Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPB1/415-226/13-4/AM
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2013-05-27
Teza: należy stwierdzić, iż otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie z tytułu szkody rzeczywiście poniesionej korzysta ze zwolnienie przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy podatkowej, natomiast wypłacone odsetki, o które podwyższono zasądzone odszkodowanie nie korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego, na podstawie przedmiotowego zwolnienia przewidzianego w ww. artykule. Zasądzone odsetki są utraconą korzyścią, którą podatnik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Słowa kluczowe: odsetki; odszkodowania; szkody; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana przedstawione we wniosku z dnia 18.02.2013 r. (data wpływu 20.02.2013 r.) uzupełnionym pismem (data nadania 20.05.2013 r., data wpływu 23.05.2013 r.) złożonym na wezwanie Nr IPPB1/415-226/13-2/AM z dnia 14.05.2013 r. (data nadania 15.05.2013 r., data doręczenia 17.05.2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania odszkodowania z tytułu szkody rzeczywiście poniesionej wraz z ustawowymi odsetkami – **jest:**

*   **prawidłowe** - w części dotyczącej zwolnienia z opodatkowania otrzymanego przez Wnioskodawcę odszkodowania z tytułu poniesionej szkody,

*   **nieprawidłowe** - w części dotyczącej możliwości zwolnienia z opodatkowania zasądzonych odsetek dotyczących odszkodowania z tytułu poniesionej szkody.

UZASADNIENIE

W dniu 20.02.2013 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowania.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca jest osobą fizyczną, która nabyła od osoby fizycznej nieruchomość. Akt notarialny zakupu tej nieruchomości został zawarty z naruszeniem prawa w wyniku błędu notariusza. Wnioskodawca wystąpił do notariusza z żądaniem zapłaty odszkodowania, które miałoby pokryć wszystkie straty wnioskodawcy poniesione w związku z zakupem nieruchomości. Notariusz skierował wnioskodawcę do swojego ubezpieczyciela w zakresie odpowiedzialności cywilnej.

Wnioskodawca skierował swoje żądanie zapłaty odszkodowania do firmy ubezpieczeniowej. Firma ubezpieczeniowa odmówiła zapłaty odszkodowania. Wnioskodawca złożył pozew do sądu. Sąd I instancji przyznał rację wnioskodawcy i nakazał zakładowi ubezpieczeń wypłacenie wnioskodawcy żądanego odszkodowania.

Ponadto pismem z dnia 20.05.2013 r. (data wpływu 23.05.2013 r.) Strona doprecyzowała zdarzenia przyszłe przedstawione we wniosku wskazując, iż:

1.  Kwota przyznanego odszkodowania dotyczy zwrotu kwoty zapłaconej przez Wnioskodawcę za nieruchomość oraz zapłaconych kosztów notarialnych związanych z zakupem nieruchomości. Sąd uznał, że umowa notarialna została zawarta w sposób niezgodny z prawem iw związku z tym jest w całości bezwzględnie nieważna z mocy prawa. Dodatkowo sąd zasądził odsetki, które Wnioskodawca mógłby uzyskać, gdyby zapłacone kwoty przechowywał na lokatach bankowych. Podkreślić należy, że sąd zasądził odszkodowanie za utracone odsetki w kwocie netto, czyli bez uwzględnienia podatku, który w normalnych okolicznościach Wnioskodawca musiałby zapłacić od uzyskanych odsetek.
2.  Sformułowanie „wszystkie straty” oznacza kwotę zapłaconą za nieruchomość i powiększoną o poniesione opłaty notarialne.
3.  Odszkodowanie zostało ustalone na podstawie przepisów kodeksu cywilnego: art. 822 par. 1 i 4 oraz art. 824.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy odszkodowanie, które zostanie otrzymane przez Wnioskodawcę, będzie zwolnione z podatku dochodowego.

Zdaniem Wnioskodawcy, odszkodowanie, które zostanie otrzymane przez wnioskodawcę, będzie zwolnione z podatku dochodowego.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej opisanego zdarzenia przyszłego uznaje za prawidłowe w części dotyczącej zwolnienia z opodatkowania otrzymanego przez Wnioskodawcę odszkodowania z tytułu poniesionej szkody. Natomiast za nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości zwolnienia z opodatkowania zasądzonych odsetek dotyczących odszkodowania z tytułu poniesionej szkody.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zatem wszelkie dochody podatnika nie wymienione enumeratywnie w katalogu zwolnień przedmiotowych podlegają opodatkowaniu.

Stosownie do art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie z brzmieniem art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności”, definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

Należy podkreślić, że wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej – powszechności i równości opodatkowania, a ich zastosowanie nie może odbywać się na podstawie wykładni rozszerzającej, tzn. muszą być interpretowane ściśle.

W przedmiocie stosowania wszelkiego rodzaju ulg podatkowych trzeba mieć na uwadze także przepis art. 84 Konstytucji RP dotyczący zasady powszechności opodatkowania, stąd każdy wyjątek od tej zasady, w tym także ulga podatkowa, nie może być interpretowany dowolnie, ani uzupełniany w drodze interpretacji o treść, której nie zawiera.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Aby zatem wypłacone odszkodowanie korzystało ze zwolnienia na podstawie wskazanego powyżej przepisu, muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki:

*   jego wysokość lub zasady ustalania muszą wynikać z przepisów odrębnych ustaw,

*   podstawą jego przyznania nie może być zawarta umowa lub ugoda.

Z literalnego brzmienia powołanego ww. przepisu jednoznacznie wynika, iż nie wszystkie odszkodowania otrzymywane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia, bowiem korzystają jedynie te odszkodowania, których prawo do otrzymania wynika wprost z przepisów ustawy lub aktów wykonawczych, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy.

Ze zwolnienia mogą korzystać również inne odszkodowania, a więc te nie wynikające wprost z przepisów prawa, ale tylko wówczas, gdy zostały otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej i nie dotyczą wyjątków wskazanych przez ustawodawcę (art. 21 ust. 1 pkt 3b cyt. ustawy).

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż odszkodowania otrzymane przez podatników na podstawie ugód sądowych są, co do zasady, zwolnione od podatku dochodowego. Zakres zwolnienia, wynikający z bezpośredniego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy obejmuje zatem tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli za poniesioną stratę, nie dotyczy natomiast utraconych korzyści.

Szkoda rozpatrywana jest, jako uszczerbek o charakterze majątkowym, która może mieć w świetle tego przepisu postać dwojaką. Może obejmować stratę, jakiej doznaje mienie poszkodowanego – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy, niż był dotychczas, tzw. szkoda rzeczywista, ponadto może obejmować utratę korzyści, jakiej poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Odszkodowanie natomiast ma przywrócić sytuację majątkową poszkodowanego do takiej, w jakiej znajdowałby się, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Funkcja odszkodowania polega na wyrównaniu, a nie na polepszeniu pozycji majątkowej poszkodowanego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji odszkodowania, należy jej, więc szukać w przepisach prawa prywatnego, w tym prawa cywilnego i prawa pracy. W prywatnoprawnym ujęciu odszkodowanie jest świadczeniem mającym na celu naprawę wyrządzonej szkody lub jej kompensatę. Odszkodowanie może mieć formę restytucji (przywrócenie stanu poprzedniego) lub zapłaty określonej kwoty, która skompensuje poszkodowanemu poniesione straty. Szkodą jest ubytek w majątku poszkodowanego spowodowany bezprawnym działaniem lub zaniechaniem sprawcy, a także z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez dłużnika zobowiązania.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż przy interpretacji przepisów dotyczących zwolnień podatkowych stosuje się wykładnię literalną, która ma pierwszeństwo przed wykładnią celowościową, co oznacza, że katalog zwolnień przedmiotowych zawarty w art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest katalogiem zamkniętym i nie można interpretować go rozszerzająco.

W myśl art. 49 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie ( Dz. U Nr 22 poz. 91 ze zm.) - notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności, do jakiej jest obowiązany przy wykonywaniu tych czynności.

Zatem obowiązujące przepisy przewidują możliwość pociągnięcia notariusza do odpowiedzialności z tytułu skutków jego działania lub zaniechania.

Z opisu stanu faktycznego wynika, iż Sąd w wydanym wyroku zasadził na rzecz Wnioskodawcy odszkodowanie z tytułu zaniedbania notariusza, na które składa się;

*   kwota zapłacona przez Wnioskodawcę za nieruchomość,

*   kwota zapłaconych kosztów notarialnych,

*   odsetki, które Wnioskodawca mógłby uzyskać, gdyby zapłacone kwoty przechowywał na lokatach bankowych.

Reasumując należy stwierdzić, iż otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie z tytułu szkody rzeczywiście poniesionej korzysta ze zwolnienie przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy podatkowej, natomiast wypłacone odsetki, o które podwyższono zasądzone odszkodowanie nie korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego, na podstawie przedmiotowego zwolnienia przewidzianego w ww. artykule. Zasądzone odsetki są utraconą korzyścią, którą podatnik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Kwota zasądzonych Wnioskodawcy odsetek za zwłokę stanowi przychód z innych źródeł i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 poz. 270). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.