Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP3/443-767/09-4/KG
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2009-11-02
Teza: jest uzasadnienia dla konieczności dokonania korekty przedmiotowych faktur
Słowa kluczowe: faktura-korekta faktury; podatek-podatek należny; umowa-nieważność umowy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106 (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106b; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106c; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106d; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106e; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106f; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106g; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106h; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106i; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106j; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106k; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106l; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106m; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106n; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106o; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106p; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106q

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 28.08.2009r. (data wpływu 09.09.2009r.) uzupełnionym pismem z dnia 22.09.2009r. (data wpływu 24.09.2009r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do wystawienia faktur korygujących - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 09.09.2009r. wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do wystawienia faktur korygujących.

Przedmiotowy wniosek został uzupełniony pismem z dnia 22.09.2009r. (data wpływu 24.09.2009r.), będącym odpowiedzią na wezwanie tut. Organu nr IPPP3/443-767/09-2/KG z dnia 17.09.2009r.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca (zwany dalej: Spółka) z siedzibą w Polsce zawarł w dniu 07.02.2001 roku umowę z firmą D. (zwana dalej „Kontrahent”) z siedzibą w Polsce na wykonanie prac instalacyjnych. Po faktycznym wykonaniu przedmiotowych prac, Spółka wystawiła faktury VAT na rzecz Kontrahenta w dniu 29.05.2001r. i w dniu 27.12.2001r. Faktura wystawiona w dniu 29.05.2001r. została uregulowana przez Kontrahenta. W związku z tym, że faktura z dnia 27.12.2001r. nie została zapłacona, Spółka uzyskała w dniu 30.07.2002r. nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy. W związku z powyższym Kontrahent złożył w dniu 19.08.2002r. zażalenie od nakazu zapłaty, w którym podniósł nieważność umowy wykonawczej na roboty instalacyjne z dnia 07.02.2001r. z powodu braku stosownej uchwały Zgromadzenia Wspólników zezwalającej na zawarcie zobowiązania przekraczającego dwukrotność kapitału. Przedmiotowy nakaz zapłaty nie jest prawomocny i postanowieniem Sądu Okręgowego postępowanie sądowe zostało zawieszone z powodu ogłoszenia w dniu 05.04.2004r. upadłości Kontrahenta - roszczenie co do przedmiotowej wierzytelności toczy się w Sądzie Upadłościowym. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 16.12.2008 roku została stwierdzona nieważność umowy. W nawiązaniu do art. 58 § 1 ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks Cywilny i art. 17 § 1 Kodeks Spółek Handlowych, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna. Zgodnie z art. 6 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11.03.2004 r. czynności prawnie nieskuteczne nie podlegają podatkowi VAT.

Zgodnie z postanowieniem Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego z dnia 12.02.2007r., Kontrahent powinien dokonać korekty deklaracji VAT-7 za okresy: czerwiec 2001 i grudzień 2001 w związku z niesłusznym odliczeniem podatku VAT naliczonego (postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego z dnia 12.02.2007r. z faktur nr 1-2001 i 04/2001 wystawionych przez Spółkę. Roszczenie Urzędu Skarbowego zostało ujęte na uzupełniającej liście wierzytelności.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy Spółka ma prawo wystawić fakturę korygującą zmniejszającą do faktury nr 1-2001 z dnia 29.05.2001r. celem odzyskania podatku VAT należnego w związku ze stwierdzeniem nieważności transakcji a co za tym idzie niesłusznie opodatkowanej podatkiem VAT pomimo, iż Spółka nie zwróciła Kontrahentowi środków pieniężnych?
2.  Czy warunkiem wystawienia faktury korygującej przez Spółkę jest zwrot środków pieniężnych otrzymanych tytułem faktury nr 1-2001 z 29.05.2001r. Kontrahentowi w pełnej wysokości (kwota brutto) czy w wysokości podatku VAT wynikającego z ww. faktury?
3.  Czy Spółka może uwzględnić fakturę korygującą zmniejszającą podatek VAT w deklaracji za miesiąc, kiedy uzyska potwierdzenie otrzymania korekty przez Kontrahenta?
4.  Czy faktura korygująca wystawiona przez Spółkę w związku ze stwierdzeniem nieważności transakcji powinna dotyczyć jedynie kwoty podatku VAT czy również kwoty netto?
5.  Czy Spółka ma prawo wystawić fakturę korygującą zmniejszającą do faktury nr 04/2001 z dnia 27.12.2001 r. w wysokości wartości brutto celem odzyskania podatku VAT należnego w związku ze stwierdzeniem nieważności transakcji, a co za tym idzie niesłusznie opodatkowanej podatkiem VAT?

Stanowisko Wnioskodawcy:

1.  Spółka nie posiada prawa wystawienia faktury korygującej zmniejszającej VAT należny, jeżeli nie Kontrahentowi środków pieniężnych.
2.  Spółka powinna dokonać zwrotu środków pieniężnych w wysokości wartości brutto otrzymanych tytułem faktury nr 1-2001 z dnia 29.05.2001 r. Kontrahentowi w celu wystawienia faktury korygującej zmniejszającej VAT należny na rzecz upadłego Kontrahenta.
3.  Przy założeniu, iż umowa z mocy prawa jest nieważna (postanowienie Okręgowego Sądu stwierdzające nieważność umowy z dnia 16 grudnia 2008r.), Spółka ma prawo uwzględnić fakturę korygującą zmniejszającą podatek VAT w deklaracji za miesiąc, kiedy uzyska potwierdzenie otrzymania korekty przez Kontrahenta.
4.  Przy założeniu, iż umowa z mocy prawa jest nieważna (postanowienie Okręgowego Sądu stwierdzające nieważność umowy z dnia 16 grudnia 2008r.), faktura korygująca wystawiona przez Spółkę powinna uwzględniać zarówno wartość netto jak również podatek VAT.
5.  Przy założeniu, iż umowa z mocy prawa jest nieważna (postanowienie Okręgowego Sądu stwierdzające nieważność umowy z dnia 16 grudnia 2008r.), Spółka ma prawo wystawić fakturę korygującą zmniejszającą do faktury nr 04/2001 z dnia 27.12.2001 w wysokości wartości brutto, ponieważ w nawiązaniu do art. 6 ustawy o podatku od towarów i usług z dn. 11.03.2004 roku, przepisów ustawy VAT nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez świadczenie usług – zgodnie z art. 8 ust. 1 – rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym ró wnież:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Co do zasady obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1 (zgodnie z art. 19 ust. 1 cyt. ustawy).

Stosownie do art. 106 ust. 1 i 3 cyt. ustawy, podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, podatnik wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi oraz w przypadku otrzymania zaliczki przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi. Faktura VAT jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego. Zatem wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi, a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem skutecznie prawnej umowy.

Powołany przepis wyklucza opodatkowanie wszelkiego rodzaju czynności zabronionych, dotyczy to przede wszystkim czynów będących jednocześnie zabronionymi i karalnymi (tj. przestępstw i wykroczeń). Powyższy przepis nie odnosi się jednak do opodatkowania czynności wykonanych bez zachowania formy zastrzeżonej przez prawo cywilne, które nie są nielegalne z samego założenia.

Ponadto należy zauważyć, że w myśl art. 5 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług czynności określone w cytowanym powyżej art. 5 ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

Zgodnie z powołanymi przepisami prawa dostawa towarów oraz świadczenie usług zostały w znacznej mierze oderwane dla swej ważności i skuteczności od przepisów prawa cywilnego. Przepisy podatkowe stanowią odrębną gałąź przepisów prawa, która funkcjonuje samodzielnie, oddzielnie od przepisów Kodeksu cywilnego. Decydujące znaczenie dla uznania, że powyższe czynności miały miejsce są bowiem skutki faktyczne. Należy zatem uznać, że czynności, które są nieważne na gruncie prawa cywilnego z powodu niezachowania wymaganej formy, winny podlegać opodatkowaniu. Decydujące bowiem znaczenie ma ekonomiczny aspekt transakcji a nie prawny (na gruncie prawa cywilnego). Tym samym czynność nieważna na gruncie przepisów prawa cywilnego może być uznana za wykonaną skutecznie na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług.

Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega m.in. odpłatne świadczenie usług, które wystąpi w sytuacji, gdy pomiędzy świadczącym usługę, a odbiorcą zaistnieje stosunek zobowiązaniowy - w zamian za wykonaną usługę usługobiorca winien zapłacić usługodawcy wynagrodzenie. Oznacza to, że z danego zobowiązania, na podstawie którego wykonywana jest usługa i przekazywane jest wynagrodzenie wynikają bezpośrednie korzyści zarówno dla świadczącego usługę jak i dla odbiorcy usługi.

W przedmiotowej sytuacji pomiędzy Wnioskodawcą, a kontrahentem wystąpiła relacja zobowiązaniowa tj. Wnioskodawca zobowiązał się do wykonania prac instalacyjnych, natomiast kontrahent do zapłaty wynagrodzenia należnego za powyższy zakres prac - ekonomiczny aspekt transakcji. Spółka ze swej strony wywiązała się z umowy dokonując prac instalacyjnych, natomiast Kontrahent nie dokonał zapłaty za cześć wykonanych prac.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w rozpatrywanym przypadku doszło do odpłatnego świadczenia usług, które na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.

Z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 roku w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212 poz. 1337) wynika, że podstawową formą korygowania faktury jest – w myśl § 13 i § 14 – wystawienie faktury korygującej.

Zauważyć jednak należy, iż w przedmiotowej sytuacji nieuzasadnione byłoby wystawienie faktur VAT korygujących, gdyż zgodnie z § 13 ust. 1 cyt. rozporządzenia, w przypadku gdy po wystawieniu faktury udzielono rabatów określonych w art. 29 ust. 4 ustawy, podatnik udzielający rabatu wystawia fakturę korygującą.

W myśl § 13 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w przypadku zwrotu sprzedawcy towarów oraz zwrotu nabywcy kwot nienależnych, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy.

Natomiast § 14 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowi, iż fakturę korygującą wystawia się również, gdy podwyższono cenę po wystawieniu faktury lub w razie stwierdzenia pomyłki w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji faktury.

A zatem uregulowania zarówno § 13, jak i § 14 cyt. rozporządzenia również wyraźnie określają sytuacje w jakich Podatnik może dokonać wystawienia korygującej faktury VAT. Przede wszystkim musi ona odnosić się do faktur już istniejących, będących w obrocie gospodarczym, które z przyczyn wskazanych w powyższych przepisach zawierają błędy. I tak fakturę korygującą wystawia się w przypadku, kiedy po wystawieniu faktury udzielono rabatów, gdy podwyższono cenę po wystawieniu faktury lub w razie stwierdzenia pomyłki w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji faktury.

Z sytuacji przedstawionej we wniosku wynika, iż Wnioskodawca zawarł z kontrahentem umowę na wykonanie prac instalacyjnych. Po wykonaniu przedmiotowych prac, Strona wystawiła dwie faktury: nr 1-2001 z dnia 29.05.2001r. oraz nr 04/2001 z dnia 27.12.2001r. Faktura wystawiona w dniu 29.05.2001r. została uregulowana przez Kontrahenta. Natomiast w związku z fakturą nr 4/2001 z dnia 27.12.2001r. - niezapłaconą przez odbiorcę usług, Spółka uzyskała sądowy nakaz zapłaty na który Kontrahent złożył zażalenie podnosząc nieważność zawartej umowy. Zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia 16.12.2008r. została stwierdzona nieważność przedmiotowej umowy w oparciu o art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.). i art. 17 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Należność wynikająca z faktury nr 4/2001 nie została uregulowana.

Wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą prawa do wystawienia faktur korygujących odnośnie faktur dokumentujących wykonanie prac instalacyjnych na rzecz kontrahenta.

W oparciu o przepisy art. 2 pkt 22, art. 8 ust. 1, art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług należy uznać, iż przedmiotowe usługi zostały faktycznie wyświadczone. Skoro więc usługi zostały wykonane i Wnioskodawca ustalił obrót z tytułu dokonania tej czynności, dokonał rozliczenia podatku należnego oraz nie zaszły przyczyny, o których mowa w § 13 i § 14 cyt. rozporządzenia – brak jest uzasadnienia dla konieczności dokonania korekty przedmiotowych faktur.

Odnośnie natomiast zawartej z kontrahentem umowy stwierdzić należy, iż na gruncie ustawy podatku od towarów i usług brak jest przesłanek dla uznania jej w myśl art. 6 pkt 2 ustawy za czynność niemogącą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Powyższy przepis nie odnosi się do opodatkowania czynności wykonanych bez zachowania formy zastrzeżonej przez prawo cywilne, które nie są nielegalne z samego założenia a do wszelkiego rodzaju czynności zabronionych i karalnych. W przedmiotowym przypadku nie może on mieć zatem zastosowania także z uwagi na fakt, iż usługa polegająca na wykonaniu prac instalacyjnych została faktycznie wykonana i udokumentowana fakturami VAT zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Końcowo nadmienia się, iż w myśl w art. 14c § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Z powyższych przepisów wynika więc, że przedmiotem interpretacji może być jedynie ocena stanowiska Wnioskodawcy dotyczącego przedstawionego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Organ wydający interpretację nie jest natomiast uprawniony do analizowania i oceny załączonych do wniosku o interpretację dokumentów, nie przeprowadza bowiem postępowania dowodowego, jest zatem związany wyłącznie opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) przedstawionym przez Wnioskodawcę i jego stanowiskiem.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.