Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.960.2024.1.MSU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-01-24
Teza: Niepodleganie opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, dokumentowanie ww. czynności.
Słowa kluczowe: czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu; pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Działalność gospodarcza ; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy-Podatnicy; Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI. Dokumentacja  -Rozdział 1. Faktury -Brak obowiązku wystawienia faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 1; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 2; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 106a-pkt 1-lit. a

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

27 listopada 2024 r. wpłynął Pani wniosek z 25 listopada 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy:
      - niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania
        nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,
      - dokumentowania ww. czynności.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Jest Pani radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych, prowadzoną przez
    Okręgową Izbę Radców Prawnych. Numer wpisu ....
    Prowadzi Pani Kancelarię Radcy Prawnego, NIP ..., w ramach której świadczy Pani usługi
    prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz
    przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek
    organizacyjnych, w tym osób prawnych), dalej jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność
    radcy prawnego została uregulowana w odrębnych przepisach prawa, m.in. w ustawie z
    dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 499).
    Działalność, którą Pani wykonuje, obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie
    opinii prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie
    Klientów przed sądami. W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach
    prowadzonej Kancelarii Radcy Prawnego zarejestrowała Pani działalność gospodarczą
    wpisaną do CEiDG jako działalność prawniczą. Jest Pani czynnym podatnikiem VAT, w
    konsekwencji usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich
    statusu, poprzez wystawienie faktury VAT albo rachunku.
    W ramach praktyki radcowskiej świadczy Pani także nieodpłatną pomoc prawną na
    zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021
    r. poz. 945 z późn. zm.), dalej jako: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych powiatu
    realizowanych przez Powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty
    wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej, poprzez
    utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej
    Pomocy Prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do
    nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii
    prawnych z prawnikiem, co do zasady, adwokatem albo radcą prawnym.
    Do obowiązków powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,

    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.
    W dniu ... 2023 roku zawarła Pani z Miastem Powiatowym umowę o świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną). Zgodnie z
    Umową o nieodpłatną pomoc prawną, działając w charakterze radcy prawnego,
    zobowiązała się Pani do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od Miasta
    nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej prowadzonym przez Miasto. Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i
    czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej i czas Pani dyżurów), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów
    wyznaczonych przez Miasto.
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej udziela Pani porad prawnych
    osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność
    gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które wykazały, że
    spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia w
    sposób określony przez Powiat, według kolejności zgłoszeń.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez
    Miasto, na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Pani jako Zleceniobiorca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Miasta
    ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie miesiąca.
    Zaznacza Pani, że w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację indywidualną
    dokumentuje ww. świadczenia, poprzez wystawienie faktury VAT na rzecz Miasta.
    Uwzględnia VAT należny na ww. fakturach oraz rozlicza w ramach prowadzonej
    działalności gospodarczej. Niemniej, w związku ze specyficznymi zasadami świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności jej osobistym charakterem, powzięła Pani
    wątpliwość, czy świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz poradnictwa
    obywatelskiego następuje w ramach prowadzonej przez Panią działalności. Usług, na
    świadczenie których zawarła Pani ww. umowę, nie wykonuje z innymi osobami, w
    szczególności współpracownikami. Umowa z Miastem zawiera zapis, że w przypadku, gdy
    Zleceniobiorca nie będzie mógł w danym dniu i godzinach świadczyć pomocy prawnej
    osobiście z powodu zaistnienia szczególnych okoliczności (choroba, ważne zdarzenie
    losowe), obowiązany jest do wyznaczenia zastępcy i wcześniejszego powiadomienia
    Zleceniodawcy drogą mailową, podając datę zastępstwa, miejsce i dane osoby
    zastępującej. Zastępstwo może pełnić wyłącznie osoba zgłoszona do obsługi nieodpłatnej
    pomocy prawnej, z którą Zleceniodawca zawarł umowę analogiczną do niniejszej umowy.
    Wynagrodzenie jest wypłacane przez Miasto za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych
    porad prawnych oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Poniższe wyjaśnienia są
    wspólne dla obu zawartych przez Wnioskodawczynię umów zlecenia.
    Wynagrodzenie określone w przedmiotowej umowie jest ustalone przez Miasto na
    podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej "Ustawą") oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok
    kalendarzowy. Nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu
    ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów, które Pani odbyła w tracie miesiąca. Łączne

    wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad
    prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w
    danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy.
    W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pani dodatkowych świadczeń.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Miastem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych.
    W umowie z Miastem zobowiązała się Pani do świadczenia usług w lokalu położonym na
    terenie Miasta. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z Miastem lokal ten wyposażony jest
    w: meble biurowe (biurko, krzesło), zamykana na klucz szafę do przechowywania
    dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenie wielofunkcyjne - drukarka i
    skaner oraz komputer - stacjonarny albo laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej,
    telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej powszechnie
    dostępnej (niewymagającej logowania się) bazy aktów prawnych. Ponadto Zleceniodawca
    wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub
    kserokopiarki.
    Nie ponosi Pani gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem
    czynności na podstawie umowy zawartej z Miastem. Udzielając pomocy prawnej nie
    ponosi Pani odpowiedzialności za świadczone usługi. Obsługując osoby zainteresowane
    pomocą prawną tworzy Pani dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym
    imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy "A" w części obejmującej punkt i dyżur
    wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Miasto. Do wykonywania
    czynności wynikających z umowy zlecenia wykorzystuje Pani lokal i infrastrukturę
    zapewnioną przez Miasto. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3
    Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca nie
    ponosi Pani również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Istotną okolicznością jest
    także fakt, że nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za
    dyżur, która została narzucona przez Miasto. Umowa zlecenia przewiduje bowiem stałe,
    zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się
    na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały
    opisane powyżej. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za
    pomoc, której są beneficjentami. W świetle umowy, zleceniobiorca nie może pobierać
    jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa
    przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez
    Wnioskodawczynię ryzyka ekonomicznego.
    Nie wyraża Pani również w ramach wykonywania umowy oświadczeń woli w imieniu i na
    rzecz Miasta. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami, nie działa Pani jako
    pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie sporządza ani nie podpisuje
    pism. Nie używa Pani w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób
    korzystających z darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma Pani również żadnego
    wpływu na dobór klientów.
    W umowie zawartej przez Panią nie zostały zawarte postanowienia odnośnie, co do
    odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowa nie zobowiązuje Pani do zawarcia umowy
    ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego
    zawodu, obowiązkowo podlega Pani takiemu ubezpieczeniu OC. W związku z powyższym,
    odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi podmiot, z którym zwarła Pani umowę, tj.
    Miasto.

    W myśl art. 3 ww. ustawy ,nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
      · poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz
        przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym
        w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym,
        sądowym lub sądowo-administracyjnym,
      · wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,
      · sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem
        pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i
        pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
      · nieodpłatną mediację,
      · sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
        pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata,
        radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w
        postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach
        postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę
        sądową.
    W ramach umowy z Miastem wykonuje Pani wszystkie powyższe świadczenia z wyjątkiem
    nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma Pani odpowiednich uprawnień. Każdorazowo
    świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.
    Pytania
      1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
        obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację
        indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
        Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu
        podatkiem VAT?
      2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawczyni, z tytułu
        wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i
        usług, winna wystawić faktury VAT, a czy też powinna wystawić notę księgową?
    Pani stanowisko w sprawie
    W Pani ocenie, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację
    indywidualną nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu
    podatkiem VAT.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 361 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne
    świadczenie usług na terytorium kraju.
    Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1
    pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5
    ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę,
        w jakiej dokonano czynności prawnej;

      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że
    usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni
    konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku
    z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem
    podatku od towarów i usług.
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne
    niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się
    wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów
    pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących
    wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające
    na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla
    celów zarobkowych.
    Stosownie do art. 15 ust. 3 ustawy, za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą,
    o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony);
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.
    Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
    fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), za przychody z działalności
    wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się:

      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej,
        trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z
        dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w
        badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system
        szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia
        sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów
        z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
        arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem
        obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania
        tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem
        przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
        samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
        wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
        sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem
        art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody
        z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
        państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
        należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
        stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o
        dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
        a. osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
          jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
          prawnej,
        b. właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
          działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik
          wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
        c. przedsiębiorstwa w spadku z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie
          umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej
          działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
        kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
        tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
        pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
        w pkt 7.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej na podstawie Umowy zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym
    mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług wynika,
    że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w

    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
      · wykonywania tych czynności,
      · wynagrodzenia, oraz
      · odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa "samodzielnie" w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym,
    kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, tylko i wyłącznie te
    czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności
    istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych
    czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
    wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że "odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich" jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Istotna jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią oraz Miasto.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego
    systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE.L z 11 grudnia 2006, Nr 347, str. 1, z
    późn. zm.) zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, "Działalność gospodarcza"
    obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z
    górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za
    takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób

    ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu
    dochodu.
    W akapicie pierwszym, artykuł 9(1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady wskazano, że
    "podatnikiem" jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
    jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    W myśl art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1,
    przewidujący, że działalność gospodarcza jest prowadzona samodzielnie wyklucza
    opodatkowanie VAT pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą
    umową o pracę lub jakimikolwiek innymi więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny
    między pracodawcą a pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia "działalności gospodarczej" i "podatnika" należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że poza osobami, o których
    mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba, która okazjonalnie dokonuje
    dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub transportowanego do nabywcy przez
    sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca
    przeznaczenia znajdującego się poza terytorium państwa członkowskiego, ale na
    terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, Państwa członkowskie
    mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z
    działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też

    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom, jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważyć też należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą - Panią a zleceniodawcą - Miastem wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady, w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie,
    mediacje oraz pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest
    wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego - w przedmiotowej
    sprawie Miasta.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym, jak kształtuje się wynagrodzenie -
    warunek drugi).
    Warunek drugi - wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji, czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu przez zleceniobiorcę ryzyka
    ekonomicznego.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony, jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego

    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności. Wobec powyższego, w odniesieniu do
    świadczonych przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, zaistnieją
    przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co oznacza, że zostaną spełnione kryteria
    wyłączające świadczenie ww. usług, objętych zawartymi umowami współpracy Miastem, z
    czynności podlegających ustawie. Zatem, świadczenie przez Panią, w okolicznościach
    przedstawionych we wniosku, opisanych usług bezpłatnej pomocy prawnej, nie stanowi
    wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie jest Pani z tego tytułu
    podatnikiem podatku od towarów i usług, a wykonywane czynności nie podlegają
    opodatkowaniu tym podatkiem.
    W dalszej kolejności wątpliwości Wnioskodawczyni dotyczą kwestii, czy w odniesieniu do
    ww. czynności, winna Pani wystawić faktury, czy notę księgową.
    Należy wskazać, że zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w
    Rozdziale 1 - Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
    dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa
    w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku
    od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
    niebędącej podatnikiem.
    Elementy, jakie powinna zawierać faktura, wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy, podatnik nie jest obowiązany do wystawienia
    faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art.
    113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy, na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest
    obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
      1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
        wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
      a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
      b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
    1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których mowa
      w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
      a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust. 5
        pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
      b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118
    - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca
    miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub
    część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy, ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży -
    rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na
    terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi. Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak
    stanowi. Zatem podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.

    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst
    jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.), jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika
    obowiązek wystawienia faktury, podatnicy prowadzący działalność gospodarczą są
    obowiązani, na żądanie kupującego lub usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający
    dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnięto, świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartych umów
    z Powiatem oraz Stowarzyszeniem, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej
    określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest Pani z tego
    tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku. Usługi z zakresu
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
    podstawie umów, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, wykonywane przeze Panią czynności z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej,
    nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym, otrzymane z
    tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia za czynności podlegające
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej sprawie nie
    powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych na podstawie
    zawartej umowy z Miastem.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, ponieważ w
    ww. zakresie nie prowadzi Pani działalności gospodarczej.
    W odniesieniu do wykonywanych przez Panią usług, które nie będą opodatkowane
    podatkiem od towarów i usług, brak jest podstaw do wystawiania przez Panią faktur lub
    rachunków. Powyższe wynagrodzenie z Umowy z Miastem w przedmiocie realizacji
    świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, może być udokumentowane na
    podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Nic nie wskazuje
    również, że dokumentem takim nie może być umowa cywilnoprawna. Należy jednak
    zaznaczyć, że nota księgowa, jak i umowa nie są dokumentami przewidzianymi przez
    przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako takie nie są objęte ich regulacją. Brak
    jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przedmiotowych przepisów dla takiego sposobu
    udokumentowania.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8
    ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana
    przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i
    usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu
        wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
        czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym
        wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków
        wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
        wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

    - wykonywania tych czynności,
    - wynagrodzenia, oraz
    - odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i
    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią oraz Miasto.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w

      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,

    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcą – Miastem wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Fundacji.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek

    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pani radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych
    prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych. Prowadzi Pani Kancelarię Radcy
    Prawnego. W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej
    Kancelarii Radcy Prawnego zarejestrowała Pani działalność gospodarczą wpisaną do
    CEiDG jako działalność prawniczą. Jest Pani czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji
    usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich statusu, poprzez
    wystawienie faktury VAT albo rachunku. W ramach praktyki radcowskiej świadczy Pani
    także nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w ustawie z 5 sierpnia 2015 r.
    o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
    prawnej 27 grudnia 2023 roku zawarła Pani z Miastem Powiatowym umowę o świadczenie
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc prawną,
    działając w charakterze radcy prawnego zobowiązała się Pani do osobistego świadczenia
    za wynagrodzeniem należnym od Miasta nieodpłatnej pomocy prawnej osobom
    uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Miasto.
    Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas Pani dyżurów), miesięczne
    wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zasady wyznaczania
    zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych przez Miasto. Wynagrodzenie
    określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez Miasto, na
    podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Pani jako Zleceniobiorca nie ma wpływu na
    wysokość wynagrodzenia należnego od Miasta ani jego negocjacji, w szczególności
    wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które
    Wnioskodawczyni odbyła w tracie miesiąca. Wynagrodzenie za świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Miastem nie stanowi
    kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8
    lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W umowie z Miastem
    zobowiązała się Pani do świadczenia usług w lokalu położonym na terenie Miasta. Zgodnie
    z zapisami umowy zawartej z Miastem lokal ten wyposażony jest w: meble biurowe
    (biurko, krzesło), zamykana na klucz szafę do przechowywania dokumentów, niezbędne
    urządzenia techniczne (urządzenie wielofunkcyjne - drukarka i skaner oraz komputer -
    stacjonarny albo laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i
    teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej powszechnie dostępnej
    (niewymagającej logowania się) bazy aktów prawnych. Ponadto Zleceniodawca wyposaża
    lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki.
    Nie ponosi Pani gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem
    czynności na podstawie umowy zawartej z Miastem. Udzielając pomocy prawnej nie
    ponosi Pani odpowiedzialności za świadczone usługi.
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie
    przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego na podstawie zawartej umowy zlecenia, nie mieści się w definicji
    działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

    Realizując czynności na podstawie umowy zlecenia nie ponosi Pani odpowiedzialności
    wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i
    ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.
    Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanej umowy zlecenia powoduje powstanie stosunku
    prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pani jako
    Zleceniobiorca związana jest ze Zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków
    wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec
    osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana
    umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną
    nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności
    gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą kwestii dokumentowania ww. usług, w
    sytuacji, gdy nie będą one opodatkowane podatkiem od towarów i usług.
    Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 –
    Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
      1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
      wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
      a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
      b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
      1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
      mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
      wyjątkiem:
      a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust.
      5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
      b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
      2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

      - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
      końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano
      całość lub część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:

      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnąłem, świadczenie przez Panią usług z zakresu pomocy prawnej i
    poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy z Miastem, nie mieści się w
    definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a
    tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego
    podatku. Usługi z zakresu pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego na podstawie
    umowy współpracy, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia pomocy prawnej i poradnictwa
    obywatelskiego, ponieważ w ww. zakresie nie prowadzi Pani działalności gospodarczej.
    Podsumowując, skoro ww. usługi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług, brak jest podstaw do wystawiania przez Panią faktur lub rachunków. Powyższe
    wynagrodzenie z umowy współpracy zawartej z Miastem w przedmiocie realizacji
    świadczeń z zakresu pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego, może być
    udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych.
    Zaznaczenia jednak wymaga, że nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez
    przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta ich regulacją.
    Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu
    udokumentowania.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

    Tut. Organ informuje, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem
    wniosku (zapytań). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte
    pytaniami, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone. W
    szczególności możliwość dokumentowania świadczonych usług umową cywilnoprawną nie
    była przedmiotem oceny.
    Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    opisem stanu faktycznego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie
    sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.