Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB4/4511-1457/15-2/AK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2016-02-12
Teza: Czy wartość dodatkowego i dobrowolnie wypłacanego Odszkodowania (tj. wypłaconego obok odprawy przewidzianej w ustawie o zwolnieniach grupowych), którego wysokość i zasady wypłacania zostały określone w Porozumieniu zawartym pomiędzy Spółką a Związkiem Zawodowym, będzie stanowiła dla pracowników przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji czy Spółka, jako płatnik, jest zobowiązana obliczyć, pobrać i odprowadzić z tego tytułu zaliczkę na pdof?
Słowa kluczowe: odszkodowania; płatnik; zaliczka; zwolnienie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 5 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 15 grudnia 2015 r. (data wpływu 18 grudnia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązków płatnika z tytułu wypłacenia pracownikom odszkodowań – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 18 grudnia 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązków płatnika z tytułu wypłacenia pracownikom odszkodowań.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca - A. Sp. z o.o. (dalej: „A.”, „Spółka” lub „Wnioskodawca”) prowadzi działalność gospodarczą, m.in w zakresie produkcji farb, lakierów i produktów pokrewnych. W związku z realizacją procesów restrukturyzacyjnych w Spółce, łączących się z redukcją zatrudnienia, pomiędzy Spółką a Zakładowym Związkiem Zawodowym (dalej: „Związek Zawodowy”) zostało zawarte porozumienie mające na celu ustalenie z przedstawicielami pracowników zasad postępowania A. w sprawach zwolnień indywidualnych dokonywanych w związku z likwidacją stanowisk pracy (dalej jako: „Porozumienie”). Powyższe Porozumienie obejmuje także pracowników, którzy w związku z przejęciem przez Wnioskodawcę Oddziału A. stali się pracownikami Wnioskodawcy, zgodnie z art. 231 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502, z późn. zm.; dalej: Kodeks pracy).

Porozumienie określa kryteria doboru pracowników podlegających zwolnieniu, procedurę odejść, a także świadczenia pieniężne przysługującego pracownikom, których umowy zostaną wypowiedziane lub rozwiązane za porozumieniem stron z inicjatywy Spółki oraz warunki ich wypłat.

Na mocy Porozumienia pracownicy, których umowy zostaną wypowiedziane lub rozwiązane za porozumieniem stron z inicjatywy A. otrzymają:

1.  odprawy pieniężne na zasadach określonych w art. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2003r. Nr 90, poz. 844, z późn. zm., dalej: ustawa o zwolnieniach grupowych),
2.  dodatkowe i dobrowolnie wypłacane przez Spółkę jednorazowe odszkodowanie z tytułu utraty pracy, na warunkach określonych w Porozumieniu (dalej: „Odszkodowanie”).

Wysokość Odszkodowania będzie uzależniona od stażu pracy pracownika w przedsiębiorstwach pracodawcy (przy czym zasadą jest, że dłuższy staż pracy stanowi podstawę do uzyskania wyższego Odszkodowania), natomiast warunkiem jego wypłaty będzie sumienne wykonywanie przez pracowników ich obowiązków do dnia ustania stosunku pracy, a w szczególności:

*   przekazanie/zwrot dokumentacji związanej z prowadzonymi projektami i zadaniami,

*   realizacja bieżących zadań,

*   zwrot wyposażenia, tj. telefonu, samochodu, karty wejściowej oraz innych narzędzi pracy,

*   uregulowanie przez zwalnianego pracownika wszelkich zobowiązań wobec pracodawcy łącznie

*   ze spłatą pożyczek z ZFŚS,

*   uregulowanie przez zwalnianego pracownika zobowiązań wobec Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej,

*   obecność w pracy, przy czym utraty uprawnienia do odszkodowania nie powoduje urlop wypoczynkowy (w każdym wymiarze) lub niezdolność do pracy z tytułu choroby lub opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny w wymiarze do 5 dni w ciągu jednego miesiąca kalendarzowego, w przypadku absencji dłuższej, wypłata odszkodowania zależeć będzie od zaakceptowanego przez pracodawcę uzasadnienia nieobecności, w tym sprawdzenie przez lekarza orzecznika ZUS na wniosek pracodawcy zasadności wystawienia zwolnienia lekarskiego. Wszelkie zdarzenia losowe będą rozpatrywane indywidualnie przez pracodawcę,

*   uzyskanie oceny co najmniej „zgodnie z oczekiwaniami” za realizację celów i wartości do momentu rozwiązania umowy o pracę. Ocena wystawiona przez bezpośredniego przełożonego w ramach rozmowy oceniającej podlega weryfikacji przez dyrektora pionu lub jego przełożonego i przeprowadzana jest za okres do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje rozwiązanie umowy o pracę,

*   podpisania oświadczenia o przyjęciu odszkodowania oraz innych wypłacanych świadczeń finansowych oraz zrzeczenia się jakichkolwiek roszczeń wobec pracodawcy z tytułu rozwiązania stosunku pracy.

Zgodnie z potwierdzeniem uzyskanym w kancelarii prawa pracy, Porozumienie stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu przepisu art. 9 § 1 Kodeksu pracy - tj. porozumienie zbiorowe.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy wartość dodatkowego i dobrowolnie wypłacanego Odszkodowania (tj. wypłaconego obok odprawy przewidzianej w ustawie o zwolnieniach grupowych), którego wysokość i zasady wypłacania zostały określone w Porozumieniu zawartym pomiędzy Spółką a Związkiem Zawodowym, będzie stanowiła dla pracowników przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji czy Spółka, jako płatnik, jest zobowiązana obliczyć, pobrać i odprowadzić z tego tytułu zaliczkę na pdof?

Zdaniem Wnioskodawcy.

Zdaniem Wnioskodawcy wartość dodatkowego i dobrowolnie wypłaconego na podstawie Porozumienia zawartego pomiędzy Spółką a Związkiem Zawodowym Odszkodowania nie stanowi dla pracowników przychodu ze stosunku pracy podlegającego opodatkowaniu pdof, a w konsekwencji Spółka, działając jako płatnik, nie ma obowiązku obliczenia, pobrania i odprowadzenia do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego zaliczki na pdof, należnej od kwoty przedmiotowego świadczenia.

Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania, wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy pdof opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), dalej ustawa pdof, źródłami przychodów są stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną praca nakładcza, emerytura lub renta.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy pdof, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 20 ust. 3 i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy pdof, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty powyżej zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wskazane jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.

W art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy pdof zostało wskazane, że wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy pdof wynika, że analizowane zwolnienie z opodatkowania znajduje zastosowanie, o ile otrzymane odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie zostało wymienione wprost jako niekorzystające ze zwolnienia w podpunktach od a) do g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy, a ponadto łącznie spełnione są następujące warunki:

1.  podatnik otrzyma wypłatę, która stanowi odszkodowanie lub zadośćuczynienie,
2.  wysokość lub zasady ustalania wypłaty wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw albo z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy.

Odnosząc się do pierwszego z wyżej wskazanych warunków, z zawartego Porozumienia wynika wprost, że dodatkowe Odszkodowania, wypłacane są przez Spółkę dobrowolnie i jednorazowo z tytułu utraty pracy przez poszczególnych pracowników. Należy podkreślić, że intencją Spółki jest zminimalizowanie po stronie pracowników negatywnych konsekwencji związanych z utratą przez nich źródła dochodów. W związku z powyższym Wnioskodawca zdecydował się na dobrowolne wypłacenie Odszkodowań. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pracownicy, których rozmowy o pracę zostały wypowiedziane lub rozwiązane, ponieśli w związku z tym faktem szkodę.

Ustawa pdof nie zawiera definicji odszkodowania. Definicja tego pojęcia nie została ponadto bezpośrednio wskazana także w innych aktach prawnych regulujących stosunki zobowiązaniowe, mogących stanowić punkt odniesienia względem terminu użytego w prawie podatkowym (jak. np. w Kodeksie cywilnym czy Kodeksie pracy). W związku z tym dokonując interpretacji warunków zwolnienia należy posłużyć się definicją słownikową. Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Języka Polskiego PWN (http://sjp.pwn.pl/szukaj/odszkodowanie.html) przez odszkodowanie rozumieć należy „wynagrodzenie za poniesione przez kogoś straty”.

Odszkodowanie stanowiące przedmiot niniejszej analizy ma na celu wyrównanie szkody poniesionej przez pracowników z uwagi na rozwiązanie z nimi stosunku pracy, a w konsekwencji utratę możliwości dalszego zarobkowania i utratę korzyści w postaci trwałości stosunku pracy. Ponadto jest to świadczenie, które wynagrodzi pracownikowi brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w sytuacji nagłej utraty źródła dochodu, a więc nie przysparza pracownikom dodatkowego majątku, lecz stanowi jedynie wynagrodzenie utraconych korzyści. Pod tym względem przedmiotowe świadczenie ma zdaniem Spółki charakter odszkodowawczy, biorąc zwłaszcza pod uwagę, że Porozumienie wprowadza zróżnicowanie wysokości Odszkodowania w zależności od długości stażu pracy (co wskazuje na związek wysokości wypłacanego odszkodowania ze stopniem naruszenia trwałości stosunku pracy).

Odnosząc się do drugiego z wymienionych wyżej warunków, należy zauważyć, że Odszkodowanie zostanie wypłacone w oparciu o zasady przewidziane w Porozumieniu, natomiast przedmiotowe Porozumienie stanowi tzw. autonomiczne źródło prawa pracy (jako porozumienie zbiorowe), co oznacza, że wypełniona jest przesłanka stanowiąca, że wysokość lub zasady ustalania Odszkodowania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy.

Ponadto Wnioskodawca pragnie zauważyć, że przedmiotowe Odszkodowanie nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a-g ustawy pdof jako kategorie świadczeń wyłączone ze zwolnienia z opodatkowania.

Stanowisko Spółki znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez organy podatkowe w podobnych stanach faktycznych, np. w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2014 r. (IBPBII/1/415-881/14/BD), której przedmiotem były odszkodowania wypłacone na podstawie porozumień zbiorowych (porozumień ze Związkami Zawodowymi) opartych na art. 9 § 1 Kodeksu pracy. Podobnie Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji indywidualnej z dnia 14 lipca 2015 r., Nr IPTPB2/4511-218/15-4/Akr wskazał, że: „Świadczenie pieniężne w postaci: dobrowolnego odszkodowania i dodatkowej kwoty powiększającej dobrowolne odszkodowanie, które będzie wypłacone Wnioskodawczyni korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż jak wynika z wniosku wysokość i zasady wypłaty przedmiotowego świadczenia pieniężnego wynikają wprost z regulacji prawnej, o której mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy. W związku z powyższym Wnioskodawczyni nie będzie miała obowiązku odprowadzania podatku dochodowego od otrzymanego świadczenia pieniężnego. ”

Zgodnie z art. 31 ustawy pdof, osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zwane dalej „zakładami pracy”, są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej.

Powyższy przepis obliguje m.in. osoby prawne do pełnienia roli płatnika w odniesieniu do uzyskiwanych przez pracowników przychodów ze stosunku pracy. Ponieważ jednak w przedstawionym stanie faktycznym znajduje zastosowanie zwolnienie z opodatkowania przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy pdof, nie dochodzi do powstania przychodu ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 tej ustawy. W konsekwencji Spółka nie ma obowiązku obliczania, pobierania i wpłacania zaliczek na podatek od uzyskanych przez pracowników Odszkodowań.

1.  Podsumowanie

Reasumując, świadczenie pieniężne w postaci dobrowolnie wypłaconego przez Spółkę Odszkodowania korzysta w opinii Wnioskodawcy ze zwolnienia z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy pdof, gdyż ma ono na celu zadośćuczynić pracownikowi stratę powstałą w związku z utratą trwałości stosunku pracy i brakiem możliwości osiągnięcia dalszego wynagrodzenia ze stosunku pracy łączącego go z dotychczasowym pracodawcą. Przedmiotowe Porozumienie stanowi także porozumienie zbiorowe, o którym mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, zaś Odszkodowanie nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych jako wyłączone ze zwolnienia na mocy art. 21 ust. 1 pkt lit. a-g ustawy pdof. W związku z powyższym zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące możliwość zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych wartości przedmiotowego Odszkodowania, a zatem, zgodnie z art. 31 ustawy pdof płatnik nie będzie zobowiązany do obliczania, pobierania i odprowadzania zaliczek na pdof z tego tytułu.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska Wnioskodawcy.

Odnosząc się natomiast do powołanych przez Wnioskodawcę interpretacji indywidualnych należy stwierdzić, że interpretacje te zapadły w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.