Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB2/436-185/11-2/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2011-07-06
Teza: Zawarcie umów dotyczących podziału majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Męża (w tym w zakresie zobowiązań kredytowych związanych z lokalem mieszkalnym).
Słowa kluczowe: kredyt; lokal-lokal mieszkalny; majątek-podział majątku; rozwód; umowa
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pani, przedstawione we wniosku z dnia 18.05.2011 r. (data wpływu 23.05.2011 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie zawarcia umów dotyczących podziału majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Męża (w tym w zakresie zobowiązań kredytowych związanych z lokalem mieszkalnym) - **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 23.05.2011 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie zawarcia umów dotyczących podziału majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Męża (w tym w zakresie zobowiązań kredytowych związanych z lokalem mieszkalnym).

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawczyni (dalej w treści wniosku określana jako „Wnioskodawczyni”) zawarła w dniu 1 września 2007 r. związek małżeński z B.C. (dalej w treści wniosku określanym jako „Mąż”). W związku z rozpadem więzi małżeńskich Wnioskodawczyni oraz jej Mąż zdecydowali się na zakończenie związku małżeńskiego. Konsekwentnie, przed właściwy sąd zostało wytoczone powództwo o rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód. Postępowanie sądowe w tej sprawie jeszcze się nie zakończyło.

Początkowo w małżeństwie Wnioskodawczyni obowiązywała ustawowa małżeńska wspólność majątkowa. Jednakże – mając na uwadze faktyczny rozpad małżeństwa oraz potencjalnie długotrwałość postępowania sądowego w sprawie o orzeczenie rozwodu – Wnioskodawczyni oraz Mąż zdecydowali się na zawarcie umowy majątkowej ustanawiającej rozdzielność majątkową. W związku z powyższym, w dniu 14 marca 2011 r. Wnioskodawczyni zawarła z Mężem - w formie aktu notarialnego – umowę majątkową małżeńską (ustanowienie rozdzielności majątkowej). Na mocy tej umowy od dnia jej zawarcia, tj. od 14 marca 2011 r. w małżeństwie Wnioskodawczyni i Męża obowiązuje rozdzielność majątkowa. W związku z powyższym, majątek nabyty od tego dnia przez Wnioskodawczynię oraz Męża, co do zasady, stanowi wyłączną własność odpowiednio Wnioskodawczyni albo jej Męża.

Natomiast – z uwagi na brak ostatecznych ustaleń co do podziału majątku wspólnego zgromadzonego przed tym dniem – podział tego majątku jeszcze nie nastąpił (ani poprzez wspomnianą powyżej umowę, ani w formie innej umowy). W skład tego majątku wspólnego wchodzą – zgromadzone przed dniem ustanowienia rozdzielności majątkowej – środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych odpowiednio Wnioskodawczyni oraz Męża, środki zgromadzone na rachunkach w otwartych funduszach emerytalnych (odpowiednio Wnioskodawczyni oraz Męża), samochód osobowy, lokal mieszkalny, a także inne przedmioty majątku ruchomego. Ponadto, należy zaznaczyć, iż nabycie lokalu mieszkalnego wspomnianego wyżej finansowane było kredytem bankowym otrzymanym wspólnie przez Wnioskodawczynię oraz Męża, tj. zarówno Wnioskodawczyni, jak też Mąż są stroną umowy kredytu jako dłużnicy solidarni.

Obecnie rozważane są różne możliwości dokonania podziału powyższego majątku wspólnego. W przypadku jednego z rozważanych wariantów, Wnioskodawczyni zawarłaby z Mężem umowę (lub umowy), na mocy której Mężowi przypadłaby własność lokalu mieszkalnego oraz środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych Męża, a także środków zgromadzonych na jego rachunku w otwartym funduszu emerytalnym. Natomiast Wnioskodawczyni przypadłaby własność samochodu osobowego oraz środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunkach bankowych oraz środków zgromadzonych na jej rachunku w otwartym funduszu emerytalnym. Ponadto, inne przedmioty majątku ruchomego zostałyby podzielone tak, że część z nich przypadłaby Wnioskodawczyni, a część Mężowi.

Równocześnie w związku z tym, iż Wnioskodawczyni przesłałaby być współwłaścicielem lokalu mieszkalnego obowiązek spłaty kredytu, którym finansowane było nabycie tego lokalu, zarówno w części kapitałowej, jak też odsetkowej przypadłby w całości Mężowi. Mianowicie, jeżeli bank - który udzielił wspomnianego wyżej kredytu – zgodziłby się na zmianę kredytobiorcy wyłącznie na Męża, Wnioskodawczyni zawarłaby z bankiem umowę, na podstawie której bank zwolniłby ją z długu wynikającego z umowy kredytowej. Następnie Wnioskodawczyni oraz Mąż zawarliby z bankiem aneks do umowy kredytu, na mocy którego zmianie uległoby określenie kredytobiorcy w tej umowie w ten sposób, że kredytobiorcą byłby wyłącznie Mąż (obecnie umowa kredytu określa, że kredytobiorcą jest Wnioskodawczyni i Mąż). Od tego momentu, wyłącznie Mąż byłby dłużnikiem banku i spłata kredytu (tj. kapitału kredytu pozostającego do spłaty oraz odsetek) byłaby dokonywana przez Męża z jego środków. Ewentualnie – jeśli bank nie zgodziłby się na zmianę kredytobiorcy wyłącznie na Męża, Wnioskodawczyni pozostałaby stroną umowy kredytowej. Jednakże, w takim przypadku na mocy umowy pomiędzy Wnioskodawczynią a Mężem, Mąż byłby zobowiązany do spłacenia całości rat kredytu i byłyby one pokrywane wyłącznie przez Męża z jego środków.

Od momentu dokonania podziału majątku wspólnego te jego składniki, które przypadłyby Wnioskodawczyni stałyby się jej wyłączną własnością; zaś te składniki majątku wspólnego, które przypadłyby Mężowi, stałyby się wyłączną własnością Męża. Ponadto, Wnioskodawczyni oraz Mąż nie mieliby już wspólnego majątku, gdyż wszystkie jego składniki uległyby podziałowi. Biorąc pod uwagę wartość dzielonych przedmiotów, które przypadłyby odpowiednio Wnioskodawczyni oraz Mężowi, a także kredytu bankowego którego spłata przypadłaby w całości Mężowi, wartości części majątku przypadającego na Wnioskodawczynię i części majątku przypadającej Mężowi nie odbiegałyby znacząco od siebie. Jednakże, wartości te mogą nie być całkowicie równe. Pomimo tego, Wnioskodawczyni oraz Mąż nie dokonywaliby w takiej sytuacji żadnych spłat lub dopłat na rzecz drugiej strony. Wnioskodawczyni zaznacza, iż analogiczny wniosek o wydanie interpretacji został złożony przez Męża.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy otrzymanie przez Wnioskodawczynię składników majątku - które należą do majątku wspólnego, a w wyniku podziału tego majątku staną się jej wyłączną własnością - będzie opodatkowane podatkiem od spadków i darowizn?
2.  Czy umowy, których rozważa Wnioskodawczyni, dotyczące podziału majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Męża - w tym w zakresie zobowiązań kredytowych związanych z lokalem mieszkalnym - będą opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
3.  Czy w wyniku zawarcia umów dotyczących podziału majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Męża - w tym w zakresie zobowiązań związanych z majątkiem - Wnioskodawczyni osiągnie przychód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Niniejsza interpretacja dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku od spadków i darowizn oraz podatku dochodowego od osób fizycznych zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Zdaniem Wnioskodawcy:

Umowy, których zawarcie rozważa Wnioskodawczyni, dotyczące podziału majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Męża - w tym w zakresie zobowiązań kredytowych związanych z lokalem mieszkalnym - nie będą opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlega zamknięty katalog czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o PCC, a ponadto zmiany umów wymienionych w tym przepisie – jeżeli powodują podwyższenie podstawy opodatkowania tym podatkiem a także orzeczenia sądów oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak powyższe czynności.

Jak wspomniano w stanie faktycznym, Wnioskodawczyni rozważa zawarcie umów, na mocy których nastąpi podział majątku wspólnego małżeńskiego Wnioskodawczyni oraz Męża, a także umowy na mocy której bank zwolni ją z długu wynikającego z kredytu, którym sfinansowane zostało nabycie lokalu mieszkalnego, względnie Mąż będzie zobowiązany do spłacania kredytu z własnych środków (w związku z tym, iż w wyniku podziału majątku wspólnego własność lokalu przypadłaby Mężowi).

W świetle powyższego Wnioskodawczyni chciałaby zauważyć, iż zamknięty katalog czynności podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych określony w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC w aktualnie obowiązującym brzmieniu nie przewiduje opodatkowania tym podatkiem podziału majątku wspólnego małżonków (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. g) ustawy o PCC, zgodnie z którym opodatkowaniu tym podatkiem podlegały umowy majątkowe małżeńskie - został uchylony z dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy art. 2 pkt 1 lit. a) tiret drugie ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Również zawarcie umowy przewidującej zwolnienie (współ)kredytobiorcy z długu przez bank, a także umowy na mocy której jeden ze (współ)kredytobiorców zobowiązuje się do spłacania w całości zadłużenia ciążącego solidarnie na obojgu (współ)kredytobiorcach nie mieści się katalogu czynności określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC.

W świetle powyższego, umowy których zawarcie rozważa Wnioskodawczyni nie będą podlegały opodatkowaniu PCC, toteż zajmuje ona stanowisko przedstawione na wstępie.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki;

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2 (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawczyni zawarła w dniu 1 września 2007 r. związek małżeński z B.C. (dalej w treści wniosku określanym jako „Mąż”). W związku z rozpadem więzi małżeńskich Wnioskodawczyni oraz jej Mąż zdecydowali się na zakończenie związku małżeńskiego. Postępowanie sądowe w tej sprawie jeszcze się nie zakończyło. W dniu 14 marca 2011 r. Wnioskodawczyni zawarła z Mężem – w formie aktu notarialnego - umowę majątkową małżeńską (ustanowienie rozdzielności majątkowej). Z uwagi na brak ostatecznych ustaleń co do podziału majątku wspólnego zgromadzonego przed tym dniem - podział tego majątku jeszcze nie nastąpił (ani poprzez wspomnianą powyżej umowę, ani w formie innej umowy). Obecnie rozważane są różne możliwości dokonania podziału powyższego majątku wspólnego. W przypadku jednego z rozważanych wariantów, Wnioskodawczyni zawarłaby z Mężem umowę (lub umowy), na mocy której Mężowi przypadłaby własność lokalu mieszkalnego oraz środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych Męża, a także środków zgromadzonych na jego rachunku w otwartym funduszu emerytalnym. Natomiast Wnioskodawczyni przypadłaby własność samochodu osobowego oraz środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunkach bankowych oraz środków zgromadzonych na jej rachunku w otwartym funduszu emerytalnym. Ponadto, inne przedmioty majątku ruchomego zostałyby podzielone tak, że część z nich przypadłaby Wnioskodawczyni, a część Mężowi. Równocześnie w związku z tym, iż Wnioskodawczyni przesłałaby być współwłaścicielem lokalu mieszkalnego obowiązek spłaty kredytu, którym finansowane było nabycie tego lokalu, zarówno w części kapitałowej, jak też odsetkowej przypadłby w całości Mężowi. Ponadto wskazano, iż Wnioskodawczyni oraz Mąż nie dokonywaliby żadnych spłat lub dopłat na rzecz drugiej strony.

Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Wspólność ustawową charakteryzują dwie podstawowe cechy: jest to wspólność dorobku i wspólność o charakterze łącznym. Z powyższego przepisu wynika również, że wspólność majątkowa małżeńska oparta jest na małżeństwie, jako stosunku prawnym osobistym. Powyższe oznacza, że ustanie małżeństwa, w wyniku np. orzeczenia sądu rozwiązującego małżeństwo, powoduje ustanie z mocy prawa tej wspólności. Wspólność majątkowa małżeńska ustaje ponadto w przypadku zawarcia przez małżonków umowy ją znoszącej i wprowadzającej rozdzielność majątkową, orzeczenia sądu ustanawiającego w miejsce wspólności majątkowej pełną rozdzielność na żądanie jednego z małżonków, orzeczenia separacji małżonków, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków oraz w przypadku ogłoszenia upadłości jednego z nich.

Ponadto wskazać należy, że podział majątku wspólnego małżonków jest instytucją typową dla prawa rodzinnego i opiekuńczego. Należy podkreślić, że podział majątku wspólnego małżonków, wykazuje cechy odrębne od zniesienia współwłasności, unormowanego w Kodeksie cywilnym, i w związku z tym nie może być traktowany jako zniesienie współwłasności wymienione w art. 1 ust. 1 pkt ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Ponieważ podział majątku między małżonkami nie został wymieniony jako czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, nie będzie miał znaczenia fakt, że przy podziale majątku nie wystąpią spłaty lub dopłaty na rzecz drugiej strony.

Reasumując należy stwierdzić, iż umowy, których zawarcie rozważa Wnioskodawczyni, dotyczące podziału majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Męża, w tym, w zakresie zobowiązań kredytowych związanych z lokalem mieszkalnym, jako nie wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie będą podlegały opodatkowaniu powyższym podatkiem.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa Lublin po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.