Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB3/423-325/08-2/ŁM
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2008-08-29
Teza: Czy ponoszone przez Spółdzielnię Mieszkaniową od 01.01.2007 r. koszty: - opłaty sądowe, koszty komornicze, koszty zastępstwa procesowego związane z windykacją wierzytelności zarachowanych przez 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”, - wierzytelności odpisane jako nieściągalne, zarachowane przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”, oraz uzyskiwane przychody: - wartość zwróconych wierzytelności odpisanych jako nieściągalne a zarachowanych przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”, kształtują dochód z działalności zwolnionej z podatku dochodowego i w związku z tym kosztów tych i przychodów nie uwzględnia przy ustalaniu podstawy opodatkowania?
Słowa kluczowe: koszt-koszty egzekucji; koszt-koszty sądowe; odpisy-odpisy aktualizujące; przychód-przychód nienależny; spółdzielnie-spółdzielnie mieszkaniowe; wierzytelność-wierzytelności nieściągalne; windykacja-windykacja należności; zasób-gospodarowanie zasobami mieszkaniowymi; zasób-zasoby mieszkaniowe; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 4

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółdzielni, przedstawione we wniosku z dnia 26 maja 2008 r. (data wpływu 30.05.2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zwolnień przedmiotowych – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 30 maja 2008 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zwolnień przedmiotowych.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Spółdzielnia Mieszkaniowa funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.). Spółdzielnia Mieszkaniowa prowadzi działalność w zakresie gospodarki zasobami mieszkaniowymi oraz inną działalność, taką jak: najem lokali użytkowych, udostępnianie ścian budynków pod reklamy, świadczenie usług konserwacyjno-remontowych, a do kwietnia 2005 r. prowadziła również działalność w zakresie hurtowej i detalicznej sprzedaży towarów. Przed 01.01.2007 r. Spółdzielnia uzyskiwała przychody z w/w „innej działalności”, które ukształtowały dochód z działalności zwolnionej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4f ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2007 r. W związku z prowadzeniem w/w „innej działalności” powstały wierzytelności, w stosunku do których Spółdzielnia zmuszona była podjąć działania windykacyjne. Nie wszystkie wierzytelności udało się Spółdzielni wyegzekwować. Część z tych wierzytelności została uznana za nieściągalne i zaliczona do kosztów uzyskania przychodów przed 01.01.2007 r., część po tej dacie. Część należności odpisanych jako nieściągalne i zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów została zapłacona przez dłużników po 01.01.2007 r.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy ponoszone przez Spółdzielnię Mieszkaniową od 01.01.2007 r. koszty:

*   opłaty sądowe, koszty komornicze, koszty zastępstwa procesowego związane z windykacją wierzytelności zarachowanych przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”,
*   wierzytelności odpisane jako nieściągalne, zarachowane przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”,

oraz uzyskiwane przychody:

*   wartość zwróconych wierzytelności odpisanych jako nieściągalne a zarachowanych przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”,

kształtują dochód z działalności zwolnionej z podatku dochodowego i w związku z tym kosztów tych i przychodów nie uwzględnia przy ustalaniu podstawy opodatkowania?

Spółdzielnia nadmienia, że przychody z w/w „innej działalności” ukształtowały dochód zwolniony z podatku dochodowego od osób prawnych.

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4f ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2007 r., wolne od podatku dochodowego były dochody spółdzielni mieszkaniowych uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i z innych źródeł przychodów – w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych i inne cele statutowe, z wyjątkiem działalności gospodarczej. Od 01.01.2007 r. został zmieniony zakres zwolnienia z podatku dochodowego dochodów uzyskiwanych przez spółdzielnie mieszkaniowe. Art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, iż wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi – w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.

Z zapisu art. 7 ust. 3 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wynika, iż przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania nie uwzględnia się m. in.:

*   przychodów ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub za granicą, jeżeli dochody z tych źródeł nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo są zwolnione od podatku,
*   kosztów uzyskania tych przychodów.

Zdaniem Wnioskodawcy, skoro wierzytelności zostały zarachowane przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z „innej działalności”, które ukształtowały dochód zwolniony z podatku dochodowego, to należy uznać, iż ponoszone od 01.01.2007 r. koszty:

*   opłaty sądowe, koszty komornicze, koszty zastępstwa procesowego, związane z windykacją tych wierzytelności,
*   wierzytelności odpisane jako nieściągalne, zarachowane przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”,

oraz uzyskiwane przychody:

*   wartość zwróconych wierzytelności odpisanych jako nieściągalne a zarachowanych przed 01.01.2007 r. jako przychody należne z w/w „innej działalności”,

kształtują dochód z działalności zwolnionej z podatku dochodowego od osób prawnych. Kosztów tych i przychodów nie uwzględnia przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Jak wynika z art. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.), członkowie spółdzielni, osoby niebędące członkami spółdzielni i inne osoby wymienione w tym przepisie, obowiązani są uczestniczyć w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni oraz w zobowiązaniach spółdzielni z innych tytułów przez uiszczanie opłat zgodnie z postanowieniami statutu.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi - w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.

W związku z tym, że wszelkie opłaty (czynsze) kalkulowane są w takiej wysokości, aby pokrywały zarówno utrzymanie lokali mieszkalnych, jak i pozostałych pomieszczeń przynależnych do nich oraz koszty ich zarządzania (administracji), należy stwierdzić, że na gospodarkę zasobami mieszkaniowymi, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, składają się wpływy z opłat (czynszów) pobieranych od lokatorów oraz pokrywane z nich koszty.

Uwzględniając charakter opłat w postaci czynszów oraz pokrywanych z nich kosztów, uzasadnione jest rozumienie pojęcia "zasoby mieszkaniowe", o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jako - nie tylko - lokale mieszkalne, ale również pomieszczenia pozostałe i urządzenia wchodzące w skład budynku mieszkalnego, lub znajdujące się poza nim, których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań przez mieszkańców, a także ułatwiające im dostęp do budynku mieszkalnego oraz zapewniające sprawne jego funkcjonowanie oraz administrowanie.

Przez „zasoby mieszkaniowe” należy rozumieć:

*   znajdujące się w budynku mieszkalnym lokale mieszkalne wraz z przynależnymi do nich pomieszczeniami oraz wyposażenie techniczne, jak np.: dźwigi osobowe i towarowe, aparaty do wymiany ciepła, kotłownie i hydrofornie wbudowane, klatki schodowe, strychy, piwnice, komórki, balkony, loggie, garaże,
*   pomieszczenia znajdujące się w budynku mieszkalnym lub poza nim, związane z administrowaniem i zapewnieniem bezawaryjnego funkcjonowania osiedlowych budynków mieszkalnych, tj.: budynki (pomieszczenia) administracji osiedlowej, np.: spółdzielni mieszkaniowej, wspólnot mieszkaniowych, kotłownie i hydrofornie wolnostojące, osiedlowe warsztaty (zakłady) konserwacyjno-remontowe,
*   urządzenia i uzbrojenie terenów, na których znajdują się budynki wyżej wymienione, jak np.: zbiorniki - doły gnilne, szamba, przydomowe oczyszczalnie ścieków, rurociągi i przewody sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, gazowej i ciepłowniczej, sieci elektroenergetyczne i telekomunikacyjne, budowle inżynieryjne (studnie itp.), stacje transformatorowe, budowle komunikacyjne, jak: drogi osiedlowe, ulice, chodniki oraz inne budowle i urządzenia związane z ukształtowaniem i zagospodarowaniem terenu, mające wpływ na prawidłowe funkcjonowanie osiedlowych budynków mieszkalnych, jak np. latarnie oświetleniowe, ogrodzenia, parkingi, trawniki, kontenery na śmieci.

Związane z wyżej wymienionymi budowlami (pomieszczeniami), obiektami i urządzeniami opłaty (czynsze) oraz sfinansowane z nich koszty, stanowią przychody i koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Stanowią one jednocześnie przychody i koszty podatkowe w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Dochód powstały z tego tytułu, w myśl art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wolny będzie od podatku dochodowego, o ile przeznaczony zostanie na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Jeżeli jednak dochody uzyskane z gospodarowania ww. zasobami nie zostaną przeznaczone na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych, wówczas zwolnienie, o którym mowa w cytowanym art.17 ust.1 pkt 44, nie będzie mieć zastosowania.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegać będzie jedynie dochód osiągnięty z innej działalności niż gospodarka zasobami mieszkalnymi, bez względu na cel, na jaki zostanie przekazany. Opodatkowaniu podlegać będą zatem dochody z działalności gospodarczej, która nie jest podstawową działalnością prowadzoną przez spółdzielnię mieszkaniową.

W przypadku trudności z regulowaniem należności, do kosztów zalicza się, nieściągalne wierzytelności oraz odpisy aktualizujące ich wartość stanowiące koszty podatkowe, tj.:

1.  na mocy art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - wierzytelności, które uprzednio zostały zarachowane jako przychody należne (na podstawie art. 12 ust. 3 tej ustawy) i których nieściągalność została udokumentowana:
    1.  postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo
    2.  postanowieniem sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność wymieniona pod lit. a), lub ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo
    3.  protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty,
2.  na mocy art. 16 ust. 1 pkt 26a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1 tego artykułu, co ma miejsce w szczególności jeżeli:
    1.  dłużnik zmarł, został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku, albo,
    2.  zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego lub na wniosek dłużnika zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo
    3.  wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo
    4.  wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego.

W sytuacji jednak, gdy Spółdzielnia uzna wierzytelność za nieściągalną i dokona w związku z tym odpowiednich odpisów, stanowiących koszty podatkowe, a następnie wyegzekwowanie należności okaże się możliwe, ustalając dochód, powinna uwzględnić jako przychód:

1.  na mocy art. 12 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy - wartość zwróconych wierzytelności, które uprzednio, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 25 lub pkt 43, zostały odpisane jako nieściągalne i zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, oraz
2.  na mocy art. 12 ust. 1 pkt 4e tej ustawy - równowartość odpisów aktualizujących wartość należności, uprzednio zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w przypadku ustania przyczyn, dla których dokonano tych odpisów.

Przychód stanowić będzie również wartość należności przedawnionych lub odpisanych jako nieściągalne w tej części, od której dokonane odpisy aktualizujące zostały uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (art. 12 ust. 1 pkt 4d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).

Oceniając przedstawiony przez Spółdzielnię stan faktyczny na gruncie obowiązujących przepisów prawa należy stwierdzić, że ponoszone przez Spółdzielnie koszty oraz uzyskiwane przychody dotyczą działalności związanej z najmem lokali użytkowych, udostępnianiem ścian budynków pod reklamy, świadczeniem usług konserwacyjno-remontowych, które nie stanowią gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Nie spełniają one tym samym warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W związku z powyższym koszty:

*   opłaty sądowe, koszty komornicze, koszty zastępstwa procesowego związane z windykacją tych wierzytelności,
*   wierzytelności odpisane jako nieściągalne, zarachowane przed 01.01.2007 r. jako przychody należne,

oraz uzyskiwane przychody:

*   wartość zwróconych wierzytelności odpisanych jako nieściągalne a zarachowanych przed 01.01.2007 r. jako przychody należne,

po uwzględnieniu odpowiadających im przychodów i kosztów, stosownie do art. 7 ust. 1 tejże ustawy, podlegać będą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Dodać także należy, iż zarachowane do dnia 01.01.2007 r. przychody, co do których prowadzone było postępowanie egzekucyjne i w rezultacie uznano je za wierzytelności nieściągalne, nie można uznać za dochody zwolnione z podatku dochodowego.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4f i art. 17 ust. 1b ww. ustawy, obowiązujących do dnia 01.01.2007 r. wolne od podatku dochodowego były dochody spółdzielni mieszkaniowych uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i z innych źródeł przychodów – w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych i inne cele statutowe, z wyjątkiem działalności gospodarczej.

Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy, ma zastosowanie, jeżeli dochód jest przeznaczony i - bez względu na termin - wydatkowany na cele określone w tym przepisie, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów oraz na opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów.

Zatem niemożność odzyskania należności skutkuje brakiem środków finansowych, które można wydatkować na ww. cele.

Z uwagi na powyższe nie będzie miał zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który powołuje Wnioskodawca.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.