Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-105/12/AA
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2012-04-30
Teza: Czy Wnioskodawca ma obowiązek zapłacić podatek dochodowy od przyznanego przez Gminę odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości?
Słowa kluczowe: odszkodowania; opodatkowanie; przychód
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 30 stycznia 2012 r. (data wpływu do tut. Biura – 31 stycznia 2012 r.), uzupełnionym w dniu 06 kwietnia 2012 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wypłaty odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku obniżenia wartości nieruchomości w następstwie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 31 stycznia 2012 r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wypłaty odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku obniżenia wartości nieruchomości w następstwie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Z uwagi na braki formalne wniosku, pismem z dnia 23 marca 2012 r. znak: IBPB II/1/415-105/12/AA wezwano Wnioskodawcę do jego uzupełnienia. Przedmiotowy wniosek uzupełniono w dniu 06 kwietnia 2012 r.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca wraz z matką jest właścicielem działek budowlanych otrzymanych w spadku po zmarłym ojcu Wnioskodawcy. Ww. działki zlokalizowane są w okolicy tamtejszego cmentarza. Miejscowy proboszcz rozpoczął pochówek zmarłych na łące należącej do parafii, która sąsiaduje przez drogę z działkami Wnioskodawcy. Z upływem czasu, bez stosownych zezwoleń ww. łąka została ogrodzona przez proboszcza i stała się nielegalnym cmentarzem.

W tym samym czasie Wnioskodawca wystawił na sprzedaż przedmiotowe działki budowlane, jednak przez zaistniałą sytuację ww. działki zaczęły tracić na wartości jak i zainteresowaniu ze strony kupujących.

Korespondencja jaką utrzymywał Wnioskodawca z proboszczem, biskupem i Gminą nie wniosła żadnych zmian do zaistniałej sytuacji. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego i inspektor sanitarny zamknęli ww. cmentarz, jednakże biskup wystąpił do Gminy o zmianę (w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego) kategorii gruntu kościelnego z łąk i nieużytków w teren przeznaczony pod pochówek zmarłych – czyli zalegalizowanie istniejącego cmentarza. Tym samym działki budowlane Wnioskodawcy zamieniły się na teren ochronny cmentarza (tereny zielone), na co Wnioskodawca wniósł bezskuteczne uwagi w Gminie.

Po wejściu w życie nowego planu Wnioskodawca podjął starania mające na celu realizację roszczeń z tytułu obniżenia wartości nieruchomości wynikających z art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Starania Wnioskodawcy o zamknięcie sprawy trwały prawie 5 lat, w czasie których Wnioskodawca próbował w każdy możliwy sposób porozumieć się z Gminą, włącznie z próbą ugody sądowej.

W grudniu 2011 r., po upływie prawie 5 lat Gmina zaproponowała Wnioskodawcy szybką ugodę celem zamknięcia tematu odszkodowania. Zaproponowana kwota odszkodowania nie satysfakcjonowała Wnioskodawcy, jednak biorąc pod uwagę wszystkie lata starań o załatwienie tej sprawy, w porozumieniu z matką, zgodził się na podpisanie ugody z dniem 14 grudnia 2011 r. W trakcie podpisywania ugody, nie było mowy o podatku dochodowym od kwoty odszkodowania; w korespondencji prowadzonej z Gminą podkreślano, iż wszelkie koszty związane z realizacją roszczeń ma pokrywać Gmina.

Wnioskodawca wskazuje, iż z informacji jakie uzyskał w urzędzie skarbowym wynikało, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 on i jego matka są zwolnieni z zapłaty podatku od ww. odszkodowania. Jednakże po wpłynięciu odszkodowania na konto Wnioskodawcy, otrzymał on wraz z matką PIT-8C z podaną kwotą podlegającą opodatkowaniu.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy Wnioskodawca ma obowiązek zapłacić podatek dochodowy od przyznanego przez Gminę odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości?

Wnioskodawca jest zdania, iż nie powinien zapłacić podatku dochodowego od odszkodowania przyznanego przez Gminę z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości.

Wnioskodawca wskazał, iż nie zrealizował planów, jakie miał w stosunku do ww. nieruchomości ponadto zamiast zysku ze sprzedaży tych działek otrzymał zaniżone odszkodowanie wypłacone po kilku latach i teren, który jest nieużyteczny i bezwartościowy.

Gdyby nie zaistniała sytuacja Wnioskodawca sprzedałby działki budowlane a uzyskane środki pozwoliłyby mu na założenie rodziny i zakup własnego mieszkania, a matce Wnioskodawcy na spokojne i ustabilizowane życie.

Wnioskodawca uważa, iż w myśl prawa wartość odszkodowania plus wartość obecnych gruntów należących do Wnioskodawcy ma być równa wartości działek z przed uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy. Natomiast wartość obecnych gruntów według operatu Gminy, zdaniem Wnioskodawcy, wyceniono na co najmniej dwa razy więcej niż wartość rzeczywista, a tym samym zaniżona jest wartość odszkodowania.

Wnioskodawca podkreśla, iż kwota odszkodowania nie jest jego czystym dochodem, który podlega opodatkowaniu, jest to natomiast część wartości gruntów należących do Wnioskodawcy, a ugoda jako forma wypłaty tej kwoty stanowi jedynie zbiór informacji co następuje w związku z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego stwierdzam co następuje:

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy źródłem przychodów są również inne źródła. Stosownie do art. 20 ust. 1 za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Wskazany przez ustawodawcę w art. 20 ust. 1 ww. ustawy katalog przychodów zaliczanych do innych źródeł nie stanowi katalogu zamkniętego, zawiera on jedynie przykładowe wskazanie przychodów zaliczanych do innych źródeł. Zgodnie z powołanymi przepisami opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega uzyskany w roku podatkowym dochód stanowiący dla podatnika przysporzenie majątkowe.

Z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, iż wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Należy jednak podkreślić, że zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy objęte są tylko te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, które wypełniają dyspozycję ww. normy prawnej, czyli te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, iż w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zmieniającą kategorię gruntu kościelnego z łąk i nieużytków na teren przeznaczony pod pochówek zmarłych (zalegalizowanie istniejącego cmentarza na łące należącej do parafii), przedmiotowe działki będące własnością Wnioskodawcy i jego matki zmieniły kategorię z budowlanej na teren ochronny cmentarza (tereny zielone). Zmiana ta spowodowała utratę wartość tych działek i brak możliwości sprzedaży działek przez Wnioskodawcę. Po wejściu w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego Wnioskodawca podjął starania mające na celu realizację roszczeń od Gminy z tytułu obniżenia wartości nieruchomości wynikających z art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, włącznie z prośbą ugody sądowej.

Po upływie prawie 5 lat Gmina zaproponowała Wnioskodawcy szybką ugodę celem zamknięcia tematu odszkodowania, na co Wnioskodawca wyraził zgodę w dniu 14 grudnia 2011 r. Po wpłynięciu odszkodowania na konto bankowe Wnioskodawcy, otrzymał on wraz z matką PIT-8C z podaną kwotą podlegającą opodatkowaniu.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 717 ze zm.) jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, żądać od gminy:

1.  odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo
2.  wykupienia nieruchomości lub jej części.

W myśl art. 36 ust. 2 ww. ustawy realizacja roszczeń, o których mowa w ust. 1, może nastąpić również w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z dniem zawarcia umowy zamiany roszczenia wygasają.

Zgodnie z art. 37 ust. 9 ww. ustawy wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1-3, powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, chyba że strony postanowią inaczej. W przypadku opóźnienia w wypłacie odszkodowania lub w wykupie nieruchomości właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości przysługują odsetki ustawowe. Spory w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 i ust. 5, rozstrzygają sądy powszechne (art. 37 ust. 10 ww. ustawy).

Powyższe uprawnienia przysługują zatem w przypadku, gdy plan miejscowy w znacząco negatywny sposób oddziałuje na dotychczasowe warunki korzystania z nieruchomości, np. dochodzi do zmiany przeznaczenia nieruchomości z budowlanego na teren ochronny cmentarza (tereny zielone). Wybór żądań należy do właściciela lub użytkownika wieczystego. Gmina może jednak przedstawić kontrofertę tj. zaproponować nieruchomość zamienną.

Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidują zatem w powołanym art. 36 ust. 1 ustawy możliwość wystąpienia przez właściciela lub użytkownika wieczystego z żądaniem wypłaty odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę. Należy jednak wskazać, iż w przepisach prawa brak jest konkretnych uregulowań określających wysokość lub zasady ustalania przedmiotowego odszkodowania.

Skoro zatem w przepisach prawa brak jest konkretnych uregulowań określających wysokość lub zasady ustalania odszkodowania przewidzianego w art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to nie znajdzie zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem na mocy tego przepisu wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

Ponadto, wskazać należy, iż z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) cyt. ustawy jednoznacznie wynika, iż zwolnieniu nie podlegają także odszkodowania, które zostały wypłacone na podstawie umowy czy też ugody innej niż sądowa. To oznacza, że nawet wówczas gdyby wysokość lub zasady ustalania omawianego odszkodowania wynikały z przepisów rangi ustawowej (lub aktów wykonawczych na podstawie takich przepisów wydanych), to i tak odszkodowanie nie korzystałoby ze zwolnienia, gdyż zostało otrzymane na podstawie pozasądowej ugody zawartej z Gminą.

Zatem stanowisko Wnioskodawcy, w którym stwierdza, iż nie powinien zapłacić podatku dochodowego od odszkodowania przyznanego przez Gminę na podstawie ugody z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W związku z dołączeniem do wniosku kserokopii dokumentów należy zauważyć, że wydając interpretacje w trybie art. 14b Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów nie przeprowadza postępowania dowodowego w związku z czym nie jest obowiązany, ani uprawniony do ich oceny; jest związany wyłącznie opisem stanu faktycznego przedstawionym przez Wnioskodawcę i jego stanowiskiem.

Niniejsza interpretacja indywidualna stosownie do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż Minister Finansów, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną), została wydana wyłącznie dla Wnioskodawcy. Matka Wnioskodawcy aby uzyskać interpretację w swojej indywidualnej sprawie winna wystąpić z odrębnym wnioskiem.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.