Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDIT2.4011.173.2025.2.ŁS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-22
Teza: Możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku
dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1
pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Słowa kluczowe: odszkodowania
ugody-ugoda sądowa
zadośćuczynienie
zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku
dochodowego.-Odszkodowania i zadośćuczynienia.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 11-ust. 1
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 3
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 3b

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

łowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 marca 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła
    go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 31 marca 2025 r. (wpływ). Treść wniosku
    jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Jest Pani osobą fizyczną, posiadającą nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium
    Rzeczpospolitej Polskiej, nieprowadzącą działalności gospodarczej. Była Pani
    funkcjonariuszem służby celnej.
    (...) 2004 r. przez Prokuraturę Okręgową w A. zostały Pani postawione zarzuty korupcyjne.
    Na skutek tego została Pani następnie bezprawnie oskarżona o czyny korupcyjne.
    Ostatecznie została Pani prawomocnie uniewinniona wyrokiem z (...) 2019 r. Sądu
    Rejonowego (...), sygn. akt (...). Postępowanie karne trwało od (...) 2004 r. do (...) 2020 r.
    (ponad 16 lat).
    W konsekwencji, pozwała Pani Skarb Państwa reprezentowany przez Sąd Rejonowy (...)
    oraz Skarb Państwa – Prokuraturę Okręgową w A.. Postępowanie toczy się przed Sądem
    Okręgowym (...) w A. pod sygn. akt (...). Sąd określił przedmiot sprawy jako odszkodowanie
    z tytułu odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy
    podległych Ministrowi Sprawiedliwości.
    Podstawą prawną roszczenia jest art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 16 ustawy o
    skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
    przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu
    sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
    Niewątpliwie, odpowiedzialność za Pani szkodę i krzywdę za okres od (...) 2004 r. do (...)
    2020 r. ponosi Skarb Państwa – Prokurator Okręgowy w A., z uwagi na bezprawne
    wszczęcie, prowadzenie postępowania karnego oraz popieranie aktu oskarżenia pomimo
    oczywistego braku dowodu winy po Pani stronie i oparcie postępowania karnego de facto
    na niepotwierdzonych zeznaniach osoby pomawiającej. Wskazany delikt ma swoje źródło
    w rażących błędach prokuratury, których popełnienie doprowadziło do znacznej skali
    szkód i krzywd w Pani życiu.
    Konsekwencją całego postępowania jest w szczególności zszargana reputacja,
    pogorszenie relacji rodzinnych, pogorszenie samopoczucia i zdrowia. Odpowiedzialność
    zaś za naruszenie Pani prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie ponosi Skarb
    Państwa – Prezes Sądu Rejonowego (...) z uwagi na prowadzenie postępowania sądowego
    (...) (od (...) 2005 r. do (...) 2020 r.).
    Na mocy postanowienia z (...) 2024 r. Sąd Okręgowy (...) (sygn. akt (...)) skierował strony
    postępowania do mediacji. Strony zmierzają do zawarcia ugody w przedmiotowej sprawie.
    Pozwany – Skarb Państwa zaproponował Pani rozliczenie poprzez zapłatę określonej
    kwoty tytułem całkowitego zaspokojenia roszczeń w ten sposób, że Skarb Państwa –
    Prezes Sądu Rejonowego (...) zapłaci na Pani rzecz 70% zaproponowanej kwoty, a
    pozostałe 30% zapłaci Skarb Państwa – Prokurator Okręgowy w A..
    Na dochodzoną kwotę mają składać się:
    • odszkodowanie obejmujące kwotę utraconych uposażeń funkcjonariusza celnego –
      Pani, obliczone w kwocie netto za okres pozostawania poza służbą – którą to szkodę
      wiąże zarówno z faktem niesłusznego wszczęcia i prowadzenia wobec niej
      postępowania karnego przez organy ścigania, jak również faktem przewlekłego
      prowadzenia postępowania karnego na etapie sądowym, zakończonego wydaniem
      prawomocnego wyroku uniewinniającego, oraz
    • zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, do którego doszło wskutek
      niesłusznego postawienia funkcjonariusza celnego – Pani, w stan oskarżenia przez

      organy ścigania oraz przewlekłego prowadzenia postępowania karnego przed sądem
      powszechnym.
    Całość zapłaconej kwoty będzie stanowiła odszkodowanie i zadośćuczynienie.
    Dodatkowo w ugodzie zostanie wskazane, że wykonanie ugody ma wyczerpać Pani
    roszczenia w całości, w związku z czym zrzecze się Pani dalszych roszczeń. Strony po
    ustaleniu warunków ugody zgodnie mają wnosić o zatwierdzenie w całości ugody przez
    Sąd rozpoznający sprawę i umorzenie postępowania toczącego się przed Sądem
    Okręgowym (...) w A. w sprawie o sygn. akt (...).
    Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
                              15Ugoda ta będzie ugodą, o której mowa w art. 183 ust. 1 Kodeksu postępowania
    cywilnego. Świadczenia, o których mowa we wniosku, wynikają z art. 417 § 1 K.c. oraz art.
    16 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
    przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu
    sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
    Wysokość przyznanych świadczeń, o których mowa we wniosku, będzie wynikała z
    zawartej ugody. Świadczenia nie zostaną wypłacone w związku z prowadzoną
    działalnością gospodarczą. Świadczenia zostaną Pani wypłacone w 2025 r. Z ugody będzie
    wynikało, na jakiej podstawie prawnej będą wypłacone Pani te świadczenia.
    W niniejszej sprawie została Pani zwolniona i nie mogła być przywrócona do pracy na
    podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b obowiązującej wówczas ustawy o służbie celnej z dnia
    24 lipca 1999 roku (Dz. U. Nr 72 poz. 802), która stanowiła expressis verbis przesłankę
    bezwzględnego zwolnienia ze służby. W stosunku do Pani został wniesiony akt oskarżenia
    o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego, co było
    poprzedzone wcześniejszym tymczasowym aresztowaniem. Pani tymczasowe
    aresztowanie miało miejsce (...) 2004 r.
    (...) 2021 r. Krajowa Administracja Skarbowa wydała zaświadczenie, z którego wynika, że
    wobec trwającego postępowania karnego utraciła Pani uposażenie z uwzględnieniem
    awansów, dodatków i nagród za czas pozostawania poza służbą w okresie od (...) 2004 r.
    do (...) 2020 r. – (...) zł, z tytułu nagrody jubileuszowej (...) zł, a z tytułu nagród (...) zł, to jest
    łącznie (...) zł.
    Z uwagi na fakt, że w latach 2004-2020 osiągnęła Pani dochód w wysokości (...) zł,
    dochodzona przez Panią kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą utraconego uposażenia
    ((...) zł), a kwotą uzyskaną w latach 2004-2020 ((...) zł), to jest (...) zł.
    Oprócz szkód majątkowych jakich Pani zaznała wobec trwającego ponad 16 lat procesu,
    doznała Pani naruszenia dobra osobistego w postaci dobrego imienia i rozstroju zdrowia
    domagając się zadośćuczynienia w kwocie po (...) zł za naruszenie dobra osobistego w
    postaci dobrego imienia i rozstrój zdrowia.

## Pytanie

Czy całość kwoty otrzymanej przez Panią na podstawie ugody, o której mowa we wniosku,
    będzie korzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na
    podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym

    samym czy ugoda sporządzona w postępowaniu mediacyjnym, zatwierdzona przez sąd,
    stanowi ugodę sądową w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych?
    Pana stanowisko w sprawie
    Pana zdaniem, całość kwoty otrzymanej na podstawie ugody będzie korzystać ze
    zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt
    3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „ustawa o PIT”).
    Jak zostało wskazane w zdarzeniu przyszłym, podstawę prawną zasądzonej przed Sąd
    kwoty stanowi art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego.
    Zgodnie z tym przepisem, odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z
    prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi Skarb
    Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę
    władzę z mocy prawa.
    Dodatkowo, podstawę prawną stanowi również art. 16 ustawy o skardze na naruszenie
    prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym
    lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej
    zwłoki.
    W myśl tego przepisu, strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania
    zgodnie z art. 5 ust. 1, może dochodzić – na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia
    1964 r. – Kodeks cywilny – naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, po prawomocnym
    zakończeniu postępowania co do istoty sprawy.
    Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są
    odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej
    do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub
    zadośćuczynień:
    a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
    b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie
      wyrządzono.
    W pierwszej kolejności wskazuje Pani, że otrzymane odszkodowanie i zadośćuczynienie
    nie będzie miało związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie prowadziła i nie
    prowadzi działalności gospodarczej, a odszkodowanie i zadośćuczynienie przyznane
    zostanie Pani jako osobie fizycznej, co oznacza, że w sprawie nie znajdzie zastosowanie
    wyłączenie z art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a ustawy o PIT. Ponadto w sprawie nie znajdzie
    zastosowanie wyłączenie z art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b ustawy o PIT.
    Przyznane Pani odszkodowanie i zadośćuczynienie nie będzie dotyczyło korzyści, które
    mogłaby Pani osiągnąć, gdyby Pani szkody nie wyrządzono. Zawarta w postępowaniu
    mediacyjnym ugoda będzie wskazywać, że przedmiotowe odszkodowanie i
    zadośćuczynienie zostanie przyznane w szczególności w związku z wieloletnim procesem,
    a jego podstawą będzie w szczególności art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego i art. 16 ustawy o
    skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
    przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu
    sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
    W ramach toczącego się postępowania pozwany Skarb Państwa uznał swoją
    odpowiedzialność. Skarb Państwa – Sąd Rejonowy (...) uznał swoją odpowiedzialność z
    uwagi na prowadzenie w sposób przewlekły procesu, zaś Skarb Państwa – Prokurator
    Okręgowy w A. z uwagi na oczywiście bezzasadne postawienie Pani w stan oskarżenia.

    Zatem odszkodowanie i zadośćuczynienie będzie dotyczyło rzeczywistej szkody związanej
    w wieloletnim procesem, bezzasadnym oskarżeniem, a także z zszarganą reputacją,
    pogorszeniem relacji rodzinnych, pogorszeniem samopoczucia i zdrowia, a nie utraconych
    korzyści, które mogłaby Pani osiągnąć.
    Na gruncie zbliżonego stanu faktycznego wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK
    1038/17 w sprawie dotyczącej interpretacji organu skarbowego w zakresie art. 21 ust. 1
    pkt 3b u.p.d.o.f. (dotyczącej pytania „Czy na podatniku w momencie wypłaty zasądzonego
    odszkodowania ciąży zobowiązanie opodatkowania tego przychodu w sytuacji, gdy przy
    ustalaniu kwoty utraconych wynagrodzeń Sąd zmniejszył wartość przyznanego
    odszkodowania o należny podatek dochodowy od osób fizycznych wyliczony od ogólnych
    jego przychodów według obowiązującej skali podatkowej za okres utraconych
    wynagrodzeń?”), Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu wyrażonego w
    interpretacji, że organ interpretacyjny nie powinien badać, jaki charakter ma
    odszkodowanie zasądzone na podstawie tego przepisu. NSA podkreślił, że „Skoro
    przewlekłość prowadzonych postępowań prowadzi do powyższych wniosków, to tym
    bardziej opodatkowanie odszkodowania za niewątpliwe niesłuszne aresztowanie byłoby
    nie do pogodzenia z normami konstytucyjnymi i oznaczałoby domaganie się przez
    Państwo podatku od odszkodowania za jego bezprawne działanie”.
    Podsumowując, cała kwota przyznanego świadczenia będzie miała charakter
    odszkodowania i zadośćuczynienia i nie będzie stanowiła ekonomicznego przysporzenia
    ponad Pani stan majątkowy będący w Pani posiadaniu przed Pani wypłatą.
    Odszkodowanie i zadośćuczynienie, o którym mowa we wniosku, są szczególnym
    rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego
    doznała Pani we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych, w szczególności
    takich jak dobre imię, zdrowie. Odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane na
    podstawie wyroku lub ugody sądowej korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie
    art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie.
    Przepis ten ma zastosowanie zarówno do odszkodowań i zadośćuczynień otrzymanych na
    podstawie ugody sądowej oraz do odszkodowań i zadośćuczynień otrzymanych na
    podstawie ugody zawartej przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd.
    Wyłączone z zakresu omawianego zwolnienia są jedynie te odszkodowania i
    zadośćuczynienia, które co prawda zostały przyznane na podstawie wyroku lub ugody
    sądowej (w tym ugody zawartej przed mediatorem, zatwierdzonej przez sąd), jednakże
    dotyczą prowadzonej działalności gospodarczej lub korzyści, które poszkodowany mógłby
    osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Mając powyższe na uwadze, czyli zarówno obowiązujące przepisy oraz opis zdarzenia
    przyszłego, Pani zdaniem, odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane przez
    funkcjonariusza celnego – Panią, na podstawie ugody sądowej lub ugody zawartej przed
    mediatorem (po jej zatwierdzeniu przez sąd), korzystają ze zwolnienia od podatku, o
    którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.
    Dodatkowo wskazuje Pani, że Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej
    skierował pytanie w niniejszej kwestii do Dyrektora Departamentu Podatków
    Dochodowych w Ministerstwie Finansów dotyczące tego, czy wypłacona kwota
    odszkodowania i zadośćuczynienia podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od
    osób fizycznych.
    Pismem z (...) 2025 r. (znak sprawy (...)) Dyrektor Departamentu Podatków Dochodowych
    udzielił odpowiedzi wskazując, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie zwolnienie z
    podatku PIT, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.
    W związku z powyższym, Pani zdaniem, ugoda sporządzona w postępowaniu
    mediacyjnym, zatwierdzona przez sąd, stanowi ugodę sądową w rozumieniu przepisów
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dla rozstrzygnięcia, czy ugoda, o

    której mowa we wniosku, stanowi ugodę sądową, należy odnieść się do ustawy z dnia 17
    listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: „KPC”).
                8Stosownie do art. 183 § 1 KPC, sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie
                    13postępowania. W myśl art. 183 § 2 KPC, w razie skierowania przez sąd sprawy do
    mediacji mediator składa protokół w sądzie rozpoznającym sprawę, z oznaczeniem, czy
    sąd rozpoznający sprawę jest sądem wskazanym przez strony w trybie określonym w art.
      14183 § 21. Strony mogą objąć ugodą również roszczenia nieobjęte pozwem.
        14Z art. 183 § 1 i § 2 KPC wynika, że:
                                              13§ 1. Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa w art. 183, na wniosek
    strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody zawartej
    przed mediatorem.
    § 2. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie
    jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę
    postanowieniem.
            15 Na mocy art. 183KPC, ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez
    sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem,
    którą zatwierdzono przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym.
    Z ww. przepisów wynika zatem, że ugoda mediacyjna zatwierdzona przez sąd ma moc
    ugody sądowej, czyli wywołuje takie same skutki prawne, jak ugoda zawarta przed sądem.
    Podsumowując, na mocy postanowienia z (...) 2024 r. Sąd Okręgowy (...) (sygn. akt (...)),
    skierował strony postępowania do mediacji. Strony zmierzają zawrzeć ugodę w
    postępowaniu mediacyjnym, następnie złożą wniosek o jej zatwierdzenie przez sąd. Z tego
    względu należy uznać, że ugoda mediacyjna zatwierdzona przez sąd będzie miała
    charakter ugody sądowej w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od
    osób fizycznych.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada
    powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie
    z jego treścią:
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Powyższy przepis wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób
    fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem
    tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych
    zawartym w powyższej ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
    Stosownie do art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji
      praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b,
      art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w
      roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych
      świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

    Przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, realną korzyścią
    majątkową podatnika. Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:
    1) pieniądze i wartości pieniężne, które:
        • zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne,
        które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
        • zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które
        zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i
        środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a
        więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie
        jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i
        wartości pieniężne do dyspozycji podatnika;
    2) wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli
      takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:
        • świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);
        • nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).
    O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych
    można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania
    określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też
    innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia
    powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje
    określone przysporzenie majątkowe.
    Powzięła Pani wątpliwość, czy wypłacone Pani w 2025 r. na podstawie ugody sądowej,
    którą zamierza Pani zawrzeć przed mediatorem, a następnie zatwierdzonej przez Sąd,
    odszkodowanie i zadośćuczynienie będą podlegać zwolnieniu z opodatkowania na
    podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Do kategorii przychodu – w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych – można zaliczyć różnego rodzaju świadczenia pieniężne,
    w tym w szczególności odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak, że
    wszystkie te świadczenia podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w
    katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 cyt. ustawy, korzystają ze
    zwolnienia od podatku. Przy czym korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym
    zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie
    przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
    Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia
      otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym
      wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
        a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
        b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie
        wyrządzono;
    Z literalnego brzmienia powołanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, że dyspozycją
    jego objęte są jedynie te zadośćuczynienia bądź odszkodowania, których prawo do
    otrzymania oraz ich wysokość wynika z wyroku lub ugody sądowej, z wyjątkiem
    otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub dotyczących
    korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych odszkodowań i zadośćuczynień,
    o których mowa w zacytowanym wyżej przepisie, związane jest przede wszystkim z

    faktem, że są one formą naprawienia zaistniałej szkody, a zatem nie stanowią realnego
    przysporzenia majątkowego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu są to odszkodowania
    (zadośćuczynienia) otrzymane za tzw. szkodę rzeczywistą.
    Przy czym występujące w ww. przepisie sformułowanie „inne odszkodowania lub
    zadośćuczynienia” należy rozumieć jako te odszkodowania czy zadośćuczynienia, których
    wprost nie wymieniono w katalogu zwolnień podatkowych. Będą to przede wszystkim
    odszkodowania lub zadośćuczynienia inne niż te, których wysokość lub zasady ustalania
    wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na
    podstawie tych ustaw (...) zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od
    osób fizycznych.
    Bezsporne jest zatem, że dla skorzystania ze zwolnienia na podstawie omawianego
    przepisu, muszą zostać łącznie spełnione następujące warunki:
    1) kwota ta musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
    2) podstawą jej przyznania musi być wyrok lub ugoda sądowa,
    3) nie może dotyczyć ona działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika ani
      korzyści, które mógłby uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego na zasadach
    przewidzianych w podatku dochodowym będzie więc niezrealizowanie choćby jednej ze
    wskazanych powyżej przesłanek.
    Zauważyć jednak należy, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie
    definiuje pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności
    w ich rozumieniu. Podkreślenia wymaga, że to nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter
    świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania/zadośćuczynienia,
    czy też nie.
    W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że jakkolwiek ustawodawca nie
    zdefiniował w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcia szkody czy
    odszkodowania, to rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od przyjętego w systemie
    prawa cywilnego ich znaczenia.
    Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.)
    także nie zawiera legalnej definicji odszkodowania, jednakże można ją wywieść z jej
    regulacji.
    Zgodnie z art. 361 § 1 i § 2 ustawy – Kodeks cywilny:
      § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne
      następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
      § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub
      postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany
      poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Stosownie do treści art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      § 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź
      przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy
      pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo
      gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty,
      roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
      § 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania
      powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że
      szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej
      chwili.

    O odszkodowaniu możemy mówić wyłącznie w przypadku powstania konkretnej szkody,
    która wywołana została określonym działaniem lub zaniechaniem drugiej strony, której
    można przypisać odpowiedzialność za jej powstanie. Odszkodowanie to rodzaj
    świadczenia, które należy się za wyrządzenie szkody (odpowiednio zadośćuczynienie za
    doznane krzywdy) od podmiotu, który szkodę wyrządził lub ponosi za nią
    odpowiedzialność. Odszkodowanie stanowi pieniężną równowartość szkody majątkowej
    lub szkody na osobie, natomiast zadośćuczynienie jest pieniężną formą
    zrekompensowania szkody niemajątkowej.
    Natomiast art. 16 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do
    rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub
    nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
    (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725) stanowi, że:
      Strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania zgodnie z art. 5 ust. 1,
      może dochodzić – na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks
      cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360, 2337 i 2339 oraz z 2023 r. poz. 326 i 1285) –
      naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, po prawomocnym zakończeniu
      postępowania co do istoty sprawy.
    Powołany w powyższym przepisie art. 417 ustawy Kodeks cywilny stanowi, że:
      § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy
      wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub
      jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z
      mocy prawa.
      § 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie
      porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej,
      solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz
      zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.
    Ww. artykuł stanowi realizację na płaszczyźnie ustawowej wyrażonej w art. 77 ust. 1
    Konstytucji RP zasady odpowiedzialności państwa i jednostek samorządu terytorialnego
    za szkody wyrządzone niezgodnymi z prawem działaniami i zaniechaniami o charakterze
    władczym (w sferze imperium). Treść komentowanego przepisu opiera się na założeniu, że
    podmiot sprawujący władzę, a nie obywatel, powinien ponosić ekonomiczne
    konsekwencje niewłaściwego wykonania tej władzy. Ewolucja zasad odpowiedzialności
    władzy publicznej odzwierciedla zmiany, jakie nastąpiły w relacji państwo–jednostka (M.
    Safjan, K.J. Matuszyk, Odpowiedzialność odszkodowawcza, s. 16, dostęp: Legalis.). Za
    szkody wyrządzone w sferze dominium Skarb Państwa oraz jednostki samorządu
    terytorialnego ponoszą odpowiedzialność na takich samych zasadach, jak inne osoby
    prawne. Odpowiedzialność Skarbu Państwa oparta jest na zasadzie niezgodności z
    prawem, co oznacza, że poszkodowany nie musi wykazywać, iż działanie lub zaniechanie,
    które stanowiło przyczynę szkody, było zawinione; wystarczające jest, by było ono
    niezgodne z obowiązującym przepisem prawa.
    Ponadto, zgodnie z art. 448 § 1 ustawy Kodeks cywilny:
      W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste
      zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za
      doznaną krzywdę albo zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez
      niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków
      naruszenia.
    Z ww. przepisu wynika, że zadośćuczynienie to forma rekompensaty pieniężnej z tytułu
    szkody niemajątkowej. Podstawą jego żądania jest krzywda w postaci ujemnych przeżyć
    związanych z cierpieniami psychicznymi i fizycznymi, wynikająca z naruszenia wskazanych
    w K.c. dóbr osobistych (por. art. 24 § 1 i 2, w zw. z art. 23 K.c. oraz 445 § 1 K.c.). Powództwo
    o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę nie prowadzi wprost do usunięcia

    skutków naruszenia dobra osobistego, czyli bezpośrednio jego ochrony, lecz ma na celu
    uzyskanie satysfakcji dla pokrzywdzonego i wymierzenie dolegliwości ekonomicznej (w
    celach represyjno-wychowawczych) dla sprawcy umyślnego naruszenia dobra osobistego
    (por. także uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 czerwca 1985 r., III
    CZP 27/85, OSNC 1985 nr 12, poz. 185).
    Zgodnie zaś z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny:
      Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między
      nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń
      wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór
      istniejący lub mogący powstać.
    Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po
    pierwsze, umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami
    stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego
    stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Po
    trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc
    nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron.
    W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia wówczas,
    gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania, czy też
    odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień, czy też
    zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
                    15Z kolei, na podstawie art. 183 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania
    cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
      Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną
      ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono
      przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym.
    Wobec tego ugoda zawarta przed mediatorem, zatwierdzona przez sąd stanowi ugodę
    sądową w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych.
    Ocena skutków podatkowych Pani sytuacji
    Z opisu zdarzenia wynika, że (...) 2004 r. przez Prokuraturę Okręgową w A. zostały Pani
    postawione zarzuty korupcyjne. Na skutek tego została Pani następnie bezprawnie
    oskarżona o czyny korupcyjne. W niniejszej sprawie została Pani zwolniona i nie mogła być
    przywrócona do pracy na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b obowiązującej wówczas
    ustawy o służbie celnej z dnia 24 lipca 1999 r., która stanowiła expressis verbis przesłankę
    bezwzględnego zwolnienia ze służby. W stosunku do Pani został wniesiony akt oskarżenia
    o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego, co było
    poprzedzone wcześniejszym tymczasowym aresztowaniem. Pani tymczasowe
    aresztowanie miało miejsce (...) 2004 r. Ostatecznie została Pani prawomocnie
    uniewinniona wyrokiem z (...) 2019 r., Sądu Rejonowego (...), sygn. akt (...). Postępowanie
    karne trwało od (...) 2004 r. do (...) 2020 r. (ponad 16 lat). Pozwała Pani Skarb Państwa
    reprezentowany przez Sąd Rejonowy (...) oraz Skarb Państwa – Prokuraturę Okręgową w
    A.. Postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym (...) w A. pod sygn. akt (...). Sąd
    określił przedmiot sprawy jako odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności Skarbu Państwa
    za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy podległych Ministrowi Sprawiedliwości.
    Podstawą prawną roszczenia jest art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 16 ustawy o
    skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
    przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu
    sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Na mocy postanowienia z (...) 2024 r. Sąd Okręgowy
    (...) (sygn. akt (...)) skierował strony postępowania do mediacji. Strony zmierzają do
    zawarcia ugody w przedmiotowej sprawie. Pozwany Skarb Państwa zaproponował Pani
    rozliczenie poprzez zapłatę określonej kwoty tytułem całkowitego zaspokojenia roszczeń

    w ten sposób, że Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowego (...) zapłaci na Pani rzecz 70%
    zaproponowanej kwoty, a pozostałe 30% zapłaci Skarb Państwa – Prokurator Okręgowy w
    A.. Na dochodzoną kwotę mają składać się:
    • odszkodowanie obejmujące kwotę utraconych uposażeń funkcjonariusza celnego –
      Pani, obliczone w kwocie netto za okres pozostawania poza służbą – którą to szkodę
      wiąże zarówno z faktem niesłusznego wszczęcia i prowadzenia wobec niej
      postępowania karnego przez organy ścigania, jak również faktem przewlekłego
      prowadzenia postępowania karnego na etapie sądowym, zakończonego wydaniem
      prawomocnego wyroku uniewinniającego oraz
    • zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, do którego doszło wskutek
      niesłusznego postawienia funkcjonariusza celnego – Pani, w stan oskarżenia przez
      organy ścigania oraz przewlekłego prowadzenia postępowania karnego przed sądem
      powszechnym.
    Całość zapłaconej kwoty będzie stanowiła odszkodowanie i zadośćuczynienie. Strony po
    ustaleniu warunków ugody zgodnie mają wnosić o zatwierdzenie w całości ugody przez
    Sąd rozpoznający sprawę i umorzenie postępowania toczącego się przed Sądem
    Okręgowym (...) w A. w sprawie o sygn. akt (...). (...) 2021 r. Krajowa Administracja
    Skarbowa wydała zaświadczenie, z którego wynika, że wobec trwającego postępowania
    karnego utraciła Pani uposażenie z uwzględnieniem awansów, dodatków i nagród za czas
    pozostawania poza służbą w okresie od (...) 2004 r. do (...) 2020 r. – (...) zł, z tytułu nagrody
    jubileuszowej (...) zł, a z tytułu nagród (...) zł, to jest łącznie (...) zł. Z uwagi na fakt, że w
    latach 2004-2020 osiągnęła Pani dochód w wysokości (...) zł, dochodzona przez Panią
    kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą utraconego uposażenia ((...) zł), a kwotą uzyskaną
    w latach 2004-2020 ((...) zł), to jest (...) zł. Oprócz szkód majątkowych jakich Pani zaznała
    wobec trwającego ponad 16 lat procesu, doznała Pani naruszenia dobra osobistego w
    postaci dobrego imienia i rozstroju zdrowia domagając się zadośćuczynienia w kwocie po
    (...) zł za naruszenie dobra osobistego w postaci dobrego imienia i rozstrój zdrowia.
    Mając zatem na uwadze przedstawiony opis zdarzenia przyszłego oraz powołane wyżej
    uregulowania prawne stwierdzam, że kwota odszkodowania i zadośćuczynienia, którą
    otrzyma Pani na podstawie ugody sądowej (zawartej przed mediatorem i zatwierdzonej
    przez sąd), którą zamierza Pani zawrzeć, będzie stanowić dla Pani przychód w rozumieniu
    art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który będzie korzystać
    ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy,
    albowiem świadczenia te można zaliczyć do kategorii „inne odszkodowania lub
    zadośćuczynienia” otrzymane na podstawie ugody sądowej, a nie będące
    odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem otrzymanym w związku z prowadzoną
    działalnością gospodarczą, jak również dotyczącym korzyści, które podatnik mógłby
    osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
    Wobec tego Pani stanowisko uznałem za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego,
    ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego
    przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na
    wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku
    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w
    opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    • Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
      (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    • Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    • Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    • w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    • w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.