Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/415-218/14/BK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2014-06-13
Teza: Odszkodowanie z tytułu szkód w uprawach rolnych, wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu.
Słowa kluczowe: odszkodowania; szkody; służebność-służebność przesyłu; uprawa; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 25 lutego 2014 r. (data wpływu 3 marca 2014 r.) uzupełnionym w dniu 4 czerwca 2014 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zastosowania zwolnienia przedmiotowego – **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 3 marca 2014 r. został złożony ww. wniosek uzupełniony w dniu 4 czerwca 2014 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zastosowania zwolnienia przedmiotowego.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca wraz z małżonką, z którą posiada ustawową wspólność majątkową prowadzi gospodarstwo rolne. W 2010 r. podpisali umowę z PM Sp. z o.o. Przedmiotem umowy było udostępnienie inwestorowi części posiadanych przez nich gruntów rolnych w celu budowy gazociągu.

W związku z powyższym inwestor (PL Sp. z o.o.) w 2013 r. wypłacił - zgodnie z zawartą umową - łączną kwotę 35 000 zł brutto. W czerwcu 2013 r. Wnioskodawca otrzymał PIT-8C za 2013 r. na kwotę 17 500 zł. Na tę samą kwotę – jak podaje – PIT-8C otrzymała Jego żona.

PIT-8C jest wypełniony w części D:

1.  w poz. 34: wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu
poz. 35 – 13 500 zł2.  w poz. 36: odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści sprowadzających się do tego, że w tym przypadku majątek właściciela nie wzrósł tak, jakby to się stało, gdyby przedsiębiorstwo gazownicze nie realizowało inwestycji
poz. 37: 4 000 zł.

Grunty, na których ustanowiono służebność przesyłu w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie gazociągu, wchodzą w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Jednocześnie Wnioskodawca stwierdza, że otrzymana przez Niego kwota odszkodowania została wypłacona w związku ze zniszczeniem płodów rolnych (ziemniaków), które były już zasadzone w momencie, gdy PM Sp. z o.o. rozpoczęła inwestycję na gruncie Wnioskodawcy.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

1.  Czy wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i czy należy je wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2013?
2.  Czy odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, o których mowa we wniosku podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i czy należy je wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2013?

Zdaniem Wnioskodawcy wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie należy go wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2013 na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawca uważa, że odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie należy go również wykazywać w zeznaniu podatkowym za 2013 r. na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 poz. 361 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:

1.  ustanowienia służebności gruntowej,
2.  rekultywacji gruntów,
3.  szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie

*   w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji dotyczących budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów rafinacji ropy naftowej oraz budowy urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.).

Powołany wyżej art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi, że przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Wskazać przy tym należy, że ww. zwolnienie przysługuje tylko i wyłącznie posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, którego to pojęcia ustawa o podatku dochodowym nie definiuje. W celu wyjaśnienia tej kwestii odsyła jednak, zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 4 ww. ustawy, do przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 z późn. zm.).

W myśl art. 1 ww. ustawy opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1 ww. ustawy).

Przepis art. 285 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121) stanowi, że nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

Natomiast zgodnie z art. 3051 Kodeksu cywilnego, nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Stosownie do art. 3054 Kodeksu cywilnego, do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

W myśl art. 3052 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu (art. 3052 § 2 Kodeksu cywilnego).

Z treści przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca wraz z małżonką, z którą posiada ustawową wspólność majątkową prowadzi gospodarstwo rolne. W 2010 r. podpisali umowę z PM Sp. z o.o. Przedmiotem umowy było udostępnienie inwestorowi części posiadanych przez nich gruntów rolnych w celu budowy gazociągu.

W związku z powyższym inwestor (PL Sp. z o.o.) w 2013 r. wypłacił - zgodnie z zawartą umową - łączną kwotę 35 000 zł brutto. W czerwcu 2013 r. Wnioskodawca otrzymał PIT-8C za 2013 r. na kwotę 17 500 zł. Na tę samą kwotę – jak podaje – PIT-8C otrzymała Jego żona.

PIT-8C jest wypełniony w części D:

1.  w poz. 34: wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu
poz. 35 – 13 500 zł2.  w poz. 36: odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści sprowadzających się do tego, że w tym przypadku majątek właściciela nie wzrósł tak, jakby to się stało, gdyby przedsiębiorstwo gazownicze nie realizowało inwestycji
poz. 37: 4 000 zł.

Grunty, na których ustanowiono służebność przesyłu w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie gazociągu, wchodzą w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Jednocześnie Wnioskodawca stwierdza, że otrzymana przez Niego kwota odszkodowania została wypłacona w związku ze zniszczeniem płodów rolnych (ziemniaków), które były już zasadzone w momencie, gdy PM Sp. z o.o. rozpoczęła inwestycję na gruncie Wnioskodawcy.

Wskazać należy, że odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającym na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na zwolnienie z opodatkowania odszkodowań wypłaconych na podstawie zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu ustanowienia służebności gruntowej, rekultywacji gruntów oraz szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie.

Mając na uwadze powyższe, po analizie zacytowanego art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdzić należy, że zwolnieniem tym jest objęte odszkodowanie, które Wnioskodawca otrzymał od Spółki gazowniczej –zgodnie z zawartą umową - z tytułu szkód w uprawach rolnych powstałych w związku z budową gazociągu na gruntach rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym.

Odnosząc się natomiast do kwestii zastosowania zwolnienia w sytuacji ustanowienia służebności przesyłu Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt. II FSK 3050/11 stwierdził, że ustanowienie nowego rodzaju służebności odnoszącej się do inwestycji polegających na budowie urządzeń infrastruktury technicznej wychodziło naprzeciw potrzebom gospodarczym i w sposób ustawowy regulowało istniejącą już, zapoczątkowaną uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2003 r. sygn. akt. III CZP 79/02 praktykę ustanawiania służebności gruntowych dla realizacji tych inwestycji. Zastąpienie zatem takiej służebności służebnością przesyłu oznacza, że po dniu 2 sierpnia 2008 r. nie jest już możliwe ustanowienie służebności gruntowej dla realizacji inwestycji polegających na budowie urządzeń infrastruktury technicznej, lecz jedynie służebności przesyłu, której istota jest taka sama jak w przypadku wcześniej stosowanej służebności gruntowej. Wobec tego, zastąpienie w sferze cywilistycznej służebności gruntowej służebnością przesyłu (spowodowane ustawowym uregulowaniem tej problematyki) ustanawianą w związku z budową lub użytkowaniem przedmiotowych urządzeń (sieci), nie zmieniło ani celu, ani treści tych służebności. Jednocześnie, w ocenie NSA, trudno przyjąć, aby wprowadzeniu nowych rozwiązań na gruncie prawa cywilnego, towarzyszyło założenie i zamiar ustawodawcy dokonania modyfikacji w systemie zwolnień podatkowych. Pozostawienie po dniu 2 sierpnia 2008 r. omawianego przepisu w jego niezmienionym brzmieniu, zdaniem NSA, należy interpretować jako brak zamiaru ustawodawcy wyeliminowania przedmiotowego zwolnienia podatkowego, a poprzestanie na literalnej wykładni tego przepisu prowadzi do niedających się zaakceptować w państwie prawa wniosków. Zatem przy uwzględnieniu wykładni historycznej i funkcjonalnej NSA uznał, że zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 120 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odnosi się do ustanawianych służebności przesyłu.

Mając na uwadze powyższe stanowisko NSA, odzwierciedlające jednolitą i utrwaloną linię orzecznictwa w przedmiotowej kwestii, jak również akceptującą tę wykładnię interpretację ogólną Ministra Finansów z dnia 21 maja 2014 r., znak DD3/033/126/CRS/14/RD-46264/14 uznać należy, że wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu na gruntach stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, w związku z budową urządzeń, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych w związku z wypełnieniem dyspozycji cytowanego przepisu art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Reasumując, zarówno otrzymane przez Wnioskodawcę wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu jak i odszkodowanie wypłacone przez Spółkę gazowniczą z tytułu szkód powstałych w uprawach rolnych w związku z budową na nieruchomości Wnioskodawcy urządzenia gazowego (gazociągu) nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji wykazaniu w zeznaniu podatkowym, ponieważ korzysta ze zwolnienia wynikającego odpowiednio z art. 21 ust. 1 pkt 120 lit.a) i c) ustawy.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w B. Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w T.