Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.318.2025.1.SKJ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-06-11
Teza: Brak opodatkowania podatkiem VAT świadczonych usług
nieodpłatnej pomocy prawnej.
Słowa kluczowe: działalność-działalność gospodarcza-samodzielna
działalność gospodarcza
pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Samodzielnie wykonywana
działalność gospodarcza, usługi twórców i artystów
wykonawców - wyłączenia
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 kwietnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 28 kwietnia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania podatkiem VAT świadczonych usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej.

## Opis zdarzenia przyszłego

Jest Pan adwokatem, prowadzi Pan działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG pod nazwą
    Kancelaria Adwokacka (...), NIP (...), kod działalności: 69.10.Z Działalność prawnicza.
    Z ramienia Okręgowej Rady Adwokackiej w (...) został Pan wylosowany do świadczenia w
    wymiarze czterech godzin miesięcznie nieodpłatnej pomocy prawnej w każdą środę w
    roku kalendarzowym 2025. Umowa jest podpisana z Gminą (...).
    W umowie jest wskazane, że zobowiązuje się Pan do osobistego świadczenia za
    wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zorganizowanego przez Gminę
    (...) Punktu Świadczenia Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, zgodnie z przepisami ustawy z 5
    sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, o nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej. Oświadczył Pan w umowie, że jest Pan osobą
    uprawnioną, zgodnie z przepisami ustawy, do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Przedmiot umowy jest wykonywany (tzw. dyżur) w lokalu wskazanym przez Gminę (...)
    oraz w dniu ustalonym przez strony umowy.
    Kalkulacja i kwota wynagrodzenia jest ustalona jako stała kwota w umowie.
    Lokal Gminy jest wyposażony w komputer, urządzenie wielofunkcyjne, biurko z fotelem,
    szafy na klucz, dwa krzesła. Lokal może być wykorzystywany wyłącznie dla celów
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a Pan jako zleceniobiorca ma obowiązek
    przestrzegać przepisów przeciwpożarowych, BHP oraz ochrony danych osobowych.
    Nieodpłatna pomoc obejmuje czynności wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej
    pomocy prawnej.
    Ma Pan obowiązek odmówić udzielenia pomocy w przypadku konfliktu interesów, bądź
    gdyby udzielenie pomocy wiązało się z naruszeniem zasad etyki adwokata i wskazać inne
    punkty na terenie Gminy (...).
    Jako adwokat jest Pan czynnym podatnikiem podatku VAT. Wynagrodzenie otrzymane od
    Gminy (...) będzie stanowiło przychód.
    Ponosi Pan wydatki na dojazd do Punktu.
    Nie ma Pan wpływu na wysokość przyznanego Panu wynagrodzenia (stała ryczałtowa
    kwota).
    Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pan ryzyka gospodarczego ani
    ekonomicznego. Ponosi je Gmina (...) - zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu,
    jego wyposażenia, infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych.
    Nie może Pan przyjmować od osób uprawnionych żadnych korzyści materialnych za
    udzielenie świadczeń ani udzielać informacji czy dostarczać wizytówek dotyczących
    jakichkolwiek odpłatnych świadczeń swoich w ramach działalności gospodarczej ani
    innych osób. W punkcie nie używa Pan swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje
    sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów Punktu przed sądami,
    organami, urzędami. Nie wykonuje Pan zatem typowych czynności, które wykonuje Pan w
    ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
    Świadcząc usługi w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej
    z Gminą (...) nie wyraża Pan oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Gminy (...). Nieodpłatna
    pomoc prawna nie polega na wyrażaniu oświadczeń w imieniu i na rzecz Gminy (...), ani w
    imieniu osoby udzielającej porad.
    Za czynności wykonywane w ramach umowy nie ponosi Pan żadnego ryzyka
    gospodarczego ani ekonomicznego. Udzielając porady nie jest Pan za nią odpowiedzialny,
    ponieważ nie udziela jej Pan na podstawie prawa o adwokaturze. OC zawodowe nie
    obejmuje porad w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej. Umowa nie nakłada na Pana
    odpowiedzialności za udzielone porady.

    Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przewiduje stałe, określone z góry
    wynagrodzenie za świadczone usługi nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie występuje
    wynagrodzenie zmienne.
    Wynagrodzenie, które będzie Pan otrzymywał od Gminy (...) za wykonywanie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej będzie stanowiło przychód, o którym mowa w przepisach
    art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Nieodpłatna pomoc prawna udzielana przez Pana jako zleceniobiorcę obejmuje:
    1) poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną” o obowiązującym
      stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej
      obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym,
      administracyjnym, sądowym lub sądowoadministracyjnym lub
    2) wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub
      sporządzenie projektu pisma w sprawie, o których mowa w pkt 1) i 2), z wyłączeniem
      pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i
      pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym, lub
    3) sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
      pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy
      prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-
      administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku
      finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
    Nieodpłatna pomoc prawna polega na informowaniu i edukowaniu petentów (po
    zapoznaniu się z ich stanem faktycznych) o ich prawach, obowiązkach, i pomocy przy (tu
    trzeba podkreślić) projektach pism.

## Pytanie

Czy zawierając umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Gminą (...), której
    przedmiotem jest świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w oparciu o ustawę z 5
    sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej jest Pan zobowiązany do odprowadzania podatku
    VAT od otrzymywanego wynagrodzenia?
    Pana stanowisko w sprawie
    Stoi Pan na stanowisku, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej
    z Gminą (...) umowy na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, nie będzie podlegało
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT).
    Kluczowym w tym zakresie jest art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku VAT, który stanowi,
    jakich czynności nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą.
    Aby odpłatne świadczenie usług było opodatkowane VAT-em, muszą one być świadczone
    w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnika, który w związku z ich
    wykonaniem, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.
    Działalnością gospodarczą podatnika jest działalność prawnicza, klasyfikowana wg kodu
    PKD 69.10.Z. Działalność ta obejmuje, m.in. doradztwo prawne, przygotowywanie
    dokumentów prawnych: umów, ugód, porozumień, regulaminów, testamentów oraz
    reprezentowanie jednej strony przeciwko drugiej przed sądami, organami, urzędami RP.
    Aby świadczone na rzecz Miasta, usługi nieodpłatnej pomocy prawnej, były opodatkowane
    VAT-em, musiałyby być one świadczone w ramach prowadzonej działalności. A tak nie jest,
    bowiem w kontaktach z klientami nieodpłatnej pomocy prawnej nie działa Pan jako
    Kancelaria, lecz jako osoba fizyczna - prywatna - adwokat pozostający w dyspozycji Miasta,
    który nie ma żadnego wpływu na dobór klientów, bowiem zapisów dokonuje Miasto, a
    klient składa jedynie oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy
    prawnej. Nie używa Pan w punkcie NPP logo kancelarii, pieczątki, nie podpisuje Pan

    sporządzonych projektów pism, nie reprezentuje osób przed sądem, nie pobiera od nich
    wynagrodzenia, a lokal - zgodnie z zapisami umowy - może być wykorzystywany wyłącznie
    do celów świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. W przypadku, gdy klient przychodzi z
    problemem dotyczącym sprawy, która jest w toku np. przed sądem, w ogóle pism się nie
    sporządza. Wyjątkiem są wnioski o ustanowienie adwokata z urzędu. W punkcie
    nieodpłatnej pomocy prawnej nie wykonuje Pan typowych czynności, charakterystycznych
    dla prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej.
    W zakresie warunków wykonywania umowy i wynagrodzenia, jest Pan całkowicie
    podporządkowany Miastu, tak jak w stosunku pracy i w żadnym zakresie nie występuje
    Pan świadcząc usługi jako Kancelaria, a jako osoba prywatna - fizyczna.
    Wynagrodzenie jest ryczałtowe i nie zależy od ilości udzielonych porad.
    Punkt jest z góry wyznaczony w określonej miejscowości, pod wskazanym adresem, nr
    lokalu i według ściśle określonych godzin.
    Nie ponosi Pan zatem ryzyka ekonomicznego ani gospodarczego. Jedynym kosztem są
    ewentualnie koszty dojazdu do punktu.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają:
    odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy: Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1,
    rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy: Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt
    1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki
    organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w
    rozumieniu art. 7, w tym również:
    1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej;
    2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
    3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność powinna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu

    podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który
    w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie
    podatnikiem podatku od towarów i usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy: Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne
    niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy: Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność
    producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby
    naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody.
    Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
    wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla
    celów zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy: Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o
    której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
    1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
    2) (uchylony)
    3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych
      czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi
      więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i
      wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności,
      wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób
      trzecich.
    Wobec powyższego uważa Pan, że spełnia łącznie wszystkie przesłanki art. 15 ust. 3 pkt 3
    ustawy o VAT i nie musi Pan płacić podatku od świadczenia na rzecz Gminy (...) usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
        formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku
    z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem
    podatku od towarów i usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest

    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
        wykonywania tych czynności,
        wynagrodzenia, oraz
        odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in. czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Pana oraz Gminę.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11 grudnia 2006 r. Nr 347, str. 1, ze zm.),
    zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:

      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą
    – Panem a zleceniodawcą – Gminą wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie
    można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek
    warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest nieodpłatna pomoc prawna,
    wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w
    niniejszej sprawie Gminy.

    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pan czynnym podatnikiem podatku VAT. Prowadzi Pan
    działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność prawnicza. Na podstawie
    umowy z Gminą (...) zobowiązuje się Pan do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem
    nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zorganizowanego przez Gminę (...) Punktu
    Świadczenia Nieodpłatnej Pomocy Prawnej.
    Przedmiot umowy (tzw. Dyżur) jest wykonywany w lokalu wskazanym przez Gminę (...)
    oraz w dniu ustalonym przez strony umowy. Lokal Gminy jest wyposażony w komputer,
    urządzenie wielofunkcyjne, biurko z fotelem, szafy na klucz, dwa krzesła.
    Nie ma Pan wpływu na wysokość przyznanego Panu wynagrodzenia. Kalkulacja i kwota
    wynagrodzenia jest ustalona jako stała kwota w umowie. Umowa o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej przewiduje stałe, określone z góry wynagrodzenie za
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie występuje wynagrodzenie zmienne.
    Umowa nie nakłada na Pana odpowiedzialności za udzielone porady. Udzielając porad nie
    jest Pan za nie odpowiedzialny, ponieważ nie udziela jej Pan na podstawie prawa o
    adwokaturze. Umowa nie nakłada na Pana odpowiedzialności za udzielone porady.
    Realizując umowę zlecenia nie ponosi Pan ryzyka gospodarczego i ekonomicznego. Ponosi
    je Gmina (...) – zarówno w zakresie obowiązku dostarczenia lokalu, jego wyposażenia,
    infrastruktury, sieci, bazy aktów prawnych.
    Ponosi Pan wydatki na dojazd do Punktu.
    Wynagrodzenie, które będzie Pan otrzymywał od Gminy (...) za wykonywanie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej będzie stanowiło przychód, o którym mowa w przepisach
    art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Pana wątpliwości dotyczą ustalenia, czy zawierając umowę na świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej z Gminą (...), której przedmiotem jest świadczenie nieodpłatnej pomocy
    prawnej jest Pan zobowiązany do odprowadzania podatku VAT od otrzymywanego
    wynagrodzenia.
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie
    przez Pana usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartej umowy,
    nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od
    towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie umowy zlecenia nie ponosi Pan odpowiedzialności
    wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi Pan ryzyka gospodarczego
    i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami. Wskazał Pan
    jednoznacznie, że umowa nie nakłada na Pana odpowiedzialności za udzielone porady.
    Ponadto, do wykonywania czynności wykorzystuje Pan lokal i infrastrukturę zapewnione

    przez Gminę (...). Co więcej, nie ma Pan wpływu na wysokość przyznanego Panu
    wynagrodzenia. Umowa o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przewiduje stałe,
    określone z góry wynagrodzenie za świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Powyższe okoliczności wskazują, że zawarcie opisanej umowy powoduje powstanie
    stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego
    Pan jako Zleceniobiorca związany jest ze Zleceniodawcą – Gminą – więzami prawnymi co
    do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności wobec
    osób trzecich.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
    wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług w ramach
    prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Mając na uwadze opis sprawy oraz obowiązujące przepisy, należy stwierdzić, że z tytułu
    świadczenia usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy, za które otrzymuje
    Pan wynagrodzenie, nie jest Pan zobowiązany do odprowadzenia podatku od towarów i
    usług.
    Tym samym, Pana stanowisko jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do
        interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa

    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.