Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL2-1.4011.684.2025.3.MB
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-10-22
Teza: Skutki podatkowe otrzymania odszkodowania z niemieckiego
towarzystwa ubezpieczeniowego po śmierci męża.
Słowa kluczowe: Niemcy
małżonek
towarzystwo-towarzystwo ubezpieczeniowe
śmierć
świadczenie-świadczenie pieniężne
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Zwolnienia przedmiotowe.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 3-ust. 1a
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 1-art. 3-ust. 2a
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 20-ust. 1
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 4
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 5-art. 24-ust. 15
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 5-art. 24-ust. 15a

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 sierpnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 1 sierpnia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 29 września 2025 r. (wpływ 1 października
    2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    W dniu (...) stycznia 2025 r. zmarł Pani mąż X. Był rezydentem polskim i miał
    nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce. Po jego śmierci zrzekła się Pani prawa do
    spadku po Nim.
    Pani mąż był zatrudniony na umowę o pracę w Niemczech i tam podlegał pod
    ubezpieczenia i był objęty indywidualnym zakładowym ubezpieczeniem emerytalnym.
    Po Jego śmierci (pomimo zrzeczenia się spadku) otrzymała Pani świadczenie z
    niemieckiego towarzystwa ubezpieczeniowego (...). Według przetłumaczonych z języka
    niemieckiego dokumentów jest to wypłata świadczenia po zamknięciu konta
    ubezpieczeniowego zmarłego męża - nr ubezpieczenia (...). Zgodnie z opisem jest to
    świadczenie przyznawane w przypadku śmierci osoby ubezpieczonej.
    Otrzymała Pani dwa przelewy z towarzystwa ubezpieczeniowego:
    - w dniu (...) marca 2025 roku otrzymała Pani przelew w wysokości (...) EUR przeliczone na
      (...) PLN - opisane w dokumentach jako zasiłek pogrzebowy,
    - w dniu (...) kwietnia 2025 roku kolejny przelew w wysokości (...) zł przeliczone na (...) PLN
      - opisane w dokumentach jako świadczenie w przypadku śmierci - płatność zaliczkowa
      z indywidualnego zakładowego ubezpieczenia emerytalnego męża X.
    Towarzystwo ubezpieczeniowe (...) ujęło w decyzji zapis, że w kolejnym roku
    kalendarzowym otrzyma Pani informację o przydzielonych świadczeniach i zwrócili Pani
    uwagę na konieczność zgłoszenia tych świadczeń w celu zweryfikowania ewentualnego
    obowiązku podatkowego w Polsce.
    Ponadto wskazała Pani, że środki pieniężne z niemieckiego towarzystwa
    ubezpieczeniowego z Niemiec, po śmierci męża, otrzymała Pani jako osoba uposażona.
    W Niemczech w takich umowach nie wskazuje się konkretnej osoby. Osobą uposażoną
    jest zawsze najbliższa rodzina - w tym konkretnym przypadku Pani jest taką osobą i
    dlatego świadczenie wypłacono Pani.
    Nie otrzymała Pani tych środków jako spadkobierca, bo zrzekła się Pani spadku po mężu.
    W dacie otrzymania środków pieniężnych z tej polisy miała Pani w Polsce miejsce
    zamieszkania dla celów podatkowych i podlegała w Polsce nieograniczonemu
    obowiązkowi podatkowemu.

## Pytanie

Czy świadczenia otrzymane przez Panią z niemieckiego towarzystwa
    ubezpieczeniowego (...) - po śmierci męża będą korzystały ze zwolnienia z podatku
    dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26
    lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1426
    ze zm.)?
    Pani stanowisko w sprawie
    W Pani ocenie, świadczenia pieniężne otrzymane przez Panią, korzystają ze zwolnienia z
    podatku od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.
    o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1426 ze zm.).
    Oboje jesteście Państwo rezydentami polskimi i macie nieograniczony obowiązek
    podatkowy w Polsce.
    Biorąc pod uwagę przytoczony stan faktyczny, należy uznać, że świadczenia te będą
    podlegały opodatkowaniu w Polsce, ale z uwagi na to, że stanowią środki wypłacone z
    indywidualnego ubezpieczenia - to na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca
    1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1426 ze zm.)
    będą korzystały ze zwolnienia z podatku.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
      Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej
      Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów
      (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony
      obowiązek podatkowy).
    Stosownie do treści art. 3 ust. 1a ww. ustawy:
      Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
      uważa się osobę fizyczną, która:
      1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub
      gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
      2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku
      podatkowym.
    Zgodnie z art. 3 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca
      zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów
      (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony
      obowiązek podatkowy).
    Zgodnie z art. 4a ww. ustawy:
      Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie
      zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita
      Polska .
    Ustawodawca przesądził zatem, że zgodnie z zasadą nieograniczonego obowiązku
    podatkowego (art. 3 ust. 1 ww. ustawy) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania

    na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od
    całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Stąd
    też do tej kategorii osób mają zastosowanie ogólne reguły podatkowe korygowane
    wyłącznie treścią umów międzynarodowych w sprawie zapobieżenia podwójnemu
    opodatkowaniu (art. 4a ww. ustawy).
    Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę stwierdzam, że w rozpatrywanej sprawie
    zastosowanie znajduje umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną
    Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od
    dochodu i od majątku, podpisana w Berlinie dnia 14 maja 2003 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 12
    poz. 90).
    W rozumieniu art. 4 pkt 1 ww. Umowy:
      Określenie „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się
      Państwie” oznacza osobę, która zgodnie z prawem tego Państwa podlega tam
      opodatkowaniu z uwagi na jej miejsce zamieszkania, miejsce stałego pobytu, miejsce
      zarządu albo inne kryterium o podobnym charakterze i obejmuje również to
      Państwo, każdą jego jednostkę terytorialną lub organ lokalny. Jednakże określenie to
      nie obejmuje osób, które podlegają opodatkowaniu w tym Państwie, w zakresie
      dochodu osiąganego tylko ze źródeł w tym Państwie lub z tytułu majątku położonego
      w tym Państwie.
    W myśl art. 22 pkt 1 powyższej Umowy:
      Dochody osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się
      Państwie, bez względu na to, gdzie są osiągane, a które nie są objęte
      postanowieniami poprzednich artykułów niniejszej umowy, podlegają
      opodatkowaniu tylko w tym Państwie.
    W świetle powyższego, dochód uzyskany przez Panią z tytułu wypłaty świadczenia z
    ubezpieczenia emerytalnego w związku ze śmiercią osoby, która wykupiła polisę
    ubezpieczeniową dotyczącą ubezpieczenia emerytalnego podlega opodatkowaniu tylko w
    Polsce.
    W myśl art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie
    dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały
    enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione od podatku, bądź od
    których zaniechano poboru podatku, w drodze rozporządzenia wydanego przez Ministra
    Finansów.
    Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie
      realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19
      , art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji
      podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość
      otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Jednym ze źródeł przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych są wskazane w pkt 9 tego przepisu inne źródła.
    Jak stanowi art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

      Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w
      szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu
      emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w
      rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty
      uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz
      wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także
      dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki
      pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane
      z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w
      art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów
      określonych w art. 12-14 i art. 17.
    Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń
      majątkowych i osobowych, z wyjątkiem:
      a) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną
        działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji
        rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c,
      b) dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15 i 15a.
    We wskazanym przepisie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych ustawodawca posługuje się zwrotem „kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń”.
    W związku z powyższym, jeżeli świadczenie wypłacone zostało z tytułu ubezpieczeń
    majątkowych i osobowych, a nie mieści się ono w punktach a i b przepisu, to takie
    świadczenie będzie podlegać zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od
    osób fizycznych. Przez kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń objęte dyspozycją ww.
    przepisu rozumie się świadczenia, do wypłaty których zobowiązany jest ubezpieczyciel w
    związku z zawartą umową ubezpieczenia.
    Na podstawie art. 24 ust. 15 i 15a ustawy:
      Dochodem z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową
      ubezpieczenia zawartą na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej i
      reasekuracyjnej, w przypadku ubezpieczeń związanych z funduszami kapitałowymi,
      jest różnica między wypłaconą kwotą świadczenia a sumą składek wpłaconych do
      zakładu ubezpieczeń, które zostały przekazane na fundusz kapitałowy.
      Dochodem z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową
      ubezpieczenia na życie lub dożycie, zawartą na podstawie odrębnych przepisów, w
      której świadczenie zakładu ubezpieczeń z tytułu dożycia jest:
      1) ustalane na podstawie określonych indeksów lub innych wartości bazowych albo
      2) równe składce ubezpieczeniowej powiększonej o określony w umowie
        ubezpieczenia wskaźnik
      - jest różnica między wypłaconą kwotą świadczenia a składką wpłaconą do zakładu
      ubezpieczeń.
    Należy również wskazać, że zgodnie z art. 829 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.
    Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
      Ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć przy ubezpieczeniu na życie
      – śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku.
    Zgodnie z art. 831 § 1, 2 i 3 Kodeksu cywilnego:

      Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania
      sumy ubezpieczenia w razie śmierci osoby ubezpieczonej; może również zawrzeć
      umowę ubezpieczenia na okaziciela. Ubezpieczający może każde z tych zastrzeżeń
      zmienić lub odwołać w każdym czasie.
      Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia, a nie
      oznaczono udziału każdej z nich w tej sumie, ich udziały są równe.
      Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po
      ubezpieczonym.
    Przepis art. 24 ust. 15 i 15a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma
    jednak zastosowania w niniejszej sprawie. Dyspozycja przepisu jasno wskazuje, że ten
    szczególny sposób ustalania dochodu do opodatkowania dotyczy podatników, którzy
    inwestowali składki na podstawie umowy. O inwestowaniu składki nie może być mowy
    w przypadku osoby wskazanej jako beneficjent uprawniony do otrzymania świadczenia
    z tytułu ubezpieczenia. Uposażony jest bowiem osobą, która jest uprawniona do
    otrzymania świadczenia z umowy ubezpieczenia na skutek zajścia zdarzenia
    ubezpieczeniowego w postaci śmierci ubezpieczonego. Po stronie beneficjenta nie
    mamy więc do czynienia z dochodem z tytułu inwestowania składki.
    Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz przedstawione przez Panią okoliczności
    sprawy, zgodzić się z Panią należy, że środki pieniężne, które otrzymała Pani w 2025 r. jako
    beneficjent polisy ubezpieczeniowej zmarłego męża korzystają ze zwolnienia z
    opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego
    obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do
    interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.