Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-2.4015.34.2025.1.MM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-24
Teza: Skutki podatkowe nabycia zachowku po babce.
Słowa kluczowe: rodzina
zachowek
środek-środki pieniężne
Zagadnienia: Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zakres opodatkowania-Nabycie tytułem
zachowku
Podatek od spadków i darowizn-Rozdział 1. Przedmiot
opodatkowania-Zwolnienie nabycia rzeczy i praw
majątkowych przez członków najbliższej rodziny-Warunki
zwolnienia
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 1-ust. 1-pkt 5
[PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział
1-art. 4a-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 lutego 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od spadków i darowizn m.in. w zakresie skutków podatkowych nabycia
    przez Pana zachowku po babce.
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Pana ojciec (...) żyje i jest jedynakiem. Jego ojciec (Pana dziadek - ...) zmarł około 15 lat
    temu. Razem z matką (Pana babcia- ...) Pana ojciec odziedziczył majątek: Pana ojciec 1/2 z
    1/2 czyli 1/4 całego majątku a babcia 1/2 z 1/2 plus swoje 1/2 czyli razem 3/4 całego
    majątku.
    Babcia zmarła w czerwcu 2022 r., zostawiła testament, w którym wydziedziczyła Pana ojca
    a spadkobiercą ustanowiła sąsiada (...). Zatem po śmierci babci podział majątku wyglądał
    następująco: 1/4 Pana ojciec i 3/4 majątku sąsiad. Na spadek składał się dom z działką,
    które zostały sprzedane w 2024 r. za kwotę 600.000. Pana ojciec dostał 150.000, a sąsiad
    450.000.
    Pana ojciec ma dwoje dzieci: Pana (...) i Pana siostrę (...). Ustawowo należy się Wam
    zachowek po babci - Panu i siostrze 1/2 z 1/2 z 3/4 tj. czyli po 112.500 na osobę. Udało się
    Państwu dogadać z sąsiadem (poza sądem, stosując zasadę miarkowania) na zachowek po
    90.000 na osobę. W chwili obecnej jesteście w trakcie podpisywania z sąsiadem
    porozumienia w sprawie zachowku i będziecie czekać na przelewy ww. kwot (Pan i siostra
    po 90.000).

## Pytanie

Czy Pan (...) i Pana siostra (...) musicie zapłacić podatek?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem, Pan i siostra nie musicie płacić podatku od otrzymanego zachowku.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i
    darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
      Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie
      przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium
      Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w
      postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w
      postaci zapisu.
    Przepisy ww. ustawy nie definiują pojęcia zachowek a zatem należy odwołać się do
    odpowiednich przepisów.
    Zgodnie z art. 991 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z
    2024 r. poz. 1061 ze zm.):
      § 1 Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do
      spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo
      jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego,
      który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach -
      połowa wartości tego udziału (zachowek).
      § 2 Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci
      uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku,
      bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia

      w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko
      spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku
      albo do jego uzupełnienia.
    Z zacytowanych przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że instytucja zachowku ściśle łączy
    się ze spadkiem i procedurą związaną ze spadkobraniem. Zachowek nie jest jednak
    składnikiem spadku. Stanowi on swoistą ochronę interesów określonej grupy osób
    najbliższych zmarłemu, w przypadku pominięcia ich przy spadkobraniu.
    Na podstawie art. 5 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn:
      Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.
    W myśl art. 6 ust. 1 pkt 2a ww. ustawy:
      Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu tytułem zachowku - z chwilą
      zaspokojenia roszczenia.
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw
      majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba
      zaliczona do I grupy podatkowej.
    Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy:
      1. Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której
        zaliczony jest nabywca.
      2. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy
        do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
    Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:
      Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się: do grupy I – małżonka, zstępnych,
      wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
    Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia należy wskazać, że nabycie własności rzeczy i
    praw majątkowych tytułem zachowku, na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku
    od spadków i darowizn, co do zasady podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Nabycie
    tytułem zachowku następuje z chwilą wykonania tego prawa – zaspokojenia roszczenia.
    Przy czym w myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
      Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez
      małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli
      zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi
      urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku
      podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w
      przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia
      uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z
      zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
    Zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych dokonać należy na formularzu
    SD-Z2, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2015 r. w
    sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych (Dz.U. z 2015 r.
    poz. 2060).
    Jednakże zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 ww. ustawy:
      Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na
      podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało
      złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
    Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że Pana babcia zmarła w
    czerwcu 2022 r. Cały spadek, na podstawie testamentu notarialnego nabył sąsiad babci.

    Należy się Panu zachowek po babci, ponieważ Pana ojciec został wydziedziczony. W chwili
    obecnej jest Pan w trakcie podpisywania pozasądowego porozumienia ze spadkobiercą
    babci w sprawie zachowku. Zachowek w wysokości 90.000 zł otrzyma Pan w formie
    przelewu.
    Jak już wcześniej wskazano, zachowek, co do zasady, podlega opodatkowaniu zgodnie z
    art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W związku z tym, że Pana
    wątpliwości dotyczą konieczności zapłaty podatku od zachowku po babci, należy
    stwierdzić, że w przypadku nabycia tytułem zachowku, dla zastosowania zwolnienia
    przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn należy badać relacje
    (pokrewieństwo) pomiędzy spadkodawcą a uprawnionym do zachowku. W rozpatrywanej
    sprawie należy Pan do I grupy podatkowej, ponieważ nabył Pan roszczenie o zachowek w
    związku z prawem do spadku po babci. Babcia to także osoba wymieniona w treści
    przepisu art. 4a ww. ustawy.
    W rezultacie, otrzymanie środków pieniężnych tytułem zachowku, będzie korzystało ze
    zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4a
    ustawy o podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem spełnienia przesłanek
    wskazanych w tym przepisie (tj. złoży Pan zgłoszenie SD-Z2 właściwemu naczelnikowi
    urzędu skarbowego o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6
    miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od dnia zaspokojenia
    roszczenia o zachowek).
    Pana stanowisko należało więc uznać za prawidłowe, ponieważ – ze względu na ww.
    zwolnienie – nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku od spadków i darowizn z
    tytułu nabycia środków pieniężnych tytułem zachowku.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego
    obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
    Pana wniosek dotyczy również skutków podatkowych nabycia przez Pana siostrę
    zachowku po babce. W zakresie tym zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego ... . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.