Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB1/415-330/12/IG
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2012-05-29
Teza: Czy w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dłużnik (osoba fizyczna), odpracowujący zaległe opłaty czynszowe, na mocy zawartych aneksów do umów lub umów o świadczenie rzeczowe, uzyska z tytułu wykonywania tych prac przychód podlegający opodatkowaniu?
Słowa kluczowe: czynsz; lokal; najem; przychód; zadłużenie; świadczenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko, przedstawione we wniosku z dnia 21 marca 2012 r. (data wpływu 26 marca 2012 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych zmiany sposobu rozliczenia zapłaty zaległości czynszowych - **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 26 marca 2012 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych zmiany sposobu rozliczenia zapłaty zaległości czynszowych.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca jest Gminą Miasta, która gospodaruje własnym zasobem mieszkaniowym. Działanie to obejmuje w szczególności zawieranie umów najmu lokali mieszkalnych oraz lokali socjalnych. Część najemców nie opłaca na bieżąco należnego czynszu. W znacznej mierze wynika to z trudnej sytuacji materialnej, powiązanej z brakiem zatrudnienia i dochodu. Zgodnie z art. 659 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Z kolei art. 453 tego Kodeksu stanowi, że jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jest to instytucja prawna zwana datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania).

Biorąc to pod uwagę, Gmina Miasta planuje zawrzeć z najemcami, mającymi zaległości czynszowe, aneksy do umów lub umowy, na mocy których płatność pieniężna zostanie zastąpiona określonym świadczeniem rzeczowym. W taki sposób najemcy, zalegający z opłatami, będą mieli możliwość odpracować swój dług, wynikający z zaległych opłat czynszowych. Odpracowanie to będzie polegało na wykonaniu prac uzgodnionych pomiędzy stronami. Wartość świadczeń będzie adekwatna do wysokości zobowiązań z tytułu czynszu.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dłużnik (osoba fizyczna), odpracowujący zaległe opłaty czynszowe, na mocy zawartych aneksów do umów lub umów o świadczenie rzeczowe, uzyska z tytułu wykonywania tych prac przychód podlegający opodatkowaniu?

Zdaniem Wnioskodawcy, dłużnicy (osoby fizyczne), wykonujący za zgodą Gminy Miasta określone prace w celu zwolnienia się ze zobowiązań z tytułu opłat czynszowych nie uzyskają przychodu podlegającego opodatkowaniu. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), przychodami z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W przedmiotowym przypadku, w ocenie Gminy Miasta, po stronie dłużnika wykonującego prace nie powstanie żadne przysporzenie majątkowe, które można by uznać za przychód. Poprzez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz - art. 659 Kodeksu cywilnego. Czynsz może być oznaczony w pieniądzu lub w świadczeniach innego rodzaju. Art. 453 Kodeksu cywilnego pozwala z kolei spełnić dłużnikowi, za zgodą wierzyciela inne świadczenie w celu zwolnienia się z zobowiązania, wskutek czego zobowiązanie to wygasa. Analiza powyższych przepisów - w ocenie Gminy Miasta - jednoznacznie wskazuje, że dopuszczalna jest zamiana zobowiązania oznaczonego w pieniądzu, na inne świadczenie polegające np. na wykonaniu określonych prac. Zawarcie przez Gminę Miasta z najemcą stosownych aneksów do umów lub umów w przedmiocie zmiany sposobu spełnienia zobowiązania nie kreuje nowego stosunku prawnego, a jedynie modyfikuje treść stosunku prawnego już łączącego strony. Gmina Miasta wskazuje przy tym na ekwiwalentność ww. świadczeń. Wartość wykonywanych prac będzie adekwatna do wysokości umówionego czynszu w pieniądzu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z odpracowywaniem długu, a w świetle przytoczonych przepisów spłata długu - w zakresie podatku dochodowego - jest obojętna podatkowo. Z uwagi na brak przychodu po stronie najemcy (dłużnika) Gmina Miasta uważa, że nie będzie zobowiązana do poboru z tego tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 361), opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca planuje zawrzeć z najemcami, mającymi zaległości czynszowe aneksy do umów lub umowy, na mocy których płatność pieniężna zostanie zastąpiona określonym świadczeniem rzeczowym. W taki sposób najemcy, zalegający z opłatami, będą mieli możliwość odpracować swój dług, wynikający z zaległych opłat czynszowych. Odpracowanie to będzie polegało na wykonaniu prac uzgodnionych pomiędzy stronami. Wartość świadczeń będzie adekwatna do wysokości zobowiązań z tytułu czynszu.

W myśl postanowień art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.

Z powyższego wynika, że wynajmujący jest zobowiązany do zapłaty czynszu najemcy, przy czym zapłata może być oznaczona w świadczeniach innego rodzaju niż pieniądze.

Zgodnie z brzmieniem art. 453 Kodeksu cywilnego jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa.

Jest to instytucja prawna zwana datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania). Celem niniejszego jest wygaśnięcie istniejącego pomiędzy stronami zobowiązania (w tym przypadku zaliczek wnoszonych na poczet opłat za mieszkanie) poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez dłużnika.

Przechodząc do podatkowych aspektów opisanych czynności, stwierdzić należy, że wszelkie spłaty długów są dla dłużnika obojętne podatkowo, nie można bowiem z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy najemców podatku dochodowym od osób fizycznych.

Reasumując, mając na uwadze opis zdarzenia przyszłego przedstawiony we wniosku oraz stan prawny obowiązujący w zakresie mającym do niego zastosowanie należy stwierdzić, iż na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odpracowanie przez dłużnika zaległych opłat czynszowych w formie świadczenia różnego rodzaju prac na rzecz Wnioskodawcy, czyli świadczenie w miejsce wykonania, nie będzie skutkowało u dłużnika powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, a co za tym idzie, Wnioskodawca nie będzie miał – jako płatnik - obowiązku poboru z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, ul. Jana Kazimierza 5, 85-035 Bydgoszcz po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.