Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB4/4510-1-224/15-4/MC
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2015-09-01
Teza: Podatek dochodowy od osób prawnych w zakresie obowiązku sporządzania dokumentacji podatkowej w związku z umową cash poolingu.
Słowa kluczowe: cash pooling; cena-ceny transferowe; dokumentacja-dokumentacja podatkowa; dokumentacja-dokumentacja podatkowa-obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej; podmiot-podmioty powiązane; powiązania; pożyczka; transakcja; umowa
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 1-art. 9a (uchylony)

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przedstawione we wniosku z dnia 28 maja 2015 r. (data wpływu 1 czerwca 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie obowiązku sporządzania dokumentacji podatkowej w związku z umową cash poolingu – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 1 czerwca 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie:

*   zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 lub art. 15c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w odniesieniu do odsetek płaconych w związku z umową cash poolingu,
*   powstania różnic kursowych w związku z umową cash poolingu,
*   obowiązku sporządzania dokumentacji podatkowej w związku z umową cash poolingu.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca (dalej jako „A”) przystąpił do systemu centralizacji środków pieniężnych (cash pooling), który funkcjonuje w ramach Grupy „Ax” (dalej jako „System”). Celem wprowadzenia Systemu jest zwiększenie efektywności działalności gospodarczej „A” poprzez optymalizację wykorzystania środków pieniężnych na rachunkach bankowych zarówno „A”, jak i innych spółek należących do Grupy „Ax”, zlokalizowanych w różnych krajach i uczestniczących w systemie cash pooling (dalej łącznie jako „Uczestnicy”).

System oferowany jest przez „B” działający przez swój oddział w Londynie (dalej jako „B”). Uregulowany on został w umowie: Multi Entity Cash Pooling Agreement (Multi Currency), będącej umową ramową na świadczenie przedmiotowych usług (dalej jako „Umowa cash poolingu”), zawartą między „B” a Uczestnikami, w tym oddziałem belgijskiej spółki „C” usytuowanym w Genewie, pełniącym rolę tzw. Agenta w ramach Systemu (dalej jako „C”).

System ma formę cash poolingu wirtualnego, tj. nie obejmuje on fizycznych przepływów środków pieniężnych między Uczestnikami. Omawiany produkt służy do zarządzania płynnością finansową Uczestników poprzez wirtualną (nierzeczywistą) konsolidację sald ich rachunków bankowych i działa zgodnie z opisanymi poniżej zasadami.

„A” posiada rachunki bieżące w „B”, odrębne dla celów rozliczeń w PLN i w EUR, które wykorzystywane są w ramach Systemu (dalej jako „Rachunki”). „B” nie jest podmiotem powiązanym z „A” w myśl art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o CIT.

Wszystkie rachunki w ramach Systemu pogrupowane są według walut. Dla każdej waluty tworzone jest odpowiednie wirtualne centrum konsolidacji, tzw. currency pool, obejmujący rachunki Uczestników prowadzone tylko w tej walucie. W ramach każdego currency poola wyznaczony jest jeden rachunek główny obsługiwany przez „C”, tzw. Header Account. „A” posiada osobne Rachunki w ramach currency poola w PLN i w EUR.

System funkcjonuje w następujący sposób:

*   „B” wylicza odsetki łącznie dla wirtualnie skonsolidowanych sald, dodatnich i ujemnych, z rachunków Uczestników (w tym z Rachunków „A”) wykorzystywanych w ramach danego currency poola. Przy dokonywaniu tych wyliczeń, „B” uwzględnia salda rozliczeniowe wszystkich currency pooli (po uprzednim wirtualnym przekonwertowaniu tych sald do jednej waluty ustalonej między „B” a Agentem). Odsetki ustalane są na bazie dziennej.
*   Na bazie miesięcznej, „B” uznaje lub obciąża odsetkami (w zależności od wyniku) Header Account prowadzony przez Agenta dla danego currency poola.
*   Następnie odsetki są odpowiednio dzielone pomiędzy Uczestników Systemu adekwatnie do stopnia zaangażowania ich funduszy w Systemie.
*   W przypadku, gdy „A” wykazuje dodatnie salda na Rachunkach, otrzymuje z tego tytułu odsetki. Jeśli natomiast „A” wykazuje ujemne salda na Rachunkach, to wówczas jest zobowiązana zapłacić z tego tytułu odsetki.

Wszystkie opisane powyżej czynności „B” są dokonywane automatycznie, przy wykorzystaniu narzędzi tego banku.

„A” ustala różnice kursowe dla celów podatkowych na podstawie art. 15a ustawy o CIT, tj. według tzw. metody podatkowej rozpoznawania różnic kursowych.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych.

1.  Czy przy zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów odsetek płaconych przez Wnioskodawcę w związku z uczestnictwem w Systemie, „A” będzie miał obowiązek stosowania zasad wynikających z art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 ustawy o CIT (dotyczących tzw. niedostatecznej kapitalizacji) lub art. 15c ustawy o CIT (w przypadku wyboru metody alternatywnej ujmowania odsetek od pożyczek w kosztach podatkowych)?
2.  Czy udział „A” w Systemie będzie powodował powstanie po stronie Spółki różnic kursowych w rozumieniu art. 15a ustawy o CIT?
3.  Czy w związku z uczestnictwem w Systemie na Wnioskodawcy będzie ciążył obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych, o której mowa w art. 9a ustawy o CIT?

Przedmiotem niniejszej interpretacji indywidualnej jest odpowiedź na pytanie nr 3. Wniosek Spółki w zakresie pozostałych pytań został rozpatrzony odrębnymi interpretacjami indywidualnymi z 1 września 2015 r. nr ILPB4/4510-1-224/15-2/MC, ILPB4/4510-1-224/15-3/MC.

Zdaniem Wnioskodawcy w związku z uczestnictwem w Systemie nie będzie on zobowiązany do sporządzania dokumentacji cen transferowych, o której mowa w art. 9a ustawy o CIT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3

Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy o CIT „podatnicy dokonujący transakcji, w tym zawierający umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, z podmiotami powiązanymi z tymi podatnikami - w rozumieniu art. 11 ust. 1 14 (\`(...)\`) są obowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej takiej (takich) transakcji", uwzględniającej elementy wymienione w punktach 1-6 tego przepisu.

Z kolei, zgodnie z art. 11 ust. 1 i 4 podmiot gospodarczy jest powiązany z innym podmiotem, jeżeli:

1.  osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, mająca miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej „podmiotem krajowym”, bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego przedsiębiorstwa, albo
2.  osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, mająca miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej „podmiotem zagranicznym”, bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego podmiotu krajowego, albo
3.  ta sama osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów, albo
4.  podmiot krajowy bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale innego podmiotu krajowego, albo
5.  ta sama osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów.

Zdaniem Wnioskodawcy z powyższych przepisów wynika, iż wymóg sporządzania dokumentacji cen transferowych powstaje, jeśli równocześnie spełnione są poniższe warunki:

1.  ma miejsce transakcja;
2.  podmioty dokonujące owej transakcji są ze sobą powiązane.

Pojęcie transakcji nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa podatkowego ani cywilnego, zatem należy uznać, iż nie posiada ono definicji legalnej. Według Słownika Języka Polskiego wydawnictwa PWN termin „transakcja” został zdefiniowany jako: „operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży towarów lub usług” oraz „umowa handlowa na kupno lub sprzedaż towarów lub usług; też: zawarcie takiej umowy”.

W świetle powyższych definicji Wnioskodawca stwierdza, iż między Uczestnikami nie dochodzi do zawarcia transakcji, gdyż nie następuje między nimi jakikolwiek przypadek kupna lub sprzedaży towarów bądź usług. Uczestnicy Systemu nie zawierają bezpośrednio między sobą umów, które dotyczyłyby w jakimkolwiek zakresie uczestnictwa w Systemie.

Dodatkowo, w ramach Systemu, który ma formę cash poolingu wirtualnego, nie dochodzi do rzeczywistych, bezpośrednich transferów środków pieniężnych między Uczestnikami – nie następuje fizyczne przekazanie środków pieniężnych. Konsolidacja sald na rachunkach Uczestników dokonywana jest automatycznie przez „B” i nie jest możliwe np. określenie, od których Uczestników pochodzą środki pieniężne na pokrycie salda debetowego innych Uczestników Systemu.

Reasumując, Wnioskodawca uważa, iż „B” jest jedynym usługodawcą działającym w ramach Systemu, a Uczestnicy, jako druga strona Umowy, nie świadczą sobie nawzajem żadnych usług. Zdaniem Wnioskodawcy, w ramach Systemu nie dochodzi do zawarcia transakcji pomiędzy poszczególnymi Uczestnikami.

W świetle powyższego, w opinii Wnioskodawcy, drugi warunek konieczny do wystąpienia obowiązku sporządzenia dokumentacji cen transferowych również nie zostanie spełniony. Stosownie bowiem do art. 11 ust 1 i 4 ustawy o CIT „B”, jako jedyny usługodawca i jednocześnie jedna ze stron transakcji, nie kwalifikuje się jako podmiot powiązany z „A” (czyli drugą stroną transakcji). Co za tym idzie Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż w kontekście przedstawionego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego oraz art. 9a ust. 1 ustawy o CIT nie będzie on zobowiązany do sporządzania dokumentacji cen transferowych w związku z uczestnictwem w Systemie.

Wnioskodawca podkreśla, iż powyższe zagadnienie było przedmiotem indywidualnych interpretacji wydanych w imieniu Ministra Finansów, w których zostało potwierdzone, iż wnioskodawca nie jest zobowiązany do sporządzania dokumentacji cen transferowych z tytułu uczestnictwa w systemie cash poolingu. Stanowisko takie zostało zaprezentowane przykładowo w interpretacjach indywidualnych wydanych:

*   przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w dniu 30 sierpnia 2013 r., sygn. IPTPB3/423-181/13-4/IR,
*   przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w dniu 4 czerwca 2013 r., sygn. ILPB4/423-55/13-4/MC, oraz
*   przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w dniu 21 marca 2013 r., sygn. ILPB4/423-441/12-2/ŁM.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.): podatnicy dokonujący transakcji, w tym zawierający umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, z podmiotami powiązanymi z tymi podatnikami – w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 4 – lub transakcji, w związku z którymi zapłata należności wynikających z takich transakcji dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, w tym zawierający umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, jeżeli jedną ze stron takiej umowy jest podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, są obowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej takiej (takich) transakcji, obejmującej:

1.  określenie funkcji, jakie spełniać będą podmioty uczestniczące w transakcji (uwzględniając użyte aktywa i podejmowane ryzyko);
2.  określenie wszystkich przewidywanych kosztów związanych z transakcją oraz formę i termin zapłaty;
3.  metodę i sposób kalkulacji zysków oraz określenie ceny przedmiotu transakcji;
4.  określenie strategii gospodarczej oraz innych działań w jej ramach – w przypadku gdy na wartość transakcji miała wpływ strategia przyjęta przez podmiot;
5.  wskazanie innych czynników – w przypadku gdy w celu określenia wartości przedmiotu transakcji przez podmioty uczestniczące w transakcji zostały uwzględnione te inne czynniki, a w przypadku zawarcia umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze – w szczególności przyjętych w umowie zasad dotyczących praw wspólników (stron umowy) do udziału w zysku oraz uczestnictwa w stratach;
6.  określenie oczekiwanych przez podmiot obowiązany do sporządzenia dokumentacji korzyści związanych z uzyskaniem świadczeń – w przypadku umów dotyczących świadczeń (w tym usług) o charakterze niematerialnym.

Powyższy obowiązek – na podstawie art. 9a ust. 2 ww. ustawy – obejmuje transakcję lub transakcje między podmiotami powiązanymi, w których łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość:

1.  100.000 EURO – jeżeli wartość transakcji nie przekracza 20% kapitału zakładowego, określonego zgodnie z art. 16 ust. 7, albo
2.  30.000 EURO – w przypadku świadczenia usług, sprzedaży lub udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych, albo
3.  50.000 EURO – w pozostałych przypadkach.

Definicja podmiotów powiązanych została umieszczona w art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. I tak – jeżeli:

1.  osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, mająca miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej „podmiotem krajowym”, bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego przedsiębiorstwa, albo
2.  osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, mająca miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej „podmiotem zagranicznym”, bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego podmiotu krajowego, albo
3.  ta sama osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów, albo
4.  podmiot krajowy bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale innego podmiotu krajowego, albo
5.  ta sama osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów

– i jeżeli w wyniku takich powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego podatnik nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały - dochody danego podatnika oraz należny podatek określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.

Zgodnie z art. 11 ust. 5 omawianej ustawy: przepisy ust. 4 stosuje się również do powiązań o charakterze rodzinnym lub wynikających ze stosunku pracy albo majątkowych pomiędzy podmiotami krajowymi lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze oraz jeżeli którakolwiek osoba łączy funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze w tych podmiotach.

Na podstawie art. 11 ust. 5a tej ustawy: posiadanie udziału w kapitale innego podmiotu, o którym mowa w ust. 1 i 4, oznacza sytuację, w której dany podmiot bezpośrednio lub pośrednio posiada w kapitale innego podmiotu udział nie mniejszy niż 5%.

Z powyższych przepisów wyraźnie wynika, że aby mógł powstać wymóg sporządzania wspomnianej dokumentacji podatkowej, konieczne jest jednoczesne ziszczenie się dwóch warunków. Po pierwsze, musimy mieć do czynienia z transakcją oraz po drugie, taka transakcja musi mieć miejsce między podmiotami powiązanymi.

W ustawie brak jest legalnej definicji pojęcia „transakcja”. Zgodnie z definicją tego pojęcia zawartą w Słowniku Języka Polskiego transakcja to operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży towarów lub usług lub umowa handlowa na kupno lub sprzedaż towarów lub usług.

Jednocześnie – w ocenie Organu – pojęcie transakcja jest pojęciem o znaczeniu szerszym od tego wskazanego w zdaniu poprzednim. Pojęcie to obejmuje bowiem wszelkiego rodzaju operacje i czynności dokonywane przez podmioty oraz wszelkie świadczenia i przepływy między tymi podmiotami. Pojęcie transakcji dotyczy obrotu dobrami i usługami, nie ogranicza się jednak tylko do sprzedaży bądź kupna towarów lub usług.

Pojęcie transakcji w rozumieniu art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych należy rozpatrywać w kontekście celu tego przepisu. Dokumentacja podatkowa dokonywanych przez podmioty powiązane transakcji przedstawiać ma warunki dokonywanych transakcji w celu ich porównania z warunkami stosowanymi przez podmioty niezależne w porównywalnych okolicznościach. Należy ponadto wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z 10 stycznia 2012 r. sygn. II FSK 1319/10) „przepis art. 9a u.p.d.o.p. pełni funkcję gwarancyjną, to znaczy, że gwarantuje podmiotom powiązanym, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 4, a także art. 11 ust. 5 u.p.d.o.p., że przedłożenie merytorycznie poprawnej dokumentacji, pozwoli ocenić transakcje między nimi, jako spełniające warunki transakcji rynkowych”.

Stosownie do art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej badają zgodność ustalonych lub narzuconych przez podmioty powiązane warunków z warunkami jakie ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, w tym w szczególności zasadność dokonania danej transakcji przez podmioty powiązane (w porównaniu z zachowaniem podmiotów niezależnych).

Przepis art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych obejmuje więc także sytuacje lub zachowania podmiotów powiązanych nietypowe z punktu widzenia obrotu gospodarczego, w celu ich skonfrontowania z sytuacjami lub zachowaniami podmiotów niezależnych. Postępowanie to wynika z zasady ceny rynkowej (arms length principle), zgodnie z którą podmioty powiązane powinny, we wzajemnych relacjach, ustalać warunki, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.

Z okoliczności przedstawionych we wniosku wynika, że Wnioskodawca przystąpił do systemu centralizacji środków pieniężnych (cash pooling), który funkcjonuje w ramach Grupy (dalej jako „System”). Celem wprowadzenia Systemu jest zwiększenie efektywności działalności gospodarczej „A” poprzez optymalizację wykorzystania środków pieniężnych na rachunkach bankowych zarówno „A”, jak i innych spółek należących do Grupy „Ax”, zlokalizowanych w różnych krajach i uczestniczących w systemie cash pooling (dalej łącznie jako „Uczestnicy”).

System oferowany jest przez „B” działający przez swój oddział w Londynie (dalej jako „B”). Uregulowany on został w umowie: Multi Entity Cash Pooling Agreement (Multi Currency), będącej umową ramową na świadczenie przedmiotowych usług (dalej jako „Umowa cash poolingu”), zawartą między „B” a Uczestnikami, w tym oddziałem belgijskiej spółki „C” usytuowanym w Genewie, pełniącym rolę tzw. Agenta w ramach Systemu (dalej jako „C”). System ma formę cash poolingu wirtualnego, tj. nie obejmuje on fizycznych przepływów środków pieniężnych między Uczestnikami. Omawiany produkt służy do zarządzania płynnością finansową Uczestników poprzez wirtualną (nierzeczywistą) konsolidację sald ich rachunków bankowych i działa zgodnie z opisanymi poniżej zasadami. „A” posiada rachunki bieżące w „B”, odrębne dla celów rozliczeń w PLN i w EUR, które wykorzystywane są w ramach Systemu (dalej jako „Rachunki”). Wszystkie rachunki w ramach Systemu pogrupowane są według walut. Dla każdej waluty tworzone jest odpowiednie wirtualne centrum konsolidacji, tzw. currency pool, obejmujący rachunki Uczestników prowadzone tylko w tej walucie. W ramach każdego currency poola wyznaczony jest jeden rachunek główny obsługiwany przez „C”, tzw. Header Account. „A” posiada osobne Rachunki w ramach currency poola w PLN i w EUR. System funkcjonuje w następujący sposób:

*   „B” wylicza odsetki łącznie dla wirtualnie skonsolidowanych sald, dodatnich i ujemnych, z rachunków Uczestników (w tym z Rachunków „A”) wykorzystywanych w ramach danego currency poola. Przy dokonywaniu tych wyliczeń, „B” uwzględnia salda rozliczeniowe wszystkich currency pooli (po uprzednim wirtualnym przekonwertowaniu tych sald do jednej waluty ustalonej między „B” a Agentem). Odsetki ustalane są na bazie dziennej.
*   Na bazie miesięcznej, „B” uznaje lub obciąża odsetkami (w zależności od wyniku) Header Account prowadzony przez Agenta dla danego currency poola.
*   Następnie odsetki są odpowiednio dzielone pomiędzy Uczestników Systemu adekwatnie do stopnia zaangażowania ich funduszy w Systemie.
*   W przypadku, gdy „A” wykazuje dodatnie salda na Rachunkach, otrzymuje z tego tytułu odsetki. Jeśli natomiast „A” wykazuje ujemne salda na Rachunkach, to wówczas jest zobowiązana zapłacić z tego tytułu odsetki.

Umowa cash poolingu to forma zarządzania finansami, stosowana przez podmioty należące do jednej grupy. Celem tego typu narzędzia finansowego jest minimalizowanie kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy.

Umowa cash poolingu nie została uregulowana w polskim systemie prawnym, jest zatem tzw. umową nienazwaną w rozumieniu prawa cywilnego. Jednakże, biorąc pod uwagę charakter tej umowy i jej cele, należy stwierdzić, że ma ona cechy zbliżone do umowy pożyczki (udostępnienie określonej kwoty pieniędzy w zamian za odpowiednie wynagrodzenie – odsetki). Tym samym faktycznym jej celem jest udostępnianie środków pieniężnych (tu: w formie transferów wirtualnych) między podmiotami z grupy oraz osiąganie przez te podmioty korzyści w postaci odsetek. Jest to zatem rodzaj pożyczek udzielanych między podmiotami uczestniczącymi w tym systemie.

Biorąc pod uwagę powyższe wskazania, niezależnie od sytuacji, gdy pool-leaderem (Agentem) jest bank czy też podmiot powiązany, transfery środków dokonywane są między Uczestnikami Systemu, są oni ich odbiorcami oraz odbiorcami należnych odsetek. Nawet zatem w sytuacji, gdy warunki umowy, np. wysokość oprocentowania odsetek, czy wynagrodzenie koordynującego ustala niepowiązany z Uczestnikami Systemu bank, transfery środków między uczestnikami systemu (nawet w sytuacji, gdy są one wirtualne) mogą nie odzwierciedlać warunków rynkowych. Przez warunki podlegające badaniu należy rozumieć zarówno wysokość odsetek, jak i poziom zadłużenia.

Jak już wskazano wyżej celem umowy cash poolingu jest ograniczenie − u podmiotów uczestniczących w takim porozumieniu − kosztów związanych z finansowaniem prowadzonej przez nie działalności. Jeżeli dzięki tej umowie u każdego z Uczestników Systemu (w tym Wnioskodawcy) saldo odsetek otrzymanych nad odsetkami zapłaconymi jest wyższe od analogicznego salda, jakie podmiot taki zrealizowałby, gdyby w umowie nie uczestniczył, lecz pożyczał środki finansowe na prowadzoną działalność i jednocześnie lokował swoje środki, dokonując tych czynności z podmiotami niepowiązanymi według zasad rynkowych, to należy przyjąć, że dzięki tej umowie wyżej wspomniany cel jest zrealizowany. Jednakże w każdym indywidualnym przypadku wymagałoby oceny to (co zrealizować można tylko w postępowaniu podatkowym lub kontrolnym), czy stopień korzyści w postaci oszczędności związanych z uczestniczeniem przez podmioty w tej umowie jest adekwatny do angażowanych przez podmioty środków finansowych. W przypadku, gdy wzajemne świadczenia uczestników umowy są ekwiwalentne, to – zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1186 ze zm.) – organy podatkowe nie dokonają korekty cen przedmiotów takich transakcji i dochodu podmiotów w niej uczestniczących.

Stwierdzenie, czy postanowienia danej umowy odbiegają od warunków rynkowych, może wymagać w konkretnym przypadku porównania treści swobodnie zawartych umów ze standardowymi warunkami określonymi w ofercie bankowej. W szczególności prawdopodobieństwo, że umowne uregulowania mogą odbiegać od rynkowych istnieje, kiedy administratorem rozliczeń staje się podmiot z grupy, natomiast konstrukcja i warunki funkcjonowania cash poolingu zostają określone w umowie zawartej przez podmioty przystępujące do tego porozumienia i będące podmiotami powiązanymi. Również wskazanie braku wynagrodzenia dla podmiotu koordynującego (powiązanego z pozostałymi uczestnikami) powinny odzwierciedlać warunki ustalane w porównywalnych okolicznościach przez podmioty niezależne. Kwestia ta powinna również podlegać badaniu przez organy podatkowe/organy kontroli skarbowej oraz znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji sporządzanej na podstawie art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Odnośnie do zastosowania przepisu art. 11 i art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do opisanego przez „A” Systemu cash pooling należy zauważyć, że przepisy te nie wyłączają obowiązku dokumentowania transakcji między podmiotami powiązanymi dokonywanych w ramach cash poolingu. Dokumentacja taka powinna zawierać te informacje, które będą niezbędne do oceny, że podatnik uczestniczący w takiej umowie (tu: „A”) osiąga wyższe korzyści (np. w postaci niższych kosztów), niż gdyby lokował i pożyczał środki finansowe od podmiotów z nim niepowiązanych. Zarazem z dokumentacji tej wynikać powinien ekwiwalentny charakter takiej umowy. Ponadto należy wskazać, że opisany przez „A” System cash poolingu spełnia definicję pożyczki, a zatem stanowi również transakcję w rozumieniu art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W konsekwencji należy stwierdzić, że w przedstawionej we wniosku sytuacji zostaną spełnione przesłanki wynikające z art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w związku z czym „A” będzie zobowiązana do sporządzania dokumentacji podatkowej, o ile nastąpi wypełnienie przesłanki dotyczącej przekroczenia rocznej wartości zawieranych transakcji, o której mowa w art. 9a ust. 2 tej ustawy. Dokumentacją tą należy objąć przepływy środków finansowych oraz wysokość płaconych odsetek. Zatem wszystkie rozliczenia między Uczestnikami podlegają obowiązkom dokumentacyjnym, o których mowa w art. 9a w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Reasumując – mając na uwadze treść przytoczonych przepisów oraz informacje przedstawione w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym – należy stwierdzić, że w związku z uczestnictwem w Systemie cash poolingu na Wnioskodawcy będzie spoczywał obowiązek dokumentacyjny wynikający z art. 9a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli transakcje między Wnioskodawcą a Uczestnikami, będącymi podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11 tej ustawy, przekroczą w danym roku podatkowym wartości określone w art. 9a ust. 2 omawianej ustawy.

Odnosząc się do powołanych we wniosku interpretacji przepisów prawa podatkowego należy wskazać, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach, tym samym nie mogą wpływać na sposób rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Należy również nadmienić, że zgodnie z art. 14e § 1 ustawy − Ordynacja podatkowa: minister właściwy do spraw finansów publicznych może, z urzędu, zmienić wydaną interpretację ogólną lub indywidualną, jeśli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Jednocześnie dodaje się, że wniosek Spółki w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych został rozpatrzony odrębnym rozstrzygnięciem.

Interpretacja dotyczy:

*   zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia,
*   zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.