Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-649/14/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2014-11-04
Teza: Jakie są skutki podatkowe zawarcia przez spółkę umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej?
Słowa kluczowe: umowa-umowa ubezpieczenia; świadczenie-świadczenie nieodpłatne
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770, ze zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu 5 sierpnia 2014 r. (wpływ do Biura – 11 sierpnia 2014 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych zawarcia przez spółkę umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 21 lutego 2014 r. wpłynął do Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych zawarcia przez spółkę umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca jest spółką akcyjną prowadzącą działalność gospodarczą na terytorium kraju.

Wnioskodawca zawarł z towarzystwem ubezpieczeniowym umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej władz spółek (dalej jako „Umowa ubezpieczenia OC”). Na podstawie Umowy ubezpieczenia OC ubezpieczyciel w ramach wskazanego w tej umowie zakresu ubezpieczenia ponosi odpowiedzialność za roszczenia poniesione przeciwko ubezpieczonym we wskazanym w tej umowie okresie.

Zakresem ochrony ubezpieczeniowej objęty jest Wnioskodawca oraz tzw. „osoby ubezpieczone”. Określając krąg „osób ubezpieczonych” Umowa ubezpieczenia OC odnosi się jedynie do pozycji (stanowiska) zajmowanej w strukturze Wnioskodawcy, tj. wskazuje, że osobami ubezpieczonymi są osoby fizyczne, które zajmują określone stanowiska, pełnią określone funkcje (np. członkowie zarządu, członkowie rady nadzorczej, pracownicy pełniący funkcje zarządcze lub nadzorcze, itp.). Dodatkowo ochroną ubezpieczeniową objęte są także osoby, które nie zajmują żadnej pozycji (stanowiska) w strukturze Wnioskodawcy, a są związane z „osobami ubezpieczonymi” więzami rodzinnymi, partnerskimi i podobnymi, tj. przykładowo małżonkowie, konkubenci lub partnerzy życiowi, spadkobiercy.

W żadnej części Umowy ubezpieczenia OC krąg „osób ubezpieczonych” nie został wskazany imiennie. Tożsamość oraz liczba „osób ubezpieczonych” może podlegać zatem zmianom w okresie trwania umowy. Analogicznie w Umowie ubezpieczenia OC nie wskazano imiennie osób związanych z „osobami ubezpieczonymi”, które także objęto ochroną ubezpieczeniową w związku z zaistnieniem określonych zdarzeń.

Zbiór beneficjentów usługi ubezpieczenia jest zbiorem otwartym, tj. może podlegać zmianom zarówno ilościowym, jak i osobowym w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej. Na moment zawarcia Umowy ubezpieczenia OC nie była Wnioskodawcy znana liczba osób objętych ochroną ubezpieczeniową.

Zgodnie z postanowieniami Umowy ubezpieczenia OC, należna z tytułu świadczenia ochrony ubezpieczeniowej składka ustalona została dla całego okresu ubezpieczenia. Składka jest opłacana za cały okres ubezpieczenia i nie podlega zmianie w trakcie tego okresu. Składka ma charakter zryczałtowany, tj. została ustalona w jednej kwocie bez względu na ilość osób objętych ubezpieczeniem. W Umowie ubezpieczenia OC nie przewidziano konieczności korekty kwoty składki w zależności od zwiększenia bądź zmniejszenia ilości osób objętych ochroną ubezpieczeniową w okresie ubezpieczenia.

W przyszłości Wnioskodawca planuje zawieranie podobnych umów ubezpieczenia OC, w których:

*   Zbiór osób podlegających ubezpieczeniu będzie zbiorem otwartym, tj. może podlegać zmianom zarówno ilościowym, jak i osobowym w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej.
*   Na moment zawarcia Umowy ubezpieczenia OC nie będzie Wnioskodawcy znana liczba osób objętych ochroną ubezpieczeniową.
*   Należna z tytułu świadczenia ochrony ubezpieczeniowej składka będzie miała charakter zryczałtowany, tj. zostanie ustalona w jednej kwocie bez względu na ilość osób objętych ubezpieczeniem.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w przypadku umów ubezpieczenia OC zawieranych w przyszłości, mających cechy przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego, wartość zapłaconej w przyszłości przez Wnioskodawcę składki ubezpieczeniowej będzie stanowiła dla osób fizycznych objętych zakresem ubezpieczenia przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji czy na Wnioskodawcy będzie ciążył obowiązek pobrania i wpłacenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych?

W ocenie Wnioskodawcy, objęcie osób fizycznych ubezpieczeniem OC w sytuacji, gdy umowa ubezpieczenia OC ma cechy wskazane w opisie zdarzenia przyszłego, nie będzie prowadziło do powstania u tych osób przychodu, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji na Wnioskodawcy nie będzie ciążył obowiązek pobrania i wpłacenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Biorąc pod uwagę fakt, że w przyszłości Wnioskodawca planuje zawieranie umów ubezpieczenia OC, w których:

*   zbiór osób podlegających ubezpieczeniu będzie zbiorem otwartym, tj. może podlegać zmianom zarówno ilościowym, jak i osobowym w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej,
*   na moment zawarcia Umowy ubezpieczenia OC nie będzie Wnioskodawcy znana liczba osób objętych ochroną ubezpieczeniową,
*   zależna z tytułu świadczenia ochrony ubezpieczeniowej składka będzie miała charakter zryczałtowany, tj. zostanie ustalona w jednej kwocie bez względu na ilość osób objętych ubezpieczeniem,

w ocenie Wnioskodawcy nie będzie możliwe przypisanie konkretnej wartości przychodu do konkretnych beneficjentów objętych ochroną ubezpieczeniową.

W konsekwencji uznać należy, że objęcie „osób ubezpieczonych” zakresem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej na mocy umowy zawartej przez Wnioskodawcę z towarzystwem ubezpieczeniowym nie będzie prowadziło do powstania u tych osób przychodu, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Niniejsza interpretacja indywidualna stanowi ocenę stanowiska Wnioskodawcy zajętego na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego w zakresie skutków podatkowych zawarcia przez spółkę umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

W zakresie oceny stanowiska Wnioskodawcy zajętego na tle przedstawionego stanu faktycznego w zakresie skutków podatkowych zawarcia przez spółkę umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej – wydano odrębne rozstrzygnięcie.

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania. W myśl tej zasady, wyrażonej w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Wyrazem jej praktycznej realizacji jest art. 11 ust. 1 ww. ustawy.

Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14 - 15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Zgodnie z art. 13 ww. ustawy za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się:

*   pkt 7 – przychody otrzymane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;
*   pkt 9 – przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca zawarł z towarzystwem ubezpieczeniowym umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej władz spółek (dalej jako „Umowa ubezpieczenia OC”). Na podstawie Umowy ubezpieczenia OC ubezpieczyciel w ramach wskazanego w tej umowie zakresu ubezpieczenia ponosi odpowiedzialność za roszczenia poniesione przeciwko ubezpieczonym we wskazanym w tej umowie okresie.

Zakresem ochrony ubezpieczeniowej objęty jest Wnioskodawca oraz tzw. „osoby ubezpieczone”. Określając krąg „osób ubezpieczonych” Umowa ubezpieczenia OC odnosi się jedynie do pozycji (stanowiska) zajmowanej w strukturze Wnioskodawcy, tj. wskazuje, że osobami ubezpieczonymi są osoby fizyczne, które zajmują określone stanowiska, pełnią określone funkcje (np. członkowie zarządu, członkowie rady nadzorczej, pracownicy pełniący funkcje zarządcze lub nadzorcze, itp.). Dodatkowo ochroną ubezpieczeniową objęte są także osoby, które nie zajmują żadnej pozycji (stanowiska) w strukturze Wnioskodawcy, a są związane z „osobami ubezpieczonymi” więzami rodzinnymi, partnerskimi i podobnymi, tj. przykładowo małżonkowie, konkubenci lub partnerzy życiowi, spadkobiercy.

W żadnej części Umowy ubezpieczenia OC krąg „osób ubezpieczonych” nie został wskazany imiennie. Tożsamość oraz liczba „osób ubezpieczonych” może podlegać zatem zmianom w okresie trwania umowy. Analogicznie w Umowie ubezpieczenia OC nie wskazano imiennie osób związanych z „osobami ubezpieczonymi”, które także objęto ochroną ubezpieczeniową w związku z zaistnieniem określonych zdarzeń.

Zbiór beneficjentów usługi ubezpieczenia jest zbiorem otwartym, tj. może podlegać zmianom zarówno ilościowym, jak i osobowym w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej. Na moment zawarcia Umowy ubezpieczenia OC nie była Wnioskodawcy znana liczba osób objętych ochroną ubezpieczeniową.

Zgodnie z postanowieniami Umowy ubezpieczenia OC, należna z tytułu świadczenia ochrony ubezpieczeniowej składka ustalona została dla całego okresu ubezpieczenia. Składka jest opłacana za cały okres ubezpieczenia i nie podlega zmianie w trakcie tego okresu. Składka ma charakter zryczałtowany, tj. została ustalona w jednej kwocie bez względu na ilość osób objętych ubezpieczeniem. W Umowie ubezpieczenia OC nie przewidziano konieczności korekty kwoty składki w zależności od zwiększenia bądź zmniejszenia ilości osób objętych ochroną ubezpieczeniową w okresie ubezpieczenia.

W przyszłości Wnioskodawca planuje zawieranie podobnych umów ubezpieczenia OC, w których:

*   Zbiór osób podlegających ubezpieczeniu będzie zbiorem otwartym, tj. może podlegać zmianom zarówno ilościowym, jak i osobowym w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej.
*   Na moment zawarcia Umowy ubezpieczenia OC nie będzie Wnioskodawcy znana liczba osób objętych ochroną ubezpieczeniową.
*   Należna z tytułu świadczenia ochrony ubezpieczeniowej składka będzie miała charakter zryczałtowany, tj. zostanie ustalona w jednej kwocie bez względu na ilość osób objętych ubezpieczeniem.

W świetle przedstawionego powyżej zdarzenia przyszłego, należy stwierdzić, że świadczenia pieniężne ponoszone za inną osobę należą do nieodpłatnych świadczeń. Ich pojęcia nie definiuje jednak ustawa o podatku dochodowym. Termin „świadczenie” pojawia się na gruncie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121) i zgodnie z art. 353 Kodeksu oznacza przedmiot stosunku zobowiązaniowego, który wyraża się obowiązkiem określonego zachowania się przez podmiot zobowiązany. Dla celów podatkowych pojęcie „nieodpłatnego świadczenia” ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono nie tylko działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony, ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest nieodpłatne przysporzenie majątku innej osobie kosztem majątku innego podmiotu, mające konkretny wymiar finansowy.

Przy tym, zgodnie z art. 11 ust. 2a ww. ustawy wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

1.  jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców,
2.  jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu,
3.  jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy tego lokalu lub budynku,
4.  w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

W praktyce, w pojęciu przychodu mieści się każda realna korzyść, jaką uzyskał podatnik. Do tych korzyści zaliczyć należy również – co do zasady – kwoty składek na ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej pokrywane przez Wnioskodawcę za inne osoby (osoby trzecie).

Zgodnie z art. 805 § 1 ww. Kodeksu cywilnego przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.

Natomiast stosownie do zapisu art. 822 tejże ustawy przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz zostaje zawarta umowa ubezpieczenia.

Z treści tego przepisu wynika, że umowa ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej nie musi koniecznie dotyczyć osoby ubezpieczającej. Osoba ta może zawrzeć umowę, której przedmiotem ubezpieczenia będzie odpowiedzialność za szkody spowodowane przez inną osobę (czyli tak jak w opisanej sprawie). Sytuacja, w której składka opłacana jest przez inną osobę niż ta, w której interesie majątkowym zawierana jest umowa powoduje jednak powstanie przychodu u osoby, na rzecz której zawierana jest umowa. Jest to bowiem odstępstwo od ogólnej zasady pokrywania kosztów ubezpieczenia przez podmiot, którego interesów umowa dotyczy.

W takiej sytuacji niewątpliwie korzyścią majątkową dla osób ubezpieczonych jest zyskanie ochrony płynącej z umowy ubezpieczeniowej przy jednoczesnym nie ponoszeniu wydatków na uzyskanie tej ochrony. To Wnioskodawca bowiem zawiera umowę ubezpieczenia i Wnioskodawca poniesie koszty składki na to ubezpieczenie. Dzięki takiemu działaniu u osób ubezpieczonych dojdzie do przysporzenia w majątku, gdyż inny podmiot poniesie za nich koszt finansowy ubezpieczenia, a tym samym nie będą musieli oni uszczuplać swojego majątku, mimo, iż otrzymują stosowne zabezpieczenie finansowe, bo przecież umowa ubezpieczenia, zawarta przez Wnioskodawcę w rezultacie zapewniać będzie tym osobom ochronę.

W przypadku zawarcia przez Wnioskodawcę umowy ubezpieczeniowej krąg osób (podmiotów) ubezpieczonych będzie bez wątpienia otwarty. Zakresem ochrony ubezpieczeniowej objęty będzie bowiem Wnioskodawca oraz tzw. „osoby ubezpieczone”, tj. osoby fizyczne, które zajmować będą określone stanowiska, pełnić będą określone funkcje (np. członkowie zarządu, członkowie rady nadzorczej, pracownicy pełniący funkcje zarządcze lub nadzorcze, itp.). Dodatkowo ochroną ubezpieczeniową objęte zostaną także osoby, które nie zajmują żadnej pozycji (stanowiska) w strukturze Wnioskodawcy, a są związane z „osobami ubezpieczonymi” więzami rodzinnymi, partnerskimi i podobnymi, tj. przykładowo małżonkowie, konkubenci lub partnerzy życiowi, spadkobiercy.

Z powyższego wynika, że umowa ubezpieczenia dotyczyć będzie nie tylko członków władz Wnioskodawcy, samej Spółki – Wnioskodawcy ale i szerokiego grona osób trzecich, którego w żaden sposób nie da się określić.

Jak z treści wniosku wynika, składka na ubezpieczenie w zakresie przedmiotowej umowy będzie miała charakter zryczałtowany, tj. zostanie ustalona w jednej kwocie bez względu na ilość osób objętych ubezpieczeniem.

W związku z powyższym, stwierdzić należy, że o ile skład członków władz Wnioskodawcy będzie możliwy do ustalenia w dniu zapłaty składki ubezpieczeniowej, to objęcie ubezpieczeniem także potencjalnej grupy osób fizycznych, niemożliwej do identyfikowania na ten dzień, będzie stanowić okoliczność uniemożliwiającą przypisanie przychodu z tego tytułu konkretnej osobie. Nie da się bowiem ustalić na dzień zapłaty składki danych osób, które będą pełnić ww. funkcje w przyszłości, a tym samym nie będzie można ustalić danych przyszłych członków władz. Na dzień zapłaty składki nie będzie można zatem jednoznacznie ustalić grona osób objętych ubezpieczeniem, a tym samym w sposób skonkretyzowany wskazać wysokości przychodu przypadającego na jedną osobę, z wszelkimi dalszymi konsekwencjami tych okoliczności.

Wobec powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.