Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP1/4512-1-274/15-2/AS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2015-06-30
Teza: Czy opisane odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie umowy dzierżawy należy traktować jako fragment rozliczenia z tytułu umowy dzierżawy, a tym samym czy odszkodowanie to powinno być udokumentowane fakturą i opodatkowane podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT?
Słowa kluczowe: odszkodowania; opodatkowanie; sprzedaż; stawka
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki Akcyjnej, przedstawione we wniosku z dnia 9 kwietnia 2015 r. (data wpływu 14 kwietnia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie udokumentowania fakturą i opodatkowania wypłaconego odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy dzierżawy – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 14 kwietnia 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej w zakresie podatku od towarów i usług w zakresie udokumentowania fakturą i opodatkowania wypłaconego odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy dzierżawy.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

S.A. (Wydzierżawiający) i Sp. z o.o. (Dzierżawca) łączyła umowa dzierżawy z dnia 31 stycznia 1997 r. objęta aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza w (…) repertorium „A” nr (…) r., zmieniona następnie 8 aneksami, dotycząca części nieruchomości położonych w (…), przy ul. (…)., objętych księgami wieczystymi kw. nr (…) i (…) oraz części posadowionego na tych nieruchomościach budynku, zawarta na czas określony do dnia 30 stycznia 2022 r.

Wydzierżawiający i Dzierżawca w dniu 31 marca 2015 r. podpisali umowę rozwiązującą powyższą umowę dzierżawy z dniem 31 marca 2015 r.

Strony uzgodniły, że Dzierżawca zapłaci Wydzierżawiającemu, tytułem odszkodowania za wcześniejsze rozwiązanie powyższej umowy dzierżawy, kwotę 7.000.000,-zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług w kwocie 1.610.000,- zł, na podstawie faktury VAT.

Strony ustaliły, że Wydzierżawiający wystąpi o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej celem ustalenia czy zapłata przez Dzierżawcę na rzecz Wydzierżawiającego ww. kwoty odszkodowania podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, i w przypadku otrzymania interpretacji, że odszkodowanie powyższe nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to Wydzierżawiający zobowiązuję się do wystawienia stosownej faktury korygującej i zwrotu naliczonego i zapłaconego podatku VAT w kwocie 1.610.000 zł. Dzierżawcy.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy opisane odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie umowy dzierżawy należy traktować jako fragment rozliczenia z tytułu umowy dzierżawy, a tym samym czy odszkodowanie to powinno być udokumentowane fakturą i opodatkowane podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT?

Zdaniem Wnioskodawcy, kwota wpłacona za wcześniejsze rozwiązanie umowy dzierżawy, nazwana w umowie rozwiązującej umowę dzierżawy odszkodowaniem, stanowi zapłatę za wykonaną usługę i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako element usługi dzierżawy, spełniającej przesłanki określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Pogląd powyższy, zdaniem Wnioskodawcy, potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt: I FSK 981/13.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Przez świadczenie usług – w myśl art. 8 ust. 1 ustawy – rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z powołanych regulacji wynika, że usługą jest każde świadczenie wykonane przez podatnika w ramach działalności, które nie jest dostawą towarów, w tym m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji.

Zatem na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). W przypadku uznania danego świadczenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, winien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący wymierną korzyść.

W związku z powyższym, jeżeli zaniechanie pewnych czynności za „odszkodowaniem” przynosi wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi - co do której istnieje zgoda stron - takie działanie na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług powinno być uznane za usługę.

Tak więc, dana czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można stwierdzić, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji odszkodowania. Zatem w niezbędnym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego. Na gruncie tego ostatniego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014, poz. 121, z późn. zm.), rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 K.c.) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 K.c.).

W myśl postanowień art. 471 Kodeksu cywilnego, dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

W świetle wyżej powołanych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Należy wskazać, że kwestia odszkodowania stanowiącego rekompensatę za przedterminowe rozwiązanie umowy najmu była przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości UE, w wyroku z dnia 15 grudnia 1993 r. w sprawie Lubbock Fine & Co. przeciwko Commissioners of Customs and Excise (C-63/92). W orzeczeniu tym Trybunał nie uznał za prawidłowe zastosowanie innych zasad opodatkowania VAT dla „wynagrodzenia należnego jednej stronie od drugiej w związku z rezygnacją z najmu” niż dla czynszu opłacanego w ramach umowy najmu nieruchomości. A zatem z rozstrzygnięcia Trybunału wynika, że odszkodowanie stanowiące rekompensatę za przedterminowe rozwiązanie umowy najmu przez wynajmującego stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że Wnioskodawcę i Spółkę z o.o. łączyła umowa dzierżawy z dnia 31 stycznia 1997 r., zmieniana aneksami, dotycząca części nieruchomości położonych w (…), zawarta na czas określony do dnia 30 stycznia 2022 r. W dniu 31 marca 2015 r. Zainteresowany i Spółka z o.o. podpisali umowę rozwiązującą tę umowę z dniem 31 marca 2015 r. Strony uzgodniły, że Dzierżawca (Spółka z o.o.) zapłaci Wydzierżawiającemu (Wnioskodawcy), tytułem odszkodowania za wcześniejsze rozwiązanie powyższej umowy dzierżawy, kwotę 7.000.000,-zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług w kwocie 1.610.000,- zł, na podstawie faktury VAT.

Wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą ustalenia, czy odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie umowy dzierżawy powinno być udokumentowane fakturą i opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

Jak wynika z przedstawionego we wniosku opisu, w rozpatrywanej sprawie występuje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, przejawiający się tym, że zapłacona kwota stanowi rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną (możliwą do określenia) usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego.

Aby ustalić zasady opodatkowania danej czynności, dokonanej w zamian za odszkodowanie, niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy te czynności skutkują uzyskaniem bezpośrednich korzyści przez wypłacającego.

W przedstawionym we wniosku stanie faktycznym, w ocenie tut. Organu, mamy do czynienia ze świadczeniem usługi, gdyż określone świadczenie pieniężne jest wypłacane w zamian za wyrażenie zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy dzierżawy.

Należy zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku opisanym we wniosku możemy wskazać konkretnego beneficjenta tej usługi – Wydzierżawiający otrzymuje określone świadczenie pieniężne w zamian za wyrażenie zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy (korzyść po stronie Dzierżawcy). Zatem wcześniejsze rozwiązanie umowy poprzez zawarcie przez strony porozumienia prowadzi do wygaśnięcia wiążącego strony stosunku prawnego (tj. zgodnego zakończenia istniejącego pomiędzy stronami stosunku w inny sposób niż pierwotnie było to przewidziane), nie jest natomiast rezultatem jednostronnego niewywiązywania się lub nienależytego wywiązania się przez stronę z ciążących na niej obowiązków.

Przedmiotowe wynagrodzenie otrzymane od Dzierżawcy stanowi zatem formę wynagrodzenia za działania Wnioskodawcy - wyrażenie zgody za odstąpienie od umowy. W analizowanym przypadku istnieje bowiem bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem Wnioskodawcy a otrzymaniem wynagrodzenia ze strony Dzierżawcy. Otrzymana od kontrahenta kwota nie stanowi więc formy zadośćuczynienia, lecz wynagrodzenie za konkretne świadczenie usługi w postaci zobowiązania do powstrzymania się od dokonania czynności, które wprost wymienione zostało w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. A zatem, w opisanej we wniosku sytuacji – mamy do czynienia z transakcją mającą charakter ekwiwalentny.

Reasumując, w przedmiotowej sprawie odszkodowanie otrzymane przez Wnioskodawcę jest ściśle związane z uzyskaniem korzyści przez wypłacającego (Dzierżawcę nieruchomości), w postaci uzyskania zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu, co stanowi świadczenie wykonane przez Spółkę na jego rzecz. Zatem istnieje związek pomiędzy wypłatą należności, a świadczeniem wzajemnym. Wobec powyższego należy uznać, że w opisanym stanie faktycznym - w świetle regulacji zawartych w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 ustawy - mamy do czynienia z odpłatnym świadczeniem usług, podlegającym opodatkowaniu na ogólnych zasadach rozliczania podatku od towarów i usług, według właściwej stawki dla tego typu usługi.

Stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Przy czym przez sprzedaż – stosownie do art. 2 pkt 22 powołanej ustawy – rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W związku z tym, że Wnioskodawca dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu, a więc dokonał sprzedaży, jaką jest odpłatne świadczenie usług, zobowiązany jest – jako podatnik podatku VAT – udokumentować tę czynność fakturą, zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy o podatku od towarów i usług.

Z analizy przywołanych regulacji i przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że w opisanej sprawie odszkodowanie wypłacone z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy dzierżawy stanowi odpłatne świadczenie usługi, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, i powinno zostać udokumentowane poprzez wystawienie faktury VAT, zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy w zakresie przedstawionego stanu faktycznego należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.