Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/436-120/13/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2013-09-16
Teza: Czy na Wnioskodawcy ciąży obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu przeniesienia na niego w ramach instytucji datio in solutum wierzytelności z tytułu udzielonych wcześniej przez Pożyczkodawcę pożyczek?
Słowa kluczowe: dług; grupa-grupa kapitałowa; pożyczka; spółki-spółka z ograniczoną odpowiedzialnością; wierzytelność; świadczenie-świadczenie w miejsce wypełnienia (Datio in solutum)
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 14 czerwca 2013 r. (data wpływu – 17 czerwca 2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych przeniesienia wierzytelności w ramach datio in solutum – **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 17 czerwca 2013 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych przeniesienia wierzytelności w ramach datio in solutum.

W złożonym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Sp. z o.o. (dalej też: „Wnioskodawca”, „Pożyczkobiorca”) oraz S.A. (dalej też: „Pożyczkodawca”) należą do Grupy Kapitałowej (dalej: „Grupa”). Pożyczkobiorca zamierza zawrzeć z Pożyczkodawcą umowę pożyczki (dalej też: ,,Pożyczka”). Pożyczkodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, prowadzącym działalność deweloperską na rynku polskim. Pożyczkodawca udziela również pożyczek spółkom z Grupy. Działalność Pożyczkodawcy polegająca na udzielaniu pożyczek stanowi zatem również element prowadzonej przez Pożyczkodawcę działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: „ustawa o VAT”), w związku z czym Pożyczkodawca również w związku z tą działalnością pozostaje podatnikiem VAT. Czynność udzielenia przez Pożyczkodawcę pożyczki na rzecz Wnioskodawcy stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, ale zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT jako usługa udzielania pożyczek.

W wyniku zawarcia umowy pożyczki Pożyczkodawca będzie zobowiązany do przeniesienia na własność Pożyczkobiorcy określonej ilości pieniędzy.

Jako jedną z możliwości spełnienia świadczenia przez Pożyczkodawcę, strony rozważają w ramach instytucji datio in solutum przewidzianej w art. 453 Kodeksu cywilnego przeniesienie wierzytelności przysługujących Pożyczkodawcy z tytułu udzielonych wcześniej pożyczek innym podmiotom z Grupy. W efekcie powyższego, w wyniku udzielenia pożyczki, nie dojdzie do wypłaty jej kwoty głównej na rzecz Pożyczkobiorcy – zobowiązanie z tytułu jej wypłaty zostanie bowiem spełnione w ramach datio in solutum, poprzez przeniesie wierzytelności z tytułu udzielonych uprzednio przez Pożyczkodawcę pożyczek. Na przeniesione wierzytelności z tytułu udzielonych pożyczek składać się będą kwoty główne pożyczek oraz odsetki naliczone lecz niezapłacone przez inne spółki do momentu zawarcia Umowy Pożyczki.

W efekcie czego Pożyczkobiorca stanie się wierzycielem spółek z Grupy z tytułu pożyczek udzielonych uprzednio przez Pożyczkodawcę.

Wobec powyższego zadano następujące pytanie.

Czy na Wnioskodawcy ciąży obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu przeniesienia na niego w ramach instytucji datio in solutum wierzytelności z tytułu udzielonych wcześniej przez Pożyczkodawcę pożyczek?

Zdaniem Wnioskodawcy, na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
4.  umowy dożywocia,
5.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
6.  ustanowienie hipoteki,
7.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
8.  umowy depozytu nieprawidłowego,
9.  umowy spółki.

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Szczegółowe określenie przez ustawodawcę zakresu przedmiotowego ustawy o PCC poprzez enumeratywne określenie czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu ma określone konsekwencje. Ustawodawca, wprowadzając zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu, wyłączył od opodatkowania inne czynności, które nie zostały wyraźnie wskazane w przepisie. Stanowisko to jest wielokrotnie podkreślane w praktyce organów podatkowych.

W konsekwencji – w opinii Wnioskodawcy – czynność cywilnoprawna, która nie jest wprost wymieniona w zamkniętym katalogu art. 1 ust. 1 ustawy o PCC nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, iż Wnioskodawca zawrze Umowę Pożyczki, która zostanie wykonana przez Pożyczkodawcę przy pomocy instytucji datio in solutum w ten sposób, że zobowiązanie z tytułu wypłaty kwoty głównej pożyczki zostanie spełnione poprzez przeniesie wierzytelności z tytułu udzielonych uprzednio przez Pożyczkodawcę pożyczek.

Datio in solutum jest specyficzną czynnością cywilnoprawną regulowaną w art. 453 Kodeksu Cywilnego. Ww. instytucja nie została wskazana w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC jako czynność podlegająca opodatkowaniu. Jednocześnie przeniesienie wierzytelności w wykonaniu datio in solutum nie nastąpi w ramach czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC, w szczególności przeniesienie wierzytelności nie nastąpi w ramach umowy sprzedaży, zamiany, darowizny.

W świetle powyższego – zdaniem Wnioskodawcy – stwierdzić należy, że przeniesienie wierzytelności w ramach instytucji datio in solutum nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o PCC. W konsekwencji, czynność ta - jako nie wymieniona w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC - nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (j.t. Dz. U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 ze zm.), podatkowi temu podlegają:

1.  następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki;

3.  zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
4.  orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Opisane we wniosku przeniesienie na Wnioskodawcę wierzytelności przysługujących Pożyczkodawcy z tytułu udzielonych wcześniej pożyczek innym podmiotom z Grupy (do której obaj również należą) w zamian za zwolnienie ze spełnienia ciążącego na nim zobowiązania z tytułu udzielonej pożyczki ma być oparte o instytucję zwolnienia z długu, uregulowanego w art. 453 zd. 1 Kodeksu cywilnego, w myśl którego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa.

Jest to instytucja prawna znana w doktrynie prawa cywilnego jako datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania). Jej celem jest wygaśnięcie istniejącego pomiędzy stronami zobowiązania (w tym przypadku zobowiązania powstałego w związku z udzieleniem Wnioskodawcy pożyczki) poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania - poza umową stron - jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez dłużnika.

Jak już wspomniano powyżej, katalog czynności cywilnoprawnych, ujęty w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ma charakter zamknięty. Zatem czynności cywilnoprawne, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem.

W związku z tym stwierdzić należy, że jeżeli opisana we wniosku czynność przeniesienia wierzytelności w zamian za zwolnienie Pożyczkodawcy ze spełnienia ciążącego na nim obowiązku wydania Wnioskodawcy przedmiotu pożyczki (tj. określonej w umowie ilości pieniędzy), istotnie nastąpi w ramach datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania), to jako niewymieniona w art. 1 ust. 1 ww. ustawy, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.