Zmiana interpretacji indywidualnej
Sygnatura: DD9.8222.2.140.2015.JQP
Organ: Minister Finansów
Data wydania: 2015-09-21
Teza: skutki podatkowe zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia
Słowa kluczowe: nieruchomości; przychód; spadek; umowa-umowa dożywocia; własność-przeniesienie własności rzeczy; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

Zmiana interpretacji indywidualnej

Na podstawie art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) Minister Finansów, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości interpretacji indywidualnej z dnia 14 listopada 2014 r. Nr IPTPB2/415-454/14-4/PK, wydanej w imieniu Ministra Finansów przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, zmienia z urzędu wyżej wymienioną interpretację stwierdzając, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z dnia 06 sierpnia 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 20 października 2014 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie:

*   skutków podatkowych w związku ze zbyciem udziałów w nieruchomości (lokalu mieszkalnym) w drodze umowy dożywocia **\- jest prawidłowe;**

*   braku możliwości kwalifikacji zbycia tych udziałów do odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy **– jest nieprawidłowe.**

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, działając na podstawie § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.), wydał w dniu 14 listopada 2014 r., w imieniu Ministra Finansów, interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zbycia udziałów w nieruchomości w drodze umowy dożywocia. Interpretacja wydana została na wniosek Pani … z dnia 06 sierpnia 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 20 października 2014 r.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że przedmiotowa nieruchomość to mieszkanie jednopokojowe mieszczące się w … przy ul. …. Nieruchomość ta stanowiła współwłasność małżeńską Wnioskodawczyni i jej drugiego męża – …, który zmarł 4 grudnia 2012 r.

Po zmarłym mężu Zainteresowana nabyła w drodze spadku ½ części męża, tj. ¼ całego mieszkania. Natomiast pozostałą część spadku otrzymał pasierb Wnioskodawczyni – jedyny syn męża – ….

Wnioskodawczyni podała, że w 2013 r. odkupiła od pasierba jego cześć za 20.000 zł, tj. ¼ wartości mieszkania. Z uwagi na stan zdrowia oraz wiek, Zainteresowana postanowiła darować swojej wnuczce – …, mieszkanie w zamian za dożywotnią opiekę. Jednocześnie poinformowała, że z uwagi na narzuconą przez „wspólnotę mieszkaniową” wymianę bojlerów gazowych planowany jest generalny remont mieszkania obejmujący łazienkę, kuchnię i przedpokój.

W uzupełnieniu wniosku z dnia 20 października 2014 r. Wnioskodawczyni podała, że lokal mieszczący się w … przy ul. …, został nabyty w dniu 1 czerwca 2004 r. przez nią i jej drugiego męża … w drodze umowy sprzedaży odrębnej własności lokalu. Zbywającym było miasto ….

Zainteresowana doprecyzowała, że nabyła część pasierba – … w drodze umowy sprzedaży odrębnej własności lokalu w dniu 24 lipca 2013 r.

Następnie w dniu 7 marca 2014 r. zbyła nieruchomość w drodze umowy dożywocia na rzecz wnuczki. W zamian wnuczka zobowiązała się do dożywotniej opieki nad Wnioskodawczynią, zapewnieniu jej odpowiedniej pomocy oraz pielęgnowaniu w chorobie jak również w codziennych czynnościach.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy w związku ze zbyciem nieruchomości w drodze umowy dożywocia Zainteresowana musi zapłacić podatek?

Zdaniem Wnioskodawczyni, przedstawionym w uzupełnieniu wniosku, nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ zbycie przedmiotowej nieruchomości było nieodpłatne.

Zainteresowana wskazała, że mieszka i będzie mieszkać w swoim mieszkaniu do końca swoich dni. Natomiast wnuczka opiekowała się Wnioskodawczynią i jej drugim mężem przed przeniesieniem na rzecz wnuczki praw do nieruchomości w drodze umowy dożywocia w dniu 7 marca 2014 r. Jednocześnie Zainteresowana podała, że opiekuje się nią wnuczka i nadal będzie się nią opiekować tylko i wyłącznie z poczucia obowiązku opieki nad starszym członkiem rodziny. W związku z powyższym przepisy przytoczone na wstępie nie mają zastosowania.

Biorąc pod uwagę powyższe Wnioskodawczyni uważa, że nie powinna płacić podatku.

Wydając w imieniu Ministra Finansów, interpretację indywidualną z dnia 14 listopada 2014 r. Nr IPTPB2/415-454/14-4/PK, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uznał stanowisko Wnioskodawczyni za nieprawidłowe.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy Minister Finansów zważył, co następuje.

Interpretacja indywidualna wydana przez upoważniony organ nie jest prawidłowa.

Zgodnie z art. 908 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.), jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Charakterystyczną cechą dożywocia jest ekwiwalentność świadczeń stron tej umowy, przy czym w doktrynie uznaje się, iż jest to ekwiwalentność rozumiana w sensie subiektywnym, a nie obiektywnym, co oznacza, że świadczenia stron względem siebie nie muszą mieć tego samego wymiaru ekonomicznego, ustalanego według kryteriów obiektywnych. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju umowy zaliczane są do odpłatnych czynności prawnych, które charakteryzują się tym, że każda ze stron uzyskuje jakąś korzyść majątkową (niekoniecznie pieniężną).

Uwzględniając powyższe, umowa o dożywocie polegająca na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie – ma charakter umowy wzajemnej, a w konsekwencji – jest czynnością prawną o charakterze odpłatnym, tj. w jej wyniku dochodzi do odpłatnego zbycia nieruchomości.

Przechodząc na grunt przepisów prawa podatkowego, należy zauważyć, że ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) – zwana dalej „ustawą”, zawiera w art. 10 ust. 1 katalog źródeł przychodów, wśród których w pkt 8 lit. a) wymienia odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

W myśl art. 19 ust. 1 ustawy, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej. Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia (art. 19 ust. 3 ustawy).

Kwestia opodatkowania dochodu z tytułu zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia była przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, które nie było jednolite w tym zakresie.

Wobec zaistniałej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów, podjął w dniu 17 listopada 2014 r. uchwałę, sygn. akt II FPS 4/14, w myśl której „w przypadku zbycia nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie nie jest możliwe określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (…), na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy.”

Po wydaniu uchwały, w przedmiotowym zakresie, ukształtowała się jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych, która jest w pełni zgodna z podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą, np. wyrok NSA z 12 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1349/13, wyrok NSA z 6 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1222/13, wyrok NSA z 11 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 3811/14 oraz wyrok NSA z 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2194/12.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że udział w wysokości ½ w lokalu mieszkalnym został nabyty w dniu 04 grudnia 2012 roku, tj. w dniu śmierci męża Zainteresowanej, natomiast udział w wysokości ¼ w tym lokalu został nabyty w drodze umowy kupna od pasierba w 2013 roku. Udziały te zostały zbyte w dniu 26 lutego 2014 r.

Wobec powyższego, odnosząc się do przedstawionego stanu faktycznego oraz mając na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, że na gruncie przepisów podatkowych przeniesienie udziałów we własności nieruchomości (lokalu mieszkalnym), na podstawie umowy dożywocia, przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie tych udziałów, stanowi odpłatne zbycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy.

Ze względu jednak na brak przesłanek umożliwiających określenie przychodu z tego źródła, na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy, nie wystąpi obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych z tego tytułu.

W konsekwencji stwierdza się, że stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego jest prawidłowe w zakresie skutków podatkowych w związku ze zbyciem w drodze umowy dożywocia udziałów w nieruchomości (lokalu mieszkalnym) natomiast w pozostałym zakresie jest nieprawidłowe.

Zatem należało z urzędu, dokonać zmiany pisemnej interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, działającego w imieniu Ministra Finansów, gdyż stwierdzono jej nieprawidłowość.

Zgodnie z art. 14e § 1 Ordynacji podatkowej, Minister Finansów może, z urzędu, zmienić wydaną interpretację ogólną lub indywidualną, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Przepis ten nie zawiera ograniczeń czasowych, co oznacza, że jeśli stwierdzona zostanie nieprawidłowość wydanej interpretacji indywidualnej, Minister Finansów może, z urzędu zmienić ją w dowolnym czasie.

Zmieniona interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zmienianej interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie Ministra Finansów – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu zmienionej interpretacji – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosi się (w dwóch egzemplarzach) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi Ministra Finansów na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli Minister Finansów nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Skargę wnosi się za pośrednictwem Ministra Finansów, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), na adres: ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.