Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4015.21.2025.1.JKU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-24
Teza: Skutki podatkowe otrzymania w darowiźnie od sąsiada części
działki na której znajduje się dom Wnioskodawcy.
Słowa kluczowe: darowizna
dom
działki
kodeks-kodeks cywilny
nieruchomości
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zakres opodatkowania-Nabycie tytułem
darowizny, polecenia darczyńcy
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 1-ust. 1-pkt 2

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 stycznia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych otrzymania
    darowizny. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Jest Pan właścicielem prawnym działki nr1 (akt notarialny umowy darowizny), a sąsiad
    właścicielem prawnym (akt notarialny umowy darowizny) działki nr 2, przylegającej
    bezpośrednio do Pana działki.
    W wyniku pomiarów geodezyjnych działki o nr 2 okazało się, że mniejsza część Pana
                    2budynku mieszkalnego ((...) m) jest posadowiona na wymienionej wyżej działce sąsiada.
    Obie strony nie były świadome tej sytuacji. Wynika ona z tego, że poprzednicy prawni
    działki nr 2 (Pana babka i jej rodzony brat) wybudowali na niej dwa domy mieszkalne. W
    pierwszej kolejności został wybudowany budynek mieszkalny, którego jest Pan obecnym
    prawnym właścicielem, a w niedługiej przyszłości na tej samej działce wybudował dom
    mieszkalny brat Pana babki, jako współwłaściciel tejże działki.
    Ponieważ wymieniona wyżej działka z dwoma budynkami mieszkalnymi stała się
    niewygodna w użytkowaniu, Pana babka wespół ze swoim bratem zakupili działkę
    sąsiednią o nr 1. Ostatecznie działka nr 1 stała się Pana własnością, a jedynym
    właścicielem działki nr 2 został Pana sąsiad. W wyniku tej roszady, dokonanej przez
    poprzedników prawnych obu stron, część domu mieszkalnego zamieszkiwanego przez
    Pana i Pana rodzinę znalazła się na działce sąsiedniej nr 2, której prawnym właścicielem
    jest sąsiad.
    Poprzednicy prawni obu działek nie uregulowali tych nieścisłości w sposób urzędowy, a ich
    prawni następcy nie byli świadomi problemu do 2024 roku. Stosunki międzysąsiedzkie
    między obiema stronami są bardzo dobre, więc jak najszybciej chcą uregulować sprawę
    własności. Sąsiad – właściciel działki nr 2, na której posadowiona jest mniejsza część Pana
    budynku mieszkalnego, uzyskał (...) 2024 roku decyzję Burmistrza (...), zatwierdzającą
                                                    2projekt podziału nieruchomości zabudowanej o nr 2 na dwie działki: nr 2/1 o pow. (...) m i
    nr 2/2 o pow. (...) ha, która to decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze
    wieczystej i w rejestrze ewidencji gruntów.
    Sąsiad wyraża wolę na nieodpłatne przeniesienie umową darowizny własności gruntu
                                          2zajętego częścią Pana domu mieszkalnego (działka nr 2/1 o pow. (...) m). W ten sposób
                                              2wymieniona obok działka sąsiada nr 2/1 powiększyłaby Pana działkę o (...) m, czyli o część
    zajmowaną przez fragment domu mieszkalnego.

## Pytanie

2Czy przy planowanej darowiźnie działki o nr 2/1 o powierzchni (...) m z fragmentem
    budynku mieszkalnego, którego jest Pan właścicielem, a którego część została
    posadowiona na gruncie sąsiada, podatkowi od darowizny podlega tylko grunt?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem, odpowiedź na postawione pytanie jest twierdząca, czyli powinien Pan
    zapłacić tylko podatek od gruntu nabytego umową darowizny, zaś nie od gruntu i
    fragmentu budynku mieszkalnego.
    W odniesieniu do ustawy o podatku od spadku i darowizn nie ulega wątpliwości, że
    obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze darowizny z chwilą złożenia
    przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego – art. 6 ust. 1 pkt 4.

    W świetle art. 888 Kodeksu cywilnego, przesłanki umowy darowizny będą spełnione –
    darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego
    kosztem swego majątku, a obdarowany musi wyrazić zgodę.
    Pana zdaniem, w zaistniałej sytuacji istnieje gospodarcze i społeczne uzasadnienie dla
    zastosowania art. 151 Kodeksu cywilnego:
    - Pana budynek mieszkalny, którego część znajduje się na działce sąsiada spełnia
      definicję budynku – jest obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem,
      wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada
      fundamenty i dach;
    - przy wznoszeniu budynku przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego
      gruntu – jest to warunek do skorzystania z dyspozycji przepisu art. 151 Kodeksu
      cywilnego. Pana poprzednicy prawni nie mieli świadomości i nie przewidzieli, że
      budowa domu mieszkalnego w przyszłości będzie skutkować przekroczeniem
      granicy sąsiedniego gruntu. W tej niewiedzy żyli do tej pory następcy prawni działek
      o nr 1 i 2.
    W sytuacji przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku
    właścicielowi sąsiedniego gruntu przysługują roszczenia z art. 151 Kodeksu cywilnego –
    może on żądać stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej
    służebności gruntowej albo wykupienia zajętej części gruntu.
    Strony ustaliły, że właściciel działki, na której posadowiona jest część Pana domu
    mieszkalnego nie będzie żądał wykupu, a jego wolą jest nieodpłatne przekazanie
    własności gruntu zajętego domem mieszkalnym.
    Przedmiotem przeniesienia własności jest grunt, a nie budynek w oparciu o art. 151
    Kodeksu cywilnego – budynek w zgodnie z przyjętymi w prawie cywilnym poglądami
    orzecznictwa i doktryny, zgodnie ze stosowaną w oparciu o art. 151 Kodeksu cywilnego
    zasadą jedności budynku, stanowi własność właściciela nieruchomości wyjściowej, który
    naruszył granice nieruchomości sąsiedniej.
    Część Pana budynku znajdująca się na nieruchomości sąsiedniej w wyniku
    przekroczenia granic przy jego wznoszeniu, stanowi integralną część większej całości,
    jaką jest budynek. Ten zaś należy do gruntu, na którym znajduje się jego większa część.
    Zważywszy na to, w Pana opinii, powinien Pan zapłacić podatek tylko od gruntu
    nabytego od sąsiada umową darowizny, nie zaś od gruntu i fragmentu budynku,
    którego jest Pan właścicielem.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny i polecenia darczyńcy.
    Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „darowizna”. Z tego
    względu, celem ustalenia tej definicji, należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.
    – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
    W myśl art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:

      Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na
      rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
    Jak stanowi natomiast art. 890 § 1 cyt. Kodeksu:
      Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże
      umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli
      przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
    Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia
    majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra
    majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie to ma
    charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek
    świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Do zawarciu umowy darowizny podobnie
    jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli złożone przez obie
    strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia
    oświadczenia woli obdarowanego o przyjęciu darowizny.
    Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
    Jak wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje, przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą
      złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie
      zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia
      przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy
      wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy
      powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.
    Zgodnie z art. 6 ust. 4 cyt. ustawy:
      Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem,
      obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim
      jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się
      orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania,
      obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed
      organem podatkowym na fakt nabycia.
    Stosownie do treści art. 7 ww. ustawy:
      Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po
      potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw
      majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku
      podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy
      spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu
      dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia
      wlicza się do podstawy wymiaru.
    Należy zauważyć, że – co do zasady – darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od
    spadków i darowizn.
    Zgodnie z art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r.,
    poz. 1061 ze zm.):
      Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot
      własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich
      budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu
      przedmiot własności.
    Stosownie do treści art. 48 ww. ustawy:

      Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu
      należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak
      również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
    Z powyższych przepisów wynika, że budynki i ich części znajdujące się na
    nieruchomościach co do zasady dzielą los gruntu, na którym są posadowione. W
    przypadku więc, gdy dochodzi do darowizny nieruchomości, czynność ta dotyczy zarówno
    gruntu, jak i wszelkich budynków i budowli trwale z nim związanych oraz innych naniesień
    na nim się znajdujących. Z tego też względu skutki podatkowe dokonanej darowizny
    oceniać należy łącznie dla gruntu oraz budynków na nim posadowionych.
    Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że jest Pan właścicielem
    prawnym działki nr 1, a sąsiad właścicielem prawnym działki nr 2, przylegającej
    bezpośrednio do Pana działki. W wyniku pomiarów geodezyjnych działki o nr 2 okazało
                                    2się, że mniejsza część Pana budynku mieszkalnego ((...) m) jest posadowiona na
    wymienionej wyżej działce sąsiada. Sąsiad – właściciel działki nr 2, na której posadowiona
    jest mniejsza część Pana budynku mieszkalnego, uzyskał decyzję Burmistrza,
    zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości zabudowanej o nr 2 na dwie działki: nr 2/1
          2o pow. (...) m i nr 2/2 o pow. (...) ha. Sąsiad wyraża wolę na nieodpłatne przeniesienie
    umową darowizny własności gruntu zajętego częścią Pana domu mieszkalnego. W ten
                                                  2sposób wymieniona obok działka sąsiada nr 2/1 powiększyłaby Pana działkę o (...) m, czyli
    o część zajmowaną przez fragment Pana domu mieszkalnego.
    Ma Pan wątpliwości czy w związku z otrzymaną darowizną fragmentu działki, na którym
    znajduje się część Pana budynku mieszkalnego, opodatkowaniu podatkiem od spadków i
    darowizn podlega wyłącznie nabycie gruntu.
    Pana zdaniem w zaistniałej sytuacji zastosowanie powinny znaleźć uregulowania art. 151
    Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem:
      Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy
      umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać
      przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił
      się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on
      żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej
      służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części,
      która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.
    Jak wynika z przytoczonego powyżej przepisu Kodeksu cywilnego, właściciel gruntu,
    którego granice zostały przekroczone, może żądać wykupienia zajętej części gruntu.
    Przedmiot oraz forma przeniesienia własności zostanie szczegółowo opisana w akcie
    notarialnym. Jeśli więc przedmiotem umowy darowizny będzie wyłącznie grunt, to
    podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn będzie stanowić wartość
    rynkowa tego gruntu.
    W powyższej sprawie w miejsce wykupienia zajętej nieruchomości nastąpi przeniesienie
    prawa własności części samego gruntu w drodze darowizny. Skoro więc przedmiotem
    darowizny będzie wyłącznie grunt, bez części budynku stanowiącego Pana własność, to
    naliczenie podatku nastąpi wyłącznie od wartości tego gruntu.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.