Informacja Ministerstwa Finansów przekazywana do mediów na zapytania dziennikarzy
Organ: Ministerstwo Finansów
Data wydania: 2024-11-12
Teza: Odszkodowania związane ze składnikami majątku wykorzystywanego w działalności rolniczej (np. za szkody wyrządzone w maszynach rolnych) - zwolnienie z opodatkowania.
Słowa kluczowe: działalność-działalność rolnicza; maszyny-maszyny rolnicze; odszkodowania; szkody; wyłączenie; zwolnienie-prawo do zwolnienia; zwolnienie-warunki zwolnienia; zwolnienie-zwolnienie podatkowe; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe; środek-środek trwały
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-Podmiot i przedmiot opodatkowania-Wyłączenia spod ustawy PIT.-Definicja działalności rolniczej.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku dochodowego.-Odszkodowania i zadośćuczynienia.; Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania-Wyłączenia przedmiotowe-Przychody z działalności rolniczej-Działalność rolnicza; Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 4. Zwolnienia przedmiotowe-Odszkodowania za szkody w środku trwałym, z wyłączeniem samochodu osobowego
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 1-art. 2-ust. 1-pkt 1; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 1-art. 2-ust. 2; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 4-art. 17-ust. 1-pkt 48; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 4-art. 17-ust. 1-pkt 54a; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 2-ust. 1-pkt 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 2-ust. 2; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 29b

**Pytanie dziennikarza z 11.10.2024 r.:**

W związku z pytaniami czytelników, rozbieżnościami w interpretacjach i przygotowywanym artykułem, uprzejmie proszę o wyjaśnienie, czy:

Odszkodowanie za szkody wyrządzone w maszynach rolnych otrzymane przez podatnika CIT prowadzącego działalność rolniczą (niepodlegającą CIT) również stanowi przychód nieobjęty CIT, czy też jest przychodem opodatkowanym? Jeśli prawidłowe jest to drugie stanowisko, to czy spółka może wykazać jako koszt uzyskania przychodu wydatki na naprawę uszkodzonych maszyn służących działalności rolniczej?

W interpretacji z 2019-10-24, 0111-KDIB2-3.4010.237.2019.1.HK KIS uznała takie odszkodowanie za przychód podatkowy. Tymczasem Ministerstwo Finansów w informacji z 178818/K z 5.06.2019 r. wskazało, że „Do przychodów z działalności rolniczej zalicza się, m.in.:

· odszkodowania za szkody w uprawach rolnych lub środkach trwałych służących działalności rolniczej”

W podobnej informacji KIS z 14.06.2023 r. jest już tylko wzmianka o niezaliczaniu do przychodów odszkodowań związanych ze stratami w uprawach i płodach rolnych.

**Odpowiedź Ministerstwa Finansów na zapytanie dziennikarza** **z 18.10.2024 r.:**

Zgodnie z aktualnym stanowiskiem Ministerstwa Finansów odszkodowania związane ze składnikami majątku wykorzystywanymi w działalności rolniczej, nie stanowią przychodu z działalności rolniczej, która jest wyłączona z opodatkowania podatkiem CIT (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy CIT).

Odszkodowania związane ze składnikami majątku wykorzystywanego w działalności rolniczej (np. za szkody wyrządzone w maszynach rolnych) nie wynikają z wytwarzania produktów roślinnych lub zwierzęcych, ale wiążą się z posiadanym majątkiem służącym działalności rolniczej, którego ewentualne zbycie również nie uprawnia do skorzystania z wyłączenia z opodatkowania.

Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazujące, że nie należy w sposób rozszerzający interpretować przepisu art. 2 ust. 2 ustawy o CIT. Na przykład w wyroku z 6 sierpnia 2010 r. sygn. II FSK 746/09 NSA wskazał, że zwrot „przychody z działalności rolniczej” odwołuje się do efektów rodzajów działalności wprost wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy CIT i nie należy go interpretować rozszerzająco. Podobny sposób rozumienia przepisu art. 2 ust. 2 ustawy CIT został zawarty w wyroku z 26 września 2018 r. sygn. akt. II FSK 2499/16.

Ponadto należy zauważyć, że odszkodowania dotyczące składników majątkowych wykorzystywanych w działalności rolniczej mają charakter odmienny od odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych, które kwalifikuje się do przychodów z działalności rolniczej, jako rekompensujące straty poniesione w prowadzonej działalności rolniczej, stając się „ekwiwalentem” utraconych przychodów z takiej działalności.

Takie też stanowisko jest prezentowane w wydawanych w zakresie przepisów ustawy o CIT interpretacjach indywidualnych, w tym w powołanej przez Panią Redaktor interpretacji indywidualnej z 24 października 2019 r. znak: 0111-KDIB2-3.4010.237.2019.1.HK. Tak też w interpretacji z 4 września 2018 r. znak: 0111- KDIB1-2.4010.298.2018.1.PH czy z 28 września 2023 r. znak: 0111-KDIB2-1.4010.294.2023.1.BJ.

Odnosząc się natomiast do kwestii rozpoznania kosztów uzyskania przychodów wydatków na naprawę uszkodzonych maszyn służących działalności rolniczej należy wskazać, że art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT wyłącza spod jurysdykcji tej ustawy przychody z działalności rolniczej. Pojęcie działalności rolniczej dla celów podatku dochodowego od osób prawnych zostało określone w art. 2 ust. 2 ustawy o CIT. Oznacza to, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym nie podlega uzyskiwany z tej działalności przychód (dochód), jak również związane z tą działalnością wydatki – nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Tym samym, wydatki poniesione na naprawę uszkodzonych maszyn służących takiej działalności rolniczej nie będą mogły być wykazane przez spółkę jako koszt uzyskania przychodów.

**Pytanie dziennikarza z 20.10.2024 r.:**

Czy w takim razie odszkodowania za szkody w środkach trwałych służących działalności rolniczej mogą być objęte zwolnieniem od CIT – przy spełnieniu przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 54a updop. Na mocy tego przepisu zwolnione od podatku są m.in. odszkodowania za szkody w środku trwałym (z wyłączeniem samochodu osobowego), w części wydatkowanej w roku podatkowym lub w roku bezpośrednio po nim następującym na:

· remont tego środka trwałego albo

· zakup lub wytworzenie we własnym zakresie środka trwałego zaliczonego zgodnie z KŚT do tego samego rodzaju, co środek trwały, z którym związana była taka szkoda.

**Odpowiedź Ministerstwa Finansów na zapytanie dziennikarza** **z 12.11.2024 r.:**

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 54a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawy CIT) wolne od podatku są odszkodowania za szkody w środku trwałym, z wyłączeniem samochodu osobowego, w części wydatkowanej w roku podatkowym lub w roku bezpośrednio po nim następującym na remont tego środka trwałego albo na zakup lub na wytworzenie we własnym zakresie środka trwałego zaliczonego zgodnie z wydaną na podstawie odrębnych przepisów Klasyfikacją Środków Trwałych (KŚT) do tego samego rodzaju co środek trwały, z którym związana była taka szkoda, przy czym przepisy art. 16 ust. 1 pkt 48 ustawy CIT stosuje się odpowiednio.

Zatem, podatnik może skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego, jednak przy spełnieniu warunku, że środki pieniężne uzyskane z tytułu odszkodowania wydatkuje w roku podatkowym lub w roku bezpośrednio po nim następującym na remont środka trwałego albo na zakup lub na wytworzenie we własnym zakresie środka trwałego takiego samego rodzaju.

Odnosząc się do możliwości zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 54a ustawy CIT w przypadku odszkodowań za szkody w środkach trwałych służących działalności rolniczej należy wskazać, że odszkodowania takie nie stanowią przychodu z działalności rolniczej (wyłączonej z opodatkowania podatkiem CIT mocą art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy CIT - z zastrzeżeniem dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej i dochodów opodatkowanych ryczałtem od dochodów spółek.), lecz przychód jedynie z taką działalnością związany. Przymiot „związania” z określonym źródłem przychodu nie oznacza bowiem bezpośredniego pochodzenia z tego źródła (jak uprawa/produkcja roślinna, czy chów/hodowla/produkcja zwierzęca).

Powyższe stanowisko potwierdzają interpretacje Dyrektora KIS (np. interpretacja z 24 października 20219 r., znak 0111-KDIB2-3.4010.237.2019.1.HK i interpretacja z 28 września 2023 r. znak: 0111-KDIB2-1.4010.294.2023.1.BJ.) jak i wyroki sądów administracyjnych (np. wyroki NSA z 6 sierpnia 2010 r. sygn. II FSK 746/09 i z 26 września 2018 r. sygn. akt. II FSK 2499/16.), w których w sposób wyraźny odróżnia się przychody z działalności określonej w art. 2 ust. 2 ustawy CIT od przychodów wynikających z działalności innej niż rolnicza, choćby związane były z działalnością rolniczą lub produkcją rolniczą/służyły takiej działalności (np. przychody z działalności przetwórczej płodów rolnych, ze świadczenia usług związanych z działalnością rolniczą, czy ze sprzedaży środków trwałych – maszyn i urządzeń rolniczych oraz pojazdów samochodowych, wykorzystywanych przy świadczeniu usług w ramach działalności rolniczej).