Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/415-168/12/MU
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2012-05-18
Teza: Skutki podatkowe odpracowania przez najemców lokali zobowiązań czynszowych.
Słowa kluczowe: czynsz; dłużnik; najem; świadczenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko, przedstawione we wniosku z dnia 16 lutego 2012 r. (data wpływu 21 lutego 2012 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych odpracowania przez najemców lokali zobowiązań czynszowych – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 21 lutego 2012 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych odpracowania przez najemców lokali zobowiązań czynszowych.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Gmina przejęła z dniem 1 lipca 2011 r. gminne zasoby mieszkaniowe. Na dzień przejęcia zaległości z tytułu czynszów stanowiły kwotę w wysokości 298.336,84 zł. Zgodnie z art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Natomiast zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się od zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa, wygasa tak jakby nastąpiło zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania - poza umową stron - jest rzeczywiste dokonanie świadczeń przez dłużników. W dniu 20 lipca 2011 r. burmistrz wydał zarządzenie w sprawie ułatwienia spłaty zadłużenia osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej w formie odpracowania należności dla Gminy. Na podstawie zarządzenia wyrażono zgodę na uregulowanie zaległości w formie świadczenia rzeczowego najemcom (dłużnikom) będącym w trudnej sytuacji materialnej i życiowej w celu ułatwienia spłaty należności z tytułu użytkowania lokali mieszkalnych należących do zasobu komunalnego Gminy. Przy czym świadczenia rzeczowe należy rozumieć jako formę zapłaty umówionego czynszu wraz z odsetkami. Świadczenie to następuje w formach uzgodnionych przez strony poprzez wykonywanie różnych czynności wynikających z potrzeb Gminy. Świadczenia są wykonywane na podstawie aneksu do umowy najmu zawartego pomiędzy najemcą (dłużnikiem) a Gminą. Aneksy są zawierane z najemcami (dłużnikami), których zaległość nie przekracza kwoty 20.000,00 zł. Najemca (dłużnik) w celu wykonywania świadczeń rzeczowych składa podanie do burmistrza , w którym wyraża wolę odpracowania zadłużenia w formie świadczenia rzeczowego. Przedmiotem aneksów do umów najmu są wyłącznie drobne prace porządkowe i usługowe świadczone na rzecz Gminy, które nie są realizowane w ramach umów zawartych między Gminą, a innymi usługodawcami np. prace porządkowe, grabienie, odśnieżanie, zamiatanie, uprzątanie terenów administrowanych przez Gminę, drobne prace remontowo-budowlane, kopertowanie dokumentów do wysyłki, kopertowanie dokumentów ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru wysyłki, pomocnicze prace administracyjne. Wartość poszczególnych świadczeń jest określona w kalkulacji stanowiącej załącznik nr 2 do zarządzenia. Najemca (dłużnik) wykonuje świadczenia rzeczowe na terenie Gminy na rzecz urzędu miejskiego lub innych jednostek organizacyjnych. Po zakończeniu każdego miesiąca kierownicy jednostek organizacyjnych lub pracownicy, którym powierzono nadzór nad wykonywaniem świadczeń rzeczowych przez najemców (dłużników), sporządzają i przekazują do referatu inwestycji urzędu miejskiego informację zawierającą wykaz dłużników, którzy wykonywali świadczenia rzeczowe na rzecz ich jednostek i potwierdzają zakres wykonywanych czynności oraz czas ich wykonania. Po zakończeniu każdego miesiąca pracownik referatu inwestycyjnego na podstawie przekazanych dokumentów sporządza informację zawierającą wykaz najemców (dłużników), z którymi podpisano aneksy do umów najmu, a następnie przekazuje ww. dokumenty (kalkulacje, informację zawierającą wykaz oraz potwierdzenie wykonanych prac) do referatu finansów i budżetu na stanowisko ds. dochodów niepodatkowych gminy w celu zaewidencjonowania spłaty zadłużenia na koncie dłużnika. Referat finansów i budżetu zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego traktuje dokonane świadczenia rzeczowe jako wygaśnięcie zobowiązania tak jakby nastąpiło zwykłe wykonanie np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty i dokonuje na podstawie polecenia księgowania następujących zapisów w ewidencji księgowej: po stronie dochodów gminy jako wpływ zapłaty za czynsz, po stronie wydatków gminy jako zakup usług pozostałych. Z tak prowadzonej ewidencji wynika, ile wpłynęło środków z tytułu spłaty zaległości czynszowych (dochody) i na jaką wartość najemcy (dłużnicy) odpracowali swoje długi (wydatki).

Wobec powyższego zadano następujące pytanie.

Czy u najemców lokali komunalnych powstanie przychód podlegający opodatkowaniu w związku z odpracowaniem przez nich zobowiązań z tytułu zaległości czynszowych?

Zdaniem Wnioskodawcy świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie zobowiązania ciążącego na najemcy (dłużniku) nie można traktować jako uzyskanie przez niego przychodu, o którym mowa w art. 11 ust. 1 lub art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ wszelkie spłaty długów są dla dłużnika obojętne podatkowo. W związku z tym Wnioskodawca uważa, że nie ma także obowiązku poboru z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

W myśl postanowień art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.

W świetle powyższego wynajmujący zobowiązany jest do zapłaty czynszu najemcy, przy czym zapłata może być oznaczona w świadczeniach innego rodzaju niż pieniądze.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Gmina przejęła z dniem 1 lipca 2011 r. gminne zasoby mieszkaniowe. Na dzień przejęcia zaległości z tytułu czynszów stanowiły kwotę w wysokości 298.336,84 zł. Zgodnie z art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Natomiast zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się od zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa, wygasa tak jakby nastąpiło zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania - poza umową stron - jest rzeczywiste dokonanie świadczeń przez dłużników. W dniu 20 lipca 2011 r. burmistrz wydał zarządzenie w sprawie ułatwienia spłaty zadłużenia osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej w formie odpracowania należności dla Gminy. Na podstawie zarządzenia wyrażono zgodę na uregulowanie zaległości w formie świadczenia rzeczowego najemcom (dłużnikom) będącym w trudnej sytuacji materialnej i życiowej w celu ułatwienia spłaty należności z tytułu użytkowania lokali mieszkalnych należących do zasobu komunalnego Gminy. Przy czym świadczenia rzeczowe należy rozumieć jako formę zapłaty umówionego czynszu wraz z odsetkami. Świadczenie to następuje w formach uzgodnionych przez strony poprzez wykonywanie różnych czynności wynikających z potrzeb Gminy. Świadczenia są wykonywane na podstawie aneksu do umowy najmu zawartego pomiędzy najemcą (dłużnikiem) a Gminą. Aneksy są zawierane z najemcami (dłużnikami), których zaległość nie przekracza kwoty 20.000,00 zł. Najemca (dłużnik) w celu wykonywania świadczeń rzeczowych składa podanie do burmistrza, w którym wyraża wolę odpracowania zadłużenia w formie świadczenia rzeczowego. Przedmiotem aneksów do umów najmu są wyłącznie drobne prace porządkowe i usługowe świadczone na rzecz Gminy, które nie są realizowane w ramach umów zawartych między Gminą, a innymi usługodawcami np. prace porządkowe, grabienie, odśnieżanie, zamiatanie, uprzątanie terenów administrowanych przez Gminę, drobne prace remontowo-budowlane, kopertowanie dokumentów do wysyłki, kopertowanie dokumentów ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru wysyłki, pomocnicze prace administracyjne. Wartość poszczególnych świadczeń jest określona w kalkulacji stanowiącej załącznik nr 2 do zarządzenia. Najemca (dłużnik) wykonuje świadczenia rzeczowe na terenie Gminy na rzecz urzędu miejskiego lub innych jednostek organizacyjnych. Po zakończeniu każdego miesiąca kierownicy jednostek organizacyjnych lub pracownicy, którym powierzono nadzór nad wykonywaniem świadczeń rzeczowych przez najemców (dłużników), sporządzają i przekazują do referatu inwestycji urzędu miejskiego informację zawierającą wykaz dłużników, którzy wykonywali świadczenia rzeczowe na rzecz ich jednostek i potwierdzają zakres wykonywanych czynności oraz czas ich wykonania. Po zakończeniu każdego miesiąca pracownik referatu inwestycyjnego na podstawie przekazanych dokumentów sporządza informację zawierającą wykaz najemców (dłużników), z którymi podpisano aneksy do umów najmu, a następnie przekazuje ww. dokumenty (kalkulacje, informację zawierającą wykaz oraz potwierdzenie wykonanych prac) do referatu finansów i budżetu na stanowisko ds. dochodów niepodatkowych gminy w celu zaewidencjonowania spłaty zadłużenia na koncie dłużnika. Referat finansów i budżetu zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego traktuje dokonane świadczenia rzeczowe jako wygaśnięcie zobowiązania tak jakby nastąpiło zwykłe wykonanie np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty i dokonuje na podstawie polecenia księgowania następujących zapisów w ewidencji księgowej: po stronie dochodów gminy jako wpływ zapłaty za czynsz, po stronie wydatków gminy jako zakup usług pozostałych. Z tak prowadzonej ewidencji wynika, ile wpłynęło środków z tytułu spłaty zaległości czynszowych (dochody) i na jaką wartość najemcy (dłużnicy) odpracowali swoje długi (wydatki).

Zgodnie z brzmieniem art. 453 (zdanie pierwsze) Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa.

Jest to instytucja prawna zwana datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania). Celem niniejszego jest wygaśnięcie istniejącego pomiędzy stronami zobowiązania (w tym przypadku do zapłaty czynszu) poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania - poza umową stron - jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez dłużnika.

Przechodząc do podatkowych aspektów opisanych czynności, stwierdzić należy, że spłaty istniejących długów są dla dłużników obojętne podatkowo, nie można bowiem z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których mowa w art. 11 ust. 1 lub ar. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec powyższego, po stronie najemców lokali komunalnych nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu w związku z odpracowaniem przez nich zobowiązań z tytułu zaległości czynszowych, a co za tym idzie na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek poboru z tego tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.