Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL2-1.4011.122.2025.2.KP
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-29
Teza: Stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób
fizycznych; obowiązki płatnika.
Słowa kluczowe: czynsz
dłużnik
gmina
umowa-umowa najmu
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Pobór podatku lub zaliczek na podatek przez płatników.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 11-ust. 1
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 20-ust. 1
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 7-art. 42a

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku dochodowego od osób fizycznych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 lutego 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 31 stycznia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej. Uzupełniliście go Państwo pismem z 11 kwietnia 2025 r. (wpływ 11 kwietnia
    2025 r.) oraz pismem z 15 kwietnia 2025 r. (wpływ 16 kwietnia 2025 r.) – w odpowiedzi na
    wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

W celu zmniejszenia zaległości czynszowych Gmina (...) zamierza wprowadzić program,
    który pozwoli osobom fizycznym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub
    życiowej na odpracowanie zaległości czynszowych oraz opłat niezależnych od właściciela z
    tytułu najmu lokali stanowiących mieszkaniowy zasób Gminy (...) oraz zaległości z tytułu
    bezumownego korzystania z lokali będących własnością gminy (po wygaśnięciu tytułu
    prawnego lub po rozwiązaniu umowy najmu).
    Program zakładałby możliwość pomocy osobom u których pogłębia się zadłużenie. Z
    osobami posiadającymi zadłużenie z tytułu użytkowania lokalu komunalnego gmina
    zawierałaby umowę w sprawie odpracowania zaległości (w formie świadczenia
    rzeczowego, polegającego na świadczeniu na rzecz Gminy (...) różnego rodzaju prac
    porządkowych, usługowych i remontowych). W przedmiotowej umowie ustalony byłby
    rodzaj pracy termin jej wykonania oraz wysokość zadłużenia jaka w wyniku świadczenia
    pracy zostałaby odpracowana.

## Pytanie

Czy u najemców lub osób zajmujących bez tytułu prawnego lokale wchodzące w skład
    mieszkaniowego zasobu Gminy (...) powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, w
    związku z odpracowaniem przez nich zaległości z tytułu opłat czynszowych, niezależnych
    od właściciela oraz za bezumowne korzystanie z lokalu, a jeśli tak to czy Gmina (...) jako
    płatnik zobowiązana będzie do odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób
    fizycznych?
    Państwa stanowisko w sprawie
    W Państwa ocenie, wszelkie formy spłaty zaległości za użytkowanie lokalu stanowiącego
    mieszkaniowy zasób gminy są dla dłużnika obojętne podatkowo, a tym samym
    świadczenie rzeczowe zastępujące płatność pieniężną nie stanowi źródła przychodów, a
    zatem płatnik nie ma obowiązku poboru z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy od
    osób fizycznych. Odpracowanie przez dłużnika zaległych opłat w formie różnego rodzaju
    prac na rzecz gminy (czyli świadczenie zamiast wykonania), nie będzie skutkowało
    powstaniem u dłużnika przychodu podlegającego opodatkowaniu, a gmina nie będzie
    miała obowiązku poboru z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiliście Państwo we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
    od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163 ze. zm.):

      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie
      realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art.
      19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji
      podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość
      otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    W świetle powyższych przepisów za przychody należy uznać każdą formę przysporzenia
    majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne
    świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przez nieodpłatne
    świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze,
    których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar
    finansowy. Innymi słowy, pod pojęciem tym należy rozumieć każde działanie lub
    zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne,
    których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie
    zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne
    przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
    Zgodnie z art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy:
      Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w
      szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu
      emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w
      rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty
      uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz
      wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także
      dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki
      pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane
      z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w
      art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów
      określonych w art. 12-14 i art. 17.
    Sformułowanie w szczególności dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma
    charakter otwarty i zasadnym jest aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż
    wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym
    przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
    Stosownie do art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki
      organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które
      dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z
      wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art.
      52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej
      zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na
      podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić
      informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją
      podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu
      skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje

      zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi
      skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w
      sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
    Z informacji zawartych we wniosku wynika, że w celu zmniejszenia zaległości czynszowych
    Gmina (...) zamierza wprowadzić program, który pozwoli osobom fizycznym znajdującym
    się w trudnej sytuacji materialnej lub życiowej na odpracowanie zaległości czynszowych
    oraz opłat niezależnych od właściciela z tytułu najmu lokali stanowiących mieszkaniowy
    zasób Gminy (...) oraz zaległości z tytułu bezumownego korzystania z lokali będących
    własnością gminy (po wygaśnięciu tytułu prawnego lub po rozwiązaniu umowy najmu). Z
    osobami posiadającymi zadłużenie z tytułu użytkowania lokalu komunalnego gmina
    zawierałaby umowę w sprawie odpracowania zaległości (w formie świadczenia
    rzeczowego, polegającego na świadczeniu na rzecz Gminy (...) różnego rodzaju prac
    porządkowych, usługowych i remontowych). W przedmiotowej umowie ustalony byłby
    rodzaj pracy termin jej wykonania oraz wysokość zadłużenia jaka w wyniku świadczenia
    pracy zostałaby odpracowana.
    W myśl postanowień art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
    (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm.):
      Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania
      przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić
      wynajmującemu umówiony czynsz.
      Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.
    Z powyższego wynika, że wynajmujący jest zobowiązany do zapłaty czynszu najemcy, przy
    czym zapłata może być oznaczona w świadczeniach innego rodzaju niż pieniądze.
    Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów
    mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023, poz. 725, ze
    zm.):
      Osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia
      lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie.
    Stosownie do art. 18 ust. 2 ww. ustawy:
      Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki
      właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa
      poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1,
      odszkodowania uzupełniającego.
    Natomiast w myśl art. 18 ust. 3 ww. ustawy:
      Osoby uprawnione do lokalu zamiennego, jeżeli sąd orzekł o wstrzymaniu
      wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, uiszczają
      odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie
      byłyby obowiązane opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł.
    Zgodnie z brzmieniem art. 453 Kodeksu cywilnego:
      Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne
      świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot świadczenia ma wady,
      dłużnik obowiązany jest do rękojmi według przepisów o rękojmi przy sprzedaży.
    Jest to instytucja prawna zwana datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania). Celem
    datio in solutum jest wygaśnięcie istniejących pomiędzy stronami zobowiązań (w tym
    przypadku z tytułu zaległości czynszowych czy też za bezumowne korzystanie z lokalu)
    poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej

    umowy czy łączącego strony stosunku prawnego wynikającego z art. 18 ustawy o ochronie
    praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
    Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez
    zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia
    zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez
    dłużnika.
    Przechodząc do podatkowych aspektów opisanych czynności stwierdzić należy, że
    wszelkie spłaty długów – w tym w formie odpracowania − są dla dłużnika obojętne
    podatkowo, nie można bowiem z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie
    ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których
    mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Faktu tego nie
    zmienia to, że umowy najmu mogą być wypowiadane i rozwiązywane przez Gminę (...),
    wskutek czego ustaje łączący strony stosunek prawny najmu, bowiem byłego lokatora
    wiąże z właścicielem lokalu – wynikający z art. 18 ustawy o ochronie praw lokatorów,
    mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – nienazwany stosunek
    prawny polegający na tym, że były lokator jest zobowiązany uiszczać na rzecz Gminy (...)
    do czasu opróżnienia lokalu odszkodowanie za jego zajmowanie bez tytułu prawnego.
    Wobec powyższego należy stwierdzić, że po stronie najemców jak i osób, które nie
    posiadają tytułu prawnego do lokalu a zajmują lokale komunalne bez tytułu prawnego nie
    powstanie przychód podlegający opodatkowaniu w związku z odpracowaniem przez nich
    zobowiązań z tytułu zaległego czynszu lub odszkodowania. Gmina (...) nie będzie zatem
    miała obowiązku obliczenia i pobrania zaliczek na podatek dochodowy od osób
    fizycznych.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawiliście i stanu
    prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
    zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosujecie
    się Państwo do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Macie Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.