Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/436-14/09/MCZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2009-03-30
Teza: Czy umowa ustanowienia prawa użytkowania nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co oznacza, że wspólnicy spółki cywilnej mają obowiązek ten podatek zapłacić?
Słowa kluczowe: darowizna; obowiązek-obowiązek podatkowy; użytkowanie (używanie)
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 1-art. 4

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007r. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko wnioskodawczyni, przedstawione we wniosku z dnia 09 stycznia 2009r. (data wpływu do tut. Biura – 14 stycznia 2009r.) uzupełnionym w dniu 20 lutego 2009r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych umowy ustanowienia prawa użytkowania – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 14 stycznia 2009r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych umowy ustanowienia prawa użytkowania.

Z uwagi na fakt, iż wniosek nie spełniał wymogów formalnych pismem z dnia 11 lutego 2009r. Znak: IBPB II/1/436-13/09/MZ, IBPB II/1/436-14/09/MCZ wezwano wnioskodawczynię do jego uzupełnienia. Wniosek uzupełniono w dniu 20 lutego 2009r.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujący stan faktyczny:

W dniu 21 listopada 2008r. została zawarta umowa ustanowienia prawa użytkowania. Skarb Państwa, reprezentowany przez Starostę działającego w trybie art. 11 ust. 2 i art. 13 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oddał w użytkowanie wnioskodawczyni oraz jej wspólniczkom prowadzących w formie spółki cywilnej Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, nieruchomość zabudowaną o powierzchni 0,1993 ha, objętą księgą wieczystą. Nieruchomość zabudowana jest budynkiem murowanym, dwukondygnacyjnym o łącznej powierzchni użytkowej 402,30m2. Oddanie w użytkowanie gruntu oraz znajdującego się tam budynku nastąpiło na prawach współwłasności łącznej, na okres 20 lat. Umowa nakłada na użytkownika szereg obowiązków.

Zwraca uwagę przede wszystkim:

*   obowiązek prowadzenia na terenie tej nieruchomości działalności medycznej i udzielania świadczeń zdrowotnych. Obowiązek ten obciąża także podmiot powstały w przypadku ewentualnego przekształcenia spółki cywilnej,
*   zobowiązanie do ponoszenia kosztów i ciężarów związanych z nieruchomością, w tym uiszczania wszelkich podatków, kosztów ubezpieczenia, opłat za media,
*   obowiązek dokonywania napraw niezbędnych dla zachowania przedmiotu użytkowania w stanie niepogorszonym,
*   obowiązek obciążenia użytkownika kosztami dokonywanych prac remontowych i adaptacyjnych – wszystkich ponieważ użytkownikowi nie przysługuje wobec właściciela nieruchomości roszczenie o zwrot nakładów poniesionych na nieruchomość.

A zatem, w przeciwieństwie do typowej umowy użytkowania – użytkownik, który jest stroną umowy będącej przedmiotem wniosku o interpretację, ponosić ma nie tylko nakłady konieczne, gdyż obciążenia nie są ograniczone do dokonywania nakładów koniecznych na nieruchomość. Użytkownik dokona na własny koszt także nakładów użytecznych, zwiększających wartość nieruchomości. W typowych okolicznościach powinny one obciążać właściciela nieruchomości. Podkreślić należy, iż użytkownik aby świadczyć usługi medyczne na poziomie zapewniającym dochód i konkurencyjność wobec innych podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, będzie musiał dokonać znacznych nakładów na nieruchomość – za które, co jest szczególnie istotne, zrzeka się roszczenia o zwrot. Tym samym właściciel nieruchomości uzyskuje podwójną korzyść, polegającą na zmniejszeniu obciążeń związanych z nieruchomością. Po pierwsze, właściciel nie musi ponosić ciężarów związanych z bieżącym utrzymaniem nieruchomości. Po drugie – uzyskuje wymierne korzyści majątkowe z chwilą dokonywania nakładów zwiększających wartość i użyteczność nieruchomości. Jedynym bowiem nakładem, który może zostać zwrócony – i to tylko wówczas, gdy zostanie to ustalone w odrębnej umowie – są nakłady na wzniesienie nowego budynku lub budowli.

Używanie nieruchomości w sposób sprzeczny z umową lub oddanie nieruchomości do korzystania osobie trzeciej bez zgody Skarbu Państwa powoduje, że Skarb Państwa – właściciel nieruchomości może żądać rozwiązania umowy użytkowania i zwrotu nieruchomości. Także w takiej sytuacji, użytkownikowi co do zasady nie przysługują roszczenia o zwrot nakładów poniesionych na nieruchomość.

Równocześnie w umowie znajduje się postanowienie, iż oddanie w użytkowanie następuje nieodpłatnie. Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę zdecydował się na preferencyjne warunki z uwagi na korzyść, jaką uzyska w związku ze świadczeniem usług medycznych przez użytkownika –Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej.

W związku z tym zadano następujące pytanie:

Czy umowa ustanowienia prawa użytkowania nieruchomości jest umową odpłatną w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz, skoro została zawarta w sprawie podlegającej przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest w związku z tym zwolniona z opodatkowania na podstawie art. 2 pkt 1 lit. g) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych co oznacza, że użytkownik – wspólnicy spółki cywilnej nie mają obowiązku zapłaty tego podatku, czy też podlega opodatkowaniu podatkiem od darowizny na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co oznacza, że wspólnicy spółki cywilnej mają obowiązek ten podatek zapłacić?

Zdaniem wnioskodawczyni, Skarb Państwa uzyskuje wymierną korzyść majątkową, która polega na zmniejszeniu, a w praktyce zupełnym zwolnieniu z wydatków, które konieczne są do utrzymania nieruchomości będących przedmiotem umowy, w należytym stanie. Zespół obowiązków użytkownika i skorelowanych z nimi uprawnień właściciela sprawia, że czynność ta jest czynnością w istocie odpłatną.

Swoistą zapłatą za możliwość korzystania z nieruchomości jest:

*   obowiązek prowadzenia działalności polegającej na świadczeniu usług zdrowotnych na rzecz mieszkańców wspólnoty gminnej, niezależnie od uzyskiwanego z tego tytułu zysku,
*   obciążenie użytkownika koniecznością dokonywania na własny koszt nakładów na nieruchomość i budynek, który się na niej znajduje, które w typowych okolicznościach obciążają właściciela nieruchomości (jedynym wyjątkiem jest budowa nowego budynku lub budowli za zgoda właściciela).

W opinii wnioskodawczyni, należy podkreślić, iż nieruchomość została oddana w użytkowanie wyłącznie z tego powodu, iż użytkownik Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej prowadząc działalność medyczną i świadcząc usługi z zakresu opieki zdrowotnej będzie zaspokajał zbiorowe potrzeby wspólnoty lokalnej w zakresie ochrony zdrowia. Charakter umowy, która obejmuje obowiązki należące do zadań własnych gminy a także objęte zadaniami powiatu, jak również obciążenia nałożone na użytkownika umową ustanowienia użytkowania, które pełnią funkcję faktycznej zapłaty za prawo użytkowania sprawiają, że umowa ta wykazuje wszelkie cechy umowy odpłatnej.

Przemawia za tym także to, że Skarb Państwa kierując się nie tylko ustawą o gospodarce nieruchomościami ale także ustawą o finansach publicznych, z zasady nie dokonuje czynności nieodpłatnych. W konsekwencji jest to umowa odpłatna, która rodziłaby obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyby od tego podatku nie była zwolniona; W ocenie wnioskodawczyni, nie zmienia tego postanowienie umowy, że użytkowanie następuje nieodpłatnie.

Wnioskodawczyni mając jednak na uwadze rodzące się wątpliwości, które wynikają z postanowienia, że ustanowienie użytkowania następuje nieodpłatnie zwraca się z wnioskiem o interpretację Ministra Finansów, czy użytkowanie w ocenie wnioskodawczyni odpłatne (z punktu widzenia prawa cywilnego) jest także użytkowaniem odpłatnym w rozumieniu przepisów prawa podatkowego, czy też użytkowaniem nieodpłatnym. Odpowiedź jest istotna z tego względu, iż ustanowienie użytkowania odpłatnego podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. i) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zaś zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. g) tej ustawy nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych czynności cywilnoprawne dokonane w sprawach podlegających ustawie o gospodarce nieruchomościami. Natomiast ustanowienie użytkowania nieodpłatnego podlega opodatkowaniu podatkiem od darowizny na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam, co następuje:

Na wstępie zaznacza się, iż przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska wnioskodawczyni w zakresie podatku od spadków i darowizn.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Stosownie do art. 252 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym, które daje podmiotowi uprawnionemu prawo do używania rzeczy i pobierania jej pożytków. Użytkowanie obciąża rzecz w całości i rozciąga się bez wyjątku na jej części składowe (art. 47 § 1 Kodeksu) oraz w braku odpowiedniego postanowienia umowy, na jej przynależności (art. 52 Kodeksu). Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części (art. 253 § 1 i 2 Kodeksu). Wspomniane prawo, jako ograniczone prawo rzeczowe, ma charakter bezwzględny, jest skuteczne względem wszelkich osób, dlatego wynikające z niego uprawnienia - w zakresie przysługującego użytkownikowi prawa - są skuteczne również wobec właściciela rzeczy.

Zgodnie z art. 5 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności, renty oraz użytkowania – z chwila ustanowienia tych praw.

Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy w razie ustanowienia świadczeń na czas określony co do liczby lat lub ich części wartość świadczeń powtarzających się przyjmuje się do podstawy opodatkowania w wysokości rocznego świadczenia pomnożonego przez liczbę lat lub ich części.

Ww. przepis stosuje się odpowiednio do obliczenia wartości prawa użytkowania i służebności - art. 13 ust. 2 ww. ustawy. Roczną wartość użytkowania i służebności ustala się w wysokości 4 % wartości rzeczy oddanej w użytkowanie lub obciążonej służebnością- art. 13 ust. 3 tej ustawy.

Ze stanu faktycznego wniosku wynika, że wnioskodawczyni, jako wspólnik spółki cywilnej prowadząca Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, w listopadzie 2008r. zawarła ze Skarbem Państwa umowę ustanowienia prawa użytkowania nieruchomości. Oddanie w użytkowanie gruntu oraz znajdującego się tam budynku nastąpiło na prawach współwłasności łącznej, na okres 20 lat. Ww. umowa została zawarta na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W umowie zawarto postanowienie, iż oddanie w użytkowanie następuje nieodpłatnie. W zamian za prawo użytkowania nieruchomości użytkownik został zobowiązany do prowadzenia na terenie tej nieruchomości działalności medycznej i udzielania świadczeń zdrowotnych; ponoszenia kosztów i ciężarów związanych z nieruchomością (podatki, ubezpieczenie, opłaty za media); dokonywania na własny koszt napraw niezbędnych dla zachowania nieruchomości w stanie niepogorszonym (prace remontowe i adaptacyjne). Z tytułu ponoszonych nakładów na nieruchomość użytkownikowi nie przysługuje roszczenie o ich zwrot od właściciela nieruchomości.

Wobec tego, biorąc pod uwagę opisany we wniosku stan faktyczny oraz przedstawiony powyżej stan prawny, należy stwierdzić, że zarówno wynikające z umowy określone koszty związane z nieruchomością jako koszty jej utrzymania jak i zobowiązanie umową użytkownika do prowadzenia na terenie nieruchomości określonego rodzaju działalności nie determinują odpłatności zawartej umowy. Dlatego ww. umowę należy zakwalifikować jako umowę o ustanowienie nieodpłatnego użytkowania, która na podstawie wyżej powołanego art. 1 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn podlega opodatkowaniu tym podatkiem na zasad określonych w tej ustawy.

Wobec tego stanowisko wnioskodawczyni należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Niniejsza interpretacja stosownie do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że Minister Finansów, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną), została wydana wyłącznie dla wnioskodawczyni. Stosownie do powyższego pozostali wspólnicy spółki wnioskodawczyni chcąc uzyskać interpretacje indywidualną winni wystąpić z odrębnym zapytaniem i uiścić stosowną opłatę.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.