Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.5.2025.2.AK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-11
Teza: Niepodleganie opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia
usług nieodpłatnej pomocy prawnej. Dokumentowanie ww.
czynności.
Słowa kluczowe: faktura
pomoc-pomoc prawna
świadczenie-nieodpłatne świadczenie usług
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Brak obowiązku
wystawienia faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106a

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowni Panie,
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 stycznia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 3 stycznia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy:
      - niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług nieodpłatnej
        pomocy prawnej,
      - dokumentowania ww. czynności.
    Uzupełnił go Pan w odpowiedzi na wezwanie pismem z 24 lutego 2025 r. (data wpływu 24
    lutego 2025 r. oraz 4 marca 2025 r.).
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawca prowadzi Kancelarię Adwokacką w miejscowości ..., powiat ..., woj. ...., w
    ramach której świadczy usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących
    działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących
    działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych), dalej
    jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność adwokata została uregulowana w odrębnych
    przepisach prawa m.in. w ustawie Prawo o adwokaturze. Działalność Wnioskodawcy
    obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie
    projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed sądami.
    W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej Kancelarii
    Adwokackiej Wnioskodawca zarejestrował działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG
    [NIP: ....], jako działalność prawniczą. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT, w
    konsekwencji usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich
    statusu, poprzez wystawienie faktury VAT albo rachunku.
    W ramach praktyki adwokackiej, Wnioskodawca świadczy nieodpłatną pomoc prawną na
    zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021
    r. poz. 945 z późn. zm.), dalej jako: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej należy do zadań zleconych powiatu realizowanych przez Powiat
    samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty wykonują zadania związane z
    zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez utworzenie i organizację Punktów
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej Pomocy Prawnej jest jednostką
    organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają
    możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady
    adwokatem albo radcą prawnym. Do obowiązków powiatu należy prowadzenie Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się
    konsultacje, oraz jego wyposażenie i udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również
    dokonanie wyboru prawników, zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej
    oraz zawarcie odpowiednich umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in.
    liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej,
    zasady wynagradzania oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką
    oraz okręgową izbą radców prawnych.
    Wnioskodawca zawarł z Powiatem umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną). Zgodnie z Umową o nieodpłatną
    pomoc prawną zawartą przez Wnioskodawcę, Wnioskodawca działając w charakterze
    adwokata zobowiązał się do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od
    Powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej

    Pomocy Prawnej prowadzonym przez Powiat [dalej: Powiat]. Dodatkowo, w Umowie
    zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas dyżurów Wnioskodawcy), miesięczne wynagrodzenie
    za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w
    odniesieniu do dyżurów wyznaczonych przez Powiat.
    Umowa z Powiatem obowiązuje na cały 2025 rok. W trakcie dyżurów w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawca udziela porad prawnych osobom fizycznym
    (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą
    niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które wykazały, że spełniają
    warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób
    określony przez Powiat, według kolejności zgłoszeń.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez
    Powiat, na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość
    wynagrodzenia należnego od Powiatu ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie
    nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawca odbył
    w trakcie miesiąca.
    Wnioskodawca zaznacza, że w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację
    indywidualną dokumentuje ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT [rozpocznie
    to po pełnym miesiącu pracy] na rzecz Powiatu. Wnioskodawca uwzględnia [uwzględni]
    VAT należny na ww. fakturach oraz rozlicza [rozliczy] w ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej.
    Niemniej, w związku ze specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy
    prawnej, w szczególności jej osobistym charakterem Wnioskodawca powziął wątpliwość,
    czy świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej następuje w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawcę działalności. Dodać należy również, że wykonywanie umowy zawartej
    Powiatem następuje poprzez osobiste świadczenie porad prawnych w trakcie dyżurów
    odbywających się w lokalizacjach wskazanych w zawartych Umowach.
    Wnioskodawca nie będzie ich wykonywał i nie wykonuje ich z innymi osobami, w
    szczególności współpracownikami. Umowa z Powiatem zawiera zapis, że w przypadku, gdy
    Zleceniobiorca nie będzie mógł w danym dniu i godzinach świadczyć pomocy prawnej
    osobiście z powodu zaistnienia szczególnych okoliczności (choroba, ważne zdarzenie
    losowe), obowiązany jest do wyznaczenia zastępcy i wcześniejszego powiadomienia
    Zleceniodawcy drogą mailową, podając datę zastępstwa, miejsce i dane osoby
    zastępującej.
    Wynagrodzenie jest wypłacane Wnioskodawcy przez Powiat za osobiste świadczenie usług
    nieodpłatnych porad prawnych. Wynagrodzenie określone w przedmiotowych umowach
    jest ustalone przez Powiat na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy
    prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej
    "Ustawą") oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje
    stawkę bazową na dany rok kalendarzowy. Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość
    wynagrodzenia należnego od Powiatu ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie
    nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawca odbył
    w tracie miesiąca. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych
    dyżurów nieodpłatnych porad prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty
    wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według
    harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z
    przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza
    wynagrodzeniem, Wnioskodawca nie otrzymuje dodatkowych świadczeń.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług

    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem stanowi
    przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. Wnioskodawca w przedmiotowych umowach zobowiązuje się do świadczenia
    usług w lokalach położonych na terenie powiatu. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z
    Powiatem lokale te wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesło), zamykana na klucz
    szafę do przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenie
    wielofunkcyjne - drukarka i skaner oraz komputer - stacjonarny albo laptop) oraz dostęp
    do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do
    nieodpłatnej powszechnie dostępnej (niewymagającej logowania się) bazy aktów
    prawnych. Ponadto Zleceniodawca wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe
    oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki.
    Wnioskodawca nie ponosi gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
    wykonywaniem czynności na podstawie umowy z Powiatem. Wnioskodawca obsługując
    osoby zainteresowane pomocą prawną tworzy dla nich m.in. projekty pism, których nie
    podpisuje własnym imieniem i nazwiskiem. Do wykonywania czynności wynikających z
    umowy zlecenia Wnioskodawca wykorzystuje lokal i infrastrukturę zapewnioną przez
    Powiat. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia
    Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie infrastruktury i
    organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca Wnioskodawca nie
    ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Istotną okolicznością jest także
    fakt, że Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki
    za dyżur, która została narzucona przez Powiat. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe,
    zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się
    na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały
    opisane powyżej. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za
    pomoc, której są beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać
    jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych.
    W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można mówić o
    ponoszeniu przez Wnioskodawcę ryzyka ekonomicznego. Wnioskodawca nie wyraża i nie
    będzie wyrażał oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Powiatu. Świadcząc usługi objęte
    przedmiotowymi umowami Wnioskodawca nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją
    działalność gospodarczą, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawca nie używa
    w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych
    porad prawnych przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów.
    Umowa z Powiatem nie zobowiązuje Wnioskodawcy do zawarcia umowy ubezpieczenia od
    odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego zawodu,
    Wnioskodawca obowiązkowo podlega takiemu ubezpieczeniu OC adwokatów.
    W myśl art. 3 ww. ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje: * poinformowanie osoby
    uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach
    lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem
    przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym, *
    wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, *
    sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism
    procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w
    toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym, * nieodpłatną mediację – pod
    warunkiem posiadania takich kompetencji i uprawnień.
    Wnioskodawca nie posiada kompetencji i uprawnień mediatora - sporządzenie projektu
    pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w
    postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy
    podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz
    poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze
    skierowaniem sprawy na drogę sądową.

    Wnioskodawca, w ramach umowy z Powiatem wykonuje wszystkie powyższe świadczenia
    z wyjątkiem nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma odpowiednich uprawnień.
    Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.
    W ocenie Wnioskodawcy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach
    przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług
    w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, a tym samym nie
    podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Nieodpłatna pomoc prawna jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy VAT, opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa
    towarów i odpłatne świadczenie usług. Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy VAT, przez
    świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na
    rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
    prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.
    Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT.
    W świetle art. 15 ust. 1 ustawy VAT, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki
    organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczny wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
    W konsekwencji, opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach
    prowadzonej działalności gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy VAT, za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności: 1) z tytułu których
    przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych; 2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art.
    13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli
    z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
    czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym
    wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania
    tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
    wobec osób trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), za
    przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,
    uważa się m.in. przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub
    umowy o dzieło, uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą,
    osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej
    osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów
    zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności
    gospodarczej.
    W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście to przychody ze
    świadczenia usług na podstawie umowy zlecenie, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach
    pozarolniczej działalności gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, przychody z nieodpłatnej pomocy
    prawnej świadczonej w ramach umowy o nieodpłatną pomoc prawną powinny być
    kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie prowadzonej

    przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku,
    że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez wnioskodawcę nie stanowi czynności
    podlegającej opodatkowaniu VAT.
    Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej
    wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z wykonywaną działalnością gospodarczą, ale
    jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność gospodarczą w świetle
    regulacji VAT.
    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, "Rejent" 2003, nr 10, s. 72-75).
    W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z
    wykonywanym przez niego wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w
    rozumieniu ustawy VAT, należy każdorazowo zbadać, jaki jest kształt wzajemnych relacji,
    praw i obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W
    szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do
    prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
    Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę
    prawnej za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza sam
    charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie
    bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej pomocy
    prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych
    przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski.
    Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej
    działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności
    gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że adwokat udzielając nieodpłatnej
    pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i kwalifikacje, a nie jako
    przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Adwokacką. Wnioskodawca nie reprezentuje
    bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na rzecz swojej Kancelarii (np.:
    poprzez wręczanie wizytówek, itd.).
    Ponadto, stosunek prawny i faktyczny pomiędzy Wnioskodawcą, a Powiatem znacząco
    odbiega od stosunku łączącego Wnioskodawcę z Klientami. W odniesieniu do definicji
    działalności wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli tzw. wolnych zawodów,
    oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście, a działalnością
    gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych wyroków
    Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz krajowych sądów
    administracyjnych.
    W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za
    samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy
    wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy
    wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz
    jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TS z 15
    grudnia 1987 r., C-235/85, Komisja Wspólnot Europejskich v. Królestwo Niderlandów, EU:C:
    1987:161, dalej wyrok C-235/85, Komisja, oraz wyrok TS z 25 lipca 1991 r., C-202/90,
    Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:
    C:1991:332, dalej wyrok C-202/90, Ayuntamiento).
    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w ustawie VAT, należy uznać, że świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z powiatem nie spełnia

    przesłanek działalności gospodarczej. Wnioskodawca wykonuje czynności nieodpłatnej
    pomocy prawnej w ramach dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Nie ma
    swobody miejsca i czasu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a zasady określa
    Umowa o nieodpłatną pomoc prawną zawarta z Powiatem. Jeżeli z różnych przyczyn nie
    może wykonać zadań w trakcie dyżuru, musi zapewnić zastępstwo, nie może w
    szczególności zmienić dnia albo godzin dyżuru, lub wyznaczyć dyżur w miejscu przez niego
    wyznaczonym (np.: w siedzibie prowadzonej Kancelarii). Wnioskodawca (w
    przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz Klientów) nie ma swobody wyboru osób,
    na rzecz których świadczy pomoc prawną.
    Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób uprawnionych, które
    zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W wyjątkowych sytuacjach
    wynikających m.in. z konfliktu interesów Wnioskodawca może odmówić nieodpłatnej
    pomocy prawnej, ale jest zobowiązany do wskazania osobie uprawnionej innego Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej na terytorium Powiatu. Wnioskodawca nie wykorzystuje
    zasobów należących do Kancelarii do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do
    zasady, wszystkie niezbędne zasoby powinien dostarczyć Wnioskodawcy Powiat, a
    Wnioskodawca wykorzystuje zasoby Powiatu zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej. Wnioskodawca wykorzystuje własne zasoby jedynie w takim zakresie, w
    jakim wykorzystują własne zasoby pracownicy i zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w
    celu dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawca nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani
    gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z
    Powiatem. Wynagrodzenie Wnioskodawcy jest z góry określone (uzależnione m.in. od
    obowiązujących stawek oraz ilości dyżurów). Wnioskodawca nie ma możliwości
    negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów.
    W odniesieniu do relacji pomiędzy Powiatem a Wnioskodawcą należy wskazać, że nie ma
    ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej przez strony oraz równorzędności
    pomiędzy wnioskodawcą, a Powiatem.
    Wnioskodawca nie ma możliwości kształtowania zasad współpracy z Powiatem na takich
    zasadach, na jakich kształtuje zasady świadczenia usług na rzecz Klientów. Z drugiej
    strony, Powiat zawierając Umowę również nie ma swobody ustalania warunków
    współpracy, ale jest związany przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Wnioskodawca wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo w:
      - interpretacji indywidualnej z 5 maja 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1- 3.4012.66.2023.2.
        AKS,
      - interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2024 r., o sygn. 0114-KDIP4-
        2.4012.401.2023.1.MC,
      - interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.80.2024.2.HW.
      - interpretacji indywidualnej z dnia 06 listopada 2024 roku, o sygn. 0112 KDIL1-
        1.4012.616.2024.3.DS
    Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, tj. przyjęcie, że świadczenie przez
    wnioskodawcę, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych
    porad prawnych na podstawie przedmiotowej umowy zlecenia, nie stanowi wykonywanej
    samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie podlega podatkiem VAT, zdaniem
    Wnioskodawcy, nie jest on zobowiązany do dokumentowania tych czynności fakturami
    (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania otrzymanego z tego tytułu
    wynagrodzenia).

    Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawcy, na gruncie przepisów dotyczących podatku od
    towarów i usług, brak jest przeciwwskazań dla udokumentowania wykonywanych
    czynności poprzez wystawienie innego dokumentu księgowego, np. noty księgowej.
    W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan:
      1. Nie ponoszę odpowiedzialności, wobec osób trzecich za rezultat usług nieodpłatnej
        pomocy prawnej, wykonywanych przeze mnie, na podstawie umowy zawartej z
        Powiatem. W umowie nie wskazano ponoszenia przeze mnie odpowiedzialności za
        rezultat [wynik] moich usług świadczonych, wobec osób korzystających z
        nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej umowy z Powiatem. Łącząca mnie
        umowa z Powiatem - nie jest bowiem umową odnoszącą się do rezultatu mojej
        pracy tj.: wyniku, rezultatu świadczonych tam usług na rzecz Powiatu, wobec osób
        trzecich, a odnosi się jedynie do przestrzegania ciążących na mnie obowiązków,
        działań w zakresie udzielania nieodpłatnych porad prawnych, a to m.in.:
        stawiennictwa w danym dniu, określonym miejscu o danej godzinie w punkcie NPP,
        przyjmowania zapisanych lub przybywających tam osób i udzielania im nieodpłatnej
        pomocy prawnej, pod warunkiem spełnienia przesłanek ustawowych, dla przykładu
        w tym zakresie: wypełnianie właściwej dokumentacji, raportowanie przybyłych osób
        we właściwym systemie komputerowym itp. Tak więc, ponoszę jedynie
        odpowiedzialność za działania, wobec osób korzystających z nieodpłatnej pomocy
        prawnej — szczegółowo wskazane, jako przykłady tej działalności powyżej.
        Tak więc, są to w szczególności działania w postaci:
        a) udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach określonych w ustawie
          o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim
          oraz edukacji prawnej;
        b) odebrania właściwego oświadczenia do osoby w myśl art. 4 ust. 2 ww. ustawy,
        c) w przypadku udzielenia pomocy prawnej osobie prowadzącej działalność
          gospodarczą - odebranie wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis
          otrzymanej w tym okresie albo o nieotrzymaniu takiej pomocy, informacji
          określonych w art. 37 ust. 2a ustawy o postępowaniu w sprawach dot.
          pomocy publicznej;
        d) udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, według kolejności zgłoszeń po
          umówieniu terminu wizyty;
        e) skierowania osoby uprawnionej na dyżur, którego specjalizację określono,
          jako niedopłata mediacja [wobec nieposiadania przeze mnie uprawnień
          mediatora];
        f) dyżurowaniu w dniu, miejscu oraz godzinach wskazanych w umowie w
          punkcie NPP.
          W umowie łączącej mnie z Powiatem - nie zawarto zatem sformułowania w
          zakresie ponoszenia przeze mnie odpowiedzialności, wobec osób trzecich za
          rezultat usług nieodpłatnej pomocy prawnej, wykonywanych na podstawie
          umowy z Powiatem. Jest to bowiem umowa przewidująca należyte działanie
          wykonawcy, a nie umowa odnosząca się do rezultatu/rezultatów świadczonej
          usługi w postaci udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.
      2. W umowie o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej nie ma zawartych
        postanowień umownych w zakresie wzięcia jakiejkolwiek odpowiedzialności - z
        tytułu świadczonej nieodpłatnej pomocy prawnej - przez Powiat.
    W pozostałym zakresie, podtrzymuje Pan w całości złożony wniosek oraz zawartą tam
    szeroką argumentację w zakresie zasadności wydania indywidualnej interpretacji
    podatkowej, w Pana sprawie, w sposób wskazany przez Pana we wniosku.

    Przypomina Pan, że umowa z Powiatem nie zobowiązuje Pana do zawarcia umowy
    ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, czy jakiejkolwiek innej, wobec osób trzecich.
    Mając zatem na uwadze powyższe, wnosi Pan jak we wniosku.
    Pytania
      1. Czy udzielania nieodpłatne pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
        wniosku o interpretację indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach
        prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, które podlega
        opodatkowaniu podatkiem VAT?
      2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w punkcie 1 Wnioskodawca z tytułu
        wykonywania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i
        usług, winien jest wystawić faktury VAT, czy też wnioskodawca winien wystawić notę
        księgową lub inny dokument, a jeśli inny dokument to jaki?
    Pana stanowisko w sprawie
    W ocenie Wnioskodawcy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach
    przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną - nie stanowi świadczenia usług
    w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, a tym samym nie
    podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Nie jest również wymagane i zasadne
    wystawianie faktury VAT w opisywanym stanie faktycznym, a jedynie na przykład noty
    księgowej lub innego dokumentu, potwierdzającego fakt udzielania porad prawnych w
    ramach NPP.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
    Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają
    odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
    Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie
    prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
    Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
    świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
    niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7
    (...).
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie

    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8
    ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana
    przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i
    usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:
    Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej
    oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w
    ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
    Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje
    się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
    Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,
    uważa się:
    1) (uchylony)
    2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej,
    trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny
    nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w badaniach i
    eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i
    nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na
    podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów
    sportowych;

    3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
    4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z
    partnerami zagranicznymi;
    5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem
    obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych
    osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o
    których mowa w pkt 7;
    6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
    samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie
    określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym,
    dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10,
    i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w
    komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo
    samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
    7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
    należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących
    osób prawnych;
    7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
    8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o
    dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
    a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki
    organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
    b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
    działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te
    usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
    c) przedsiębiorstwa w spadku
    - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
    prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o
    których mowa w pkt 9;
    9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów
    menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju
    umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności
    gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
    - wykonywania tych czynności,
    - wynagrodzenia, oraz
    - odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.

    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Pana oraz Powiat.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
    „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
    jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych
    zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności
    wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w
    celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.

    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
    Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza jest
    prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych osób, o ile
    są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi więzami
    prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a pracownikiem w zakresie
    warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
    Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba, która
    okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
    transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
    sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza terytorium
    państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
    Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
    transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panem a zleceniodawcą – Powiatem wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Powiatu.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).

    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że w ramach praktyki adwokackiej świadczy Pan nieodpłatną
    pomoc prawną na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o
    nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
    prawnej. Zawarł Pan z Powiatem umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem stanowi
    przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. Nie ponosi Pan gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
    wykonywaniem czynności na podstawie umowy z Powiatem. Nie ma Pan wpływu na
    wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez
    Powiat. Nie wyraża i nie będzie Pan wyrażał oświadczeń woli w imieniu i na rzecz Powiatu.
    Nie ponosi Pan odpowiedzialności wobec osób trzecich za rezultat usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej, wykonywanych przeze mnie, na podstawie umowy zawartej z Powiatem.
    W umowie o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej nie ma zawartych
    postanowień umownych w zakresie wzięcia jakiejkolwiek odpowiedzialności - z tytułu
    świadczonej nieodpłatnej pomocy prawnej - przez Powiat.
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie
    przez Pana usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartej umowy
    zlecenia, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o
    podatku od towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie umowy zlecenia nie ponosi Pan odpowiedzialności
    wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i
    ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.
    Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej umowy zlecenia powoduje powstanie stosunku
    prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pan jako
    Zleceniobiorca związany jest ze Zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków
    wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec
    osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana
    umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
    wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług w ramach
    prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.

    W dalszej kolejności Pana wątpliwości dotyczą kwestii dokumentowania ww. usług, w
    sytuacji, gdy nie są one opodatkowane podatkiem od towarów i usług.
    Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 –
    Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
    Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę
    towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego
    na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o
    podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
    Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
    Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
    zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
    wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
    Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
    dokumentującą:
    1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
    wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
    a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
    b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
    1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których mowa w
    ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
    a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust. 5 pkt
    4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
    b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
    2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118
    - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca
    miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub
    część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
    Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
    dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz
    wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 111):

    Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
    prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
    usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie
    usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnąłem, świadczenie przez Pana usług z zakresu pomocy prawnej na
    podstawie zawartej umowy z Powiatem, nie mieści się w definicji działalności
    gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest
    Pan z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku. Usługi z
    zakresu pomocy prawnej nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia pomocy prawnej, ponieważ w ww. zakresie nie
    prowadzi Pan działalności gospodarczej.
    Podsumowując, skoro ww. usługi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług, brak jest podstaw do wystawiania przez Pana faktur lub rachunków. Powyższe
    wynagrodzenie z umowy współpracy zawartej z Powiatem w przedmiocie realizacji
    świadczeń z zakresu pomocy prawnej, może być udokumentowane na podstawie innych
    dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Zaznaczenia jednak wymaga, że nota
    księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od
    towarów i usług i jako taka nie jest objęta ich regulacją. Brak jest jednakże przeciwwskazań
    na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu udokumentowania ww. usług.
    Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem
    wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte
    pytaniami, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
    Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    opisem stanu faktycznego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie
    sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

    W interpretacji tej, jako element zdarzenia przyszłego przyjęto Pana wskazanie, że „(...)
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem stanowi
    przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. (...)”
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
    zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
    czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
    1) z zastosowaniem art. 119a;
    2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
    dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
    3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
    Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach
    wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
    interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.