Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP2/443-1205/14-2/MN
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2015-01-15
Teza: Podatek od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu faktur dokumentujących wypłaconą Opłatę motywacyjną.
Słowa kluczowe: odliczenia; odliczenia-odliczenie podatku od towarów i usług; opłata; podatek-podatek należny-obniżenie podatku należnego; podatek-podatek naliczony-odliczanie podatku naliczonego; premia; usługi; świadczenie; świadczenie-świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko, przedstawione we wniosku z 24 października 2014 r. (data wpływu 27 października 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu faktur dokumentujących wypłaconą Opłatę motywacyjną – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 27 października 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu faktur dokumentujących wypłaconą Opłatę motywacyjną.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe.

Spółka prowadzi działalność gospodarczą w branży spożywczej, podlegającą opodatkowaniu VAT. Spółka jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT w Polsce.

W związku z prowadzoną działalnością, Spółka zawiera z różnymi kontrahentami umowy dotyczące współpracy, w tym sprzedaży określonych towarów. Umowy handlowe precyzują zasady współpracy pomiędzy Spółką a jej kontrahentami, w tym np. warunki składania zamówień, dokonywania dostaw zamówionych towarów, warunki płatności, a także mogą obejmować dodatkowe uzgodnienia stron w zakresie dostaw i sprzedaży produktów Spółki, bądź np. usług, jakie kontrahent może świadczyć na rzecz Spółki. Umowy handlowe mogą być zawierane na czas oznaczony lub nieoznaczony. W przypadku umów zawartych na czas oznaczony, strony mogą przedłużać okres ich obowiązywania.

Jednocześnie, z uwagi na znaczną konkurencję panującą w branży spożywczej, w celu pozyskania, bądź utrzymania kontrahentów, w zamian za zawarcie, bądź przedłużenie umowy o współpracę z danym kontrahentem, Spółka wypłaca na rzecz tego kontrahenta opłatę / opłaty z tytułu zawarcia / przedłużenia umowy (dalej „Opłata motywacyjna”). Przedmiotowa Opłata motywacyjna może być wypłacana jednorazowo, bądź może mieć charakter okresowych płatności.

Opłata motywacyjna ma na celu wynagrodzenie kontrahenta za zawarcie (gotowość do zawarcia) bądź przedłużenie (gotowość do przedłużenia) umowy o współpracy i wykonywania obowiązków z niej wynikających. Przedmiotowa Opłata jest ponoszona niezależnie od obowiązków wynikających z samej umowy o współpracy oraz późniejszych rozliczeń związanych z realizacją umowy o współpracy. Brak Opłaty motywacyjnej z tytułu przedłużenia umowy mógłby skutkować utratą danego kontrahenta, który mógłby podjąć współpracę z innym dostawcą.

W przedstawionym stanie faktycznym, zawarcie umowy z kontrahentem przez Spółkę oraz uiszczenie Opłaty motywacyjnej pozostaje w związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością opodatkowaną VAT (dającą prawo do odliczenia podatku naliczonego).

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy przedstawiona w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym Opłata motywacyjna stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia realizowanego na rzecz Spółki, które podlega opodatkowaniu VAT i w konsekwencji, w przypadku otrzymania przez Spółkę od kontrahenta faktury / faktur dokumentujących Opłatę motywacyjną, Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT wykazanego na otrzymanej fakturze?

Zdaniem Wnioskodawcy, przedstawiona w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym Opłata motywacyjna stanowi, w świetle przepisów ustawy o VAT, wynagrodzenie z tytułu usług świadczonych na rzecz Spółki przez kontrahenta i tym samym podlega opodatkowaniu VAT (z zastosowaniem podstawowej stawki podatku).

W konsekwencji, w przypadku otrzymania przez Spółkę od kontrahenta faktury / faktur dokumentujących Opłatę motywacyjną, Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT wykazanego na otrzymanej fakturze, jako związanego z działalnością opodatkowaną.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów należy rozumieć co do zasady przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jako właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT). Natomiast świadczenie usług określone zostało w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i oznacza każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości materialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

W zakresie definiowania pojęcia „świadczenia” pomocniczo można się odwołać do art. 353 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), zgodnie z którym świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu. Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innego podmiotu), jak i zaniechanie (nie czynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Jak wynika z powyższego, pojęcie usługi zostało zdefiniowane w ustawie o VAT bardzo szeroko.

Mając na uwadze przywołane powyżej przepisy ustawy o VAT w zakresie definicji dostawy towarów i konstrukcji definicji świadczenia usług stwierdzić należy, że przepisy te realizują zasadę powszechności opodatkowania, która ma na celu objęcie opodatkowaniem każdej transakcji wykonywanej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W tym miejscu wskazać należy, że również przepisy Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.), wprowadzają szeroką definicję świadczenia usług. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, „świadczenie usług” oznacza każdą transakcję, która nie stanowi dostawy towarów. Jak natomiast wynika z art. 25 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, świadczenie usług może obejmować między innymi jedną z następujących czynności:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych, bez względu na to, czy są one przedmiotem dokumentu ustanawiającego tytuł prawny, czy nie;
2.  zobowiązanie do zaniechania działania lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług na podstawie nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu lub z mocy prawa.

W tym miejscu wskazać należy również główne założenia i cele wyrażone w art. 1 Dyrektywy VAT. W myśl tego artykułu, podatek od wartości dodanej jest bowiem z założenia podatkiem nałożonym na konsumpcję towarów i usług. Chociaż płatnikiem podatku są wszystkie osoby zaangażowane w kolejne stadia transakcji gospodarczych, faktyczny i ostateczny ciężar podatku spoczywa jedynie na ostatecznym konsumencie. W świetle powyższych założeń, opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym, zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

Równocześnie, w celu uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem wyrażonym w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT jest wystąpienie „odpłatności” za daną czynność. Odpłatność oznacza natomiast wykonanie czynności (dostawy towarów bądź świadczenia usług) za wynagrodzeniem. Przy czym, pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług, a otrzymaną zapłatą powinien wystąpić bezpośredni związek.

Kluczową kwestią warunkującą przy tym uznanie danej czynności (świadczenia) za transakcję objętą VAT, jest jej uznanie za odrębną i niezależną, przy czym również wiążącą się z wynagrodzeniem świadczącego. Szczegółowe przesłanki pozwalające na stwierdzenie, czy na gruncie podatku VAT następuje świadczenie usług wynikają z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej „TSUE”). Analizując kwestię świadczenia usług, TSUE wypracował konkretne warunki, których łączne spełnienie umożliwia uznanie określonej czynności za odpłatne świadczenie usług, które podlega opodatkowaniu VAT, tj.:

*   pomiędzy daną usługą a otrzymanym w zamian za jej wykonanie wynagrodzeniem istnieje bezpośredni i ścisły związek, oparty na relacjach cywilnoprawnych pomiędzy podmiotami (przykładowo, wyrok z 5 lutego 1981 r. w sprawie C-154/80 – Staatssecretaris van Financien przeciwko Associetion cooperative „CooperatieveAardappelenbewaarplaats GA”);
*   w ramach danego stosunku prawnego muszą istnieć co najmniej dwa podmioty, z których jeden będzie świadczył usługi, drugi zaś będzie ich beneficjentem (przykładowo, wyrok z 29 lutego 1996 r w sprawie C-215/94 – Jurgen Mohr przeciwko Finanzamt Bad Segeberg);
*   stosunek prawny łączący usługodawcę i usługobiorcę opiera się na zasadzie wzajemności (przykładowo, wyrok z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 – R.J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden);
*   wynagrodzenie może być wyrażone w pieniądzu.

Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 14 listopada 2012 r. (sygn. I FSK 196/12) wskazując: „Przyjmuje się, iż aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie usług, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem musi być bezpośredni, co oznacza, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę”.

Jak natomiast wynika z przedstawionego stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego, Spółka w celu utrzymania kontrahentów, w zamian za zawarcie, bądź przedłużenie umowy o współpracę z danym kontrahentem, wypłaca na rzecz kontrahentów Opłaty motywacyjne. Opłata motywacyjna ma na celu wynagrodzenie kontrahenta za zawarcie (gotowość do zawarcia) bądź przedłużenie (gotowość do przedłużenia) umowy o współpracy i wykonywania obowiązków z niej wynikających.

W konsekwencji, w ocenie Spółki, uznać należy, że pomiędzy Spółką a kontrahentem dochodzi do zawiązania odrębnego od umowy o współpracy stosunku zobowiązaniowego, którego istotą jest z jednej strony wyrażenie przez kontrahenta akceptacji na warunki umowy o współpracy (zgoda na zawarcie bądź przedłużenie umowy o współpracy), z drugiej natomiast uiszczenie przez Spółkę na rzecz kontrahenta uzgodnionej kwoty – Opłaty motywacyjnej. Przedmiotowa Opłata motywacyjna wypłacana jest na rzecz konkretnego podmiotu – kontrahenta, który rozpocznie (wyrazi gotowość do rozpoczęcia) lub będzie kontynuował (wyrazi gotowość do kontynuowania) współpracę ze Spółką. W tej sytuacji, występuje wyraźny związek pomiędzy wynagrodzeniem (Opłatą motywacyjną) wypłacanym przez Spółkę a wzajemnym zachowaniem kontrahenta – zawarciem / przedłużeniem umowy o współpracy i wyrażeniem tym samym zgody na proponowane przez Spółkę warunki wynikające z treści umowy.

Ponadto, Opłata motywacyjna jest ponoszona niezależnie od obowiązków wynikających z umowy o współpracy oraz późniejszych rozliczeń wynikający z realizacji umowy o współpracy. Opłata motywacyjna stanowi zatem samoistne wynagrodzenie należne kontrahentowi za jago określone zachowanie.

Tak więc, w przedstawionym stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym, spełnione zostaną wszystkie przesłanki warunkujące uznanie ww. czynności za odpłatną usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, tj.:

*   Spółkę oraz poszczególnych kontrahentów łączy stosunek zobowiązaniowy, którego istotą jest z jednej strony zawarcie (gotowość do zawarcia) lub przedłużenie (gotowość do przedłużenia) umowy i tym samym wyrażenie przez kontrahenta akceptacji na warunki umowy o współpracy, z drugiej natomiast uiszczenie przez Spółkę na rzecz kontrahenta wynagrodzenia – Opłaty motywacyjnej;
*   istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie świadczącego usługę, tj. kontrahenta, gdyż za swoje zachowanie (wyświadczenie usługi) otrzymuje on wynagrodzenie w postaci Opłaty motywacyjnej;
*   istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie nabywającego usługę, tj. Spółki, która zyskuje pewność, że dany kontrahent, na rzecz którego uiszczana jest Opłata motywacyjna rozpocznie bądź będzie kontynuował współpracę ze Spółką;
*   odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością kontrahenta, która miałaby być opodatkowana podatkiem VAT, tym samym istnieje element wzajemności pomiędzy zachowaniem podmiotów;
*   wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę (kontrahenta) stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za świadczenie, jakim jest zobowiązanie się kontrahenta do zawarcia i przedłużenia umowy o współpracy ze Spółką;
*   istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia, w analizowanym przypadku kontrahent ma prawo żądać wypłat określonych kwot, zatem kwota świadczenia jest jasno i precyzyjnie przez strony określona.

Tym samym, w ocenie Wnioskodawcy, przedstawiona w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym Opłata motywacyjna stanowi w świetle przepisów ustawy o VAT wynagrodzenie z tytułu usług świadczonych na rzecz Spółki przez kontrahenta i tym samym podlega opodatkowaniu VAT.

Mając równocześnie na uwadze fakt, że uiszczane przez Spółkę Opłaty motywacyjne mają na celu zawarcie / przedłużenie umów z kontrahentami i tym samym przyczyniają się do wykonywania przez Spółkę czynności opodatkowanych (sprzedaży towarów Spółki), Spółce przysługiwać będzie prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na otrzymywanych od kontrahentów fakturach dokumentujących nabycie usług związanych z zawarciem / przedłużeniem umów o współpracy.

Przedstawione powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez organy podatkowe. Dla przykładu wskazać można interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 24 października 2014 r. (sygn. IBPP1/443-773/12/MB), w której stwierdzono, że: „kwota pieniężna (opłata motywacyjna) wypłacona Kontrahentowi Wnioskodawcy (odbiorcy) przez Wnioskodawcę z tytułu gotowości do przystąpienia do danej umowy handlowej a następnie wykonania wynikających z niej obowiązków stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku VAT, co skutkuje koniecznością wystawienia przez kontrahenta Wnioskodawcy (Odbiorcę) na rzecz Wnioskodawcy faktury VAT, o ile kontrahent Wnioskodawcy (Odbiorca) jest podatnikiem podatku VAT czynnym”.

W tym miejscu wskazać należy również na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 września 2014 r. (sygn. I FSK 1310/13) rozstrzygającym spór wynikły pomiędzy Ministrem Finansów a podatnikiem w związku ze złożonym przez podatnika wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącym kwalifikacji opłaty za gotowość do przystąpienia do umowy na określonych warunkach na gruncie przepisów ustawy o VAT. W przywołanym wyroku NSA potwierdził stanowisko Ministra Finansów wskazując, że opłata taka (opłata za gotowość przystąpienia przez kontrahenta do danej umowy handlowej) stanowi wynagrodzenie za usługę wykonywaną przez otrzymującego, podlegającą opodatkowaniu VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą – opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Na mocy art. 2 pkt 6 ustawy – przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy – przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy – przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. – podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Na mocy art. 29a ustawy, obowiązującego od 1 stycznia 2014 r. – podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Z opisu sprawy wynika, że z uwagi na znaczną konkurencję panującą w branży spożywczej, w celu pozyskania, bądź utrzymania kontrahentów, w zamian za zawarcie, bądź przedłużenie umowy o współpracę z danym kontrahentem, Spółka wypłaca na rzecz tego kontrahenta opłatę / opłaty z tytułu zawarcia / przedłużenia umowy. Przedmiotowa Opłata motywacyjna może być wypłacana jednorazowo, bądź może mieć charakter okresowych płatności. Opłata motywacyjna ma na celu wynagrodzenie kontrahenta za zawarcie (gotowość do zawarcia) bądź przedłużenie (gotowość do przedłużenia) umowy o współpracy i wykonywania obowiązków z niej wynikających. Przedmiotowa Opłata jest ponoszona niezależnie od obowiązków wynikających z samej umowy o współpracy oraz późniejszych rozliczeń związanych z realizacją umowy o współpracy. Brak Opłaty motywacyjnej z tytułu przedłużenia umowy mógłby skutkować utratą danego kontrahenta, który mógłby podjąć współpracę z innym dostawcą.

Przepis art. 8 ust. 1 ustawy jest niejako dopełnieniem art. 7 ust. 1 ustawy i ma na celu objęcie opodatkowaniem każdej transakcji wykonywanej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, która nie stanowi dostawy towarów, przez co realizowana jest w ten sposób zasada powszechności opodatkowania.

Także art. 24 ust. 1 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.) wskazuje, że „świadczenie usług” oznacza każdą transakcję, która nie stanowi dostawy towarów.

Pojęcie świadczenia – składającego się na istotę usługi – należy interpretować zgodnie z jego cywilistycznym rozumieniem. Jak wskazuje art. 353 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.), świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.

Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innego podmiotu), jak i zaniechanie (nie czynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Na świadczenie mogą się też jednocześnie składać zachowania związane z działaniem, jak i zaniechaniem.

Należy zauważyć, że pojęcie usługi zostało zdefiniowane bardzo szeroko. Powyższa definicja jest niewątpliwie szersza niż zakres tego pojęcia w potocznym jego rozumieniu. Taka konstrukcja definicji usług pozwala na objęcie zakresem przedmiotowym podatku VAT wszelkich transakcji wykonywanych w ramach działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 25 Dyrektywy 2006/112/WE – świadczeniem usług jest każde zachowanie się podmiotu w wykonaniu stosunku zobowiązaniowego, które niekoniecznie polega na fizycznym wykonaniu jakiejkolwiek czynności lub podjęciu działania. Dyrektywa obejmuje definicją świadczenia usług również zobowiązanie do zaniechania działania bądź do tolerowania czynności lub sytuacji.

W tym miejscu warto podkreślić, że nie każde zaniechanie działania lub tolerowanie czynności uważane jest za świadczenie usług. Dla stwierdzenia, czy dana czynność albo brak podejmowania czynności stanowi świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej, należy ocenić przedmiotową transakcję w kontekście całego systemu podatku VAT, a w szczególności jego głównych założeń i celów, które zostały wyrażone w art. 1 Dyrektywy 2006/112/WE. W myśl tego artykułu, podatek od wartości dodanej jest z założenia podatkiem nałożonym na konsumpcję towarów i usług. Chociaż płatnikiem podatku są wszystkie osoby zaangażowane w kolejne stadia transakcji gospodarczych, faktyczny i ostateczny ciężar podatku spoczywa jedynie na ostatecznym konsumencie. W świetle powyższych założeń opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

W przedmiotowej sprawie Wnioskodawca wypłaca kwotę pieniężną (Opłatę motywacyjną) stanowiącą dla kontrahenta zachętę do zawarcia / przedłużenia umowy, w rezultacie kontrahent wyraża zgodę na zawarcie umowy wyłącznie z Wnioskodawcą. Bowiem, Opłata motywacyjna ma na celu wynagrodzenie kontrahenta za zawarcie (gotowość do zawarcia) bądź przedłużenie (gotowość do przedłużenia) umowy o współpracy i wykonywania obowiązków z niej wynikających.

Powyższe wskazuje, że poprzez wypłatę przez Spółkę określonej kwoty kontrahent powstrzyma się od poszukiwania innych ofert. Tym samym fakt zawarcia / przedłużenia umowy o współpracę ze Spółką, a tym samym zaprzestania dalszego poszukiwania przez kontrahenta innych ofert wskazuje na wypełnienie definicji usługi, zgodnie z którą świadczeniem usług jest również zobowiązanie się do zaniechania działań.

Powyższe zagadnienie stało się przedmiotem sporu w sprawie C-384/95 pomiędzy Landboden Agrardienste GmbH & Co. KG a Finanzamt Calau (Niemcy). Sprawa dotyczyła opodatkowania zobowiązania się do ograniczenia produkcji ziemniaków w świetle definicji świadczenia usług. W orzeczeniu Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazano, że w sytuacjach, w których zredukowanie produkcji ziemniaków nie przyczynia się do uzyskania korzyści ani przez organy administracji państwowej, które dokonują wypłaty odszkodowania z tego tytułu, ani przez inne znane (ustalone) osoby, czynność taka nie stanowi świadczenia usług w rozumieniu artykułu 6(1) VI Dyrektywy. Świadczenie usług nie może mieć bowiem miejsca bez ustalenia konsumenta, tj. podmiotu będącego beneficjentem danej usługi.

W przedmiotowej sprawie beneficjentem usługi świadczonej przez kontrahenta jest natomiast Spółka, która w związku z wypłatą Opłaty motywacyjnej powstrzymała kontrahenta od poszukiwania innych ofert i zapewniła sobie zawarcie / przedłużenie umowy o współpracę.

W kwestii odpłatności za ww. świadczenie wskazać należy, że ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą.

Można w tym miejscu wskazać, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

I tak, w wyroku z 15 lipca 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council, TSUE stwierdził, że wskazane w sprawie czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Analizując głębiej ten problem Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council stwierdził, że czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem).

Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z 5 lutego 1981 r. C-154/80, które zapadło na tle przepisów I Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu – jak wskazał Trybunał – świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.

Na uwagę zasługuje tutaj orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie trybunał zauważył, iż czynność „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że czynność uznaje się za odpłatną gdy są spełnione następujące warunki:

*   istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne;
*   wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy;
*   istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi;
*   odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem;
*   istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Z okoliczności przedstawionych we wniosku wynika, że Opłata motywacyjna ma na celu wynagrodzenie kontrahenta za zawarcie (gotowość do zawarcia) bądź przedłużenie (gotowość do przedłużenia) umowy o współpracy i wykonywania obowiązków z niej wynikających. Przedmiotowa Opłata jest ponoszona niezależnie od obowiązków wynikających z samej umowy o współpracy oraz późniejszych rozliczeń związanych z realizacją umowy o współpracy.

W takiej sytuacji występuje wyraźny związek wypłaconego przez Spółkę wynagrodzenia za wzajemne zachowanie kontrahenta – przystąpienie do zawarcia / przedłużenie umowy o współpracy i wyrażenie zgody na proponowane przez Spółkę warunki wynikające z jej treści. Bowiem kontrahent zobowiązując się do zawarcia umowy z Wnioskodawcą, a nie z innym podmiotem, świadczy na rzecz Spółki czynność, którą można zaklasyfikować jako usługę.

Tak więc otrzymana przez kontrahenta od Spółki kwota w postaci Opłaty motywacyjnej jest / będzie związana z określonym zachowaniem kontrahenta, a zatem świadczeniem przez niego usługi.

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące uznanie ww. czynności za odpłatna usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, tj.:

*   istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie świadczącego usługę, tj. kontrahenta, gdyż za swoje zachowanie (wyświadczenie usługi) otrzymuje on wynagrodzenie w postaci „zachęty” do zawarcia / przedłużenia umowy;
*   odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana podatkiem VAT;
*   wynagrodzenie otrzymane przez kontrahenta stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za świadczenie usługi, jaką jest zobowiązanie się kontrahenta do zawarcia / przedłużenia umowy właśnie z płacącą ww. wynagrodzenie Spółką;
*   istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia, kwota świadczenia jest jasno i precyzyjnie przez strony określona;
*   kontrahenta łączą więzy prawne ze Spółką, w ramach których następuje świadczenie wzajemne - kontrahent zawiera / przedłuża umowę o współpracy ze Spółką.

W konsekwencji, przedstawiona w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym Opłata motywacyjna stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia realizowanego na rzecz Spółki, które podlega / będzie podlegać opodatkowaniu VAT, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy – podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Stosownie do przepisu art. 86 ust. 1 ustawy – w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Według art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2013 r.) – kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Na mocy art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r.) – kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Ponadto, podkreślić należy, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jak wskazano we wniosku, Spółka prowadzi działalność gospodarczą w branży spożywczej, podlegającą opodatkowaniu VAT. Spółka jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT w Polsce. Zawarcie umowy z kontrahentem przez Spółkę oraz uiszczenie Opłaty motywacyjnej pozostaje w związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością opodatkowaną VAT.

Zatem, skoro przedstawiona w stanie faktycznym / zdarzeniu przyszłym Opłata motywacyjna stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia realizowanego na rzecz Spółki, które podlega opodatkowaniu VAT, to w przypadku otrzymania przez Spółkę od kontrahenta faktury / faktur dokumentujących Opłatę motywacyjną, Spółce przysługuje / będzie przysługiwać prawo do odliczenia podatku VAT wykazanego na otrzymanej fakturze.

Interpretacja dotyczy:

*   zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia;
*   zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W pozostałym zakresie wniosku dotyczącym podatku dochodowego od osób prawnych, wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.