Zobowiązanym do spłaty ww. zobowiązania nadal jest darczyńca. Brak spłat zobowiązań jw. może spowodować ewentualne dochodzenie ww. zobowiązania z zabezpieczenia w postaci hipoteki na nieruchomości. Prawo dochodzenia przez wierzyciela związane jest nie z istnieniem stosunku zobowiązaniowego, ale z ustanowionym zabezpieczeniem na nieruchomości wynikającym z tego stosunku. Zatem darowizna obciążona hipoteką w przypadku braku przejęcia długu przez obdarowanego nie powoduje obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych (zawartych w interpretacjach indywidualnych) w sytuacji, gdy następuje darowizna nieruchomości obciążonej hipoteką przy braku oświadczenia obdarowanego o przejęciu długu nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych (tak m.in. interpretacja Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 25.2.2004 r., znak: US.V/436-2/04).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy i praw majątkowych,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Stosownie do art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez umowę darowizny rozumie się zobowiązanie darczyńcy do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego osobie obdarowanej (świadczenie musi wzbogacić obdarowanego) i zobowiązanie darczyńcy musi być zamierzone jako nieodpłatne. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za otrzymane świadczenie. Istotą darowizny – jako czynności nieodpłatnej – jest więc brak po drugiej stronie ekwiwalentu w postaci świadczenia wzajemnego. Darowizna może polegać zarówno na przesunięciach do majątku obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i na innych postaciach dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia jego majątku, a po stronie majątku obdarowanego do zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów.

W wyniku zawarcia umowy darowizny może dochodzić do określonych zmian w położeniu prawno-majątkowym darczyńcy i obdarowanego. Przedmiotem darowizny mogą bowiem strony uczynić wszelkie postacie zwolnienia obdarowanego od określonych zobowiązań. Może to nastąpić w drodze zrzeczenia się przez darczyńcę wierzytelności, jaka służyła mu w stosunku do obdarowanego lub poprzez przejęcie długu obdarowanego względem osoby trzeciej, będącej jego wierzycielem. Darczyńca może wreszcie wypełnić zobowiązanie ciążące na obdarowanym względem osoby trzeciej. Nie jest przy tym konieczne, aby dokonanie darowizny łączyło się z bezpośrednim transferem darowanego przedmiotu z masy majątkowej darczyńcy do majątku obdarowanego. Transfer ten bowiem może mieć miejsce między masą majątkową osoby trzeciej a obdarowanym. Wystarczy bowiem, że świadczenie spełnione faktycznie przez inną osobę zostanie następnie skompensowane wartościami pochodzącymi z majątku darczyńcy.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają również umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy podstawę opodatkowania stanowi w tym przypadku wartość długów i ciężarów albo zobowiązań przejętych przez obdarowanego.

Obowiązek podatkowy przy umowie darowizny powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnych tj. w dniu zawarcia umowy darowizny i stosownie do art. 4 pkt 3 ww. ustawy ciąży na obdarowanym.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 lit a) ww. ustawy stawki podatku od umów darowizny wynoszą przy przeniesieniu własności nieruchomości – 2%. Jednakże w przypadku, gdy umowa darowizny, nie wiąże się z przejęciem przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań osoby darującej, to taka umowa darowizny nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Dnia 15 września 2011 roku przed notariuszem zawarto umowę darowizny nieruchomości obciążonej hipoteką kaucyjną do kwoty 610.500,00 złotych, zabezpieczającą wierzytelność wynikającą z umowy kredytowej z dnia 24.06.2006 r. zawartej między B. Bank a Sebastianem O. Na podstawie wyżej wymienionej umowy darowizny Sebastian O. darował wnioskodawczyni – swojej matce nieruchomość obciążoną hipoteką kaucyjną. W przedmiotowej umowie Strony nie umówiły się, że dłużnik osobisty będzie zwolniony ze świadczenia. W umowie darowizny nieruchomości ani w żadnej umowie dodatkowej Obdarowana nie zobowiązała się do przejęcia długu wynikającego z umowy kredytowej z dnia 24.06.2008 r. zawartej między B. Bank a Sebastianem O. Darczyńca Sebastian O. w dalszym ciągu będzie spłacał wymieniony wyżej kredyt – jako dłużnik samoistny.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie umowa darowizny nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ Wnioskodawczyni nie przejęła długów syna wynikających z umowy darowizny. Tym samym stanowisko Wnioskodawczyni należy uznać za prawidłowe.

W odniesieniu do powołanego przez Wnioskodawcę postanowienia organu podatkowego należy stwierdzić, iż zostało one wydane w indywidualnej sprawie i nie jest wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistniałego zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.