Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP1-2.4012.555.2017.2.JŻ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2017-12-29
Teza: Skoro w ramach transakcji, której dotyczy pytanie nr 1 Wnioskodawca (Lider konsorcjum) nie nabywa usług, tym samym nie jest podatnikiem podatku VAT zobowiązanym do rozliczenia podatku należnego na zasadzie odwrotnego obciążenia. Jednocześnie, w związku z tym, że w ramach transakcji, której dotyczy pytanie nr 2 Wnioskodawca nie nabywa usług, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, Wnioskodawcy na podstawie art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na fakturze przez drugiego uczestnika konsorcjum.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; faktura; obciążenia-odwrotne obciążenie; odliczenia-odliczenie podatku od towarów i usług; podatnik; świadczenie-świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 17; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 17a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 18 października 2017 r. (data wpływu za pośrednictwem platformy ePUAP 19 października 2017 r.), uzupełnionym w dniu 18 grudnia 2017 r. (data wpływu z pośrednictwem platformy ePUAP 18 grudnia 2017 r.), na wezwanie tut. Organu z dnia 1 grudnia 2017 r., (skutecznie doręczone w dniu 15 grudnia 2017 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia oraz prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 19 października 2017 r. wpłynął do tutejszego organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia oraz prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Wniosek został uzupełniony w dniu 18 grudnia 2017 r. (data wpływu za pośrednictwem platformy ePUAP 18 grudnia 2017 r.), na wezwanie tut. Organu z dnia 1 grudnia 2017 r., (skutecznie doręczone w dniu 15 grudnia 2017 r.).

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny uzupełniony w odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 grudnia 2017 r.:

Wnioskodawca i jego kontrahent zawarli umowę konsorcjum. Wnioskodawca jako Lider reprezentuje drugiego uczestnika konsorcjum. Zawarli z Zamawiającym umowę na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych. Partnerzy umowy konsorcjum uczestniczą w zyskach lub stratach osiągniętych z realizacji umowy w określonym udziale procentowym. Partnerzy umowy konsorcjum wykonanie pracy wynikających z umowy z Zamawiającym planują powierzyć w całości podwykonawcom. Partnerzy umowy konsorcjum przygotują harmonogram realizacyjny, zaplanują budżet, wybiorą podwykonawców i dostawców, będą monitorowali realizację, zarządzali budżetem i ryzykiem. Usługi takie są klasyfikowane w podklasach PKWiU 70.22.1 Usługi doradztwa związane z zarządzaniem, 71.12.2 Usługi kierowania przedsięwzięciami związanymi z obiektami budowlanymi i inżynierii lądowej i wodnej.

Wszyscy podwykonawcy oraz dostawcy będą wystawiali faktury na Lidera konsorcjum. Wszystkie faktury dla Zamawiającego będzie wystawiał Lider. Umowa konsorcjum przewiduje, że drugiemu uczestnikowi konsorcjum należy wypłacać pieniądze stanowiące jego udział w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum. Umowa określa sposób ustalenia terminów wypłat (np. kilka dni po otrzymaniu płatności przez Lidera od Zamawiającego) oraz sposób ustalenia wysokości wypłaty. Drugi uczestnik konsorcjum będzie dokumentował należny mu udział procentowy w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum wystawionymi fakturami na Lidera konsorcjum.

W odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawca wezwany o jednoznaczne i precyzyjne wskazanie:

1.  czy „drugi uczestnik konsorcjum” jest podatnikiem, w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 powołanej ustawy, odpowiedział, że drugi uczestnik konsorcjum jest podatnikiem, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku VAT,
2.  czy Wnioskodawca jest podatnikiem, w rozumieniu art. 15 ustawy, zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny, odpowiedział, że Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT,
3.  czy faktury wystawiane przez Wnioskodawcę na rzecz Zamawiającego będą dokumentować usługi, o których mowa w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy, odpowiedział, że faktury wystawiane przez Wnioskodawcę na rzecz Zamawiającego dokumentują usługi, o których mowa w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy o podatku od towarów i usług,
4.  czy transakcja, której dotyczy pytanie oznaczone we wniosku nr 1 jest związana z nabyciem przez Wnioskodawcę od „drugiego uczestnika konsorcjum” konkretnych usług (jeśli transakcja, której dotyczy pytanie oznaczone we wniosku nr 1 jest związana z nabyciem przez Wnioskodawcę od „drugiego uczestnika konsorcjum” usług należało jednoznacznie wskazać jakie konkretnie są to usługi oraz czy usługi te stanowią usługi, o których mowa w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy), odpowiedział, że partnerzy umowy konsorcjum wspólnie przygotują harmonogram realizacyjny, zaplanują budżet, wybiorą podwykonawców i dostawców, będą monitorowali realizację, zarządzali budżetem i ryzykiem. W związku z tym nie można powiedzieć, że Wnioskodawca nabywa od drugiego uczestnika konsorcjum konkretne usługi. Po pierwsze wspomniane czynności są wykonywane wspólnie przez partnerów umowy konsorcjum. Po drugie wynagrodzenie drugiego uczestnika konsorcjum określono w umowie jako udział w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum, a nie wynagrodzenie za konkretne usługi,
5.  czy faktura, której dotyczy pytanie oznaczone we wniosku nr 2 dotyczy nabycia przez Wnioskodawcę od „drugiego uczestnika konsorcjum” konkretnych usług (jeśli faktura, której dotyczy pytanie oznaczone we wniosku nr 2 dotyczy nabycia przez Wnioskodawcę od „drugiego uczestnika konsorcjum” usług należało jednoznacznie wskazać jakie konkretnie są to usługi oraz czy usługi te stanowią usługi, o których mowa w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy), odpowiedział, że transakcja nabycia przez Wnioskodawcę od drugiego uczestnika konsorcjum będzie dotyczyła należnego mu udziału procentowego w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum. Czynności takie nie są uważane za konkretną usługę.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1.  Czy Wnioskodawca (Lider konsorcjum) jest podatnikiem w ramach procedury odwrotnego obciążenia z tytułu nabycia usług od drugiego uczestnika konsorcjum?
2.  Czy Wnioskodawca (Lider konsorcjum) ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na fakturze przez drugiego uczestnika konsorcjum?

Stanowisko Wnioskodawcy, ostatecznie sformułowane w odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 grudnia 2017 r.:

Wnioskodawca (Lider konsorcjum) nie jest podatnikiem w ramach procedury odwrotnego obciążenia z tytułu nabycia usług od drugiego uczestnika konsorcjum.

Wnioskodawca (Lider konsorcjum) nie ma prawa obniżyć kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na fakturze przez drugiego uczestnika konsorcjum.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Na wstępie należy zauważyć, że przy określaniu czy opodatkowanie danej czynności powinno nastąpić z zastosowaniem mechanizmu odwrotnego obciążenia istotne jest prawidłowe jej zaklasyfikowanie wg symbolu PKWiU.

Zauważyć należy, że zgodnie z poz. 7.3 Zasad Metodycznych Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług zawartych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) - dalej: „PKWiU”, zaliczanie danego produktu do odpowiedniego grupowania jest obowiązkiem producenta (względnie usługodawcy). Wynika to z faktu, że właśnie producent (usługodawca) posiada wszystkie informacje niezbędne do właściwego zaliczenia produktu do odpowiedniego grupowania PKWiU, tj. informacje dotyczące rodzaju użytego surowca, technologii wytwarzania, konstrukcji i przeznaczenia wyrobu lub charakteru usługi.

Należy jednak podkreślić, że dokonana przez producenta (usługodawcę) klasyfikacja nie może naruszać zasad budowy i logiki struktury PKWiU. W razie trudności przy zaliczaniu wyrobu (towaru) lub usługi do odpowiedniego grupowania PKWiU można wystąpić w tej sprawie do organów statystycznych. Procedury udzielania informacji w sprawie standardów klasyfikacyjnych (w tym Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług) określa Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie trybu udzielania informacji dotyczących standardów klasyfikacyjnych.

Zatem to podatnik jest zobowiązany do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z prawidłowym zdefiniowaniem i zaklasyfikowaniem realizowanych świadczeń. W przypadku zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia to nabywca jest podmiotem zobowiązanym do rozliczenia podatku, tym samym nabywca jest zobowiązany do dokonania klasyfikacji nabywanych świadczeń.

Tut. Organ nie jest uprawniony do przyporządkowywania formalnego towarów i usług do określonego grupowania klasyfikacyjnego. Podkreślić należy, że kwestie dotyczące zaklasyfikowania towaru lub usługi do właściwego grupowania statystycznego nie mieszczą się w ramach określonych w art. 14b § 1 ww. ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Tak więc niniejszą interpretację wydano w oparciu o grupowanie PKWiU wskazane przez Wnioskodawcę we wniosku.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Towarami, stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy, są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przy tym, art. 8 ust. 2a ustawy stanowi, że w przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.

Zgodnie z art. 5a ww. ustawy, towary lub usługi będące przedmiotem czynności, o których mowa w art. 5, wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, jeżeli dla tych towarów lub usług przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują symbole statystyczne.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Jednocześnie zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi wymienione w załączniku nr 14 do ustawy, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1.  usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9,
2.  usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Przy tym, w myśl art. 17 ust. 1h ustawy - w przypadku usług wymienionych w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy przepis ust. 1 pkt 8 stosuje się, jeżeli usługodawca świadczy te usługi jako podwykonawca.

Załącznik nr 14 do ustawy obowiązujący od dnia 1 stycznia 2017 r. zawiera (w poz. 2-48) zamkniętą listę usług identyfikowanych przy pomocy Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) podlegających mechanizmowi odwrotnego obciążenia w przypadku świadczenia tych usług przez podwykonawców.

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy prawa, należy wskazać, że art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy wprowadza mechanizm polegający na przesunięciu obowiązku rozliczenia podatku VAT na podatnika, na rzecz którego świadczona jest usługa wymieniona w załączniku nr 14 do ustawy, jeżeli usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9, natomiast usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Przy czym, w przypadku usług wymienionych w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy mechanizm odwrotnego obciążenia ma zastosowanie, jeżeli usługodawca świadczy te usługi jako podwykonawca.

Należy wskazać, że ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia podwykonawcy, zatem dla prawidłowego rozumienia terminu „podwykonawca” wystarczające będzie posłużenie się powszechnym jego znaczeniem wynikającym z wykładni językowej. Zgodnie z definicją zawartą w internetowym wydaniu Słownika Języka Polskiego PWN (http://sjp.pwn.pl/sjp/podwykonawca;2503008) podwykonawca to „firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy”.

Zatem, ustalenie czy dane świadczenie podlega rozliczeniu z zastosowaniem mechanizmu odwrotnego obciążenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy – ma charakter indywidualny. Oznacza to, że w każdej sytuacji należy zbadać, czy spełnione są następujące warunki:

*   usługodawcą usługi jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9,

*   usługobiorcą usługi jest podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny,

*   dane świadczenie jest usługą wymienioną w załączniku nr 14 do ustawy oraz

*   usługa jest świadczona przez podwykonawcę.

Dla zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia wszystkie wymienione powyżej warunki muszą być spełnione łącznie. W konsekwencji niespełnienie chociażby jednego z tych warunków eliminuje zastosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia.

Wskazać należy, że zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Na mocy art. 86 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

1.  nabycia towarów i usług,
2.  dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usług.

Z powyższych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Należy też podkreślić, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że Wnioskodawca, czynny podatnik VAT, i jego kontrahent, podatnik, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku VAT, zawarli umowę konsorcjum, natomiast z Zamawiającym zawarli umowę na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych. Wnioskodawca jako Lider reprezentuje drugiego uczestnika konsorcjum. Partnerzy umowy konsorcjum uczestniczą w zyskach lub stratach osiągniętych z realizacji umowy w określonym udziale procentowym. Partnerzy umowy konsorcjum wykonanie prac wynikających z umowy z Zamawiającym planują powierzyć w całości podwykonawcom. Partnerzy umowy konsorcjum przygotują harmonogram realizacyjny, zaplanują budżet, wybiorą podwykonawców i dostawców, będą monitorowali realizację, zarządzali budżetem i ryzykiem.

Wszyscy podwykonawcy oraz dostawcy będą wystawiali faktury na Lidera konsorcjum. Wszystkie faktury dla Zamawiającego będzie wystawiał Lider. Faktury wystawiane przez Wnioskodawcę na rzecz Zamawiającego dokumentują usługi, o których mowa w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy o podatku od towarów i usług. Umowa konsorcjum przewiduje, że drugiemu uczestnikowi konsorcjum należy wypłacać pieniądze stanowiące jego udział w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum. Umowa określa sposób ustalenia terminów wypłat (np. kilka dni po otrzymaniu płatności przez Lidera od Zamawiającego) oraz sposób ustalenia wysokości wypłaty. Drugi uczestnik konsorcjum będzie dokumentował należny mu udział procentowy w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum wystawionymi fakturami na Lidera konsorcjum.

Jednocześnie odnośnie transakcji, której dotyczy pytanie oznaczone w pytaniu nr 1 Wnioskodawca wskazał, że partnerzy umowy konsorcjum wspólnie przygotują harmonogram realizacyjny, zaplanują budżet, wybiorą podwykonawców i dostawców, będą monitorowali realizację, zarządzali budżetem i ryzykiem. W związku z tym nie można powiedzieć, że Wnioskodawca nabywa od drugiego uczestnika konsorcjum konkretne usługi. Po pierwsze wspomniane czynności są wykonywane wspólnie przez partnerów umowy konsorcjum. Po drugie wynagrodzenie drugiego uczestnika konsorcjum określono w umowie jako udział w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum, a nie wynagrodzenie za konkretne usługi. Jednocześnie Wnioskodawca odnośnie transakcji, której dotyczy pytanie oznaczone nr 2 wskazał, że transakcja nabycia przez Wnioskodawcę od drugiego uczestnika konsorcjum będzie dotyczyła należnego mu udziału procentowego w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum. Czynności takie nie są uważane za konkretną usługę.

W tak przedstawionych okolicznościach sprawy Wnioskodawca powziął wątpliwości czy Wnioskodawca (Lider konsorcjum) jest podatnikiem w ramach procedury odwrotnego obciążenia z tytułu nabycia usług od drugiego uczestnika konsorcjum (pytanie nr 1). Ponadto, Wnioskodawca powziął wątpliwości czy Wnioskodawca (Lider konsorcjum) ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na fakturze przez drugiego uczestnika konsorcjum (pytanie nr 2).

Należy wskazać, że w praktyce gospodarczej bardzo często inwestycje budowlane realizowane są przez wykonawców funkcjonujących w formie konsorcjum, które jest związkiem kilku przedsiębiorstw, zawartym w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia. W praktyce mogą wystąpić różne modele konsorcjów, każde konsorcjum będzie miało zatem indywidualny charakter. To z postanowień konkretnych umów konsorcjów będzie wynikał sposób jego organizacji i rozliczeń pomiędzy jego członkami a inwestorem, jak również zakres usług świadczonych przez poszczególnych członków konsorcjum.

Należy wskazać, że konsorcjum jest organizacją zrzeszającą kilka podmiotów gospodarczych na określony czas, w konkretnym celu. W prawie cywilnym ani w prawie podatkowym nie występuje definicja konsorcjum, jednakże przyjmuje się, że zawarcie umowy konsorcjum możliwe jest na podstawie art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.), w ramach tzw. swobody umów.

W konsekwencji strony zawierające umowę konsorcjum mogą ją ukształtować w sposób dowolny, byleby jej treść lub cel nie sprzeciwiały się ustawie, zasadom współżycia społecznego oraz właściwości takiego stosunku. Konsorcjum nie jest podmiotem gospodarczym, nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, nie musi być rejestrowane, ani mieć odrębnej nazwy czy też siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są, co do zasady, niezależne w swoich dotychczasowych działaniach (czyli w działaniach niezwiązanych z konsorcjum), a w działaniach związanych z konsorcjum realizują wspólne przedsięwzięcie objęte porozumieniem.

Zawierając umowę konsorcyjną podmioty mogą określić, kto będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz (może to być także osoba trzecia). Co do zasady, konsorcja nie mają też wspólnego majątku (chociaż mogą mieć wspólne konto rozliczeniowe), a wszelkie formy płatności regulowane są przez firmę lub osobę reprezentującą konsorcjum.

Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi być wykonana przez podatnika. Jak wskazuje powołany art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Konsorcjum nie może być zatem uznane za podatnika VAT. Oznacza to, że relacji zachodzących pomiędzy stronami umowy konsorcjum (podatnikami VAT), dla potrzeb podatku od towarów i usług, nie należy oceniać na zasadach wewnętrznych rozliczeń konsorcjum, a przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum są odrębnymi podatnikami VAT. W konsekwencji działając w ramach konsorcjum powinni oni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej.

Należy wskazać, że pod pojęciem dostawy towarów należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast, pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa co do zasady zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.

Jak wskazał Wnioskodawca, w ramach transakcji, której dotyczy pytanie nr 1 Wnioskodawca nie nabywa od drugiego uczestnika konsorcjum konkretnych usług. Czynności są wykonywane wspólnie przez partnerów umowy konsorcjum, natomiast wynagrodzenie drugiego uczestnika konsorcjum określono w umowie jako udział w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum, a nie wynagrodzenie za konkretne usługi. Również w odniesieniu do transakcji, której dotyczy pytanie nr 2 wskazano, że transakcja nabycia przez Wnioskodawcę od drugiego uczestnika konsorcjum będzie dotyczyła należnego mu udziału procentowego w zyskach osiągniętych z realizacji umowy konsorcjum, a czynności takie nie są uważane za konkretną usługę.

Zatem, mając na uwadze powołane przepisy oraz opis sprawy stwierdzić należy, że skoro jak wskazał Wnioskodawca ani w ramach transakcji, której dotyczy pytanie nr 1, ani w ramach transakcji, której dotyczy pytanie nr 2, Wnioskodawca nie nabywa od drugiego uczestnika konsorcjum konkretnych usług to rozliczenia, których dotyczą pytania nr 1 i 2 nie stanowią świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Tym samym, skoro w ramach transakcji, której dotyczy pytanie nr 1 Wnioskodawca (Lider konsorcjum) nie nabywa usług, tym samym nie jest podatnikiem podatku VAT zobowiązanym do rozliczenia podatku należnego na zasadzie odwrotnego obciążenia. Jednocześnie, w związku z tym, że w ramach transakcji, której dotyczy pytanie nr 2 Wnioskodawca nie nabywa usług, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, Wnioskodawcy na podstawie art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na fakturze przez drugiego uczestnika konsorcjum.

Zatem, stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 i 2 należało uznać za prawidłowe.

Zaznaczenia wymaga, że organ podatkowy jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego. Wnioskodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z tym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja indywidualna rozstrzyga tylko w zakresie zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia oraz prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przez Wnioskodawcę.

Zgodnie z art. 14na Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k–14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1.  z zastosowaniem art. 119a;
2.  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa w dwóch egzemplarzach (art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała.