Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT2-3.4011.355.2024.3.JŚ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2024-08-14
Teza: Brak obowiązków płatnika w związku z wypłatą świadczenia wyrównawczego byłym agentom.
Słowa kluczowe: agent-agent ubezpieczeniowy; działalność-działalność gospodarcza-jednoosobowa działalność gospodarcza; płatnik; świadczenie
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Przychody z działalności gospodarczej.-Definicja, przychody należne.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Przychody z działalności gospodarczej.-Inne przychody.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10-ust. 1-pkt 3; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 14-ust. 1

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
=====================================================

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

22 maja 2024 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy obowiązków płatnika z tytułu wypłat byłym agentom świadczeń wyrównawczych. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 12 lipca 2024 r. (data wpływu 12 lipca 2024 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego
----------------------

Spółka jako podmiot zależny zakładu ubezpieczeń w ramach współpracy z siecią agentów (pośredników ubezpieczeniowych) - wypłaca na rzecz tych podmiotów tzw. świadczenia wyrównawcze w rozumieniu art. 764(3) ustawy Kodeks cywilny. Świadczenia takie wypłacane są po zakończeniu współpracy z danym agentem (osobą fizyczną).

Każdy z agentów współpracujących ze spółką ma status przedsiębiorcy, tj. podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Po zakończeniu współpracy z A - były agent może zaprzestać/zlikwidować prowadzoną działalność gospodarczą, ale może również prowadzić ją w dalszym ciągu, w szczególności współpracując z innymi zakładami ubezpieczeń.

Kodeks cywilny:

Art. 7643. \[Świadczenie wyrównawcze agenta\]

§ 1. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym względy słuszności.

§ 2. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z uwzględnieniem średniej z całego okresu jej trwania.

W omawianych okolicznościach pojawia się kwestia czy wypłacane świadczenie wyrównawcze ma z punktu widzenia byłego agenta A charakter przychodu podatkowego z działalności gospodarczej, czy też jest to przychód z tzw. innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
---------------------------------------------------------

Czy wypłacane przez Wnioskodawcę świadczenie wyrównawcze dla byłego agenta A - stanowi przychód podatkowy z tzw. innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i tym samym rodzi po stronie Spółki obowiązek złożenia informacji podatkowej PIT-11, o którym mowa w treści art. 42a tej ustawy?

Państwa stanowisko w sprawie
----------------------------

Zgodnie z aktualną praktyką Wnioskodawcy - świadczenie wyrównawcze traktowane jest jako przychód podatkowy byłego agenta A z tzw. innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - co oznacza, iż Spółka sporządza w takich okolicznościach informację podatkową PIT-11 na podstawie art. 42a wskazanej ustawy. Za takim podejściem przemawia Państwa zdaniem fakt, iż świadczenie wyrównawcze podlega przekazaniu w okresie po zakończeniu współpracy z danym agentem.

Jednoczenie jednak stanowisko to jest w praktyce krytykowane przez niektórych byłych agentów A w ocenie, których wypłata z tytułu świadczenia wyrównawczego stanowi przychód ze źródła przychodów działalność gospodarcza w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W takich okolicznościach podnoszone są zwykle argumenty wskazujące na nierozerwalny związek świadczenia wyrównawczego z wcześniej prowadzonymi w ramach działalności gospodarczej czynnościami, które skutkowały pozyskaniem danego klienta oraz naliczeniem stosownej prowizji z tego tytułu - która z naturalnych względów została zakwalifikowana jako przychód podatkowy zaliczany do źródła przychodów wskazanego w treści art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów. Stosownie do przepisów tej ustawy, odrębnymi źródłami przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3:

*   stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta (pkt 1);

*   działalność wykonywana osobiście (pkt 2);

*   pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3).

Podział ten ma istotny wpływ nie tylko na sposób prowadzenia dokumentacji finansowej, ustalenie podstawy opodatkowania, ale także na sposób opodatkowania i jego wysokość.

Definicja pozarolniczej działalności gospodarczej zawarta została w art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z jego treścią,

Działalność gospodarcza albo pozarolnicza działalność gospodarcza to działalność zarobkowa:

a) wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa,

b) polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

c) polegająca na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych,

\- prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

W myśl art. 9a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochody osiągnięte przez podatników ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, są opodatkowane na zasadach określonych w art. 27, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzone na piśmie oświadczenie o zastosowaniu opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych określonego w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Przychody należne to wszelkiego rodzaju przychody, co do których przysługuje podatnikowi uprawnienie do ich dochodzenia, czyli takie, które wynikają z konkretnego stosunku prawnego. „Należność” odnosi się zarówno do możliwości dochodzenia konkretnego świadczenia oraz do powinności jego spełnienia.

Oznacza to, że powstanie przychodów należnych związane jest z powstaniem wierzytelności. Ponieważ wierzytelność to termin wywodzący się z prawa cywilnego, to przychodami należnymi są przychody wymagalne w rozumieniu prawa cywilnego, tj. możliwe do prawnie skutecznego ich dochodzenia.

Przedstawili Państwo informacje, z których wynika, że Spółka jako podmiot zależny zakładu ubezpieczeń w ramach współpracy z siecią agentów (pośredników ubezpieczeniowych) - wypłaca na rzecz tych podmiotów tzw. świadczenia wyrównawcze w rozumieniu art. 764(3) ustawy Kodeks Cywilny. Świadczenia takie wypłacane są po zakończenia współpracy z danym agentem (osobą fizyczną). Każdy z agentów współpracujących z Państwem ma status przedsiębiorcy, tj. podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Po zakończeniu współpracy z A - były agent może zaprzestać/zlikwidować prowadzoną działalność gospodarczą, ale może również prowadzić ją w dalszym ciągu, w szczególności współpracując z innymi zakładami ubezpieczeń.

W myśl art. 7643 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061):

Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym względy słuszności.

Zatem, otrzymane przez byłego agenta świadczenie wyrównawcze po rozwiązaniu umowy pośrednictwa ubezpieczeniowego (agencyjnej) winno być traktowane jako przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Bezsprzecznie, bowiem otrzymane przez byłego agenta świadczenia znajdują swoje źródło w uprzednio zawartej umowie agencyjnej, bez której istnienia nigdy by nie powstały, a tym samym nie stanowiłyby przychodu z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Roszczenie byłego agenta o wypłacenie świadczenia wyrównawczego jest wyłącznie konsekwencją uprzednio zawartej przez niego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej umowy agencyjną, co wynika wprost z przepisów Kodeksu cywilnego.

Biorąc pod uwagę opis stanu faktycznego oraz wyżej wskazane przepisy prawa podatkowego stwierdzić należy, że świadczenie wyrównawcze uzyskane przez byłego agenta, wypłacone po rozwiązaniu umowy agencyjnej, stanowi przychód z działalności gospodarczej, na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomimo zakończenia jej prowadzenia, który należy rozliczać na dotychczasowych zasadach.

W konsekwencji - w związku z wypłatą świadczenia wyrównawczego dla byłego agenta A nie ciąży na Państwu obowiązek opodatkowania tych świadczeń oraz obowiązek informacyjny, o których mowa w art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Państwa stanowisko należało więc uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje
--------------------

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
-------------------------------------

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania tej interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
-------------------------------------------

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako „PPSA”.

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).