Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL1-2.4012.393.2024.1.AS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2024-08-28
Teza: Brak prawa do odliczenia i zwrotu podatku od towarów i usług w związku z realizacją projektu.
Słowa kluczowe: odliczenia-brak prawa do odliczenia; podatek-podatek od towarów i usług-zwrot podatku od towarów i usług; stowarzyszenia
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku-Wyłączenie stosowania obniżenia podatku - brak prawa do odliczenia
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 2; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86-ust. 2-pkt 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 87-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 88-ust. 3a-pkt 2 ; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 88-ust. 4

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
==================================================

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług **– jest prawidłowe.**

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

5 lipca 2024 r. wpłynął Państwa wniosek z 1 lipca 2024 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy braku prawa do odliczenia i zwrotu podatku od towarów i usług w związku z realizacją projektu.

Treść wniosku jest następująca:

### Opis zdarzenia przyszłego

Stowarzyszenie (\`(...)\`) – KRS (\`(...)\`), NIP: (\`(...)\`) podpisało umowę z Samorządem Województwa (\`(...)\`) (Urząd Marszałkowski) nr (\`(...)\`) z 19 kwietnia 2024 r. dotyczącą realizacji operacji o nazwie: (\`(...)\`) (dalej „Operacja”, „Projekt”). Realizacja Operacji będzie przebiegała w następujących zakresach:

\- Zachowanie dziedzictwa lokalnego w tym wyposażenie mające na celu szerzenie lokalnej kultury i dziedzictwa lokalnego;

\- Rozwój ogólnodostępnej i niekomercyjnej infrastruktury turystycznej lub rekreacyjnej, lub kulturalnej – w tym wyposażenie podmiotów działających w sferze kultury;

\- Promowanie obszaru objętego LSR, w tym produktów lub usług lokalnych.

Państwa Stowarzyszenie nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, a w ramach realizowanego Projektu nie jest i nie będzie prowadzona jakakolwiek sprzedaż.

Stowarzyszenie na podstawie wniosku o płatność otrzymuje od Samorządu Województwa dotację na realizację Projektu. Dotacja ta nie pochodzi ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej, o której mowa w par. 8 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 73, poz. 392 ze zm.). Otrzymana dotacja służy wyłącznie realizacji wydatków kwalifikowanych związanych z tym Projektem, tj. zrealizowaniem 9 działań kultywujących i popularyzujących dziedzictwo regionu, stworzenie w Muzeum (\`(...)\`) cyfrowej bazy danych dorobku kulturalnego, wydanie 4 folderów o drewnianych kościołach Regionu (\`(...)\`) oraz folderu promocyjnego na temat smaków i osobliwości Regionu (\`(...)\`), wydanie kompletu materiałów promocyjnych dla dzieci, stworzenie miejsca upamiętniającego twórców ludowych Regionu (\`(...)\`), oznakowanie biura LGD Regionu (\`(...)\`).

Faktury dokumentujące wydatki poniesione na realizację projektu opisanego we wniosku będą wystawiane na Państwa Stowarzyszenie (\`(...)\`).

Operacja zostanie zrealizowana w województwie (\`(...)\`), powiecie (\`(...)\`) w dwóch etapach.

Część z ww. wydatków objęta jest podatkiem od towarów i usług, jednak zakupione towary i usługi nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Stowarzyszenie (\`(...)\`) podpisało umowę z Samorządem Województwa (\`(...)\`) (Urząd Marszałkowski) nr (\`(...)\`) z 19 kwietnia 2024 r. dotyczącą realizacji Operacji o nazwie (\`(...)\`). Realizacja Operacji będzie przebiegała w następujących zakresach:

\- Zachowanie dziedzictwa lokalnego w tym wyposażenie mające na celu szerzenie lokalnej kultury i dziedzictwa lokalnego,

\- Promowanie obszaru objętego LSR, w ty produktów lub usług lokalnych,

\- Rozwój ogólnodostępnej i niekomercyjnej infrastruktury turystycznej lub rekreacyjnej, lub kulturalnej – w tym wyposażenie podmiotów działających w sferze kultury.

Państwa Stowarzyszenie nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, a w ramach realizowanego Projektu nie jest i nie będzie prowadzona jakakolwiek sprzedaż.

Stowarzyszenie na podstawie wniosku o płatność otrzymuje od Samorządu Województwa dotację na realizację Projektu. Dotacja ta nie pochodzi ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej, o której mowa w par. 8 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 73, poz. 392 ze zm.) Otrzymana dotacja służy wyłącznie realizacji wydatków kwalifikowanych związanych z tym Projektem, tj. zrealizowaniem 9 działań kultywujących i popularyzujących dziedzictwo regionu, stworzenie w Muzeum (\`(...)\`) cyfrowej bazy danych dorobku kulturalnego, wydanie 4 folderów o drewnianych kościołach Regionu (\`(...)\`) oraz folderu promocyjnego na temat smaków i osobliwości Regionu (\`(...)\`), wydanie kompletu materiałów promocyjnych dla dzieci, stworzenie miejsca upamiętniającego twórców ludowych Regionu (\`(...)\`), oznakowanie biura LGD regionu (\`(...)\`).

Faktury dokumentujące wydatki poniesione na realizację Projektu opisanego we wniosku będą wystawiane na Państwa Stowarzyszenie (\`(...)\`).

Część z ww. wydatków objęta jest podatkiem od towarów i usług, jednak zakupione towary i usługi nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

### Pytanie

Czy realizując ww. Projekt, który jest dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków budżetu państwa w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 przysługuje Państwa Stowarzyszeniu prawo odliczania i zwrotu podatku od towarów i usług?

### Państwa stanowisko w sprawie

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 73, poz. 392 ze zm.) Stowarzyszeniu nie będzie przysługiwało prawo odliczania i zwrotu kosztu podatku od towarów i usług poniesionego w związku z realizacją ww. Projektu.

Obniżenie kwoty podatku lub zwrot różnicy podatku uzależnione jest od zakresu w jakim nabywane towary i usługi związane są ze sprzedażą opodatkowaną. W przypadku Państwa Stowarzyszenia związek ze sprzedażą opodatkowaną nie istnieje i nie będzie istniał, ponieważ Stowarzyszenie nie prowadzi i nie będzie prowadzić sprzedaży towarów i usług. Tym samym nie może być spełniony warunek dający prawo do obniżenia kwoty podatku należnego przy nabywaniu towarów i usług związanych z opisanym Projektem.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku **– jest prawidłowe.**

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w myśl którego:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Na mocy art. 87 ust. 1 ustawy:

W przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

Zasady dokonywania zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika zostały określone w art. 87 ust. 2-6 ustawy.

Jak wynika z powołanych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Natomiast na podstawie art. 88 ust. 4 ustawy:

Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Zgodnie z powyższą regulacją z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Zatem, aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, związany z dokonanym nabyciem towarów i usług, w pierwszej kolejności winien spełnić przesłanki umożliwiające uznanie go – dla tej czynności – za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Zatem, ustawa definiuje podatnika jako każdy podmiot, niezależnie od jego formy organizacyjno-prawnej, który samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, bez względu na cel oraz rezultat takiej działalności. Powyższa definicja ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem podatnika tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

Na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261):

Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych.

Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach:

Stowarzyszenie samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności.

W myśl art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach:

Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków.

Zaznaczyć należy, że działalność statutowa stowarzyszenia to działalność zgodna z jego statutem, w którym wymienione są cele działalności stowarzyszenia i sposoby ich realizacji. Działalność statutowa nie jest nastawiona na zysk, czyli nie jest to działalność gospodarcza, która w organizacji pozarządowej jest tylko działalnością pomocniczą.

Z opisu sprawy wynika, że podpisali Państwo umowę z Samorządem Województwa na realizację Operacji, która będzie obejmowała zachowanie dziedzictwa lokalnego, rozwój ogólnodostępnej i niekomercyjnej infrastruktury turystycznej lub rekreacyjnej, lub kulturalnej oraz promowanie obszaru objętego LSR. Nie są Państwo podatnikiem podatku od towarów i usług, a w ramach realizowanego Projektu nie jest i nie będzie prowadzona jakakolwiek sprzedaż. Na podstawie wniosku o płatność otrzymują Państwo od Samorządu Województwa dotację na realizację Projektu. Otrzymana dotacja służy wyłącznie realizacji wydatków kwalifikowanych związanych z tym Projektem. Faktury dokumentujące wydatki poniesione na realizację Projektu będą wystawiane na Państwa Stowarzyszenie. Część z ww. wydatków objęta jest podatkiem od towarów i usług, jednak zakupione towary i usługi nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Państwa wątpliwości dotyczą kwestii braku prawa do odliczenia i zwrotu podatku od towarów i usług w związku z realizacją Projektu.

Jak wynika z powołanych powyżej przepisów prawa, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Ponadto, art. 88 ust. 4 ustawy wyklucza odliczenie w odniesieniu do podmiotów niebędących zarejestrowanymi, czynnymi podatnikami podatku VAT.

Mając na względzie powołane powyżej przepisy stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie będą spełnione podstawowe warunki uprawniające do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją Projektu.

Wynika to z faktu, że – jak Państwo wskazali – Stowarzyszanie nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, a zakupione towary i usługi nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

Zatem, zgodnie z brzmieniem art. 86 ust. 1 ustawy, w związku z art. 88 ust. 4 ustawy, nie będą Państwo mieli prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanej w fakturach dokumentujących zakup towarów i usług związanych z realizacją Projektu, jak również nie będą Państwo mieli prawa do zwrotu różnicy podatku na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy.

W zakresie realizacji ww. Projektu, nie będą Państwo mieli także możliwości uzyskania zwrotu podatku na zasadach określonych w rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 16 grudnia 2013 r. w sprawie miejsca świadczenia usług oraz zwrotu kwoty podatku naliczonego jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1008 ze zm.). Ewentualny zwrot na podstawie tych przepisów obwarowany jest pewnymi warunkami, które podatnik winien spełnić. Wśród warunków tych ustawodawca wymienia m.in. złożenie zgłoszenia rejestracyjnego, pochodzenie środków finansowych ze źródeł określonych w § 8 ust. 3 i 4 ww. rozporządzenia, a w zakresie środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej podpisanie umowy o dofinansowanie przed dniem 1 maja 2004 r. Ponieważ nie spełniają Państwo tych warunków, nie ma możliwości ubiegania się o zwrot podatku VAT na podstawie przepisów rozdziału 4 cyt. rozporządzenia.

**Podsumowując, stwierdzam, że** **realizując Projekt, który jest dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków budżetu państwa w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 nie będzie przysługiwało Państwa Stowarzyszeniu prawo do odliczenia i zwrotu podatku od towarów i usług.**

Tym samym, Państwa stanowisko należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym, Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).