Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/4511-743/15/BK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-10-07
Teza: Umowa dożywocia.
Słowa kluczowe: dożywocie; nieruchomości-zbycie nieruchomości; przychód; przychód-przychód podlegający opodatkowaniu
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko - przedstawione we wniosku z dnia 6 lipca 2015 r. (data wpływu 15 lipca 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zbycia nieruchomości na podstawie umowy dożywocia:

*   w części dotyczącej nieodpłatnego charakteru umowy - **jest nieprawidłowe,**
*   w części dotyczącej braku możliwości ustalenia przychodu z tego tytułu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 15 lipca 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zbycia nieruchomości na podstawie umowy dożywocia.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W drodze spadku po swojej matce zmarłej dnia 19 października 2013 r. - na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego dnia 19 listopada 2013 r. - Wnioskodawca został właścicielem nieruchomości położonej w K.

W dniu 31 stycznia 2014 r. Wnioskodawca zawarł w formie aktu notarialnego umowę o dożywocie z M. i H. C. W zamian za przeniesienie własności nieruchomości zobowiązali się oni do dożywotniego utrzymania Wnioskodawcy, dostarczenia wyżywienia, ubrania, opłacenia światła i opału, zapewnienia Mu pomocy w chorobie oraz sprawienia na własny koszt pogrzebu. Ustanowiona została także nieodpłatna dożywotnia służebność osobista mieszkania polegająca na prawie zamieszkania i korzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń znajdujących się w lokalu mieszkalnym.

Umowa o dożywocie zawarta została przed upływem pięciu lat od przyjęcia spadku.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy w związku z zawarciem umowy dożywocia Wnioskodawca musi zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych?

Wnioskodawca uważa, że umowie dożywocia nie można przypisać charakteru odpłatnego, w związku z tym nie jest możliwe ustalenie wielkości przychodu, czyli podstawy opodatkowania. Ze względu na charakter świadczeń otrzymywanych przez zbywcę (zapewnienie utrzymania, wyżywienie, prąd, opał, itp.) i brak możliwości ich wyceny w chwili zawarcia umowy nie można ustalić przychodu do opodatkowania, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy.

W myśl zasady, iż obowiązek podatkowy powstaje w związku z otrzymaniem w danym roku kalendarzowym świadczenia mającego wartość majątkową Wnioskodawca uważa, że poprzez zawarcie umowy o dożywocie nie powstał obowiązek podatkowy, gdyż nie otrzymał On z tego tytułu żadnych dochodów. Świadczeń jakie wynikają z tej umowy nie można utożsamiać z ceną nieruchomości, ponieważ czas trwania świadczeń jest niemożliwy do określenia.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe – w części dotyczącej nieodpłatnego charakteru umowy oraz za prawidłowe - w części dotyczącej braku możliwości ustalenia przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na podstawie umowy dożywocia.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,
4.  innych rzeczy,

\- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.

Należy przy tym wskazać, że „odpłatne zbycie”, o którym mowa w ww. przepisie oznacza przeniesienie prawa własności lub innych praw majątkowych w zamian za korzyść majątkową.

W myśl art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatek od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c) wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.

Podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw (art. 30e ust. 2 ww. ustawy).

Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 19 ust. 3 ww. ustawy, wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający (art. 19 ust. 4 ustawy).

Zgodnie z art. 908 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.), jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Charakterystyczną cechą umowy dożywocia jest ekwiwalentność świadczeń stron tej umowy, przy czym w doktrynie uznaje się, iż jest to ekwiwalentność rozumiana w sensie subiektywnym, a nie obiektywnym, co oznacza, że świadczenia stron względem siebie nie muszą mieć tego samego wymiaru ekonomicznego, ustalanego według kryteriów obiektywnych. Podkreślenia wymaga, iż tego rodzaju umowy zaliczane są do odpłatnych czynności prawnych, które charakteryzują się tym, iż każda ze stron uzyskuje jakąś korzyść majątkową (niekoniecznie w postaci pieniężnej).

Uwzględniając powyższe, umowa o dożywocie, polegająca na tym. że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie - ma charakter umowy wzajemnej, a w konsekwencji - jest czynnością prawną o charakterze odpłatnym, tj. w jej wyniku dochodzi do odpłatnego zbycia nieruchomości.

Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, w drodze spadku po swojej matce zmarłej dnia 19 października 2013 r. - na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego dnia 19 listopada 2013 r. - Wnioskodawca został właścicielem nieruchomości położonej w K.

W dniu 31 stycznia 2014 r. Wnioskodawca zawarł w formie aktu notarialnego umowę o dożywocie z M. i H. C. W zamian za przeniesienie własności nieruchomości zobowiązali się oni do dożywotniego utrzymania Wnioskodawcy, dostarczenia wyżywienia, ubrania, opłacenia światła i opału, zapewnienia Mu pomocy w chorobie oraz sprawienia na własny koszt pogrzebu. Ustanowiona została także nieodpłatna dożywotnia służebność osobista mieszkania polegająca na prawie zamieszkania i korzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń znajdujących się w lokalu mieszkalnym.

Umowa o dożywocie zawarta została przed upływem pięciu lat od przyjęcia spadku.

Odnosząc powyższe do opisanego we wniosku stanu faktycznego stwierdzić należy, że przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy dożywocia – wbrew stanowisku Wnioskodawcy - stanowi jej odpłatne zbycie w rozumieniu w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy tego rodzaju umowie nie jest jednak możliwe określenie przychodu z tego źródła, nie można bowiem zastosować zasad określonych w przepisach art. 19 ust. 1 i 3 ustawy, według których przy ustalaniu przychodu bierze się wartość nieruchomości wyrażoną w cenie określonej w umowie (lub wartość rynkową), gdyż ta w przypadku dożywocia nie występuje.

W konsekwencji zbycie przez Wnioskodawcę na podstawie umowy dożywocia zawartej w dniu 31 stycznia 2014 r. nieruchomości nie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego, nawet w sytuacji, gdy zbycie nastąpiło przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie.

Jednak, z uwagi na twierdzenie, że umowa o dożywocie nie ma charakteru odpłatnego zbycia stanowiska Wnioskodawcy nie można było w całości uznać za prawidłowe.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).

Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a ww. ustawy).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.