Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP1-1.4012.322.2025.1.AWY
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-14
Teza: Należność Spółki w postaci Odstępnego z tytułu anulowania
biletu przed terminem wyjazdu nie podlega opodatkowaniu
podatkiem od towarów i usług.
Słowa kluczowe: bilety
czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu
odstępne
odszkodowania
rekompensata
świadczenie
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I. Przepisy
ogólne-Definicje
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
podlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Dostawa towarów
1

Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-
art. 2-pkt 6
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 kwietnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy ustalenia, czy należność Spółki w postaci Odstępnego z tytułu anulowania biletu
    przed terminem wyjazdu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
    A. Sp. z o.o. (dalej: Wnioskodawca lub Spółka), będąca czynnym podatnikiem VAT,
    prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług autokarowego przewozu
    osób. Sprzedaż usługi przewozowej Spółka dokumentuje przy pomocy biletu. Zgodnie z
    regulaminem świadczenia usług przewozowych, nabywca biletu ma możliwość jego
    anulowania przed rozpoczęciem podróży (do 15 minut przed wyjazdem), otrzymując pełny
    lub częściowy (tj. pomniejszony o tzw. „odstępne”, o którym mowa w dalszej części
    niniejszego wniosku) zwrot kosztów zakupu biletu. Mając na uwadze, iż sprzedaż biletu
    wiąże się z rezerwacją miejsca dla nabywcy biletu w autokarze, w przypadku jego
    anulowania przed rozpoczęciem podróży, Spółka może nie sprzedać ponownie tego
    miejsca w autokarze na rzecz innego klienta. Ryzyko niesprzedania miejsca w autokarze
    rośnie w miarę zbliżania się terminu wyjazdu, ponieważ anulowanie rezerwacji na krótko
    przed planowanym wyjazdem znacząco utrudnia ponowne zaoferowanie tego miejsca
    innym pasażerom. Poza tym, czynność rezerwacji oraz późniejszego anulowania biletu
    wiąże się z dodatkowymi kosztami administracyjnymi, w tym kosztami przetwarzania
    rezerwacji w wykorzystywanym przez Spółkę systemie rezerwacyjnym.
    Z tego względu, celem zabezpieczenia się przed ryzykiem poniesienia przez Spółkę
    wspomnianych powyżej kosztów związanych z anulowaniem biletu przed rozpoczęciem
    podróży, Spółka zastrzega sobie prawo do obciążenia klienta kosztami anulowania biletu
    (dalej: Odstępne). Wysokość tych kosztów zależy zasadniczo od tego, z jakim
    wyprzedzeniem klient anulował bilet. Stąd, w oparciu o wyliczone przez Spółkę uśrednione
    rzeczywiste koszty anulowania biletu, Spółka przyjęła stosować kwoty Odstępnego w
    wysokości uzależnionej od terminu dokonania anulacji biletu. Przykładowo, w razie
    anulowania biletu 3 dni przed wyjazdem, Spółka pobiera od klienta Odstępne w kwocie
    stanowiącej równowartość 60% ceny anulowanego biletu. W efekcie, w podanym
    przykładzie, po dokonaniu potrącenia zwrotu ceny biletu z przysługującą Spółce kwotą
    Odstępnego, klient otrzymuje zwrot w kwocie stanowiącej równowartość 40% ceny biletu.
    W razie anulowania biletu 30 dni lub więcej przed odjazdem autokaru, Spółka nie pobiera
    Odstępnego, wychodząc z założenia, że Spółce uda się jeszcze sprzedać miejsce w
    autokarze, z którego zrezygnował klient. W żadnym wypadku pobranie przez Spółkę
    Odstępnego nie prowadzi do osiągnięcia przez Spółkę przychodu wyższego niż ten, który
    Spółka by osiągnęła, gdyby klient nie zrezygnował z biletu, tj. gdyby doszło do wykonania
    usługi przewozowej. Celem Odstępnego jest bowiem pokrycie (zrekompensowanie)

    kosztów ponoszonych przez Spółkę w związku z anulowaniem biletu, a nie osiągnięcie
    przez Spółkę dodatkowego dochodu.

## Pytanie

Czy należność Spółki w postaci Odstępnego z tytułu anulowania biletu przed terminem
    wyjazdu, tj. w związku z rezygnacją klienta z usługi przewozowej, podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Wnioskodawca wyraża przekonanie, że należność Spółki w postaci Odstępnego z tytułu
    anulowania biletu przed terminem wyjazdu, tj. w związku z rezygnacją klienta z usługi
    przewozowej, nie polega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
    kraju.
    „Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie
    prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...)” - art. 7 ust. 1 ustawy o VAT
    Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, przez „towary” należy przez to rozumieć „rzeczy
    oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.”
    Z uwagi na fakt, iż w sprawie będącej przedmiotem niniejszego wniosku nie mamy do
    czynienia z przeniesieniem praw do rzeczy czy też energii elektrycznej, a więc nie
    występuje dostawa towaru, pozostaje do rozważenia, czy w związku z dokonanym
    potrąceniem Odstępnego dochodzi do świadczenia przez Spółkę na rzecz jej klientów
    odpłatnych usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy o VAT „Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5
    ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
    1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej;
    2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
    3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.”
    Przedstawione powyżej definicja „usługi” jest bardzo szeroka i obejmuje swym zakresem
    wszelkie świadczenia, z którymi wiąże się jakiekolwiek działanie bądź też zaniechanie
    wobec osoby trzeciej. Definicja ta stanowi niejako dopełnienie definicji dostawy towarów,
    realizując przy tym zasadę powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.
    Jak jednak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2013 r. (sygn. I
    FSK 1315/12): „Dychotomiczny podział czynności podlegających opodatkowaniu na
    dostawę towarów i świadczenie usług nie oznacza jednak, iż każde przesunięcie, czy
    rozliczenie określonych wartości ekonomicznych pomiędzy dwoma różnymi podmiotami
    może zostać uznane za świadczenie usług, jeśli nie stanowi dostawy towarów.”
    W doktrynie podatkowej wskazuje się, iż aby dana czynność mogła zostać uznana za
    usługę, muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:
        pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą musi istnieć stosunek prawny,

        z danego stosunku prawnego musi wynikać zobowiązanie do wykonania
        określonego świadczenia, w zamian za które usługodawca uzyskuje wynagrodzenie,
        odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z
        wykonaną czynnością,
        istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia.
    W podobnym kształcie warunki uznania danej czynności za usługę podlegającą
    opodatkowaniu podatkiem VAT skonstruował Wojewódzki Sąd Administracyjny w
    Krakowie w orzeczeniu z 17 listopada 2016 r. (sygn. I SA/Kr 1019/16). Zdaniem sądu „za
    świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynność podlegającą opodatkowaniu VAT
    uważane mogą być relacje, w których:
        istnieje jakiś związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach
        którego następuje świadczenie wzajemne,
        wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość przekazaną w
        zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
        istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy
        towaru lub usługi,
        odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w
        bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym
        podatkiem,
        istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.”
    Dokonując oceny przedstawionych w stanie faktycznych/zdarzeniu przyszłym zdarzeń
    związanych z dokonaniem przez Spółkę potrącenia Odstępnego na skutek anulowania
    biletu przez klienta pod kątem spełnienia wyżej wymienionych kryteriów, należy
    stwierdzić, że:
        zatrzymanie przez Spółkę kwoty należności tytułem Odstępnego, którego wysokość
        w założeniu ma odpowiadać kwocie kosztów rzeczywiście poniesionych przez
        Spółkę z powodu rezygnacji klienta z usługi przewozowej, nie jest świadczeniem
        usług w zamian za wynagrodzenie, gdyż klient nie staje się beneficjentem
        jakiejkolwiek czynności ze strony Spółki (tj. klient nie uzyskuje od Spółki nic w
        zamian), w szczególności Spółka, w zamian za zatrzymaną kwotę, nie jest
        zobowiązana do wykonania jakichkolwiek czynności, powstrzymania się od
        dokonania czynności czy też tolerowania czynności lub sytuacji,
        zatrzymana przez Spółkę kwota Odstępnego nie stanowi ekwiwalentu za
        jakiekolwiek korzyści, lecz ma jedynie na celu pokrycie poniesionych przez Spółkę
        kosztów związanych z rezygnacją klienta z usługi przewozowej,
        potrącona przez Spółkę kwota Odstępnego nie pozostaje w związku z jakąkolwiek
        czynnością ze strony Spółki, która miałaby podlegać opodatkowaniu podatkiem od
        towarów i usług.
    Z powyższej analizy wynika zatem, iż potrącenie przez Spółkę kwoty Odstępnego, w
    związku z rezygnacją uczestnika z usługi przewozowej, nie stanowi usługi podlegającej
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

    Zdaniem Wnioskodawcy, zatrzymana przez Spółkę kwota Odstępnego w związku z jego
    rezygnacją z usługi przewozowej (tj. anulowaniem biletu) stanowi formę rekompensaty dla
    Spółki za szkodę, którą Spółka poniosła z winy klienta. Ten bowiem, rezygnując z usługi
    przewozowej, nie dotrzymuje warunków zawartej umowy na świadczenie usług
    przewozowej, co przekłada się bezpośrednio na poniesienie przez Spółkę kosztów
    związanych z organizacją przewozów. Koszty przewozu przypadające na klienta, który
    ostatecznie z tego przewozu rezygnuje, nie są bowiem pokrywane odpowiadającymi im
    przychodami ze świadczenia usług przewozowych (do świadczenie usługi przewozowej
    podlegającej opodatkowaniu ostatecznie nie dochodzi).
    Przepisy ustawy o VAT nie definiują pojęcia „odszkodowania”. W tym zakresie zasadne jest
    odwołanie się do odpowiednich przepisów ustawy Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964
    r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 459; dalej: Kodeks cywilny). W świetle art. 361 par. 1
    Kodeksu cywilnego „Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za
    normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.” Ustęp 2 tego
    artykułu stanowi natomiast, że „W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu
    ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które
    poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie
    wyrządzono.”
    Z powyższych regulacji Kodeksu cywilnego wynika, iż istotą odszkodowań nie jest płatność
    za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. Wypłata odszkodowania nie jest zatem
    transakcją ekwiwalentną (świadczenie w zamian za wynagrodzenie), lecz czynnością o
    charakterze jednostronnym, gdyż w związku z otrzymaniem odszkodowania nie dochodzi
    do jakiegokolwiek świadczenia ze strony podmiotu, którego strata jest rekompensowana
    kwotą wypłacanego odszkodowania.
    Potrącana przez Spółkę kwota Odstępnego jest właśnie formą naprawienia szkody
    wyrządzonej Spółce przez klienta, który anulował rezerwację miejsca w autokarze. Spółka
    pokrywa poniesione koszty kwotą Odstępnego, która w założeniu ma odpowiadać kwocie
    kosztów rzeczywiście poniesionych przez Spółkę. Związek pomiędzy dokonanym przez
    Spółkę potrąceniem Odstępnego a poniesionymi przez Spółkę kosztami (szkodą) ma
    zatem charakter bezpośredni, przy czym szkoda Spółki jest w tym przypadku wyraźnie
    określona i odpowiada kosztom poniesionym przez Spółkę w związku z rezygnacją klienta
    z usługi przewozowej (tj. w związku z anulowaniem biletu).
    Na odszkodowawczy charakter opłaty nakładanej przez usługodawcę w związku z
    nieskorzystaniem przez klienta z usługi zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 15
    kwietnia 2016 r. (sygn. akt I CSK 383/15), wyjaśniając, iż „(...) roszczenie objęte sporem nie
    stanowi ekwiwalentu świadczenia powódki, która wobec rezygnacji kontrahenta w ogóle
    nie dokonywała świadczenia usługi, a ma charakter ryczałtowego odszkodowania
    mającego na celu naprawienie szkody poniesionej w następstwie niewykonania umowy
    przez klienta, bez bezpośredniego związku z jakąkolwiek odpłatnie świadczoną usługą. (...)
    Służyła zrekompensowaniu powodowi poniesionych kosztów, bądź utraconych korzyści
    wywołanych późniejszym, niż wynikające z zawarte/ umowy, anulowaniem rezerwacji.
    Prawidłowość prezentowanego przez Spółkę stanowiska wynika również z regulacji
    dotyczących zasad ustalania podstawy opodatkowania podatkiem VAT.
    Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT: „Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2,
    3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę,
    którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu
    sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi
    dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi
    bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez
    podatnika.”

    Ilekroć w przepisach ustawy o VAT mowa jest o „sprzedaży”, „rozumie się przez to
    odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
    towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów” - art. 2 pkt 22 ustawy o VAT.
    Jak zostało wykazane powyżej, zatrzymanie przez Spółkę kwoty Odstępnego nie wiąże się
    ze świadczeniem usługi na rzecz klienta, który zrezygnował z usługi przewozowej (nie
    dochodzi do zrealizowania usługi). Niewykonanie usługi jest równoznaczne z
    niezrealizowaniem sprzedaży, co powoduje brak obowiązku ustalania podstawy
    opodatkowania i rozliczenia podatku od towarów i usług z tytułu zatrzymanej przez Spółkę
    kwoty Odstępnego w następstwie umownego potrącenia.
    Podsumowując przedstawioną powyżej argumentację należy stwierdzić, iż należność
    Spółki od klienta w związku z dokonaną anulacją biletu ma charakter odszkodowawczy,
    nie ma bezpośredniego związku z jakąkolwiek czynnością (świadczeniem) ze strony Spółki,
    w związku z czym, należność ta nie mieści się w katalogu wymienionym w art. 5 ust. 1 pkt
    1 ustawy o VAT i jako taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Stanowisko Spółki znajduje oparcie w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
    z 18 lipca 2007 r. w sprawie C-277/05, w którym Trybunał stwierdził, iż „kwoty zapłacone
    tytułem zadatku w ramach umów dotyczących świadczenia usług hotelarskich
    podlegających podatkowi VAT, w przypadku, gdy klient skorzysta z uprawnienia do
    odwołania rezerwacji, a kwoty te są zatrzymywane przez przedsiębiorstwo hotelarskie,
    należy uznać za odszkodowanie ryczałtowe płacone w celu naprawienia szkody
    poniesionej w następstwie niewykonania umowy przez klienta, bez bezpośredniego
    związku z jakąkolwiek odpłatnie świadczoną usługą, które jako takie nie podlega
    opodatkowaniu.”
    Analogiczny pogląd prezentują również organy podatkowe w wydawanych interpretacjach
    indywidualnych, czego przykładem są następujące stanowiska:
        „opłata pobierana od klienta, który nie odwoła w ustalonym terminie rezerwacji i
        /lub nie skorzysta z usług zakwaterowania, nie jest ekwiwalentem za świadczoną
        przez Wnioskodawcę usługę. W przedmiotowym przypadku opłata ta nie stanowi
        wynagrodzenia za świadczoną usługę zakwaterowania, lecz pełni funkcję
        odszkodowawczą. Podkreślenia wymaga fakt, że należność inkasowana od gościa,
        który w zbyt późnym terminie odwołał rezerwację - nie ma związku ze
        świadczonymi przez Wnioskodawcę usługami zakwaterowania, bowiem opłata ta
        pobierana jest wyłącznie w przypadku, gdy do wyświadczenia usługi hotelowej nie
        dochodzi” - interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 16
        czerwca 2016 r. (sygn. IBPP2/4512-214/16/BW),
        „(...) opłata pobierana od klienta, który nie odwoła w ustalonym terminie rezerwacji
        nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT,
        wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o podatkiem od towarów i usług. Zaznaczyć
        należy, że opłata pobierana przez Wnioskodawcę pełni funkcję odszkodowawczą po
        przekroczeniu ustalonego terminu bezkosztowej rezygnacji ze świadczenia” -
        interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 20 lutego
        2014 r. (sygn. IBPP2/443-1076/13/IK),
        „opłata pobierana od uczestnika, który zrezygnował z uczestnictwa w imprezie
        turystycznej, dokonał zmiany uczestnika lub terminu wyjazdu nie mieści się w
        katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, wymienionych w
        art. 5 ust. 1 ustawy o VAT” - interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej

        Informacji Skarbowej z 19 października 2017 r. (sygn. 0114-KDIP1-
        3.4012.238.2017.1.MT).
    Pomimo tego, iż przywołane orzeczenie Trybunału oraz interpretacje organów
    podatkowych dotyczą kwalifikacji podatkowej opłaty pobieranej przez usługodawców w
    związku z anulowaniem przez klientów rezerwacji hotelowych (noclegów) czy też
    rezygnacji z imprezy turystycznej, to z uwagi na podobieństwo tych sytuacji z opisanymi w
    stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym zdarzeniami, wnioski z nich płynące mają
    odpowiednie zastosowanie przy ocenie prawidłowości zaprezentowanego przez Spółkę
    stanowiska.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy
      oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
    Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
        formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji,
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Dostawa towarów i świadczenie usług na terytorium kraju, co do zasady podlegają
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Świadczenie usług na gruncie podatku od
    towarów i usług ma szersze znaczenie niż świadczenie usług w rozumieniu potocznym.
    Stosownie do treści powołanych przepisów, każde świadczenie na rzecz osób fizycznych,
    osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie
    stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy, uznawane jest na gruncie ustawy
    za usługę. Zatem pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie,
    na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej
    osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru
    świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde
    świadczenie.
    Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do
    zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie
    działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas,

    gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji
    może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.
    Ustawa nie definiuje, co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że
    dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika
    z ww. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za
    wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność,
    a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu
    kosztów, płatny.
    Warto w tym miejscu wskazać, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem
    rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. I tak, przykładowo w wyroku z
    8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko
    Commissioners of Customs and Excise, TSUE uznał, że określoną czynność można uznać
    za wykonaną odpłatnie, jeśli istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po
    stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto gdy odpłatność za otrzymane świadczenie
    pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miała być opodatkowana VAT.
    Na uwagę zasługuje także orzeczenie z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma
    przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, gdzie podkreślono, że usługi
    świadczone są za wynagrodzeniem, wyłącznie jeżeli istnieje stosunek prawny pomiędzy
    świadczącym usługę a jej odbiorcą, na mocy którego występuje świadczenie wzajemne,
    przy czym wynagrodzenie otrzymane przez świadczącego usługę stanowi wartość
    przekazywaną w istocie w zamian za usługę wyświadczoną jej odbiorcy.
    Trybunał Sprawiedliwości UE wielokrotnie wypowiadał się, kiedy dane zdarzenie może
    zostać potraktowane jako podlegająca opodatkowaniu czynność (np. w wyroku z 18 lipca
    2007 r. o sygnaturze C-277/05 w sprawie Societe Thermale D`Eugenie - Les – Bains).
    Zdarzenie takie jest traktowane jako podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, gdy:
        istnieje stosunek prawny pomiędzy podmiotami, w ramach którego dochodzi do
        wymiany wzajemnych świadczeń (np. z jednej strony - czynność, a z drugiej -
        płatność za czynność),
        istnieje możliwa do zdefiniowania czynność,
        wynagrodzenie przekazywane jest w zamian za czynność i jest ekwiwalentne do
        wartości tej czynności,
        odpłatność pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być
        opodatkowana tym podatkiem,
        istnieje podmiot będący beneficjentem czynności, inny niż wykonujący czynność.
    Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie
    bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną
    zapłatą.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.
    Bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym
    wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie bezpośredniej i
    jasno zindywidualizowanej korzyści na rzecz dostawcy towaru lub świadczącego usługę
    oraz gdy świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem
    dokonanej czynności.

    Zatem, aby dostawę towarów oraz świadczenie usług uznać za podlegające
    opodatkowaniu musi istnieć związek pomiędzy dostawą tego towaru lub też
    świadczeniem usług oraz wypłaconym wynagrodzeniem. Tylko wówczas zapłata za ten
    towar lub usługę będzie stanowić podstawę opodatkowania dokonania danej czynności.
    Jak wskazali Państwo w opisie sprawy, prowadzą Państwo działalność gospodarczą w
    zakresie świadczenia usług autokarowego przewozu osób. Sprzedaż usługi przewozowej
    dokumentują Państwo przy pomocy biletu. Zgodnie z regulaminem świadczenia usług
    przewozowych, nabywca biletu ma możliwość jego anulowania przed rozpoczęciem
    podróży, otrzymując pełny lub częściowy zwrot kosztów zakupu biletu.
    W przypadku anulowania biletu przez klienta przed rozpoczęciem podróży, istnieje ryzyko
    niesprzedania ponownie miejsca w autokarze, które to ryzyko rośnie w miarę zbliżania się
    terminu wyjazdu. Poza tym, czynność rezerwacji oraz późniejszego anulowania biletu
    wiąże się z dodatkowymi kosztami administracyjnymi.
    W celu zabezpieczenia się przed ryzykiem poniesienia przez Państwa ww. kosztów
    związanych z anulowaniem biletu przed rozpoczęciem podróży, zastrzegają Państwo sobie
    prawo do obciążenia klienta kosztami anulowania biletu (dalej: Odstępne).
    Wysokość tych kosztów zależy od tego, z jakim wyprzedzeniem klient anulował bilet. W
    oparciu o wyliczone uśrednione rzeczywiste koszty anulowania biletu, przyjęli Państwo
    stosować kwoty Odstępnego w wysokości uzależnionej od terminu dokonania anulacji
    biletu. Przykładowo, w razie anulowania biletu 3 dni przed wyjazdem, pobierają Państwo
    Odstępne w kwocie stanowiącej równowartość 60% ceny anulowanego biletu, tj. klient
    otrzymuje zwrot 40% ceny anulowanego biletu. Natomiast w razie anulowania biletu 30
    dni lub więcej przed odjazdem autokaru, nie pobierają Państwo Odstępnego, wychodząc z
    założenia, że uda się Państwu jeszcze sprzedać miejsce w autokarze, z którego
    zrezygnował klient.
    Jak wskazano we wniosku, pobranie przez Państwa Odstępnego nie prowadzi do
    osiągnięcia przez Państwa przychodu wyższego niż ten, który osiągnęliby Państwo, gdyby
    klient nie zrezygnował z biletu, tj. gdyby doszło do wykonania usługi przewozowej. Celem
    Odstępnego jest pokrycie (zrekompensowanie) kosztów ponoszonych przez Spółkę w
    związku z anulowaniem biletu.
    Państwa wątpliwości dotyczą opodatkowania podatkiem od towarów i usług należnego
    Państwu Odstępnego z tytułu anulowania biletu przed terminem wyjazdu, tj. w związku z
    rezygnacją klienta z usługi przewozowej.
    W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w przedmiotowej sytuacji nie ma miejsca
    dostawa towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, gdyż nie dochodzi do przeniesienia
    prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    W rozpatrywanej sprawie istotne jest zatem określenie, czy w zamian za ww. opłatę
    (Odstępne) wykonywane jest świadczenie usług, i czy Odstępne stanowi wynagrodzenie z
    tytułu wykonywania tego świadczenia.
    Jak już wyżej wskazano, dla określenia, czy ma miejsce czynność podlegająca
    opodatkowaniu podatkiem VAT, muszą być spełnione następujące warunki:
        w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga
        strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
        świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy
        (wynagrodzenie).
    Należy przy tym podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby
    świadczenie podlegało – jako usługa – opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

              1Zgodnie z art. 353 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r.
    poz. 1061 ze zm.), zwanej dalej „Kodeks cywilny”:
      Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania,
      byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie
      ani zasadom współżycia społecznego.
    Oznacza to, że strony mogą także swobodnie umówić się w kwestiach dotyczących
    wynagrodzenia za realizację warunków umowy.
    Natomiast z treści art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego wynika, że:
      Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne
      następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
      W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia
      umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz
      korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Zgodnie z art. 362 Kodeksu cywilnego:
      Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek
      jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a
      zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
    Na podstawie art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź
      przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy
      pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo
      gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty,
      roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
      Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania
      powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że
      szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej
      chwili.
    Należy również zauważyć, że w myśl art. 471 Kodeksu cywilnego:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów Kodeksu cywilnego szkoda polega na
    nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika oraz na
    istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a
    szkodą.
    Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę.
    W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w
    zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z
    żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze
    zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania
    się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
    W tym miejscu należy ponownie wskazać na wyrok TSUE o sygnaturze C-277/05, zgodnie z
    którym:
      „Artykuły 2 ust. 1 i 6 ust. 1 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977
      r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do
      podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona
      podstawa wymiaru podatku, powinny być interpretowane w ten sposób, że kwoty

      zapłacone tytułem zadatku w ramach umów dotyczących świadczenia usług
      hotelarskich podlegających podatkowi VAT, w przypadku, gdy klient skorzysta z
      uprawnienia do odwołania rezerwacji, a kwoty te są zatrzymywane przez
      przedsiębiorstwo hotelarskie, należy uznać za odszkodowanie ryczałtowe płacone w
      celu naprawienia szkody poniesionej w następstwie niewykonania umowy przez
      klienta, bez bezpośredniego związku z jakąkolwiek odpłatnie świadczoną usługą,
      które jako takie nie podlega opodatkowaniu”.
    Odnosząc się zatem do Państwa wątpliwości należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że
    kwota pobieranego przez Państwa Odstępnego, w sytuacji anulowania biletu przez klienta
    przed terminem wyjazdu, nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług, ponieważ
    faktycznie do takiego świadczenia usług nie dochodzi z przyczyn leżących po stronie
    klienta. Zatem skoro nie doszło do wykonania usługi to należy się z Państwem zgodzić, że
    zatrzymana przez Państwa (świadczących usługi) kwota Odstępnego pełni funkcję
    odszkodowawczą. Podkreślenia wymaga fakt, że kwota Odstępnego należna od klienta,
    który w zbyt późnym terminie anulował bilet, tj. zrezygnował z usługi przewozowej – nie
    ma związku ze świadczonymi przez Państwa usługami przewozowymi, bowiem Odstępne
    pobierane jest wyłącznie w przypadku, gdy do wyświadczenia usługi przewozowej nie
    dochodzi. Odstępne stanowi więc formę rekompensaty za poniesione przez Państwa
    koszty (dodatkowe koszty administracyjne) oraz utracone korzyści (w przypadku
    niesprzedania miejsca w autokarze, z którego zrezygnował klient) spowodowane
    anulowaniem biletu przez klienta.
    Zatem w odniesieniu do tej czynności nie znajdą zastosowania przepisy ustawy o podatku
    od towarów i usług, gdyż otrzymana kwota Odstępnego z tytułu anulowania biletu przed
    terminem wyjazdu, nie wiąże się z wykonaniem przez Państwa jakiegokolwiek świadczenia
    na rzecz klienta i tym samym nie mieści się w katalogu czynności podlegających
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy.
    Tym samym Państwa należność w postaci Odstępnego z tytułu anulowania biletu przez
    klienta nie powinna być opodatkowana podatkiem od towarów i usług, ponieważ
    zatrzymana przez Państwa kwota Odstępnego nie stanowi wynagrodzenia dla Państwa za
    świadczone usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.
    Państwa stanowisko uznaję za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego
    obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo
    przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe
    tylko wtedy, gdy stan faktyczny/zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem
    interpretacji pokrywać się będzie ze stanem faktycznym/zdarzeniem przyszłym podanym
    przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany
    któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona
    odpowiedź traci swoją aktualność.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa
        sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia
        przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

        Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny
        lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest
        elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.