Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPB2/436-89/08/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2008-08-04
Teza: Czy umowa cash pooling oparta na subrogacji podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności cywilnoprawne; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; umowa-umowa nienazwana; usługi-usługi finansowe
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007r. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 23 kwietnia 2008r. (data wpływu do tut. Biura – 05 maja 2008r.) uzupełnionym w dniu 22 lipca 2008r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej m.in. od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cash pooling - **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 05 maja 2008r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy cash pooling. Z uwagi na fakt, iż wniosek nie spełniał wymogów formalnych pismem z dnia 10 lipca 2008r. Znak: IBPB2/436-89/08/MZ, IBPP2/443-433/08/RS, IBPB3/423-364/08/MS wezwano do jego uzupełnienia. Wniosek uzupełniono w dniu 22 lipca 2008r.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca - spółka z o.o. jest w trakcie wprowadzania mechanizmu pozwalającego na zarządzanie płynnością finansową grupy kapitałowej, bazującego na umowie cash poolingu opartego na transferach zwrotnych dokonywanych na początku każdego następnego dnia roboczego (dalej: „usługa” lub „struktura”). Usługa świadczona będzie przez Bank na rzecz grupy podmiotów (dalej: „Uczestnicy”), którzy będą posiadać w Banku bieżące rachunki bankowe z udostępnionym limitem zadłużenia. Suma limitów zadłużenia w rachunkach bankowych poszczególnych Uczestników nie będzie mogła przekroczyć limitu zadłużenia określonego dla grupy, przy czym dostępny w danym dniu limit zadłużenia określonego dla grupy będzie się zwiększać o sumę sald dodatnich występujących na rachunkach bankowych poszczególnych Uczestników. Jeden z Uczestników pełnić będzie rolę Agenta cash poolingu (dalej: „Agent”). Agent posiadać będzie w Banku bieżący rachunek bankowy z udostępnionym limitem zadłużenia (dalej: „Rachunek Główny Agenta”). Ponadto, Agent będzie posiadał w Banku dodatkowy rachunek bankowy (dalej: „Rachunek Pomocniczy Agenta”). Zgodnie z założeniami struktury, Rachunek Pomocniczy Agenta wykorzystywany będzie wyłącznie do celów bilansowania rachunków bankowych pozostałych Uczestników, tj. na rachunku tym nie będą realizowane żadne inne transakcje, niż te wynikające z usługi.

Rachunki bankowe Uczestników oraz rachunki bankowe Agenta prowadzone będą w PLN oraz:

1.  poszczególni Uczestnicy struktury będą osobami prawnymi podlegającymi w Polsce nieograniczonemu lub ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu,
2.  Agent będzie podmiotem posiadającym siedzibę w Polsce bądź na terenie Unii Europejskiej,
3.  Uczestnicy struktury będą podmiotami powiązanymi w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: „ustawa o pdop”).

Oferowana przez Bank usługa będzie polegać na bilansowaniu (zerowaniu) sald na rachunkach bankowych poszczególnych Uczestników z wykorzystaniem Rachunku Pomocniczego Agenta. Bilansowaniu nie będzie podlegało saldo występujące na Rachunku Głównym Agenta. W przypadku, gdy środki pieniężne dostępne na Rachunku Głównym Agenta nie wystarczą na pokrycie globalnego salda ujemnego netto wynikającego z sald na rachunkach bankowych pozostałych Uczestników, saldo na Rachunku Pomocniczym Agenta nie zostanie zbilansowane do zera.

Bilansowanie sald na rachunkach bankowych Uczestników, dokonywane na koniec każdego dnia roboczego przebiegać będzie w następujący sposób:

1.  Bank ustali saldo netto grupy,
2.  W przypadku, gdy saldo netto grupy będzie: a) ujemne – Bank, w imieniu i na rzecz Agenta, dokona przelewu środków pieniężnych z Rachunku Głównego Agenta na Rachunek Pomocniczy Agenta, w wysokości pozwalającej na pokrycie salda ujemnego netto grupy; b) dodatnie - Bank, w imieniu i na rzecz Agenta, dokona przelewu środków pieniężnych z Rachunku Pomocniczego Agenta na Rachunek Główny Agenta, w wysokości nadwyżki pieniężnej wygenerowanej przez grupę;
3.  Bank, w imieniu i na rzecz Agenta, dokona przelewu środków pieniężnych z Rachunku Pomocniczego Agenta na swoją rzecz, dokonując w ten sposób spłaty przez Agenta wierzytelności Banku wobec Uczestników posiadających salda ujemne. W konsekwencji Agent wstąpi w prawa zaspokojonego wierzyciela (Banku) z tytułu wierzytelności Banku przysługujących względem Uczestników ujemnych,
4.  Bank, w imieniu i na rzecz Uczestników posiadających salda dodatnie na rachunkach bankowych dokona przelewu środków pieniężnych z ich rachunków na swoją rzecz, dokonując w ten sposób spłaty wierzytelności Banku wobec Agenta. W konsekwencji Uczestnicy ci wstąpią w prawa zaspokojonego wierzyciela (Banku) z tytułu wierzytelności Banku przysługujących względem Agenta,
5.  Subrogacja dokonywana będzie wyłącznie na linii Agent – Uczestnik, Uczestnik – Agent, w tym sensie, że Agent będzie wstępował w prawa Banku z tytułu wierzytelności Banku wobec Uczestnika albo Uczestnik będzie wstępował w prawa Banku z tytułu wierzytelności Banku wobec Agenta.

Zgodnie z założeniami struktury, na początku każdego kolejnego dnia roboczego w ramach struktury będą występowały automatyczne transfery zwrotne. Podstawa dokonywanych automatycznych transferów zwrotnych będzie subrogacja. Wraz z wstąpieniem w prawa Banku i nabyciem wierzytelności, poszczególni Uczestnicy (w tym Agent) będą nabywać również prawo do odsetek od wartości nominalnej nabytych wierzytelności.

W związku z powyższym zadano m.in. następujące pytanie:

Czy umowa cash poolingu oparta na subrogacji podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem wnioskodawcy, umowa cash poolingu oparta na subrogacji, jako kompleksowa usługa zarządzania płynnością finansową grupy nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, opodatkowaniu tym podatkiem podlega zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych. Wnioskodawca uważa, że czynności dokonywane w ramach umowy zarządzania płynnością finansową grupy nie znajdują odpowiednika w Kodeksie cywilnym, nie mieszczą się w ww. katalogu czynności. W szczególności czynności te nie mogą zostać zaklasyfikowane jako zawarcie umowy pożyczki lub umowy sprzedaży praw majątkowych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 09 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
*   umowy pożyczki,
*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
*   umowy dożywocia,
*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,

*   ustanowienie hipoteki,
*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
*   umowy depozytu nieprawidłowego,
*   umowy spółki (akty założycielskie).

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne ( art. 1 ust. 1 pkt. 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są umowy pożyczki, w których w myśl art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Umowa „cash poolingu” jak słusznie wskazuje wnioskodawca nie jest umową sprzedaży praw majątkowych. Najbardziej zbliżona swą konstrukcją jest do umowy pożyczki. Jednakże przedstawiona we wniosku konstrukcja umowy cash pooling opartej na subrogacji, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi uczestniczących podmiotów, pomimo zawierania w sobie pewnych elementów pożyczki, nie wyczerpuje istotnych jej znamion. „Cash pooling” polega na umożliwieniu lepszej gospodarki finansowej grupy kapitałowej. Dzięki tej usłudze można skompensować niedobory środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw należących do tej samej grupy oraz korzystnie zagospodarować nadwyżkę środków netto.

W przypadku „cash poolingu” mamy do czynienia z trzema przynajmniej podmiotami, a mianowicie: podmiotem posiadającym wolne środki finansowe, podmiotem posiadającym niedobór tych środków oraz bankiem występującym w roli pośrednika działającego we własnym imieniu. Z tytułu uczestnictwa w tych transakcjach dla wszystkich podmiotów powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnik „cash poolingu” posiadający wolne środki nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, jak też jej przedmiot, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników „cash poolingu”.

Należy zatem podkreślić, iż umowa cash pooling pozostaje na gruncie polskiego prawa umową nienazwaną. Ustawa Kodeks cywilny – w części zobowiązaniowej – nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy.

Reasumując, należy stwierdzić, iż zawarcie umowy „cash pooling” opartej na subrogacji nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Czynności tego typu nie można zakwalifikować jako umowy pożyczki czy też umowy sprzedaży praw majątkowych wymienionych w tym katalogu. Tym samym czynności dokonywane w ramach umowy cash pooling nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.