Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.85.2025.1.AA
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-04
Teza: Pomoc prawna realizowana na podstawie opisanej umowy,
nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Słowa kluczowe: adwokat
czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu
pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Obowiązek
wystawienia faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106b-ust. 1

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 lutego 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 4 lutego 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy nieuznania nieodpłatnej pomocy prawnej za działalność
    gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT oraz sposobu udokumentowania opisanych
    czynności. Uzupełniła go Pani dwoma pismami z 6 lutego 2025 r. Treść wniosku jest
    następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawczyni jest adwokatem, wpisanym na listę adwokatów prowadzoną przez
    Okręgową Radę Adwokacką w (...) pod nr wpisu (...).
    Wnioskodawczyni prowadzi Kancelarię Adwokacką w (...), w ramach której świadczy usługi
    prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz
    przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek
    organizacyjnych, w tym osób prawnych), dalej jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność
    adwokata została uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z dnia 26
    maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1564).
    Działalność Wnioskodawczyni obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii
    prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów
    przed sądami. W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej
    Kancelarii Adwokackiej Wnioskodawczyni zarejestrowała działalność gospodarczą wpisaną
    do CEiDG jako działalność prawniczą. Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem VAT, w
    konsekwencji usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich
    statusu, poprzez wystawienie faktury VAT albo rachunku.
    W ramach praktyki adwokackiej, Wnioskodawczyni świadczy nieodpłatną pomoc prawną
    na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy
    prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz.
    U. z 2021 r. poz. 945 ze zm.), dalej jako: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych powiatu
    realizowanych przez powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty
    wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez
    utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do
    nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii
    prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym.
    Do obowiązków powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje, oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.

    Wnioskodawczyni zawarła z Powiatem (...) umowę o świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną). Zgodnie z Umową o
    nieodpłatną pomoc prawną zawartą przez Wnioskodawczynię, Wnioskodawczyni działając
    w charakterze adwokata zobowiązała się do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem
    należnym od Powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Powiat (...) w (...).
    Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas dyżurów
    Wnioskodawczyni), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy
    prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych
    przez Powiat (...).
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawczyni udziela
    porad prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym
    jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu
    ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez Powiat, według kolejności
    zgłoszeń.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez
    Powiat (...), na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu, ani
    jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie miesiąca.
    Wnioskodawczyni zaznacza, że w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację
    indywidualną dokumentuje ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT na rzecz
    Powiatu. Wnioskodawczyni uwzględnia VAT należny na ww. fakturach oraz rozlicza w
    ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej, w związku ze specyficznymi
    zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności jej osobistym
    charakterem Wnioskodawczyni powzięła wątpliwość, czy świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej następuje w ramach prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności.
        1) Wykonywanie umowy zawartej z Powiatem (...), zwanym dalej: „Powiatem”,
        następuje poprzez Pani osobiste świadczenie porad prawnych w trakcie dyżurów
        odbywających się w lokalizacji wskazanej w zawartych Umowie. Wnioskodawczyni
        nie będzie ich wykonywała z innymi osobami, w szczególności
        współpracownikami. Umowa z Powiatem zawiera zapis, że w przypadku, gdy
        Zleceniobiorca nie będzie mógł w danym dniu i godzinach świadczyć pomocy
        prawnej osobiście z powodu zaistnienia szczególnych okoliczności (choroba,
        ważne zdarzenie losowe), obowiązany jest do wyznaczenia zastępcy i
        wcześniejszego powiadomienia Zleceniodawcy drogą mailową, podając datę
        zastępstwa, miejsce i dane osoby zastępującej. Zastępstwo może pełnić
        wyłącznie adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych
        przypadkach, z ich upoważnienia aplikant radcowski lub adwokacki, zgodnie z
        wymogami art. 5 ustawy.
        2) Wynagrodzenie jest wypłacane Wnioskodawczyni przez Powiat za osobiste
        świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych.
        3) Wynagrodzenie określone w przedmiotowych umowach jest ustalone przez
        Powiat na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej,
        nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej
        „Ustawą”) oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które
        wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy. Wnioskodawczyni nie ma
        wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu ani jego negocjacji, w
        szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w

        trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie miesiąca. Łączne
        wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych
        porad prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy
        zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu
        punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa
        obywatelskiego zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy. W
        wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, Wnioskodawczyni nie otrzymuje
        dodatkowych świadczeń.
        4) Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie
        umowy zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa
        w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
        5) Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie
        umowy zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit.
        a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
        6) Wnioskodawczyni w przedmiotowych umowach zobowiązuje się do świadczenia
        usług w lokalu położonym na terenie powiatu (...) w (...). Zgodnie z zapisami
        umowy zawartej z Powiatem Powiat zapewnia stosowne warunki świadczenia
        nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym stały dostęp do łączy internetowych,
        materiały eksploatacyjne do środków technicznych, w które wyposażony jest
        punkt oraz wzory dokumentów w formie papierowej oraz nieodpłatne systemy
        informacji prawnej. Powiat zapewnia też meble biurowe (biurko, dwa krzesła),
        laptop z kartą sieciową, drukarkę, niszczarkę, okablowanie. Ponadto
        Zleceniodawca wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz
        (toner) do drukarki lub kserokopiarki. Wnioskodawczyni korzysta jedynie
        wyjątkowo z własnego laptopa, jednak nie wynika to z konieczności zapewnienia
        tego sprzętu we własnym zakresie, ale wygody i własnych chęci Wnioskodawczyni.
        7) Wnioskodawczyni nie ponosi gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
        wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych z Powiatem. Udzielając
        pomocy prawnej Wnioskodawczyni nie ponosi odpowiedzialności za świadczone
        usługi. Wnioskodawczyni obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną
        tworzy dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym imieniem i
        nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A” w części obejmującej punkt i dyżur
        wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Powiat. Do wykonywania
        czynności wynikających z umowy zlecenia Wnioskodawczyni wykorzystuje lokal i
        infrastrukturę zapewnioną przez Powiat. Kwestię zapewnienia infrastruktury
        reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie
        nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z
        dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej
        Zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca Wnioskodawczyni nie ponosi
        również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego.
        8) Istotną okolicznością jest także fakt, że Wnioskodawczyni nie ma wpływu na
        wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona
        przez Powiat. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane
        wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na
        dyżur oraz efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia
        zostały opisane powyżej. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego
        wynagrodzenia za pomoc, której są beneficjentami. W świetle umowy
        zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób
        obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie
        można mówić o ponoszeniu przez Wnioskodawczynię ryzyka ekonomicznego.
        9) Wnioskodawczyni nie wyraża i nie będzie wyrażała oświadczeń woli w imieniu i na
        rzecz Powiatu. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami
        Wnioskodawczyni nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność

        gospodarczą, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawczyni nie używa
        w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z
        darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na
        dobór klientów.
      10) W umowie zawartej przez Wnioskodawczynię nie zostały zawarte postanowienia
        odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowa zawarta z
        Powiatem nie zobowiązuje Wnioskodawczyni do zawarcia umowy ubezpieczenia
        od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego
        zawodu, obowiązkowo podlega ona takiemu ubezpieczeniu OC. W związku z
        powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi podmiot, z którym
        Wnioskodawczyni zawarła umowę - Powiat.
      11) W myśl art. 3 ww. ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
            poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym
            oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej
            obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem
            przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-
            administracyjnym,
            wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu
            prawnego,
            sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z
            wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu
            przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu
            sądowo-administracyjnym,
            nieodpłatną mediację,
            sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub
            ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub
            ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub
            rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz
            poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym
            ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.
    Wnioskodawczyni, w ramach umowy z Powiatem wykonuje wszystkie powyższe
    świadczenia. Posiada uprawnienia mediatora. Każdorazowo świadczenia dobrane są do
    szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.
    Podsumowując, wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie Umowy zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8
    lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług wynika,
    że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w
    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
        wykonywania tych czynności,

        wynagrodzenia, oraz
        odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym,
    kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi.
    Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2
    ustawy, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego
    systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE.L z 11 grudnia 2006, Nr 347, str. 1, z
    późn. zm.) zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady: „Działalność gospodarcza”
    obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z
    górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za
    takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób
    ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu
    dochodu.
    W akapicie pierwszym, artykuł 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady wskazano, że:
    „podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
    jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.

    W myśl art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady: warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1,
    przewidujący, że działalność gospodarcza jest prowadzona samodzielnie wyklucza
    opodatkowanie VAT pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą
    umową o pracę lub jakimikolwiek innymi więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny
    między pracodawcą a pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że: poza osobami, o których
    mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba, która okazjonalnie dokonuje
    dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub transportowanego do nabywcy przez
    sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca
    przeznaczenia znajdującego się poza terytorium państwa członkowskiego, ale na
    terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady: państwa członkowskie
    mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z
    działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma

    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważyć też należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą - Panią, a zleceniodawcą - Powiatem wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna i mediacje
    świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i
    organizacji wewnętrznej zlecającego - w przedmiotowej sprawie Powiatu.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie -
    warunek drugi).
    Warunek drugi - wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji, czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu przez zleceniobiorcę ryzyka
    ekonomicznego.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony, jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Zdaniem Wnioskodawczyni świadczenie przez nią nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie zawartej umowy z Powiatem nie będzie mieściło się w definicji działalności
    gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie
    będzie z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku.

    Wobec powyższego, w odniesieniu do świadczonych przez Wnioskodawczynię usług z
    zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej zaistnieją przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co
    oznacza, że zostaną spełnione kryteria wyłączające świadczenie ww. usług, objętych
    zawartymi umowami współpracy z Powiatem, z czynności podlegających ustawie. Zatem
    świadczenie przez Wnioskodawczynię, w okolicznościach przedstawionych we wniosku,
    opisanych usług bezpłatnej pomocy prawnej nie stanowi wykonywanej samodzielnie
    działalności gospodarczej, i w efekcie Wnioskodawczyni nie jest z tego tytułu podatnikiem
    podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegają opodatkowaniu tym
    podatkiem.
    W świetle art. 15 ust. 1 ustawy VAT, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki
    organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczny wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W konsekwencji,
    opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy VAT, za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
    1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
    2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych
      czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi
      więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i
      wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności,
      wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób
      trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), za
    przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,
    uważa się m.in. przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub
    umowy o dzieło, uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą,
    osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej
    osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów
    zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności
    gospodarczej. W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście to
    przychody ze świadczenia usług na podstawie umowy zlecenie, jeżeli nie są uzyskiwane w
    ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawczyni, przychody z nieodpłatnej
    pomocy prawnej świadczonej w ramach umowy o nieodpłatną pomoc prawną powinny
    być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nie
    prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, co w konsekwencji
    prowadzi do wniosku, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez
    Wnioskodawczynię nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.
    Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej
    wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z wykonywaną działalnością gospodarczą, ale
    jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność gospodarczą w świetle
    regulacji VAT.

    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, "Rejent" 2003, nr 10, s. 72-75).
    W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z
    wykonywanym przez nią wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w
    rozumieniu ustawy VAT, należy każdorazowo zbadać, jaki jest kształt wzajemnych relacji,
    praw i obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W
    szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do
    prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
    Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę
    prawnej za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza sam
    charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej
    pomocy prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie
    uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant
    radcowski.
    Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej
    działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności
    gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że radca prawny udzielając
    nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i
    kwalifikacje, a nie jako przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego.
    Wnioskodawczyni nie reprezentuje bowiem swojej Kancelarii, nie może również działać na
    rzecz swojej Kancelarii (np.: poprzez wręczanie wizytówek, itd.). Ponadto, stosunek prawny
    i faktyczny pomiędzy Wnioskodawczynią a Powiatem znacząco odbiega od stosunku
    łączącego Wnioskodawczynię z klientami.
    W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej osobiście, w tym przez przedstawicieli
    tzw. wolnych zawodów, oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście,
    a działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem licznych
    wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz
    krajowych sądów administracyjnych.
    W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za
    samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy
    wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy
    wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz
    jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TS z 15
    grudnia 1987 r., C-235/85, Komisja Wspólnot Europejskich v. Królestwo Niderlandów, EU:C:
    1987:161, dalej wyrok C-235/85, Komisja, oraz wyrok TS z 25 lipca 1991 r., C-202/90,
    Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:
    C:1991:332, dalej wyrok C-202/90, Ayuntamiento).
    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w ustawie VAT, należy uznać, że świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem nie spełnia
    przesłanek działalności gospodarczej.
    Wnioskodawczyni wykonuje czynności nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach dyżurów w
    Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Nie ma swobody miejsca i czasu świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej, a zasady określa Umowa o nieodpłatną pomoc prawną
    zawarta z Powiatem. Jeżeli z różnych przyczyn nie może wykonać zadań w trakcie dyżuru,
    musi zapewnić zastępstwo, nie może w szczególności zmienić dnia albo godzin dyżuru, lub

    wyznaczyć dyżur w miejscu przez niego wyznaczonym (np. w siedzibie prowadzonej
    Kancelarii). Wnioskodawczyni (w przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz
    klientów) nie ma swobody wyboru osób, na rzecz których świadczy pomoc prawną.
    Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób uprawnionych, które
    zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W wyjątkowych sytuacjach,
    wynikających m.in. z konfliktu interesów, Wnioskodawczyni może odmówić nieodpłatnej
    pomocy prawnej, ale jest zobowiązana do wskazania osobie uprawnionej innego Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej na terytorium Powiatu. Wnioskodawczyni nie wykorzystuje
    zasobów należących do Kancelarii do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do
    zasady, wszystkie niezbędne zasoby powinien dostarczyć Wnioskodawczyni Powiat, a
    Wnioskodawczyni wykorzystuje zasoby Powiatu zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej. Wnioskodawczyni wykorzystuje własne zasoby jedynie w takim zakresie,
    w jakim wykorzystują własne zasoby pracownicy i zleceniobiorcy (np. samochód prywatny
    w celu dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani
    gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z
    Powiatem. Wynagrodzenie Wnioskodawczyni jest z góry określone (uzależnione m.in. od
    obowiązujących stawek oraz ilości dyżurów). Wnioskodawczyni nie ma możliwości
    negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów.
    W odniesieniu do relacji pomiędzy Powiatem, a Wnioskodawczynią należy wskazać, że nie
    ma ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej przez strony oraz
    równorzędności pomiędzy Wnioskodawczynią a Powiatem. Wnioskodawczyni nie ma
    możliwości kształtowania zasad współpracy z Powiatem na takich zasadach, na jakich
    kształtuje zasady świadczenia usług na rzecz Klientów. Z drugiej strony, Powiat zawierając
    Umowę również nie ma swobody ustalania warunków współpracy, ale jest związany
    przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Wnioskodawczyni wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
        w interpretacji indywidualnej z 5 maja 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.
        AKS,
        w interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2024 r., o sygn. 0114-KDIP4-
        2.4012.401.2023.1.MC,
        w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.80.2024.2.HW.
        w interpretacji indywidualnej z 6 listopada 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.616.2024.3.DS
    Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, tj. przyjęcie, że świadczenie przez
    Wnioskodawczynię, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych
    porad prawnych na podstawie przedmiotowej umowy zlecenia, nie stanowi wykonywanej
    samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie podlega podatkiem VAT, zdaniem
    Wnioskodawczyni, nie jest ona zobowiązana do dokumentowania tych czynności
    fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania otrzymanego z
    tego tytułu wynagrodzenia).
    Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawczyni, na gruncie przepisów dotyczących podatku od
    towarów i usług, brak jest przeciwskazań dla udokumentowania wykonywanych czynności
    poprzez wystawienie innego dokumentu księgowego, np. noty księgowej lub rachunku
    wystawianego do umowy zlecenia.
    Pytania

    1) Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
      wniosku o interpretację indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach
      prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, które podlega
      opodatkowaniu podatkiem VAT?
    2) Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawczyni, z tytułu
      wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
      winna wystawić faktury VAT, a czy też powinna wystawić notę księgową, czy może
      rachunek do umowy zlecenia?
    Pani stanowisko w sprawie
    1) Świadczenie przez Wnioskodawczynię, w okolicznościach przedstawionych we
      wniosku, usług nieodpłatnych porad prawnych na podstawie przedmiotowej umowy
      zlecenia, nie stanowi wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie
      nie podlega podatkiem VAT, zdaniem Wnioskodawczyni, nie jest ona zobowiązana do
      dokumentowania tych czynności fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla
      udokumentowania otrzymanego z tego tytułu wynagrodzenia).
    2) Na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, brak jest
      przeciwskazań dla udokumentowania wykonywanych czynności poprzez wystawienie
      innego dokumentu księgowego, np. noty księgowej lub rachunku wystawianego do
      umowy zlecenia.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest:
        prawidłowe - w części dotyczącej nieuznania nieodpłatnej pomocy prawnej za
        działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT, braku obowiązku
        dokumentowania tych czynności fakturami oraz możliwości udokumentowania
        wykonywanych czynności poprzez wystawienie noty księgowej;
        nieprawidłowe - w części dotyczącej udokumentowania wykonywanych czynności
        poprzez wystawienie rachunku.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i
      odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie
      prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę,
        w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;

      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że
    usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni
    konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku
    z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem
    podatku od towarów i usług.
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
      Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność producentów,
      handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne
      oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    W świetle art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.

    Według art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.), dalej jako „ustawa o PIT”:
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt
      2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej,
        trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z
        dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w
        badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system
        szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia
        sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów
        z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
        arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem
        obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania
        tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem
        przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
        samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
        wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
        sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem
        art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody
        z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
        państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
        należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
        stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o
        dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki
        organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
        działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
        te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
        kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
        tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
        pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
        w pkt 7.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu

    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
    Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza jest
    prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych osób, o ile
    są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi więzami
    prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a pracownikiem w zakresie
    warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza terytorium
      państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na
    zasadach przedstawionych we wniosku stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej
    przez Panią działalności gospodarczej i podlega opodatkowaniu VAT.
    Z przywołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 3 ustawy wynika, że warunkiem dla uznania, że
    określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie
    wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o
    podatku od towarów i usług, jest uznanie przychodów osiąganych z tytułu wykonywanych
    czynności za przychody wymienione w art. 12 ust. 1-6 (przychody z wykonywanej pracy)
    lub w art. 13 pkt 2-9 (przychody z działalności wykonywanej osobiście) ustawy z 26 lipca
    1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wskazać należy, że z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla
    uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w
    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
        wykonywania tych czynności,
        wynagrodzenia, oraz
        odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.

    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe
    kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na
    warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za
    wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w
    rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym
    ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny
    w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii
    przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. Jednocześnie zaznaczyła Pani, że wynagrodzenie za świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie Umowy zawartej z Powiatem stanowi
    przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych.
    Zatem należy przeanalizować, czy w analizowanej sprawie zostały spełnione pozostałe
    warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy.
    Zauważyć należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące
    się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w
    stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach
    wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych
    przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza
    samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy.
    Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w

    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy Zleceniobiorcą - Panią a Zleceniodawcą - Powiatem wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie -
    warunek drugi).
    Warunek drugi - wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez doradcę.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    W opisie sprawy podała Pani informacje, z których wynika, że:
        zawarła Pani z Powiatem (...) Umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
        prawnej;
        działając w charakterze adwokata zobowiązała się Pani do osobistego świadczenia
        za wynagrodzeniem należnym od Powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom
        uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Powiat
        w (...);
        w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
        prawnej, miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a
        także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych
        przez Powiat;
        wynagrodzenie określone w Umowie jest ustalone przez Powiat, na podstawie
        przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego
        rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości;
        nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu, w
        szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie
        dyżurów, które Pani odbyła w tracie miesiąca;

        do wykonywania czynności wynikających z Umowy wykorzystuje Pani lokal i
        infrastrukturę zapewnioną przez Powiat;
        zgodnie z zapisami Umowy, Powiat zapewnia stosowne warunki świadczenia
        nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym stały dostęp do łączy internetowych,
        materiały eksploatacyjne do środków technicznych, w które wyposażony jest punkt
        oraz wzory dokumentów w formie papierowej oraz nieodpłatne systemy informacji
        prawnej. Powiat zapewnia też meble biurowe (biurko, dwa krzesła), laptop z kartą
        sieciową, drukarkę, niszczarkę, okablowanie. Ponadto Zleceniodawca wyposaża
        lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub
        kserokopiarki;
        nie ponosi Pani gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem
        czynności na podstawie umowy;
        Umowa nie zobowiązuje Pani do zawarcia umowy ubezpieczenia od
        odpowiedzialności wobec osób trzecich;
        odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi podmiot, z którym zawarła Pani
        Umowę, tj. Powiat.
    Mając powyższe na uwadze, na gruncie powołanych przepisów należy stwierdzić, że przy
    tak przedstawionym opisie sprawy, świadczenie przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej
    na podstawie Umowy zawartej z Powiatem, nie mieści się w definicji działalności
    gospodarczej określonej w ustawie, a tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem
    zobowiązanym do rozliczania podatku od towarów i usług.
    Jak wynika z okoliczności sprawy, nie ponosi Pani odpowiedzialności wobec osób trzecich
    za wykonywane czynności, jak i ryzyka gospodarczego i ekonomicznego. Powiat nie
    zobowiązał Pani do zawarcia umów ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób
    trzecich, odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi Powiat. Ponadto, do wykonywania
    czynności wynikających z zawartej Umowy wykorzystuje Pani lokal i infrastrukturę
    zapewnioną przez Powiat. Powiat zapewnia stosowne warunki świadczenia nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz wyposażenie. Co więcej - jak wskazała Pani we wniosku - na
    wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu, w szczególności wynagrodzenie nie jest
    zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Pani odbyła w tracie
    miesiąca. Wynagrodzenie określone w Umowie jest ustalone przez Powiat, na podstawie
    przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia
    Ministra Sprawiedliwości.
    Zatem, zawarcie opisanej Umowy powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego
    cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pani - Zleceniobiorca związana jest
    ze Zleceniodawcą - Powiatem więzami prawnymi co do warunków wykonywania
    czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec osób trzecich.
    Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana umowa nie
    przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, pomoc prawna realizowana przez Panią na podstawie opisanej umowy, nie
    podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W tym zakresie Pani stanowisko jest prawidłowe.
    Pani wątpliwości dotyczą również ustalenia, czy jest Pani zobowiązana do wystawienia
    faktur dokumentujących opisane czynności.
    Stosownie do art. 106b ust. 1 ustawy:

      podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
      1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a
        pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od
        wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
        niebędącej podatnikiem;
      2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta
        z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
      3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w
        pkt 1;
      4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o
        których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
      a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
      c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust.
        1b.
    W myśl art. 106b ust. 2 ustawy:
      podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1
      lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:
      ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów
      oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie
      usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów - co do zasady - podatnik VAT jest
    zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego
    podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania
    faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy
    lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów
    niebędących podatnikami VAT.
    Jak ustalono powyżej, wykonywane przez Panią czynności, tj. usługi nieodpłatnej pomocy
    prawnej świadczone na podstawie umowy z Powiatem, nie podlegają opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    Zatem, skoro opisane usługi pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od
    towarów i usług, to nie powinny być dokumentowane fakturą, zgodnie z art. 106b ust. 1
    pkt 1 ustawy.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, ponieważ w
    ww. zakresie nie prowadzi Pani działalności gospodarczej.

    W odniesieniu do wykonywanych przez Panią usług, które nie będą opodatkowane
    podatkiem od towarów i usług brak jest podstaw do wystawiania przez Panią faktur lub
    rachunków. Powyższe wynagrodzenie z umowy zawartej z Powiatem w przedmiocie
    świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, może być udokumentowane na podstawie
    innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Należy jednak zaznaczyć, że noty
    księgowe nie są dokumentami przewidzianymi przez przepisy ustawy o podatku od
    towarów i usług, i jako takie nie są objęte ich regulacją. Brak jest jednakże przeciwwskazań
    na gruncie przedmiotowych przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.
    Zatem Pani stanowisko, że nie jest Pani zobowiązana do udokumentowania
    wykonywanych czynności fakturami i może Pani wystawić inny dokument księgowy, np.
    notę księgową uznałem za prawidłowe.
    Natomiast Pani stanowisko w zakresie braku przeciwskazań dla udokumentowania
    wykonywanych czynności poprzez wystawienie rachunku należało uznać za nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie
        zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
        dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):

        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.