Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/436-153/13-2/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2013-08-30
Teza: Podatek od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania nabycia akcji.
Słowa kluczowe: akcja; pośrednictwo; zwolnienie-zwolnienie podatkowe
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 4-art. 9

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 29 maja 2013 r. (data wpływu 31 maja 2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania nabycia akcji – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 31 maja 2013 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania nabycia akcji.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Pan A (dalej „Wnioskodawca” albo „Nabywca”) rozważa nabycie akcji spółki akcyjnej bądź spółek akcyjnych z siedzibą w Polsce (dalej „Akcje”). Zasadniczo, Akcje nie będą przedmiotem obrotu publicznego, choć Wnioskodawca nie wyklucza również sytuacji, w której nabędzie Akcje wyemitowane przez spółkę akcyjną notowana na rynku publicznym. Nabywca zleci przeprowadzenie transakcji domowi maklerskiemu, bankowi prowadzącemu działalność maklerską lub innemu podmiotowi (dalej „Dom Maklerski”) wymienionemu w art. 3 pkt 32 lub w art. 3 pkt 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 211, poz. 1384 ze zm.; dalej „ustawa o OIF”). Umowa, która zostanie zawarta z Domem Maklerskim będzie przewidywać m.in., że Dom Maklerski nabędzie Akcje w imieniu Wnioskodawcy i na jego rachunek bądź w imieniu własnym i na rachunek Wnioskodawcy. Dom Maklerski zobowiąże się również do dokonania dalszych czynności zmierzających do prawidłowej i skutecznej realizacji transakcji nabycia Akcji m.in.:

*   przyjęcia i właściwego wykonania zlecenia kupna Akcji;
*   doręczenia Wnioskodawcy umowy nabycia Akcji;
*   doręczenia Wnioskodawcy dokumentów poświadczających, iż własność Akcji została przeniesiona na Nabywcę;
*   wydania Akcji Nabywcy.

Nie jest wykluczone, że Dom Maklerski udzieli Nabywcy wsparcia w szerszym zakresie (np. sporządzi dokumentację transakcji). Dom Maklerski z tytułu świadczonych na rzecz Nabywcy usług otrzyma wynagrodzenia.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy nabycie Akcji przez Wnioskodawcę dokonane za pośrednictwem Domu Maklerskiego w sposób przedstawiony w opisie zdarzenia przyszłego będzie zwolnione z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (dalej „PCC”) na podstawie art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC?

Zdaniem Wnioskodawcy, nabycie Akcji przez Wnioskodawcę dokonane za pośrednictwem Domu Maklerskiego w sposób przedstawiony w powyżej będzie zwolnione z opodatkowania PCC na podstawie art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy.

Przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o PCC przewiduje, że opodatkowaniu podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy obowiązek podatkowy przy umowie sprzedaży ciąży na kupującym. Z kolei przepis art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC stanowi, że zwalnia się od podatku sprzedaż praw majątkowych będących instrumentami finansowymi dokonywaną za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych firm inwestycyjnych  w rozumieniu przepisów ustawy o OIF.

Zatem by stwierdzić czy w okolicznościach przedstawionych we wniosku przepis art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC znajdzie zastosowanie, należy wówczas ocenić czy:

1.  nabywane Akcje stanowią instrumenty finansowe w znaczeniu nadanym przez ustawę o OIF;
2.  Dom Maklerski jest firmą inwestycyjną lub zagraniczną firmą inwestycyjną w rozumieniu ww. ustawy;
3.  rozważane nabycie Akcji nastąpi za pośrednictwem ww. firm.

Ad.1.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o OIF instrumentami finansowymi są papiery wartościowe. Natomiast przepis art. 3 pkt 1 lit. a) analizowanej ustawy, przewiduje, że przez papiery wartościowe należy rozumieć m.in. akcje. W opisie zdarzenia przyszłego Wnioskodawca wskazał, że rozważa nabycie akcji spółki akcyjnej bądź spółek akcyjnych z siedzibą w Polsce. W świetle uregulowań ustawy o PCC oraz ustawy o OIF nie ma znaczenia czy spółka, której akcje zostaną nabyte będzie spółką publiczną (tj. notowaną na giełdzie) czy niepubliczną. W związku z tym nie powinno ulegać wątpliwości, że Akcje stanowić będą instrumenty finansowe, o których mowa w przepisie art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC.

Ad.2.

Przepis art. 3 pkt 33 ustawy o OIF przewiduje, że przez firmę inwestycyjna należy rozumieć „dom maklerski, bank prowadzący działalność maklerską, zagraniczną firmę inwestycyjną prowadzącą działalność maklerską na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zagraniczną osobę prawną z siedzibą na terytorium państwa należącego do OECD lub WTO, prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność maklerską”. Natomiast przepis art. 3 pkt 32 wyżej cytowanej ustawy stanowi, że za zagraniczną firmę inwestycyjną należy uznać „osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej z siedzibą na terytorium innego państwa członkowskiego, a w przypadku gdy przepisy danego państwa nie wymagają ustanowienia siedziby – z centralą na terytorium innego państwa członkowskiego, albo osobę fizyczną z miejscem zamieszkania na terytorium innego państwa członkowskiego, prowadzącą na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru działalność maklerską na terytorium innego państwa członkowskiego, jak również zagraniczną instytucję kredytową”.

W opisie zdarzenia przyszłego Wnioskodawca wskazał, że Dom Maklerski pośredniczący w nabyciu Akcji będzie jednym z podmiotów wymienionych w art. 3 pkt 32 lub art. 3 pkt 33 ustawy o OIF. Zatem również ta przesłanka warunkującą możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku z przepisu art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC zostanie spełniona.

Ad.3.

Pojęcie sprzedaży dokonywanej za pośrednictwem firmy inwestycyjnej nie zostało zdefiniowane na gruncie przepisów ustawy o PCC. W związku z tym należy posiłkować się potocznym rozumieniem terminu pośrednictwa. Zgodnie z definicją zawartą w Internetowym Słowniku Języka Polskiego PWN przez pośrednictwo należy rozumieć m.in. działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron (http://sjp.pwn.pl/szukaj/pośrednictwo).

Pojecie sprzedaży dokonywanej za pośrednictwem firmy inwestycyjnej można również odnieść do zakresu działalności maklerskiej określonej w art. 69 ustawy o OIF. Przepis ten przewiduje, że działalność maklerska obejmuje wykonywanie czynności polegających m.in. na przyjmowaniu i przekazywaniu zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych a także wykonywaniu tych zleceń na rachunek dającego zlecenie.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach indywidualnych podnoszą, że „dokonywanie sprzedaży praw majątkowych za pośrednictwem firmy inwestycyjnej (…) to nic innego jak zawarcie umowy sprzedaży przy współudziale – poprzez tę firmę” (interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 14 czerwca 2012 r. nr IBPBII/1/436-92/12/MZ). Podobnie wypowiedział się Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach również w interpretacji z 6 lipca 2012 r. (nr IBPBII/1/436-139/12/AŻ) oceniając, że „pośrednictwo przy zawarciu umowy sprzedaży akcji ma miejsce (…) w sytuacji, gdy Dom Maklerski uczestniczy przy dokonywaniu tejże umowy”. W praktyce interpretacyjnej przyjęto również, że „pojęcie pośrednictwa obejmuje (…) przykładowo zawarcie umowy (…) w imieniu jednej ze stron, a także czynności maklerskie, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 2 w zw. z pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, tj. wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia papierów wartościowych, na rachunek dającego zlecenie”. Stanowisko takie zostało zaprezentowane m.in. w interpretacjach Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 15 kwietnia 2011 r. (nr IPPB2/436-102/11-2/MZ) oraz z 25 czerwca 2010 r. (nr IBPBII/1/436-85/10/MZ) czy w interpretacjach Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 15 grudnia 2011 r. (nr IPPB2/436-439/11-3/AK) oraz z 8 września 2010 r. (nr IPPB2/436-237/10-2/AF) a także interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 16 czerwca 2009 r. (nr ITPB2/436-45/09/PS).

Na marginesie, warto zwrócić również uwagę na uzasadnienie stanowiska podatnika w przytoczonej powyżej interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 6 lipca 2012 r. Podatnik zaznaczył, że „brak działań Domu Maklerskiego zmierzających do znalezienia podmiotu zainteresowanego zbyciem akcji na rzecz Spółki nie wyklucza sprzedaży (nabycia) akcji za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych firm inwestycyjnych”. Stanowisko podatnika zostało uznane przez organ podatkowy za prawidłowe. Nie wszystkie czynności związane z nabyciem akcji muszą zostać wykonane przez Dom Maklerski.

Biorąc powyższe pod uwagę, nie powinno ulegać wątpliwości, że usługi Domu Maklerskiego polegające przede wszystkim na nabyciu Akcji na rachunek Wnioskodawcy, a także na szeregu innych czynności wymienionych w opisie zdarzenia należy kwalifikować jako sprzedaż dokonywaną za pośrednictwem firmy inwestycyjnej (zagranicznej firmy inwestycyjnej) w rozumieniu przepisu art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC.

Reasumując, należy uznać, że rozważane przez Wnioskodawcę nabycie Akcji w warunkach przedstawionych w opisie zdarzenia przyszłego spełni wszystkie przesłanki warunkujące możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o PCC. Zatem, Nabywca w związku z zawarciem planowanej umowy sprzedaży Akcji nie będzie zobowiązany do zapłaty PCC.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) podatkowi temu podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają także - na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy - zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4.

Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 1 ww. ustawy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej i przy umowie sprzedaży ciąży na kupującym.

Art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy wskazują, że podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, a stawka podatku wynosi 1%.

Jednakże, w myśl art. 9 pkt 9 ww. ustawy zwalnia się od podatku sprzedaż praw majątkowych, będących instrumentami finansowymi:

1.  firmom inwestycyjnym oraz zagranicznym firmom inwestycyjnym,
2.  dokonywaną za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych firm inwestycyjnych,
3.  dokonywaną w ramach obrotu zorganizowanego,
4.  dokonywaną poza obrotem zorganizowanym przez firmy inwestycyjne oraz zagraniczne firmy inwestycyjne, jeżeli prawa te zostały nabyte przez te firmy w ramach obrotu zorganizowanego - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Nr 183, poz. 1538, ze. zm.).

Z treści analizowanego przepisu (art. 9 pkt 9 lit. b) wynika, że aby można było mówić o zastosowaniu zwolnienia określonego w tym przepisie, sprzedaż praw majątkowych, będących instrumentami finansowymi musi być dokonywana za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych firm inwestycyjnych.

Tym samym pośrednictwo ww. instytucji dotyczyć musi sprzedaży a nie innej czynności dokonywanej w związku ze sprzedażą, np. w celu jej wykonania. Stąd należy wyjaśnić co oznacza użyty przez ustawodawcę zwrot „sprzedaż za pośrednictwem”. W związku z tym niezbędne jest określenie czym jest sprzedaż, o której mowa w analizowanym przepisie. Na podstawie art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na rzecz kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. W powołanym przepisie jest mowa tylko o rzeczach jako przedmiotach materialnych (art. 45 Kodeksu cywilnego), jednakże, zgodnie z art. 555 Kodeksu cywilnego przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii oraz praw. Ustawa Kodeks cywilny nie zawiera w tym przedmiocie wyłączeń w odniesieniu do sprzedaży praw wynikających z papierów wartościowych.

Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm.), instrumentami finansowymi są papiery wartościowe. Natomiast art. 3 pkt 1 lit. a) ww. ustawy stanowi, że papierami wartościowymi są: akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego.

Zgodnie z art. 3 pkt 33 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o firmie inwestycyjnej - rozumie się przez to dom maklerski, bank prowadzący działalność maklerską, zagraniczną firmę inwestycyjną prowadzącą działalność maklerską na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zagraniczną osobę prawną z siedzibą na terytorium państwa należącego do OECD lub WTO, prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność maklerską.

W związku z powyższym za sprzedaż praw majątkowych, będących instrumentami finansowymi, także w rozumieniu art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, należy uznać umowę zobowiązującą jedną stronę czynności do przeniesienia praw wynikających z papierów wartościowych (ewentualnie także innych czynności - np. wydania papierów wartościowych istniejących w formie dokumentów), a drugą stroną do zapłaty ceny (ewentualnie także innych czynności - np. odbioru papierów wartościowych istniejących w formie dokumentów).

Z kolei, pośrednictwo przy zawieraniu umowy sprzedaży akcji ma miejsce w analizowanej sytuacji, gdy Dom Maklerski uczestniczy przy dokonywaniu tejże umowy. Podkreślenia wymaga, że pojęcie „sprzedaż za pośrednictwem” nie może jednak obejmować czynności niezwiązanych z czynnością prawną (zawieraniem umowy sprzedaży), w szczególności czynności faktycznych, dotyczących przedmiotu umowy sprzedaży. W rezultacie pojęcie pośrednictwa obejmuje zatem przykładowo zawarcie umowy sprzedaży przez Dom Maklerski w imieniu jednej ze stron transakcji, a także czynności maklerskie, o których mowa w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi, tj. m.in.:

*   wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia papierów wartościowych, na rachunek dającego zlecenie (art. 69 ust. 2 pkt 2 w wz. z pkt 1);
*   doradztwie inwestycyjnym ( art. 69 ust. 2 pkt 5);
*   przechowywaniu lub rejestrowaniu instrumentów finansowych, w tym prowadzeniu rachunków papierów wartościowych i rachunków zbiorczych, oraz prowadzeniu rachunków pieniężnych (art. 69 ust. 4 pkt 1);
*   doradztwie i innych usługach w zakresie łączenia, podziału oraz przejmowania przedsiębiorstw (art. 69 ust. 4 pkt 4);
*   sporządzaniu analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych (art. 69 ust. 4 pkt 6).

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca zamierza nabyć akcje spółki niepublicznej, względnie publicznej. Umowa pośrednictwa zawarta z Domem Maklerskim przewidywać będzie, że nabędzie on Akcje w imieniu Wnioskodawcy i na jego rachunek bądź w imieniu własnym na rachunek Nabywcy. Dom Maklerski zobowiąże się również do dokonania dalszych czynności zmierzających do prawidłowej i skutecznej realizacji transakcji nabycia Akcji m.in.:

*   przyjęcia i właściwego wykonania zlecenia kupna Akcji;
*   doręczenia Wnioskodawcy umowy nabycia Akcji;
*   doręczenia Wnioskodawcy dokumentów poświadczających, że własność Akcji została przeniesiona na Nabywcę;
*   wydania Akcji Nabywcy.

Nie jest wykluczone, że Dom Maklerski udzieli Nabywcy wsparcia w szerszym zakresie (np. sporządzi dokumentację transakcji). Dom Maklerski z tytułu świadczonych na rzecz Nabywcy usług otrzyma wynagrodzenia.

Mając na uwadze wskazane okoliczności faktyczne oraz prawne, w szczególności to, że czynności Domu Maklerskiego, w analizowanej sprawie, obejmować będą zawarcie umowy sprzedaży akcji  zastosowanie znajdzie przepis art. 9 pkt 9 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Jednocześnie, w odniesieniu do przywołanych przez Wnioskodawcę rozstrzygnięć organów podatkowych organ informuje, że wydane one zostały w indywidualnych sprawach, co oznacza tym samym, że nie mogą one stanowić bezpośredniej podstawy prawnej wydania niniejszej interpretacji indywidualnej.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.