Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/415-4/09/IB
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2009-03-26
Teza: Czy kwoty wynikające z ugody sądowej zawartej ze Sp. z o.o. są wolne od podatku dochodowego?
Słowa kluczowe: odszkodowania; ugody-ugoda sądowa; zadośćuczynienie; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 29 grudnia 2008 r. (data wpływu 2 stycznia 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia przedmiotowego - **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 2 stycznia 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia przedmiotowego.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 6 listopada 2007 r. zawarł Pan z „K.” Sp. z o.o. (następcą prawnym „S.” Sp. z o.o.) ugodę sądową, na mocy której „K.” Sp. z o.o. zobowiązała się do zapłaty kwoty 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane przez Pana krzywdy wynikające z niewykonania zobowiązania przez „T.” Sp. z o.o. Płatność rozłożono na następujące raty: pierwsza rata w wysokości 10.000 zł płatna w terminie do dnia 15 stycznia 2008 r. i kolejne 55 rat po 2.000 zł do 15-go każdego miesiąca począwszy od lutego 2008 r. Powyższa kwota została ugodzona w wyniku niewykonania przez „T.” Sp. z o.o. zobowiązania do przeniesienia na Pana własności lokalu mieszkalnego na osiedlu jako nagrody za zwycięstwo w konkursie organizowanym przez „S.” Sp. z o.o. (obecnie „K.” Sp. z o.o.). Obowiązek przeniesienia własności na Pana rzecz wynikał z umowy przedwstępnej zawartej pomiędzy „T.” Sp. z o.o. a „S.” Sp. z o.o. (obecnie „K.” Sp. z o.o.).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy kwoty wynikające z ugody sądowej zawartej z „K.” Sp. z o.o. są wolne od podatku dochodowego?

Zdaniem Wnioskodawcy stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Aby prawidłowo ocenić czy podatnikowi przysługuje prawo do zwolnienia przedmiotowego od podatku dochodowego od osób fizycznych należy przede wszystkim dokonać analizy rzeczywistego charakteru zasądzonych na rzecz podatnika kwot (niezależnie od tego jak zostaną one nazwane przez strony w ugodzie sądowej, która stanowi przecież nic innego jak formę umowy stron zawartej przed sądem w toku procesu).

Zgodnie z przyjętą w prawie polskim praktyką zadośćuczynienie pieniężne definiuje się jako jeden ze sposobów wyrównania szkody niemajątkowej. Środki pieniężne przyznane poszkodowanemu powinny zrekompensować wyrządzoną mu krzywdę. Z kolei odszkodowanie służy pokryciu szkody majątkowej, w tym szkody rzeczywiście wyrządzonej (rzeczywistej straty) oraz szkody w postaci utraconych korzyści. Podkreślić przy tym trzeba, że rzeczywista strata majątkowa obejmuje zarówno kwoty, które na skutek działania podmiotu wyrządzającego szkodę wyszły z majątku podatnika, jak i kwoty, które w wyniku działania podmiotu wyrządzającego szkodę do tego majątku nie weszły.

Jak już wyżej wskazano, w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłączono spod zwolnienia od podatku kwoty utraconych korzyści. Zwolnienie obejmuje zatem wyłącznie kwotę rzeczywistej straty (w wyżej wskazanym ujęciu). Zatem w rozważanym stanie faktycznym, na skutek działania „K.” Sp. z o.o. oraz „T.” Sp. z o.o., doszło do wyrządzenia szkody na łączną kwotę 169.488 zł, w tym kwotę roszczenia ugodzonego z „K.” Sp. z o.o. w wysokości 120.000 zł; kwota ta nie weszła bowiem do Pana majątku i jako objęta ugodą sądową podlega zwolnieniu przedmiotowemu od podatku. Dla zwolnienia od podatku bez znaczenia pozostaje, iż w ugodzie sądowej kwotę w wysokości 120.000 zł nazwano „zadośćuczynieniem”, gdyż niewątpliwie kwota ta nie służy wyrównaniu szkody niemajątkowej, ale pokryciu szkody majątkowej (w postaci rzeczywistej straty powstałej w wyniku działania wyżej wskazanych podmiotów, w wyniku czego do Pana majątku nie weszły kwoty odpowiadające wartości mieszkania, którego własność nie została przeniesiona na rzecz podatnika. Zauważyć należy, że od dnia 1 stycznia 2009 r. zdanie wstępne art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych otrzymało zmienione brzmienie, zgodnie z którym wolne od podatku są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określone w tym wyroku lub w tej ugodzie.

Oznacza to, że niezależnie od klasyfikacji dotyczącej kwot wynikających z ugody z dnia 6 listopada 2007 r. od dnia 1 stycznia 2009 r. kwoty te (wypłacane w miesięcznych ratach) będą wolne od podatku. Niezależnie jednak od powyższego zdaniem podatnika również kwoty wypłacone mu w 2008 r. podlegają zwolnieniu od podatku jako środki odszkodowawcze.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W świetle powyższego, zakres zwolnienia określony w tym przepisie, obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z tytułu utraconego zysku. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

W stanie faktycznym przedstawionym we wniosku wskazano, iż w drodze ugody została ustalona kwota 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane przez Pana krzywdy wynikające z niewykonania przez „T.” zobowiązania do przeniesienia na Pana własności lokalu mieszkalnego jako nagrody za zwycięstwo w konkursie organizowanym przez „S.” Sp. z o.o. (obecnie „K.” Sp. z o.o.). Ww. zobowiązanie wynikało z umowy przedwstępnej zawartej pomiędzy „T.” Sp. z o.o. a „S.” Sp. z o.o. (obecnie „K.” Sp. z o.o.).

Wskazać należy, że zadośćuczynienie, analogicznie do odszkodowania, jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającym na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Co prawda w doktrynie i judykaturze powszechnym jest wiązanie pojęcia odszkodowania jedynie z uszczerbkiem majątkowym, natomiast pojęcia zadośćuczynienia za doznaną krzywdą (uszczerbkiem niematerialnym), jednakże tego rodzaju rozróżnienia nie dokonują przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast szkoda w postaci utraconych korzyści, do której nawiązują wyżej powoływane przepisy podatkowe, została określona w art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego. W świetle tego przepisu uszczerbek dotykający poszkodowanego może wystąpić w dwóch przypadkach:

1.  straty, którą poniósł w wyniku zdarzenia szkodzącego, wyrażającej się w rzeczywistej zmianie stanu majątku, polegającej albo na zmniejszeniu jego aktywów, albo na zwiększeniu pasywów,
2.  utraty przez niego korzyści, polegającej na niepowiększeniu się czynnych pozycji majątku, które byłyby się pojawiły, gdyby nie zdarzenie wyrządzające szkodę.

Jak wynika z treści wniosku, kwota wynikająca z ugody sądowej tytułem zadośćuczynienia dotyczy szkody majątkowej, w szczególności zaś korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Gdyby nie zdarzenie polegające na nie wykonaniu zobowiązania przez „T.”, otrzymałby Pan nagrodę w postaci prawa własności lokalu mieszkalnego.

W konsekwencji, uwzględniając dyspozycję art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwota wynikająca z ugody sądowej zawartej przez Pana z „K.” Sp. z o.o. nie jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Złożenie przez Wnioskodawcę fałszywego oświadczenia, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej – powoduje, iż niniejsza interpretacja indywidualna nie wywołuje skutków prawnych (art. 14b § 4 Ordynacji podatkowej).

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.