Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IPPP1/4512-1192/15-4/MP
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie
Data wydania: 2016-02-09
Teza: Opodatkowanie czynności realizowanych w ramach Lokalnej i Globalnej Umowy Cash poolingu oraz w strukturze banku wewnętrznego;
Słowa kluczowe: cash pooling; czynności-czynności opodatkowane; import-import usług; uczestnicy; usługi-usługi finansowe; świadczenie-miejsce świadczenia usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 17; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 17a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28b; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28c; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28d; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28e; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28f; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28g; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28h; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28i; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28j; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28k; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28l; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28m (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28n; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział V-Rozdział 3-art. 28o

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy - przedstawione we wniosku z dnia 19 listopada 2015 r. (data wpływu 26 listopada 2015 r.), uzupełnionym w dniu 18 stycznia 2016 r. (data wpływu 20 stycznia 2016 r.) na wezwanie Organu z dnia 5 stycznia 2016 r. (doręczone w dniu 11 stycznia 2016 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania czynności realizowanych w ramach Lokalnej i Globalnej Umowy Cash poolingu (pytanie nr 1 i 2) oraz rozpoznania importu usług z tytułu czynności realizowanych przez B. i Bank na rzecz Spółki w strukturze banku wewnętrznego (pytanie nr 3) – **jest prawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 26 listopada 2015 r. wpłynął ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania czynności realizowanych w ramach Lokalnej i Globalnej Umowy Cash poolingu oraz rozpoznania importu usług z tytułu czynności realizowanych na rzecz Spółki przez B. i Bank.

Wniosek uzupełniono w dniu 18 stycznia 2016 r. (data wpływu 20 stycznia 2016 r.) na wezwanie Organu z dnia 5 stycznia 2016 r. (doręczone w dniu 11 stycznia 2016 r.).

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:

Sp. z o.o. z siedzibą w Polsce (dalej określana jako „Spółka” lub Wnioskodawca”) zamierza zawrzeć wraz z innymi podmiotami z grupy kapitałowej (dalej „Grupa kapitałowa”) umowę o wspólnym zarządzaniu płynnością finansową - zerowanie sald rachunków bankowych (dalej również: „Lokalna umowa cash-poolingu", lub „Lokalny cash-pooling”).

Wnioskodawca będzie liderem Lokalnego cash-poolingu, który będzie obejmował zarządzanie środkami finansowymi w Polsce. Poza Wnioskodawcą uczestnikami lokalnego cash-poolingu będą podmioty powiązane kapitałowo prowadzące działalność gospodarczą w Polsce.

Ponadto Wnioskodawca będzie stroną globalnej umowy o wspólnym zarządzaniu płynnością finansową - zerowanie sald rachunków bankowych, zawartej pomiędzy B. A/S, a D. Bank A/S z siedzibą w Danii (dalej określana także, jako „Globalna umowa cash-poolingu”, lub „Globalny cash-pooling"). W przypadku Globalnego cash-poolingu Wnioskodawca będzie jedynie jego uczestnikiem. Funkcję lidera będzie pełnił natomiast B. A/S z siedzibą w Danii (dalej zwany „B.”).

Usługa objęta wyżej wymienionymi umowami świadczona będzie przez D. Bank A/S z siedzibą w Danii, oraz oddział D. Bank A/S zlokalizowany w Polsce (dalej "Bank").

Globalny i Lokalny cash-pooling będą ze sobą połączone, w ten sposób, że ewentualne nadwyżki środków pieniężnych wypracowane w Lokalnym cash-poolingu są wpłacane do Globalnego cash- poolingu, a ewentualne niedobory środków pieniężnych w Lokalnym cash-poolingu są pokrywane ze środków zgromadzonych w Globalnym cash-poolingu. Dopiero w sytuacji, w której w Globalnym cash-poolingu będzie brakować środków pieniężnych wówczas zostanie wykorzystany limit kredytowy przyznany przez Bank.

Zarówno Lokalna, jak i Globalna umowa cash-poolingu, do której przystąpić zamierza Spółka, jest umową cash-poolingu typu rzeczywistego i jest umową nienazwaną, której celem jest polepszenie płynności finansowej spółek wchodzących w skład Grupy kapitałowej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Z perspektywy Spółki oraz podmiotów tworzących Grupę kapitałową, zasadniczym elementem Lokalnej umowy cash-poolingu jest wdrożenie procesu zarządzania posiadanymi na rachunkach bankowych środkami pieniężnymi oraz zadłużeniem spółek tworzących Grupę kapitałową, poprzez poprawę bieżących przepływów pieniężnych. W tym celu następuje koncentracja środków pieniężnych wszystkich spółek Grupy kapitałowej na jednym rachunku rozliczeniowym.

W celu realizacji powyższych założeń Bank otworzy dla Spółki specjalny rachunek rozliczeniowy - Rachunek Główny („Rachunek Główny”). Jednocześnie Bank otworzy szereg rachunków dodatkowych - Rachunków Szczegółowych („Rachunki Szczegółowe”), związanych funkcjonalnie z powyższym Rachunkiem Głównym. Posiadaczami Rachunków Szczegółowych będą wszystkie podmioty z Grupy kapitałowej, które przystąpią do Lokalnej Umowy cash-poolingu, w tym Spółka ("Uczestnicy"). Wskazane rachunki mogą być prowadzone w polskim złotym lub walutach obcych, przy czym Rachunki Szczegółowe mogą być otwarte w wielu krajach, w tym w innych krajach niż kraj, w którym jest otwarty Rachunek Główny.

Wpłaty dokonywane na Rachunki Szczegółowe Uczestników (w tym Spółki) będą zwiększały saldo środków pieniężnych na Rachunku Głównym. Bank będzie przenosił saldo dodatnie każdego Rachunku Szczegółowego na Rachunek Główny. Jednocześnie każdorazowe wypłaty z poszczególnych Rachunków Szczegółowych dokonywane przez Uczestników (w tym przez Spółkę) będą zmniejszały saldo środków pieniężnych na Rachunku Głównym. Saldo na Rachunku Głównym będzie zawsze odzwierciedleniem salda pomiędzy Bankiem a Spółką, natomiast saldo na każdym Rachunku Szczegółowym będzie odzwierciedleniem salda pomiędzy danym Uczestnikiem a Bankiem i zawsze będzie wynosiło zero.

Wysokość wypłat dokonywanych przez Uczestników z Rachunków Szczegółowych może być ograniczona wysokością limitu ustalonego pomiędzy Spółką a Uczestnikiem (o ile taki limit zostanie ustalony), a także wysokością limitu ustalonego pomiędzy Bankiem a Spółką dla wszystkich spółek wchodzących w skład Grupy kapitałowej.

Jednocześnie Bank otworzy dla Spółki odrębny Rachunek Szczegółowy, który będzie objęty Globalną umową cash-poolingu (dalej jako „Globalny Rachunek Szczegółowy”) i który będzie funkcjonował w sposób analogiczny do Rachunków Szczegółowych w lokalnej strukturze zarządzania środkami finansowymi (tj. jego saldo będzie zerowane względem rachunku głównego w Globalnym cash-poolingu (dalej jako „Globalny Rachunek Główny”). Globalny Rachunek Szczegółowy będzie służył do rozliczania salda Rachunku Głównego funkcjonującego w ramach Lokalnego cash-poolingu w taki sposób, że w przypadku salda dodatniego na lokalnym Rachunku Głównym, nadwyżka zostanie przekazana na Globalny Rachunek Szczegółowy, a w przypadku salda ujemnego - lokalny Rachunek Główny zostanie zasilony środkami przekazanymi z Globalnego Rachunku Szczegółowego. Saldo Rachunku Głównego będzie rozliczane w sposób automatyczny pod koniec każdego dnia roboczego.

Na podstawie ustaleń ze Spółką oraz pozostałymi Uczestnikami, Bank będzie wyliczał saldo odsetek należnych poszczególnym Uczestnikom od Spółki lub płatnych przez poszczególnych Uczestników na rzecz Spółki, obliczonych na podstawie salda wewnątrzgrupowego pomiędzy Rachunkiem Głównym a każdym z Rachunków Szczegółowych, tj. środków pieniężnych wpłacanych przez Uczestników na własne Rachunki Szczegółowe i przekazywanych na Rachunek Główny (wpłata) lub wypłacanych przez nich z Rachunków Szczegółowych w ciężar Rachunku Głównego (wypłata), w trakcie trwania Lokalnej umowy cash-poolingu. W zależności od tego, czy Spółka będzie zobowiązana do zapłaty odsetek czy uprawniona do otrzymania odsetek, wyliczone odsetki będą pobierane z Rachunku Szczegółowego Spółki i przekazywane na Rachunek Szczegółowy Uczestnika lub będą pobierane z Rachunku Szczegółowego Uczestnika i przekazywane na Rachunek Szczegółowy Spółki. W konsekwencji, w przypadku, gdy Uczestnik będzie zobowiązany do zapłaty odsetek, odsetki te będą płatne na Rachunek Szczegółowy Spółki, Bank będzie natomiast jedynie wyliczał i pobierał kwotę odsetek z Rachunku Szczegółowego Uczestnika i przekazywał na Rachunek Szczegółowy Spółki. Odsetki przekazane na Rachunek Szczegółowy Spółki będą następnie dystrybuowane pomiędzy poszczególnych Uczestników przedmiotowego systemu zarządzania płynnością finansową. Przy czym, z uwagi na sposób przekazywania odsetek na Rachunek Szczegółowy Spółki oraz ich dalszej dystrybucji, nie jest możliwe ustalenie ostatecznego beneficjenta odsetek wpłacanych przez Uczestników na Rachunek Szczegółowy Spółki.

Zarówno Spółka, jak i Bank z uwagi na mechanizm kalkulacji i dystrybucji odsetek w ramach Lokalnej Umowy cash-poolingu nie jest w stanie określić, które kwoty otrzymywanych odsetek i w jakiej wysokości trafiają do poszczególnych odbiorców, gdyż pieniądz elektroniczny nie jest w żaden sposób zindywidualizowany. Podmiotami uprawnionymi mogą być każdorazowo pozostałe podmioty z Grupy kapitałowej, uczestniczące w systemie zarządzania płynnością finansową, w tym także Spółka. Analogicznie, w przypadku Globalnej umowy cash-poolingu także nie jest możliwe określenie, które kwoty otrzymywanych odsetek i w jakiej wysokości trafiają do poszczególnych odbiorców.

W systemie zarządzania płynnością finansową oferowanym przez Bank nie będzie możliwości dokonywania przez Spółkę samodzielnych wypłat lub wpłat bezpośrednio na Rachunek Główny.

Za czynności wykonywane w ramach usługi zarządzania płynnością finansową Bank będzie pobierał wynagrodzenie.

Zaprezentowana powyżej struktura zarządzania środkami finansowymi oparta o Globalny i Lokalny cash-pooling nie jest jedynym rozwiązaniem mającym na celu usprawnienie procesu zarządzania finansami Grupy. Oprócz tego B. utworzyła tzw. bank wewnętrzny (In-House Bank). Bank wewnętrzny nie jest odrębną spółką celową utworzoną w celu prowadzenia działalności finansowej, lecz funkcjonalnością systemu finansowo- księgowego, z którego korzystają spółki należące do Grupy. Celem powołania banku wewnętrznego, a więc banku funkcjonującego wewnątrz korporacji jest umożliwienie spółkom z Grupy korzystania z rachunków prowadzonych w ramach banku wewnętrznego (systemu finansowo-księgowego) według zasad zbliżonych do rachunków prowadzonych w bankach zewnętrznych. Ponadto, bank wewnętrzny został utworzony w celu centralizacji zarządzania środkami pieniężnymi należącymi do spółek z Grupy poprzez Globalny cash-pooling oparty o strukturę zerowania sald na rachunkach bankowych.

Dodatkowo rozliczenia pomiędzy spółkami wchodzącymi w skład Grupy, które zaimplementowały przedmiotowe rozwiązanie, odbywają się za pomocą operacji zarejestrowanych w systemie finansowo- księgowym, bez przepływu gotówki poprzez banki zewnętrzne, co powoduje zmniejszenie kosztów obsługi świadczonej przez banki zewnętrzne. Ostatnim aspektem utworzenia banku wewnętrznego są płatności na rzecz kontrahentów spółek z Grupy, które są realizowane w imieniu spółek przez B. przy wykorzystaniu jej kont bankowych (tzw. Payments on Behalf of (POBO)).

B. będący pool leaderem w Globalnym cash-poolingu posiada w Banku zarówno Globalne Rachunki Główne, jak i Globalne Rachunki Szczegółowe w poszczególnych walutach. Globalne Rachunki Główne odzwierciedlają wszystkie transakcje wszystkich uczestników Globalnego cash- poolingu. Natomiast Globalne Rachunki Szczegółowe wykorzystywane są do realizacji płatności własnych B. na rzecz jej kontrahentów oraz do regulowania przez B. w imieniu uczestników zobowiązań na rzecz ich kontrahentów zewnętrznych. Przykładowo Globalny Rachunek Szczegółowy prowadzony w polskich złotych jest wykorzystywany do realizowania przelewów w polskich złotych dla wszystkich spółek z Grupy kapitałowej, których zobowiązania (np. względem zewnętrznych kontrahentów) są realizowane w złotych polskich. W związku z tym, że B. reguluje zobowiązanie w ich imieniu, te transakcje są także zaewidencjonowane na rachunkach prowadzonych na rzecz uczestników, w tym Spółki, w ramach banku wewnętrznego (tzw. rachunkach wewnętrznych).

Zatem Wnioskodawca, będąc uczestnikiem Globalnego cash-poolingu, będzie posiadać rachunki w Banku oraz rachunki w banku wewnętrznym.

Saldo wewnątrzgrupowe Wnioskodawcy, jakie posiada on danego dnia względem B. w Globalnym cash-poolingu będzie odzwierciedlone na Globalnym Rachunku Szczegółowym Wnioskodawcy. To saldo będzie miało swoje odzwierciedlenie na rachunku w banku wewnętrznym należącym do Wnioskodawcy, ale nie będzie tożsame z saldem na tym rachunku. Rachunek wewnętrzny będzie wykazywał rzeczywiste saldo (dodatnie lub ujemne) Wnioskodawcy względem B.

Z kolei rozliczenia wewnętrzne dokonywane między spółkami będącymi klientami banku wewnętrznego będą odbywały się wyłącznie w systemie księgowo—finansowym, z którego korzystają spółki wchodzące w skład Grupy C.

Natomiast płatności w imieniu Wnioskodawcy (POBO) do jego kontrahentów będą realizowane z Globalnych Rachunków Szczegółowych, których właścicielem jest B. Rozwiązanie to nie będzie dotyczyć należności publicznoprawnych (np. podatków, składek na ubezpieczenie społeczne) oraz wynagrodzeń na rzecz pracowników, które będą realizowane przez Wnioskodawcę bezpośrednio z własnego Rachunku Szczegółowego lub innego rachunku bankowego zewnętrznego. W przypadku, w którym B. zrealizuje płatność w imieniu Wnioskodawcy, a więc wykona rzeczywisty przelew ze swojego Globalnego Rachunku Szczegółowego na rachunek wskazany przez kontrahenta Wnioskodawcy, to następnie obciąży rachunek wewnętrzny Wnioskodawcy kwotą odpowiadającą kwocie przelewu powiększoną o koszty transakcyjne, jeśli takie wystąpią. Zatem na wyciągu bankowym dotyczącym Rachunku Szczegółowego prowadzonego przez Bank dla Wnioskodawcy nie będą widoczne płatności na rzecz jego kontrahentów, z wyjątkiem płatności na rzecz pracowników (np. wynagrodzenia) oraz płatności należności publicznoprawnych.

Wnioskodawca będzie dysponował potwierdzeniem wykonania przelewu w jego imieniu przez B. oraz potwierdzeniem obciążenia jego rachunku wewnętrznego przez B.

B. jako właściciel banku wewnętrznego będzie odpowiedzialny za kalkulację odsetek. Odsetki będą naliczane pod koniec każdego miesiąca, przy uwzględnieniu sald dziennych z pozycji wzajemnych.

Odsetki nie będą kompensowane, tj. przychód z odsetek będzie naliczany na saldach dodatnich pozycji między spółkami, a wydatki odsetkowe będą naliczane na saldach ujemnych pozycji między spółkami. Odsetki nie będą fizycznie transferowane, ale będą naliczane/odliczane na wewnętrznych kontach, na których będą ujawnione pozycje pomiędzy spółkami. B. nie będzie pobierał żadnych dodatkowych opłat za uczestnictwo w banku wewnętrznym, jednak będzie obciążał uczestników banku wewnętrznego kosztami transakcji, jakie w ich imieniu B. poniosła na rzecz Banku.

W uzupełnieniu wniosku z dnia 18 stycznia 2016 r. Wnioskodawca wskazał:

Rolą B. w ramach systemu cash-poolingu jest:

*   wynegocjowanie warunków oraz podpisanie umowy z Bankiem,

*   administrowanie uprawnieniami do bankowości elektronicznej,

*   zapewnienie finansowanie poprzez konsolidowanie sald uczestników cash- poolingu na rachunkach głównych należących do B.,

Dodatkowo B. w ramach banku wewnętrznego:

*   rejestruje salda uczestników banku wewnętrznego oraz zapewnia raportowanie,

*   oblicza i pobiera lub nalicza odsetki,

*   wykonuje płatności w imieniu uczestników banku wewnętrznego,

*   w związku z wykonywaniem płatności w imieniu uczestników banku wewnętrznego dokonuje wyboru optymalnej formy płatności,

*   obciąża uczestników banku wewnętrznego kosztami operacji finansowych (np. kosztami przelewów),

B. będzie otrzymywał od Wnioskodawcy:

*   odsetki w ramach banku wewnętrznego w przypadku, gdy Spółka będzie wykazywać saldo ujemne i będzie korzystać z finansowania w ramach banku wewnętrznego,
*   zwrot kosztów operacji finansowych zrealizowanych przez B. w imieniu Spółki (np. zwrot kosztów przelewów zrealizowanych na rzecz kontrahentów Wnioskodawcy).

Wnioskodawca będzie uiszczał na rzecz Banku opłatę od każdego rachunku, który uczestniczy w cash-poolingu. Wnioskodawca będzie miał kilka rachunków, które będą uczestniczyć w cash-poolingu.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1.  Czy czynności realizowane przez Wnioskodawcę w ramach Lokalnej Umowy Cash poolingu stanowią czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług ?
2.  Czy czynności realizowane przez Wnioskodawcę w ramach Globalnej Umowy Cash poolingu stanowią czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług ?
3.  Czy Wnioskodawca będzie zobowiązany rozliczyć import usług z tytułu czynności realizowanych przez B. i Bank na rzecz Spółki z tytułu uczestniczenia w banku wewnętrznym ?

Zdaniem Wnioskodawcy:

Ad. 1

W ocenie Wnioskodawcy, wykonywane przez niego w ramach Umów (Lokalnej i Globalnej Umowy Cash poola) czynności nie stanowią czynności opodatkowanych VAT.

Rola Wnioskodawcy jako lidera w Lokalnej Umowie Cash Poolingu ma charakter pasywny, zbliżony do roli pozostałych Uczestników, korzystających z kompleksowej usługi, świadczonej przez Bank. Pewne dodatkowe czynności realizowane przez Spółkę są wykonywane nieodpłatnie (Lider nie uzyskuje odrębnego wynagrodzenia, poza odsetkami, które otrzymuje zgodnie z zasadami, opisanymi w stanie faktycznym).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT.

Umowa nie przewiduje żadnej dostawy towarów. W rezultacie, w kontekście ewentualnego opodatkowania podatkiem VAT należy dokonać analizy czy czynności wykonywane przez Spółkę w ramach Lokalnej Umowy Cash Poolingu stanowią świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.

Pojęcie świadczenia usług ma charakter uzupełniający definicję dostawy towarów i jest odzwierciedleniem realizacji zasady powszechności opodatkowania VAT transakcji dokonywanych przez podatnika w ramach jego działalności gospodarczej.

Jednakże, aby dane świadczenie miało charakter usługi podlegającej opodatkowaniu VAT, muszą wystąpić łącznie następujące przesłanki:

1.  istnieje bezpośredni beneficjent (osoba, która jest odbiorcą świadczenia i w związku z daną transakcją osiąga korzyści),
2.  w konsekwencji wykonania danego świadczenia następuje świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (zapłata wynagrodzenia).

W pewnych sytuacjach, przepisy Ustawy o VAT zrównują nieodpłatne świadczenie usług ze świadczeniem odpłatnym, podlegającym VAT. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 Ustawy o VAT, „Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.” Z konstrukcji tego przepisu wynika, że opodatkowaniu VAT podlega nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników (a także byłych pracowników, udziałowców, akcjonariuszy itp.).

Należy podkreślić, że co prawda Wnioskodawca wykonuje pewne czynności w ramach Lokalnej Umowy Cash poolingu nieodpłatnie, niemniej nie wykonuje ich ani na cele osobiste, ani też na cele osobiste innych Uczestników, ani na inne cele niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Konsekwentnie, art. 8 ust. 2 pkt 2 Ustawy o VAT nie ma zastosowania.

W rezultacie, czynności realizowane przez Wnioskodawcę z uwagi na brak odpłatnego charakteru, nie podlegają VAT.

Niezależnie od powyższego zgodnie z Lokalną Umową Cash Poolingu to Bank i B. wykonuje na rzecz Grupy Kapitałowej szereg czynności składających się łącznie na jedną usługę w postaci kompleksowej usługi zarządzania płynnością finansową (cash pooling). Wszystkie działania Banku i B. podejmowane są w celu realizacji podstawowej funkcji Lokalnej Umowy Cash poolingu, jaką jest zarządzanie płynnością finansową spółek z Grupy, do której należy Wnioskodawca.

Rola lidera Lokalnego Cash-poolingu jest znikoma, a realizowane przez niego czynności mają charakter techniczny i pomocniczy w stosunku do czynności realizowanych przez Bank i B. umożliwiając im realizację usługi zarządzania płynnością finansową.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach wydawanych przez Dyrektorów Izb Skarbowych, działających z upoważnienia Ministra Finansów, dla przykładu w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 września 2014 r. (sygn. ILPP2/443-607/14-3/AK), w której czytamy „W konsekwencji czynności wykonywane przez Wnioskodawcę jako uczestnika analizowanej usługi umożliwiające Bankowi dokonywanie odpowiednich operacji związanych z wykonywaniem umowy cash poolingu, nie będą stanowić odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, lecz jedynie czynności pomocnicze, konieczne dla efektywnego wyświadczenia przez Bank usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową. W związku z powyższym, czynności dokonywane przez Spółkę nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.”

Potwierdzenia stanowiska prezentuje także Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 24 stycznia 2014 r. (sygn. ILPP1/443-993/13-2/NS), w której stwierdził:

„Czynności wykonywane przez podatnika, jako uczestnika tej usługi, umożliwiające bankowi dokonanie odpowiednich operacji związanych z wykonywaniem umowy cash- poolingu nie stanowią odrębnego (odpłatnego) świadczenia przez spółkę w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT, lecz jedynie elementy pomocnicze, konieczne dla efektywnego wyświadczenia przez bank usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową."

Takie samo stanowisko znajdujemy również w innych interpretacjach, m.in. wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy w dniu 19 marca 2014 r. (sygn. ITPP1/443-15/14/BK), interpretację z Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r. (sygn. IPPP1/443-790/14-2/IGo) czy też interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2014 r. (sygn. ILPP4/443- 252/14-3/ISN).

Uwzględniając przedstawiony opis stanu faktycznego oraz powołane powyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że w związku z realizacją Lokalnej Umowy Cash poolingu Wnioskodawca nie wykonuje czynności podlegających opodatkowaniu VAT.

Ad. 2

Natomiast w związku z przystąpieniem przez Wnioskodawcę do Globalnej Umowy Cash poolingu oraz operacjami i przepływami pieniężnymi realizowanymi w związku z funkcjonowaniem Globalnej Usługi Cash poolingu, Spółka również nie będzie świadczyła usług w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT.

Powoływany już wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, stwierdza, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Z kolei, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT. Definicja świadczenia usług ma zatem charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania VAT czynności wykonywanych przez podatnika w ramach działalności gospodarczej. Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o VAT. Jednocześnie, nie każda czynność wykonywana przez podatnika VAT może być uznana za świadczenie usług opodatkowane podatkiem VAT. Dla wystąpienia czynności podlegającej opodatkowaniu niezbędne jest bowiem zaistnienie określonych przesłanek ściśle związanych z wykonywaniem danej czynności.

W toku interpretowania pojęcia „świadczenia usługi” Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „Trybunał”) wskazał na dodatkowe kryteria, które muszą być spełnione, aby transakcja niebędąca dostawą towaru stanowiła świadczenie usług na potrzeby VAT (por. wyroki Trybunału m.in. w sprawach C-16/93 R.J. Tolsma, C-102/86 Apple and Pear Development Council). Konsekwentnie, w ocenie Trybunału dopiero przy spełnieniu następujących warunków można mówić o istnieniu „odpłatnego świadczenia usług” opodatkowanego podatkiem VAT:

w ramach danego stosunku prawnego muszą istnieć co najmniej dwa podmioty, z których jeden będzie świadczył usługi, drugi zaś będzie ich konsumentem (beneficjentem), stosunek prawny łączący usługodawcę i usługobiorcę opiera się na zasadzie wzajemności, musi istnieć ścisły i bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, aby nie ulegało wątpliwości, że dokonywana płatność stanowi wynagrodzenie za wykonane świadczenie - otrzymana zapłata powinna być więc konsekwencją wykonania świadczenia, a wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Mając na względzie mechanizm funkcjonowania cash poolingu działającego na podstawie Globalnej Umowy Cash poolingu przedstawiony w opisie stanu faktycznego, Spółka stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie w roli świadczącego usługę będzie występował wyłącznie B. i Bank. Bank i B. poprzez realizację czynności przewidzianych Globalną Umową Cash Poolingu będą świadczyli na rzecz Spółki i pozostałych Uczestników kompleksową usługę zarządzania płynnością finansową. Z tytułu tych czynności Bankowi będzie również należne wynagrodzenie. Natomiast, w związku z przystąpieniem do Globalnej Umowy Cash Poolingu uczestnicy Grupy Kapitałowej nie będą świadczyć sobie wzajemnie usług i nie będą otrzymywać z tego tytułu żadnego wynagrodzenia.

Przedstawione wyżej stanowisko Spółki znajduje potwierdzenie w szeregu interpretacji indywidualnych wydawanych w imieniu Ministra Finansów w zbliżonych do przedstawionego przez Spółkę stanach faktycznych (zdarzeniach przyszłych), przykładowo interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 stycznia 2015 roku (nr IPPP3/443-1097/14-2/SM) czy też interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 27 stycznia 2015 roku (nr IPTPP2/443-817/14-3/IR).

Mając na uwadze powyższe, Spółka stoi na stanowisku, że w związku z przystąpieniem do Globalnej Umowy Cash Poolingu oraz operacjami i przepływami pieniężnymi realizowanymi w związku z funkcjonowaniem usługi cash poolingu Spółka nie będzie świadczyła jakiejkolwiek usługi w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT.

Spółka jest świadoma, że przedstawione powyżej interpretacje indywidualne oraz orzeczenia sądów nie posiadają waloru ochronnego w stosunku do Spółki, jednak ze względu na tożsamość stosowanych regulacji prawa podatkowego, stanowią one potwierdzenie ugruntowanej linii interpretacyjnej sądów i organów podatkowych i jako takie mogą zostać potraktowane jako wskazówka interpretacyjna w opisanym zdarzeniu przyszłym przedstawionym w niniejszym wniosku.

Ad. 3

Zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT „Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n".

Ponadto, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne „nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

*   usługodawcą jest podatnik nie posiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
*   usługobiorcą jest;
    *   w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,
    *   w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4”.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski (a w przypadku usług związanych z nieruchomością podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4 ustawy o VAT). Ponadto, usługobiorcą powinien być - w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT - podatnik, o którym mowa w art. 15 lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4 ustawy o VAT.

Jednocześnie, Spółka pragnie zauważyć, że zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o VAT „świadczenie usług, z tytułu wykonania, których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4”, określane jest na gruncie ustawy o VAT jako import usług.

Jak wskazano w stanie faktycznym, w Grupie będzie funkcjonował scentralizowany system płatności (tzw. Payments on Behalf of (POBO)), którym będzie zarządzał B. Oznacza to, że większość płatności będzie dokonywana przez B. z jej rachunków bankowych. B. będzie ponosiło wszystkie koszty opłat transakcyjnych ustalonych z Bankiem. Wnioskodawca zostanie obciążony przez B. tymi opłatami transakcyjnymi, które powstały w związku z dokonaną na jego rzecz transakcją. Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku kiedy B. obciąży kosztami opłat transakcyjnych Wnioskodawcę, Wnioskodawca będzie musiał rozpoznać import usług zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy VAT. Mamy bowiem do czynienia z refakturowaniem opłat bankowych. Podstawę opodatkowania będzie stanowiła wysokość kosztów, którymi obciążony będzie Wnioskodawca w okresach miesięcznych.

Jednocześnie będzie możliwe skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o podatku od towarów i usług dla tzw. usług pośrednictwa finansowego (usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska Wnioskodawcy.

Organ podatkowy informuje ponadto, że w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 4 wydane zostało odrębne rozstrzygnięcie – postanowienie IPPP1/4512-1192/15-5/MP.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.