Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-3.4012.661.2021.2.DS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-01-05
Teza: Czynności wykonywane przez Spółkę – których celem jest tu dążenie do odzyskania nadpłaconej prowizji – nie będą stanowiły czynności określonych w art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy, a tym samym nie będą korzystały ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie żadnego z ww. przepisów.
Słowa kluczowe: odzyskanie; prowizje-prowizje bankowe; zwolnienie
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi ubezpieczeniowe, reasekuracyjne, pośrednictwa w świadczeniu tych usług  oraz usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług oraz zarządzanie kredytami lub pożyczkami; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług oraz zarządzanie gwarancjami kredytowymi ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII. Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -Zwolnienia przedmiotowe-Usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w spółkach oraz innych podmiotach
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 37; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 38; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 39; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 40; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 40a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 41

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
=====================================================

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

22 września 2021 r. wpłynął Państwa o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy możliwości zwolnienia od podatku VAT świadczonych przez Państwa usług. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 22 grudnia 2021 r. (wpływ 23 grudnia 2021 r.).

Treść wniosku jest następująca:

### Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością świadczy usługi pośrednictwa w odzyskaniu prowizji bankowej naliczonej w związku z zadłużeniem kredytowym i pożyczkowym w instytucjach finansowych.

Przedmiot działalności Wnioskodawcy (PKD) został wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym, poprzez oznaczenie pozycji: 82.91.Z działalność świadczona przez agencje inkasa i biura kredytowe, 64.19.Z pozostałe pośrednictwo pieniężne, 64.99.Z pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych.

Spółka przekazuje klientowi kontakt do wyspecjalizowanej kancelarii, która dochodzić będzie na jego rzecz wierzytelności wobec instytucji finansowej. Klient kontaktuje się ze Spółką poprzez osobistą wizytę w biurze, za pośrednictwem telekonferencji lub telefonicznie. W czasie spotkania z klientem - w jednej z ww. form, zadaniem pracowników Wnioskodawcy jest przekazanie informacji o treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 września 2019 r. i wynikających z niego obowiązkach instytucji finansowych wobec kredytobiorców w formie uprzednio przygotowanej broszury lub ustnie. Nadto, pracownicy informują o zakresie usług Spółki i przekazują instrukcję pozyskania raportu z Biura Informacji Kredytowej. Osoby zatrudnione przez Spółkę pracują z wykorzystaniem będących jego własnością telefonów, udostępnionych pracownikom lub w czasie spotkań osobistych z klientami w biurze Spółki. W przypadku zainteresowania klienta w skorzystaniu z usług Spółki, upoważnieni pracownicy podpisują z nim umowę. Zawarcie umowy jest również możliwe on-line, z wykorzystaniem podpisu elektronicznego (niecertyfikowanego) firmy (…). Pracownicy Wnioskodawcy posiadają wieloletnie doświadczenie z zakresu bankowości, co stanowi o wartości usług świadczonych na rzecz klienta. Spółka świadczy usługi pośrednictwa w odzyskaniu prowizji bankowej, jednak nie uczestniczy bezpośrednio w procesie dochodzenia roszczeń (windykacji). Usługę odzyskania prowizji bankowej wykonują wyspecjalizowane kancelarie prawne, w oparciu o odrębne pełnomocnictwo do reprezentacji oraz upoważnienie do udzielenia radcy prawnemu informacji przez instytucję finansową zgodnie z art. 104 ustawy prawo bankowe. Decyzja o wyborze pełnomocnika należy do klienta.

Do podejmowanych przez kancelarie czynności należy wymiana korespondencji z instytucjami bankowymi w imieniu klienta na etapie przedsądowym oraz ewentualnie, wystąpienia na drogę postępowania administracyjnego lub sądowego. Wysokość wynagrodzenia za podejmowane czynności prawne określa kancelaria prawna. W czasie pracy kancelarii prawnej, pracownicy Spółki, w celu realizacji usługi pośrednictwa utrzymują kontakt telefoniczny i osobisty z klientem, w tym informują go o postępach w działaniach podejmowanych przez kancelarie prawne oraz zwracają się z prośbą o dostarczenie dodatkowej dokumentacji lub wyjaśnień. Czynności Spółki są identyczne bez względu na to, czy klient uzyska kwoty na etapie przedsądowym, czy uzyska kwoty na etapie sądowym lub postępowania administracyjnego.

Wnioskodawca nie uczestniczy w procesie dochodzenia wierzytelności. Płatności na rzecz klienta dokonywane są na rachunek Spółki bądź kancelarii prawnej (która przekazuje je w pełnej wysokości na rachunek bankowy Wnioskodawcy). W przypadku odnotowania transakcji przychodzącej, Spółka dopasowuje transakcję do konkretnej sprawy, dokonuje weryfikacji wysokości płatności oraz wypłaca środki na rzecz klienta.

Wynagrodzenie Wnioskodawcy za pośrednictwo w odzyskaniu prowizji określone jest procentowo i uzależnione od efektu pracy kancelarii prawnych. W przypadku pozyskania środków przez kancelarie na rzecz klienta, Wnioskodawca pobiera 35% wartości wpłaconej kwoty. Jeżeli instytucja finansowa dokonuje zapłaty po wystąpieniu przez radcę prawnego na drogę postępowania administracyjnego (m.in. do Komisji Nadzoru Finansowego) lub sądowego, wynagrodzenie Wnioskodawcy wynosi 50% pozyskanej kwoty. Spółka pokrywa w imieniu klientów koszt czynności dokonanych przez kancelarie prawne. Podkreślenia wymaga, że Wnioskodawca nie zajmuje się ściąganiem długów, a jedynie pośredniczy w odzyskaniu nadpłaconej prowizji bankowej.

Co więcej, nie dochodzi do zawierania umów faktoringu. Klient nie przekazuje swoich praw do roszczenia spółce, a ta nie przejmuje odpowiedzialności za wynik prowadzonych czynności. Wnioskodawca zobowiązuje się za to w treści umowy do dochowania należytej staranności w czasie wykonywania usługi i z tego tytułu ponosi wobec klientów odpowiedzialność na zasadach ogólnych kodeksu cywilnego.

**Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego**

1\. Spółka pośredniczy w odzyskaniu prowizji bankowej przez klienta. Nie działa jednak w imieniu i na rzecz kancelarii prawnej.

2\. Umowa jest podpisywana bezpośrednio z X. Kancelaria prawna działa w imieniu klienta w oparciu o odrębne pełnomocnictwo i odrębne ustalenia. Rolą X jest wyłącznie pośredniczenie w przekazaniu dokumentacji oraz pośrednictwo w przekazaniu środków finansowych między stronami.

3\. Zakres obowiązków, do których zobowiązuje Spółkę umowa z klientem:

\- kontakt telefoniczny z klientem i informowanie go o treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 września 2019 r. i wynikających z niego obowiązkach instytucji finansowych wobec kredytobiorców ustnie lub w formie uprzednio przygotowanej broszury,

\- przekazywanie informacji o dokumentacji niezbędnej do wykonania analizy sytuacji prawnej klienta, w szczególności instrukcji pozyskania raportu z Biura Informacji Kredytowej,

\- przekazanie klientowi kontaktu do wyspecjalizowanych kancelarii, które dochodzić mogą na jego rzecz wierzytelności wobec instytucji finansowej,

\- przekazanie dokumentacji doręczonej do X wybranej przez klienta kancelarii prawnej,

\- przyjmowanie wpłat od instytucji finansowych i ich wypłata na rzecz klienta,

\- dokonanie rozliczeń z kancelariami prawnymi z tytułu wykonanej pracy na rzecz klienta,

\- w czasie pracy kancelarii prawnej, pracownicy Spółki, w celu realizacji usługi pośrednictwa utrzymują kontakt telefoniczny i osobisty z klientem, w tym informują go o postępach w działaniach podejmowanych przez kancelarie prawne oraz zwracają się z prośbą o dostarczenie dodatkowej dokumentacji lub wyjaśnień.

4\. Działania jakie Spółka podejmuje w celu pozyskania klienta:

\- X zleciło wydruk około 10.000 broszur reklamowych, z czego połowa została doręczona do skrzynek mieszkańców miasta (…),

\- x zleciło publikację artykułu w prasie lokalnej – (…),

\- X prowadzi profile na portalach społecznościowych Instagram i Facebook,

\- W eksponowanym miejscu na terenie miasta (…) widnieje duży baner reklamowy X,

\- Dotychczasowy klienci polecają usługi X swoim rodzinom i znajomym.

5\. W przypadku, gdy wysokość prowizji według wstępnych szacunków pracownika X jest znaczna (pracownicy nie udzielają takiej informacji, jednak posiadają dostateczną wiedzę w tym zakresie), klient ma możliwość negocjacji warunków umowy. Do negocjacji upoważniony jest każdy z pracowników w zakresie wcześniej uzgodnionym. Klientowi najczęściej proponowany jest upust.

6\. X jest związana umową z kancelarią prawną. Umowa do chwili obecnej ma formę ustną. Przedmiotem umowy jest kwestia rozliczeń z klientem. X pośredniczy bowiem w przekazywaniu środków finansowych między instytucją finansową, klientem i kancelarią. Środki finansowe z instytucji finansowych trafiają na rachunek bankowy kancelarii, która w całości przekazuje je na rachunek X. W tym celu utworzone jest odrębne konto bankowe. Następnie, X przekazuje owe środki na rzecz klienta i wypłaca wynagrodzenie kancelarii.

7\. Pełnomocnictwa do reprezentacji udziela kancelarii bezpośrednio klient.

### Pytanie

Czy świadczone przez Wnioskodawcę usługi korzystają ze zwolnienia z podatku VAT w myśl art. 43 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług?

### Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy świadczone przez X usługi korzystają ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1.

Zgodnie przywołanym art. 43 ust. 1 pkt 37-41 zwalnia się od podatku:

\- usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji;

\- usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę;

\- usługi w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług, a także zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę;

\- usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług;

\- usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w:

a) spółkach,

b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną

\- z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi;

\- usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 328 i 355), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Zdaniem Wnioskodawcy niewątpliwie mamy tu do czynienia z usługą pośrednictwa w świadczeniu usług finansowych. W wyroku TSUE z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C‑235/00 Commissioners of Customs & Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd., Trybunał orzekł, że pojęcie pośrednictwa obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa. Działalność ta może obejmować m. in. wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych.

Odwołując się do orzecznictwa TSUE, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca 2013 r., (sygn. akt I FSK 922/12) wskazał, iż usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

\* usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie,

\* z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej,

\* celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy),

\* usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

Usługa wykonywana przez Wnioskodawcę spełnia opisane warunki uznania za usługę pośrednictwa w świadczeniu usług finansowych. Jest to usługa świadczona na rzecz strony transakcji finansowej, związana jest z nadpłaconą prowizją powstałą w wyniku zawarcia transakcji finansowej. Usługa wykonywana jest przez stronę nie będącą stroną transakcji finansowej.

Ponadto strona transakcji wypłaca Spółce wynagrodzenie za usługę. Celem usługi jest tu dążenie do zawarcia transakcji odzyskania nadpłaconej prowizji.

Usługa korzysta ze zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o podatku od towarów i usług.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.), zwanej dalej ustawą,

opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej podatkiem, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ww. ustawy,

przez dostawę towarów o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (\`(...)\`).

Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy,

przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z cytowanych wyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu niebędące dostawą towarów.

Z uwagi na powyższe unormowania, pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług stawki obniżone lub zwolnienie od podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy,

zwalnia się od podatku usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy,

zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 39 ustawy,

zwalnia się od podatku usługi w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług, a także zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy zwolnieniu podlegają,

usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.

Zwolnione od podatku są także zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy,

usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w:

a) spółkach,

b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną

\- z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi.

Stosownie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy,

zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 328 i 355), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady.

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 135 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje:

a) transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych;

b) udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe, oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę;

c) pośrednictwo lub wszelkie działania w zakresie gwarancji kredytowych, poręczeń i wszelkich innych zabezpieczeń i gwarancji oraz zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę;

d) transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności;

e) transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innych metali, jak również banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które przedstawiają wartość numizmatyczną;

f) transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw lub papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2.

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.

Z kolei w myśl art. 43 ust. 15 ustawy,

zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

Z przedstawionych przez Państwa informacji wynika, że Spółka świadczy usługi pośrednictwa w odzyskaniu prowizji bankowej naliczonej w związku z zadłużeniem kredytowym i pożyczkowym w instytucjach finansowych. Spółka przekazuje klientowi kontakt do wyspecjalizowanej kancelarii, która dochodzić będzie na jego rzecz wierzytelności wobec instytucji finansowej. Klient kontaktuje się ze Spółką poprzez osobistą wizytę w biurze, za pośrednictwem telekonferencji lub telefonicznie. W przypadku zainteresowania klienta w skorzystaniu z usług Spółki, upoważnieni pracownicy podpisują z nim umowę. Umowa jest podpisywana bezpośrednio z X. Spółka świadczy usługi pośrednictwa w odzyskaniu prowizji bankowej, jednak nie uczestniczy bezpośrednio w procesie dochodzenia roszczeń (windykacji). Usługę odzyskania prowizji bankowej wykonują wyspecjalizowane kancelarie prawne. Decyzja o wyborze pełnomocnika należy do klienta. Kancelaria prawna działa w imieniu klienta w oparciu o odrębne pełnomocnictwo i odrębne ustalenia. Rolą X jest wyłącznie pośredniczenie w przekazaniu dokumentacji oraz pośrednictwo w przekazaniu środków finansowych między stronami.

Do podejmowanych przez kancelarie czynności należy wymiana korespondencji z instytucjami bankowymi w imieniu klienta na etapie przedsądowym oraz ewentualnie, wystąpienia na drogę postępowania administracyjnego lub sądowego. W czasie pracy kancelarii prawnej, pracownicy Spółki, w celu realizacji usługi pośrednictwa utrzymują kontakt telefoniczny i osobisty z klientem, w tym informują go o postępach w działaniach podejmowanych przez kancelarie prawne oraz zwracają się z prośbą o dostarczenie dodatkowej dokumentacji lub wyjaśnień. Czynności Spółki są identyczne bez względu na to, czy klient uzyska kwoty na etapie przedsądowym, czy uzyska kwoty na etapie sądowym lub postępowania administracyjnego.

Wynagrodzenie Wnioskodawcy za pośrednictwo w odzyskaniu prowizji określone jest procentowo i uzależnione od efektu pracy kancelarii prawnych. W przypadku pozyskania środków przez kancelarie na rzecz klienta, Wnioskodawca pobiera 35% wartości wpłaconej kwoty. Jeżeli instytucja finansowa dokonuje zapłaty po wystąpieniu przez radcę prawnego na drogę postępowania administracyjnego (m.in. do Komisji Nadzoru Finansowego) lub sądowego, wynagrodzenie Wnioskodawcy wynosi 50% pozyskanej kwoty. Spółka pokrywa w imieniu klientów koszt czynności dokonanych przez kancelarie prawne. W przypadku, gdy wysokość prowizji według wstępnych szacunków pracownika X jest znaczna, klient ma możliwość negocjacji warunków umowy. Do negocjacji upoważniony jest każdy z pracowników w zakresie wcześniej uzgodnionym. Klientowi najczęściej proponowany jest upust.

Wnioskodawca nie zajmuje się ściąganiem długów, a jedynie pośredniczy w odzyskaniu nadpłaconej prowizji bankowej. Klient nie przekazuje swoich praw do roszczenia spółce, a ta nie przejmuje odpowiedzialności za wynik prowadzonych czynności. Spółka pośredniczy w odzyskaniu prowizji bankowej przez klienta. Nie działa jednak w imieniu i na rzecz kancelarii prawnej. Pełnomocnictwa do reprezentacji udziela kancelarii bezpośrednio klient.

Zakres obowiązków, do których zobowiązuje Państwa umowa klientem:

\- kontakt telefoniczny z klientem i informowanie go o treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 września 2019 r. i wynikających z niego obowiązkach instytucji finansowych wobec kredytobiorców ustnie lub w formie uprzednio przygotowanej broszury,

\- przekazywanie informacji o dokumentacji niezbędnej do wykonania analizy sytuacji prawnej klienta, w szczególności instrukcji pozyskania raportu z Biura Informacji Kredytowej,

\- przekazanie klientowi kontaktu do wyspecjalizowanych kancelarii, które dochodzić mogą na jego rzecz wierzytelności wobec instytucji finansowej,

\- przekazanie dokumentacji doręczonej do X wybranej przez klienta kancelarii prawnej,

\- przyjmowanie wpłat od instytucji finansowych i ich wypłata na rzecz klienta,

\- dokonanie rozliczeń z kancelariami prawnymi z tytułu wykonanej pracy na rzecz klienta,

\- w czasie pracy kancelarii prawnej, pracownicy Spółki, w celu realizacji usługi pośrednictwa utrzymują kontakt telefoniczny i osobisty z klientem, w tym informują go o postępach w działaniach podejmowanych przez kancelarie prawne oraz zwracają się z prośbą o dostarczenie dodatkowej dokumentacji lub wyjaśnień.

Spółka poszukuje nowych klientów poprzez wydruk i dystrybucję broszur reklamowych do skrzynek mieszkańców miasta (…), publikację artykułu w prasie lokalnej – (…), Spółka prowadzi profile na portalach społecznościowych Instagram i Facebook, jak również poprzez umieszczenie dużego banneru reklamowego X w eksponowanym miejscu na terenie miasta (…). Dotychczasowi klienci polecają usługi X swoim rodzinom i znajomym.

X jest związana umową z kancelarią prawną. Umowa do chwili obecnej ma formę ustną. Przedmiotem umowy jest kwestia rozliczeń z klientem. X pośredniczy bowiem w przekazywaniu środków finansowych między instytucją finansową, klientem i kancelarią. Środki finansowe z instytucji finansowych trafiają na rachunek bankowy kancelarii, która w całości przekazuje je na rachunek X. W tym celu utworzone jest odrębne konto bankowe. Następnie, X przekazuje owe środki na rzecz klienta i wypłaca wynagrodzenie kancelarii.

Państwa wątpliwości w opisanej sprawie dotyczą kwestii, czy świadczone przez Państwa usługi będą podlegały zwolnieniu od podatku.

Dokonując analizy pojęć użytych do opisania zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy podkreślić, że winny one być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu podatku VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu podatku VAT.

Aby więc wyjaśnić Państwa wątpliwości należy przeanalizować możliwość zwolnienia od podatku świadczonych przez Państwa usług na podstawie przepisów zawatrych art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy.

Na mocy art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji. Zatem w pierwszej kolejności należy określić, jakie czynności miał na myśli prawodawca formułując w ww. art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT zwolnienie dla ww. usług.

Należy wskazać, że ani polska Ustawa o VAT, ani Dyrektywa 2006/112/WE, nie zawierają definicji pojęć kluczowych dla zastosowania przedmiotowego zwolnienia z podatku VAT, takich jak „usługi ubezpieczeniowe” czy „usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych”. W tej sytuacji wskazane jest sięgnięcie do dorobku orzeczniczego TSUE.

Trybunał orzekł, że istotą transakcji ubezpieczeniowej jest w ogólnym rozumieniu, iż ubezpieczyciel zobowiązuje się w przypadku gdy zaistnieje ryzyko objęte ubezpieczeniem, świadczyć ubezpieczonemu usługę uzgodnioną podczas zawierania umowy w zamian za uprzednią wpłatę składki (wyroki TS w sprawie Card Protection Plan C-349/96, EU:C:1999:93, pkt 17; Skandia C-240/99, EU:C:2001:140, pkt 37; Taksatororringen C-8/01, EU:C:2003:621, pkt 39). Trybunał wyraził stanowisko, że transakcja ubezpieczeniowa nieodzownie pociąga za sobą istnienie umowy między dostawcą usługi ubezpieczenia i osobą, która jest ubezpieczona na wypadek ryzyka, czyli ubezpieczonym.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1130),

1) Przez działalność ubezpieczeniową rozumie się wykonywanie czynności ubezpieczeniowych związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych.

2) Przez działalność reasekuracyjną rozumie się wykonywanie czynności związanych z przyjmowaniem ryzyka (…).

Biorąc pod uwagę opis sprawy i powołane regulacje stwierdzić należy, że nie wykonują Państwo czynności ubezpieczeniowych ani reasekuracyjnych. Nie występują Państwo w roli ubezpieczyciela, który w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia będzie zobowiązany do świadczenia na rzecz ubezpieczonego klienta, nie mogą Państwo zatem korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy.

Z treści cyt. wyżej art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy wyraźnie wynika natomiast, że intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem usług udzielania kredytów i pożyczek pieniężnych, zarówno tych wykonywanych przez banki, jak również świadczonych przez inne podmioty. Należy stwierdzić, że wymienione zwolnienie ma charakter przedmiotowy, gdzie przede wszystkim istotną przesłanką do skorzystania ze zwolnienia jest rodzaj świadczonej usługi – cechy, które ją wyróżniają. Ustawodawca szczególny nacisk położył na stronę przedmiotową, nie dokonując zawężenia omawianego zwolnienia wyłącznie do określonej grupy podmiotów.

Istota umowy pożyczki została zawarta w art. 720 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem,

przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

W wyniku spełnienia świadczenia przez dającego pożyczkę, określone przedmioty majątkowe stają się własnością biorącego pożyczkę. Zasilają one jednak tylko czasowo majątek biorącego pożyczkę, który obowiązany jest do zwrotu, tj. do przeniesienia na drugą stronę własności tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego rodzaju.

Definicję kredytu określono natomiast w art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. 2021 poz. 2439 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem

przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Udzielenie pożyczki czy kredytu stanowi świadczenie na rzecz innego podmiotu, polegające na udostępnieniu kapitału na wskazany w umowie okres czasu. Udzielanie pożyczek przez podatnika podatku od towarów i usług spełnia przesłanki uznania tych czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu ich udzielenia, czy statusu nabywcy. Zatem czynność udzielenia pożyczki w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zamian za wynagrodzenie (odsetki) stanowi odpłatne świadczenie usług, co do zasady podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Odsetki otrzymane z tytułu udzielonej pożyczki stanowią wynagrodzenie z tytułu jej udzielenia. Z przytoczonych powyżej definicji wynika, że „kredyt” i „pożyczka” polegają na przelaniu przez kredytodawcę/pożyczkodawcę, zgodnie z zawartą umową, kwoty pożyczki lub kredytu na rachunek bankowy lub postawienie tych kwot do dyspozycji klienta.

Z uwagi na opis sprawy i obowiązujące przepisy prawa należy stwierdzić, że świadczona przez Państwa usługa nie nosi znamion umowy kredytu czy pożyczki, ani zarządzania nimi, zatem nie znajdzie tu zastosowania zwolnienie od podatku, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

Należy także wskazać, że opisana we wniosku usługa nie będzie korzystać z innych zwolnień przewidzianych dla pozostałych usług finansowych wymienionych w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT.

I tak, czynności wykonywane przez Spółkę nie wypełnią także przesłanek wynikających z cyt. art. 43 ust. 1 pkt 39 ustawy o VAT, gdyż świadcząc opisane usługi nie będą Państwo udzielać poręczeń, gwarancji ani nie dokonają innych zabezpieczeń transakcji finansowych.

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (wydanie internetowe: https://sjp.pwn.pl/) gwarancja to: «poręczenie, że coś nastąpi albo że jest prawdziwe», «odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela». Poręczenie zostało zdefiniowane w ustawie Kodeks cywilny w art. 876-887.

Stosownie do art. 876 § 1 Kodeksu cywilnego,

przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.

W myśl art. 879 § 1 Kodeksu cywilnego,

o zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika.

Udzielenie gwarancji/zabezpieczenia wiąże się w pierwszej kolejności ze stosunkiem zobowiązaniowym dłużnika wobec wierzyciela, a dopiero następnie pojawia się zapewnienie gwaranta, na rzecz wierzyciela, że w przypadku, gdyby dłużnik nie wykonał swojego świadczenia, wtedy świadczenie to zostanie wykonane przez gwaranta. Zakres świadczenia gwaranta/dającego zabezpieczenie odpowiada natomiast zakresowi świadczenia do jakiego zobowiązał się dłużnik.

Zatem stwierdzić należy, że Państwa usługi nie mogą korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 39 ww. ustawy.

Świadczone przez Państwo usługi nie mogą być również uznane za usługi mieszczące się w katalogu usług wskazanych w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, tj. usług w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług. Ustawodawca konstruując normę prawną zawartą w pkt 40 przywołanego artykułu, posłużył się sformułowaniem „wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych”, wskazując na możliwie szerokie rozumienie takich transakcji, nie czyniąc przy tym konkretnych wyłączeń w tej kategorii czynności, pozostawiając je poza zwolnieniem od VAT. Zatem podkreślić należy, że wystarczającą przesłanką pozwalającą objąć zwolnieniem daną czynność jest wykazanie jej związku z transakcjami płatniczymi, przy czym związek ten musi być wyraźny i nie odbiegać od świadczenia usług finansowych, wypaczając przez to istotę przewidzianego zwolnienia. Ustawodawca szczególny nacisk położył na stronę przedmiotową, nie dokonując zawężenia omawianego zwolnienia wyłącznie do określonej grupy podmiotów. W omawianym przypadku świadczone przez Państwo usługi nie spełniają przesłanek z opisanego wyżej przepisu, gdyż odnosi się on przede wszystkim do transakcji dotyczących depozytów finansowych oraz prowadzenia kont, zatem usług typowych dla banków czy innych instytucji finansowych i polegających na prowadzeniu usług polegających na obsłudze środków pieniężnych powierzonych przez klienta instytucji finansowej. Tymczasem jak wynika z wniosku opisane usługi polegają na czynnościach związanych docelowo z odzyskaniem prowizji bankowej przez klienta. Charakter tych usług jest zatem zupełnie różny od transakcji związanych z obsługą rachunków depozytowych czy dokonywaniem przelewów czy obsługą czeków i weksli.

Usługi ściągania długów i factoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady, przez factoring rozumie się nabywanie przez faktora określonych wierzytelności, przysługujących przedsiębiorcy z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności, pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora. Ponadto, dokonując nabycia wierzytelności faktor zobowiązuje się dodatkowo do świadczenia na rzecz faktoranta (przedsiębiorcy) różnorodnych czynności, które przykładowo mogą obejmować: przejmowanie ryzyka wypłacalności dłużników (przy factoringu właściwym), inkasowanie wierzytelności, finansowanie przez dyskonto, udzielanie pożyczek, księgowanie wierzytelności itp. Usługa tego typu polega więc na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu. W pojęciu usług ściągania długów i factoringu mieści się zatem m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia.

W tym miejscu należy wskazać, że ustawa nie uzależnia opodatkowania usług faktoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ faktoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast istota rozróżnienia usług obrotu wierzytelnościami oraz factoringu sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) - usługę tę należy opodatkować, także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego.

Państwo wskazali we wniosku, że klient nie przekazuje swoich praw do roszczenia Spółce, a ta nie przejmuje odpowiedzialności za wynik prowadzonych czynności. Jednak z opisu sprawy jasno wynika, że czynności wykonywane przez Spółkę na rzecz klienta mają na celu odzyskanie prowizji bankowej naliczonej w związku z zadłużeniem kredytowym i pożyczkowym w instytucjach finansowych. Nie jest to jednak należność, którą można określić jako wierzytelność czy też dług, należność ta powstała w związku z spłaconym zadłużeniem kredytowym i pożyczkowym klienta w instytucjach finansowych. Tak więc czynności wykonywane przez Spółkę nie będą stanowiły usług faktoringu ani również ściągania długów.

Warto w tym miejscu przywołać również orzecznictwo TSUE dotyczące transakcji finansowych (w tym usług stanowiących element usług finansowych).

W orzeczeniu z 26 maja 2016 r. w sprawie C-607/14 Bookit Ltd TSUE podkreślił, że transakcje zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT zostały zdefiniowane ze względu na charakter świadczonych usług, a nie ze względu na usługodawcę lub usługobiorcę. Zwolnienie nie jest zatem uzależnione od spełnienia wymogu, by transakcje były dokonywane przez określony rodzaj zakładu lub osoby prawnej, jeśli wchodzą one w zakres transakcji finansowych.

W ww. wyroku Trybunał orzekł, że przelew jest transakcją polegającą na realizacji dyspozycji przekazania określonej sumy pieniędzy z jednego rachunku na drugi. Transakcja ta cechuje się w szczególności tym, że powoduje zmianę sytuacji prawnej i finansowej istniejącej z jednej strony między udzielającym dyspozycji a beneficjentem, a z drugiej strony między nimi a ich bankiem, w odpowiednim przypadku, między bankami. Ponadto transakcją powodującą tę zmianę jest sam przelew środków między kontami.

Trybunał orzekł również, że ani sposób wykonywania usług, ani charakter usługodawcy, ani nawet brak bezpośredniej umowy podmiotu wykonującego usługi z ostatecznym odbiorcą nie wykluczają zastosowania ww. zwolnień od podatku, pod warunkiem, że usługi świadczone przez dany podmiot są przez klienta banku postrzegane jako element otrzymanej usługi finansowej, a ponadto powinny dotyczyć specyficznych i istotnych elementów związanych z daną usługą finansową (wyrok z 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95 SDC).

Ponadto, oprócz transakcji spełniających kryterium wskazane przez TSUE dotyczące przelewów zwolnieniem objęte są również transakcje niebędące w istocie przelewami lub płatnościami, a stanowiące transakcje tworzące odrębną całość, ocenianą w sposób ogólny, których skutkiem jest pełnienie szczególnych i istotnych funkcji przelewu lub płatności (np. wyrok w sprawie C-295 SCD, pkt 66-68). W tym kontekście TSUE podkreślał, że należy odróżnić usługę zwolnioną od podatku w rozumieniu Dyrektywy 112 od wykonania zwykłego świadczenia rzeczowego lub technicznego. Istotne jest w szczególności, aby w tym celu zbadać zakres odpowiedzialności usługodawcy, a zwłaszcza to, czy odpowiedzialność ta ograniczona jest do aspektów technicznych, czy też obejmuje specyficzne i istotne elementy transakcji (np. wyroki: z 28 lipca 2011 r., w sprawie C-350/10 Nordea Pankki Suomi, pkt 24; w sprawie C-607/14 Bookit, pkt 40). Jak wskazuje TSUE, uwagi odnoszące się do transakcji dotyczących przelewów mają zastosowanie również do transakcji dotyczących płatności (np. wyrok w sprawie C-607/14 Bookit, pkt 43).

Zatem, wykładnia przepisu art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy uwzględniająca orzecznictwo TSUE nakazuje przyjąć, że pojęcie usług w zakresie wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych obejmuje również transakcje tworzące odrębną całość, których skutkiem jest pełnienie szczególnych i istotnych funkcji przelewu lub płatności, i które w konsekwencji skutkują przeniesieniem środków pieniężnych i powodują zmiany prawne i finansowe. Pojęcie usług w zakresie wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych nie obejmuje natomiast usług o charakterze technicznym, w których odpowiedzialność usługodawcy ograniczona jest do kwestii technicznych i nie obejmuje istotnych elementów transakcji płatniczej.

W analizowanej sprawie w ramach usługi opisanej we wniosku, Spółka przekazuje jedynie środki finansowe stanowiące wypłacony przez bank zwrot prowizji na rzecz klienta i wypłaca wynagrodzenie kancelarii. Jak wynika z opisu sprawy - środki finansowe z instytucji finansowych trafiają na rachunek bankowy kancelarii, która w całości przekazuje je na rachunek X, w tym celu utworzone jest odrębne konto bankowe, X przekazuje owe środki na rzecz klienta i wypłaca wynagrodzenie kancelarii. Czynnościom tym można więc przypisać walory technicznej obsługi ww. należności wypłaconej przez bank na rzecz klienta. Nie są to czynności zasadnicze dla możliwości zrealizowania transakcji płatniczej. W związku z powyższym nie mieszczą się w zakresie czynności objętych zwolnieniem na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.

Natomiast zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy, obejmuje transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych niż spółki podmiotach.

Należy zauważyć, że przedmiotem świadczonych przez Państwa usług nie są udziały w spółkach ani w innych podmiotach, co w konsekwencji wyklucza możliwość zwolnienia od podatku świadczonych przez Państwa usług na mocy art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy.

Z kolei zgodnie z cyt. art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy, zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 328 i 355), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Uwzględniając powyższe i odnosząc się do przedstawionego opisu sprawy, należy stwierdzić że świadczone przez Spółkę usługi nie obejmują swym zakresem również obrotu instrumentami finansowymi w związku z czym, nie będą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy.

Mając na uwadze wykładnię zwolnień przewidzianych w art. 43 ust. 1 pkt 37, 38, 39, 40, 40a, 41 ustawy w kontekście odpowiednich przepisów art. 135 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, konieczne jest również zdefiniowanie pojęcia „usług pośrednictwa”.

Należy zauważyć, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie zawierają definicji „pośrednictwa” w świadczeniu usług finansowych. Natomiast zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (wydanie internetowe: https://sjp.pwn.pl/), przez pośrednictwo rozumie się „działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron; kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych oraz umożliwianie kontaktu uczestnikom rynku pracy”.

Pośrednictwo obejmuje zatem czynności dokonywane w imieniu oraz na rzecz innego podmiotu gospodarczego, w wyniku których dochodzi do zawarcia transakcji między tym przedsiębiorcą a podmiotem trzecim. Działanie „w imieniu” oznacza działanie z czyjegoś upoważnienia, w zastępstwie kogoś, natomiast działanie na czyjąś korzyść oznacza działanie dla kogoś, dla czyjegoś dobra.

W celu rozstrzygnięcia, co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa”, warto odnieść się do wyroku w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde, w której TSUE stwierdził, że: „(…) pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.

Natomiast w wyroku z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs & Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd. Trybunał orzekł, że pojęcie pośrednictwa obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa.

Działalność ta może obejmować m.in. wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych.

Celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. TSUE w orzeczeniu tym uznał, że znaczenie słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy odnosi się „do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy.

Z drugiej strony, nie stanowi negocjacji sytuacja, w której jedna ze stron powierza podwykonawcy część formalności administracyjnych związanych z umową, takich jak udzielanie informacji drugiej stronie oraz przyjmowanie i przetwarzanie wniosków, zapisów na papiery wartościowe, będące przedmiotem umowy. W takim przypadku, podwykonawca zajmuje tę samą pozycję, jak strona sprzedająca produkt finansowy i nie jest zatem pośrednictwem.

Zatem zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

· usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie,

· z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej,

· celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym, pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy),

· usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

W konsekwencji, żeby uznać daną działalność za pośrednictwo konieczne jest aby pośrednik wykonał przynajmniej niektóre z czynności:

· wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia umowy,

· uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę,

· prowadzenie negocjacji polegających na jednoznacznie określonym akcie mediacji,

· nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron.

Nie oznacza to, że pośrednik nie może wykonywać dodatkowych czynności, jednakże aby czynności te można było zaliczyć do czynności pośredniczących konieczne jest, aby wywoływały skutek lub miały na celu wywołanie skutku dla wszystkich stron transakcji, innymi słowy konieczne jest, aby skutek tych czynności znalazł odzwierciedlenie w zawartej umowie pomiędzy stronami.

Powyższe dowodzi, że tylko czynności polegające na pośredniczeniu w zawieraniu umów o ubezpieczenie/produkt finansowy bądź usługę finansową, których celem będzie doprowadzenie do zawarcia umów stanowią pośrednictwo finansowe, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy. Natomiast pozostałe czynności, mające na celu uczestniczenie w wykonaniu już zawartych umów lub obsłudze tych umów w trakcie ich trwania, bądź też świadczenia dodatkowe, pomocnicze, nie stanowią pośrednictwa finansowego, gdyż nie polegają one na wyszukiwaniu klientów i kontaktowaniu ich z bankiem w celu zawarcia umów o produkt finansowy bądź usługę finansową i nie mogą korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w ww. przepisach, jako usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych, w świadczeniu usług w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych oraz wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli, jak również pośrednictwa w usługach których przedmiotem są udziały w spółkach i innych niż spółki podmiotach czy w usługach, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

W Państwa sprawie, usługi świadczone na rzecz klienta nie spełniają warunków pośrednictwa. Jak wynika z opisu sprawy, klient podpisuje umowę z X, której celem jest odzyskanie prowizji bankowych. Nie pośredniczą Państwo jednak pomiędzy stronami tej transakcji, nie doprowadzają do podpisania umowy pomiędzy klientem a bankiem, stroną umowy z klientem są Państwo, a odzyskana prowizja jest efektem wcześniejszych zakończonych umów o kredyt/pożyczkę. Wykonywane przez Państwa czynności na rzecz klientów, które sprowadzają się do kontaktu telefonicznego z klientem i informowania go o treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 września 2019 r. i wynikających z niego obowiązkach instytucji finansowych wobec kredytobiorców, przekazywanie informacji o dokumentacji niezbędnej do wykonania analizy sytuacji prawnej klienta, przekazanie klientowi kontaktu do kancelarii, które dochodzić mogą na jego rzecz wierzytelności wobec instytucji finansowej, przekazanie dokumentacji klientów do wybranej przez klienta kancelarii prawnej, przyjmowanie wpłat od instytucji finansowych i ich wypłata na rzecz klienta, dokonanie rozliczeń z kancelariami prawnymi z tytułu wykonanej pracy na rzecz klienta - nie mieszczą się w katalogu czynności zwolnionych na mocy art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy. Nie pośredniczą Państwo pomiędzy stronami transakcji finansowej, nie negocjują warunków umowy, gdyż takowej umowy nie ma, natomiast odzyskana prowizja jest niejako efektem zakończenia wcześniejszych umów. Nie negocjują Państwo w imieniu i na rzecz klienta warunków umowy (klient podpisuje umowę ze Spółką a negocjacji podlega jedynie wysokość prowizji dla Spółki - jak wynika z wniosku - klientowi najczęściej proponowany jest upust), nie są to więc czynności, które można zakwalifikować jako usługę pośrednictwa. Spółka nie jest też pośrednikiem, którego usługi są postrzegane jako element usługi finansowej, nie działa w imieniu i na rzecz strony umowy (Spółka jest stroną umowy o świadczenie ww. usług – jak wynika z wniosku - umowa jest podpisywana bezpośrednio z X), do instytucji finansowych w imieniu klienta występuje natomiast kancelaria prawna na mocy udzielonego przez klienta pełnomocnictwa. Spółka nie reprezentuje też instytucji finansowej, u której klient dochodzi praw do niewypłaconego zwrotu prowizji.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że ww. czynności wykonywane przez Spółkę – których celem jest tu dążenie do odzyskania nadpłaconej prowizji – nie będą stanowiły czynności określonych w art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy, a tym samym nie będą korzystały ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie żadnego z ww. przepisów.

W konsekwencji, usługi świadczone przez Wnioskodawcę, będą podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (\`(...)\`) Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).