Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPB-2-1/4514-256/15/ASz
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2015-09-09
Teza: Czy umowa przeniesienia własności udziałów spółki z o.o. zawierana przez Fundusz podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; udział-nabycie udziałów
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U., poz. 643) − Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 15 czerwca 2015 r. (data wpływu do Biura − 17 czerwca 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy przeniesienia własności udziałów − **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 17 czerwca 2015 r. wpłynął do Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy przeniesienia własności udziałów.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (Wnioskodawca) jest towarzystwem funduszy inwestycyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.), które tworzy fundusze inwestycyjne, zarządza nimi i reprezentuje fundusze w stosunkach z osobami trzecimi. Wnioskodawca, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych, jest organem funduszu inwestycyjnego.

Wnioskodawca zarządza między innymi funduszem inwestycyjnym zamkniętym aktywów niepublicznych utworzonym na podstawie art. 196 ww. ustawy. Wnioskodawca planuje tworzyć kolejne fundusze inwestycyjne zamknięte, którymi będzie zarządzać.

Niniejszy wniosek o interpretację dotyczy funduszu inwestycyjnego zamkniętego aktywów niepublicznych zarządzanego obecnie przez Wnioskodawcę oraz funduszy inwestycyjnych zamkniętych, które dopiero zostaną utworzone i będą zarządzane przez Wnioskodawcę, określanych dalej wspólnie jako „Fundusz”.

Wnioskodawca ze względu na pełnione funkcje wobec Funduszu, zarówno samodzielnie jak i poprzez zawarte z podmiotami trzecimi umowy, dokonuje pełnej obsługi Funduszu, również w zakresie realizacji jego obowiązków podatkowych. Wnioskodawca, jako organ Funduszu, ponosi odpowiedzialność za prawidłowe wywiązywanie się przez Fundusz z obowiązków podatkowych, w tym związanych z zawieranymi przez niego umowami, które w praktyce zawierane są przez Wnioskodawcę w imieniu Funduszu. Powyższe dotyczy w szczególności zawieranych przez Wnioskodawcę w imieniu Funduszu umów przeniesienia własności udziałów, będących przedmiotem niniejszego wniosku.

Stosownie do statutu Funduszu, jego celem inwestycyjnym jest wzrost wartości aktywów Funduszu w wyniku wzrostu wartości lokat. Fundusz lokuje swoje aktywa m.in. w udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. W ramach prowadzonej działalności lokacyjnej Fundusz zawiera i będzie w przyszłości zawierał umowy przeniesienia własności udziałów.

Umowa przeniesienia udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawierana przez Fundusz jest umową, na podstawie której dotychczasowy właściciel udziałów (dalej jako „Udziałowiec”) w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zbywa te udziały na rzecz Funduszu, a Fundusz nabywa przedmiotowe udziały (ich własność) nieodpłatnie. Umowa przeniesienia udziałów jest nieodpłatna, a Fundusz nie zobowiązuje się na jej podstawie do zapłaty ceny za nabywane udziały lub do świadczenia stanowiącego jej ekwiwalent. Udziały nabywane przez Fundusz posiadają rynkową wartość majątkową, która nie jest jednak określana w umowie przeniesienia udziałów.

Zawarcie umowy przeniesienia udziałów stanowi konsekwencję niewykonania planu finansowego przez spółkę zgodnie z odrębną umową zawartą pomiędzy Funduszem i Udziałowcem. Niewykonanie planu finansowego skutkuje możliwością umorzenia udziałów w spółce bez wynagrodzenia zgodnie z tą odrębną umową tak aby w efekcie Fundusz posiadał 51% udziałów w spółce. Celem zawarcia umowy przeniesienia udziałów jest przyspieszenie i uproszczenie egzekucji scenariusza umorzeniowego udziałów wynikającego z odrębnej umowy zawartej pomiędzy Funduszem i Udziałowcem. Nieodpłatne przeniesienie udziałów na rzecz Funduszu przez Udziałowca stanowi zatem formę sankcji umownej za niewykonanie planu finansowego (zobowiązania umownego).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy umowa przeniesienia własności udziałów spółki z o.o. zawierana przez Fundusz podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem Wnioskodawcy, zawierana przez Fundusz umowa przeniesienia udziałów nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Umowa przeniesienia udziałów nie została bowiem wskazana w zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych ustanowionym w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Wnioskodawca przywołał treść art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz wskazał, że ww. przepis wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

O kwalifikacji prawnej określonej czynności prawnej dla celów opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, zdaniem Wnioskodawcy, decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy.

Mając na uwadze, że umowa przeniesienia udziałów spółki z o.o. nie została wymieniona w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zdaniem Wnioskodawcy, umowa ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Treść umowy przeniesienia udziałów nie odpowiada żadnej z umów cywilnoprawnych wymienionych w przedmiotowym katalogu. Zdaniem Wnioskodawcy, umowa przeniesienia udziałów stanowi bowiem umowę nienazwaną, której − wobec nieodpłatności tej umowy − nie można traktować jako umowy sprzedaży. Nie jest ona również umową darowizny z uwagi chociażby na fakt, że nabywane udziały nie stanowią darowizny, a ich nieodpłatne przeniesienie na Fundusz wynika z faktu niezrealizowania planu finansowego przez spółkę. Fundusz zawierając umowę przeniesienia udziałów uzyskuje co prawda większą liczbę udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, ale taki sam efekt byłby osiągnięty, gdyby umorzono udziały Udziałowca z uwagi na niewykonanie planu finansowego.

Zdaniem Wnioskodawcy, umowa przeniesienia udziałów stanowi umowę nienazwaną, nieprzewidzianą w Kodeksie cywilnym. Mogłaby ona podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych tylko w przypadku, gdyby była wyraźnie wymieniona w katalogu w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, a tak nie jest.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Na wstępie zaznacza się, że przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Wnioskodawcy dotycząca podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy przeniesienia własności udziałów w związku z przedstawionym zdarzeniem przyszłym. W zakresie stanu faktycznego wydano odrębne rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 626) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
*   umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
*   umowy dożywocia,
*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
*   ustanowienie hipoteki,
*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
*   umowy depozytu nieprawidłowego,
*   umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Zawarty w zacytowanym przepisie katalog czynności podlegających opodatkowaniu jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że tylko czynności enumeratywnie w nim wskazane mogą powodować powstanie obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Pamiętać przy tym należy, że o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikację pod względem prawnym.

Z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wynika, że w ramach prowadzonej działalności lokacyjnej Fundusz będzie w przyszłości zawierał umowy przeniesienia własności udziałów. Umowa przeniesienia udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawierana przez Fundusz jest umową, na podstawie której dotychczasowy właściciel udziałów (dalej jako „Udziałowiec”) w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zbywa te udziały na rzecz Funduszu, a Fundusz nabywa przedmiotowe udziały (ich własność). Umowa przeniesienia udziałów jest nieodpłatna, a Fundusz nie zobowiązuje się na jej podstawie do zapłaty ceny za nabywane udziały lub do świadczenia stanowiącego jej ekwiwalent. Udziały nabywane przez Fundusz posiadają rynkową wartość majątkową, która nie jest jednak określana w umowie przeniesienia udziałów.

Zawarcie umowy przeniesienia udziałów stanowi konsekwencję niewykonania planu finansowego przez spółkę zgodnie z odrębną umową zawartą pomiędzy Funduszem i Udziałowcem. Niewykonanie planu finansowego skutkuje możliwością umorzenia udziałów w spółce bez wynagrodzenia zgodnie z tą odrębną umową tak aby w efekcie Fundusz posiadał 51% udziałów w spółce. Celem zawarcia umowy przeniesienia udziałów jest przyspieszenie i uproszczenie egzekucji scenariusza umorzeniowego udziałów wynikającego z odrębnej umowy zawartej pomiędzy Funduszem i Udziałowcem. Nieodpłatne przeniesienie udziałów na rzecz Funduszu przez Udziałowca stanowi zatem formę sankcji umownej za niewykonanie planu finansowego (zobowiązania umownego).

W myśl art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.) przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Przy czym − stosownie do art. 555 ww. ustawy − przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii, praw oraz wody. Oznacza to, że przepisy sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio m.in. do sprzedaży praw majątkowych.

Z powyższych przepisów Kodeksu cywilnego wynika, iż cena, obok oznaczenia przedmiotu sprzedaży, stanowi element przedmiotowo istotny umowy sprzedaży. Zapłata ceny jest podstawowym obowiązkiem kupującego. Cena jest ekwiwalentem rzeczy lub praw, nabytych w drodze umowy sprzedaży. Zawiera ona w sobie trzy elementy: wartość rzeczy, zysk sprzedawcy oraz koszty po jego stronie.

Z wniosku wynika, że umowa przeniesienia własności udziałów będzie nieodpłatna, a Fundusz nie zobowiązuje się na jej podstawie do zapłaty ceny za nabywane udziały lub do świadczenia stanowiącego jej ekwiwalent. Zawarcie umowy przeniesienia udziałów stanowi konsekwencję niewykonania planu finansowego przez spółkę zgodnie z odrębną umową zawartą pomiędzy Funduszem i Udziałowcem.

W świetle powołanych powyżej przepisów należy zatem stwierdzić, że umowy przeniesienia własności udziałów spółki z o.o. nie można zakwalifikować jako umowy sprzedaży albo umowy zamiany rzeczy lub praw, wymienionych w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Jak już wspomniano powyżej, katalog czynności cywilnoprawnych, ujęty w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ma charakter zamknięty. Zatem czynności cywilnoprawne, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem.

Umowy nienazwane, których nie można zakwalifikować do którejkolwiek z umów wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli więc czynność przeniesienia własności udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będzie nosiła znamion żadnej z umów wymienionych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, wówczas czynność taka nie będzie opodatkowana powyższym podatkiem.

Wobec powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.