Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/415-683/14/MN
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2014-10-03
Teza: Czy umorzona przez Gminę wierzytelność z tytułu zwaloryzowanej bonifikaty w kwocie 226 157 zł 17 gr udzielonej w związku z nabyciem lokalu stanowi przychód z tzw. innych źródeł i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych? Czy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wartość bonifikaty, której nie trzeba zwracać na mocy oświadczenia Prezydenta Miasta o umorzeniu wierzytelności wskutek przedawnienia?
Słowa kluczowe: bonifikaty; przedawnienie; przychód; umorzenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 11

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 23 czerwca 2014 r. (data wpływu 7 lipca 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia zobowiązania do zwrotu udzielonej bonifikaty – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 7 lipca 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia zobowiązania do zwrotu udzielonej bonifikaty.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 18 listopada 1999 r. Wnioskodawca wykupił lokal. Przy zakupie mieszkania Gmina udzieliła bonifikaty w kwocie 160 727 zł 32 gr. W związku z trudną sytuacją zdrowotną i koniecznością zamieszkania bliżej córki ww. mieszkanie zostało sprzedane w dniu 25 listopada 2002 r. osobie trzeciej, która nie była osobą bliską, a jednocześnie wszystkie środki jakie uzyskano z tej sprzedaży przeznaczone zostały na zakup w dniu 2 grudnia 2002 r. mieszkania, które do chwili obecnej zajmuje Wnioskodawca wraz z żoną. W dniu 19 kwietnia 2010 r. Gmina wezwała do zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty w kwocie 225 480 zł 72 gr, gdyż zbycie ww. lokalu nastąpiło przed upływem 10 lat od daty nabycia lokalu od Gminy. Wnioskodawca złożył w tej sprawie odwołania, w wyniku czego Prezydent Miasta oświadczeniem woli z dnia 27 marca 2013 r. umorzył wierzytelność Gminy z tytułu zwaloryzowanej bonifikaty udzielonej w związku z nabyciem lokalu w kwocie 226 157 zł 17 gr. Jednocześnie w dniu 7 maja 2013 r. Gmina przesłała PIT-8C stanowiąc, iż umorzone zobowiązanie stanowi przychód z tzw. innych źródeł i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

1.  Czy umorzona przez Gminę wierzytelność z tytułu zwaloryzowanej bonifikaty w kwocie 226 157 zł 17 gr udzielonej w związku z nabyciem lokalu stanowi przychód z tzw. innych źródeł i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych ?
2.  Czy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wartość bonifikaty, której nie trzeba zwracać na mocy oświadczenia Prezydenta Miasta o umorzeniu wierzytelności wskutek przedawnienia?
3.  Zakładając, iż po 10 latach od dnia wykupu nieruchomości od Gminy przedawniło się roszczenie zwrotu bonifikaty w związku ze wcześniejszą sprzedażą nieruchomości to kiedy przedawnia się obowiązek zapłaty podatku jeśli on hipotetycznie jest wymagalny i na jakiej podstawie ?
4.  Kiedy i czy powstał obowiązek podatkowy i kiedy przedawnia się: w dniu wcześniejszej sprzedaży nieruchomości tj. w 2002 r, w dniu wezwania przez Gminę do zwrotu bonifikaty czyli w 2010 r. czy w dniu umorzenia wierzytelności tj. w 2013 r.?

Przedmiotem niniejszej interpretacji jest odpowiedź na pytanie pierwsze i drugie. Natomiast w zakresie pytania trzeciego i czwartego zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Zdaniem Wnioskodawcy zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 23 sierpnia 2012 r. sygn. akt II FSK 129/11) – które podziela – sprzedaż mieszkania z bonifikatą nie mieści się w zakresie pojęcia nieodpłatnego świadczenia, a ponadto na skutek tej czynności prawnej nie następuje „otrzymanie” nieodpłatnego świadczenia. Nabywca nieruchomości nie otrzymuje nieodpłatnego świadczenia, a w rezultacie nie otrzymuje przychodu z tego źródła. W konsekwencji na Gminie nie ciąży obowiązek przekazania informacji, o której mowa w art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podsumowując – według Wnioskodawcy – wartość bonifikaty, której Wnioskodawca nie musi zwracać w związku z oświadczeniem Prezydenta Miasta o umorzeniu wierzytelności nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 analizowanej ustawy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Katalog źródeł przychodów, z których dochody podlegają opodatkowaniu, został określony w art. 10 ust. 1 ww. ustawy, gdzie w pkt 9 tego artykułu wymienia się jako źródło przychodów - inne źródła.

Stosownie do art. 11 ust. 1 analizowanej ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W myśl art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Użyty we wskazanym przepisie zwrot „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy bowiem mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca w dniu 18 listopada 1999 r. wykupił lokal. Przy zakupie mieszkania Gmina udzieliła bonifikaty w kwocie 160 727 zł 32 gr. Mieszkanie zostało sprzedane w dniu 25 listopada 2002 r. osobie trzeciej, która nie była osobą bliską, a jednocześnie wszystkie środki jakie uzyskano z tej sprzedaży przeznaczone zostały na zakup w dniu 2 grudnia 2002 r. mieszkania, które do chwili obecnej zajmuje Wnioskodawca wraz z żoną. W dniu 19 kwietnia 2010 r. Gmina wezwała do zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty w kwocie 225 480 zł 72 gr, gdyż zbycie ww. lokalu nastąpiło przed upływem 10 lat od daty nabycia lokalu od Gminy. Prezydent Miasta oświadczeniem woli z dnia 27 marca 2013 r. umorzył wierzytelność Gminy z tytułu zwaloryzowanej bonifikaty udzielonej w związku z nabyciem lokalu w kwocie 226 157 zł 17 gr. Jednocześnie w dniu 7 maja 2013 r. Gmina przesłała PIT-8C stanowiąc, iż umorzone zobowiązanie stanowi przychód z tzw. innych źródeł i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Stosownie do art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 poz. 518 z późn. zm.) w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony. W myśl art. 37 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli jest zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w jej nabyciu, stosownie do art. 34. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej, o której mowa w art. 37 ust. 2 i 3, cenę nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż jej wartość, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 67 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy organ może udzielić bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, na podstawie odpowiednio zarządzenia wojewody albo uchwały rady lub sejmiku, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana jako lokal mieszkalny.

W myśl art. 68 ust. 2 analizowanej ustawy jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, licząc od dnia nabycia, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot następuje na żądanie właściwego organu.

Na mocy art. 68 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku:

1.  zbycia na rzecz osoby bliskiej, z zastrzeżeniem ust. 2b;
2.  zbycia pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego;
3.  zbycia pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego i Skarbem Państwa;
4.  zamiany lokalu mieszkalnego na inny lokal mieszkalny albo nieruchomość przeznaczoną lub wykorzystywaną na cele mieszkaniowe;
5.  sprzedaży lokalu mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną w ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe.

W myśl ust. 2b tego artykułu przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do osoby bliskiej, która zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, licząc od dnia pierwotnego nabycia.

Właściwy organ może odstąpić od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty, w innych przypadkach niż określone w ust. 2a, za zgodą odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku (art. 68 ust. 2c ww. ustawy).

Instytucja przedawnienia jest uregulowana w art. 117-125 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121). Zgodnie z art. 117 § 1 Kodeksu z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, przy czym po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne (§ 2).

Istota przedawnienia polega zatem na tym, że po upływie określonego w ustawie terminu, ten przeciwko komu kieruje się roszczenie (dłużnik) może uchylić się od jego zaspokojenia. Skutkiem tego roszczenie przedawnione nie gaśnie, a jedynie nie będzie mogło być przymusowo zrealizowane; sąd bowiem oddali powództwo uprawnionego w razie upływu terminu przedawnienia i gdy dłużnik podniesie zarzut przedawnienia. Nadto roszczenie takie nie korzysta wprawdzie z pełnej ochrony państwa, ale nadal uznawane jest za prawnie istniejące. Znajduje to przede wszystkim wyraz w tym, że dłużnik, który po upływie terminu przedawnienia spełnił świadczenie, nie może następnie żądać jego zwrotu, chociażby nie był świadomy upływu terminu przedawnienia i związanych z tym skutków prawnych. Spełnił on bowiem należne w świetle prawa zobowiązanie. Roszczenia przedawnione mogą być także przedmiotem potrącenia (art. 502 Kodeksu cywilnego) oraz – wedle panującego poglądu – odnowienia (art. 506) i ugody (art. 917).

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że mimo przedawnienia zobowiązanie nadal istnieje, jednakże wierzyciel nie może już dochodzić przymusowego jego wykonania.

Natomiast z treści art. 508 Kodeksu cywilnego wynika, że zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. W efekcie zwolnienia dłużnika z całości lub z części długu następuje u niego trwały przyrost majątku. Umorzenie zobowiązania oznacza zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego, skutkiem czego jest wystąpienie po stronie dłużnika określonej korzyści.

Zatem mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz powołane powyżej przepisy prawa należy uznać, że korzyści jakie osiąga dłużnik (nabywca lokalu mieszkalnego) z tytułu umorzenia zobowiązania do zwrotu bonifikaty (także w sytuacji, gdy zobowiązanie to uległo przedawnieniu) stanowią dla niego realne przysporzenie majątkowe podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podkreślić bowiem należy, że w efekcie zwolnienia dłużnika z całości lub części długu występuje u niego trwały przyrost majątku. Umorzenie zobowiązania oznacza zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego, skutkiem czego jest wystąpienie po stronie dłużnika określonej korzyści.

Wobec powyższego, opisane we wniosku umorzenie zobowiązania do zwrotu bonifikaty będzie stanowić dla Wnioskodawcy przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód ten podlega opodatkowaniu według skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ww. ustawy.

W odniesieniu do powołanego przez Wnioskodawcę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2012 r. sygn. akt II FSK 129/11 tutejszy organ informuje, że został on wydany w indywidualnej sprawie oraz w innym stanie faktycznym i prawnym i nie ma zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.