Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4015.185.2025.1.KK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2026-01-05
Teza: Zawarcie umowy nieodpłatnej służebności mieszkania przez
córkę na rzecz ojca korzysta ze zwolnienia z art. 4a ustawy o
podatku od spadków i darowizn.
Słowa kluczowe: miejsce-miejsce zamieszkania
nabycie-nabycie nieodpłatnej służebności
służebność-służebność mieszkaniowa
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zakres opodatkowania-Nabycie tytułem
nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności
Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienia od opodatkowania-Nabycie
w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez
osobę zaliczoną do I grupy podatkowej z przeznaczeniem
na wskazane cele mieszkaniowe
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 1-ust. 1-pkt 6
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 1 -pkt 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 listopada 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia
    umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności mieszkania. Treść wniosku jest
    następująca:
    Opis stanu faktycznego
    W dniu (...) 2025 r. córka Wnioskodawcy, panna, ustanowiła na jego rzecz nieodpłatną
    służebność osobistą mieszkania położonego w (...) w trybie art. 296 w zw. z art. 302 k.c.
    (rep. A nr (...)). Zarówno córka Wnioskodawcy, jak i Wnioskodawca posiadają
    nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce (oboje posiadają zezwolenie na pobyt
    rezydenta długoterminowego na terytorium RP wydanego w trybie art. 210 ustawy o
    cudzoziemcach). Będąc służebnikiem mający służebność mieszkania Wnioskodawca może
    korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców
    budynku.

## Pytanie

Czy ustanowienie nieodpłatnej służebności podlega przepisom ustawy o podatku od
    spadków i darowizn, tj. do zwolnienia przewidzianego w treści art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o
    podatku od spadków i darowizn?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem, nieodpłatna służebność podlega przepisom ustawy z dnia 28 lipca 1983
    roku o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z art. 1 ust. 1 Podatkowi od spadków i
    darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności
    rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych
    wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem: (...) 6) nieodpłatnej: renty,
    użytkowania oraz służebności.
    Natomiast stosownie do art. 4a ust. 1 pkt 1 tej ustawy – zwalnia się od podatku nabycie
    własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba,
    rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw
    majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy
    od dnia powstania obowiązku podatkowego.
    Ustanowienie na rzecz podatnika służebności mieszkania, którego wartość jest wyższa niż
    kwota zwolniona od podatku, przez córkę, jest zwolniona w całości od podatku, jeżeli
    łącznie spełnione zostaną następujące warunki:
    1. prawo służebności mieszkania zostanie ustanowione na podstawie umowy w formie
      aktu notarialnego pomiędzy Wnioskodawcą i jego córką,
    2. w ciągu 6 miesięcy zostanie zgłoszony fakt zawarcia umowy służebności osobistej do
      właściwego US na formularzu SD-Z2.
    Ustanowienie nieodpłatnej służebności osobistej (mieszkania) przez córkę Wnioskodawcy
    na jego rzecz, tj. osoby wymienionej w zamkniętym katalogu określonym w art. 4a ust. 1
    ustawy o podatku od spadków i darowizn, będzie korzystać ze zwolnienia podatkowego
    na podstawie art. 4a tej ustawy.
    Dyrektor KIS, w nieco odmiennym stanie faktycznym (właścicielem nieruchomości było
    małżeństwo mające ustawową wspólność małżeńską) podtrzymał dotychczasową,

    korzystną dla podatników linię orzeczniczą, opierającą się na założeniu, że konieczność
    uzyskania zgody małżonka na dokonanie czynności prawnej wywiera skutki jedynie w
    sferze prawa rodzinnego, a nie prawa podatkowego (interpretacja z dnia 29 października
    2021 r., Znak: 0111-KDIB2-2.4015.127.2021.1.PB).
    Ponadto, w najświeższej interpretacji podatkowej, Dyrektor KIS stwierdził, iż nabycie
    prawa do nieodpłatnej służebności osobistej mieszkania na rzecz osoby zaliczanej do I
    grupy podatkowej przy ustanowieniu tegoż prawa w formie aktu notarialnego spełnia
    przesłanki zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, zgodnie z art. 4a ustawy o
    podatku od spadków i darowizn (interpretacja z dnia 10 czerwca 2025 r., Znak: 0111-
    KDIB2-2.4015.64.2025.1.PB; z 17 listopada 2022 r., Znak: 0111-KDIB2-2.4015.117.2022.2.
    MZ)

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części
    nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
    Na podstawie art. 5 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności
      oraz użytkowania – z chwilą ustanowienia tych praw.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba
      zaliczona do I grupy podatkowej.
    Art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:
      Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony
      jest nabywca.
    Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy:
      Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do
      osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:
      Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
      1) do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową,
        rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
      2) do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków
        pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków
        rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
      3) do grupy III – innych nabywców.
    Przepis art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że:

    1. Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca
      od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu
      skarbowego zeznanie podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według
      ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ
      na określenie podstawy opodatkowania.
    2. Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których
      podatek jest pobierany przez płatnika.
    Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy:
      Notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego umowy
      nieodpłatnego ustanowienia służebności.
    Jak z powyższych przepisów wynika, ustanowienie nieodpłatnej służebności – co do zasady
    podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
    W myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
      zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 1a-2, a w
      przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia
      uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
      zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Z treści przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jednoznacznie wynika,
    że zwolnieniem tym objęte jest nabycie przez osoby, których łączą relacje ściśle w
    przepisie określone (tzw. grupa zerowa). Między innymi są to zstępni.
    Jak wynika z treści art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na
      podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało
      złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Jak wynika z art. 4 ust. 4 cyt. ustawy:
      Zwolnienia określone w ust. 1 oraz art. 4a i art. 4b stosuje się, jeżeli w chwili nabycia
      nabywca posiadał obywatelstwo polskie lub obywatelstwo jednego z państw
      członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego
      Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze
      Gospodarczym lub miał miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej
      Polskiej lub terytorium takiego państwa.
    Z opisu stanu faktycznego wynika, że (...) 2025 r. Pana córka ustanowiła na Pana rzecz
    nieodpłatną służebność osobistą mieszkania położonego w Gdańsku w trybie art. 296 w
    zw. z art. 302 k.c. Zarówno Pana córka, jak i Pan posiadają Państwo nieograniczony
    obowiązek podatkowy w Polsce (oboje posiadają zezwolenie na pobyt rezydenta
    długoterminowego na terytorium RP wydanego w trybie art. 210 ustawy o
    cudzoziemcach). Będąc służebnikiem mający służebność mieszkania może Pan korzystać z
    pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców
    Ma Pan wątpliwości czy nabycie przez Pana służebności osobistej mieszkania podlega
    zwolnieniu przewidzianemu w treści art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i
    darowizn.

    Jak wynika z powołanego powyżej art. 4 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn,
    dla skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 4a tej ustawy przy zawarciu umowy
    służebności, koniecznym jest, aby obdarowany:
    a) posiadał obywatelstwo Polskie, lub
    b) posiadał obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw
      członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o
      Europejskim Obszarze Gospodarczym, lub
    c) miał miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
    d) miał miejsce zamieszkania na terytorium jednego z państw członkowskich Unii
      Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu
      (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
    W przepisach polskiego prawa podatkowego pojęcie „miejsca zamieszkania” nie zostało
    zdefiniowane.
    Jak stanowi art. 25 Kodeksu cywilnego:
      Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta
      przebywa z zamiarem stałego pobytu.
    Warunek przebywania w danym miejscu ma charakter obiektywny i nie ma problemów
    dowodowych w wykazaniu, że dana osoba przebywa lub nie w danej miejscowości. Zamiar
    stałego pobytu w danej miejscowości ma natomiast charakter subiektywny, ponieważ
    odnosi się do woli osoby. Należy jednak zauważyć, iż istnieją kryteria obiektywizujące
    zamiar stałego pobytu. Uznaje się na przykład, że podatnik wykazuje zamiar stałego
    pobytu w danej miejscowości, jeżeli miejscowość ta stanowi dla niego centrum jego
    życiowej działalności, ocenianej w aspekcie jego powiązań osobistych i gospodarczych.
    Zgodnie z art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z
    2025 r. poz. 1079):
      Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w
      terminie 6 miesięcy.
    W myśl natomiast art. 211 ust. 1 ww. ustawy:
      Zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE udziela się cudzoziemcowi na
      czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej
      Polskiej legalnie i nieprzerwanie co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed
      złożeniem wniosku i spełnia łącznie następujące warunki:
      1) posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie
      kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu;
      2) posiada ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
      o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub
      potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej;
      3) posiada potwierdzoną znajomość języka polskiego.
    Zgodnie z art. 240 ustawy o cudzoziemcach:
      Kartę pobytu wydaje się cudzoziemcowi, któremu udzielono:
      1) zezwolenia na pobyt czasowy;
      2) zezwolenia na pobyt stały;
      3) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE;
      4) zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

    We wniosku wskazał Pan, że posiada Pan zezwolenie na pobyt rezydenta
    długoterminowego na terytorium RP wydane w trybie art. 210 ustawy o cudzoziemcach.
    Wyjaśnić jednak należy, że art. 210 ustawy o cudzoziemcach reguluje kwestię zezwolenia
    na pobyt stały, natomiast kwestię zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE
    reguluje art. 211 ww. ustawy. Niezależnie jednak od tego, czy posiada Pan decyzję
    zezwalającą na pobyt stały, o której mowa w art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, czy
    też posiada Pan zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, wydane na
    podstawie art. 211 ust. 1 ww. ustawy, uznać należy, że ma Pan miejsce zamieszkania na
    terytorium RP.
    Jako, że przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia
    „służebności”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z
    dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
    Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:
      Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw,
      spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
    W myśl art. 245 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia
      ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu
      własności.
      Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie
      stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu
      notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo
      ustanawia.
    Zgodnie z art. 296 Kodeksu cywilnego:
      Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem,
      którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
    W myśl art. 297 ww. Kodeksu:
      Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach
      gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
    Źródłem powstania służebności (ograniczonego prawa rzeczowego) jest co do zasady
    czynność prawna (umowa), stanowiąca wynik uzgodnień stron i w takim przypadku, jeżeli
    umowa ta jest zawierana w formie aktu notarialnego dla skorzystania ze zwolnienia, o
    którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie ma wymogu
    złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw
    majątkowych. Tak samo, takiego wymogu nie ma, gdy służebność ustanawiana jest na
    podstawie jednostronnego oświadczenia woli składanego w formie aktu notarialnego.
    Z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, iż jednym z warunków
    skorzystania ze zwolnienia, jest zgłoszenie przez osoby objęte zwolnieniem właściwemu
    naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6
    miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek nie obejmuje
    przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu
    notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron (art. 4a
    ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn). To oznacza, że dla celu
    skorzystania ze zwolnienia nie jest konieczne złożenie zgłoszenia do Naczelnika Urzędu
    Skarbowego jej ustanowienia.
    W związku z powyższym, część stanowiska, zgodnie z którym zwolnienie przysługuje Panu
    w przypadku jeśli służebność zostanie zgłoszona do Naczelnika Urzędu Skarbowego,
    należało uznać za nieprawidłowe.
    W pozostałym zakresie wniosku Pana stanowisko jest prawidłowe.

    Ustanowienie nieodpłatnej służebności mieszkania (osobistej) przez córkę na Pana rzecz,
    tj. osoby wymienionej w zamkniętym katalogu określonym w art. 4a ust. 1 ustawy o
    podatku od spadków i darowizn, będzie bowiem korzystać ze zwolnienia podatkowego na
    podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k–14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k–14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.