Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/415-423/14-2/WS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2014-06-30
Teza: Obowiązki płatnika.
Słowa kluczowe: cesja; płatnik; wierzytelność
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 7

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko, przedstawione we wniosku z dnia 28 marca 2014 r. (data wpływu 31 marca 2014 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązków płatnika jest:

*   **prawidłowe** – w odniesieniu do określenia źródła opodatkowania wypłacanych wynagrodzeń,
*   **nieprawidłowe** – w odniesieniu do możliwości zastosowania zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 4.

UZASADNIENIE

W dniu 31 marca 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązków płatnika.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

X (dalej: Spółka, Wnioskodawca) nabywa od osób fizycznych będących rezydentami podatkowymi Polski (dalej: Klienci) w drodze odpłatnej cesji wierzytelności z tytułu roszczeń Klientów o wypłatę odszkodowań przez towarzystwa ubezpieczeniowe z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych - sprawcy zdarzenia, za szkodę powstałą w związku z ruchem tego pojazdu.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

1.  Czy w odniesieniu do wypłacanych na rzecz Klientów wynagrodzeń z tytułu cesji wierzytelności Spółka pełni funkcję płatnika i gdyby wypłacane wynagrodzenia były opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych Spółka jako płatnik zobowiązana byłaby do pobierania stosownych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych?
2.  Czy Spółka zobowiązana jest do pobierania zaliczek na podatek dochodowy jeżeli wypłacane kwoty podlegały zwolnieniu z opodatkowania na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 4) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Zdaniem Wnioskodawcy:

Ad. 1.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U.2012.0.361, dalej: updof) źródłem przychodów są m.in. kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c. W myśl art. 11 ust. 1 updof przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Przychodami z praw majątkowych w myśl art. 18 updof są natomiast w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw. Należy jednak pokreślić, że katalog z art. 18 updof ma charakter otwarty zatem do przychodów z tego źródła zaliczyć można także inne prawa majątkowe, które nie zostały wprost wymienione w ustawie.

W świetle omawianych przepisów, w ocenie Wnioskodawcy wypłacone przez Niego wynagrodzenie z tytułu dokonania na Jego rzecz cesji wierzytelności opisanych w stanie faktycznym stanowi dla Klienta przychód z praw majątkowych w rozumieniu art. 18 updof. Stanowisko takie potwierdzają także ograny podatkowe:

*   Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 16 listopada 2011 r. nr IPPB2/415-784/10-2/MK wskazał, że: mając na uwadze przedstawione zdarzenie przyszłe oraz wyżej przywołane uregulowania prawne organ podatkowy zauważa, że w przypadku podjęcia decyzji o sprzedaży wierzytelności związanej z nieudaną transakcją nabycia udziałów, sprzedawana wierzytelność będzie stanowiła koszt uzyskania przychodu w stosunku do przychodu uzyskanego z tytułu sprzedanej wierzytelności.
*   Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 17 lipca 2012 r. nr ILPB2/415-416/12-2/TR podkreślił, że: Dochodami ze sprzedaży wierzytelności w wyniku cesji będą z kolei różnice pomiędzy otrzymanymi przez Wnioskodawcę kwotami od podmiotu przejmującego wierzytelność, a poniesionymi kosztami uzyskania przychodu.

Natomiast w myśl art. 41 ust. 1 updof osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18, osobom określonym w art. 3 ust. 1, które objęte są nieograniczonym obowiązkiem podatkowym są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 4, zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. Zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych powinny zostać przekazane przez płatnika w terminie do 20 dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, a którym pobrano zaliczkę na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę płatnika.

Reasumując, należy stwierdzić, że w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca pełni funkcję płatnika w zakresie wynagrodzeń wypłacanych Klientom z tytułu odpłatnej cesji wierzytelności dotyczących roszczeń o wypłatę odszkodowania przysługujących Klientom wobec towarzystwa ubezpieczeniowego i gdyby wypłacane wynagrodzenia były opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to Spółka jako płatnik zobowiązana byłaby do pobierania stosownych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Ad.2

W świetle art. 21 ust. 1 pkt 4) updof wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych. Zwolnienie to nie dotyczy jednak odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 na zasadach ogólnych lub zgodnie z art. 30c podatkiem linowym w wysokości 19% a także dochodów, o których mowa w art. 24 ust. 15 updof.

Dokonując literalnej wykładni powołanego przepisu należy stwierdzić, że skoro pojęcie kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń nie zostało zdefiniowane na gruncie updof, ze zwolnienia od podatku dochodowego korzystają wszelkie kwoty jakie zostały wypłacone ubezpieczonemu z tytułu poniesionej szkody majątkowej. W ocenie Wnioskodawcy, błędne byłoby stwierdzenie, że ze zwolnienia takiego korzystają jedynie zadośćuczynienia, odszkodowania czy renty wypłacane bezpośrednio przez towarzystwo ubezpieczeniowe. Przyjąć należy, że gdyby intencją ustawodawcy było dokonanie takiego ograniczenia nie posłużyłby się on pojęciem kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń, ale raczej użyłby pojęcia kwoty odszkodowania oraz wskazałby na ich źródło pochodzenia - towarzystwo ubezpieczeniowe. Przechodząc do wykładni celowościowej, należy stwierdzić, że celem ustawodawcy było zwolnienie z opodatkowania tych kwot wypłacanych osobie poszkodowanej, które stanowią formę restytucji majątku uszczuplonego w wyniku powstałej szkody. Przyjęcie, że zwolnione od opodatkowania są jedynie takie kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczenia, które zostały wypłacone bezpośrednio przez towarzystwo ubezpieczeniowe, prowadziłoby do opodatkowania kwot wypłacanych z tytułu ubezpieczenia przez inny podmiot, który również pełni funkcję restytucyjną. Takie rozumienie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 4) updof w ocenie Wnioskodawcy, stanowiłoby naruszenie zasady równości podatkowej, która wymaga by podmioty charakteryzujące się tą samą cechą były traktowane w sposób podobny.

Skoro celem ustawodawcy było wyjęcie z opodatkowania stanu majątku związanego z powstałą szkodą należy stwierdzić, że z opodatkowania zwolnione są wszelkie kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, także te które nie zostały wypłacone bezpośrednio przez towarzystwo ubezpieczeniowe. Podkreślić należy, że Klienci dokonują odpłatnej cesji wierzytelności przysługujących im wobec towarzystwa ubezpieczeniowego w celu pozyskania środków pieniężnych na pokrycie poniesionej szkody z uniknięciem długotrwałego postępowania sądowego. Zatem z ekonomicznego punktu widzenia wypłata środków pieniężnych przez Wnioskodawcę niczym nie różni się od wypłaty odszkodowania przez towarzystwo ubezpieczeniowe z wyjątkiem terminu rzeczywistego otrzymania środków pieniężnych. Wobec tego należy stwierdzić, że wynagrodzenie wypłacane przez Wnioskodawcę spełnia cel regulacji z art. 21 ust. 1 pkt 4) updof. Ponadto, wynagrodzenie otrzymywane przez Klientów nie może zostać uznane za przychód, gdyż nie ma charakteru definitywnego przysporzenia, a jedynie pełni funkcję rekompensaty za poniesione szkody majątkowe. Reasumując, należy stwierdzić, że wypłacane przez Wnioskodawcę wynagrodzenie z tytułu cesji wierzytelności dotyczących roszczeń o wypłatę odszkodowania przysługujące Klientom wobec towarzystwa ubezpieczeniowego w świetle art. 21 ust. 1 pkt 4) updof jest zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym. Wobec tego w przedstawionym stanie faktycznym, Wnioskodawca nie jest jako płatnik zobowiązany do pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest :

*   **prawidłowe** – w odniesieniu do określenia źródła opodatkowania wypłacanych wynagrodzeń,
*   **nieprawidłowe** – w odniesieniu do możliwości zastosowania zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 4.

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c.

Natomiast art. 18 ww. ustawy stanowi, że za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.

Zawarte w tym przepisie wyliczenie praw majątkowych ma charakter otwarty, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę sformułowanie „w szczególności”. Jednocześnie treść tego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zarówno przychody z wykonania (wykorzystania) tych praw jak również z ich zbycia.

Zgodnie natomiast z art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18, osobom określonym w art. 3 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 4, zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1.

Stosownie do art. 42 ust. 1 ww. ustawy płatnicy, o których mowa w art. 41, przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek oraz kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (podatek) - na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. Jednakże w przypadku, gdy podatek został pobrany zgodnie z art. 30a ust. 2a, płatnicy, o których mowa w art. 41 ust. 10, przekazują kwotę tego podatku na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Zgodnie z art. 42 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym płatnicy, o których mowa w ust. 1, są obowiązani przesłać podatnikom, o których mowa w art. 3 ust. 1, oraz urzędom skarbowym, którymi kierują naczelnicy urzędów skarbowych właściwi według miejsca zamieszkania podatnika - imienne informacje o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 41 ust. 1, sporządzone według ustalonego wzoru.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca nabywa od osób fizycznych będących rezydentami podatkowymi Polski (dalej: Klienci) w drodze odpłatnej cesji wierzytelności z tytułu roszczeń Klientów o wypłatę odszkodowań przez towarzystwa ubezpieczeniowe z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych - sprawcy zdarzenia, za szkodę powstałą w związku z ruchem tego pojazdu. Z tytułu cesji wierzytelności Wnioskodawca wypłaca na rzecz Klientów wynagrodzenia.

Wierzytelność jest prawem podmiotowym, które w stosunku zobowiązaniowym przysługuje wierzycielowi. Przy podziale praw na majątkowe i niemajątkowe podstawę będzie stanowił interes, jaki one realizują. Prawa majątkowe związane są z interesem ekonomicznym danego podmiotu. Będą to więc także wierzytelności, wynikające ze stosunków zobowiązaniowych, w wysokości wartości świadczeń majątkowych.

Instytucja zmiany wierzyciela została określona w artykułach 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121). Zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Przeniesienie takie w prawie cywilnym jest określane jako przelew wierzytelności (cesja). Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew wierzytelności powinien być dokonany też w formie pisemnej. W wyniku przeniesienia (przelewu, cesji) wierzytelności, wygasa u dotychczasowego wierzyciela (cedenta) stosunek zobowiązaniowy z dłużnikiem, powstają natomiast nowe stosunki zobowiązaniowe w rozumieniu cywilnoprawnym pomiędzy nabywcą wierzytelności (cesjonariuszem) a dłużnikiem oraz pomiędzy zbywcą a nabywcą wierzytelności, jeżeli przeniesienie wierzytelności jest odpłatne. Na gruncie przepisów podatkowych transakcja odpłatnego zbycia wierzytelności jest zdarzeniem wywołującym określone skutki podatkowe.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że wypłacane wynagrodzenia stanowią dla Klientów przychód z praw majątkowych, od których Wnioskodawca jako płatnik zobowiązany jest odprowadzić zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Jednocześnie należy wskazać, że wynagrodzenia wypłacane przez Wnioskodawcę, nie korzystają ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z tym przepisem, wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem:

1.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c,
2.  dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15.

Wypłacane przez Wnioskodawcę wynagrodzenia nie spełniają warunku określonego w ww. przepisie, bowiem nie są one wypłacane przez towarzystwo ubezpieczeniowe z tytułu zawartego ubezpieczenia, a jedynie wynagrodzeniami wypłacanymi w związku z nabyciem w drodze odpłatnej cesji wierzytelności z tytułu roszczeń Klientów o wypłatę odszkodowań przez towarzystwa ubezpieczeniowe.

Zatem za nieprawidłowe należy uznać stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym z opodatkowania zwolnione są wszelkie kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, także te które nie zostały wypłacone bezpośrednio przez towarzystwo ubezpieczeniowe. Z samej bowiem konstrukcji umowy ubezpieczenia wynika, że wypłaty odszkodowania dokonuje ubezpieczyciel.

Wskazuje na to treść art. 805 § 1 ustawy Kodeks cywilny, który mówi, że przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.

Zatem z umowy ubezpieczenia wynika, że obowiązkiem ubezpieczającego jest zapłata składki, natomiast obowiązkiem zakładu ubezpieczeń jest spełnienie określonego świadczenia, tj. wypłata odszkodowania.

Reasumując, wypłacane przez Wnioskodawcę kwoty nie korzystają ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlegają opodatkowaniu jako przychód z praw majątkowych, od których Wnioskodawca – płatnik, zobowiązany jest odprowadzić zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.